Versterking decentraal bestuur

[0:00:03] Ik open de vergadering.

[0:00:05] We hebben vandaag het commissiedebat Versterking Decentraal Bestuur.

[0:00:09] Van harte welkom bij dit commissie-debat...

[0:00:13] Versterken Decentral Bestuur van de Vaste Kamercommissie voor Binnenlandse Zaken.

[0:00:17] Hartelijk welkom, ik zou zeggen aan de mensen op de publieke tribune... maar eigenlijk is er niemand aanwezig op de publieke tribüne... en de mensen die het debat volgen via onze livestream.

[0:00:30] Uiteraard ook van harte welkom aan de minister van WZK en zijn ondersteuning.

[0:00:34] En natuurlijk de leden van deze commissie.

[0:00:37] We hebben vier uur staan voor dit commissiedebat.

[0:00:41] Ze hoeven niet vol, maar het mag wel.

[0:00:43] En er is een spreektijd van vijf minuten per fractie.

[0:00:47] En ik stel voor om gewoon vier interrupties te hanteren.

[0:00:51] De eindtijd is wel strak.

[0:00:53] Om vijF uur moet dit debat afgelopen zijn.

[0:00:55] Goedemiddag.

[0:00:56] Want er is om tien over vijf ook nog een twee minuten debat op het terrein van deze commissie... ...waar ook leden en ook de griffie naartoe moet.

[0:01:06] Dus vijfuur is de eindtijd.

[0:01:10] Van harte welkom.

[0:01:11] Ik heb net aangegeven misschien even dat wij om vijffoorhalf twee schorsen... ...om naar de herdenking in de plenaire zaal te gaan.

[0:01:19] We beginnen het debat wel gewoon.

[0:01:20] We hebben vier interrupties, vijfen minuten spreektijd en een strakke eind tijd van vijven uur.

[0:01:27] Ik wil snel van start gaan en daarom wil ik...

[0:01:34] Ik moet iets eerder weg bij het debat omdat ik een ander plenair debat heb om half vijf.

[0:01:37] Dus dat wil ik even aangeven.

[0:01:41] Prima.

[0:01:42] Dan wil ik mevrouw Huizinga nu het woord geven voor haar eerste termijn.

[0:01:48] Voorzitter, dank u wel.

[0:01:50] Voorzitter, vorig jaar werd een statenlid uit Brabant thuis opgezocht.

[0:01:54] En op de stoep stond een deurwaarder met een dreigbrief namens Farmers Defence Force.

[0:02:00] Een regelrechte intimidatie op zijn thuisadres.

[0:02:03] En nu zegt hij zich niet nogmaals verkiesbaar te stellen.

[0:02:07] En eerlijk gezegd, ik kan dat niet kwalijk nemen.

[0:02:10] De afgelopen weken zagen we in de media veel van dit soort verhalen.

[0:02:14] Voor wie zich inzet voor zijn of haar gemeente of provincie.

[0:02:18] Daar zijn intimidatie en bedreigingen inmiddels aan de orde van de dag.

[0:02:23] En ik heb dit als zaterlid ook zelf ervaren.

[0:02:26] En voorzitter, ik wil de minister straks heus vragen stellen over de belangrijke brieven over interbestuurlijk verhoudingen en over actieagenda's.

[0:02:35] Maar we zitten hier nu wel met een megagroot probleem.

[0:02:40] Vier op de tien volksvertegenwoordigers heeft te maken gehad met agressie of bedreIGINGEN.

[0:02:45] Voor burgemeesters is dat zelfs 70%.

[0:02:48] En in de gemeente die ik heb bezocht, ook de afgelopen zomer... hoor ik hoe moeilijk het kan zijn om een goede wethouder te vinden.

[0:02:55] Als lokale politici het onmogelijk wordt gemaakt om hun werk veilig te doen... dan gaat dat ons allemaal aan.

[0:03:07] Want die politici zijn ook onze buren.

[0:03:10] De vrijwilligers op de sportvereniging...

[0:03:13] En ik weet dat dit de minister ook aan het hart gaat.

[0:03:16] Dus ik wil hem vragen, wat mogen lokale politici de komende periode van deze minister verwachten?

[0:03:22] Hoe gaat hij hen beschermen en zorgen dat zij hun werk veilig kunnen doen?

[0:03:26] En hoe gaat de minister zorgen... dat een aangifte goed en snel wordt verwerkt en opgevolgd?

[0:03:33] Ik krijg namelijk signalen dat dat soms misgaat.

[0:03:36] En dat zou niet zo mogen zijn.

[0:03:38] Voor bestuurders bestaat al enige jaren een regelgeving voor beveiliging, maar voor lokale volksvertegenwoordigers is er nog heel weinig geregeld.

[0:03:47] Terwijl de dreigingen even ernstig kunnen zijn.

[0:03:50] Is het niet tijd voor meer ondersteuning voor raadsleden en statenleden?

[0:03:54] Vraag ik de minister.

[0:03:56] Het is bekend dat vrouwelijke politici bovengemiddeld veel te maken hebben met bedreiging en agressie.

[0:04:03] En deze zomer hoorden we dat het aantal vrouwelijke wethouders voor het eerst in lange tijd niet meer groeit.

[0:04:09] En ik maak me daar echt zorgen over.

[0:04:12] Hoe wil de minister tijkeren en voorkomen dat deze trend door intimidatie alleen maar versterkt wordt?

[0:04:19] Juist nu de lokale politiek onder druk staat, is het belangrijk dat we goed samenwerken.

[0:04:25] En Ik ben tevreden met de inzet van het kabinet.

[0:04:28] De ambities staan duidelijk in het coalitieakkoord

[0:04:31] en in de actieagenda die de minister ons heeft gestuurd.

[0:04:35] Maar het is de uitvoering die telt.

[0:04:37] Het beleidskader kan helpen, aan de voorkant de vraag stellen bij welke overheid een taak het beste past, maar ik vraag me wel af hoe dit kader voldoende toegepast gaat worden.

[0:04:47] De minister overweegt om net als de uitvooringstoets decentrale overheden deel te maken van het beleidskompas.

[0:04:55] Maar we weten dat uit onderzoek dat het beleidskompas zelden gebruikt wordt.

[0:05:00] Hoe gaat de minister tot die tijd zorgen dat het beleidskader toch voldoende gebruikt wordt?

[0:05:05] En voorzitter, sterke politiek vraagt om een gewaardeerd politiek ambt.

[0:05:11] En ik hoop dat we de kabinetsreactie op het ARPA-advies snel ontvangen.

[0:05:16] Ik ben benieuwd of de minister het advies als een totaalpakket ziet... ...of als losse aanbevelingen en of er ook een mogelijkheid is of aantal onderwerpen daaruit...

[0:05:27] wel te benutten en andere onderwerpen niet.

[0:05:30] Dus ik wil de minister bevragen... ook nog op een andere ontwikkeling.

[0:05:35] In steeds meer gemeenten wordt gekozen voor part-time wethouderschap... van 0,95 fte.

[0:05:42] En in de praktijk is dat natuurlijk onzin.

[0:05:44] Die wethouder werken gewoon fulltime.

[0:05:47] Soms is dat een politieke reden...

[0:05:49] Zoals ruimte creëren om extra wethouder aan te kunnen stellen.

[0:05:53] Maar het heeft ook financiële consequenties.

[0:05:55] Een wethhouder die 0,95 FTE werkt hoeft geen neveninkomsten te verrekenen.

[0:06:01] En laat ik vooropstellen, ik heb het volste vertrouwen in dat wethouders deze constructies zonder slechte intenties gebruiken.

[0:06:08] Maar dat het tegelijkertijd een sluiproute kan zijn vind ik een onwenselijk beeld voor het lokale bestuur en ook voor de inwoners.

[0:06:17] Dus is de minister dat met D66 eens?

[0:06:21] Ziet hij ook dat er geen overtuigende inhoudelijke redenen zijn om voor... Mevrouw Huizinga, wilt u afronden?

[0:06:26] Ik ga naar een afronding.

[0:06:27] Om voor 0,95 FTG te gaan en is de wetgeving op dit vlak duidelijk genoeg?

[0:06:33] Ik heb begrepen dat de minister bezig is met onderzoek naar het part-time wethouderschap en ik wil hem vragen om de uitkomsten zodra die er zijn met de Kamer te delen.

[0:06:44] Dan laat ik het hierbij.

[0:06:45] Dank u wel.

[0:06:49] Dank u wel.

[0:06:50] Dan geef ik het woord aan de heer Klemmink.

[0:06:53] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:06:54] Allereerst namens J21 ook de waardering over al onze decentrale volksvertegenwoordigers en bestuurders in soms moeilijke tijden en omstandigheden.

[0:07:02] Voorzitter, gemeenschap en gemeente vallen steeds vaker niet meer met elkaar samen.

[0:07:08] Dit komt door de doorgeslagen opschaling.

[0:07:11] We zullen terug moeten naar de menselijke maat, zo zei Pim Vertijn dat al dertig jaar geleden.

[0:07:16] Het draagvlak vereist uit het beleidskader voor de wet ARRI, de wet op de gemeentelijke herindelingen, is een wassen neus.

[0:07:22] Eerder dit jaar kondigde ik al een initiatiefwet aan dat het referendum introduceert om het maatschappelijk draagvak te kunnen vaststellen.

[0:07:27] Ik hoop dit najaar dat de initiatievet ook vrijheid kan geven voor de Kamer voor de behandeling.

[0:07:32] Voorzitter, de minister werkt aan een visie op regionale samenwerking en informeert de Kamerk eind dit jaar daarover.

[0:07:37] En de fractie van jaar 2021 wil de minister alvast een paar zaken meegeven bij deze visie.

[0:07:41] De gemeente nam in 2017 gemiddeld deel aan 27 samenwerkingsverbanden en in 2024 was dat maar liefst 42.

[0:07:46] 42 samenwerkungsverband gemiddelt per gemeente.

[0:07:50] En die hebben allemaal een logo nodig, een directeur en niet zelden een afgezwaaid bestuurder en natuurlijk een website, want anders doe je er niet toe in Nederland.

[0:07:57] En het eerste doel van iedere samenwerkningsorganisatie is haar eigen voortbestaan garanderen.

[0:08:01] En dat zien we ook terug in een aantal uittredingsvoorwaarden bij diverse gemeenschappelijke regelingen.

[0:08:05] Ik heb er een paar bij meegenomen en gekeken hoe kom je nou eigenlijk uit een gemeenschapelijke regeling.

[0:08:10] Zo kan een gemeente alleen een gemeeschappelijk regeling verlaten als het meerderheid van andere gemeenten dat toestaat.

[0:08:17] Weg lokale democratie en zeggenschap, voorzitter.

[0:08:20] You can check out at any time you like, but you can never leave.

[0:08:24] Vindt de minister zulke bepalingen passend in een gemeerschappelijke regeling, is mijn vraag.

[0:08:29] Het budgetrecht is een van de belangrijkste rechten van de gemeenteraad.

[0:08:32] Althans, ik neem aan dat de minister het ook vindt.

[0:08:34] Maar nu is het zo'n beetje standaard geworden in gemeenschappelijke regelingen... ...dat de gemeente de aftracht voor die regeling bij meerderheid van stemmen wordt bepaald.

[0:08:42] En dat betekent dus dat de meerderheden een lokale besluit van de Gemeenteraat over dat budgetrecht kan overhoelen.

[0:08:48] En de provincie handhaaft daar ook op.

[0:08:49] Er zijn allerlei voorbeelden van.

[0:08:51] Achter de minister is het acceptabel dat het budgetrecht van degemeenteraar wordt overhoeld door gemeenschapelijke regelingen.

[0:08:56] Voorzitter, de fractie van jaar 21 is, blijft een voorstander van de rechtstreeks gekozen burgemeester.

[0:09:03] Tot die tijd is mijn fractie in principe tegen toekennen van nieuwe taken en verantwoordelijkheden aan de burgemester.

[0:09:08] En voor de bestaande taak is het goed om nu te kijken of deze niet beter bij een wethouder belegd kunnen worden.

[0:09:14] De minister komt nog met een afwegingskader wat betreft de taken en de verantwaordelijkheid van de burermeester.

[0:09:18] Is de minister bereid om de Kamer een notitie te sturen waarbij de taken van de burgemeester worden opgezond en welke alternatieve scenario's er zijn om deze taken eventueel bij een andere plek neer te leggen, bijvoorbeeld bij een wethouder?

[0:09:30] Ik hoor het graag van de minister.

[0:09:31] Ten slotte, voorzitter, over het advies van de ARPA ten aanzien van vergoedingen en arbeidsvoorwaarden van politiek Amstraders.

[0:09:38] Het kabinet komt nog met een reactie dit jaar, maar laat ik namens de fractie van jaren 20 alvast iets meegeven aan de minister De vergoeden van burgemeesters en raadsleden zijn een gedifferentieerd aantal inwoners

[0:09:48] Naar de grootte van de gemeente.

[0:09:50] Voor de provinciebestuurders en de Commissaris voor de Koning en Provinciale Statenleden wordt dat niet gedaan.

[0:09:55] Het adviescollege stelt dat, en ik citeer, blijkbaar de werklast niet zo sterk afhankelijk wordt geacht van inwonersaantallen als bij gemeenten het geval is.

[0:10:05] Maar het adviescommissie zegt ook, daar is eigenlijk geen onderzoek naar gedaan.

[0:10:08] Er is geen feitelijke maatstafel om te kijken of er gedemonstreerd zou moeten worden en kunnen worden, omdat het takenpakket en de zwaarte daarvan misschien verschilt per provincie.

[0:10:17] Laatste vraag aan de minister.

[0:10:18] Dat komt mij vreemd over.

[0:10:20] Kan de minister toezeggen dit te laten onderzoeken en mee te nemen in het vervolgproces naar aanleiding van het adviesrapport ARPA?

[0:10:26] Tot zover, voorzitter.

[0:10:29] Dank u wel.

[0:10:29] Een interruptie van de heer Van Houwelingen.

[0:10:31] Dank, fijn te horen dat ook jaar 2020, net zoals wij, kritisch zijn op herindelingen en het samenvoegen van gemeenten.

[0:10:38] En zou het wat jaar 2020 betreft wel een goed idee zijn dat een referendum voortaan verplicht wordt om aan te tonen dat er maatschappelijk draagvlak is bij een herindering?

[0:10:48] De heer Klemmink?

[0:10:49] Ja, dat is inderdaad mijn intentie met het energievet dat ik er nu uit werk.

[0:10:52] Daarbij moet ik wel meteen tegen de collega zeggen, voorzitter, dat ik wel hecht dat het uiteindelijke beslissing wordt genomen door de gemeenteraad en het gemeentebestuur.

[0:11:01] Maar de definitie van wanneer is nu eigenlijk een draagvlak ontstaan voor een herindeling, zoals het nu gaat, is voor mij onvoldoende.

[0:11:06] En daarvoor wil ik inderzaad een referendum invoeren.

[0:11:09] Maar uiteINDelijk is het aan het gemeenterestuur om de keuze te maken en wat mij betreft aan de minister en Kamer om een procesrol te monteren.

[0:11:17] Volgende of nog een vervolgvraag?

[0:11:19] Prima, dan is het woord aan u meneer Vanouwelingen.

[0:11:23] Ja, dank u voorzitter.

[0:11:25] We spreken vandaag met elkaar over de versterking van het lokaal bestuur en ook de lokale democratie.

[0:11:30] En op zich, ik weet veel wat in de brieven staat, dat kan ik me goed invinden.

[0:11:33] Wat het kabinet zich zorgen over maakt, daar maken wij ons ook heel erg veel zorgen om, is het verdwijnen van de lokane autonomie en beleidsvrijheid.

[0:11:41] En daar staat of valt alles bij.

[0:11:43] Want het heeft natuurlijk geen zin om een democratie te hebben, een lokale democratie.

[0:11:47] of een regionale, provinciale democratie... als je niet de beleidsvrijheid hebt om besluiten te nemen op die niveaus.

[0:11:53] En daar wil ik toch even een algemeen punt maken... want dat staat onder druk, dat staat eigenlijk ook in die brieven... en dat is een goede zaak, maar komt dat ook niet?

[0:11:59] Dat is eigenlijk de eerste vraag die ik heb.

[0:12:01] Omdat we natuurlijk, en we zien het hier in de Kamer dagelijks, wekelijks... dat heel veel al vast ligt in internationale verdragen.

[0:12:07] We merken het heel vaak op, en natuurlijk binnen de Europese Unie...

[0:12:10] En daardoor die beleidsvrijheid, dat begint daar al het probleem.

[0:12:13] Dat wij moeten bijvoorbeeld, we hebben dat Parijsakkoord ondertekend, we zitten aan de klimaatwet vast, de Europese verplichtingen.

[0:12:19] En dat zijpelt zo door.

[0:12:21] Zo hebben we nu, dan moeten provincies natuurlijk windmolens plaatsen, kunnen ze nog wel kiezen waar precies.

[0:12:28] Maar in principe moet dat gebeuren in die restregio's.

[0:12:30] En dan krijgt de gemeente, ja, daar komt uiteindelijk weer de windmoten staan.

[0:12:34] Dus dat we dus door dat, wij noemen dat dan globalisme.

[0:12:36] En dat begint, dat probleem begint hier eigenlijk in de Tweede Kamer.

[0:12:39] Dat we zoveel beleidsvrijheid en autonomie zijn kwijtgeraakt.

[0:12:42] Dat dat vervolgens ook doorsijbelt.

[0:12:45] Die verplichtingen die eruit volgen.

[0:12:49] Naar de provincie en vervolgens ook naar de gemeente.

[0:12:52] En dat dat ook allemaal spanningen geeft tussen die bestuurslagen.

[0:12:54] Bijvoorbeeld ook als het om migratie gaat.

[0:12:56] We zijn natuurlijk erg tegen de massamigratie.

[0:12:58] Maar oké, daar hebben we ons aan verplichten.

[0:13:00] Er zit natuurlijk het Europese verdrag in.

[0:13:02] Vluchtelingenverdrag.

[0:13:03] En ja, dat moeten we dan uitvoeren.

[0:13:04] En dan komt er dus nu ook een...

[0:13:06] We hebben natuurlijk die dwangwet en dat gaat straks de gemeente onder druk zetten.

[0:13:10] Dus zit niet daar een hele grote bedreiging?

[0:13:12] Dat is eigenlijk mijn algemene vraag aan de minister.

[0:13:13] Dus al die internationale verdragen en verplichtingen voor onze democratie.

[0:13:17] Dus op alle niveaus dus, omdat het de autonomie uitholt en ook omdat het dus die spanning oplevert.

[0:13:21] En dat zien we ook tussen al die bestuurslagen.

[0:13:24] Dus dat is mijn eerste algemane vraag, maar dat vind ik de essentie ook.

[0:13:27] En dan meer concreet, ja, het staat ook in de brief en het is fijn dat in ieder geval het probleem wordt opgemerkt.

[0:13:33] Dat bijvoorbeeld die verplichte samenwerkingsverbanden voor gemeenten, dat die ook de autonomie uitholen.

[0:13:38] Om te beginnen, het feit al dat ze verplicht zijn, is natuurlijk wat dat betreft een probleemprobleem.

[0:13:42] De gemeente moet erin zitten en dat is bekend.

[0:13:45] Die samenwerkingsverbanden worden natuurlijk niet gekozen, dus er zit geen democratisch mandaat onder.

[0:13:49] Dus dit is allemaal heel problematisch en op zich wordt het wel in die brief gesignaleerd, dat is mooi.

[0:13:53] Maar ja, wat gaat de minister daar dan aan doen?

[0:13:55] Want dan zou je misschien wellicht kunnen overwegen om samenwerkungsverband die nu verplicht zijn, om in ieder geval die verplichtiging eraf te halen.

[0:14:01] Dat vind ik dan heel logisch, maar dat lees ik dan weer niet.

[0:14:05] En dan tot slot, ja, we hebben natuurlijk een uitvoerig debat over gehad aan de aanleiding van Weidemere, die herindelingen.

[0:14:11] En meneer Clemmings zei er net ook al wat over.

[0:14:14] Ja, wat ons betreft is het ook zo, dat zou natuurlijk pas daar een referendum moeten kunnen, een herindelling.

[0:14:18] Dat gaat over het voorbestaan van de gemeente.

[0:14:20] Nou, de minister hebben we in het debat gezien, die denkt daar anders over.

[0:14:23] Die is niet per se tegen een referendum, maar moet in ieder geval niet...

[0:14:26] ...verplicht worden opgelegd.

[0:14:28] Maar dan iets anders waar ik me zorgen over maak... ...want ik zie vaak bij herindelingen dat er dan een waarnemend burgemeester is.

[0:14:34] Dat zagen we ook in Wijnemere.

[0:14:36] En die staat heel zwak.

[0:14:37] Ik heb het in het debat ook opgemerkt, die kan ook heel snel ontslagen worden... ...al door de commissaris van de Koning.

[0:14:41] Dat is natuurlijk niet goed, want op dat moment staat het voorbestaan van de gemeente op het spel.

[0:14:44] Dan moet je een hele sterke burgemeeste hebben, die helemaal geworteld is in die gemeente.

[0:14:47] En dat was bij haar ook anders.

[0:14:49] Het zou niet zo moeten zijn, dat is gewoon een algemene vraag weer, dat als je dan al op een herindeling aanstuurt, wij zijn het tegen, maar dat in ieder geval die burgemeester, die moet natuurlijk heel sterk staan, is het dan wenselijk?

[0:14:59] Want dat is dan vaak een waarnemend burgemester.

[0:15:02] En hoe kijkt de minister daar tegenaan?

[0:15:05] We zijn natuurlijk voor de... Meneer Van Houweling, dat was een interruptie van de heer Klemmink.

[0:15:10] Ja, voorzitter.

[0:15:12] Het debat over Weidemeer Hilversumme heb ik inderdaad ook gehad over het feit dat het mij opviel dat er vaak waarnemende burgemeesters zijn op het moment dat de gemeente uiteindelijk hergedeeld wordt.

[0:15:22] Ik bedoel niet zozeer het hergedingsbesluit zelf, maar het traject daarvoor.

[0:15:26] Is het dan eigenlijk überhaupt wenselijk dat je een gemeente gaat herdenken op het moment dat er geen permanente, volwaardige burgemeester zit?

[0:15:32] Het zou niet veel beter zijn om te zeggen, nee, op het momento dat er een waarnemend burgemester zit, en dat kan om allerlei redenen zijn, vanwege pensioen, vanwijs gezondheid, is eigenlijk niet het juiste moment om zo'n gemeente aan herdeling te onderwerpen.

[0:15:43] Meneer Van Houwelingen.

[0:15:44] Dank voor de vraag.

[0:15:45] Dat is precies wat ik wil betogen.

[0:15:46] Ik ben het helemaal mee eens.

[0:15:47] Dus dat zou niet moeten gebeuren.

[0:15:49] Dan zou je eigenlijk je handen even van die gemeente af moeten trekken.

[0:15:51] En niet die gemeenten, want ik heb het debat uitvoerd betoogd, wordt volgens mij onder druk gezet vaak door de provincie.

[0:15:57] En wie is de baas van de provincies?

[0:15:58] De commissaris van de Koning.

[0:15:59] En die is degene die op elk moment die burgemeester kan ontslaan.

[0:16:01] Het is natuurlijk een hele, hele vreemde situatie.

[0:16:03] Dus ik ben het heel met u eens.

[0:16:04] Die moeten willen.

[0:16:05] En dat zou eigenlijk nooit plaats mogen vinden.

[0:16:08] En net zoals u zijn we dus volgens mijn betogevoorzitter...

[0:16:11] Ja, dat zou heel mooi zijn meneer Van Houweling.

[0:16:13] Maar u hebt nog een interruptie van mevrouw Huizinga.

[0:16:18] Ja, u heeft het vooral over herindelingen.

[0:16:19] Daar hebben we een heel mooi debat over gehad voor de zomer.

[0:16:22] U geeft aan die burgemeesters.

[0:16:24] Nou noemde ik daarnet dat 70% van de burgemeesters geïntimideerd en bedreigd worden.

[0:16:30] Waardoor het steeds moeilijker is om voor dit ambt burgemeestens en wethouders goede mensen te vinden.

[0:16:36] Hoe kijkt u daar dan tegenaan?

[0:16:37] Kunt u daar nog wat over zeggen?

[0:16:39] Meneer Van Houwelingen.

[0:16:41] Dat vindt iedereen hier, dat vinden wij natuurlijk ook zeer zorgelijk.

[0:16:43] Dus bedreigingen, dat zou nooit moeten plaatsvinden.

[0:16:47] Ik heb trouwens wel wat ik daar aan toevoeg, een keer gevraagd aan het kabinet.

[0:16:50] Want hoe ernstig is het probleem?

[0:16:51] U hoort dat heel vaak en ik ga het zeker niet bagatelliseren.

[0:16:54] Maar dan zou je verwachten dat ook ooit een keer...

[0:16:57] En dat moet ook zeker gebeuren als mensen geweld plegen, veroordelen voor de straf en dan moet er ook een openbaar fonds zijn.

[0:17:01] Ik heb daar al eens een Kamervaart over gesteld.

[0:17:02] Het kabinet kon geen enkel fonds van een rechter produceren waarin iemand veroordeeld is voor geweld tegen politicus.

[0:17:11] Dus intuïtatie niet goed, moet nooit gebeuren.

[0:17:13] Het uitmonden in wat natuurlijk helemaal niet moet gebeuren.

[0:17:16] Geweld, daar is niet eens een vonnis voor.

[0:17:18] Dus er is een probleem met intimidatie blijkbaar.

[0:17:20] Maar er wordt ook zo...

[0:17:23] Af en toe heb ik de indruk, om even toch een tegenwoordig bieden, dat het buiten alle proportie wordt opgeblazen.

[0:17:27] Omdat de grens ligt natuurlijk.

[0:17:29] Intimidatie mag al niet, maar geweld dan wordt het pas echt gevaarlijk.

[0:17:32] En dat hebben we tenminste, er is niet even een vonis...

[0:17:34] Bekend bij de regering dus.

[0:17:35] We hebben het gevraagd waarbij iemand veroordeeld is omdat hij geweld pleegt.

[0:17:38] Moet natuurlijk voor zijn, maar ik vraag me ook af van in hoeverre wordt dit...

[0:17:42] Want dit verhaal wordt de hele tijd maar rondgecirculeerd.

[0:17:46] Iedereen wordt bedreigd en er is heel veel geweld.

[0:17:48] Dat mag nooit plaatsvinden.

[0:17:49] Maar hoe groot het probleem is, is mij dus nog niet helemaal duidelijk.

[0:17:52] Als het om geweld gaat, wat natuurlijk nooit mag plaats vinden.

[0:17:54] Dus ik vervolg mijn betoog als dat kan.

[0:17:57] Is er nog een gevalvraag of is het...

[0:17:59] Nou, inderdaad, het gaat niet alleen om geweld.

[0:18:02] Het gaat over intimidatie, online, offline, bedreigingen waardoor heel veel mensen zich niet beschikbaar stellen.

[0:18:11] En u had het over, we willen goede burgemeesters die daar aan de slag gaan.

[0:18:16] En hoe verhoudt zich dat tot goede mensen krijgen het ambt waarderen tot die intimidatie en die bedreigen?

[0:18:22] Want daar moeten we met z'n allen voor gaan staan als we het hebben over versterking van het lokaal bestuur.

[0:18:27] Meneer Van Houwelingen.

[0:18:28] Ja, je bent het over eens.

[0:18:30] Bedreigingen zijn nooit goed en dat zorgt inderdaad voor, dat is heel kwalijk, dat er misschien mensen zijn die zich zouden willen kandideren als burgemeester of als burermeester, die dat dan niet doen.

[0:18:39] En dat is een hele slechte zaak, dat spreekt voor zich.

[0:18:43] Dus daar zijn we het helemaal over eens U kunt uw betoog vervolgen?

[0:18:46] Ja, en dan tot slot, ik ga naar afronding toe van

[0:18:51] Kijk, die burgemeester zou natuurlijk gekozen moeten worden.

[0:18:54] Dat is al niet het geval.

[0:18:57] Maar ook het ontslag van de burgemeesters.

[0:18:59] Ik heb er net al wat over gezegd.

[0:19:01] Dat gaat dus nu via de commissaris voor de Koninkrijk als het waarnemend burgemeest is.

[0:19:04] Of via de minister als het dus een permanente burgemeeste is.

[0:19:07] En zou dat niet...

[0:19:08] Dat vind ik dus ook ontwenstelijk als het om lokale autonomie gaat.

[0:19:11] Zou dat niet?

[0:19:12] De enige instantie die een burgemester zou moeten kunnen ontslaan is het ons.

[0:19:15] Waar is natuurlijk de gemeenteraad?

[0:19:17] die is democratisch gelegitimeerd.

[0:19:19] Dus waarom kan de minister... en waarom kunnen de commissaris van een koning... een burgemeester ontslaan?

[0:19:24] En de gemeenteraad eigenlijk niet eens direct... dat moet ook via de minister.

[0:19:26] Dus ik ben benieuwd hoe de meneer... vanuit het principe van waar we het vandaag over hebben... lokale autonomie daarnaar kijkt... en dan helemaal tot slot van... in Amerika is het zo met gezagsdragers... dat je ze soms, dat heet dan een recall... bijvoorbeeld kun je een governor... kan er een referendum komen.

[0:19:41] Meneer Van Hauwelingen, het is nog kort tijd.

[0:19:43] Ja, ik heb het wel gemeen.

[0:19:45] Ik heb nog twintig seconden volgens mij.

[0:19:47] Goed zo.

[0:19:47] Ik hou er helemaal bij.

[0:19:48] Een recall.

[0:19:48] En dan kun je als winnaar zeggen van nou, we hebben een referendum.

[0:19:52] En als de meerderheid dat wil, dan moet die burgemeester in ieder geval vervangen worden.

[0:19:56] En dat recht, om dat in een verordening vast te leggen, kan nu natuurlijk niet.

[0:20:00] Maar zou dat niet ook een goede zaak zijn?

[0:20:02] Dus gewoon een suggestie die ik hier opwerp.

[0:20:03] Dank.

[0:20:05] Dank u wel, meneer Van Houwelingen.

[0:20:06] Prima time management.

[0:20:08] Er is geen voorzitter voor nodig.

[0:20:10] Keurig.

[0:20:12] Ja, zelfsturend.

[0:20:13] Ik zit even met de tijd, want het is nu...

[0:20:15] We zouden vijf voor half twee schorsen.

[0:20:17] En ik kijk even naar mevrouw Segei, want u bent nu aan de beurt.

[0:20:21] En uw bijdrage zal ook vijftien minuten zijn.

[0:20:24] We kunnen ook afspreken dat dan de interrupties daarna plaatsvinden... of dat we nu schorssen.

[0:20:29] Zullen we nu maar schorszen?

[0:20:30] Het geeft wel wat meer rust en het debat...

[0:20:34] Ja, helemaal goed.

[0:20:35] Dan stel ik voor dat we nu schorsen.

[0:20:37] En even voor de publieke tribune en de mensen thuis.

[0:20:40] Wij komen weer terug nadat wij hebben stilgestaan bij het overlijden van de heer Wallagen in de plenaire zaal.

[0:43:47] We heropenen de vergadering weer.

[0:43:50] En het woord is aan mevrouw Tsugai.

[0:43:58] Voorzitter, dank u wel.

[0:44:00] We spreken vandaag over een belangrijk thema, de versterking van het decentrale bestuur.

[0:44:06] We zien dat het decentale bestuur steeds verder onder druk komt te staan.

[0:44:09] Of het nu burgemeesters zijn die geconfronteerd worden met georganiseerde criminaliteit, zoals in Overasselt, of met onrust over de opvang van vluchtelingen, of simpelweg de bezuinigingen op belangrijke voorzieningen die ze in gemeenten moeten doorvoeren, maar die ze eigenlijk ook niet goed kunnen uitleggen.

[0:44:26] We vragen veel van gemeenten, provincies en waterschappen.

[0:44:29] En we moeten hen dan ook in staat stellen om hun werk goed uit te kunnen voeren en achter hen staan wanneer dat nodig is.

[0:44:36] Voorzitter, om de mede-overheden hun werk goed te laten doen, moeten zij natuurlijk voldoende middelen hebben.

[0:44:41] En de afgelopen jaren heb ik veel fracties hier in de Kamer daar zorgen over uitgesproken.

[0:44:46] Zonder voldoende financiën kunnen die belangrijke sociale voorzieningen ook niet overeind blijven.

[0:44:50] Maar ook cruciaal onderhoud van bijvoorbeeld wegen en bruggen niet goed worden uitgevoerd.

[0:44:56] En de afgelopen jaren zagen we steeds dat gemeenten lieten weten dat de middelen onvoldoende zijn.

[0:45:01] En het kabinet zei dat het allemaal wel mee viel.

[0:45:07] Maar ja, onderzoeken en rapporten laten zien dat er wel degelijk grote zorgen zijn.

[0:45:11] Dit kabinet heeft gelukkig wel aangegeven dat zij de financiële zorgen van mede-overheden begrijpen.

[0:45:16] Ik vraag me af wat deze warme woorden concreet betekenen.

[0:45:20] En ik zou graag van de minister horen wat het tijdpad nu is naar verdere afspraken met mede-overheden wat betreft die financiële middelen.

[0:45:29] Voorzitter, sterk decentraal bestuur moet ook goede, goed ondersteunde volkstegenwoordigers kennen.

[0:45:35] En op dit vlak zie ik nog wel een aantal belangrijke punten van aandacht.

[0:45:39] Allereerst de verlofregeling.

[0:45:40] In het recente advies van het ARPA wordt hier ook opnieuw aandacht voor gevraagd.

[0:45:46] Op dit moment is de verlovregeling er alleen voor zwangerschap en bevalling of voor ziekte.

[0:45:51] En het moet steeds in een vaste verloofperiode van 16 weken.

[0:45:55] Dit is qua verlofsgronden gewoon heel beperkt en qua duur heel sterk.

[0:45:59] Mijn fractie zou het goed vinden als er meer mogelijkheden komen en wij zijn dan ook bezig met een initiatiefwet, die hebben wij ingediend.

[0:46:06] Want het is gewoon belangrijk dat volksvertegenwoordigers hier wanneer dat gewenst is gebruik van kunnen maken en zo maken we de politiek ook toegankelijker voor verschillende mensen.

[0:46:15] Een ander belangrijk punt wat betreft het advies van het ARPA is de vergoedingen van decentrale politieke ambtdragers.

[0:46:23] Ze zijn geïndexeerd, maar de vergroeningen zijn nooit meegegroeid met de structurele verzwaringen van het ambt.

[0:46:31] Het is wat mij betreft wel belangrijk dat daar stappen in worden gezet, ook in het algemeen, om de decentrale politieke ambtsdragers te versterken en hun rechtspositie.

[0:46:41] Omdat we anders steeds minder mensen bereid zullen vinden om het werk te doen of minder mensen kunnen vinden die financieel het werk ook kunnen dragen.

[0:46:50] Ik zou het fijn vinden als de minister zou kunnen toezeggen dat er nog dit jaar een kabinetsreactie op het advies van de ARPA komt.

[0:46:57] Ik hoor ook graag hoe hij hiernaar kijkt.

[0:46:59] Verder op dit punt kan ik me aansluiten bij de vragen van D66 wat betreft bedreigingen.

[0:47:05] En we weten dat niet alleen vrouwen dit overmatig vaak overkomt, maar ook politici met een migratieachtergrond.

[0:47:11] Zou de minister daar eens op kunnen reflecteren en misschien ook een update kunnen geven

[0:47:15] waar hij in dat licht mee bezig is.

[0:47:17] Voorzitter, dan kom ik nog bij het zogenoemde verlengde decentraal bestuur... een technisch verhaal over gemeenschappelijke regelingen.

[0:47:25] Want heel veel mede-overheden werken in regionaal verband met elkaar samen... om samen taken uit te voeren.

[0:47:31] Op zich is dat natuurlijk goed... maar de democratische controle is daardoor wel problematisch.

[0:47:37] Want je kunt als volksvertegenwoordiger, zeg ik ook uit eigen ervaring... vaak moeilijk de besluitvorming volgen in de regio...

[0:47:44] En ook niet als enige gemeente ergens voor gaan liggen, want dat heeft effect op de hele regio.

[0:47:53] Ik vraag me af hoe de minister hiernaar kijkt.

[0:47:57] En een ander punt waar ik me in dit licht zorgen over maak, in het licht van democratische controle, is de aandacht van regionale media voor al die verschillende gemeenteraden die je in één regio kunt hebben.

[0:48:08] Mevrouw Suga, u heeft ondertussen een interruptie van de heer Klemmink.

[0:48:13] Ja, dat ook wel, voorzitter.

[0:48:14] Mijn grootste vraag was bij het puntje, bij de gemeenschappelijke regelingen.

[0:48:17] En de collega zei dat het niet de bedoeling kan zijn, eigenlijk, ik parafiseer een beetje, voorzetig, dat één gemeente een besluit van zo'n regionale samenwerking kan klokkeren.

[0:48:26] Maar ik redeneerde mijn bijdrage precies andersom.

[0:48:29] Is het eigenlijk wenselijk dat uw gemeente, een gemeenteraad met budgetrecht, eengemeenteraat over het uitreden van een

[0:48:35] De gemeenschappelijke regeling dat niet kan doen.

[0:48:38] Een democratisch lokaal besluit niet kan zijn.

[0:48:41] Omdat een meerderheid in de regio dat niet toelaat.

[0:48:43] Ik ben wel benieuwd naar de reacties van de collega's.

[0:48:45] Mevrouw Selay.

[0:48:47] Misschien heb ik me verkeerd uitgedrukt, want dat was eigenlijk precies wat ik bedoelde.

[0:48:51] Dus mijn ervaring bijvoorbeeld als gemeenteraadslid is dat je dan...

[0:48:55] Wij zaten in samenwerkingsverband met tien andere gemeenten.

[0:48:58] Als jij iets wil veranderen aan bijvoorbeeld de inkoop van jeugdzorg, is dat heel lastig.

[0:49:02] Want die tien andere gemeten hebben misschien al akkoord gegeven of hebben weer andere wensen.

[0:49:06] Dus volgens mij zijn we het met elkaar eens, zou ik tegen de heer Klemming willen zeggen.

[0:49:10] Voorzitter, voor die gemeenschappelijke regelingen is het dus ook belangrijk dat regionale journalisten die goed kunnen volgen.

[0:49:17] Ik heb dus net uitgelegd dat ik me daar zorgen over maak.

[0:49:20] Herkent hij dit en welke concrete mogelijkheden ziet hij voor zich om gemeenschapelijke... ...regelingen verder transparanter te maken en de democratische controle te versterken?

[0:49:30] Zowel vanuit de volksvertegenwoordiging als vanuit media.

[0:49:33] Dan mevrouw Tsegai heeft een interruptie van de heer Van Houweling.

[0:49:38] Heel kort op dit punt, nog even wat aan de gemeentestapelijke regelingen.

[0:49:41] Voorzitter, daar is ook gemeenteraad dit geweest.

[0:49:43] Het zou niet wat wij verpleiten ook wellicht goed zijn om die gemeente in ieder geval niet te verplichten in de aantal van die regelingken te zitten.

[0:49:50] Dat is nu vaak verplicht en dan kun je in iedere geval zelf ook de besluiten nemen en je daar terugtrekken.

[0:49:55] MevrouW Tsegaai.

[0:49:57] Ja, ik moet heel eerlijk zeggen dat ik niet zo'n groot probleem zie in het verplichtende karakter.

[0:50:01] Want heel veel gemeenten willen ook juist samenwerken.

[0:50:04] Het is best wel lastig om als kleine gemeente in je eentje allerlei soorten jeugdzorg in te kopen.

[0:50:09] Alleen we moeten gewoon veel meer oog hebben voor de democratische controle daarop.

[0:50:14] Meneer Van Houwelingen.

[0:50:16] Heel kort, maar toch, het kan toch ook voorkomen, en die gemeenten zijn er volgens mij ook wel, misschien was het ook bij u zelfs wel het geval, dat je als gemeente op een gegeven moment denkt van nou, dit wil niet in het samenwerkingsverband, laten we het maar alleen doen, dan hebben we 100% democratische controle, we willen er dus uit.

[0:50:30] Ja, dat kan nu niet.

[0:50:31] Dat kan de gemeente niet besluiten, want het is verplicht.

[0:50:34] Dus al was het maar voor die gemeente die het echt graag zelf willen doen, vanwege die democratische controles, zou het dan niet mooi zijn om hen ook die mogelijkheid te bieden?

[0:50:43] Mevrouw Tsegai.

[0:50:44] Ja, volgens mij, ik denk dat je ook echt wel 100% democratiecontrole kunt bereiken in een samenwerkingsverband, maar we moeten dat gewoon beter vormgeven en waarborgen.

[0:50:54] Dus ik zie niet zozeer een probleem in het verplichtende karakter, ik zie meer het probleEM in de democratie controle daarvan.

[0:51:02] Ik zie nog een interruptie van de heer Vermeer.

[0:51:05] Ja, voorzitter.

[0:51:06] Omdat ik me afvraag of mevrouw Tsegai weet dat we volgens mij in 2022 of 2021 al een wetswijziging gehad hebben... ...die het juist mogelijk maakt om meer democratische controle toe te passen op die gemeenschappelijke regeling via raadscommissies.

[0:51:23] En dan is het aan de gemeenteraad zelf of ze dat initiatief nemen en zij kunnen...

[0:51:27] ook binnen hun gemeente overleggen hoe de procesvorming plaats moet vinden en in ieder geval zorgen dat ze van tevoren op de hoogte zijn van de agenda's in gemeenschappelijke regelingen en daarover kunnen praten en hun college dan ook echt iets mee kunnen geven.

[0:51:43] Mevrouw Sudaai.

[0:51:45] Ja, voorzitter.

[0:51:45] Nee, ik ben me bewust van die wetswijziging, maar daarin zit misschien juist wel precies het probleem.

[0:51:50] Dus er zijn mogelijkheden.

[0:51:52] Niet elke gemeente is bekend met die mogelijkhede of maakt gebruik van die mogelijkheiden.

[0:51:56] Intussen zit je dus met misschien wel tien, vijftien verschillende gemeenten in een samenwerkingsverband en die gaan er allemaal anders mee om.

[0:52:04] Ik denk dat je dat veel beter moet stroomlijnen, juist ook met al die gemeentetegelijkheid die in die gemeenschappelijke regelingen

[0:52:10] Waarmee ik trouwens niet zeg dat die wetswijziging een verkeerde stap was.

[0:52:15] Ik denk dat met hele goede intenties en reden die watswijzigingen is gemaakt.

[0:52:18] Maar dat het gewoon nog beter kan.

[0:52:20] Want er zijn nog te veel raadsleden die dat gewoon best wel lastig vinden en onderzichtig vinden.

[0:52:26] U mag de laatste halve minuut van uw betoog vervolgen.

[0:52:29] Ja, voorzitter.

[0:52:30] Een van die gemeenschappelijke regelingen is de VTH.

[0:52:33] Vergunningsverlening Toezicht en Handhavingsbeleid.

[0:52:37] De financiering daarvan is gewoon al best wel lang een punt van zorg.

[0:52:41] En ik vroeg me af... Nou ja, wat mijn fractie betreft is daar onafhankelijke financiering voor nodig.

[0:52:48] En als laatste veel taken zijn bij gemeenteprovincies en waterschappen belegd.

[0:52:53] Maar de wetgeving om hen ook de juiste bevoegdheden...

[0:52:56] is niet altijd adequaat.

[0:52:59] Neem bijvoorbeeld de waterschappen die vroegtijdig aan tafel zouden moeten zitten bij woningbouwplannen.

[0:53:04] Herkent de minister dit en hoe gaat hij samen met mede-overheden dit beter regelen?

[0:53:09] Dank u wel, voorzitter.

[0:53:11] Prima, dank u wel.

[0:53:12] Dit is nog een interruptie van de heer Vermeer.

[0:53:14] Ja, dank u wel voorzitter, omdat mevrouw Tsekai in een tussenzin even nog een sneer gaf naar kabinet Schoof.

[0:53:21] Terwijl ik zelf geregeld heb met onze fractie dat wij in kabinet schoof juist 3 miljard extra voor het gemeentefonds geregeld hebben.

[0:53:31] De rest van de partij was er niet zo in geïnteresseerd en het gat is ook ontstaan door de kabinetten daarvoor.

[0:53:38] Maar mevrouw Segei zegt dat dit kabinet daar goed mee bezig is.

[0:53:41] Heeft zij de begroting gezien, die eerste begroting van dit kabinets?

[0:53:45] En hoeveel staat er dan extra in voor gemeentes?

[0:53:48] Mevrouw Tsegai.

[0:53:49] Nee, voorzitter, ik heb niet gezegd dat het kabinet goed bezig is.

[0:53:52] Dat zou veel te aardig zijn van de grootste oppositiepartij.

[0:53:55] Nee.

[0:53:55] Ik heb laten weten dat ik het idee heb dat de kabinet deze zorgen herkent, maar dat ik nog concrete stappen daarin mis.

[0:54:01] Dus als de heer Vermeer zegt de financiën van het gemeentefonds moeten veel beter geregeld worden en er moet wat bij, dan vindt hij mij aan zijn zijde.

[0:54:12] Volgens mij wil de heere Vermeers nog een interruptie doen.

[0:54:14] Ja, voorzitter, dan ben ik gerustgesteld.

[0:54:18] Maar ook weer niet.

[0:54:20] Want dan is er dus nog geen extra geld.

[0:54:22] In ieder geval, mevrouw Tsegai heeft dat nog niet gevonden.

[0:54:25] En ik neem aan dat ze dat doorgeeft aan de heer Klaver en dat we daar volgende week dan over spreken.

[0:54:33] Wilt u een reactie geven, mefrouw Tsegai?

[0:54:35] Ja, de lijntjes met de heur Klafer zijn uiteraard heel kort.

[0:54:41] Dank u wel.

[0:54:41] Dan geef ik nu het woord aan de Heer Vermeer.

[0:54:44] Dank u wel, voorzitter.

[0:54:45] BBB heeft met waardering kennisgenomen van de Kamerbrief die de minister vorige week naar de Kamers heeft gestuurd.

[0:54:51] Het is een brief waarin veel zaken staan waarvoor BBB zich al langer inzet.

[0:54:54] Sterke en vitale regio's, aandacht voor kleinere gemeentes, betere samenwerking tussen overheden en een betere balans tussen taken, bevoegdheden, en financiële middelen.

[0:55:06] Daarvoor verdient de minister een compliment en uit de brief spreekt het besef dat Nederland niet ophoudt bij de grenzen van de Randstad.

[0:55:14] Inwoners moeten kunnen rekenen op een overheid die begrijpelijk, bereikbaar en uitvoerbaar beleid maakt, ongeacht of zij in Amsterdam, de Achterhoek, op de Wadden of in Zuid-Limburg wonen.

[0:55:24] En BBB is ook positief over de inzet om het Rijk en de regio als gelijkwaardige partners te laten samenwerken.

[0:55:30] Te vaak bedenkt het Rijn plannen en mogen gemeenten en provincies vervolgens uitzoeken hoe ze die moeten uitvoeren en betalen.

[0:55:38] Daardoor dreigen Haagse hobby's ervoor te zorgen

[0:55:41] dat dorpshuizen en kleine verenigingen hun deuren moeten sluiten.

[0:55:45] Tijdens een plenair debat enkele maanden geleden hebben wij met de minister gesproken over de manier waarop hij invulling geeft aan de gemeentewet en de financiële verhoudingswet.

[0:55:55] BBB vreesde dat de uitleg in een eerdere Kamerbrief ertoe zou leiden dat nieuwe taken niet langer standaard gepaard zouden gaan met voldoende financiëlen voor deze centrale overheden.

[0:56:06] Gelukkig komt de minister daar in zijn brief van vorige week op terug en bevestigt hij dat nieuwe taken ook financieel goed moeten worden onderbouwd en gedekt.

[0:56:14] In simpele BBB-taal geen taken zonder knaken.

[0:56:19] BBB heeft hierover nog een aangehouden motie liggen die we nog wat aangescherpt hebben en volgende week in stemming komt.

[0:56:25] Gemeentes, provincies en waterschappen ervaren namelijk nog steeds dat zij wel nieuwe taken krijgen maar niet de middelen.

[0:56:33] Kan de minister de motie in dat licht als ondersteuning van zijn eigen inzet beschouwen?

[0:56:37] En vandaag is hij weer in het systeem gekomen.

[0:56:40] En anders kunt u bij mij even opvragen zo.

[0:56:43] BBB steunt daarnaast de extra aandacht voor de bestuurskracht van kleinere gemeentes.

[0:56:48] Kleinere gemeenten behoeven wat BBB niet automatisch te fuseren of onderdeel te worden van steeds grotere samenwerkingsverbanden, zoals bijvoorbeeld in Hilversum-Weidemeren gebeurt.

[0:56:58] Zij verdienen eerst voldoende ruimte en middelen om zelfstandig hun werk goed te doen.

[0:57:03] Welke concrete maatregelen gaat de minister nemen om kleinere gemeenten hierin beter te ondersteunen en zo fusies zonder voldoende maatschappelijke draagvlakte voorkomen?

[0:57:13] Voorzitter, hoewel de brief veel goede voornemens bevat, mag er wat BBB op sommige punten nog wel een tandje bij.

[0:57:19] We hebben ook nog een aangehouden motie over de invoering van de plattelandstoets bij nieuwe wet- en regelgeving.

[0:57:26] En we hebben die aangehoud omdat de minister met een brief zou komen.

[0:57:29] Wanneer kunnen we die verwachten?

[0:57:31] Voorzitter, dan nog iets over de Nederlandse waterschapsbestuurders.

[0:57:35] De taken en verantwoordelijkheden van dijkgraven, heemraden en algemene bestuursleden zijn de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen.

[0:57:42] De opgaven rond waterveiligheid, klimaat, zoetwater, waterkwaliteit en ruimtelijke ordening vragen steeds meer van onze bestuurdes en tegelijkertijd lijkt de systematiek van hun vergoedingen daar niet altijd voldoende op aan te sluiten.

[0:57:56] is de minister bereid om bij zijn reactie op het ARPA-advies ook de rechtspositie en vergoedingen van dijkgraven, hemeraden en algemeen bestuursleden integraal te bezien in samenhang met de ontwikkelingen in de andere bestuurslagen.

[0:58:09] En daarnaast gaat het mij ook om de toerusting van deze bestuurders, want het kabinet investeert terecht in de kennis, opleiding en ondersteuning van politieke Amstragers en noemt daarbij zelf het belang van een sterk en goed toegerust decentraal bestuur.

[0:58:22] Maar de huidige subsidieregeling voor beroeps- en belangenvereniging

[0:58:26] ...is beperkt tot een aantal verenigingen binnen gemeenten en provincies.

[0:58:30] Waterschapsbestuurders vallen daar buiten.

[0:58:33] En dat roept de vraag op welk uitgangspunt hier wordt gehanteerd.

[0:58:36] Watenschappen zijn volwaardige, decentrale overheden... ...en hun bestuurden staan voor complexe en steeds belangrijk wordende publieke opgaven.

[0:58:45] Mijn vraag aan de minister is dan ook waarom wordt de kennisinfrastructuur voor deze bestuurders niet op vergelijkbare manier ondersteund?

[0:58:52] En is de minister bereid de subsidieregeling daarom ook open te stellen voor representatieve beroeps- en belangenverenigingen van dijkgraven, heemraden en algemene stuursleden?

[0:59:04] Voorzitter, dan tot slot.

[0:59:05] De richting is goed.

[0:59:07] Die minister verdient onze complimenten.

[0:59:09] Nu nog een tandje erbij.

[0:59:11] Volgende week geld erbij om deze mooie woorden om te zetten in concrete resultaten.

[0:59:16] Dank u wel.

[0:59:17] Dank u wel, de heer Vermeer.

[0:59:19] Dan ga ik naar de heerstruis.

[0:59:22] Ik zit nog even bij te komen.

[0:59:24] Sorry, deheer Vermee die een compliment geeft aan dit kabinet.

[0:59:27] Dat is uniek.

[0:59:28] Nee, even met de deur in huis te vallen.

[0:59:32] Kijk, sinds ik dit mooie ambt doet en me hiermee bemoei, de versterking decentraal bestuur, ik heb even zitten turven, krijg ik hier de meeste mailtjes over.

[0:59:41] En iedere Kamerlid krijgt veel mailtje, maar hier veel.

[0:59:44] En met name gemeenteraadsleden en burgemeesters.

[0:59:47] Ik probeer nu toch even de kern te vallen, maar alles valt en staat met voldoende financiële middelen, maar ook duidelijkheid in de spelregels.

[0:59:56] Versterking van het lokale bestuur begint echt met een houdbaar realistisch financieel kader.

[1:00:01] En daar zitten mensen te veel nog in de mist.

[1:00:00] En daar zitten mensen te veel nog in de mist.

[1:00:05] We hebben de minister een handje geholpen door onze motie in zaken inflatiecorrectie op basis van nakalculatie voor gemeenten van voor de zomer, die is aangenomen.

[1:00:13] Iets wat ongelooflijk belangrijk is en voor ons is de kern die duidelijkheid waar kan ik financieel wel en niet op sturen en maar waar ligt ook mijn ruimte.

[1:00:23] De vraag is natuurlijk duidelijk en kan de minister aangeven hoe en wanneer hij deze motie uit gaat voeren.

[1:00:31] Het is uitstekend dat de minister het lokale bestuur probeert te versterken... zoals met beleidskaderen, uitvoeringstoetsen enzovoort.

[1:00:37] Maar als de basis soms niet op orde is, en dat komen we toch helaas ook tegen... dan leidt het beleidskader niet tot het gewenste resultaat.

[1:00:44] En daar zit veel spanning op.

[1:00:46] Toetsingskaders, criteria's, verantwoordelijkheidsdeling.

[1:00:49] Het is allemaal belangrijk en het moet er zijn...

[1:00:53] Maar als er structureel onvoldoende financiële middelen zijn of onduidelijkheid rond die middellen, om al die getoetste taken en verantwoordelijkheden uit te voeren, dan mist er iets cruciaals.

[1:01:03] En dat is toch vertrouwen.

[1:01:05] En daar worstelen veel gemeenteraadsleden en burgemeesters mee.

[1:01:08] Hoe leg ik het mijn mensen uit dat sommige dingen niet kunnen of wel kunnen?

[1:01:11] En wat zijn dan die criteria?

[1:01:14] En dat is hinderlijk, maar ik benijd sommige gemeenteraadsleden en burgemeesters ook niet.

[1:01:21] Want het is al eerder gezegd, onder andere de Raad van het Openbaar Bestuur, afgelopen zomer ook weer in een publicatie, er is disbalans tussen taken, middelen en bevoegdheden.

[1:01:30] Waar staan we nu naar aanleiding van dit rapport?

[1:01:33] Dat is echt een oprechte vraag.

[1:01:36] Het uitgangspunt toekomstige decentralisaties zou echt moeten zijn, eerste financiering in relatie tot betreffende taken, die moeten op orde zijn.

[1:01:44] Ik hoor het hier al meer zeggen, het is heel populair geworden, geen taken zonder knaken.

[1:01:48] Nou, dan ook deze vanuit 50PLUS.

[1:01:51] Dus een passend bestuurlijk financieel arrangement.

[1:01:54] En waar staan we er nu in?

[1:01:55] En waar kunnen wij nu vanuit de Kamer de minister nog helpen om daar echt goed op te sturen en beleidsrust te krijgen rondom die gemeentes?

[1:02:05] Want het is herwoelig in de gemeentes.

[1:02:08] Maar goed.

[1:02:10] De beleidsvrijheid is echt een groot goed.

[1:02:13] En daar staan we echt achter.

[1:02:14] Maar waar ligt nou die grens?

[1:02:16] Wanneer gaan we nou vanuit de minister, wanneer gaat hij sturen en vanuit De Kamer?

[1:02:19] En die grenst die vervaagt.

[1:02:21] Want je ziet natuurlijk, de ene gemeente is de andere niet.

[1:02:24] Mijn gemeente Rotterdam, één van de grootste havens van Europa met zijn dynamiek.

[1:02:29] Maar neem nou ook bijvoorbeeld Baren met een enorme vergrijzing.

[1:02:33] En hoe zoek je nou met elkaar de ruimte waar je op kan...

[1:02:36] Ik doe het even aan de hand van uiterste...

[1:02:38] Maar ik wil toch even kijken naar de visie op de minister.

[1:02:41] Hoe hij nu kijkt tussen de omstandigheden die per gemeente echt anders kunnen zijn.

[1:02:47] Kortom, we zien veel papier moeilijker worden.

[1:02:49] Lange zinnen, goed bedoelde plannen.

[1:02:51] Maar hoe helpt het beleidskader ons nu concreet in die praktijk?

[1:02:55] En als we drie jaar terugkijken...

[1:02:57] Welke verbeteringen heeft het ons dan gedaan?

[1:02:59] Is er geen ravijnjaar geweest?

[1:03:00] Zijn de gemeenten financiën op orde gebracht?

[1:03:03] Kortom, veel toegenomen bureaucratische toestanden krijg ik terug.

[1:03:08] En graag een reactie van minister.

[1:03:09] Hoe gaan we nou die administratieve bureaucratie toch een beetje terugbrengen zodat iedereen ook beleidsruimte voelt?

[1:03:16] Het is belangrijk dat BZK haar stelsel verantwoordelijk neemt, zonder top-down gedrag, maar met veel vertrouwen.

[1:03:22] Kijk naar een passende bestuurlijke financieel arrangement.

[1:03:25] Dat is de kern die wij nastreven.

[1:03:27] Waar wij ook graag, en daar sluit ik me toch maar aan bij de heer Vermeer, de minister mee willen helpen.

[1:03:31] Want ik zit hier oppositie te voeren, maar tegelijkertijd heel veel rijk aan de handen te doen.

[1:03:36] En daar sluip ik mij af.

[1:03:37] Dank u wel.

[1:03:39] Dank je wel.

[1:03:40] De heer Struijzen heeft een interruptie van de heere Vermeerd.

[1:03:43] Ja, voorzitter, dat was natuurlijk een beetje uitlokking van meneer Struis.

[1:03:47] Maar mijn vraag is of hij hier zit om oppositie te voeren of volksvertegenwoordiger te zijn.

[1:03:55] Meneer Vermeer, u kent mijn antwoord.

[1:03:57] Beide.

[1:03:58] En menear Vermeert, het was uw laatste interruptie.

[1:04:05] Prima.

[1:04:06] Ik wil zelf graag ook het woord voeren.

[1:04:08] En ik heb een aanbod van de heer Klemmink gehad dat hij het voorzitterschap over wil nemen.

[1:04:12] Dus...

[1:04:14] Bij deze.

[1:04:16] Het woord is aan mevrouw Boesma Hoekstra voor haar bijdrage.

[1:04:19] Dank u wel, voorzitter.

[1:04:21] Zoals inmiddels bekend is bij deze commissie was ik tot 1 oktober vorig jaar wethouder.

[1:04:26] En zo zeggen we hier een decentraal bestuurder.

[1:04:30] Voorzitter, als bestuurde heb ik me vaak afgevraagd wat verzinnen ze nu weer in Den Haag en hoe moeten we nu dit weer uitvoeren?

[1:04:37] En ik denk hier in deze zaal herkenbaar.

[1:04:41] Maar vooral de laatste maanden is er nog wat bijgekomen.

[1:04:44] En dat is dat we als Kamer veel vaker iets vinden... van het handelen van bestuurders in de lokale politiek.

[1:04:52] Ik heb het in recente debatten meegemaakt.

[1:04:55] En ja, dat is toch veranderd.

[1:04:57] Dus voorzitter, we vragen veel van het lokale bestuur... en we vinden er ook nog even iets van.

[1:05:02] En that is op z'n zachtst gezegd bijzonder.

[1:05:05] Want één van de uitgangspunten van het CDA is dat verantwoordelijkheden belegd worden op het juiste niveau van besturen.

[1:05:12] Wij zijn ervan overtuigd dat je in eerste instantie moet kijken wat je zo dicht mogelijk bij de burgers kunt organiseren.

[1:05:19] Een lokale overheid die dicht bij de inwoner staat, waar de mensen zich in het bestuur herkennen, is een groot goed.

[1:05:26] En laat die besturen dan gewoon besturen zonder ons er vanuit Den Haag mee te bemoeien.

[1:05:32] Het is dus belangrijk om die verantwoordelijkheden te laten waar ze horen.

[1:05:36] Mede-overheden vertrouwen te geven en ze op tijd te betrekken.

[1:05:40] In het coalitieakkoord staan we op basis van de aanbevelingen van het rapport Polman... ...de samenwerking tussen overheden willen bevorderen.

[1:05:48] Maar daar zitten ook een aantal aanbevellingen in die eerder om een verandering van houding vragen.

[1:05:54] Dus niet om concrete acties, maar een verandering van hounding.

[1:05:58] Kan de minister schetsen hoe hij dit op wil pakken?

[1:06:00] En een andere vraag, ik heb hem al veel vaker gesteld, en dat is de UDO, uitvoeringstest decentrale overheden.

[1:06:08] Wordt deze nu consequent toegepast?

[1:06:10] Ik heb het idee dat we vorige week nog een wet behandeld hebben over decentraal bestuur, waarbij geen UDO was.

[1:06:16] Kamerleden, dus ook collega's van mij, blijven hier aandacht voor vragen en wat is er nodig om dit voor elkaar te krijgen?

[1:06:23] Op de agenda staat ook het onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen naar de behandeling van bezwaarschriften door gemeenten.

[1:06:29] Hier ligt ook een wetsvoorstel voor dat al in 2024 in consultatie is gegaan.

[1:06:35] In het coalitieakkoord staat dat dit wetsvoerstel wordt doorgezet, maar voor zover wij weten is het nog niet naar de Raad van State.

[1:06:42] Vraag aan de minister, zijn de uitkomsten van dit onderzoekt meegenomen in het wetsvorstel en kan de minister aangeven wanneer de Kamer het westsvoorstelt kan verwachten?

[1:06:50] Het ARPA-advies is heel vaak benoemd al hier en ook onze vraag is wanneer komt er een kabinetsreactie.

[1:06:58] En dan voorzitter, een vraag van een andere orde, een wat meer beschouwende vraag.

[1:07:02] Ik zou de minister willen vragen om te reflecteren op de vraag wordt ons openbaar bestuur niet steeds ingewikkelder?

[1:07:08] Ik denk dan aan meer toezichthouders en instanties, meer bestuurlijke rapportageverplichtingen en meer juridisering.

[1:07:17] Als ik bij regeldruk begin, dan bedoel ik bijvoorbeeld de regeldruck die verschillende overheden in elkaar opleggen.

[1:07:22] De enorme hoeveelheid interbestuurlijke rapportageverplichtingen.

[1:07:27] Wordt ook in het kader van een slagvaardige overheid, dat is wel een collega, maar ik stel de vraag hier toch, ingezet op het verminderen van rapportage verplichting tussen overhenden?

[1:07:36] Volgens mij kun je bij veel rapportageverplichtingen namelijk afvragen of het echt nodig is en het vraagt heel veel ambtelijke capaciteit.

[1:07:44] Naast regeldruk zien we ook een toenemende juridisering van het openbaar bestuur.

[1:07:48] Gemeenten moeten aan de lopende band beslissingen nemen die ze ook juridisch weer moeten onderbouwen.

[1:07:54] En als die niet helemaal juridische deugen kunnen ze weer aangevochten worden tot aan de Raad van State.

[1:07:58] Ook dit vraagt weer veel capaciteit van mede-overheden.

[1:08:02] De decentralisaties, de regeldruk, de juridicering van het openbaar bestuur... ...allemaal drukken ze op de decentrale overheden.

[1:08:09] En bij kleine overhenden is dat nog lastiger op te vangen... ...dan bij overheder die veel meer middelen en meer ambtelijke capaciteit hebben.

[1:08:16] Deze zomer was ik in gesprek met een burgemeester van een van de Waddene eilanden... ...en dan hoor je dus dat er naast een afwijkende financiële situatie... ...ook aandacht moet zijn voor gebrek aan uitvoeringscapaciteit.

[1:08:28] En dat is voor het CDA echt wel een zorg.

[1:08:30] Mijn vraag aan de minister is welke maatregelen gaat deze regering nemen om ook die kleine gemeenten veerkrachtig te houden zodat ze zelfstandig kunnen blijven functioneren.

[1:08:38] We hebben ook meerdere collega's alle vragen over gesteld.

[1:08:41] En misschien is het goed dat de minister ons daar ook van op de hoogte brengt.

[1:08:46] Voorzitter, ik rond af.

[1:08:47] In Noord-Holland is men voortvarend aan de slag gegaan om het gesprek over de veerkracht van de lokale gemeente aan te gaan.

[1:08:54] Dat zijn mooie voorbeelden.

[1:08:55] De veerkkracht van gemeenten is groot, maar het is aan ons om die veerkdracht niet af te remmen.

[1:09:00] Tot zover.

[1:09:02] Dank u wel.

[1:09:03] En dan draai ik het voorstrap weer aan u over.

[1:09:06] Prima.

[1:09:06] Dan kijk ik even naar rechts en dan vraag ik de minister hoeveel tijd hij nodig heeft om de vragen te beantwoorden.

[1:09:13] Er zijn vrij veel vragen over verschillende onderwerpen.

[1:09:18] Ik twijfel tussen een half uur en 35 minuten, dus het kan tien over half of kwart voor wat u wil, voorzitter.

[1:09:26] Doe maar tien over halve en in Friesland is dat 20 voor, dus ik moet in mijn hoofd altijd heel hard rekenen.

[1:09:33] Voor mij is het 20 voor drie en voor jullie is het tien over de half.

[1:09:36] Ja, doen we dat.

[1:09:37] Dan schors ik de vergadering tot 20 voor 3.

[1:39:08] Goedemiddag allemaal.

[1:39:09] We gaan de vergadering weer voortzetten.

[1:39:12] Het woord is aan de minister voor zijn eerste termijn.

[1:39:15] Ik stel voor dat we ook weer vier interrupties toestaan op de minister.

[1:39:20] En ik denk dat hij wel even aangeeft welke onderwerpen bij welke blokjes behandeld worden.

[1:39:24] Ja, dank voorzitter.

[1:39:25] Dat klopt.

[1:39:26] En dat was nog best een uitdaging.

[1:39:28] Omdat het zoveel vragen zijn over verschillende onderwerppen.

[1:39:34] Ik heb uiteindelijk twee blokken.

[1:39:36] Eén is goed bestuur en het andere is het politiek ambt.

[1:39:42] En het is niet helemaal met een schaartje te knippen.

[1:39:44] Dus als er hier en daar een vraag naar uw mening ook in het andere blok had gekund, excuus daarvoor.

[1:39:49] Het was even zoeken.

[1:39:50] Maar allereerst mijn waardering voor het feit dat we zo snel...

[1:39:54] na het reces met elkaar van gedachten kunnen wisselen over het belangrijke onderwerp versterking van het decentraal bestuur.

[1:40:02] Het decentraale bestuur is voor deze Kamer en voor deze minister belangrijk.

[1:40:05] En dat merk je uit alle bijdrage.

[1:40:08] En het is ook onderdeel van het brede besef dat voor de grote maatschappelijke opgave waar we voor staan, dat daar de decentrale overheden...

[1:40:16] cruciale partners zijn om mee samen te werken.

[1:40:19] En ik dank de commissieleden dus ook voor hun inbreng in eerste mijne.

[1:40:22] Ik ga de twee blokken kort inleiden en daarna ga ik mijn best doen... om alle vragen die zijn gesteld te beantwoorden.

[1:40:28] Dus we beginnen met de actieagenda goed bestuur.

[1:40:31] En dank voor de complimenten van de heer Vermeer op de brief van vorige week.

[1:40:36] Ik weet hoe scherp hij is, dus ik zal dit moment vieren... want ik weet dat dat niet elk debat zal gebeuren, gegeven zijn scherpte.

[1:40:43] Nederland kent een sterke democratische rechtsstaat en een lange traditie van gedecentraliseerde eenheidsstaat.

[1:40:49] De kracht hiervan zit niet alleen in instituties en wetten, maar vooral ook in mensen.

[1:40:53] We moeten echter onder ogen zien dat de gede centraliseerden eenheidstaat onder druk staat, onder andere vanwege de disbalans tussen sommige taken en verantwoordelijkheden van decentrale overheden.

[1:41:02] Het is dan ook niet voor niks dat een van mijn belangrijkste prioriteiten bij mijn ministerschap is goed en slagvaardig functionerend decentraal bestuur.

[1:41:10] Voorafgaand in het debat heb ik daarom mijn prioriteiten van goed functionerend bestuur via de Kamerbrief Actieagenda Goed Bestuur aan u doen toekomen.

[1:41:18] Mijn inzet richt zich op goede gezonde interbestuurlijke verhoudingen, robuuste toedeling van taken en bevoegdheden, goede uitvoerbaarheid van decentraal beleid, een visie op de plek van de regio in ons bestel en een sterke lokale democratie.

[1:41:30] Zoals gezegd vraagt de opgave van deze tijd om een slagvaardige overheid en een uitstekende interbesteurlijke samenwerking.

[1:41:36] Die is essentieel om grote maatschappelijke vraagstukken gezamenlijk en effectief op te kunnen pakken.

[1:41:41] Daarom werk ik met gemeenten, provincie en waterschappen aan een bestendiging en verbetering van de heldere afspraken over de onderlinge samenwerking.

[1:41:49] De adviezen van de studiegroep interbestuurlijke verhoudingen, in het vorige debat ook veelvuldig genoemd naar aanleiding van zijn voorzitter, de commissie Polman, onder de titel samenbouwen aan resultaten staat hierbij centraal.

[1:42:00] En ik kom hier ook op terug naar aanleding van concrete vragen die hierover gesteld zijn, onder andere door de fractie van het CDA.

[1:42:05] Goed bestuur vecht ook uitvoerbaar beleid, een heldere inrichting en goede wetgeving.

[1:42:10] De uitvoeringstoets decentrale overheden draagt daaraan bij.

[1:42:14] U heeft in dat kader onlangs ook de beleidskader decentraal en geconcentreerd bestuur ontvangen.

[1:42:20] Daarmee wordt een passende taaktoedeling aan mede-overheden mogelijk gemaakt.

[1:42:24] Ik rond daarnaast binnen enkele weken een verkenning af over verbeterd inzicht in medebewindtaken...

[1:42:29] Onder andere de BBB-fractie volgens mij nadrukkelijk navroeg.

[1:42:33] Op basis van die verkenning zal ik voorstellen hoe de balans geborgd kan blijven.

[1:42:38] Vervolgens kan er een beter oordeel worden gegeven over de omvang van gemeenten en provinciën... in relatie tot het takenpakket van mede-overheden.

[1:42:46] Tot slot werk ik vanuit de actieagenda aan een rijksbrede visie op de rol van regio's en regionale samenwerking... die ik u, zoals ik voor de zomer heb toegezegd, voor het einde van dit jaar zal toesturen.

[1:42:57] Die visie moet richting geven aan de plaats van de regio in het openbaar bestuur en aan de wijze waarop regie wordt gevoerd op de regionalisering.

[1:43:04] Daar zijn ook in dit debat verschillende vragen over gesteld, daar kom ik zo op terug, maar dit is het kader waarbinnen dit valt.

[1:43:10] Ik zal in dit blok onder andere eens ingaan op regiovorming, opschaling, bestuurskracht en WGR.

[1:43:16] Waar vrij veel over gezegd is.

[1:43:19] En daarna iets ook over financiële middelen, mede-overheden.

[1:43:23] En dan het blok overig of zoals sommige voorzitters dat Varia noemen.

[1:43:28] En daarna ga ik over tot het tweede blok en dat gaat meer echt over de bestuurders zelf.

[1:43:34] En hun weerbaarheid waaronder andere de D66-fractie een groot deel van de inbreng aan besteden.

[1:43:40] Er waren vragen vanuit zowel het lid van Houwelingen als volgens mij ook van mevrouw Tsegay... over het democratisch tekort.

[1:43:54] Is er een sprake van een democratische tekort?

[1:43:55] Is er voldoende legitimatie bij gemeenschappelijke regelingen?

[1:43:58] Bij gemeenschap en regeling is innerlijk spraken van een afstand tussen volksvertegenwoordiging... en het bestuur van het samenwerkingsverband.

[1:44:05] Bij de laatste wijziging van de WGR, en volgens mijn refereerde de heer Vermeer daar al aan...

[1:44:09] Die noemde 2022.

[1:44:12] Zijn kennis klopt heel erg.

[1:44:13] Volgens mij is de vormgeving in 2021 gedaan en is die ingegaan per 2022.

[1:44:18] Bij de laatste wijziging hebben we geprobeerd die afstand te verkleinen.

[1:44:22] Door de raad meer wettelijke mogelijkheden te geven om invloed en controle uit te oefenen op de besluitvorming door een gemeenschappelijke regeling.

[1:44:28] Daarbij zijn we ons van bewust dat het legitimiteitsprobleem niet volledig zal worden opgelost.

[1:44:34] Er blijft sprake van een verlengd lokaal bestuur.

[1:44:37] De wijzigingen van de WGR worden binnenkort geëvalueerd om te kijken of ze in de praktijk tot horen hebben geleid dat er meer grip en controle is voor de lokale volksvertegenwoordigers.

[1:44:46] Verder is het van belang te realiseren dat we als Rijk ook een belangrijke rol spelen in de opkomst van gemeenschappelijke regelingen en andere samenwerkingsverbanden.

[1:44:53] Door steeds meer taken bij gemeenten neer te leggen, zien zij zich genoodzaakt om die in onderlinge samenwerking op te pakken, want zelfstandig lukt niet altijd.

[1:45:02] Ook worden samenwerkungsverband verplicht of semi-verplicht opgelegd zoals veiligheidsregio, omschrijvingsdiensten en resregio's.

[1:45:10] Maar er komt dus een evaluatie naar de laatste wetswijziging die er juist, toen waar de heer Van Meernaar op gericht was, om die democratische invloed lokaal te vergroten.

[1:45:21] Een interruptie van mevrouw Tsegai.

[1:45:24] Ja, voorzitter.

[1:45:25] Goed om te horen dat er een evaluatie komt... om daar alvast een beetje op vooruit te lopen.

[1:45:31] Ik denk dat er heel veel raadsleden, statenleden... leden van het waterschap niet altijd bekend zijn... met de wettelijke mogelijkheden.

[1:45:41] Het lijkt mij toch goed als we hen daar ook beter over gaan voorlichten.

[1:45:44] Hoe kijkt de minister daarnaar?

[1:45:46] Is hij dat misschien ook al van plan... naar aanleiding van de evaluatie die nog uitkomt?

[1:45:50] Het is niet ondenkbaar dat met een nieuwe raadsperiode de nieuwe raadleden er niet even goed van op de hoogte zijn zoals waar mevrouw Tsegay in haar...

[1:46:09] En ik denk dat het goed is dat we daar zowel in de evaluatie aandacht besteden, maar dat we ook kijken op welke wijze we dit hen onder de aandat kunnen brengen.

[1:46:17] Dus dat is een goede suggestie.

[1:46:18] Waarvoor dank.

[1:46:22] De heer Klemmink had het in zijn bijdrage in dit kader over dat de bijdragen van gemeenten aan een gemeenschappelijke regeling bij meerderheid wordt bepaald.

[1:46:31] Ook hiervoor geldt dat als er afspraken over gemaakt worden, kan een individuele gemeenteraad het bedrijf...

[1:46:40] het budgetrecht van de gemeenschappelijke regeling niet eenzijdig overrulen of blokkeren.

[1:46:45] En hoewel de gemeenteraad volgens de Gemeentewet het hoogste budgetrecht binnen de gemeente heeft, ligt het formele budgetrecht bij de gemeenschappelijke regeling dan bij het algemeen bestuur van die regeling.

[1:46:53] Zodra taken en bevoegdheden zijn overgedragen aan een GR, beslist het AB zelfstandig over de eigen begroting.

[1:46:59] Voordat de begroting van een GR wordt vastgesteld, krijgt de gemeeneraad de kans om een zienswijze in te dienen.

[1:47:04] Het dagelijkse bestuur moet hierop reageren en motiveren wat ermee is gedaan.

[1:47:09] Het algemeen bestuur kan echter, zoals de heer Klemmink ook zegt, de zienswijze naast zich neerleggen en de begroting alsnog ongewijzig vaststellen.

[1:47:18] De heer Kremmink had het in dat kader over de toename van het aantal samenwerkingsverbanden.

[1:47:24] En hij had het, even los van bezetting, ook over uittreedmogelijkheden.

[1:47:28] Want daar refereerde hij in zijn termijn.

[1:47:32] Artikel 9 van de WGR verplicht deelnemers om afspraken te maken over de gevolgen van uittreding.

[1:47:38] Tot voor kort was dat geheel vormvrij.

[1:47:41] En daarmee bepaalde het AB van de GR de uitredingsvoorwaarden.

[1:47:47] Bij de laatste wijziging van de WGR, dus waar de heer Vermeer eerder al aan refereerde, is toegevoegd dat in de regeling expliciet afspraken moeten worden opgenomen over de gevolgen...

[1:47:58] voor het vermogen van de rechtspersoon... waarbij moet worden gedacht aan afspraken over personeel, contracten, huisvestingen en investeringen.

[1:48:05] Dit moet het voor een deelnemer aan de regeling makkelijker maken om uit te kunnen treden.

[1:48:12] Zoals ik zojuist aangegeven, wordt de aanpassingen van de laatste wijzigingen van het WGR binnenkort geëvalueerd.

[1:48:19] En dan kunnen we ook nagaan of deze wijzigungen het gewenste effect in de praktijk hebben... die, als ik de heer Klemming goed interpreteer...

[1:48:26] Waar juist zijn zorgen in zitten, kunnen we dus in de evaluatie meenemen of dat zijn zorg daarmee verkleind kan worden.

[1:48:33] Er is een interruptie van de heer Klemmink.

[1:48:35] Ja, dank u voorzitter.

[1:48:36] Helder als het betreft de uittreding gaat en dan wacht de evaluatio af.

[1:48:40] Waar ik mijn zorgen op maak is als een gemeenteraad zegt, een democratisch besluit neemt, we willen graag uittriden.

[1:48:46] Dat zij feitelijk daar niet toe kunnen besluiten omdat er meerderheid in zo'n algemeen bestuur dat blokkeert.

[1:48:52] Of de maat hoge eisen stelt aan die uitreding.

[1:48:54] Maar dan wachten we op dat punt het evaartje af.

[1:48:56] Als het gaat om budgetrecht, dat was de veilige beschrijving zoals ik hem al ken.

[1:49:01] De vraag was natuurlijk of de minister dat passend vindt gezien het budgetrecht van de raad.

[1:49:05] Want dat betekent feitelijk dat als een meerderheid in het algemeen bestuur zegt, we gaan de inwoners bijdragen van 4 naar 8 euro doen.

[1:49:11] Een lokale gemeenteraad zegt dat vinden wij geen goed idee want wij gaan over het budget recht.

[1:49:14] We hebben het geld misschien simpelweg niet of we hebben andere prioriteiten.

[1:49:16] hun democratische legitieme verantwoording zou ik zeggen, dat ze dan toch die acht euro moeten gaan betalen.

[1:49:22] En mijn vraag was, vindt de minister dat nou eigenlijk passend bij het budgetrecht wat bij de gemeenteraad ligt?

[1:49:27] Ik heb met mijn antwoord ook willen schetsen dat dit is hoe het werkt.

[1:49:30] En hoe daar lokaal mee aan wordt gegaan is in eerste instantie aangelegenheid van het lokale bestuur.

[1:49:35] Dus ook welke keuze daarin worden gemaakt.

[1:49:37] Daarin heeft dus die laatste wetswijziging, heeft op een aantal punten juist de mogelijkheden voor het lokaal bestuur, voor die lokale...

[1:49:46] Democratische legitimiteit vergroot en dus ook rondom uittreden.

[1:49:51] En wat betreft hoe dat in de praktijk staat, ga ik opnieuw toch verwijzen naar de evaluatie.

[1:49:56] Dit is hoe het werkt.

[1:49:57] De laatste wetswijziging heeft daar een aantal dingen in proberen te verbeteren wanneer het gaat over die legitimiteit.

[1:50:04] En laten we na de evaluatiedebat met elkaar verder voeren om te kijken hoe dat is uitgepakt.

[1:50:10] Mevrouw Tsegay had een vraag over omgevingsdiensten die ergens juist weer een spanningspunt hebben met de vragen die zojuist gesteld zijn rondom gemeenschappelijke regelingen en de WGR.

[1:50:28] Maar de specifieke vraag was, de WTH komt er bekrijt vanaf, zei ze geloof ik.

[1:50:34] En wat haar fractie dat er sprake moet zijn van onafhankelijke financiering.

[1:50:40] De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu bereidt in goed overleg met mijn departement een wetsvoorstel voor ter versterking van het WTH-stelsel.

[1:50:50] En uw Kamer wordt hier halfjaarlijks over geïnformeerd.

[1:50:53] In het interbestuurlijk programma WTH is in samenwerking tussen alle partijen de laatste jaren veel tot stand gebracht.

[1:50:58] En natuurlijk zal in dit verband ook naar de financiële aspecten, de bekostigingen en de uitkeringsvorm worden gekeken.

[1:51:08] Mevrouw Huizinga had het over het beleidskader decentraal en gedeconcentreerd bestuur en vroeg hoe we ervoor gaan zorgen in de praktijk dat die voldoende gebruikt wordt.

[1:51:18] Ik ga in de komende periode proactief het beleidskader onder de aandacht brengen bij de verschillende onderdelen van de Rijksoverheid in samenhang met de UDO.

[1:51:26] Daarbij wordt ook bezien of het beleidskader onderdeel kan vormen van het beleidskompas.

[1:51:32] Met de koepels blijf ik in gesprek over het belang van een goede samenwerking bij het proces van taaktoedeling en ieders rol daarbij.

[1:51:39] Het voornemen is bovendien om het beleiderskader elke vier jaar te evalueren en eventueel aan te passen.

[1:51:47] Ja, ik las in de stukken dat het idee is om dan eerst het beleidskader toe te passen en dan pas de UDO.

[1:51:57] Maar dat er ook een overweging kan zijn om dat andersom te doen.

[1:52:00] Kunt u daar dan ook nog iets over zeggen?

[1:52:02] Want we hebben nu een beleidskader, een beleidskompas en een UDO, dat kan wat verwarring opleveren welk instrument we allemaal hebben.

[1:52:11] Dat volgordelijk doen en wat draagt nou werkelijk bij aan beter beleid, die vind ik wel belangrijk.

[1:52:17] Kunt u daar nog iets over zeggen?

[1:52:23] De gevolgduidelijkheid zit er.

[1:52:25] Je moet eerst een afweging maken of het bij gemeente of provincie thuis hoort.

[1:52:29] En indien dat het geval is, dan is er sprake van een UDO.

[1:52:33] Dus daar zit een gevolgen duidelijk in.

[1:52:35] Tenzij ik de vraag verkeerd begrijp.

[1:52:39] Mevrouw Huizinga.

[1:52:41] Ja, dat is dus precies de vraag.

[1:52:45] Waarom die volger er zo gekozen is?

[1:52:47] Waarom kiezen we niet voor of iets überhaupt uitvoerbaar is voordat we een beleidskade toepassen?

[1:52:52] En die heb ik nog niet scherp.

[1:52:53] Dus misschien kunt u daar dan nog wel iets over zeggen.

[1:52:58] Deze specifieke vraag kom ik al in tweede termijn even op.

[1:53:00] Dat wil ik dan even heel goed wegen.

[1:53:07] De heer Klemmink, en dit is zo'n voorbeeld waarvan ik denk, hoort hij nou hier thuis of in het laatste blok?

[1:53:13] Is het afwegingskade rondom burgemeesters en scenario's rondom taken.

[1:53:19] De taak van de burgemeester die moet in balans zijn.

[1:53:22] Zie je voor ook het rapport teveel van het goede, waarvoor daar al aandacht aan is besteed.

[1:53:27] De afgelopen decennia is het geheel van taken en bevoegdheden van burgemeesters aanmerkelijk toegenomen.

[1:53:31] Deze toename kan uitdagingen teweeg brengen in het ten uitvoer brenger van verschillende rollen en taken van burermeesters.

[1:53:37] In samenwerking met het ministerie van JNV en met de betrokkenheid van VNG, Nederland Genootschap van Burgemeesters en de Wethoudersvereniging,

[1:53:45] is het afwegingskader burgemeesterbevoegdheden opgesteld.

[1:53:48] Dit kader biedt afwegingen die toezien op de toepasselijkheid van nieuwe burgemeestere bevoegden... met oog voor de uitvoer van alle bestaande rollen en taken.

[1:53:58] Het expliciet afwegen van een nieuwe burmeesterbevroegdheid... draagt bij aan een zorgvuldige onderbouwing van toekomstige beslissingen.

[1:54:04] Dit kader heeft als doel om het burgemeestersamst niet onnodig te verzwaren.

[1:54:08] Voor het einde van dit jaar komt er een Kamerbrief over dit afwegingskader...

[1:54:11] Hierin wordt de inhoud, publicatie en implementatie van het afwegingskader verder toegelicht.

[1:54:18] Meneer Klemming.

[1:54:20] Dank u wel, voorzitter.

[1:54:21] Het gaat bij mij niet alleen over het zwaarst van de ambten.

[1:54:23] Dat is zeker zo.

[1:54:25] Bij mij gaat het over dat een burgemeester vergaande bevoegden heeft.

[1:54:30] Diep kan ingrijpen in het leven van burgers.

[1:54:33] En wat mij betreft daar eigenlijk een democratisch mandaat voor nodig heeft.

[1:54:36] Dat heeft de burgemeeste niet.

[1:54:38] Ik merk ook in de praktijk dat raadsleden of zij die aan de formatietafel zitten bij gemeenten vaak niet scherp hebben welke taken je bijvoorbeeld bij een wethouder kan plaatsen.

[1:54:50] We zien voorbeelden bijvoorbeeld uit het verleden na de Pim van Tuin revolte dat veel wethouders een taak van veiligheid hebben overgenomen van de burgemeester, maar dat niet te kunnen doen voor de wettelijke taken.

[1:54:58] Dus ik denk dat het zowel helpend zou zijn voor deze commissie als voor

[1:55:02] En onze collega's in gemeenteraad, als zij een goede en helder uiteenzetting hebben van de taken en verantwoordelijkheden van de burgemeester.

[1:55:08] En wat nu wettelijk verplicht is aan het ambt van de Burgemeester en waar je ook eventueel andere keuzes zou kunnen maken.

[1:55:13] En zit dat dan in de afwezingskaart die u nog naar de Kamer gaat sturen, vraag ik de minister.

[1:55:18] Sowieso geldt dat we kritisch kijken naar alle nieuwe bevoegdheden.

[1:55:23] Het zal voor de heer Klemmink geen verrassing zijn dat ik iets anders kijk naar het ambt van de burgemeesterschap en de link die hij legt tussen zolang er geen gekozen burgemeester is, vind ik dit.

[1:55:36] Daar kijk ik echt anders naar.

[1:55:39] Ik weet ook dat de heur Klemming...

[1:55:41] Daar is namelijk ook een oproep gedaan in dit debat.

[1:55:43] Let op, ga ook voor onze bestuurders staan in een klimaat waarin ze steeds meer onder druk zijn.

[1:55:48] Ik weet dat hij zijn woorden altijd zorgvuldig weegt en daar geen bijdrage aan probeert te leveren.

[1:55:57] Maar hij raakt hier ook aan een aantal zaken die gewoon wettelijke taken staan die in de wet staan.

[1:56:02] Die dus gewoon wlettelijk daar belegd zijn.

[1:56:04] En ik zou ook zeggen dat is bekend.

[1:56:07] En ik weet niet of we daar een nieuw overzicht van maken of dat een bijdrage levert.

[1:56:14] De heer Van Houwelingen.

[1:56:16] Aanvulling hierop als dat dan kan, want het wordt dus begrijp ik goed in de gemeente bepaald wat de burgemeester kan doen.

[1:56:21] Maar is het dan weer in het kader van lokale autonomie, democratie, zou het niet mooi zijn, misschien ook van een aantal taken, dat de gemeenteraad kan zeggen van nou wij bepalen wie dat hier doet.

[1:56:30] Misschien wil de gemeentaad zelf een bevoegdheid hebben.

[1:56:32] Het wordt allemaal weer landelijk opgelegd en dat is mijn punt, waar wordt er dan iedere keer gekeken van nou misschien kunnen we dat ook aan de gemeente laten, dat de gemeenteraad kan bepalen waar binnen die gemeente die taak wordt belegd.

[1:56:43] Misschien wel niet bij de burgemeester, maar bij de wettaal of bij de gemeeneraad zelf.

[1:56:47] Deze gedachte, is dat iets wat misschien over wordt nagedacht?

[1:56:51] Dat is mijn vraag eigenlijk.

[1:56:52] Volgens mij geldt dat er allerlei autonome bevoegdheden zijn die sowieso bij de raad liggen.

[1:56:59] Als de heer Van Houwelingen zijn vraag nu stelt in reactie op mijn antwoord op de heerklemming, ben ik niet direct enthousiast over gedachten dat allerlei wettelijke taken die bijvoorbeeld in het kader van de openbare beoordeling bij de burgemeester zijn neergelegd, om daar dan...

[1:57:17] Allerlei gemeenteraden individueel daar de mogelijkheid voor te geven om te zeggen, nou dat gaan wij hier anders doen.

[1:57:22] Dus daar ben ik niet heel enthousiast over.

[1:57:26] De drukking van de heer Van Houweling gezien ook niet tot hele grote verbazing leidt.

[1:57:36] De 50PLUS refereerde volgens mij naar een motie die ergens in juni is aangenomen rondom de inflatiecorrectie.

[1:57:46] En hij vroeg naar wat is de stand van zaken rond die motie... ...die de regering verzoekt om de mogelijkheid van compensatie voor inflatie binnen het gemeente op plaats te laten vinden op basis van nakalculatie.

[1:57:56] Dat is een punt waar volgens mijn 50PLOS al langer naar vraagt.

[1:57:59] Ik ben me bewust van deze aangenome motie door de Kamer...

[1:58:03] aangaande de compensatie van de inflatie binnen het gemeentefonds.

[1:58:06] Ik heb uw kamer daar in het debat van 10 juni, dat was het debaat waar de heer Struijs deze motie in heeft toegezegd... dat ik hierop terugkom bij de evaluatie van het bbw-systematiek.

[1:58:15] Deze motie van uw kamers zal ik daar heel expliciet bij betrekken.

[1:58:19] En ik heb geloof ik vlak voor het zomerreces een nadere toelichting gegeven op de voorgenomen evaluatie.

[1:58:26] Een onderdeel van uw evaluatie is dus onder andere het toepassen van nakalculatie binnen de bbp-systematiek.

[1:58:32] Ik deed het weer, hè, meneer Vermeer.

[1:58:34] BBB zegt in plaats van BBP, het komt ooit goed.

[1:58:41] Andersom zou u erger vinden misschien.

[1:58:43] Zou de heer Vermear erger finden.

[1:58:44] De heer Van Meer van de BBB vroeg ook naar de motie over de bekostiging van medebewind.

[1:58:52] Volgens mij zijn de heer Vermeer en ik het eens over hoe de wet gelezen moet worden.

[1:58:57] Als wij als Rijk de taken aan provincie en gemeente geven, dan moeten we de kosten daarvan goed in beeld brengen en deze kosten ook vergoeden.

[1:59:04] Ik heb eerder al aangegeven daar nog eens nader op in te gaan in een brief.

[1:59:08] Ik neem dit mee in een

[1:59:14] aankondigde een aangepaste motie volgende week in stemming te brengen.

[1:59:19] Ik verwacht in de komende weken deze brief te sturen.

[1:59:25] En ik ben blij dat wij het eens zijn en ik kan een motie uiteraard zien als ondersteuning van mijn inzet.

[1:59:31] Maar dat maakt hem, en dat was volgens mij mijn oordeel voor de zomer ook niet, dat ik hem niet nog steeds enigszins overbodig vind.

[1:59:39] Ik vrees dus als de motie dat hij hem opnieuw indient, dat dat oordeeld blijft staan.

[1:59:45] En ik heb de brief waarin ik hierop ingaak komt dus, ik denk nog in de maand september.

[1:59:50] De heer Vermeer.

[1:59:54] Ja, voorzitter.

[1:59:56] Het verhaal klopt niet helemaal met die appreciatie, want dan zou die gewoon overgenomen kunnen worden.

[2:00:00] kunnen worden.

[2:00:02] Wat ook een optie is, maar misschien was die niet in beeld.

[2:00:06] En we gaan volgende week niet stemmen, want dat doen we alleen over moties van landvrouwen, bedenk ik me opeens.

[2:00:11] De minister heeft nog een week extra om de brief te sturen.

[2:00:19] Ik begrijp dat hij dus volgende week wel aan de orde komt, maar de week daarna erover gestemd wordt.

[2:00:27] Ik dacht dat de heer Vermeer van plan was om hem in de algemene politieke beschouwingen te bespreken en dan mogelijk in stemming te brengen aan het einde van die week.

[2:00:35] Ik ga niet over welke aangehouden moties de heere Vermeers uiteindelijk in stemmen wil breng, dat is zijn eigen afweging.

[2:00:41] Wij gaan ons beraden op de beoordeling daarvan en dat is weer onze afwezing.

[2:00:46] De heer Struijs.

[2:00:50] vroeg ook naar de ROB een publicatie over disbalans... en waar staan we na aanleiding van dit rapport.

[2:00:58] Eind deze maand komt er een brief met de uitwerking van deze adviezen... en het aangekondigde traject.

[2:01:09] Mevrouw Tsegai had een betoog in algemene zin... over de financiële zorgen bij mede-overheden.

[2:01:18] Er kwam een interruptiedebat...

[2:01:19] over wat ik herken uit de eerdere debatten rondom extra geld... wat er in de vorige periode bij is gekomen.

[2:01:28] Het antwoord is, dit kabinet heeft oog voor de financiële positie van mede-overheden... en is zich ervan bewust dat er een gedeelte verantwoordelijkheid is... tussen rijk, gemeente, provincies om samen te werken aan een balans... tussen ambities, taken, middelen en uitvoeringskrachten.

[2:01:41] De heer Vermeer verwees al daarna de...

[2:01:44] De vier onderwerpen die ook in het rapport van de commissie Polman zitten.

[2:01:48] We werken daartoe op dit moment hard gezamenlijk aan een samenwerkingsagenda.

[2:01:53] En daarin zal op belangrijke vraagstukken hierom zullen we nader op ingaan.

[2:01:58] En ik hoop dat we tot een positief resultaat kunnen komen.

[2:02:01] En die samenwerkungsagenda die volgt uit het rapport Polman en het coalitieakkoord.

[2:02:06] Dat we daar op korte termijn dan met elkaar ook weer over door kunnen praten.

[2:02:09] Maar daarin zitten de belangrijijke afspraken.

[2:02:11] over de bredere zorgen waar mevrouw Tsegay het over had.

[2:02:15] Mevrouwe Tsegaay.

[2:02:17] Ja, voorzitter.

[2:02:18] Een samenwerkingsagenda is natuurlijk wel iets anders dan extra financiële middelen.

[2:02:23] Dus ik hoop dat wij dinsdag heel blij worden van de begroting Binnenlandse Zaken.

[2:02:28] Wanneer kunnen wij de volgende stappen hierop dan verwachten, vraag ik me af?

[2:02:33] Is dat dan voor of na de begrotingsbehandeling?

[2:02:39] Ik kan hier niet met u een debat gaan over begroting.

[2:02:42] Dat begrijpt u ook.

[2:02:45] De samenwerkingsagenda en de oproep daarvoor die volgt uit het rapport van de commissie Polman.

[2:02:53] Dat gaat ook over die balans tussen die vier zaken.

[2:02:56] Dus ambities, taken, middelen en uitvoeringskracht.

[2:02:59] Daarmee is het, dat heb ik eerder in het debat in de eerste kamer ook, het is meer dan alleen.

[2:03:03] En ik snap dat die lekker klinkt, taken en knaken.

[2:03:05] Het gaat echt over meer dan dat.

[2:03:06] En er wordt tussen onze mede-overheden op dit moment heel hard gewerkt aan het vormgeven van deze samenwerkende agenda.

[2:03:15] Ik kan nu niet zeggen op welk moment dat helemaal rond is.

[2:03:18] Ik begrijp me ter degen dat als daar geen vorderingen in zijn bij de begrotingsbehandeling, dat dat niet alleen vanuit de fractie van Pro, maar ook van andere fracties, dat het nadrukkelijk onderdeel van het debat zal worden.

[2:03:30] Zowel de BBB-fractie als de CDA-factie vroegen volgens mij aandacht voor de positie van kleine gemeenten.

[2:03:40] Om beter zicht te krijgen op de specifieke problematiek van kleine gemeten ga ik met gemeenteprovincies in overleg.

[2:03:45] Ik kijk daarbij naar hoe landelijk meer inzicht te krijgt in de bestuurskracht van het lokale bestuur.

[2:03:50] Met de UDO en het beleidskader Decentrale Gedeconcentreerd Bestuur wil ik scherper toezien op een goede balans tussen wat we van gemeenten vragen en hun draagkracht.

[2:04:01] Daarnaast zit ik in op versterking van de decentrale volksvertegenwoordigers door te werken aan goede effectieve ondersteuning en goed samenspel tussen volksvertegenwoordigers en het dagelijk bestuur.

[2:04:12] Eerder heb ik u voor de zomer toegezegd hierop...

[2:04:18] terug te komen voor het einde van 2026 als onderdeel van een beschouwing over de positie en de regie op het vraagstuk van kleinere gemeentes en die daar dus in te betrekken.

[2:04:33] Dan vroeg de BBB-fractie naar aanleiding van een aangehouden motie met betrekking tot de plattelandstoets.

[2:04:39] En de overweging om die mogelijk alsnog in stemming te brengen.

[2:04:44] Ook hier ga ik zeggen dat is uiteindelijk de afweging die elke fractie individueel maakt.

[2:04:49] Ik deel het uitgangspunt dat Rijksbeleid rekening moet houden met specifieke regio- en gebiedsgerichte kenmerken.

[2:04:55] Daar ga ik ook in de brief waar de heer...

[2:04:57] Vermeer aan refereerde brief van vorige week ga ik daarop in.

[2:05:00] Ik heb in het debat van 25 maart... waarin de heer Vermeert hier ook over die plattelandsoets had... heb ik aangegeven dat ik niet wil inzetten op nieuwe instrumenten... maar dat we beter gaan toepassen wat er al is.

[2:05:13] Concreet, het beleidskompas, de UDO.

[2:05:16] En op ons verzoek is daarom inmiddels in de handreiking bij het beleidskompas opgenomen...

[2:05:22] Dat rekening gehaald wordt met de effecten van het beleid op het platteland.

[2:05:25] En verschillende regio's in Nederland.

[2:05:28] Daarnaast heb ik toegezegd de NPVR-regio's vroegtijdig en actief te betrekken bij de ontwikkeling van rijksbeleid.

[2:05:34] En BZK en het ministerie van LVVN trekken samen op als het gaat om het bewaken van rijktbeleiden.

[2:05:42] Of dat rekeningen houdt met de noden van dat platteland.

[2:05:46] Maar ik heb dus ook in het debat in maart gegeven dat ik eigenlijk dit wil betrekpen.

[2:05:52] En daar aandacht voor hebben in bestaande middelen in plaats van weer een nieuwe toets.

[2:05:55] En de heer Vermeer kan daar een andere mening over hebben.

[2:05:57] En dat staat hem dus ook vrij om daar dan een motie over in te dienen.

[2:06:01] De heer Vermeer.

[2:06:04] Ja, voorzitter.

[2:06:04] Ik ben blij dat ik er dus toch weer over begonnen ben in deze inbreng.

[2:06:09] Want ik zie hier nu een soort toepassing van die wens.

[2:06:14] Maar een toepassing die dan eigenlijk niet zichtbaar wordt voor de Kamer.

[2:06:18] Op het moment dat er wetsteksten, voornemens van kabinet naar de Kamer komen.

[2:06:26] En daar is het juist om te doen.

[2:06:29] Om dat continu in de hersenkwap van ons allemaal hier naar voren te brengen.

[2:06:34] Zodat we dat niet vergeten.

[2:06:40] Ik ga kijken wat ik gegeven op de vraag die het CDA gesteld heeft naar aanleiding van de wetsbehandeling van vorige week.

[2:06:49] Of dat voldoende is om de zorg van de heer Vermeer weg te nemen, want deze hangen met elkaar samen.

[2:06:54] En ik snap zijn intentie, want dit raakt aan de UDO.

[2:06:57] En de vraag die het CDA overstelde over, wordt het wel toegepast?

[2:07:01] En de indruk dat dat bij het wetsvoorstel wat we vorige week met elkaar bespraken, volgens mij op wetgevingswoensdag, of het daar al was gebeurd.

[2:07:08] De goede toepassing van de Udo blijft een punt van aandacht.

[2:07:11] Voor een verandering in de werkwijze is tijd nodig.

[2:07:13] We spannen ons ervoor in om een goede toeppassing van Udo onder aand acht te brengen bij alle departementen en bij de koepels van decentrale overheden.

[2:07:21] Ook neemt BZK waar nodig een actieve rol in in UDO-trajecten.

[2:07:27] Als het wetsvoorstel bevorder integriteit en functioneren van decentraal bestuur tweede tranche de aanleiding was voor uw vraag, en dat vermoed ik, de vraag van de CDA-fractie, dan kan ik melden dat het wensvoorsteld de UDO wel is gevolgd en dat dit ook is genoemd in de memorie van toelichting.

[2:07:47] En hierbij is het Udo-proces wel gevolgd, maar is het naar huidig inzicht, had dat explicieter kunnen worden gemeld in de Memorie van Toelichting.

[2:07:55] Mijn streef is erop gericht om in de toekomst het proces en de uitkomsten en de resultaten van Udo op wetgeving explicietter in de Memory van Toenichting te beschrijven en op te nemen.

[2:08:05] En dat zou dan wellicht ook de zorg die de heer Vermeer heeft, specifiek als het gaat over de

[2:08:11] de regio en het platteland kunnen wegnemen... omdat dit onderdeel is van hoe we daar expliciet mee willen gaan.

[2:08:18] De heer Vermeer.

[2:08:21] Ja, voorzitter.

[2:08:22] Hier komt nu toch wel de kern van de zaak boven tafel.

[2:08:26] Want de UDO brengt de uitvoeringsgevolgen... voor de decentrale overheden in zicht.

[2:08:31] Maar niet de gevolgen voor het plätteland zelf.

[2:08:34] Het plätteland is meer dan alleen de decentralen overhede.

[2:08:38] En die UDO krijgen we wel te zien...

[2:08:40] Maar wij krijgen niet de gevolgen voor het platteland en de economie en cultuur, tradities, noem het allemaal maar op wat met het plätteland te maken heeft.

[2:08:50] Of het landschap in het geval van de energietransitie krijgen wij niet te zien.

[2:08:55] Dus ik wil de minister wel vragen of hij echt geen onderscheid ziet tussen gevolg voor het platte land en gevolge voor de decentrale overheden.

[2:09:06] Ja, we hebben dit debat met elkaar gevoerd eind maart.

[2:09:11] Toen heb ik ook in antwoord aangegeven dat ik er...

[2:09:16] dat ik niet steeds een nieuwe toets zou willen toevoegen, maar dat ik wel binnen de UDO heel expliciet aandacht voor gevolgen, en het ging over meer dan Platteland, het ging ook over grensregio's, als ik mijn herinnering me niet in de steek laat, en daar dus expliciet in die UDO rekening mee te houden en aandachten aan te besteden.

[2:09:35] En ik moet toch zeggen, als de heer Vermeer zegt dat is...

[2:09:39] vinden we niet voldoende, we willen toch een extra toets... dan staat het hem vrij om deze motie nog in te dienen.

[2:09:45] Ik zou daar zelf dus niet een voorstander zijn... omdat je dan toets en middel en middelen op elkaar gaat stapelen... terwijl er al toegezegd is en opvolging aan is gegeven... om het expliciet mee te nemen in de UDO.

[2:09:55] En ik heb net zojuist in antwoord op de vraag van de CDA ook aangegeven.

[2:09:59] Ja, het goed toepassen van die UDO en daar expliciet aandacht aan besteden... in de memorie van toelichting van wetgeving...

[2:10:06] Ik weet dat ik hier geen Engels moet vragen, is work in progress, maar vanuit de gedachte dat dit belangrijk is.

[2:10:13] Er is nog een interruptie van de heer Struijs.

[2:10:17] Ja, dank voorzitter.

[2:10:19] Toch nog even een vraag in relatie tot Udo, maar ik had hem ook ergens anders kunnen vragen.

[2:10:24] Waar wij een beetje mee worstelen als het over versterking van decentraal gaat, is wat we van de zomer hebben gezien.

[2:10:29] Wisselende omstandigheden, bijvoorbeeld het hitteplan.

[2:10:33] Dat heeft veel invloed op de waterschappen, maar ook in steden dat er versneld vanuit de grip, het gecoördineerd overleg, koelteplekken moesten worden gemaakt voor kwetsbare mensen zoals ouderen.

[2:10:44] En ik heb ontzettend veel vragen gehad van lokaal bestuur, gemeentes, vallen wij onder de grip?

[2:10:50] Hoe moeten we dit aanpakken?

[2:10:52] Doen we dat via de GGZ-kolom?

[2:10:54] Daar hoef ik nu geen antwoord op.

[2:10:55] Maar als het gaat om het onderhouden van kennisniveau bij wisselende omstandigheden die we elke keer terugzien...

[2:11:02] Past dit ook in het beleid van de minister en hoe gaan we dat ergens inbedden?

[2:11:07] Want dit is even een voorbeeld waar het hele land mee geconfronteerd wordt.

[2:11:17] Met het risico dat ik een tweede keer denk...

[2:11:20] De vraag die nu gesteld wordt is een interruptie die eigenlijk vooruit loopt op een antwoord waar ik net aan toegekomen was.

[2:11:26] Dus de heer Struis...

[2:11:28] Want de heer Struijs en mevrouw Boelsma-Hoekstra van CDA hebben beide vragen gesteld over de complexiteit van het openbaar bestuur.

[2:11:36] En daar zie ik deze interruptie ook aan.

[2:11:39] En in het kader van slagvaardige overheid, daar was de vraag van CDa dan specifiek op gericht, is het het verminderen van rapportageverplichtingen tussen overheden.

[2:11:48] Maar dat was wel in een analyse die ging over wordt het niet steeds ingewikkelder.

[2:11:52] En waar zie ik de vraag in dat kader.

[2:11:55] Mijn inzet, en ik denk ook als ik goed luister naar de wens van de Kamer... ...is die er juist op gericht om zaken eenvoudiger te maken.

[2:12:06] Bij de lokale inbedding en bij democratische legitimatie van provincie en gemeente... ...hoort dat wij daar als Rijk niet van alles bij optuigen.

[2:12:14] Geen dichtgeregelde wetgeving, minder spuks.

[2:12:17] Dat is ook een wens die vanuit deze commissie al langer is...

[2:12:20] Ingezet in de vorige periode volgens mij.

[2:12:22] Dat kijk ik met een schuin oog naar de heer Vermeer.

[2:12:24] Dat is een lijn die wij doortrekken.

[2:12:26] En simpelere verantwoording, geen overbodig toezicht, geen overdreven rapportageverplichting.

[2:12:33] Laat de uitvoering lokaal controleren door lokale volksvertegenwoordigers.

[2:12:37] ...heeft hier al regels over.

[2:12:40] Het beleidskader, de UDO... ...de IBIE-spelregels en ook het voorstel... ...voor de nieuwe financiële verhoudingenwet... ...helpen hierbij.

[2:12:47] Maar dat werkt alleen als het ook wordt toegepast.

[2:12:50] Dat vraagt dus iets van ons allemaal.

[2:12:52] Van mijn collega-ministers om ruimte te bieden... ...wanneer een wetsvoorstel wordt voorbereid... ...om los te durven laten wanneer de uitvoering... ...bij gemeenten en provincies belegt.

[2:12:59] Niet alles nauwgezet blijven volgen.

[2:13:03] En voor de Kamers weer... ...en dat is soms in de praktijk moeilijk...

[2:13:06] Als het ingewikkeld wordt om daar ook begrip voor te hebben.

[2:13:09] En dat is in deze commissie volgens mij is dat besef er boven gemiddeld.

[2:13:16] Omdat hier woordvoerders binnenlandse zaken zitten.

[2:13:18] Maar ik weet dat in verschillende fracties ook in de voorbereiding van debatten.

[2:13:22] Ook vaak de woordpoeders binnenlands zaken daar ook aandacht voor vragen.

[2:13:25] Juist bij hun collega's omdat het in de praktijk.

[2:13:28] dat die kunst van het loslaten en niet dichtregelen toch vaak moeilijker is, juist als er bijvoorbeeld dingen misgaan.

[2:13:34] Dus daarmee ligt een opdracht, en die voel ik ook, die ligt bij mij, die liegt bij het kabinet, maar die licht ook bij de Kamer.

[2:13:41] En dan, ik zit nu heel even te twijfelen voor wanneer ik hier een brief over toegezet heb, maar rondom de posities van...

[2:13:52] van kleine gemeentes, want daar is een toevoeging op, als er heel veel op je afkomt, is het voor kleinere gemeenten vaak ingewikkeld.

[2:14:01] We zien dus ook in de praktijk de laatste maanden dat centrumgemeenten, zonder dat er dan een gelijke gemeenschappelijke regeling wordt opgetuigd, zeg ik tegen die klemming, vaak inspringen om te assisteren, om te helpen, kennis en expertise.

[2:14:13] En daar ligt soms ook een antwoord, juist ook bij de type vragen zoals de heer Struijs stelt.

[2:14:19] Wij zetten ons in...

[2:14:21] Dat is eigenlijk ook weer het vervolg op de vraag die mevrouw Tsegay stelde om ook nieuwe gemeenteraden daar ook proactief in te informeren.

[2:14:32] En ik kijk heel even, volgens mij de positie van kleine gemeenten hebben we ook voor het einde van het jaar.

[2:14:36] Komen we daarop terug?

[2:14:37] Ja, dus daar komen we voor het Einde van Het Jaar op terug.

[2:14:40] Dat wist ik even niet meer zeker.

[2:14:42] Dan, ik heb al het nodige gezegd over de studiegroep Polman en het rapport over interbestuurlijke verhoudingen.

[2:14:50] En ik kijk nog heel even...

[2:14:57] De vragen die het CDA daarop stelt, heb ik net eigenlijk bij interruptie al beantwoord.

[2:15:02] Mevrouw Tsegay had ook nog vragen over de uitvoeringstoets decentrale overheden.

[2:15:08] Daar zit ik nu ook even van te kijken of ik die niet al...

[2:15:11] Heb ik beantwoord?

[2:15:16] Nee?

[2:15:17] Nou, dan heb ik ze zoals je al beantword.

[2:15:19] Dan...

[2:15:26] Dit heb ik volgens mij ook al gehad.

[2:15:35] Ja, en ik had hier nog de vraag van de heer Struis over gemeenten.

[2:15:38] Die heb ik ook gehad, dan ga ik door naar het andere blok.

[2:15:43] De heer Vanouwelingen.

[2:15:44] Misschien een klein beetje ook een rappeleervraag, maar toch heel fijn om te horen dus dat het hopelijk makkelijker wordt in de toekomst voor gemeenten om uit zo'n gemeenschappelijke regeling te stappen.

[2:15:52] In ieder geval dat de minister daar aan denkt.

[2:15:54] Maar er zijn ook een aantal verplichte regelingen, dus rond de opgevingsdienst en jeugdzorg.

[2:15:59] Wordt er ook wel eens weer eigenlijk een open vraag van gedacht van nou misschien moeten we die verplichting eraf halen.

[2:16:04] Dat de gemeente, dus de minister net gaf dezelfde voorbeeld, zet de gemeent dat je dingen ook bilateraal kan regelen of alleen.

[2:16:08] Want die verplichting is natuurlijk ook ondermijnend, vind ik, voor de lokale autonomeer en democratie.

[2:16:13] Dus die kan af worden gehaald, dat ligt er.

[2:16:15] Dat kan voorna worden gedaan.

[2:16:19] Waar ik aan verwezen heb, en dat is net anders dan wat de heer Verhouwelingen zegt... ...is dat er bij de laatste wetswijziging, waar de heere Vermeer als eerste naar verwees... ...dat er een aantal wijzigingen zijn, dat was een behandeling in 2021, die zijn ingedaan in 2022...

[2:16:32] Een aantal zaken zijn geregeld die de legitimiteit van het lokale bestuur, waar het spanningsveld dus zit, vergroot.

[2:16:40] Maar die dus ook verplichten tot duidelijkere afspraken over die stel dat je het wil beëindigen, hoe dat dan werkt.

[2:16:48] En dat het doel was om dat te vergemakkelijken.

[2:16:51] En er komt een evaluatie aan om te bekijken hoe dat in de praktijk is uitgepakt.

[2:16:59] En als ik daar niet expliciet genoeg ben geweest, terwijl ik dacht dat ik dat wel was, ik ben niet van mening dat als je het bijvoorbeeld over veiligheidsregio hebt, dat het verstandig is om dat terug te draaien.

[2:17:10] Dus dat lijkt de heer Van Houwelingen te suggereren.

[2:17:13] Ik zie aan zijn gezicht dat mijn antwoord hem niet geheel verbaast.

[2:17:16] Ik dacht al dat ik daar duidelijk over was, maar dat vind ik dus niet zo'n goed idee.

[2:17:23] Dan, als het gaat over de aantrekkelijkheid van het decentrale ambt, toch in die breedte, dan zijn er...

[2:17:33] Door verschillende woordvoerders verschillend dingen over gezegd en ik ga die proberen gestructureerd langs te lopen.

[2:17:39] Mensen maken ons decentraal bestuur.

[2:17:42] Duizenden bestuurders en volksvertegenwoordigers zetten zich dag en nacht in voor onze provincies, gemeenten en waterschappen.

[2:17:47] Zonder hen geen democratie.

[2:17:50] Het decentrale politieke ambt is prachtig.

[2:17:53] Je kan direct zorgen van de straat vertalen in politieken acties die ook in de wijk, in de buurt, in in de regio, in een provincie effect hebben.

[2:18:02] Politieke Amstragers waarderen hun werkplezier hoog.

[2:18:07] En zij verdienen onze waardering en steun als overheid en samenleving.

[2:18:11] En dat mogen we ook best hardop zeggen.

[2:18:13] Dat hebben verschillende woordvoerders in dit debat ook heel expliciet gedaan.

[2:18:17] En daar sluit ik me van harte bij aan.

[2:18:19] Toch moeten we ook oog hebben voor ontwikkelingen die op het politieke ambt drukken.

[2:18:23] En ik benoemde drie.

[2:18:24] En mevrouw Huizinga was daar heel explicriet over, de eerste helft van haar inbreng...

[2:18:29] agressie en intimidatie, dit hoort niet thuis in het debat.

[2:18:34] Maar toch wil ik hier ook hier de onacceptabele belaging van onze...

[2:18:40] Het hoort dus eigenlijk niet thui nu in dit debat, maar ik wil het toch ook hier benoemen.

[2:18:44] En ik ga daar ook bij zeggen, want ik zal zo op de specifieke vraag ingaan... en ik weet dat de heer Van Houwelingen dat waarschijnlijk niet bedoelde... maar in zijn beantwoording leek op een gegeven moment te zeggen...

[2:18:54] Maar als het niet daadwerkelijk een veroordeling voor geweld is... dan valt het misschien wel mee.

[2:19:00] En dat is echt niet zo.

[2:19:02] Ik vermoed dat hij dat niet is wat hij bedoelde.

[2:19:05] We zien een toename van intimidatie, van bedreiging... en dat heeft een negatief effect op de vrijheid waarmee mensen... die zich vaak naast een baan inzetten voor ons algemeen belang... voor de democratie en de haarvaten van onze samenleving...

[2:19:20] En dat is erg, ook als er geen sprake is van het overslaan richting geweld.

[2:19:26] Dus dat wil ik toch daarbij even bedoelen.

[2:19:27] En ik denk dat de heer Van Houwelingen daar even op wil reageren.

[2:19:30] Ja, nee, daar ben ik het natuurlijk mee eens.

[2:19:31] Waarom noemde ik het net zojuist?

[2:19:32] Omdat vaak als er steeds meer aangiftes komen... dan wordt er gezegd, ja, misschien is de aangifte bereid en toegenomen.

[2:19:37] Want dit is natuurlijk iets waar heel veel over gesproken wordt.

[2:19:39] Dat kan ook een reden voor een verklaring zijn.

[2:19:41] En dan, als dat zo zou zijn, ik vermoed dat dat een deel van een verklaging is...

[2:19:46] Wat daarop wijst is dat, stel dat er echt veel meer geweldimitatie is, dan zou je ook verwachten dat er meer mensen veroordeeld worden, dat zou je verwachten, voor geweld tegen politieke ambtenaren.

[2:19:57] En daar heb ik een vraag over, dat zie je niet, dus ik vermoed dat het in ieder geval een deel van de verklaring is dat er sneller misschien aangeeft, of in iedere geval mensen sneller bedreigd voelen.

[2:20:04] En dat is natuurlijk een ander, dat mag ook benoemd worden, dus dat wilde ik dus benoemen.

[2:20:08] Maar natuurlijk, het is niet om het te bagatelliseren vanzelfsprekend en...

[2:20:11] Ik wil daar ook nog even, tot slot mag ik er ook bij opmerken... dat de vormen van geweld... ik heb het over fysiek geweld tegen politieke ambtenaren die ik ken.

[2:20:18] Er zijn eigenlijk maar twee.

[2:20:19] Dus wij hebben er het meest last van tegen onze partijleider geweest.

[2:20:22] Die is zeker echt fysieke belaagd.

[2:20:24] En die heeft natuurlijk in het verleden ook andere vreselijke voorbeelden gehad.

[2:20:27] En dat kwam vaak uit... dat wil ik ook maar even opmerkingen... uit één bepaalde hoek.

[2:20:30] Vertuin, Jan Maat en natuurlijk ook Ad Costo door Rara.

[2:20:35] Dus er wordt altijd een beetje... zo ervaar ik het, laat ik het zo maar zeggen... naar ons gekeken, maar als ik kijk naar fysief geweld....

[2:20:41] Dan zie ik het vaak altijd vanuit dezelfde hoek komen.

[2:20:44] Dat wil ik ook maar even opgemerkt hebben.

[2:20:46] En daarbij bagatelliseer ik natuurlijk niks.

[2:20:47] Ik vind het juist vreselijk dat het gebeurt.

[2:20:49] En wij hebben het ook heel veel last.

[2:20:52] De minister.

[2:20:55] De minister is nu in dubio.

[2:20:57] Ik ga toch ook hier...

[2:21:00] De heer Van Houwelingen doet recensies over wanneer het daadwerkelijk politiek geweld is geworden.

[2:21:07] Daar zijn meer voorbeelden van uit verschillende hoeken.

[2:21:10] Maar daarmee gaat hij eigenlijk voorbij aan het punt wat mevrouw Huizinga maakte.

[2:21:15] Als je ziet dat er steeds meer intimidatiebedreigingen...

[2:21:19] Ik denk iedereen hier aan tafel...

[2:21:22] Weet wat ik bedoel.

[2:21:24] En iedereen hier aan tafel die ook in lokale zaaltjes van zijn of haar partij komt, die weet dat lokale raadsleden, wethouders, hier echt meer mee te maken hebben dan in het verleden.

[2:21:37] En als de aangiftebereidheid dan toeneemt, zou ik zeggen dat is een goede zaak.

[2:21:41] En dat komt niet doordat...

[2:21:43] het hetzelfde gebleven is, maar dat mensen sneller aangrijpen.

[2:21:47] Er is echt een probleem.

[2:21:48] En dat probleen moeten we niet koppelen aan... wanneer er daadwerkelijk sprake is van fysiek geweld.

[2:21:55] Dat is echt het omdraaien van de realiteit.

[2:21:57] Want dan zou de redenatie zijn dat we pas een propleem zien... als we daadwerk in geweld ontmoeten.

[2:22:02] Dit is voor onze democratie niet goed.

[2:22:05] Het is op landelijk niveau niet goed, maar het is vooral op lokaal niveau... en het voorbeeld waar mevrouw Huizing gaat over had... ging over een statenlid voor wie dit tenminste een deel was...

[2:22:13] ...van de afweging om niet door te willen gaan... ...dan krijg je dus dat intimidatie... ...een manier wordt om politieke tegenstanders... ...kopschuw te maken... ...het werkplezier te ontnemen... ...en daarmee is het schadelijk voor onze democratie.

[2:22:26] En daar zou ik toch tegen heer Van Houwelingen zeggen... ...daar zou elke link met...

[2:22:30] Pas het is serieus als het geweld wordt.

[2:22:33] Dat moeten we niet doen.

[2:22:34] En niet alleen om het niet te bagatelliseren.

[2:22:36] Maar gewoon, ik zou dat echt voorkomen.

[2:22:40] Het is erg genoeg in zichzelf.

[2:22:42] Kom ik op terug zo bij de beantwoording van de vraag van onder andere mevrouw Huizinga.

[2:22:46] Dan hebben we het daarnaast.

[2:22:48] Gaat het over werkdruk en ondersteuning?

[2:22:49] Daar zijn ook vragen over gesteld.

[2:22:51] En verschillende van uw Kamerleden hebben een reflectie gegeven op het ARPA-advies.

[2:22:56] En hebben vooral ook gevraagd wanneer.

[2:22:59] De reactie te verwachten is, de heer Klemmink stelde wanneer het te verwacht was... mevrouw Tsagay vroeg daarna, ik zal er op beide op ingaan.

[2:23:07] En terug naar het begin, we moeten ons allemaal inspannen... voor de aantrekkelijkheid van het decentrale politieke ambt.

[2:23:16] En dat heeft te maken met de waardering uitspreken, maar dus ook opkomen wanneers... en daar begon mevr.

[2:23:21] Huizinga terecht mee... wanneert de aard van dit debat, wat wij met elkaar voeren in dit huis...

[2:23:28] En het werk moeilijker maakt in de praktijk in plaats van dat ze zich gesteund voelen.

[2:23:34] Mevrouw Huizinga had het over aangifte doen.

[2:23:36] Daar kwam ik net in het interruptiedebat met de heer Van Houwelingen al even op terug.

[2:23:41] En dat zij signalen had volgens mij dat dat niet altijd even goed en snel in de prakrijk wordt opgevolgd.

[2:23:48] We moeten zorgen dat daders van intimidatie en bedreiging er niet ongestraft mee wegkomen.

[2:23:54] Samen met politie, OM, beroepsverenigingen en de minister van Justitie gaan we verder in gesprek waar kansen zijn om daders steviger aan te pakken.

[2:24:03] De eenduidige landelijke afspraken, daar verwees mijn verhuizing al naar volgens mij,

[2:24:06] ...waarmee geweld tegen personen met een publieke taak strenger en effectiever wordt bestraft, helpen hieraan bij.

[2:24:12] Op dit moment worden deze afspraken door de minister van Justitie en Veiligheid herzien... ...en daar sta ook ik en het ministerie van Beestekar nou mee in contact.

[2:24:21] Zo is er een VPT-code, veilig publiek taakkode, bij aangifte waarmee politie en OM een zaak sneller moeten behandelen...

[2:24:29] En wanneer de bedreiging bewezen werd, dat ook een hogere strafmaat mogelijk is.

[2:24:33] Ik verwacht dat dit najaar de nieuwe eenduidige landelijke afspraken herzien worden.

[2:24:42] Dus daar komt dit na jaar een vervolg op weer.

[2:24:46] Ja, en dan ben ik vooral benieuwd, najaar, dat is nu al eigenlijk bijna.

[2:24:51] Dus kunt u daar nog wat specifieker in zijn?

[2:24:55] Dat is één.

[2:24:56] En mag ik meteen een tweede vraag erachteraan doen?

[2:25:00] We hebben het heel vaak over de toename, zeg maar, dat je makkelijker aangifte moet kunnen doen en allemaal dat soort dingen.

[2:25:07] Maar dan kijken we naar degene die het overkomt.

[2:25:09] Wat gaan we nou werkelijk aan doen dat we niet degene die het overkomt... dus het slachtoffer weerbaarder maken en makkelijker aangifte doen... maar dat we aan de andere kant degene wie het doet, dat we daar hard tegen optreden.

[2:25:23] En dat vind ik wel belangrijk.

[2:25:25] Het eerste deel van de vraag van mevrouw Huizinga, dat moet ik even checken.

[2:25:29] Dus ik kom op tweede termijn terug in welke mate ik najaar het nader kan preciseren.

[2:25:34] En ik heb geprobeerd in mijn antwoord juist ook die andere kant...

[2:25:38] En dat zit dus op het sneller moeten oppakken en zwaarder bestraffen, dat dat onderdeel is van die eenduidige landelijke afspraken, de ELA.

[2:25:46] En dat die op dit moment wordt herzien, dat is daar juist onderdeels van.

[2:25:49] En wat ik zelf in de praktijk zie, want ik denk dat mevrouw Iskra deels ook afgeeft, wat er heel veel speelt in de individuele gevallen die ik de afgelopen maanden gezien heb van die bedreiging, is dat dat ook heel eenzaam kan voelen.

[2:26:01] En wat ik zie is dat met de enorme toename van bewustzijn, ook in de lokale en regionale politiek binnen de Staten, is dat je steeds meer ziet dat er bijvoorbeeld raadsbreed gezamenlijk een statement uitgeeft.

[2:26:15] Dat er raadspreed aangifte wordt gedaan.

[2:26:17] Dat het door de gemeente aangift wordt gedaan

[2:26:18] En dat is volgens mij een hele goede ontwikkeling in het bewustzijn aan de kant van wat mevrouw Huizinga het slachtoffer noemt.

[2:26:26] Omdat die eenzaamheid, daar zit een deel van het gevaar voor de democratie ook.

[2:26:32] Dus daar is gelukkig lokaal veel bewust zijn voor.

[2:26:35] Er is inderdaad ondersteuning ook voor bedrijven.

[2:26:38] Het ondersteuningsteam weerbaar bestuur waar ik het al over gehad heb.

[2:26:43] En we zijn bezig met de dader die niet weg moet komen.

[2:26:47] Daar zat mijn antwoord op.

[2:26:48] En de precieze termijn kom ik op terug in tweede termijn.

[2:26:52] Een interruptie nog van de heer Strijs.

[2:26:54] Even een verduidelijking.

[2:26:56] Ik weet niet of de minister het met mij eens is.

[2:26:59] Kijk, wij hebben ons verdiept in de getallen.

[2:27:01] En wat nou zo interessant is, is de strafbaarheid.

[2:27:04] En we zitten hier bij lokaal verzuur en versterking.

[2:27:07] Maar dat bekende berichtje van het gaat goed met je kinderen op de Prinses-Megrietschool is geen rechtstreekse bedreiging.

[2:27:14] Alleen die kinderen zitten wel op de prinses Megrietsschool.

[2:27:16] En daarom vind ik het belangrijk, en daar gaan de meeste meldingen over, want ook de daders worden slimmer.

[2:27:22] Dus ik zeg het maar even plat, dat we die weerbaarheid op persoonlijk niveau blijven stimuleren.

[2:27:28] Dat die weerbaarheidstrajecten en de samenhorigheid in optrekken.

[2:27:31] Maar ook het begeleiden van een raadslid die regelmatig overkomt.

[2:27:35] Dat we daar oog voor blijven hebben.

[2:27:36] Want we kunnen helaas niet alles in het strafrecht kwijt.

[2:27:39] Omdat ze ook dit soort dingen doen.

[2:27:41] Herkent u dit?

[2:27:43] Ik kan zeggen, helaas herken ik het.

[2:27:48] En zoals de heer Struis het aangeeft, daar is ook oog voor.

[2:27:54] Gelukkig is daar groeiend besef voor.

[2:27:56] Ook vanuit die ondersteuning weerbaarheid.

[2:27:58] Ik moet ook zeggen dat wat ik het afgelopen half jaar gezien heb... ...dat het, even los van deze vorm van intimidatie die inderdaad niet altijd strafbaar is... ...ik heb ook echt wel nog veel ernstige dingen tegengekomen die wel... Nou ja, ik heb volgens mij in een vorig debat ook iets gezegd over...

[2:28:16] Raadsleden wiens posters met kogelgaten in hun hoofd... tot de meest schuwelijke homohaat die langskomt.

[2:28:26] Het gaat soms in gevallen echt wel erger dan de indirecte intimidatie.

[2:28:29] En ik herken ook wat de heer Struis zegt.

[2:28:32] De heer Struis.

[2:28:33] Ja, voorzitter.

[2:28:34] Kijk, hier wordt het belangrijk dat wij commissiebreed vanuit de Kamer... maar ook het kabinet gezamenlijk optrekken.

[2:28:41] Ik heb het tegen uw collega Van Weelen ook gezegd...

[2:28:44] En toch valt het mij dan op, maar dat is niet aan u geadresseerd, maar ik heb dat bij de minister gezegd, dat het aantal vervolgingen hierop echt laag is.

[2:28:52] Ik heb er ook met een college van PG's over gesproken.

[2:28:55] Voorbeelden ten over gewoon rechtstreeks bedreiging.

[2:28:59] U geeft zelf een voorbeeld.

[2:29:03] Ik maak me daar toch zorgen om.

[2:29:05] Ik weet dat de drukte op het strafrecht is.

[2:29:07] Voor iedereen geldt die.

[2:29:10] ...maar je zit aan de wortel van de democratie.

[2:29:12] Dus ik doe ook een oproep aan minister Enkepnet... ...werk hierop samen en ook aan alle Kamerleden... ...ja, ondanks alle drukte die er omheen zit... ...we raken de worte van onze democratie... ...dus het is meer even een oproepe aan ons allen... ...dat we wel blijven druk in alle commissies waar we zitten...

[2:29:30] Dat we dit nooit moeten tolereren, maar dat we ook uiteindelijk in een systeem komen dat er echt ook vervolgd wordt.

[2:29:36] Want dat is ook het enige waar de daders mee raken.

[2:29:41] De harte kreet van de heer Struijs is me uit het hart gegrepen.

[2:29:45] En ik denk dat we dit...

[2:29:47] Ik refereerde net aan elke parlementariër die in een lokaal zaaltje komt... en daar hoort waar lokale politici in toenemende mate mee geconfronteerd worden... zal dit herkennen.

[2:30:00] Waar ik enige nuance op wil brengen... is wat de heers Struys in zijn laatste zin zegt.

[2:30:05] Namelijk dat uiteindelijk het enige is...

[2:30:07] Ik denk dat het feit dat wij hier met z'n allen...

[2:30:00] Waar ik enige nuance op wil brengen is wat de heer Struijs in zijn laatste zin zegt.

[2:30:05] Namelijk dat uiteindelijk het enige is...

[2:30:07] Ik denk dat het feit dat wij hier met z'n allen dit veroordelen, dit uitspreken... ons bewust zijn dat we in debatten ook elkaar aanspreken wanneer er olie op het vuur wordt gegooid in plaats van olie om te golven...

[2:30:20] Ontzettend belangrijk is, en ik zie de heer Struijs ook, die stappen zijn ontzettende belangrijk.

[2:30:24] Het ondersteunen, wat wij vanuit Binnenlandse Zaken doen, van mensen die hier slachtoffer zijn, is ook erg belangrijk.

[2:30:30] En het is zo dat er met voorrang vervolgd opvolgingen wordt gegeven en dat er hoge straffen zijn.

[2:30:37] Dat is onderdeel ook van waar ik net in...

[2:30:40] In antwoord op mevrouw Huizinga naar Verwees.

[2:30:42] Daar zijn we druk mee bezig.

[2:30:43] Dat is ook met de minister van JNV.

[2:30:46] En ik verwacht dus dit najaar nader in te kunnen gaan op de stappen die daarin worden gezet.

[2:30:52] En nogmaals, ik ben heel blij met hoe breed in deze commissie hier elke keer aandacht voor is.

[2:30:57] Want ik heb dat eerder ook gezegd.

[2:30:58] Ik ben van niks zo geschrokken het afgelopen half jaar van wat er op dit punt gebeurt.

[2:31:03] Met name in de lokale politiek.

[2:31:05] De heer Vermeer voor zijn laatste interruptie.

[2:31:08] Ja, voorzitter.

[2:31:09] En als de minister hier verdere stappen in neemt, zou die dat dan ook binnen het kabinet willen doen?

[2:31:13] We hebben natuurlijk eerder gehad politici die via een campagne van Oxfam Novib eigenlijk min of meer publiekelijk terechtgesteld werden via foto's.

[2:31:24] Dat draagt daar ook bij en dat soort clubs krijgt ook nog rijkssubsidie.

[2:31:29] En ik hoop dat de minister dat ook meeneemt als hier dit onderwerp ergens in het kabinet weer op tafel komt.

[2:31:40] Ik weet niet of ik hier direct een link zie in de link die de heer Vermeers zet.

[2:31:48] Maar we gaan opvolging geven aan wanneer er daadwerkelijk intimidatiebedreiging... en hoe we daar ook via het strafrecht en via vervolging aan kunnen geven.

[2:32:03] Mevrouw Huizinga had het ook over dat er...

[2:32:07] voor bestuurders meer ondersteuning is dan voor raadsleden en statenleden.

[2:32:10] Zo hoorde ik de vraag.

[2:32:13] En of daar niet ook meer onderstuning voor zou moeten zijn.

[2:32:17] Wanneer er sprake is van dreiging op een politieke ambtsdrager... vind ik dat er geen onderscheid gemaakt moet worden... tussen een bestuurder of een volksvertegenwoordiger.

[2:32:23] Alle politieken ambtsdagers moeten veilig en zonder vormen van oneindelijke druk... het politieker ambt kunnen uitoefenen.

[2:32:29] Daarom kunnen decentrale volksvertegenwoordigers...

[2:32:32] Een veiligheidsscan aanvragen bij het CCV.

[2:32:34] Deze veiligheidsscans worden door het ministerie van Binnenlandse Zaken gefinancierd en zijn dus niet alleen voor bestuurders.

[2:32:41] De centrale volksvertegenwoordigers trekken soms pas bij concrete dreigingen aan de bel en dan is het te laat voor preventieve maatregelen.

[2:32:49] Daarom zet ik in op bewustwording van het belang van weerbaarheid en de benodigde voorzorgsmaatregelen.

[2:32:53] Daarnaast verken ik hoe volksvertegenwoordigers na intimidatie en bedreiging passende veiligheidsadviezen kunnen krijgen.

[2:32:59] Dit vergt in dat geval ook een investering van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

[2:33:04] En daarbij vind ik ook dat de werkgever, de lokale overheid ook een rol heeft en daar gaan we ook over in gesprek.

[2:33:11] Maar daar zijn dus nog stappen in te zetten.

[2:33:14] De mevrouw schat het ook over de cijfers dat intimidatie betreft.

[2:33:19] De minister had nog een interruptie van mevouw Tsugai.

[2:33:23] Ja, maar ik twijfel nu of de minister nu iets ging zeggen over vrouwen en politici met migratieachtergrond.

[2:33:28] Dan vragen we dat even aan de minister.

[2:33:30] Want daar wil ik niet over praten.

[2:33:33] Het antwoord is ja.

[2:33:35] Oké.

[2:33:39] De minister.

[2:33:40] Dit is volgens mij al een derde keer, drie keer scheeprecht.

[2:33:44] De vraag net als ik er ben.

[2:33:47] Ik zet mij in voor het verbeteren van de representativiteit van decentrale volksvertegenwoordigingen.

[2:33:53] De vertegenwoording van vrouwen in het decentraal bestuur blijft op alle onderdelen achter.

[2:33:58] Dit is niet goed voor de kwaliteit van het bestuur.

[2:34:00] Uit verschillende onderzoeken blijkt inderdaad dat vrouwelijke politieke ambtsdragers in hogere mate, 55%, met agressie en intimidatie te maken hebben dan hun mannelijke collega's, waarbij het onder de 40% zit, 37%.

[2:34:13] Binnen het netwerk Weerbaar Bestuur, waar ik net al aan verwees, werk ik onder andere samen met de stichting Stem op een Vrouw.

[2:34:19] Ik heb met hen samengewerkt aan het agressieprotocol dat zij vorig jaar publiceerde en zij houden ook een mentornetwerk voor vrouwelijke politieke Amstragers.

[2:34:28] Breder zet ik mij als minister in voor divers en inclusief bestuur.

[2:34:32] Zie mijn beleidsinzet ter bevordering van onvertegenwoordigde groepen in de politiek in de brief die ik eind maart aan uw Kamer stuurde.

[2:34:41] Ik weet niet zo goed wie eerst is, maar ik denk dat ik mevrouw Tsugai even het woord geef.

[2:34:45] Want die probeert het zo net ook.

[2:34:46] En dan de heer Van Howelingen.

[2:34:48] Ja, bedankt voorzitter.

[2:34:50] En dank aan de minister.

[2:34:51] Ik zie ook zeker zijn inzet hierop.

[2:34:53] Ik vind het heel goed dat er al een aantal stappen gezet zijn.

[2:34:57] Maar eigenlijk, en daarom stak ik net mijn hand op bij het vorige blokje.

[2:35:00] De minister zei van ja, er zijn allerlei mogelijkheden... voor raadsleden om aangifte te doen.

[2:35:07] Overigens voor alle lokale volksstegenwoordigers.

[2:35:09] Om aangiftes te doen, heeft hij dan bij die aanpak... waar hij het in het eerste blok je over had, ook speciaal oog voor...

[2:35:16] Bijvoorbeeld vrouwen in de politiek, mensen met migratieachtergrond, mensen van andere minderheden.

[2:35:22] Die dus meer te maken hebben met bedreigingen en intimidatie.

[2:35:26] Zodat zij beter weten wat ze kunnen doen als het hen overkomt.

[2:35:33] Volgens mij zitten er twee elementen in te zitten.

[2:35:38] Dat bewustwordingsproces, dat is juist bij, in het geval van samenwerking met stem op een vrouw, is daar absoluut aandacht voor.

[2:35:50] Maar ik weet niet of mevrouw Tsegay op het moment dat er sprake is van strafbare bedreiging, dan zijn daar afspraken over gemaakt.

[2:36:00] En daarbinnen ben ik niet voornemens om dan daarin te differentiëren.

[2:36:04] Want dat zou ik weer... En ik denk ook niet dat dat wat mevouw TSEgay suggereerde, want...

[2:36:09] Het bewustzijn moet er zijn.

[2:36:13] Omdat er een chilling effect kan optreden.

[2:36:16] Dat willen we koste wat kost voorkomen.

[2:36:18] Maar wanneer er sprake is van bedreiging.

[2:36:20] En die ELA waar ik het net over had.

[2:36:23] Dat vind ik in alle gevallen.

[2:36:25] Niet specifiek voor de ene doelgroep.

[2:36:27] Meer dan voor de andere.

[2:36:28] Nee, dat is ook absoluut niet wat ik bedoelde, voorzitter.

[2:36:32] Nee, laat dat even duidelijk zijn.

[2:36:34] Dus elke politicus moet gewoon kunnen rekenen op veiligheid en kunnen weten wat hij of zij moet doen in het geval dat dit je overkomt.

[2:36:46] Maar mijn vraag is, we weten dat het vaker voorkomt

[2:36:48] Bij bepaalde groepen.

[2:36:50] Dus kun je daar niet het een met het ander combineren.

[2:36:52] Want de minister zegt.

[2:36:54] We hebben al een veiligheidsprotocol.

[2:36:56] Of een agressieprotocol met stem op een vrouw.

[2:36:58] Dat vind ik daar dus een heel goed voorbeeld van.

[2:37:00] Van hoe je die groep net wat beter voor kan lichten.

[2:37:04] Wat zij kunnen doen in het geval van bedreiging en intimidatie.

[2:37:07] Omdat het hen nou eenmaal vaker overkomt.

[2:37:14] Laat ik het volgende zeggen.

[2:37:18] De monitor Integriteit en Veiligheid wordt elke twee jaar uitgevoerd.

[2:37:23] Daarin staan ook steeds de nieuwe feiten en cijfers als het gaat over agressie en intimidatie.

[2:37:30] De laatste editie komt uit 2024...

[2:37:33] En een deel van de differentiatie waarin het cijfer wordt komt daaruit.

[2:37:37] En dit najaar komt de nieuwe monitor integriteit en veiligheid.

[2:37:41] En die zal ik met de Kamer delen.

[2:37:42] Hierin staan de meest recente cijfers ten aanzien van agressie en intimidatie.

[2:37:47] En wat ik wil toezeggen is dat we daarin expliciet ingaan.

[2:37:52] Juist weer op die groepen.

[2:37:54] En daarin ook bezien of daar dan iets aanvullends gedaan kan worden.

[2:37:58] In het kader onder andere van bewustwording.

[2:38:00] Want daar...

[2:38:01] Dat lijkt mevrouw Tsegha en eerder mevouw Huizinga ook naar te vragen.

[2:38:04] Dat kunnen we dan combineren.

[2:38:05] En nu gaat mevhouw Huisinga vast weer zeggen, u zegt najaar, dat is breed.

[2:38:11] Maar dat komt dit najaars en dan kunnen we daar expliciet op ingaan.

[2:38:13] Onder andere de samenwerking met Stem en Vrouw en Koepel en boekverenigingen.

[2:38:19] Zal ik alvast toezeggen dat ik in tweede termijn een naderduiding probeer te geven op...

[2:38:22] Wat ik met najaar bedoel.

[2:38:24] Prima, dan is de beurt eerst nog aan meneer Van Houwerlingen... want die had nog een interruptie.

[2:38:28] Ja, in aanvulling op de vraag van mevrouw Tsekai... ik kan het niet nalaten om deze vraag toch even te stellen.

[2:38:33] Als het om diversiteit gaat van Amstraders en vooral de burgemeesters... is het natuurlijk zo dat we nu inmiddels 50 zetels ter rechterzijde van de VVD hebben.

[2:38:41] Er zitten hier ook drie partijen... en die hebben bij elkaar geen enkele burgemeester, voor zover ik weet.

[2:38:44] En dat vinden wij heel belangrijk, ideologische diversiteit.

[2:38:48] Dat zou eigenlijk het allerbelangrijkste moeten zijn... want daar gaat het er vooral ook om...

[2:38:51] Dus ik ben gewoon benieuwd hoe de minister daar dan tegen aankijkt.

[2:38:54] Want hij is verantwoordelijk voor de burgemeesterbenoeming en zou daar ook niet een keer wat aan moeten gebeuren.

[2:38:59] Want het is toch niet echt representatief meer, denk ik.

[2:39:04] Ik vind dit een heel creatief bruggetje van de ouderlingen.

[2:39:08] Ik dacht dat hij nog even ging zeggen dat bepaalde burgemeesters van een bepaald politieke kleur... ...vaker met intimidatie en bedreiging te maken zouden hebben dan anderen.

[2:39:17] Volgens mij...

[2:39:21] Ik heb de heer Verklemmink al iets gezegd over burgemeesterbenoemingen.

[2:39:24] We hebben in eerder debat, waar overigens de heur Vermeer het hoogste woord had, over herindelingen gehad en ook daar referenties aan wat burgemeesters wel en niet.

[2:39:36] Daar zijn volgens mij door de Forum voor Democratie en ook de PVV allerlei dingen gezegд, ook over de...

[2:39:44] De kleur van burgemeester, ik vind dat echt een ander debat dan dit.

[2:39:48] En al helemaal niet gekoppeld, nogmaals complimenten voor de creativiteit aan het onderwerp bedreigingen.

[2:39:54] Ik vermoed dat we hier op verschillende momenten... Meneer Van Havel, even via de voorzitter en dan eerst de minister.

[2:40:03] En als u nog een interruptie hebt, dan mag u dat doen.

[2:40:06] Alleen al op basis van de toezeggingen die ik gedaan heb te komen, is dit een onderwerpen waar we nog veelvuldig met elkaar over zullen spreken.

[2:40:13] Dan... Een verhuizing die veel vragen stelde in haar termijn.

[2:40:22] Waarvoor complimenten?

[2:40:25] Die stelde ook vragen rondom het part-time wethouderschap en eventuele onwenselijke aspecten daarbij.

[2:40:31] In opdracht van mijn ministerie wordt op dit moment een onderzoek uitgevoerd naar het deeltijdswethoudenschap.

[2:40:35] Als ik de definitieve rapport heb ontvangen, zal ik dat aan uw Kamer aanbieden en voorzien van een beleidsreactie in overleg met de wethoudervereniging.

[2:40:42] In het onderzoep wordt gekeken naar het aspect bijna-voltheidswethouders die een aanstelling heeft van meer dan 0,8 FTE...

[2:40:49] Daar kunnen ook inhoudelijke redenen voor zijn, dus daar wil ik niet op vooruit lopen.

[2:40:53] Ik heb overigens geen aanleiding op dit moment om te veronderstellen dat er wethouders een deeltijdbenoeming gebruiken als sluiproute en het is ook aan de gemeenteraad om hier aandacht voor te hebben.

[2:41:05] Ik meen aan het verhaal van...

[2:41:07] mevrouw Huizinga ook niet te horen dat zij concrete aanwijzingen hebben dat er misbruik van gewaard wordt.

[2:41:11] Het ging meer over de theoretische situatie dat dat het geval zou kunnen zijn.

[2:41:17] En ik stel voor dat we naar aanleiding van het onderzoek en waar we er dus op in zullen gaan, hier nader met elkaar over spreken.

[2:41:31] Er zijn...

[2:41:33] Er zijn in de inbrenger, en de heer Vermeer deed dat overigens door eerst complimenten te geven voor allerlei brieven, is er ook weer veelvuldig over herindelingen gesproken.

[2:41:45] De heer Van Houwelingen zei ongeveer, al die briezen vind ik prima, maar ik heb nog iets anders.

[2:41:50] En ik wil voorkomen dat we hier een heel herindelingsdebat over gaan maken, ook omdat ik daar volgens mij in het debat toch...

[2:41:59] wat zo mooi was dat we het in tweeën geknipt hebben... rondom de herindeling Weidemere... heb ik een toezegging gedaan dat we daar dat... dat we voor het einde van het jaar met een brief op... zodat we dat in dat kader met elkaar kunnen bespreken.

[2:42:13] En toch moet ik ook hier wel één ding benadrukken... wat ik eerder zowel in de Tweede als Eerste Kamer ook gedaan heb.

[2:42:23] We moeten het vraagstuk van de waarnemend burgemeester... en...

[2:42:29] los van de discussie welke partijen vinden dat de burgemeestersnoeming... überhaupt anders moeten, we moeten oorzaak en gevolg hier niet omdraaien.

[2:42:37] Een herindelingsproces is iets wat jaren duurt... en vaak in een gemeenteraad al besluiten zijn genomen... en dan zit je op een gegeven moment aan het einde van de termijn... van een burgemeester en dan is dan de vraag... ga je vlak voor een voorgenomen gemeenteherindeling... nog een nieuwe burgemeeste benoemen?

[2:42:57] omdat je dat in de praktijk, de goede redenen zijn om dat niet te doen, zit vaak aan het einde van een herindelingsproces, zit er een waarnemend burgemeester.

[2:43:08] Ik zie dat de heer Klemmink zit te popelen om daar even op te reageren.

[2:43:11] De heer Clemmink.

[2:43:15] Meneer Klemmink.

[2:43:18] Ja, ja, voorzitter.

[2:43:20] We hebben dat debat inderdaad gehad.

[2:43:21] En ik heb toen ook in mijn bijdrage...

[2:43:23] Ik heb het een beetje op een bierfieltje gedaan.

[2:43:26] Zo in de natie van...

[2:43:27] Kun je nou een verband zien?

[2:43:28] En ik ben daar juist gekeken.

[2:43:30] Niet alleen naar...

[2:43:31] waarnemende burgemeesters die gestart zijn op het moment dat eigenlijk feitelijk een herdeningsbesluit was genomen, maar juist de jaren daarvoor gekeken.

[2:43:38] En dan wiel het toch mij op, het is een biervultjesanalyse, voorzitter, dat er ook juist in die fase daarvoor, dus dat er nog geen concreet plan lag, nog geen besluit lag, vaak waarnemen de burgemeester waren.

[2:43:47] Om allerlei redenen heb ik het aangegeven.

[2:43:49] En het lijkt me wel goed, als we dit debat nu een paar keer hebben, dat dan in de brief die nog komt van de minister, we daar dan ook wat duidelijkheid over krijgen in plaats van de bierfultjesanalyses van jaar 2021.

[2:44:02] Het hernemingsadvies wordt vastgesteld door de raad, niet door de burgemeester.

[2:44:12] Dit soort trajecten lopen vaak jaren.

[2:44:14] Ik blijf bij, ik zou bijna zeggen, ondanks B-fields-analyse, bij dat gevolg tijdelijk, het is dat in dat proces van jaren...

[2:44:23] In de loop van de tijd, je op een gegeven moment vaak een waarnemend burgemeester hebt, maar dat oorzaak en gevolg hier toch anders zijn.

[2:44:28] Ik weet dat de oorzaken en gevoelig redenering door de vorm van democratie strakker werd neergezet dan door Rick Lemming.

[2:44:36] Dus ik wil hem ook geen onrecht aan doen.

[2:44:38] Want zijn...

[2:44:40] Nou ja, ik ben geen recensent van het debat.

[2:44:46] De heer Van Houwelingen gaf in zijn interruptie aan dat de heer Klemmink en hij hetzelfde zeiden.

[2:44:49] Ik meende te horen dat ze net iets anders zeiden, daar gaat een fractie zelf over, daar was mijn opmerking op gestoeld.

[2:45:00] Ik vind het prima om dit te hernemen dan, en de heere Klemming staat altijd vrij om zijn b-fields analyse te maken en die waardeer ik ook, en tegelijkertijd

[2:45:08] Denk ik toch dat we hier moeten oppassen dat we oorzaak en gevolg niet omdraaien.

[2:45:14] De heer Van Houwelingen had het in dit kader ook over de...

[2:45:17] het ontslaan van.

[2:45:20] De commissaris van de koning ontsaat geen burgemeesters.

[2:45:25] Dat bleek de heer Van Houwelingen te zeggen.

[2:45:27] Het is wel zo dat een waarnemend burgemeester door de commissarissen...

[2:45:32] Nee, oké.

[2:45:33] Dat is niet wat hij zei, maar dat is wat hij bedoelde.

[2:45:37] De reguliere kroonbenoemde burgemeeste wordt benoemd bij koninklijk besluit naar een zeer uitvoerig lokaal ingebed proces op aanbeveling van de raad.

[2:45:44] De raad heeft ook

[2:45:45] Ik kan ook een aanbeveling doen tot ontslag na het doorlopen van een proces dat er op gericht is om die situatie te voorkomen.

[2:45:52] De lokale autonomie is dus zeer goed geborgd bij de benoeming en ontschlag van de burgemeester.

[2:45:57] En ik realiseer me door de insteek van verschillende fracties dat we hier vast in de toekomst debatten over gaan hebben, want er zijn verschillend fracties die dit anders zien.

[2:46:07] De heer Van Houwelingen voor zijn laatste interruptie.

[2:46:10] Ja, ik begrijp dat de gemeenteraad er nog steeds een rol in speelt.

[2:46:13] Wat ik dus niet een grote rol in spel, maar wat ik niet begrijpt... dat vind ik heel onloos, is je hebt een burgemeester... die is verantwoordingsschuldig aan de gemeente.

[2:46:19] De gemeenterap is hoofd van de gemente.

[2:46:22] Dan zou je verwachten dat die gemeentepraat kan besluiten... zelfstandig, dat ze zijn andere besluiten kunnen nemen... om nog burgemeesters te ontstaan.

[2:46:28] Formeel loopt het nog steeds, wat de minister net ook uitlegde... via de minister, die in theorie ook...

[2:46:33] Dus ik begrijp überhaupt niet meer de rol van die minister daarin.

[2:46:37] Waarom kan een gemeenteraad niet zelfstandig besluiten, we hebben geen vertrouwen in de burgemeester, de burermeester moet weg.

[2:46:42] Ik heb net zojuist uitgelegd hoe het systeem werkt.

[2:46:45] De heer Van Houweling is het daar niet mee eens en dat mag ook.

[2:46:50] En de heer Klemmink heeft volgens mij herhaaldelijk aangegeven dat hij voor een ander systeam is.

[2:46:54] Dat is een debat waarvan ik vermoed dat we er echt nog uitgebreid over voelen.

[2:46:57] Dit is gewoon hoe het werkt.

[2:46:59] En het enige wat ik heb proberen te benadrukken, en deels bedoelde de heer Van Houden denk ik iets anders dan wat hij letterlijk zei rondom de waarnemend burgemeester.

[2:47:07] En rondom die rol van de raad heb ik uitgelegd hoe het, hoe het werk.

[2:47:11] De heer Vermeer van de BBB, die had het over beroepsverenigingen van waterschapsbestuurders.

[2:47:18] Goede en toegankelijke ondersteuning en opleidingsmogelijkheden zijn belangrijk voor decentrale ambtsdragers, zo ook voor waterschapsbestuurders.

[2:47:27] Want daar vroeg de heer Vermeer specifiek naar.

[2:47:29] De minister van INW, die verantwoordelijk is voor de waterschappen, onderschrijft dit ook.

[2:47:33] De Minister van INw heeft de verenigingen recent uitgenodigd om samen te verkennen hoe deze verenigeningen te ondersteunen zijn.

[2:47:39] Op onderdelen is het aanbod van de door u genoemde vereniging in de subsidieregeling al toegankelijk voor politieke ambtsdragers voor waterschappen, dus voor die van provincies en gemeenten.

[2:47:51] Daarbij is een subsidieregeling een bestendiging van een structurele subsidierelatie.

[2:47:55] Aan de Verenigingen voor Waterschapshuur is niet eerder subsidie verstrekt.

[2:47:59] Maar de minister van INW gaat hierover in gesprek.

[2:48:03] Dus deels kunnen ze al aanspraak maken op regelingen die er zijn en deels gaat de minister

[2:48:10] Dan zijn er door verschillende fracties vragen gesteld.

[2:48:14] Daar had ik in het begin al over rondom het ARPA-advies.

[2:48:18] In algemene zin is het zo dat het ARFA een onafhankelijk adviescollege is.

[2:48:26] Dat heeft een advies neergelegd.

[2:48:28] En de vraag die gesteld is, wanneer is het ontvangen?

[2:48:33] De heer Klemmink zei dat komt dit jaar.

[2:48:35] Ik zal daar zeggen, ik heb volgens mij eerder gezegd na de zomer...

[2:48:39] Dat is iets te ambitieus geweest.

[2:48:41] Het komt inderdaad dit jaar, maar het gaat meer richting het einde van het jaar, want het is complex, het is omvangrijk, het ist politiek gevoelig en er moet ook met allerlei koepels over gesproken worden.

[2:48:51] En daarbij geldt dat diverse woordvoerders in dit debat hebben al aangegeven hoe zij daaraan kijken.

[2:48:58] Daar kan ik van zeggen, dat neem ik ter harte mee, maar ik ga vanwege de zorgvuldigheid daar niet nu zelf op vooruit lopen.

[2:49:05] Wij zullen een serieuze reactie op het rapport geven, ook op de

[2:49:09] De D66-fractie is ook op losse aanbevelingen.

[2:49:15] En dat komt dus voor het einde van het jaar, terwijl ik eerder gezegd heb na de zomer, maar daar hebben we de komende maanden nog voor nodig.

[2:49:23] De heer Klemmink, die was volgens mij heel scherp.

[2:49:29] haalde aan dat de differentiatiemaatstaf van vergoedingen... burgemeester door het ARPA wel wordt aangehaald... maar dat er niet over wordt geadviseerd.

[2:49:39] En volgens mij klopt dit.

[2:49:40] En tegelijkertijd, dat zal niet zijn het antwoord dat de heer Klemmink wil horen.

[2:49:46] Ik wil niet uitlopen op de kabinetsreactie, die komt nog.

[2:49:50] Maar het ARBA-advies behelst al heel veel onderdelen... van rechtspositie rondom ambtdragers...

[2:49:57] Het kabinet zal zich in de reactie richten op hetgeen de ARPA aan de orde heeft gesteld en daar nog niet weer nieuwe onderwerpen aan toevoegen.

[2:50:06] Want het is al groot en omvangrijk en ik snap wat de heer Klemmink zegt, maar het eerlijke antwoord is dat ik niet voornemens ben om onderdelen die niet in het advies liggen, om daar dan toch al op te reageren.

[2:50:18] Al helemaal niet omdat hetgene waar hij naar vraagt is complexe ingewikkelde materie.

[2:50:24] En het ARPA-advies ontvat al heel veel.

[2:50:26] De heer Klemmink voor zijn laatste interruptie.

[2:50:29] Ja, voorzitter.

[2:50:29] Nee, dat is zo.

[2:50:31] Natuurlijk, we hebben denk ik terecht bij een gemeente gedemonstreerd naar schaalgrootte.

[2:50:37] Omdat dat toch wel een indicatie is van de zwaarte van het ambte.

[2:50:42] Zowel burgemeester Wittehuis als gemeenteraadsleden.

[2:50:45] Ik wil niet zeggen dat kleine gemeenten geen zware ambten zijn.

[2:50:48] Maar niet in dezelfde mate dan grote gemeentes.

[2:50:51] Eigenlijk is het toch wel in de veronderstelling dat dat voor provincies ook geldt.

[2:50:55] En ik was wel getriggerd door dat ene zinnetje van de adviescommissie, die benadrukt heeft blijkbaar...

[2:51:02] Vinden we hetzelfde.

[2:51:02] En daar zit eigenlijk volgens mij toch heel veel achter.

[2:51:06] Ik vraag de minister dan ook niet of dat het allemaal nu in één keer moet.

[2:51:08] Maar ik vraag toch wel om een keer met ons te gaan kijken, met de Kamer te gaan gaan kijken.

[2:51:12] Voorzitter, of dat we hier dan niet een veilig onderbouw kunnen geven.

[2:51:15] Of dat het nou terecht is dat de commissaris van de Konink staat maar even plat in de provincie Zeeland.

[2:51:20] Met de 350.000 inwoners.

[2:51:22] Dezelfde vergoeding krijgt als die van Brabant.

[2:51:26] Ik herhaal de antwoord.

[2:51:28] Ik zal dus op die differentiatie niet ingaan bij de kabinetsreactie op het ARPA-rapport.

[2:51:34] Maar ik heb er alle vertrouwen in dat de heer Klemmink in het debat waarop volgt ook aandacht zal vragen voor dit onderwerp.

[2:51:41] En dan moeten we dan een debat met elkaar voeren zodra de kabinetse reactie er is.

[2:51:46] Mevrouw Huizinga, ook denk ik voor haar laatste interruptie.

[2:51:52] Ja, is het de laatste?

[2:51:53] Oké.

[2:51:53] Nou, dat komt eigenlijk door de heer Klemmink.

[2:51:55] Die zet mij op een bepaald spoor van een kleine gemeente zou misschien wat minder vergoeding nodig hebben dan een grote gemeente.

[2:52:06] Terwijl mijn ervaring juist is dat kleine gemeenten heel veel dezelfde taken hebben, maar met een kleinere bezetting moeten doen.

[2:52:14] Ik was in het reces op Schiermonnikoog

[2:52:16] Waar ze heel veel grote opgaven hebben.

[2:52:18] Met een hele kleine gemeenteraad en een aantal wethouders.

[2:52:22] Terwijl ze dezelfde opgave hebben.

[2:52:23] Kan de minister daar nog iets over zeggen dan?

[2:52:25] Want dit gaat wel over belasting van het ambt.

[2:52:28] We willen het ambtenaar waarderen.

[2:52:30] Dat het niet de kant op gaat dat daar te grote verschillen in ontstaan.

[2:52:37] De heer Klemink heeft in ieder geval een verhuizing uitgenodigd tot het...

[2:52:41] tot het uitgedaagd was het woord dat ze zei ik ga hier toch zeggen het ARPA advies is groot ik probeer voor het einde van het jaar met een reactie erop te komen en laten we dan

[2:52:57] ook over het punt waar mevrouw Huizinga en ik het nu over hebben, gewoon dan het debat met elkaar voeren.

[2:53:03] Anders gaan we hier toch onderdelen van een los debat over voeren en dat is volgens mij niet verstandig.

[2:53:13] De vraag die de heer Vermeer hierover stelde ging, want hij vroeg denk ik in zijn termijn terecht veel aandacht voor waterschap en waterschapsbestuurders.

[2:53:24] En hij vloeg of in de reactie op het ARPA-advies ook de rechtspositie in vergoeding van dijkgraven

[2:53:30] Heemraad en algemene bestuursleden integraal wordt bezien.

[2:53:33] Het ARPA-advies ziet ook op de positie van politieke Amstraders in waterschappen.

[2:53:37] Zij maken daar integrael onderdeel van uit.

[2:53:39] De vertegenwoordigers van de beroepsgroepen van de Unie van Waterschappen... die nemen ook deel aan het overleg dat ik regelmatig heb over de arbeidsvoorwaarden van politiek Amstreders.

[2:53:48] En in de aangekondigde kabinetsreactie zal ik dus ook expliciet ingaan op de politie van de waterschap.

[2:53:54] En dat was de vraag die de...

[2:53:56] die de heer Vermeer stelde.

[2:54:00] Mevrouw Tsegay ging ook in op de verlof- en vervangingsregelingen van volksvertegenwoordigers.

[2:54:06] Met het wetsvoorstel dat nu in consultatie is geweest, wordt voor volksvertegenwoordigers de vervangingstermijn geflexibiliseerd.

[2:54:16] Maar de verfangingsgronden voor volkvertegewoordigers worden met het wensvoorsteld niet uitgebreid.

[2:54:20] Hiervoor zijn constitutionele bezwaren die samenhangen met het bijzondere en persoonlijke karakter van het ambt van volksvertegenwoordiger en het kiezersmandaat.

[2:54:27] En dat zou ook een wijziging van de grondwet vereisen.

[2:54:32] Het kabinet deelt de visie van de grondwetgever.

[2:54:35] Dit houdt in dat de vervanging beperkt blijft tot situatie waarin iemand fysiek niet in staat is zijn of haar functie uit te oefenen.

[2:54:43] Verdere uitbreiding vanwege het bijzondere karakter van het ambt achten wij niet wenselijk.

[2:54:51] De interrupties zijn op en ook vanwegen de tijd wilde ik dat ook zo laten, maar u heeft nog een tweede termijn.

[2:55:04] Aan het einde van mijn termijn, ik heb volgens mij de vraag beantwoord.

[2:55:06] En ik zie ook dat het al vier uur is.

[2:55:09] Ik kijk even rond en dan gaan we over naar de tweede termijn.

[2:55:13] En dan geef ik mevrouw Huizinga het woord.

[2:55:17] Ja, voorzitter, dank u wel.

[2:55:19] Laat ik beginnen met het aanvragen van een twee minuten debat.

[2:55:21] Ik denk dat er meer mensen zijn die dat steunen.

[2:55:24] Dus dat als eerste.

[2:55:27] Ja, we hebben over heel veel onderwerpen gesproken.

[2:55:30] Beleidskader, beleidskompas, Udo, plattelandstoets.

[2:55:34] Laat het aangeven dat we geen voorstander zijn van nog veel meer toetsen en kompassen en kaders.

[2:55:41] Dus ik heb eigenlijk één vraag aan de minister.

[2:55:43] Wat is nou de eerste stap die hij gaat zetten voor het decentrale bestuur?

[2:55:48] waar mensen in het land echt wat van gaan merken.

[2:55:51] En dat is eigenlijk mijn hoofdvraag voor nu.

[2:55:54] Daar wou ik het bij laten.

[2:55:56] Dank u wel, de heer Klemmink.

[2:55:58] Ja, dank u wel voorzitter.

[2:55:59] Dank aan de minister voor de beantwoording in eerste mij natuurlijk.

[2:56:02] Op twee punten.

[2:56:03] Ik ben nog niet tevreden met het debat dat we hadden over de budgetrechten van het raad.

[2:56:08] Ik vind dat echt wel een principieel punt.

[2:56:10] Ik zal er ook zeker twee minuten debat met een motie op komen.

[2:56:14] Wat ik wel ingewikkeld vond was het laatste deel rondom de ARPA en de discussie over differentiëren van vergoedingen voor provinciale besturen.

[2:56:21] Zoals we dat wel doen bij gemeenten, maar niet voor provincies.

[2:56:26] Ik vraag eigenlijk aan de minister om, en dat hoeft echt niet in hetzelfde proces te lopen als rondom de ARPA-afhandeling van het advies... ...om ons te helpen als Kamer om met een feitelijk analyse te komen of daar inderdaad een zwaarte verschil is... ...tussen een CDK met een provincie met 350.000 inwoners en 14 gemeenten, doe ik even terug uit mijn hoofd, uit Zeeland bijvoorbeeld... ...en een provinciescdk met, wat is het eigenlijk tegenwoordig, 2,1 miljoen inwonerders Brabant en 56 gemeentes.

[2:56:52] Volgens mij voelen we allemaal aan dat daar echt wel een zwareteverschil in zit, omdat het ook tussen een gemeente is...

[2:56:56] Met 400.000 inwoners en de gemeente met 60.000.

[2:57:00] En ja, ik vraag toch de minister een toezegging om hier een onderzoek na te doen.

[2:57:05] Op een ander moment, los van dit proces, als het niet gebeurt, dan kan ik natuurlijk altijd een motie indienen.

[2:57:08] Dus zover, voorzitter, dank u wel.

[2:57:11] Dank u wel, de heer Klemming.

[2:57:12] Dan is het woord aan de heere Van Houwelingen.

[2:57:14] Dank voor de beantwoording.

[2:57:15] Ik heb verder geen vragen opmerken, dus dank daarvoor.

[2:57:18] Prima, dan geven we het woorden aan mevrouw Tsegai.

[2:57:21] Dank u wel, voorzitter.

[2:57:23] Ik wil de minister ook bedanken voor zijn beantwoording.

[2:57:26] Ik zie ook echt dat hij de intentie heeft om dat decentraal bestuur te versterken.

[2:57:33] En ik wilde eigenlijk net in zijn laatste antwoord bij laatste vraag zeggen... ik kijk uit naar het debat over de verlofregelingen.

[2:57:40] Dus dat zeg ik nu bij deze.

[2:57:43] Dank u.

[2:57:47] Ik wil ook de minister en zijn team bedanken voor de antwoorden.

[2:57:51] Ik kan de heer Van Halvelingen geruststellen.

[2:57:54] BBB heeft de eerste waarnemend burgemeester kunnen presenteren in de gemeente Tijlingen.

[2:58:02] Dus of dat een ruk naar rechts is, weet ik niet.

[2:58:04] Maar het is in ieder geval een zwaluw.

[2:58:06] Die nog geen zomer maakt, maar die wel mooi rondvliegt.

[2:58:10] Verder blijf ik toch bij het punt dat ik het ingewikkeld vind dat de minister zegt rond...

[2:58:19] hoe moet ik dat zeggen, dat knaken taken moeten vallen, dat hij daar mij eigenlijk in steunt.

[2:58:25] En vervolgens een motie die gemeentes en provincies wat meer houvast geeft in hun gesprekken met het Rijk, probeert van zich af te duwen.

[2:58:33] En ik snap dat gewoon niet.

[2:58:35] Dus ik zou de minister willen vragen om daar gewoon nog eens een keer een paar nachten over te slapen, wat hier nou eigenlijk, waar die weerstand vandaan komt.

[2:58:43] Dank u wel.

[2:58:45] Dank je wel, de heer Vermeer.

[2:58:46] Dan is het woord aan de heerstruis.

[2:58:49] Ja, voor te danken minister.

[2:58:51] Ik ben, één kleine opmerking nog, ik ben blij dat er ook steeds meer oog komt voor weerbaarheid en het kennisniveau.

[2:58:57] Dank u wel.

[2:58:59] Dank je wel.

[2:59:00] Dan wil ik het voorzitterschap even overdragen aan de heer Klemmink.

[2:59:04] En ik geef het woord graag aan mevrouw Voelsma, hoogschap voor Haag, bijdrage tweede termijn.

[2:59:08] Dank u wel voorzitter.

[2:59:10] Dank u ook voor de beantwoording.

[2:59:12] Veel aan bod geweest vandaag, dus dat is mooi.

[2:59:15] Ik heb twee dingen die ik nog even uit wil lichten en dan sluit ik denk ik aan bij meerdere sprekers.

[2:59:20] Dat is eigenlijk de uitvoeringstoets en de...

[2:59:23] Een borging daarvan is hoe wij als Kamer daarin worden meegenomen.

[2:59:26] En ik heb een suggestie, en dan kom ik misschien ook een beetje tegemoet aan de heer Vermeer, want dan kunnen we ook kijken of bijvoorbeeld de plattelandstoets daar ook in zit.

[2:59:35] En dat is om hem als bijlage bij een wetsvoorstel te doen, zodat we ook eerst zichtelijk hebben wat er nou uitkomt.

[2:59:40] In plaats van, we hebben hem uitgevoerd.

[2:59:43] Want ik denk dat het ongemak hier in deze Kamercommissie zit in, ook hebben we hem uitvoerd, maar wat komt er dan uit en wat is er aangepast?

[2:59:51] Die vraag hangt hier nog een beetje in de lucht.

[2:59:55] En de tweede, dat is mooi dat er iets komt over de kleine gemeente, maar de verwoording was een beetje van, er komt iets, ik weet eigenlijk niet wat, ik

[3:00:00] Maar de verwoording die was een beetje van er komt iets.

[3:00:02] Ik weet eigenlijk niet wat, ik weet niet wanneer.

[3:00:04] Misschien even een toezegging eind van het jaar.

[3:00:07] Maar komt het met een brief, dat is genoeg.

[3:00:09] Dan gewoon even duidelijk, dan weten wij waar we op moeten letten.

[3:00:13] En dan kunnen we daar als commissie weer op anticiperen.

[3:00:17] En tot zover was dat mijn tweede termijn.

[3:00:22] Dank u wel en dan draag ik het voorstappenjaar nu over.

[3:00:24] Dank u wel.

[3:00:25] Dan geef ik het woord.

[3:00:27] Wil de minister Schorshoff deze vragen zo beantwoorden?

[3:00:30] Nou, de laatste vraag sowieso niet meer.

[3:00:31] Nee, ik heb een paar minuten nodig.

[3:00:33] Niet lang.

[3:00:34] Wat zullen we doen?

[3:00:36] Vijf minuten.

[3:00:37] En als ik eerder terug ben, ben ik eerlijk terug.

[3:00:38] Heel goed.

[3:00:38] We blijven hier.

[3:00:39] Is goed.

[3:03:10] Iedereen is weer aanwezig, dus dan geef ik als de minister zover is het woord weer aan de minister voor de beantwoording van de vragen in de tweede termijn.

[3:03:21] Ja, ik ga proberen daarbij niks te missen.

[3:03:32] Mevrouw Huizinga die had in haar eerste termijn nog de vraag ook bij interruptie waarom het beleidskader decentraal bestuur toepassen.

[3:03:45] En dan past de UDO er niet andersom.

[3:03:47] Daarvoor is gekozen omdat de beleidskade ziet op alle bestuursvormen die we in Nederland hebben en daarom breder is dan de UBO, die alleen wordt toegepast op decentrale overheden.

[3:03:55] De taaktoedeling op basis van beleidskaders ziet ook op de keuze tussen decentrale overheiden en uitvoeringsorganisaties van het Rijk of functionele bestuurvormers zoals ZBO's.

[3:04:04] Pas als de keus is gevallen op het beleggen van een taak bij decentrale overeiden, dan wordt er een UDO uitgevoerd.

[3:04:10] Dan was zij heel scherp in haar vraag rondom het najaar.

[3:04:14] We hebben dit even gecheckt bij de collega's van JNV en daarin kregen wij terug dat het voornemen is om de rapportage deze maand nog naar de Kamer te sturen.

[3:04:24] Dan was door mij zelf opgelegd de termijn van de monitor integriteit en veiligheid naar aanleiding van de vragen van ProND66.

[3:04:35] Mijn voordeel is om dat in november 2026 te doen.

[3:04:39] Daarbij stuur ik een voortgangsbrief weerbaar bestuur waarin ik uiteen zal zetten welke acties worden ondernemen om Amstraders te beschermen tegen oneigenlijk druk vanuit agressie, bedreiging en intimidatie.

[3:04:50] het onderwerp waar de heer Struijs volgens mij interruptie zeer duidelijk van zei en waarom dat belangrijk is.

[3:04:56] De heer Klemmink die had nog een vraag rondom of ik voornemens ben om een onderzoek te gaan doen.

[3:05:05] In navolging op mijn eerste termijn zeg ik nee, ik ben niet van plan daar nu een apart onderzoeken voor toe te zeggen.

[3:05:10] Wat ik heb aangegeven is dat we

[3:05:12] ...werken aan de reactie op het ARPA-rapport.

[3:05:16] En ik denk dat dat deels ingaat op onderwerpen die hieraan raken.

[3:05:21] Net in het interruptiebord met een verhuizing ga... ...denk ik dat er ook binnen de Kamer verschillend geoordeeld wordt... ...over de aanname die Dirk Klemming daarvoor doet.

[3:05:28] Ik denk dat we het beste naar aanleiding daarvan dit debat verder kunnen voeren...

[3:05:34] Als de heer Klemmink daar een motie over indien, dan staat dat hem vanzelfsprekend vrij.

[3:05:37] Maar dit is wel het eerlijke antwoord.

[3:05:39] Dan was er nog een vraag van mevrouw Huizinga over wat is die eerste stap?

[3:05:45] En dat vind ik eigenlijk de moeilijkste vraag om te beantwoorden.

[3:05:48] Omdat die eerste stap, die is eigenlijk al gezet.

[3:05:54] En dat zit in de UDO, dat zit erin.

[3:05:57] in de agenda zoals we die vorige week naar de Kamer gestuurd hebben.

[3:06:01] Maar als ik dan voor nu moet benoemen wat ik de belangrijkste stap vind in het menswerken is dat ik hoop dat we op korte termijn tot die samenwerkingsagenda met decentrale overheden komen en daarmee dus invulling geven ook aan het rapport van de commissie Polman.

[3:06:13] Of mensen dat, want het ging over de mensen in de gemeentes, dat direct gaan merken, dat vind ik dan ook weer heel moeilijk.

[3:06:20] Maar dat rapport Polman heeft zo een andere insteek over hoe we als overheden met elkaar samenwerken,

[3:06:29] hoop en vertrouw dat we daarmee een pad in gaan... waar mensen nog heel veel positiviteit van gaan merken.

[3:06:34] Dan de... En dat raakt volgens mij aan de vraag van de heer Vermeer... en de slotvraag van de CDA-fractie van mevrouw Boelsma-Hoekstra...

[3:06:45] Ik was inderdaad in eerste termijn, had ik heel even in mijn hoofd, ik heb dit toegezegd, maar in welke brief was het ook alweer.

[3:06:51] We gaan specifiek in, juist op die positie van kleine gemeentes, in de brief die ik heb toegezocht rondom regio en regionale samenwerking die dus voor het eind van het jaar komt.

[3:07:08] Nu ben ik voorzitter en nu is mijn vraag vergeten.

[3:07:11] Dus ik kan het aan u doorgeven, maar ik denk dat ik hem even stel over die bijlagen, de UDO als bijlage bij bijvoorbeeld de wet.

[3:07:18] Heel goed, heel scherp.

[3:07:23] Wat ik wil toezeggen is niet een aparte bijlage, maar wat ik heb aangegeven is dat we er heel expliciet aandacht aan besteden in de memorie van toelichting.

[3:07:32] En dus veel explicieter dan in het verleden het geval is geweest.

[3:07:45] Ik wil hem heel graag als toezegging oplezen, maar ik krijg andere instructies.

[3:07:51] We gaan het debat afsluiten.

[3:07:53] Er is een twee minuten debat aangevraagd door het lid Huizinga, dus dat gaan we terzijder tijd inplannen.

[3:08:00] De volgende toezekkingen zijn gedaan.

[3:08:02] Toezegking nummer 1.

[3:08:03] De Kamer wordt in de brief over regio's en regionale samenwerking voor het eind van het jaar 2026 geïnformeerd over de positie van kleine gemeenten.

[3:08:12] Toezegging 2.

[3:08:13] De Kamer wordt in het najaar geïnformeerd over de eenduidige landelijke aanpak voor intimidatie en bedreiging van politieke ambtsdragen.

[3:08:21] En toezegving 3.

[3:08:22] De minister van BZK zal in september 26 de monitor Integriteit en Veiligheid met de Kamer delen... ...en daarbij ingaan op bedreigen en intimidatie van specifiek vrouwelijke politieken ambtsdagers... ...met een migratieachtergrond of uit andere minderheden.

[3:08:37] En daarin te bezien of het wenselijk is om aanvullende preventieve maatregelen te treffen...

[3:08:42] voor deze groepen politieke Amstragers.

[3:09:00] Gaan we aanpassen.

[3:09:02] Zijn deze toezeggingen herkenbaar en akkoord?

[3:09:07] Kijk even rond.

[3:09:08] Dan wil ik een ieder bedanken voor zijn of haar aanwezigheid.

[3:09:12] Ook de publieke tribune, die had ik welkom gegeten, maar ze zijn er nu.

[3:09:16] En een verdere fijne voorzetting van deze dag.

[3:09:19] Ik sluit de vergadering.