Circulaire economie (voortzetting, tweede termijn)

[0:00:00] Welkom bij de debat van de vaste commissie voor klimaat en groene groei.

[0:00:06] Ik heet de allereerste mensen op de publieke tribune van harte welkom... ...en ook de mensen die thuis kijken en luisteren op dit digitale kanaal.

[0:00:12] De minister van Klimaat en Groene Groei en ook de staatssecretaris voor Financiën en hun teams, van harten welkom.

[0:00:18] En vooralsnog één Kamerlid aanwezig hier, mevrouw Sanne Jan van Pro.

[0:00:24] Maar dat heeft ermee te maken dat we ook met een plenair debat bezig zijn, waar ik ook vandaan kom...

[0:00:28] En daar is bijvoorbeeld mevrouw Kostits, die is er nog aan het woord momenteel.

[0:00:32] En mevroez Winkels van CDA, die jest er ook vanavond aan het hoort.

[0:00:36] Maar zij zal worden waargenomen door deze collega van Pro.

[0:00:40] Dus zij zal niet verschijnen.

[0:00:41] Maar we zijn aan het wachten op mevr Kostis en nog een paar andere mensen die komen.

[0:00:44] Dus als u ons toestaat, dan wachten wij nog een minuut.

[0:00:47] Bedankt voor uw begrip.

[0:05:08] We wachten tot maximaal 18.15, kwart over zes en dan gaan we beginnen.

[0:08:38] Het lid Kostis wordt continu geïnterrumpeerd en we zijn op haar aan het wachten.

[0:08:42] Dus ik heb naar de leden gestuurd dat ze nu geen vragen meer mogen stellen.

[0:10:46] We gaan toch rustig aan beginnen.

[0:10:48] Lid Kostis is onderweg naar de zaal, dus ik wil toch graag al het woord geven aan mevrouw Salenjan namens Pro.

[0:10:55] En ze spreekt vandaag ook namens de CDA, mevouw Swinkels.

[0:10:59] En u het woorden, dus één minuut en veertien seconden, alsjeblieft.

[0:11:03] Het is immers een voortzetting, tweede termijn.

[0:11:07] Ja, dank voorzitter.

[0:11:08] En ik zou graag als allereerst een twee minuten debat willen aanvragen...

[0:11:13] En mijn bijdrage doe ik zoals net ook gezegd door Jantine Swinkels van het CDA.

[0:11:18] Duidelijkheid en concreetheid, dat is wat de sector aan de minister vraagt.

[0:11:22] En met het debat wat nu plaatsvindt hoopte ik dat we wat meer informatie zouden krijgen.

[0:11:26] Zo zou er een brief komen met duidelijkheit over de circulaire hefboom.

[0:11:30] Die is weer vertraagd.

[0:11:32] Wanneer kunnen we die verwachten?

[0:11:34] Ook moet er duidelijkheid komen over een alternatief voor de 567 miljoen euro plasticheffing.

[0:11:40] Die had dit voorjaar moeten komen, maar is er nog niet.

[0:11:43] Kan de minister ons vertellen of ze die de komende week gaat geven?

[0:11:47] Tegelijk vraagt de sector om een overheid die mee investeert.

[0:11:50] Duidelijk over hoe dat financieringsschat van anderhalf miljard euro per jaar gedicht gaat worden.

[0:11:56] Hoe gaat de minister reageren op die oproep van de sector?

[0:11:59] En wat voor concrete stappen gaat zij zetten op financiering, zoals het reparatiefonds, subsidies, garantstellingen?

[0:12:06] Ook wat betreft de UPV verdient de sector duidelijkheid.

[0:12:09] Bijvoorbeeld als het gaat om luiers.

[0:12:11] De minister wil dit jaar bezien of die er moet komen.

[0:12:14] Maar de sector heeft dit jaar een definitief besluit nodig voor invoering om te kunnen investeren.

[0:12:19] Duidelijk dus.

[0:12:20] Gaat de minister dat geven?

[0:12:22] Dan ultra fast fashion.

[0:12:24] Frankrijk heeft duidelikheid geboden en we zien al het resultaat.

[0:12:27] Minder troep, meer kansen voor Europese en duurzamere mode.

[0:12:30] Een vrijwillige reclamecode voor influencers gaat die niet geven.

[0:12:34] Ook regionale initiatieven bieden grote kansen, maar die hebben opschaling nodig.

[0:12:39] Hoe kijkt de minister hiernaar?

[0:12:41] We moeten de obstakels wegnemen voor circulair ondernemerschap, zoals bijvoorbeeld ook bij het bouwbesluit.

[0:12:47] Want als er één ding wel duidelijk is, is dat de circulaire economie Nederland zoveel kansen biedt.

[0:12:54] Ik hoop op een minister die deze kansen met beide handen gaat aanpakken.

[0:12:58] Er zit superveel energie in de sector en ze zijn er klaar voor om te investeren, maar ze hebben wel een overheid nodig die naast hen gaat staan.

[0:13:05] Dank.

[0:13:23] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:13:24] En dank u voor iedereen die hier aanwezig is.

[0:13:26] Ik vind het toch enigszins ongemakkelijk dat we de knip hebben gedaan... die eerste twee termijnen los te halen, dat nu iedereen hier naartoe is... en de bewindspersoon hiernaartoe gaat, zijn wij hier maar met weinig zitten.

[0:13:34] Dus excuus daarvoor.

[0:13:36] Het is ook maar een korte tweede inbreng... dus ik heb eigenlijk maar twee onderwerpen die ik even snel... of snel, die ik wil aanbrengen.

[0:13:41] En de eerste is de statiegeld.

[0:13:44] Daar heeft de minister ons over geïnformeerd hoe zij dat verder wil invullen met betrekking tot de innameplicht.

[0:13:50] En zoals de minister ook weet is proportionaliteit bij statiegald voor de VVD essentieel.

[0:13:55] We willen de 90% halen, maar lasten voor ondernemers moeten aantoonbaar nodig en draagbaar zijn.

[0:14:01] En de VVD is heel blij dat de kleinste ondernemers worden uitgezonderd.

[0:14:05] Wel hebben we vragen bij de grens van 43 vierkante meter.

[0:14:08] Want waarop zijn die 44 miljoen verpakkingen waar zij over schrijft in haar brief, waar zijn die op gebaseerd?

[0:14:13] Gaat het om daadwerkelijk extra inzameling of deels om verschuiving van bestaande innamepunten?

[0:14:18] Komt er een MKB-toets?

[0:14:20] En als uit de HUF-toots blijkt dat de uitvoering of regeldruk problematisch is, is de minister dan ook bereid om de ondergrens te verhogen?

[0:14:27] En ook wil ik graag helderheid over Europa.

[0:14:30] Klopt het dat het voor het bestaande Nederlandse systeem bij het niet halen van 90% in 2029 uiterlijk in 2035 aan de Europese minimumeisen moet worden voldaan?

[0:14:39] Dat is een interruptie van mevrouw Schaling-Jan.

[0:14:43] Dank voorzitter.

[0:14:44] Ik was benieuwd of mijn collega ook heeft gelezen wat er in het nieuws deze zomer kwam over de ILT en over de handhaving en toezicht op statiegeld.

[0:14:54] En hoe zij kijkt daarnaar en ook wat zij verwacht van het ministerie.

[0:15:00] Mevrouw Muller.

[0:15:01] Volgens mij heeft de ILT gezegd dat het onhandig is dat er nog steeds blikjes verkocht kunnen worden die niet onder het statiegeldregime vallen.

[0:15:13] Het kabinet heeft ook aangekondigd dat zij met een wet willen komen om dat te verbieden en dat vind ik ook verstandig.

[0:15:20] Voor degenen die wat later waren, het zijn vier interrupties en we kijken of jullie daarmee uitkomen.

[0:15:27] Een aanvullende vraag waar mijn eerste vraag ook een beetje op ging.

[0:15:31] Dat ging met name over de berichten dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, want daar viel circulaire economie eerst onder, dat die ook de ILT gedwarsboomd zou hebben bij het handhaven en het toezicht daarop.

[0:15:44] Mevrouw Muller.

[0:15:45] Volgens mij hadden de, dat was een ander nieuwsbericht inderdaad, er waren meerdere nieuws berichten over statiegeld de afgelopen tijd.

[0:15:52] En hier volgens mij hebben de bewindspersonen bedoeld kijken van hoe kunnen we het op de beste manier invullen.

[0:15:57] Hadden zij gereden zorgen?

[0:15:59] Dus ik beoordeel dat op die manier.

[0:16:04] Dan mag u doorgaan met uw betoog, alsjeblieft.

[0:16:08] Let Kosti is ook nog, als je wil.

[0:16:10] Partij voor de drie.

[0:16:11] Ja, toch nog even doorgaand op het bericht ook van NOS.

[0:16:15] Dat de staatssecretaris heeft samengewerkt met verpaktende drankenproducenten om een loterij van statiegeld te maken.

[0:16:23] In plaats van te luisteren naar de advies van de eigen toezichtaar, ILT.

[0:16:28] ILT is daarin gewoon ondermijnd.

[0:16:30] Zijn eigen toenzichtaars is ondermanend.

[0:16:31] Vindt VVD dat een wenselijke gang van zaken?

[0:16:34] Mevrouw Muller.

[0:16:36] Ik ga niet mee in die conclusie.

[0:16:38] Ik denk dat er op zo'n ministerie en als bewindspersoon heb je altijd verschillende belangen.

[0:16:42] Dan moet je ook kijken wat is uitvoerbaar, wat kan wel, wat niet.

[0:16:45] Dus uiteindelijk hebben zij een afweging gemaakt.

[0:16:46] Ik kan dat niet overzien hoe het op die tijd toen bij hun op de taal heeft gelegen.

[0:16:49] Wat ik nu kan overzienen is de plannen die dit kabinet neerlegt en die beoordeel ik.

[0:16:55] Dit kost iets.

[0:16:56] Nou, die loterij ligt volgens mij nog steeds op tafel.

[0:16:59] Maar het gaat om die fundamentele reflectie.

[0:17:01] Want het is belangrijk ook voor onze rechtsstaat... dat we niet onze eigen toezichthouders, de bewindspersonen, die niet gaan ondermijnen.

[0:17:07] ILT had delen duidelijke plannen die werken voor het statiegeld.

[0:17:11] En de bewinstpersonen besloten om dat te negeren en de toezichhouder te ondermanen.

[0:17:15] Kan de VVD daarop reflecteren?

[0:17:17] Of op zijn minst het kabinet vragen om daar meer duidelijkheid op te geven... in plaats van te doen alsof dit gewoon normale gang van zaken is?

[0:17:26] Mevrouw Muller.

[0:17:29] Ik zeg net dat een ministerie een bewindspersoon krijgt altijd verschillende belangen.

[0:17:34] Die allemaal gereed kunnen zijn.

[0:17:35] En we kunnen het misschien aan het kabinet vragen om daar ook eens op te reflecteren.

[0:17:39] Maar bijvoorbeeld een afweging maken wil je wel of niet zuivel toevoegen aan je statiegeld.

[0:17:46] Dat is een belangrijke beslissing waarbij verschillend mensen op verschillen...

[0:17:51] ...randvoorwaarden kunnen neerleggen of zorgen kunnen uiten.

[0:17:54] Dus natuurlijk is dat de ILT.

[0:17:56] Natuurlijk zal een bewindspersoon goed naar een toezichthouder moeten luisteren.

[0:17:59] En zijn er ook andere invalshoeken die je ook moet meewegen?

[0:18:04] Dit kost is.

[0:18:05] Ja, tot slot.

[0:18:05] Nou, fijn dat er in ieder geval nu eindelijk een oproep is... van de VVD richting het kabinet om wat meer te reflecteren op.

[0:18:10] Maar ik heb het idee dat de VvD dit nieuws totaal niet tot zich heeft genomen.

[0:18:14] Want alle voorbeelden die ze noemen zijn niet relevant.

[0:18:16] Het gaat om de simpele feit dat de ELT, onze eigen toezichthouder... heel duidelijk heeft gezegd, we moeten nu gaan optreden.

[0:18:24] En dit is de manier waarop je het kan doen omdat het effectief is.

[0:18:27] En dat een kabinet, een staatssecretaris dan een eigen plan trekt... om het sector en verpakt...

[0:18:33] Een soort gokspelletje ervan te gaan maken.

[0:18:38] Tegen alle adviezen in.

[0:18:40] Ja, daar moet je toch echt kunnen refacteren als een verantwoord bestuurspartij, lijkt mij.

[0:18:45] Mevrouw Muller, ik hoor er niet direct een vraag, maar u mag er zeker op reageren.

[0:18:49] Nou ja, nogmaals, als verantwoord bestuurder kijk je altijd naar verschillende invalshoeken.

[0:18:54] En hoe kom ik uiteindelijk tot een plan dat het beste past om uiteindeel een doel te bereiken?

[0:18:59] Nou, dit kabinet heeft geconstateerd dat er meer moet gebeuren om die 90% te halen.

[0:19:03] En daar stel ik nog een aantal vragen over, zoals bijvoorbeeld over Zuifel.

[0:19:06] Want daar zijn wel echt vragen om te stellen, die ik dus nu ook ga stellen in mijn inbreng.

[0:19:11] U hebt nog ongeveer een kleine halve minuut.

[0:19:14] Dan ga ik snel praten.

[0:19:16] Is het niet meer proportioneel om voor kleinere ondernemers aan te sluiten bij het Duitse model, waarbij de innameplicht onder de 200 vierkante meter wordt beperkt tot verpakkingen van merken die zij zelf verkopen?

[0:19:24] Daarmee voorkom je bijvoorbeeld dat een ondernemer die geen zuivel verkoopt, wel gebruikt door zuivelflessen en allerlei andere merken moet innemen.

[0:19:30] En het aangekondigde hygiëneplan, die hebben wij nog niet gezien.

[0:19:34] De VVD wil daarom eerst een praktijkpilot voordat dit landelijk wordt uitgerold.

[0:19:37] En ik overweeg op deze punten ook een motie.

[0:19:39] En tot slot, drie vragen over de UPV-luiers.

[0:19:42] Het principe is verdedigbaar, maar het moet voor mensen wel haalbaar en betaalbaar zijn.

[0:19:46] Welke lasten brengt het mee voor jonge gezinnen en ouderen?

[0:19:49] Wil de minister die kosten onafhankelijk laten onderzoeken voordant de invoering helder is?

[0:19:53] En kan de Kamer dat dan meewegen?

[0:19:54] En is de recyclingcapaciteit in 2027 operationeel?

[0:19:58] En is er voldoende afzet voor het recyclaat?

[0:20:00] Kortom, laten we dit zorgvuldig doen.

[0:20:02] Dank u wel.

[0:20:03] Dank je wel, mevrouw Muller, voor uw inbreng namens de VVD.

[0:20:05] Dan gaan we luisteren naar lid Kostic, Partij voor de Dieren.

[0:20:09] Ja, dank u wel.

[0:20:10] Ik kom terug op twee punten.

[0:20:12] Eén is ultra-fast fashion, fast fashion.

[0:20:15] Er zijn verschillende moties over aangenomen... en voor het reces heeft de minister aan me toegezegd... dat ze er goed over na zou denken in de zomer... of ze de definitie van Frankrijk over ultra- fast fashion en fashion zou kunnen overnemen.

[0:20:29] Want daar knelde het blijkbaar.

[0:20:31] En ik was benieuwd of de minister erover heeft nagedacht... want het lijkt me een hele makkelijke stap... dat we in ieder geval aan de slag kunnen met een reclameverbod...

[0:20:38] Dus ik hoor het graag, anders gaan we het met de Kamer oppakken in een twee minuten debat.

[0:20:45] Tot slot, het NOS-artikel van afgelopen weekend toont aan hoe een omstreden staatsgeldlotterij tot stand kwam.

[0:20:52] Een staatssecretaris die samenwerkte met drankenproducenten en verpakt om met zo'n lotterij te komen.

[0:20:58] Het Trimbos Instituut waarschuwt dat gokken zo verder genormaliseerd wordt...

[0:21:03] En het ergste is volgens mij dat je ziet dat een kabinet, een staatssecretaris dan een eigen toezichthouder ondermijnt.

[0:21:11] Ook in wat goed is om te doen.

[0:21:13] De ILT heeft er goed over nagedacht en die weet wat werkt.

[0:21:15] Kan de minister reflecteren op deze gang van zaken en uitleggen hoe zij dit anders gaat aanpakken?

[0:21:21] Kan ze beloven dat dit nooit meer gaat voorkomen?

[0:21:25] Kan ze ook toezeggen om opnieuw te kijken naar de adviezen van ILT en hierover terug te komen met een brief bij de Kamer.

[0:21:31] Om te kijken wat ze daarvan alsnog gaat overnemen.

[0:21:34] En gaat het kabinet de loterij stopzetten en alsnogen inzetten op bijvoorbeeld een bonus statiegeld.

[0:21:41] Dus dat betekent als je je statiegel terug inlevert dat je er wat extra voor terug krijgt.

[0:21:46] Of een hoger statiegelt zoals milieuorganisaties en ILT ook adviseerden.

[0:21:50] Dank.

[0:21:52] En ik vraag een twee minuten debat aan als het nog niet is aangevraagd.

[0:21:54] Ja, dat is al aangevaagd door mevrouw Salinjan.

[0:21:58] Dus u kunt dan uw moties indienen in het TZT.

[0:22:00] We zullen dat verzoek uiteraard tot dadelijk doorgeleiden ook naar de Griffie Plenair.

[0:22:05] Dan gaan we tot slot luisteren naar mevouw Walach en ze spreekt namens Democraten66.

[0:22:11] Klopt, dank u wel voorzitter.

[0:22:13] Ik ga in mijn tweede termijn ook stilstaan bij, zoals voorgaande sprekers dat ook hebben gedaan, bij een schaduwkant waarvan we niet mogen wegkijken.

[0:22:21] Jongeren die namelijk via een stortvloed aan reclame aangejaagd wordt om steeds meer en steeds sneller ultra-fast fashion te komen.

[0:22:28] Met overproductie, overconsumptie en soms zelfs schulden tot gevolg.

[0:22:32] Kleding die het klimaat zwaar belast en nauwelijks te recyclen is.

[0:22:36] Deze week kwam naar buiten dat Frankrijk als eerste EU-land met een heffing komt op Aziatische fast fashion.

[0:22:41] Maar één stap daarvoor, deze zomer werd bekend dat ze met een reclameverbod kwamen, willen wij eigenlijk ook graag in Nederland zien.

[0:22:50] Mijn fractiegenoot, de heer Bamenga, die diende hier in de vorige periode als woord voor de circulaire economie een motie over in.

[0:22:57] Samen met onder andere PvdA GroenLinks toen nog en de Partij voor de Dieren.

[0:23:04] Naar Frans Voorbeeld.

[0:23:05] Die haalde toen helaas net geen meerderheid, voorzitter.

[0:23:07] Dus wat mij betreft ook een goed idee verdient een tweede leven.

[0:23:12] Dus gaan we ook die motie recyclen.

[0:23:15] Dank u wel.

[0:23:18] Dank u wel voor uw inbreng namens Democraten66.

[0:23:21] Ik heb er vervlucht tussendoor gevraagd, buiten de bodem, hoe lang we gaan schorsen.

[0:23:27] We gaan ongeveer schorssen 10 minuten.

[0:23:29] Dus we zijn er terug.

[0:23:30] Oh nou, de bewindspersonen blijven hier zitten.

[0:23:34] Dat is gezellig.

[0:23:35] Maar we zullen dus schorsenen.

[0:23:38] Ik moet altijd kijken of die klokken hier goed lopen.

[0:23:40] We schorseren tot 1835.

[0:23:42] Dus als iemand die nog een sanitaire stop wil maken, dat kan dan niet.

[0:23:45] Dank u.

[0:23:46] Tot zometeen.

[0:32:25] Ik ga open het commissiedebat en ik ga graag het woord geven aan de minister van Klimaat en Groene Groei.

[0:32:32] En ik weet niet of u, er zijn niet heel veel vragen gesteld, dus u doet het niet in blokjes, maar gewoon allemaal achter elkaar.

[0:32:37] En dan wachten we de beantwoording af en daarna geef ik u de kans om te interrumperen.

[0:32:42] En u krijgt ook al gewoon vier interrupties in deze termijn.

[0:32:45] Mevrouw de minister, aan u het woorden.

[0:32:47] Dank u wel, meneer de voorzitter.

[0:32:50] Allereerst de vraag over de circulaire hefboom.

[0:32:53] Wanneer komt die?

[0:32:55] We wilden niet heel vlak voor deze tweede termijn van het debat wat we al gehad hebben nog een brief versturen.

[0:33:00] Maar hij is echt bijna klaar, dus hij komt heel snel.

[0:33:03] Maar we dachten dan geven we ook uw kamer alle ruimte om dat goed te beoordelen voor het volgende gesprek dat we met elkaar hebben.

[0:33:08] Dan over de ultra-fast fashion, om daar even mee te beginnen.

[0:33:13] De eerste stap, heb ik ook vorige keer gezegd, is het definiëren.

[0:33:18] We hebben fast fashion, wanneer is nou ultra- fast fashion?

[0:33:21] En daar werken we samen met Frankrijk aan.

[0:33:23] Frankrijk heeft nu in de wet, die beginnen nu wel met een deel van die definitie, maar die is eigenlijk

[0:33:28] Die moet ook nog nader worden uitgewerkt.

[0:33:29] Dus we kijken daar echt gezamenlijk naar.

[0:33:33] Ik neem daarin ook samen met andere lidstaten een leidende rol.

[0:33:36] En we hebben met een non-paper een oproep gedaan aan de commissie.

[0:33:39] Want dit is ook echt een Europese marktvraagstuk.

[0:33:41] Dus wij kijken met anderen daarnaar.

[0:33:43] Maar dat werk is gewoon nog niet klaar.

[0:33:47] Die gezamenlijke definitie is wel echt de eerste basis die van belang is.

[0:33:51] Maar daar wordt dus aan gewerkt.

[0:33:53] Dat non-paper is dus gebruikt om ook anderen met deze agenda in verband te brengen.

[0:33:59] En ook reclame komt daar bijvoorbeeld dan in terug.

[0:34:02] Even kijken, dan statiegeld.

[0:34:07] Volgens mij had de voorzitter net gesuggereerd, dus om het op het einde te doen.

[0:34:11] Ik ben in uw handen.

[0:34:13] Ik dacht dat die allemaal akkoord was daaronder.

[0:34:15] We komen zo bij u terug, mevrouw de minister.

[0:34:17] Dank u wel.

[0:34:18] Dan statiegeld.

[0:34:20] MevrouW Muller vroeg dat 90% inzamelpercentage hebben we tot 2035.

[0:34:27] Nee, dat hebben we niet.

[0:34:28] We moeten voor 1 januari 2090 aantonen.

[0:34:31] dat we de 90% hebben gehaald.

[0:34:34] Want als we dat niet halen, dan zitten we dus vast aan dat hele strikte Europese systeem... waarbij we ook geen uitzondering kunnen maken voor kleine ondernemers.

[0:34:42] Dus als we het er wel toe zouden laten komen om in dat hele strikte systeEM te komen... alleen dan heb je tot 2035.

[0:34:52] Maar als we willen voorkomen, moeten we echt dat per 1 januari 2029...

[0:34:57] Waar zijn de 44 miljoen verpakkingen op gebaseerd?

[0:35:02] Dit is gebaseert op verwachte extra inzameling bij nieuwe innamepunten.

[0:35:08] Worden er gebruikelijke toetsen gedaan?

[0:35:12] Ja, MKB-huftoets nemen we uiteraard ook allemaal mee in de regelgeving.

[0:35:17] Dan was er nog de vraag over het Duitse model.

[0:35:25] We gaan niet naar het Dutse model, maar...

[0:35:28] Ik hoorde mevrouw Muller ook spreken over zuivelverpakkingen bijvoorbeeld.

[0:35:32] Juist omdat we nu eigenlijk zuivel toevoegen... kan ik me wel voorstellen dat we daar in de verdere uitwerking nog eens kijken... dat partijen die echt geen zuivel verkopen... of er nog een manier is om die, omdat die stroom ook een speciale schoonmaakbehoefte weer heeft... ook zouden kunnen uitzonderen van de...

[0:35:49] ...verplichting om dat in te nemen, omdat dat weer... ...nou ja, dat zou ook in de uitvoering van het ophalen wellicht en schoonmaken nog wat kunnen.

[0:35:57] Dus dat onderzoek ik maar specifiek alleen voor zuivel... ...omdat daar nou eenmaal die specifieke context bij hoort.

[0:36:06] Praktijkpilot, om alvast met die uitvoerbaarheid, precies zo'n punt... ...aan de gang te gaan lijkt me een uitstekend idee, zal ik bespreken met Verpakt en de sector...

[0:36:15] Om te kijken of we alvast wat kunnen gaan leren voor de grootschalige uitrol uit.

[0:36:19] Dat helpt ons allemaal, denk ik.

[0:36:22] Dan over de luiers.

[0:36:23] Dat is een onderwerp dat in de warme belangstelling staat, heb ik begrepen.

[0:36:29] Ik heb ook natuurlijk de Kamer gehoord in eerste termijn.

[0:36:32] We gaan het allemaal goed wegen en dan komen we er nog eens bij u op terug.

[0:36:38] Wellicht voor het einde van dit jaar, misschien net begin volgend jaar, maar...

[0:36:42] Dan gaan we natuurlijk ook kijken naar, is er de capaciteit?

[0:36:47] Zijn de kosten wel onderzocht?

[0:36:51] Is er afzetmarkt?

[0:36:52] De punten die mevrouw Muller noemt, zullen we dan zeker ook op terugkomen.

[0:36:56] Er gaan wat geruchten over grote kosten.

[0:37:00] Maar de prijsstijging die op dit moment wordt geschat, is een verhoging van 2%.

[0:37:05] Dus dat is ongeveer de prijsrange waar het over gaat.

[0:37:08] Maar nogmaals, ik heb wel gezien dat er in 2025 volgens mij nog een motie met 100 stemmen in de Kamer was aangenomen om hiermee aan de slag te gaan.

[0:37:17] Aan de andere kant hoor ik ook wat zorgen en heb ik de inbreng van de Kamers ook goed gehoord.

[0:37:22] Beweeg dat allemaal en we komen hier nog bij u op terug.

[0:37:27] Even kijken.

[0:37:27] Dan waren er nog de vragen over statiegeld en de handhaving.

[0:37:32] En ik vind het echt heel belangrijk om daar dan misschien als enig onderwerp even iets meer tijd te nemen om het uit te leggen.

[0:37:42] Want dit speelde onder de staatssecretaris van INW, toen verantwoordelijk voor het statiegeld zoals al werd aangehaald.

[0:37:49] En daar speelden eigenlijk twee dingen tegelijkertijd.

[0:37:51] En het is wel belangrijk dat we die niet met elkaar vermengen.

[0:37:54] Verpakt haalt al jaren de inzameldoelstelling van 90% niet.

[0:37:58] Daarom hebben we nu ook dat gesprek over de uitbreiding van statiegeld.

[0:38:01] En daarom startte de ILT een handhavingstraject en legde zij in 2024 en 2025 lasten onder dwangsommen op aan verpakt.

[0:38:09] Hiernaast liep een ander traject die van de totaal aanpak statiegelt, wat natuurlijk waarmee de bedoeling was om dat percentage van 90 procent te gaan halen.

[0:38:19] En dit moest dan de uitvoering van het

[0:38:20] bestaande statiegeldsysteem verbeteren.

[0:38:23] En hiervoor werd ook naar verpakt gekeken.

[0:38:25] En die twee trajecten hadden inhoudelijk natuurlijk op twee punten overlap met elkaar, namelijk het geven van een financiële prikkel en het aantal innamepunten.

[0:38:33] Daarom is de ILT door het ministerie expliciet verzocht vanuit haar eigen rol om de totaalaanpak, die dus bedoeld was ter verbetering van het halen van die 90%, op onderdelen te beoordelen.

[0:38:46] De ILT is toen akkoord gegaan met het voorgestelde alternatief voor een financiële prikkel en de Kamer is ook over al deze zaken geïnformeerd.

[0:38:54] De suggestie dat de ILT ondermijnd is, herken ik dan ook niet.

[0:38:57] En ik denk met het listkost iets zeg ik, en dat zei ik ook al vroeger toen ik zelf op INW zat.

[0:39:03] Ik gun echt elke minister een sterke onafhankelijke toezicht houden.

[0:39:07] Dat is ongelooflijk belangrijk.

[0:39:09] Juist omdat we soms politieke debatten hebben als we eenmaal een afspraak hebben gemaakt.

[0:39:14] Dan moet daar onafgankelijk toezichten op worden gehouden.

[0:39:16] Want dat mag geen onderdeel zijn van een politiekenweging.

[0:39:19] En je krijgt er ook alle vertrouwen in dat de IOT die rol speelt.

[0:39:24] Voorzitter, daarmee ben ik bijna denk ik aan het einde van de beantwoording.

[0:39:29] Er was nog een vraag over het bouwbesluit.

[0:39:32] Zie ik ook nog van het lid Salian Mede namens het CDA.

[0:39:35] Mevrouw Swinkels, hartstikke belangrijk.

[0:39:37] Bouw echt een van de prioritaire sectoren.

[0:39:40] Denk ik waar we veel kunnen bereiken als je het hebt over een schaalsprong voor circulair.

[0:39:44] En ik kom samen met de minister van Vroo, kom ik hier bij uw kamer op terug...

[0:39:49] hoe wij met die bouw aan de gang willen gaan.

[0:39:54] Ik kijk even of ik nog iets anders heb gemist.

[0:39:59] Voorzitter, ik hoop dat ik daarmee de vragen van de leden heb beantwoord.

[0:40:03] En dan zal de staatssecretaris van Financiën nog de vraag beantwaarden over de afvalsector.

[0:40:09] Die wilde ik even... Kijk, mevrouw Horlatsjes had andere verplichtingen om zeven uur.

[0:40:14] Dus ik wil daar even laten voorgaan met de vragen.

[0:40:16] Maar zij is al vertrokken, neem ik aan.

[0:40:19] Ze zijn allemaal niet zo snel als de litkostjes met rennen hier.

[0:40:22] Maar dan zullen we de staatssecretaris ook nog even laten beantwoorden.

[0:40:26] Het is maar één vraag die hij heeft.

[0:40:26] Ja, zeker.

[0:40:27] Alsjeblieft, meneer de staatessecretarius.

[0:40:29] Ja, voorzitter, dank u wel.

[0:40:31] Eén vraag waar we natuurlijk in de eerste termijn ook over gehad hebben, de technische invulling van de belasting voor de afvalsector.

[0:40:38] Daar hebben de minister en ondergetekende goede gesprekken over gevoerd met de sector.

[0:40:42] Ik heb ook in de eerstermijn uitgesproken dat wij ook de zorgen van de sector begrijpen en in zekere zin ook onderkennen.

[0:40:49] De vraag is, wat heeft het kabinet ermee gedaan?

[0:40:51] En ik vrees dat ik de eer heb om de meest onbevredigende vraag van de avond te beantwoorden, want dan zult het toch echt op Prinsjesdag moeten wachten.

[0:41:00] Dus eigenlijk heb je hier bijna voor spek en bonen gezeten.

[0:41:04] Nee, maar dit debat is altijd een feestje om bij te maken.

[0:41:07] Dank u wel.

[0:41:08] Zo is dat.

[0:41:09] Dank je wel, meneer de staatssecretaris ook.

[0:41:11] Dan gaan we naar de leden.

[0:41:13] Mevrouw Salinjan.

[0:41:16] Dit kost iets.

[0:41:17] Ik heb een gemiste vraag.

[0:41:18] Misschien is het goed om die eens te hebben.

[0:41:20] Zeg die maar rustig.

[0:41:21] Ah, oké.

[0:41:22] Misschien wil jij dan eerst?

[0:41:23] Jij hebt de eerste.

[0:41:24] Oké, dank je.

[0:41:25] Dank je wel.

[0:41:26] Nee, ik had een concrete vraag gesteld over de loterij.

[0:41:29] Of dat nou gewoon doorgaat.

[0:41:31] Het lijkt mij heel erg vreemd.

[0:41:33] Ten eerste al omdat ILTR er al niet van was.

[0:41:35] Maar Trimble zegt ook, dit stimuleert eigenlijk gokken.

[0:41:39] Volgens mij willen we dat met z'n allen niet.

[0:41:41] Dus is deze minister bereid om dat van tafel te halen?

[0:41:44] Mevrouw de minister.

[0:41:46] Voorzitter, dat Trimbos advies moet ik zeggen.

[0:41:50] Dit is natuurlijk onder een andere bewindspersoon destijds.

[0:41:53] Ik ga daar eens even naar kijken.

[0:41:54] We hebben namelijk nu statiegeld wat we gaan uitbreiden om dat geheel tot 90% te krijgen.

[0:42:01] Daar was het aanvullende pakket van die totaalaanpak voor bedoeld.

[0:42:06] Dus misschien is het niet meer nodig.

[0:42:09] Ik zal het nog eens met de sector bespreken.

[0:42:12] Als daar zorgen zijn over gokverslaving...

[0:42:14] Dan is het altijd goed om dat nog eens te bespreken.

[0:42:16] Maar het moet natuurlijk weer niet leiden tot een verlaging van de inname bijvoorbeeld.

[0:42:21] Want dan hebben we ook aan de andere kant weer een issue.

[0:42:25] Het staat aan op mijn vorige andere gemiste vraag.

[0:42:28] Ik vroeg ook of deze minister bereid was om alsnog terug te komen op die adviezen van IOT.

[0:42:33] Wat je zou kunnen doen als het gaat om het staatsgeldsysteem te verbeteren.

[0:42:37] Die toen door de vorige staatssecretaris zijn genegeerd.

[0:42:41] Wil de minister daarop terugkomen in een brief?

[0:42:43] Dat vroegen ik.

[0:42:43] En dan kan ze meteen meenemen wat ze heeft bedacht als het geht om die loterij.

[0:42:47] En met een termijn alsjeblieft.

[0:42:49] Mevrouw de minister, en een termijnen.

[0:42:51] Wij doen iets anders, namelijk we gaan statiegeld uitbreiden.

[0:42:54] En daarmee borgen we dat die 90% wordt bereikt.

[0:43:02] Het kost iets, zegt u maar.

[0:43:04] Nou, voorzitter, ik had heel concreet gezegd of de minister terug wil kijken naar die adviezen van IOT.

[0:43:11] Daarop wil reflecteren in een brief.

[0:43:13] Dan kan de conclusie nog steeds zijn dat ze er niks mee doet.

[0:43:17] Maar daaraan ook nog koppelen of ze nog de loterij van tafel gaat halen.

[0:43:20] Want ze heeft net gezegden, ik denk er nog even over na.

[0:43:22] Nou, de Kamer wil graag weten welke termijnen daar dan vastzitten.

[0:43:25] Dat is het een beetje.

[0:43:26] Dus ik vraag naar een brief daarover.

[0:43:28] Dan tellen we dat niet als interruptie, mevrouw de minister.

[0:43:31] We moeten wel even een paar dingen uit elkaar halen.

[0:43:33] Er werd mij gevraagd om reflectie, die heb ik net gegeven.

[0:43:36] Ook omdat onze lezing misschien ook net een andere is dan die van mevrouw Kostic.

[0:43:41] Dus ik heb net de reflectie gegegen op hoe wij in dat gesprek over... en de verhouding tussen de ILT en het ministerie op die totaal aanpak... inclusief de financiële prikkels en wat daar is voorgesteld en wat voor alternatieven zijn...

[0:43:57] Uiteindelijk is gekozen hoe wij daar tegenaan kijken.

[0:44:00] De Kamer is daar ook transparant over geïnformeerd, dus ik heb daar niet zoveel dan nog weer aan toe te voegen.

[0:44:05] Ten principale, waar het gaat om de borging van die 90%, staat voor ons allemaal denk ik het doel voorop en niet het middel.

[0:44:12] Ter extra borging, van het halen van die negentig procent, hebben we dus het voorstel gedaan om die uitbreiding van statiegeld te realiseren.

[0:44:22] Daarnaast heeft de sector ook zelf een verantwoordelijkheid in de context van de totaalaanpak.

[0:44:26] En natuurlijk ben ik bereid om de zorgen die er zijn nog eens onder de aandacht te brengen.

[0:44:31] Maar dat is dan aan de sector.

[0:44:33] Het is ook niet zo dat de ILT dus heeft verboden dat er zoiets zou mogen plaatsvinden.

[0:44:37] Of dat de IELT zei het moet precies zo.

[0:44:40] Dat is allemaal eerder gewisseld ook met de Kamer.

[0:44:43] Lid Kostisch.

[0:44:44] Nog heel even kort en duidelijk.

[0:44:46] Zegt de minister nu ik ga niks doen aan die loterij.

[0:44:48] Ik laat het gewoon zoals het is.

[0:44:50] Dat slechte plan ondanks de waarschuwingen dat dit gewoon gokverslaving in de hand werkt.

[0:44:55] Voor de minister.

[0:44:56] Voorzitter, ik heb net Liz Kostitsch gezegd dat ik me ook nog eens zal verdiepen in dat Trimbos-instituutadvies.

[0:45:04] En dat nogmaals onder de aandacht zal brengen, ook bij de partijen.

[0:45:09] Dank u wel.

[0:45:10] Zijn er nog interrupties?

[0:45:11] Mevrouw Salinger.

[0:45:13] Ja, ik had een aantal gemiste vragen.

[0:45:16] Eentje gaat over de anderhalf miljard euro... waar de minister in de eerste termijn mee gekomen was... over structurele middelen voor circulaire economie.

[0:45:27] En wat voor concrete stappen worden er gezet op financiering breed?

[0:45:31] Dus bijvoorbeeld het reparatiefonds, subsidies, garantstellingen.

[0:45:35] En ik had ook nog een vraag even kijken over circulair ondernemerschap.

[0:45:42] Ik zei als voorbeeld het bouwbesluit, maar ik bedoelde breder hoe zij aankijkt tegen allerlei belemmeringen die er zijn om circulair op te schalen.

[0:45:51] Ik had ook nog een vraag gesteld over regionale initiatieven.

[0:45:54] Dat die grote kansen bieden en dat er heel veel provincies zijn die juist heel erg bezig zijn met die regionale iniciatieven.

[0:46:03] Mevrouw de minister.

[0:46:05] Voorzitter, dan wellicht dat er iets dat toch net buiten de anderhalve minuut is gevallen.

[0:46:10] Want de anderhalf miljard heb ik u volgens mij niet horen noemen.

[0:46:15] Maar ik ben graag bereid om daar nog eens te zeggen wat we daarover te vertellen hebben.

[0:46:19] Dus over het ondernemerschap.

[0:46:22] We zijn inderdaad aan het kijken waar kunnen we circulair ondernemenschap versterken.

[0:46:26] Omdat wij ook moeten prioriteren met ambtenaren die we hebben en daarmee zoveel mogelijk willen bereiken, hebben we ook gezegd laten we nou eens kijken wat nou een paar grote terreinen zijn waar we echt een schaalsprong kunnen bereiken.

[0:46:38] En een paar van die terreinen staan bijvoorbeeld in de innovatieve chemie.

[0:46:42] Dan gaat het om schaal.

[0:46:43] Kunnen we echt die economische business cases daar tot stand brengen?

[0:46:47] In de elektronica heel erg belangrijk, want we zien ook dat de materialen die daar uitkomen ook weer van belang zijn voor de strategische autonomie van Europa en ook voor de energietransitie.

[0:47:00] En daarnaast in de bouw, omdat zo'n groot gedeelte van onze grondstoffen in die bouw zit.

[0:47:04] Zo had ik uw vraag geïnterpreteerd als vooral geïнteresseerd in dat bouwbesluit.

[0:47:08] Maar dit is dus in de breedte waar we echt verder werken.

[0:47:12] Verder de regionale initiatieven, daar werken we aan de krachtenbundeling Rijk en Regio.

[0:47:17] Daar wordt u over geïnnformeerd.

[0:47:19] En de anderhalf miljard, dat is een oproep van de NWCE.

[0:47:24] Of we daaraan kunnen voldoen en op welke manier, komt dan terug bij de voorjaarsbesluitenvorming.

[0:47:29] Hoewel, mevrouw Salian gaf ook aan dat het niet allemaal uit de 1 minuut 40 kwam.

[0:47:35] Maar ze verwezen ook naar de eerste termijn nog.

[0:47:36] Vandaag dat er ook nog een tijdje tussen zit.

[0:47:39] MevrouW Salian.

[0:47:42] Ja, en dan had ik nog twee vragen.

[0:47:44] En daar mogen best twee interrupties ook vooraf hoor.

[0:47:46] Maar het gaat over de UPV op Luijers.

[0:47:49] Ik hoorde minister zeggen in het voorjaar of bij de kerst of misschien volgend jaar... maar volgens mij is er heel duidelijk aangegeven door de sector dat er zo snel mogelijk besluitvorming nodig is... om juist op te kunnen schalen en om juis die capaciteit om daaraan te kunnen voldoen.

[0:48:06] Is de minister niet bang dat we juist nu een kans missen... doordat we zo lang blijven treuzelen over wat we nou precies moeten gaan doen?

[0:48:14] Dat is mijn eerste vraag.

[0:48:15] En de tweede gaat over fast fashion.

[0:48:20] Als je snel eventjes luistert naar de beantwoording van de minister, denk je, oh, best wel goed, actiebereidheid, dat moet goed komen.

[0:48:29] Maar tegelijkertijd hoorde ik ook, ja, nee, we werken samen met Europa en dan gaan we even kijken en dan doen we dit en dan een reclamecode of iets dergelijks.

[0:48:40] Een reclamecode gaat niet helpen om iets met de definitie te doen of iets met ultra fast fashion te doen.

[0:48:48] Dus gaat de minister heel concreet hiermee aan de slag?

[0:48:51] Want Europa, daar hoeven we niet op te wachten.

[0:48:54] Frankrijk heeft het al in wetgeving.

[0:48:56] Dus volgens mij is copy-paste Frankrijk model en kunnen we hier daarmee ook gewoon aan de slang.

[0:49:04] Excellentie.

[0:49:05] Dank u wel, voorzitter.

[0:49:06] Kijk, op het eerste punt... er zat een kwestie van zorgvuldigheid en snelheid.

[0:49:10] Die wil je met elkaar balanceren.

[0:49:12] En soms doen we ook wel eens in... alsof, zeg maar, als we de kerst naderen... dat er dan dus geen werk meer zou zijn in januari... dat alles voor de kers per se af moet in plaats van net daarna...

[0:49:24] En dat is eigenlijk een beetje de ruimte die ik ook onszelf gun om ervoor te zorgen dat we zaken goed voorbereiden.

[0:49:31] Dus we zijn ermee aan de slag.

[0:49:33] Ik begrijp ook heel goed de behoefte aan duidelijkheid van de sector.

[0:49:36] Dit is een dossier wat al sinds 2019 loopt volgens mij.

[0:49:39] Er is in 2025 een internet consultatie gedaan.

[0:49:42] Wij hebben het er nu over.

[0:49:44] Dat is belangrijk.

[0:49:45] Daarmee zorgen we dus dat het dossier, nadat het ook een tijd stil heeft gelegen, wel weer voortgang vindt.

[0:49:52] Maar ik denk dat u mij ook gunst dat ik hier zorgvuldig naar kijk.

[0:49:55] Want er zijn ook mensen die zorgen hebben hierover.

[0:49:58] En daar moeten we ook recht aan doen.

[0:49:59] Dus met die zorgveldigheid en aansporing van de Kamer zullen we hier snel op terugkomen.

[0:50:04] Maar ik denk dus zo rond het einde van het jaar.

[0:50:06] Dat is eigenlijk wat ik u wilde zeggen.

[0:50:09] Dan de ultra-fast fashion, ook hier.

[0:50:13] Soms zouden we graag veel sneller willen gaan, maar als je geen goede definitie hebt, dan weet je ook niet waar je verder je maatregelen op moet baseren.

[0:50:21] En ook in Europees verband met elkaar optrekken is dan toch echt van belang.

[0:50:24] Dat heb ik vorige keer gezegd.

[0:50:25] En ook overigens, de Fransen hebben geen wetgeving die nu copy-paste klaar is.

[0:50:30] Er is wel wetgeging, maar die moet nog om effectief te zijn uitgewerkt worden in verdere decreten.

[0:50:36] Daar zie ik dat de list Kostic het wel met mij eens is op dit punt.

[0:50:40] Dus we zien ook dat daar de discussie nog niet is afgerond.

[0:50:44] Ik wil wel heel nauw samenwerken met de Frassen, maar ook in Europa samen optrekken.

[0:50:49] Dus daarmee zijn we er inderdaad hard mee aan de slag.

[0:50:51] Maar dat wil niet zeggen dat we hier morgen iets in kunnen voeren.

[0:50:56] Mevrouw Muller en dan let Kostis.

[0:50:59] Eerst mevrouwe Muller.

[0:51:01] Ja, ik kom nog terug op statiegeld.

[0:51:04] Ik vind het fijn om te horen dat de minister ook wil onderzoeken of we zuivel bij de wat kleinere ondernemer misschien niet zouden kunnen doen.

[0:51:11] Want het brengt inderdaad extra uitvoeringsproblemen met zich mee.

[0:51:14] Of uitvoeringissues zorgen.

[0:51:17] Waarbij je verpakt dan ook op meerdere locaties allemaal die zuivelinstallatie zou moeten installeren.

[0:51:20] Dus dat lijkt mij heel verstandig.

[0:51:22] Kijk, die 44 miljoen die in de brief staat, ik blijf er toch een klein beetje ongemak bij hebben.

[0:51:29] Omdat het allemaal heel erg gebeurt op aannames.

[0:51:32] Wanneer gaat iemand iets wegbrengen bij de grote supermarkt en wanneer bij een klein innamepunt.

[0:51:38] Dus het wordt een beetje gepresenteerd van als we 43 doen of 50 vierkante meter nodig verschilt dat 44 miljonen verpakkingen.

[0:51:45] En daar ga ik gewoon niet helemaal in mee.

[0:51:47] En ik wil de minister uitdagen dat als straks uit die handhavingsuitzicht en toezicht en regeldruk toetsen, een MKB-toets, komt dat er echt heel veel regeld druk met zich meebrengt, dat ze dan toch ook goed wil overwegen of die ondergrens niet wat hoger moet zijn.

[0:52:00] Dus dat geef ik de minister mee en misschien kan zij daar nog even op reflecteren.

[0:52:06] Excellentie.

[0:52:07] Ja, voorzitter, maar dit punt snap ik wel.

[0:52:09] En daarom hebben we die bandbreedte ook aangegeven.

[0:52:11] Omdat je dus ook in die bandvreten proportionaliteit versus wat koop je daar dan voor, zou ik maar zeggen, ook goed tegen elkaar wil afwegen.

[0:52:18] Dus daarom juist ook die bandpreten.

[0:52:20] We wegen dit zorgvuldig.

[0:52:22] Ik begrijp goed dat mevrouw Muller daar aandacht voor vraagt.

[0:52:24] Daar komen we dus bij het finale besluit dan ook op terug.

[0:52:27] Dank u wel, mevroor Muller.

[0:52:28] Zeker, want volgens mij is het proces, dan komt er een voorrangprocedure en die zullen wij dan, zoals de minister mij kent, zorgvuldig bekijken.

[0:52:35] En dan nog even op de UPV-luiers.

[0:52:38] De minister zegt een klein beetje eufemistisch, dat is misschien niet het juiste woord voor, maar er zijn wat zorgen, maar die zorgen zijn natuurlijk wel heel serieus.

[0:52:44] Of het uitvoerbaar is, of we mensen niet met enorme dingen belasten hiermee, ondernemers, ziekenhuizen.

[0:52:50] Dus als zij die zorga ook echt serieus meeweegt, dan wachten wij af waar het kabinet daarmee komt.

[0:52:57] Dankjewel.

[0:52:57] Dit kost iets.

[0:52:58] Zal ik daar nog op reageren, voorzitter?

[0:52:59] Want uiteraard, dat nemen we zeker serieus.

[0:53:03] En ook daarom zeg ik, ik wil ook niet overhaast.

[0:53:06] Ik wil daar ook de tijd voor nemen.

[0:53:08] En als ik daar dan net iets meer tijd voor nodig heb, zal ik dat ook nemen en tegelijkertijd snap ik ook dat de sector wacht, al lang wacht en graag die duidelijkheid wil.

[0:53:17] Dus in die balans komen we daar vast goed uit met elkaar.

[0:53:21] Goede reactie.

[0:53:23] Dit kost iets.

[0:53:24] Wast u de luiers nog steeds?

[0:53:26] Wat zegt u, voorzitter?

[0:53:28] Wast u de luiers nog steeds?

[0:53:30] Jazeker.

[0:53:31] Nee, eigenlijk niet meer.

[0:53:32] Want mijn kind is nu twee en die is al een tijdje zindelijk.

[0:53:35] Die gaat zo naar de wc.

[0:53:38] Ze gebruikt niet eens meer zo'n potje.

[0:53:41] Dus daar ben ik heel trots op.

[0:53:43] Ik vraag me altijd af of je dan niet sneller een nieuwe wasmachine nodig hebt.

[0:53:46] Of het allemaal zo gunstig is.

[0:53:48] Nee.

[0:53:48] Het gaat ook heel goed met onze vans.

[0:53:50] Dank voor de vraag.

[0:53:51] Dit kost je ze nu het woord.

[0:53:54] Ja, ja, ja.

[0:53:57] Kijk, ik gun deze minister natuurlijk even de tijd om in al die dossiers te komen.

[0:54:01] Maar wat ik dan wel bezwaarlijk vind, is dat we dit debat over ultra-fast fashion met elkaar hebben gevoerd in de eerste meid.

[0:54:07] En toen zei de minister eigenlijk precies hetzelfde wat ze nu zegt.

[0:54:10] Ook het verhaal van de definitie, dat het allemaal niet duidelijk is en moet nog wel uitgezocht worden.

[0:54:15] En dan zei ik, Frankrijk heeft een definitie.

[0:54:18] in ieder geval nu ook reclameverbod die ingaan in 2027, zij hanteren een definitie, kan de minister dat niet gewoon overnemen?

[0:54:25] Toen zei de minister, ik ga daar eens even goed over nadenken in mijn zomerreces.

[0:54:31] En dan kom ik hier terug en denk ik, hé, de minister heeft erover nagedacht en ze komt met wat nieuws.

[0:54:37] En dan hoor ik precies hetzelfde verhaal.

[0:54:39] Ik wil dat gewoon voor de toekomst met elkaar vermijden.

[0:54:42] En ik heb hier een motie van SGP, Partij voor de Dieren, Pro, D66... destijds ook met NEC, ChristenUnie, gesteund door het CDA.

[0:54:52] Die zegt eigenlijk, neem nou echt concrete maatregelen tegen ultra-fast fashion... en bereid al wetgeving voor in lijn met Frankrijk.

[0:55:00] Die motie is aangenomen.

[0:55:02] Er wordt niets mee gedaan.

[0:55:04] Een van die stappen zou kunnen zijn, bij wijze van spreken, morgen, maar normale wedstermijnen, is in ieder geval dat je dat reclameverbod regelt.

[0:55:13] Dus mijn concrete vraag is, is de minister daartoe bereid of moet de Kamer echt opnieuw een motie gaan indienen om haar daartoo aan te sporen?

[0:55:23] Mevrouw de minister.

[0:55:24] Voorzitter, het niet hebben van een definitie die werkbaar is... maakt het ook heel erg lastig om bijvoorbeeld een goede opdracht te geven tot zo'n reclameverbod.

[0:55:35] Als de Kamer dat wenst.

[0:55:37] Dus we hebben daar goed naar gekeken.

[0:55:41] We zien ook dat Frankrijk wel een wet heeft, maar het is nog niet de onderliggende decreten.

[0:55:45] En met de term kleding die niet gerepareerd wordt of die vaak wisselt...

[0:55:52] is het nog best lastig om onderscheid te maken... tussen fast fashion en ultra-fast fashion.

[0:55:57] Frankrijk vult er nu in door te zeggen... bepaalde Aziatische sites mogen niet.

[0:56:01] Dus zij hebben daar een manier voor gevonden.

[0:56:03] Maar dat wil nog niet zeggen dat dat een definitie is...

[0:56:07] Dus ik hecht er echt aan dat we die definitie goed waarborgen.

[0:56:11] Want anders kom je ook in wedstrajecten.

[0:56:13] Op een gegeven moment kom je eigenlijk ook niet verder.

[0:56:15] Dat weet het lidkost iets ook.

[0:56:17] En daarom, ik zou ook graag willen dat we verder waren.

[0:56:20] En ik zie de aansporing vanuit de Kamer.

[0:56:22] Maar dit is wel iets wat we ook serieus goed moeten kunnen afbaken met elkaar.

[0:56:26] Daar ligt echt nog een vraagstuk.

[0:56:27] Dat heb ik deze zomer helaas niet op kunnen lossen, is de eerlijke antwoord.

[0:56:30] Dat wil niet zeggen dat ik niet de ainsporing... van het lid kost iets heb gehoord.

[0:56:35] En dat we er niet naar gekeken hebben.

[0:56:38] Dit kost iets.

[0:56:40] Ja, voorzitter, wat ik gewoon niet begrijp is... Frankrijk heeft het en in 2027 gaat het gewoon in.

[0:56:46] Ze hebben een manier gevonden om die reclame, die giftige reclama, aan te pakken.

[0:56:51] Dan zou ik zeggen, het kan wel.

[0:56:53] Ik spoor deze minister aan, pak dat op.

[0:56:56] Die creatieve manieren die Frankrijk blijkbaar wel weet te vinden.

[0:56:59] Doe daar niet nog een jaar over.

[0:57:01] We pakken het op.

[0:57:01] De Kamer is het daarmee eens.

[0:57:05] En zorg ervoor dat het nationaal wordt geregeld.

[0:57:06] En niet dat de burger weer wordt voorgespeeld.

[0:57:08] We gaan het Europees regelen.

[0:57:10] Maar we weten allemaal hoe het in Europa gaat.

[0:57:12] Stroperig.

[0:57:13] We kunnen nog tien jaar wachten voordat Europa daarop in beweging komt.

[0:57:17] Dus alstublieft nationale maatregelen.

[0:57:21] Excellentie, wat is daarop uw antwoord?

[0:57:23] Voorzitter, ik heb de oproep ook weer gehoord en ik heb aangegeven wat onze koers is op dit moment.

[0:57:30] Dat is toch vooral eerst inzetten op die definitie, omdat dat toch voor mij de basis is om verdere stappen te kunnen nemen.

[0:57:37] Maar ik begrijp het ongeduld van het lid Kostitsch en ook sommige anderen die hier ook graag voortgang op willen zien.

[0:57:43] We trekken ook echt op samen met andere landen om ervoor te zorgen dat dat in Europa op de agenda komt.

[0:57:47] En soms kunnen dingen ook toch wel sneller gaan dan u denkt.

[0:57:51] Laten we hopen dat dat hier ook het geval is.

[0:57:57] Dank u wel.

[0:57:58] Er zijn geen interrupties meer aan de kant van de Kamer.

[0:58:02] Er is een twee minuten debat aangevraagd door het lidzaal en Jan namens Pro.

[0:58:07] Dus we gaan het verzoek doorgeleiden naar de Griffie Plenair.

[0:58:11] Dus daar zien we elkaar vast nog wel een keer terug.

[0:58:13] Er zijn ook nog een paar toezeggingen gedaan, ook vanuit de eerste termijn inderdaad.

[0:58:19] Dus als de minister en de staatssecretaris even goed meeluisteren en ook de leden, dan ga ik ze even voorlezen.

[0:58:24] De circulaire hefboom volgt op zeer korte termijn.

[0:58:28] Dat is de toezenging van de minister.

[0:58:31] De minister stuurt de agenda maatschappelijk verantwoord opdracht geven en inkopen op kortetermijn naar de Kamer.

[0:58:37] Dat is al gebeurd inmiddels.

[0:58:39] Het zijn nog de toezeggingen van de eerste termijn.

[0:58:41] Hier staat bijvoorbeeld ook dat er dadelijk iets volgt na het zomerreces.

[0:58:44] Dus dat zal ik ook even aanpassen.

[0:58:46] Rond Prinsjesdag, dat is bijna, informeert de minister de Kamer over eventueel IBO, departementaal beleidsonderzoek.

[0:58:55] Dat was een toezenging aan lid Swinkels.

[0:58:57] Voor het einde van het jaar stuurt de minister een update over de bestaande regelingen voor circulaire economie en onder andere ook over de financiering.

[0:59:05] Dat was ook een toezegging van lid Swinkels.

[0:59:08] De uitvoeringsagenda komt voor het eind van het ja naar de Kamer.

[0:59:11] De ontwikkeling op het gebied van de UPV uit de Circular Economy Act wordt daar ook in meegenomen.

[0:59:19] Ik zie de minister knikken.

[0:59:21] In de brief die voor het eind van het jaar naar de Kamer wordt gestuurd, neemt de minister ook de aanbevelingen van de WKR en het PBL mee.

[0:59:29] Dat was een toezegging aan lid Kostic.

[0:59:31] Er is ook nog een toenzegging vanuit de staatssecretaris gedaan.

[0:59:36] De staatsrecretaris geeft in de door de minister toegezegde brief een update specifiek op de dubbele belasting en de Europese beleidsruimte die daarvoor nodig is.

[0:59:46] Klopt, meneer de staatssecretaris?

[0:59:48] Dank u wel.

[0:59:51] Meneer De Gevier, zijn we iets vergeten?

[0:59:53] Ik geloof het niet.

[0:59:55] Dan dank ik de mensen op de publieke tribune.

[0:59:59] Inderdaad, ik moet mevrouw Muller daar gelijk in geven.

[1:00:03] De opkomst is groot voor een korte tweede termijn.

[1:00:06] Dat zie je niet snel.

[1:00:07] Dus dank daarvoor dat u de moeite heeft genomen.

[1:00:10] En kom ook behouden thuis dadelijk.

[1:00:12] En ik dank ook de mensen die thuis hebben gekeken en geluisterd op je digitale kanaal.

[1:00:16] Onze kamerboden, dienstverslag en redactie.

[1:00:18] En ook bij de bewindspersonen en teams en de leden van de Tweede Kamer, de Staten-Generaal en onze trouwe rivier.

[1:00:25] Hartelijk dank allemaal.

[1:00:26] En dan sluit ik dit debat.

[1:00:29] Dan zijn we klaar.