Caribisch Nederland VWS

[0:00:00] Ik open de vergadering.

[0:00:07] Ik zie dat er nog geen naambordjes...

[0:00:11] Alleen de heer Van Dijk is aanwezig, zeg maar.

[0:00:16] En mevrouw Wendel.

[0:00:18] Komt helemaal goed.

[0:00:20] We gaan rustig beginnen.

[0:00:23] Ook mevouw Van Metelen schrijft aan.

[0:00:24] Heel goed.

[0:00:26] De...

[0:00:29] Welkom allen bij het debat.

[0:00:32] Dat gaat over VWS-thema's aangaande het Caribisch Nederland en dan specifiek BES.

[0:00:42] En dat heeft ook te maken met dat deze commissie, en volgens mij zijn wij compleet als het gaat om degene die afgelopen mei ook gezamenlijk de BES-eilanden bezocht, om samen naar, als ik het heel breed formuleer, naar de staat van

[0:00:56] de zorg, welzijn, maar ook sport, jeugd, eigenlijk het brede VWS-terrein.

[0:01:03] Hebben gekeken, hebben vooral geluisterd, dat is ook goed tijdens zo'n werkbezoek, nodige vragen hebben gesteld.

[0:01:10] Aan de zijde van de Kamer zijn aangeschoven mevrouw Wendel, VVD-fractie, over haar naambordjes worden geregeld.

[0:01:19] Mevrouw Van Brenk, 50PLUS.

[0:01:21] De heer Klaassen, Groep Markenshauer.

[0:01:23] De Heer Van Dijk, SGP-fractie.

[0:01:25] Mevr.

[0:01:25] Vliegendhart, Pro.

[0:01:27] Deheer Vervuurt, D66.

[0:01:29] Mefrouw Tijmstra, CDA.

[0:01:31] En mevrouwe Van Metele, PVV-factie.

[0:01:35] En ondergetekende als uw voorzitter, nog steeds.

[0:01:38] En dan wil ik ook nog van harte welkom heten, natuurlijk, de minister.

[0:01:42] Als ik het goed heb, ook geweest op de BES rond diezelfde periode, één week daarvoor.

[0:01:48] Heel fijn.

[0:01:49] Dan hebben we een goed gesprek, schat ik in.

[0:01:54] Bijzonder welkom aan...

[0:01:56] De eilandraadsleden mevrouw Helburg-Makai, van harte welkom.

[0:02:02] Mevrouww Chirino-Velida, wij spraken elkaar ook daar op Kralendijk moet ik zeggen.

[0:02:09] En ook een van harten welkom de griffier mevrouw Herwood.

[0:02:14] We hebben vier minuten spreektijd.

[0:02:16] U kent mij, ik ga daar niet heel strak op zitten.

[0:02:19] Wat ik wel ga doen is op tijd eindigen en dat heeft ook te maken met andere verplichtingen van deze en genen.

[0:02:25] Dus laten we het gewoon beginnen, maar laten we daarna ook elkaar aanvullen.

[0:02:32] Ik heb u gehoord tijdens dat werkbezoek, dus daar heb ik alle vertrouwen in dat u dat gaat lukken.

[0:02:37] Dan beginnen we.

[0:02:38] Als eerste spreker van de Kamer is mevrouw Wendel.

[0:02:41] Uw tijd gaat in.

[0:02:43] Dank voorzitter.

[0:02:45] En afgelopen voorjaar bracht ik samen met collega's van links tot rechts een bezoek aan Saba, Sint-Eustatius en Bonaire.

[0:02:52] Ik zag veel gedreven zorgprofessionals, lokale politici en mooie initiatieven.

[0:02:57] Vandaag spreken we over onze bevindingen.

[0:02:59] En hier kan ik inmiddels uren over praten, maar vandaag heeft de voorzitter mij maar vier minuten gegeven.

[0:03:05] Dus heb ik ervoor gekozen om echt te kiezen voor focus en te kijken wat vind ik nou belangrijk om zorg op de lange termijn op de BES-eilanden beter te maken.

[0:03:14] En daarom zal ik stilstaan bij drie onderwerpen.

[0:03:16] En dat is allereerst hoe richten we zorg slim in?

[0:03:20] Ten tweede de BSN-nummers en tot slot de beweging van zorg naar gezondheid.

[0:03:24] Dat scheelt.

[0:03:26] Voorzitter, het kabinet streeft naar gelijkwaardige zorg op de Besseilanden en de VVD steunt dat streven.

[0:03:32] Wel vinden wij dat daarbij ruimte moet zijn voor maatwerk, want wat op Europees Nederland werkt, dat werkt niet automatisch ook hetzelfde op Caribisch Nederland.

[0:03:40] In Caribisch-Nederland is het organiseren van zorg een hele uitdaging door de ligging en de schaal.

[0:03:45] Patiënten moeten voor een ziekenhuisafspraak al snel in een vliegtuig naar bijvoorbeeld Sint Maarten en dan ben je al gauw een dag kwijt voor deze ene afspraken.

[0:03:52] De VVD wil zorg zo slim mogelijk organiseren.

[0:03:54] Digitaal waar het kan, fysiek waar het moet.

[0:03:57] En dat zou juist op de Caribe wat ons betreft een uitkomst moeten bieden.

[0:04:00] Het is fijner voor de patiënt en het scheelt ook nog eens heel veel geld die dan weer op een andere manier besteed kan worden.

[0:04:07] De minister heeft een pilot gedaan met Caribe Health.

[0:04:09] Een digitale applicatie die hybride huisartsenzorg mogelijk maakt.

[0:04:13] Wat zijn de resultaten van de pilot?

[0:04:15] Is het schaalbaar naar andere vormen van zorg en naar alle eilanden?

[0:04:19] Dan mijn tweede punt, BSN-nummers.

[0:04:21] Doordat Caribisch Nederland momenteel niet werkt met BSN-nummers, zijn de patiëntendossiers en de gegevensuitwisseling niet betrouwbaar.

[0:04:27] Tweelingen worden bijvoorbeeld nog wel eens door elkaar gehaald.

[0:04:30] En ik ben zelf een tweeling, dus dat gaat me uiteraard aan het hart.

[0:04:34] Dat kan volgens mij echt niet, dus het moet opgelost worden.

[0:04:38] De VVD vindt dan ook dat BSN nummers zo snel mogelijk geïmplementeerd moeten worden.

[0:04:43] de minister zegt het ook te willen, maar het maken van wetgeving moet nog weer jaren duren.

[0:04:47] Kan de minister concreter worden in hoe zij dit voor zich ziet?

[0:04:50] Voor de kwaliteit van zorg is het echt belangrijk dat er betrouwbare patiëntendossiers zijn.

[0:04:54] Welk tijdspad ziet een minister voor zich?

[0:04:57] Dan tot slot, voorzitter.

[0:04:58] Veel inwoners hebben overgewicht, veel meer dan in Europees Nederland.

[0:05:02] Het is belangrijk dat we ook op de beste beweging van zorgt naar gezondheid maken.

[0:05:06] Al helemaal op een plek waar de zorg ingewikkeld te organiseren is, is het stimuleren van eigen verantwoordelijkheid en dus een gezond leven belangrijk.

[0:05:13] Door het programma Schoolmaaltijden kunnen leerlingen iedere dag gezond eten op school.

[0:05:17] Wat zijn de resultaten van dit programma?

[0:05:19] Is er al een positief effect zichtbaar?

[0:05:21] En hoe kijkt de minister naar gezond eten in het algemeen?

[0:05:24] Want doordat de eilanden afhankelijk zijn van import, is eten duur en groente en fruit al helemaal.

[0:05:30] Daarom vindt de VVD het goed dat het kabinet 24 miljoen investeert in het vergroten van de lokale voedselproductie.

[0:05:36] Maar hoe zorgt de minister ervoor dat dit niet slechts een tijdelijke impuls wordt?

[0:05:40] En hoezorg de minister dat ze dit doet met draagvlak van de inwoners?

[0:05:44] Bij gezond leven hoort ook meer bewegen, wat op de Kariba ook moeilijker is door het warme klimaat en gebrekkige infrastructuur.

[0:05:51] Wat gaat de minister doen om meer bewegend te stimuleren?

[0:05:53] Hoe zorgt de minister ervoor dat mensen worden aangesproken op hun eigen verantwoordelijkheid in plaats van dat we enkel publiek gefinancierde projecten uitvoeren?

[0:06:01] Dan tot slot, voorzitter.

[0:06:03] Alcohol en tabak.

[0:06:04] Wat mij nou echt opviel bij aankomst op de vliegvelden is dat daar al grote reclames staan voor alcohol en tabac.

[0:06:11] Een gratis tas en een grote fles whisky bij aangoop van vier sloffen sigaretten.

[0:06:16] We kunnen het ons in Europees-Nederland allang niet meer voorstellen.

[0:06:19] Hoe kijkt de minister daarnaar?

[0:06:20] Als we op het gebied van zorg naar een gelijkwaardig niveau met Europees Nederland gaan, geldt dat dan ook naar preventie?

[0:06:25] En hoe ziet de minister die weg voor zich?

[0:06:28] Dank u, voorstitter.

[0:06:30] Hartelijk dank.

[0:06:35] Voorzitter, wat een mooi stukje Nederland hebben we op de Caribische eilanden.

[0:06:39] Ik wil iedereen die meegewerkt heeft aan onze ontvangst hartelijk danken voor de inzichten en verhalen die zij wilden delen.

[0:06:46] Een belangrijk onderdeel van de eiland is het transport, de toegankelijkheid en betaalbaarheid daarvan.

[0:06:52] Ik begrijp dat onze commissie-infra zich hier al over gebogen heeft, maar kan de minister duidelijkheid geven of alle problemen aangepakt worden?

[0:07:00] Blijft het betaalbaar voor de bevolking waarvan er velen in armoede leven?

[0:07:05] En begrijpt de minister dat juist door armoeden de problemen uiteindelijk terechtkomen op het bordje van de zorg?

[0:07:11] Zeker als je weet dat er veel overgewicht is, daardoor diabetes en veel dialyse patiënten voorkomen.

[0:07:17] De jongste generatie moeten we de gezonde kant op krijgen en dat vergt de nodige inspanning.

[0:07:23] Op Sint-Eustatius komen het medisch centrum en het bejaardenhuis samen in één nieuwbouwplan.

[0:07:28] Klopt het dat het openbaar lichaam een week na het bezoek van de minister... een fusie als eis heeft gesteld en dat de voortgang van de nieuwbauw daardoor inmiddels...

[0:07:38] een derde deel van het jaar stil ligt.

[0:07:40] En kan de minister bevestigen dat de nieuwbouw onverkort en zonder verdere vertraging doorgaat... en dat de benodigde middelen daarvoor beschikbaar worden gesteld?

[0:07:49] Ook wanneer een fusie niet haalbaar blijkt en partijen afzonderlijk voortgaan.

[0:07:55] Voorzitter, voor ouderen op de eilanden zijn er mooie voorzieningen voor dagopvang... maar rust er nog een taboe op dementie.

[0:08:01] De dementiezorg staat in de kinderschoenen.

[0:08:04] Hoe ziet de minister haar verantwoordelijkheid daarin?

[0:08:07] Wat voor concrete plannen heeft zij voor deze zorg?

[0:08:11] De minister geeft aan in de brief over Caribisch Zorg dat zij respijtzorg beschikbaar gaat maken binnen de maatschappelijke ondersteuning.

[0:08:18] Maar hoe gaat zij dat concreet doen naast het opstellen van een kwaliteitskader?

[0:08:23] Palliatieve zorg wordt helemaal niet genoemd in deze brief.

[0:08:26] Hoe is de stand van zaken en wat zijn de plannen op dit belangrijke onderwerp?

[0:08:31] Wij overwegen een motie op deze punten.

[0:08:34] Hoe houd je jonge mensen op de eilanden, zeker als je weet dat één op de tien jongeren niet terugkomt na een studie in het buitenland?

[0:08:41] Ik begrijp het wel.

[0:08:43] Als je financieel niet goed beloond wordt of weinig of geen pensioen opbouwt en als je ontslagen wordt en geen WW krijgt, wat vindt de minister daar nu zelf van?

[0:08:53] In haar brief noemt zij enkele acties, maar het is echt belangrijk om te komen tot gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden ten opzichte van Europees Nederland, zoals een 36-uurdige werkweek.

[0:09:05] En zolang die er niet zijn, zal de arbeidsmarkt niet voldoende aantrekken.

[0:09:09] Hiervoor is ook meer structurele financiering nodig.

[0:09:12] Welke punten ziet de minister op dit punt?

[0:09:15] Ook voor de beschikbaarheid van 24x7 thuiszorg of kraamzorg valt nog een wereld te winnen daar.

[0:09:22] Nederland krijgt een actievere en meer preventieve rol bij toezicht op de afvalverwerkingsbedrijven op Bonaire.

[0:09:28] Dat klinkt mooi, maar betekent het dat hier qua gezondheid nu ook doorgepakt gaat worden?

[0:09:34] Gaat de minister nu ook de wensen van de omwonenden inwilligen?

[0:09:38] Kunnen omwonanden nu rekenen op een medisch onderzoek en de komende jaren op een jaarlijkse check?

[0:09:44] Wij overwegen hierover een motie of er moet een toezegging komen van de minister.

[0:09:49] En dan, voorzitter, bevallen in groepsverband.

[0:09:52] Ondenkbaar in Nederland, maar helaas een noodzakelijk kwaad voor de vrouwen op de eilanden.

[0:09:56] Kan de minister haar visie daarover geven en willen we dit ook in de toekomst?

[0:10:01] En dan nog klein leed.

[0:10:02] Mijn collega noemde het BSN-nummer al, maar ook...

[0:10:05] Een diploma-check, waarom moet dat zo lang duren?

[0:10:08] Bijvoorbeeld voor Colombiaanse artsen, terwijl mensen wel naar dat ziekenhuis in Colombia gestuurd worden.

[0:10:15] En kan er meer hulp zijn voor EU-subsidieaanvragen?

[0:10:19] Dan kunnen de eilanden daar ook van profiteren.

[0:10:22] En voorzitter, als laatste.

[0:10:24] Het werd al gezegd, de minister was een week voordat onze commissie was er zelf ook.

[0:10:29] Wat is bij haar nou het meeste blijven hangen en welke prioriteiten wil zij stellen?

[0:10:34] Dank voorzitten.

[0:10:37] Dank u wel.

[0:10:38] Volgende spreker is de heer Klaassen namens Groep Markzauwer.

[0:10:42] Voorzitter, de brief van de minister begint met een gezegde van het eiland.

[0:10:48] Ik hoop dat ik het goed ga doen.

[0:10:49] Maar het zou moeten klinken als...

[0:10:56] Dank u.

[0:10:59] En dat betekent, vandaag is vandaag en morgen is misschien.

[0:11:03] En naar het tweede deel houdt de minister zich strikt.

[0:11:07] Gratificatie van het VN-verdrag handicap op z'n vroegst 2031.

[0:11:10] Wetgeving voor BSN, enkele jaren.

[0:11:13] Het besluit over de financiering van verpleeghuiszorg op een nader moment.

[0:11:17] Voorzitter, een nadeelmoment in Den Haag betekend...

[0:11:21] Nooit.

[0:11:23] Dus daar maken we ons zorgen over.

[0:11:24] En dan het geld.

[0:11:25] 208 miljoen euro voor drie eilanden is bijna 7000 euro per inwoner per jaar.

[0:11:31] Wij vinden dat er geen tekort is, maar er is een lek.

[0:11:33] Tussen 2019 en 2023 stegen de logistieke kosten van de medische uitzendingen van 16 naar ongeveer 22 miljoenen dollar.

[0:11:41] En in diezelfde jaren daalden de behandelkosten van 26,4 naar 21,9 miljoend dollar.

[0:11:48] We betalen inmiddels evenveel voor het vliegtuig als voor de dokter.

[0:11:52] Als de sleepwagen duurder wordt dan de reparatie, dan koop je geen tweede sleepwagen.

[0:11:57] Dan haal je de monteur naar het eiland.

[0:12:00] Welk deel van die 208 miljoen gaat in 2027 op aan behandeling op de eilanden zelf?

[0:12:05] En legt de minister voor de logistiek een dalend meerjarenpad vast?

[0:12:09] Ik was er inderdaad in mei zelf.

[0:12:12] Op alle drie de eilen zeiden ze hetzelfde.

[0:12:14] Sabacaris zei het.

[0:12:15] Het bestuurscollege op Statia zei it.

[0:12:17] Au Bonheur.

[0:12:18] Zeiden ze het.

[0:12:19] De registratieeisen zitten ons in de weg.

[0:12:21] De minister schrijft dat dit een misverstand is, dus heeft zij dus een voorlichtingsprobleem.

[0:12:26] En als het geen misverstanden is, dan heeft ze een regelgevingsprobleen.

[0:12:29] De Minister mag kiezen, want het kan niet allebei waar zijn.

[0:12:32] De Commissie Zorg adviseert de BES-ontheffing ook open te stellen voor verpleegkundigen en verzorgde IG.

[0:12:37] De Minster gaat de mogelijkheden onderzoeken.

[0:12:40] En ik zou daar zelf geen onderzoek op willen.

[0:12:43] Ik zou een toezegging willen.

[0:12:44] Staat die ontheffing per 1 januari 2027 open voor verpleegkundig en verzorgende IG?

[0:12:50] Ja of nee?

[0:12:51] Artikel 10.4, een bepaling in het besluit Zorgverzekering BES, vrije keuze van zorgaanbieder.

[0:12:56] Gebruikt bij 1% van de verwijzingen.

[0:12:59] 1%, want de patiënt moet de rekening eerst zelf voorschieten.

[0:13:03] Dat is een etalage met de deur op slot.

[0:13:05] Wanneer verdwijnt die voorschotplicht?

[0:13:07] 108 verpleeghuisplekken beloofd op Bonaire.

[0:13:09] Voorbereiding sinds 2023.

[0:13:12] Geleverd 14 tijdelijke plekken in Villa Henna.

[0:13:14] Op staatsjaar staat een gezondheidscentrum van ruim 70, kan iets minder zijn hoor, een jaar oud.

[0:13:19] En ik heb er gestaan en over de financiering van de opvolger, ja, daar weten we nog niet wat daar uit gaat komen.

[0:13:26] Ja, op een nader moment, maar ik had net al geschetst wat dat zou kunnen betekenen, een neder moment.

[0:13:31] Voorzitter, een oudere vrouw kan niet slapen in een besluitvormingsmoment.

[0:13:35] En ik zou graag twee data willen.

[0:13:37] Geen fase, geen traject, maar gewoon twee data... wanneer dingen gerealiseerd zouden kunnen worden.

[0:13:41] En de Health Deal, april 2025, met veel bombarie aangekondigd... in de brief van 25 augustus, is die verdampt.

[0:13:49] Afgedaan met de zin dat gesprekken gezien kunnen worden als.

[0:13:55] Dat is dan de uitwerking.

[0:13:56] Zo kan ik ook een marathon afdoen.

[0:13:57] Ik heb erover gepraat, dus ik heb hem gelopen.

[0:13:59] Dus ik heb in mijn leven nogal wat marathons gelopen...

[0:14:02] Wat we wel kregen, Doekafen, Dutch Caribbean Health Expertise Centrum, een werkagenda, bestuursakkoord, een governance structuur, tweejaarlijkse zorgconferentie.

[0:14:14] Dit orkest stemt al sinds 2010, maar heeft nog geen muziekstuk gespeeld, voorzitter.

[0:14:19] Een fractie steunt geen euro extra.

[0:14:21] Er moet geen geld bij, er moet geld om.

[0:14:23] Het moet beter besteed worden, anders besteed wordt.

[0:14:26] Van vervoer, bestuur en programma's naar de behandeling op het eiland zelf.

[0:14:29] Anders landt het volgend jaar weer waar het nu landt.

[0:14:33] In het vliegtuig en in de vergaderzaal.

[0:14:35] En niet aan het bed en bij de mensen die die zorg nodig hebben.

[0:14:38] Tot zover voorzitter.

[0:14:40] Dank u wel.

[0:14:41] Interruptie van de heer Vervuurt.

[0:14:43] Dank u wel, voorzitter.

[0:14:45] De heer Klaassen is kritisch, zo ken ik hem ook.

[0:14:48] Ik denk dat we ook allemaal hebben ervaren als commissie dat er echt stappen te zetten zijn op de eilanden.

[0:14:54] Maar ik vind het moeilijk om nou vast te pakken waar de heer Klassen zijn kritiek op legt.

[0:14:59] Want volgens mij strooit hij zout op alles.

[0:15:02] En ik mis een beetje de haakjes en de vergezichten die hij zelf heeft in wat de zorg op de Eilanden nou echt beter gaat maken.

[0:15:11] Kan de heur Klaasse daar misschien iets over vertellen?

[0:15:13] Klaar zo.

[0:15:15] Ja, daar kan ik wel iets over vertellen.

[0:15:19] Uiteindelijk is het ook goed dat we van mening verschillen.

[0:15:22] Daar zitten we ook voor hier.

[0:15:23] Ik heb een heleboel mooie dingen gezien op alle drie de eilanden.

[0:15:27] Er zijn drie verschillende culturen.

[0:15:28] Heel veel mooie Dingen gezien.

[0:15:29] Wat mij vooral opviel waren de lokale initiatieven.

[0:15:33] Op de kracht van het individu die bereid is zelf daar dingen voor te doen en te bereiken.

[0:15:40] En ik miste daarbij een...

[0:15:44] Of het was niet zichtbaar, dat kan ook.

[0:15:46] Maar ik miste een hardgrondige ondersteuning van die beweging door de lokale politiek.

[0:15:52] En misschien missen we dan ook wel de ondersteunen vanuit de Haagse politiek Het hangt aan elkaar van individuele dingen.

[0:16:01] Dat kan prima zijn, dat is ook heel goed dat dat is, maar het fundament waaronder dat gebeurt moet ook kloppen.

[0:16:07] En daar zie ik dat het echt beter zou kunnen.

[0:16:11] En het verre gezicht is...

[0:16:14] We hebben allemaal in het WinAir vliegtuig gezeten.

[0:16:19] We hebben ook in andere commissies gesproken over WinAir... dat dat eigenlijk een onhoudbare situatie is.

[0:16:27] Ik heb in mijn bijdrage ook gezegd, hoe meer we daarin investeren... is veel duurder dan als we kijken of we op de juiste manier... de ontwikkeling van de zorg op de eilanden zouden kunnen ondersteunen.

[0:16:37] Want termijn is dat goedkoper.

[0:16:39] Dan maar voor te zorgen dat minstengeringse zorg...

[0:16:44] Het groepsbevallen, zullen we maar zeggen.

[0:16:46] Vrouwen die al weken van tevoren het eiland moeten verlaten.

[0:16:50] Dat kunnen wij ons niet voorstellen.

[0:16:52] Dus die zorg zou geoptimaliseerd kunnen worden.

[0:16:55] Als we daarin investeren, lijkt mij dat een quick win op de lange termijn.

[0:17:00] Dat zou mijn antwoord zijn.

[0:17:01] Dank u wel.

[0:17:04] We komen bij de volgende spreker.

[0:17:05] De heer Van Dijk namens de SGP-fractie.

[0:17:08] Dank u wel voorzitter.

[0:17:09] Voorzitter, vorige week sprak minister Sterk een groep hooggeleerde theologen toe in Utrecht en haar speech bleef niet helemaal onopgemerkt.

[0:17:19] De minister pleitte voor een hernieuwde en actieve bijdrage van kerken aan een zorgzame samenleving.

[0:17:24] En ik zal nu de verleiding weerstaan om met haar de degens te kruisen over de verhouding tussen kerk en staat.

[0:17:30] Maar de minister heeft absoluut gelijk als zij benadrukt dat kerken niet alleen een geestelijke roeping hebben, maar ook een sociale, diakonale roeping.

[0:17:38] En als dat ergens zichtbaar wordt in het Koninkrijk der Nederlanden, dan is het wel in de Caribisch deel ervan.

[0:17:45] Veel sociale initiatieven op de eilanden zijn verbonden aan kerken of hebben christelijke wortels.

[0:17:50] We zouden dat wel wat meer in de schijnwerpers mogen zetten...

[0:17:53] Hoe wil de minister de samenwerking tussen de openbare lichamen en de kerken op dit terrein bevorderen?

[0:17:59] Ik noem slechts één mooi voorbeeld, de beschermde woonvorm van Fundación Rosa di Sharon voor tienermeisjes en jonge moeders op Bonaire.

[0:18:08] Ik begrijp dat deze stichting plannen heeft voor een gezinshuis voor jonge kinderen, waar veel behoefte aan bestaat.

[0:18:14] Hoe staat het met de realisatie van?

[0:18:16] Hoe draagt VWS hieraan bij?

[0:18:18] Voorzitter, het was bijzonder en leerzaam om in mei met de vaste Kamercommissie VWS een werkbezoek af te leggen aan Bonaire, Saba en Sint-Eustatius.

[0:18:27] Wat bij mij vooral bleef hangen zijn de paradoxen die je niet zomaar oplost.

[0:18:32] De Besseilanden zijn een schitterende plek om te wonen.

[0:18:35] En tegelijkertijd heeft de leefstijl van de eilandbewoners allerlei gevolgen voor de volksgezondheid.

[0:18:42] Overgewicht, obesitas, diabetes komen veel voor en gezond voedsel is schaars en duur.

[0:18:48] Er is een begrijpelijke roep om meer behandelingen lokaal mogelijk te maken en de kwaliteit van de zorg te verbeteren, liefst op het niveau van Europees Nederland.

[0:18:57] Maar telkens werd ook, en begrijpelijkerwijs, het eigen karakter van de eilanden benadrukt.

[0:19:03] Wat bedoelt de minister dus als hij zegt dat zorg op de BES-eilanden gelijkwaardig moet zijn?

[0:19:09] Het zorgsysteem op de eilenanden is kwetsbaar door de beperkte schaal en eilandensstructuur.

[0:19:14] Tegelijkertijd leidt die kleinschaligheid tot persoonlijke zorg en grote betrokkenheid van de lokale gemeenschap.

[0:19:21] In de recente Kamerbrief 25 augustus lees ik veel goede voornemens.

[0:19:26] Ik wil nog graag drie dingen daarover meegeven.

[0:19:28] Eén, maatwerk.

[0:19:30] Wat in Europees Nederland werkt, werkt niet altijd op de besteilanden.

[0:19:34] Beleid en regelgeving moeten aansluiten bij de lokale context.

[0:19:38] Pakte de minister pleidooi van de commissie zorg voor meer ruimte in de regels rond de BIG-registratie voortvarend op?

[0:19:46] En sluit een programma, als nu niet zwanger, voldoende aan bij de Caribische context?

[0:19:51] Of is ook hier maatwerk nodig?

[0:19:53] Twee, gezonde leefstijl.

[0:19:55] De SGP steunt de inzet op middelen gebruik, bewegen en gezonde voeding.

[0:20:00] Maar waarom wordt wat dat laatste betreft vooral ingezet op aanbod via scholen?

[0:20:04] Terwijl structurele verbetering van de betaalbaarheid en beschikbaarheid van gezond voedsel minstens zo belangrijk lijkt.

[0:20:12] De SP pleit voor een sterkere betrokkenheid van het ministerie van LVVN.

[0:20:17] Welke kansen ziet het kabinet voor meer lokale productie en consumptie van groente en fruit?

[0:20:23] Goed voor de lokale economie en voor de volksgezondheid.

[0:20:27] Derde punt, uitvoeringskracht.

[0:20:28] De brief benoemt uitvoeringkracht als randvoorwaarde, maar op meerdere plaatsen wordt verwezen naar uitbreiding, versterking, samenwerking en nieuwe programma's.

[0:20:39] Hoe verhouden de ambities van het kabinet zich tot de beschikbaarheid van zorgprofessionals op de eilanden?

[0:20:47] En tot slot, overigens wil ik opgemerkt hebben dat tijdens het werkbezoek alleen het SGP-Kamerlid erin slaagt om het hoogste punt van Saba te bedwingen.

[0:20:57] Dank u, voorzitter.

[0:21:16] Ik had niet de juiste schoenen bij me.

[0:21:24] Dank u meneer Van Dijk voor uw inbreng.

[0:21:27] Volgende spreek vanzij van de Kamer is mevrouw Vliegendhart namens de fractie van Pro.

[0:21:32] Ja, voorzitter.

[0:21:33] Allereerst wil ik iedereen bedanken... die ons tijdens ons bezoek aan Caribisch Nederland zo hartelijk heeft ontvangen... en ons met trots een inkijkje heeft gegeven in de zorg al daar.

[0:21:41] En ook een warm welkom aan de vrouwen en zorgverleners die nu meekijken online... en die mij de afgelopen weken online hebben meegenomen... in hoe het is om een kind te krijgen in Caribisch-Nederland.

[0:21:49] En daar wil ik een klein punt van orde aan geven.

[0:21:53] Helaas is het voor veel vrouw of veel zorgleiders niet mogelijk om dit te volgen... omdat er helaas nog geen Engelse of andere ondertiteling van deze debat is.

[0:22:00] Maar ik heb gehoord...

[0:22:01] Dat dat gaat veranderen, maar die wil ik toch nog even meenemen, want het is belangrijk dat iedereen onze democratie kan volgen in ons koninkrijk.

[0:22:08] Dan ga ik het vervolgen.

[0:22:09] Want stelt u een vrouw voor zich die ontdekt dat ze zwanger is op Caribisch Nederland.

[0:22:16] Ze is blij, maar heeft ook vragen.

[0:22:18] Is mijn kind gezond?

[0:22:19] Wie begeleidt mij?

[0:22:20] Waar zal ik bevallen?

[0:22:22] En wat gebeurt er als er complicaties optreden?

[0:22:24] Want als verloskundige weet ik hoe essentieel goede geboortezorg is voor een gezonde en kansrijke start.

[0:22:29] En daarom neem ik u graag mee langs drie momenten voor, tijdens en na de geboorte voor een vrouw op Caribisch Nederland.

[0:22:34] Want in Europees Nederland kan een zwangere vrouwen doorgaans rekenen op begeleiding en controles dicht.

[0:22:39] Bij huis door een vaste verloskundige met goede voorlichting.

[0:22:43] Op Caribisch Nederland en met name op Saba en Sint Eustatius is dat niet vanzelfsprekend.

[0:22:48] Het zorgaanbod is kleiner en veel kwetsbaarder.

[0:22:50] Voor belangrijke echo's moet een vrouw naar Sint Maarten worden gevlogen.

[0:22:54] En bij complicaties moet de vrouwen eveneens het eiland verlaten.

[0:22:57] En hoe reflecteert de minister hierop?

[0:22:59] En wat ziet zij zelf de noodzaak op het zorgsysteem rondom die geboortezorg te versterken?

[0:23:03] En welke punten wil ze daarmee dan gaan starten?

[0:23:06] Want er is grote behoefte aan meer kennis en betere voorlichting.

[0:23:09] En in Europees Nederland is inmiddels financiering voor groepzorg, zoals Centering Pregnancy, met ontzettend positieve effecten op zwangerschapsuitkomsten, leefstijl en mentale gezondheid.

[0:23:18] Maar in Caribisch Nederland is het nog niet beschikbaar.

[0:23:21] Dus is de minister het met mij eens dat goede en complete voorlichting tijdens de zwangerschap een essentieel onderdeel is van een kansrijke start voor ieder kind.

[0:23:28] En belangrijker, is ze bereid om concreet in kaart te brengen wat nodig is om groepzorg en voorlichtingen zoals Centering Pregnancy ook in Caribisch Nederland te implementeren.

[0:23:38] Dan komt de geboortedichter bij.

[0:23:40] Een vrouw van Saba of Sint Eustatius moet vanaf 38 weken naar Sint Maarten om daar te bevallen.

[0:23:44] Ze laat haar huis, familie en vertrouwde omgeving achter.

[0:23:47] En terwijl ze daadwerkelijk wee heeft, ligt zij urenlang en tot ver in de ontsluitingsfase op een kamer met andere vrouwen die ook aan het bevalen zijn of hun baby net hebben gekregen.

[0:23:57] Privacy is er pas wanneer ze voor de persfase naar de verloskamer wordt gebracht.

[0:24:01] En voorzitter, dit gaat niet alleen over comfort.

[0:24:03] Dit gaat over waardigheid en de manier waarop wij vinden dat een vrouwe moet kunnen bevullen.

[0:24:08] En dan haar partner.

[0:24:09] Die mag tijdens de bevalling alleen tijdens het reguliere bezoekuren langskomen.

[0:24:13] Maar een bevaling houdt zich niet aan een bezoeksrooster.

[0:24:16] Een partner is geen bezoeker, maar een belangrijke bron van rust, steun en veiligheid.

[0:24:20] Dus daarom vraag ik de minister, is zij het met mij eens dat een private ruimte tijdens een bevaling een minimale basisvoorwaarde is voor gelijkwaardige geboortezorg?

[0:24:28] En ik heb begrepen dat er een nieuw ziekenhuis op Sint Maarten wordt gebouwd.

[0:24:31] En kan de minister ook dan toezeggen dat vrouwen daar in een passende privéomgeving kunnen bevallen de gehele bevallingen?

[0:24:38] Nou, dan komt de vrouw thuis met haar baby en staat ze er alleen voor, terwijl ze zelf nog herstelt van de bevalling.

[0:24:44] Want haar partner heeft namelijk in tegenstelling tot een Europees Nederland geen recht op geboorteverlof en moet vrijwel direct weer aan het werk.

[0:24:52] En dan kraamzorg.

[0:24:53] Essentiële zorg voor moeder en kind is op de Besseilanden niet toegankelijk.

[0:24:57] En dat vind ik moeilijk te rijmen met de ambitie van de minister voor een kansrijke start.

[0:25:02] Want een kansrijk start begint bij een gezonde moeder en goede ondersteuning direct na de geboorte.

[0:25:07] Dus daarom vraag ik de minister, is er bereid zo snel mogelijk te zorgen dat kraamzorg opgezet wordt op Saba en Sint Eustatius en het aanbod op Bonaire te verbeteren?

[0:25:15] Want even voor de informatie, op Bonnaire is er kraam zorg, maar daar heb ik gehoord maar één uur per dag kraam zorgen en worden ook dagen overgeslagen.

[0:25:22] Ik denk dat we met z'n allen kunnen zeggen dat dat niet is hoe wij de kracht van kraam dorgen.

[0:25:26] is, of in ieder geval voor mezelf, maar ik denk, kijk van links naar rechts, dat het een andere vorm van kraamzorg is.

[0:25:33] En dan, kan ze aangeven welke stappen zij daarvoor gaat zetten en op welke termijn?

[0:25:37] En is zij ook bereid om met haar collega, SZW-minister, in gesprek te gaan over het belang van geboorteverlof voor partners, gelijk aan die van Europees Nederland?

[0:25:45] Dan door naar borstvoeding en lactatiekundige zorg.

[0:25:47] Mijn laatste punt.

[0:25:48] Deze wordt namelijk niet bekostigd, waardoor vrouwen deze zorg zelf moeten betalen.

[0:25:52] Maar voor de vele gezinnen die op de eilanden te maken krijgen met armoede is het zelf betalen simpelweg geen optie.

[0:25:58] En het gevolg kan zijn dat borst voeding eerder stopt of niet lukt.

[0:26:02] Terwijl goede begeleiding dit juist mogelijk had kunnen voorkomen.

[0:26:05] En flesvoeding op de Eilanden ook nog eens extra duur is.

[0:26:08] Dus is de minister bereikt lactatiekundige zorg te vergoeden en deze voor vrouwen op Sabe- en Sint-Eustatius toegankelijker te maken, bijvoorbeeld via digitale zorg.

[0:26:18] Tot slot, voorzitter.

[0:26:19] Het mag duidelijk zijn.

[0:26:20] Een zwangerschap en bevalling op Caribisch Nederland is anders georganiseerd dan in bijvoorbeeld Utrecht.

[0:26:25] Maar dat neemt niet weg dat iedere vrouw goede zorg voor, tijdens en na de geboorte verdient.

[0:26:31] Dank u wel.

[0:26:35] Dank u wel.

[0:26:36] Volgende spreker, heer Vervuurt namens D66.

[0:26:40] Ja, dank u wel voorzitter.

[0:26:42] Voorzitter, begin mij gingen we met deze commissie voor de eerste keer in de geschiedenis op werkbezoek naar de Pes-eilanden.

[0:26:47] Het was hoog tijd dat wij met eigen ogen zagen hoe de zorg op eilanden geregeld is.

[0:26:52] En dat was noodzakelijk, maar het was ook echt nuttig voor iedereen.

[0:26:56] Niet alleen voor Europees Nederland, maar ook voor Caribisch Nederland.

[0:27:00] Want voorzitter, in heel Nederland staat het zorgsysteem onder druk en we kunnen heel erg veel van elkaar leren.

[0:27:05] Want waar kun je als inwoner van op aan als je ieder half jaar een andere huisarts hebt?

[0:27:11] Als je honderden of duizenden kilometers moet reizen om medisch specialistische zorg te ontvangen die je nodig hebt om te leven of om te overleven.

[0:27:20] En hoe kun je werken aan je gezondheid als het eten ongezond en duur is?

[0:27:26] En hoe gaan we om met natuurrampen en de dreiging van geopolitieke conflicten?

[0:27:30] Voorzitter, is onze zorg en gezondheit weerbaar genoeg?

[0:27:36] In een sterk veranderende wereld moeten we werken op een duurzaam en weerbaar zorgsysteem.

[0:27:40] Ik heb eerder aan de minister van VWS vragen gesteld over de weerbaarheid van het zorgsysteem in Europees Nederland.

[0:27:46] Maar hoe zit het met de weerbarheid van zorgsystemen in Caribisch Nederland?

[0:27:49] Zijn er genoeg pleisters, medicijnen en andere genees- en hulpmiddelen op voorraad?

[0:27:53] Zijne concrete noodscenario's voor hoe de zorg op de eilanden overeind gehouden kan worden en welke rol de regering daarin heeft in het geval van een crisis, bijvoorbeeld natuurgeweld, maar ook bijvoorbeeld militaire conflicten?

[0:28:05] Voorzitter, één ding is voor mijn fractie duidelijk.

[0:28:07] De basisweerbaarheid van de zorg op de eilanden is simpelweg niet op orde.

[0:28:11] Dat blijkt uit meerdere verschenen rapporten.

[0:28:14] En als de basis niet op oorde is, hoe moet je dan zorg bieden als het stroomnet er door een ramp ook nog uit ligt?

[0:28:21] De minister liet per brief weten dat ze vindt dat er meer moet gebeuren om de gezondheidszorgvoorzieningen gelijkwaardiger te maken aan die in Europees Nederland.

[0:28:29] En hoewel dat niet van vandaag op morgen geregeld kan worden, moeten we gisteren beginnen.

[0:28:34] Kan de minister uitleggen hoe ze dit gaat doen?

[0:28:37] Waar is wat haar betreft de nood het hoogst?

[0:28:39] En hoe neemt ze de bestuurders, de zorgverleners en de inwoners van Bonaire, van Stesja en Seba mee in het opstellen en uitvoeren van haar plannen?

[0:28:49] Voorzitter, ik las in een brief van de minister mooie ideeën voor een pilot om in te zetten op hybride digitale zorg.

[0:28:55] Juist door de beperkingen op het gebied van schaalgrootte en de geografische ligging kan digitale zorgen heel veel kansen bieden voor de eilanden.

[0:29:02] Op andere eiland in het Caribisch gebied kan men bijvoorbeeld op locatie een hart-echo maken waarbij deze echo op afstand beoordeeld wordt door een cardioloog die elders is.

[0:29:12] Op de Bess-eilanden kan dat niet.

[0:29:14] Maar voorzitter, waarom niet?

[0:29:16] Hoe zorgt de minister ervoor dat zorginnovatie niet achterblijft en ontwikkelingen zo snel als redelijkerwijs mogelijk worden ingevoerd op de eilanden?

[0:29:26] Voorzitter, mevrouw Wendel verwijst er ook naar.

[0:29:27] Er vinden zelfs persoonsverwisselingen plaats omdat men geen gebruik kan maken van een BSN-nummer als patiëntidentificatie.

[0:29:35] En wetgeving hiervoor ontbreekt op dit moment, zegt de minister.

[0:29:38] Wat doet de minister om dit zo snel mogelijk te regelen?

[0:29:41] Voorzitten, de zorg voor al onze inwoners moet goed zijn.

[0:29:45] In alle delen van ons koninkrijk.

[0:29:46] En dat kan.

[0:29:48] Dat betekent dat we moeten zorgen dat de basis op orde is en dat we durven zoeken naar innovatieve oplossingen om ook in tijden van crisis goede zorg te kunnen garanderen voor iedereen.

[0:29:59] Dank u wel.

[0:30:00] Dank u wel.

[0:30:05] Volgende spreker, mevrouw Tuimstra namens het CDA.

[0:30:08] Dank u wel, voorzitter.

[0:30:09] Nou, ik wil uitspreken dat ik het werkbezoek wat we met elkaar brachten heel erg bijzonder vond en ik denk dat het echt heel nuttig is dat we als commissie van VWS er een keer geweest zijn en in ieder geval zelf hebben mogen zien en mogen ervaren ook hoe moeilijk het bijvoorbeeld is om te bewegen op Saba.

[0:30:26] We moesten een klein stuk lopen naar het restaurant en dat was een uitputtingslag volgens mij voor de hele groep.

[0:30:31] Dat bruikt de werkelijkheid wel weer bij.

[0:30:36] Duidelijk werd in ieder geval in het bezoek aan alle drie de eilanden... dat ieder eiland zijn eigen schaal, cultuur, bereikbaarheid en bestuurlijke werkelijkiteit heeft.

[0:30:45] En juist daarom vraagt Goede Zorg in Caribisch Nederland niet om een kopie van Europese Nederland... maar om het werken aan gelijkwaardige zorg met maatwerk per eilAND.

[0:30:54] In mijn inbreng wil ik ingaan op twee gezamenlijke thema's.

[0:30:57] Het eerste is preventie.

[0:30:58] Chronische aandoeningen gerealiteerd aan leefstijl komen veel voor, zoals hoge bloeddruk, diabetes en obesitas.

[0:31:05] Een gezonde leefsstijl met gezonde voeding kan veel chronische ziekten voorkomen.

[0:31:09] En juist die gezondevoeding, het is ook al door een aantal collega's gezegd, is op de eilanden een uitdaging.

[0:31:16] Het is duur en niet altijd beschikbaar.

[0:31:18] Op de eilenanden komt veel voorverpakt voedsel uit Amerika omdat import daarop gericht is.

[0:31:24] En hier liggen volgens mij heel veel mogelijkheden om iets aan te doen.

[0:31:27] En daar hebben we ook hele mooie voorbeelden van gezien.

[0:31:29] Op Saba komt één keer per maand de diëtist naar het eiland.

[0:31:32] Op St. Eustatius verbouwt een hotel zelf groente en fruit.

[0:31:36] En op Bonaire draagt schoolontbreid brei aan de gezondheid van kinderen.

[0:31:40] Het opzetten en stimuleren van lokale voedselproductie kwam terug in de gesprekken op Bonaire en Sinterstaties.

[0:31:45] En daar zit volgens mij echt ook kansen.

[0:31:48] Het lokaal produceren maakt groente en fruit beter beschikbaar en betaalbaar en verkleint ook de afhankelijkheid van import.

[0:31:55] In Europees Nederland is bij universiteiten bedrijfsleven heel veel kennis beschikbaar op gebied van landbouw, waterbeheer en zaadveredeling.

[0:32:03] En hoe mooi zou het zijn als we daarop meer met elkaar zouden kunnen samenwerken.

[0:32:08] En de vraag die ik heb aan de minister is welke kansen ziet jij om de lokale voedselproductie nadrukkelijker te verbinden aan een preventieve gezondheidsaanpak op de eilanden?

[0:32:17] En daarin ook de samenwerking met het ministerie van LVVN te versterken?

[0:32:22] Het tweede punt gaat over het personeel.

[0:32:24] Op meerdere eilanden wordt gewerkt met een relatiesysteem waarbij artsen een paar maanden op het eiland aanwezig zijn.

[0:32:30] Dat houdt expertise beschikbaar op de eilande, maar maakt continuïteit van zorg ook kwetsbaar.

[0:32:35] Inwoners krijgen regelmatig te maken met nieuwe behandelaars en moeten hun verhaal weer helemaal opnieuw doen.

[0:32:41] En ook hoorden wij veel zorgen over de beperkingen van de BIG-registratie.

[0:32:45] Het beeld dat wij tijdens het werkbezoek gekregen hebben... over de problemen rondom die BIG-registratie... verschilt echt wezenlijk van het beeld... dat de minister schetst in haar brief.

[0:32:55] En eigenlijk kan ik mijn vinger er niet helemaal achter krijgen... waar dat verschil nou doorkomt.

[0:32:59] Dus de vraag die ik aan de minister heb... kan de minister hierover in gesprek gaan met de eilandbesturen... zodat er in ieder geval een gedeeld beeld is over die BIG registratie?

[0:33:08] Over wat het betekent in de praktijk en wat het misschien nodig is...

[0:33:11] om er iets op aan te passen.

[0:33:13] Personeel gaat ook over toekomstig personeel en het behoud van jong talent.

[0:33:17] En ik was eigenlijk best wel verrast dat vrijwel alle jongeren... het eiland afgaan om te studeren in Nederland en de Verenigde Staten... en niet als vanzelfsprekend terugkeren naar hun studie.

[0:33:27] Digitale en hybride vormen van onderwijs kunnen helpen... om jongeren op het eileid zelf op te leiden voor het werken in de zorg... zoals de POH-opleiding op Bonaire liet zien.

[0:33:36] En mijn vraag aan de minister is, hoe kijkt zij hiernaar?

[0:33:38] Liggen er kansen om op die manier...

[0:33:40] ...het personeel te versterken, zodat het ook op het eiland blijft.

[0:33:46] Als het gaat over het benutten van de huidige digitale mogelijkheden... ...vragen we ons ook af of er niet veel meer mogelijkhede zijn om digitale zorg aan te bieden.

[0:33:54] Dat gebeurt hier in Europees Nederland ook.

[0:33:56] Daar is ook een enorme ontwikkeling op ingezet.

[0:33:59] En dat helpt de eilanden bij personeelstekort, maar je kan ook alle expertise van afstand invliegen.

[0:34:04] En het zorgt vooral ook dat zorg dichtbij geleverd kan worden en voorkomt onnodig medisch reizen.

[0:34:10] Voorzitter, dan heb ik nog drie vragen over de lokale context.

[0:34:14] De eerste vraag gaat over het nieuwe ziekenhuis op Sint Eustatius.

[0:34:18] De nieuwbouw waarin meerdere zorgpartijen samenkomen biedt een kans om de zorg op het eiland te versterken.

[0:34:23] En er is behoefte aan versnelling in de planvorming.

[0:34:25] En mijn vraag aan de minister is hoe ver staat het hiermee en ziet zij dat ook zo?

[0:34:30] Het tweede punt gaat over de PSN-nummer.

[0:34:33] Voor betere gegevensuitwisseling is de invoering van het BSN heel belangrijk.

[0:34:37] En ook hier is mijn vraag, hoever staat het daar nu concreet mee?

[0:34:42] En tot slot de derde vraag.

[0:34:43] Op welke manier worden mensen met een beperking betrokken bij de werkagenda die opgesteld wordt in het kader van het VN-verdrag?

[0:34:49] En hoe wordt hiermee omgegaan met de verschillen op de eilanden?

[0:34:54] Tot slot, voorzitter.

[0:34:55] De afgelopen jaren zijn belangrijke stappen gezet en de brief van de minister laat zien dat er ook nog heel veel wordt opgepakt.

[0:35:02] Maar ook het lokaal bestuur heeft hier natuurlijk een verantwoordelijkheid in.

[0:35:05] En wij willen de minister vragen om dit vooral samen met de lokale besturen verder vorm te geven.

[0:35:11] Dank u wel.

[0:35:13] Dank u zeer.

[0:35:15] Volgende spreker, mevrouw Van Meteren namens de PVV.

[0:35:18] Dank u voorzitter.

[0:35:20] En allereerst wil ik me aansluiten bij alle voorgaande sprekers en bedanken voor de ontvangst op de eilanden.

[0:35:27] En aangezien we kleine anekdotes hebben gedeeld, kan ik zeggen dat ik een stuk vliegangst kwijt ben geraakt na het landen op Saba, waarbij ik dacht dat mijn ziel mij verlaten had.

[0:35:38] Maar ik zit hier toch nog en ik heb ervan geleerd.

[0:35:42] Ja, zeker.

[0:35:44] Voorzitter, Bonaire, Saba en Sint Eustatius zijn onderdeel van Nederland.

[0:35:48] Inwoners hebben recht op goede zorg, veiligheid en bescherming.

[0:35:52] Maar dat betekent niet dat Den Haag eindeloos geld moet blijven overmaken zonder harde voorwaarden, meetbare resultaten en consequenties wanneer dat niet lukt of dat het misgaat.

[0:36:02] We lezen over plannen, programma's, samenwerkingsverbanden en verbetertrajecten.

[0:36:07] Er wordt versterkt, geïnvesteerd en doorontwikkeld.

[0:36:10] Maar eigenlijk stelt de PVV een veel simpelere vraag.

[0:36:13] Wat heeft dat geld uiteindelijk concreet opgeleverd?

[0:36:17] En wat zijn de meetbare doelen?

[0:36:19] Wie is er verantwoordelijk wanneer dat niet wordt gehaald... en wanneers blijft dan gewoon dat geld te stromen?

[0:36:25] En dat betekent niet dat we automatisch alles afserveren.

[0:36:29] Maar als dingen niet werken, dan moet je op een gegeven moment gewoon zeggen... gaat dit nog wel goed?

[0:36:33] Wat gaan we ermee doen?

[0:36:34] Gaan we stoppen, ja of nee?

[0:36:37] Voorzitter, kijk naar de medische uitzendingen.

[0:36:40] De Nationale Ombudsman constateerde in maart 2026 opnieuw dat patiënten onvoldoende worden geïnformeerd.

[0:36:47] Dat er te weinig rekening wordt gehouden met hun behoefte en dat zelfs de klachtenprocedure niet goed functioneert.

[0:36:53] Opnieuw.

[0:36:54] Na jaren aandacht voor precies dezelfde problemen.

[0:36:57] Het was niet voor het eerst.

[0:36:58] Daar komt nog een merkwaardige tegenstelling bij.

[0:37:01] Artsen uit Colombia mogen niet zonder meer in Caribisch Nederland werken, omdat zij niet automatisch voldoen aan de Nederlandse eisen voor bevoegdheid en kwaliteit.

[0:37:10] Terwijl Nederlandse patiënten wél naar Colombia worden gevlogen om daar door artsen te worden behandeld.

[0:37:15] Kan de minister uitleggen hoe zij dat met elkaar rijmt?

[0:37:19] Als er kennelijk voldoende reden is om vraagtekens te zetten... bij de inzet van deze artsen binnen het Nederlands zorgstelsel... op basis waarvan kan de minister dan garanderen... dat de zorg waarna de Nederlandse patiënten in Colombia worden uitgestonden...

[0:37:32] wel aan het vereiste kwaliteits- en veiligheidsniveau voldoet.

[0:37:36] En voorzitter, hoe is het eigenlijk met de aansprakelijkheid geregeld... wanneer een patiënt naar een door Nederland gecontracteerd ziekenhuis in Colombia wordt gestuurd... en daardoor een medische fout schade oploopt?

[0:37:48] Moet die patiël vervolgens zelf in Colombia zijn recht zien te halen?

[0:37:52] Patiënten klagen al lange tijd dat zij verplicht en zonder alternatief naar een Colombiaanse kliniek worden verwezen en dat zij het onafhaardbaar vinden dat Nederlandse instanties vervolgens geen verantwoordelijkheid zouden dragen voor hetgeen daar gebeurde.

[0:38:04] Graag een reactie.

[0:38:06] Voorzitter, ook bij huiselijk geweld zien we ondertussen een overheid die blijft praten over protocollen en wettelijke voorbereidingen, terwijl slachtoffers behoefte hebben aan één ding, een overiteit die handelt.

[0:38:17] Ook lokaal zeg ik erbij, het ligt niet alleen hier in Nederland.

[0:38:21] Wanneer houdt het praten op en begint het uitvoeren?

[0:38:24] Wanneers wordt die wettelijke grondslag geregeld?

[0:38:27] Voorzitter, nog een voorbeeld.

[0:38:29] Stichting Project Obonere.

[0:38:30] Ernstige tekortkomingen, verbeterd traject en verscherpt toezicht.

[0:38:34] Van 29 getoetste normen werden er 18 niet volledig nageleefd.

[0:38:39] Tegelijkertijd was de financiële verantwoording niet op orde.

[0:38:42] Volgens de beleidsregels kon tenminste 20% op de subsidie worden gekort, maar uiteindelijk werd dat slechts 3% vanwege de continuïteit van de zorg.

[0:38:50] Hoe staat het hier nu mee?

[0:38:51] Is dit inmiddels verbeterd?

[0:38:53] Zo niet.

[0:38:53] Wat voor consequenties hangt de minister hier dan nog verder aan?

[0:38:58] Want daar zien we wel het probleem in de notendop.

[0:39:01] Als normen niet worden gehaald, afspraken onvoldoende resultaat opleveren en financiële verantwoording tekortschiet en het geld toch blijft stromen, dan zijn voorwaarden geen voorwaarde meer en sancties geen sancties.

[0:39:13] Waar blijven we dan?

[0:39:14] Dus voorzitter, voor de PVV is het eigenlijk simpel.

[0:39:18] Wie belastinggeld ontvangt moet aantoonbaar leveren.

[0:39:21] Stel vooraf meetbare doelen.

[0:39:23] Leg vast wie verantwoordelijk is.

[0:39:25] En verbind consequenties als de doelen niet worden gehaald.

[0:39:31] En dan gaat gewoon de geldkraan dicht.

[0:39:33] Voor de PVV is dat eigenlijk het uiteindelijk... Ja, sorry.

[0:39:41] Ik zit even met mijn zin in de war.

[0:39:44] Goed.

[0:39:47] Twee zinnen.

[0:39:48] In ieder geval geen nieuwe internationale verdragen en verplichtingen waarmee Nederland zichzelf opnieuw financieel vastlegt.

[0:39:56] Kan de minister bevestigen dat zij voortaan ook daadwerkelijk bereid is de financiële consequenties te verbinden als het beleid faalt?

[0:40:03] Dank u wel.

[0:40:04] Twee interrupties onthouden.

[0:40:06] Eerst mevrouw Vliegentart en dan mevouw Wendel.

[0:40:10] Voorzitter, ik hoor nogal harde woorden.

[0:40:12] Ik hoor harde voorwaarden, consequenties, geldkraan dicht als er niet geleverd wordt.

[0:40:18] Ik schrik wel echt van die woorden, ik vind dat vrij harde worden.

[0:40:21] En ik zou graag willen weten naar wie moet de financiering dan gesloten worden?

[0:40:27] Welke hardevoorwaarden stelt de PVV dan dat er gesteld moet worden?

[0:40:32] Ik hoor graag voorbeelden, want ik...

[0:40:36] Ik vind het nogal wat om deze woorden uit te spreken zonder voorbeelden.

[0:40:39] En ja, ik hoor graag meer.

[0:40:41] Want ik moet zeggen, ik schrik hiervan en ik vind de dingen die we...

[0:40:44] We kunnen geen financiering stopzetten, we kunnen niet geld stromen.

[0:40:47] We hebben een verantwoordelijkheid voor de mensen op de eilanden voor de zorg.

[0:40:51] Dus ik hoorgraag meer, ik ben wel verbaasd hiervan.

[0:40:55] Ja, dank u voorzitter.

[0:40:56] Nou, die voorbeelden heb ik ook in mijn tekst gegeven, maar ik wil ze nog wel uitdiepen.

[0:40:59] Kijk, bijvoorbeeld dat project Bonaire, dat is een jeugdzorgproject.

[0:41:04] Als er wordt gesteld dat er 29 toetsennormen zijn...

[0:41:10] En 18 van die 29 zijn dus niet in orde.

[0:41:13] En dan is er eventueel een consequentie dat je 20% zou kunnen korten... om dus dat wel uiteindelijk te verbeteren.

[0:41:22] En dat wordt dan niet gedaan.

[0:41:23] Dan kan je je afvragen, hoe kom je dan uiteinderlijk wel tot een verbetertraject?

[0:41:27] En dat is wat ik de minister vraag.

[0:41:29] Ik zeg niet acuut alle zorg stoppen.

[0:41:31] Dat is niet wat ik zeg.

[0:41:33] Alleen als het duidelijk zijn dat er dingen niet functioneren...

[0:41:36] Dus op welk gebied dan ook, dan moet je op een gegeven moment kunnen zeggen tot hier en niet verder.

[0:41:41] Dat is wat wij zeggen.

[0:41:43] Vliegend hart.

[0:41:45] Kijk, voorzitter, ik denk dat we op een zekere hoogte eens kunnen zijn met elkaar.

[0:41:48] We willen allemaal dat er kwalitatieve goede zorg wordt geleefd.

[0:41:51] En als er een organisatie is die die kwaliteit niet kan leveren en niet kan verbeteren... dan vinden we dat dat verbeterd moet worden.

[0:41:56] Volgens mij zijn we daar tot verre met elkaar eens.

[0:41:58] Maar dan worden daar wel woorden aan verbonden met consequenties... de geldstroom moet stoppen, kraan dicht.

[0:42:04] Wie zijn daar dan de gevolgen van?

[0:42:06] Dat zijn die mensen die die goede zorgen verdienen, die die zorg nodig hebben.

[0:42:10] Dus ik hoor graag...

[0:42:12] Hoor ik de PVV, dat is mijn vraag, klopt dat ik de PvV hoor zeggen als organisaties niet aan hun verantwoordelijkheden houden en hun zorg niet verbeteren, dan willen wij dat de geldkraag gestopt wordt met dus ook de gevolgen van die voor de gezondheid van de mensen op Caribisch Nederland.

[0:42:25] Klopt dat wat ik hoor?

[0:42:27] Oké, vraag.

[0:42:28] Nou, dat klopt niet helemaal.

[0:42:30] Kijk, wij vinden gewoon die bestuurlijke vrijblijvendheid moet weg.

[0:42:34] Dus het is niet dat je automatisch kan zeggen we stoppen alles.

[0:42:38] Maar je kan ook niet automatisch altijd alles maar door laten lopen.

[0:42:41] Want dan gebeurt er dus niks.

[0:42:42] En dat is uiteindelijk wat ik zeg.

[0:42:46] Als er dus geen verbetering optreedt, dan moet je dus in kunnen grijpen.

[0:42:51] En als dat niet gebeurt, dan klinkt het maar hard.

[0:42:54] Maar dat is dan wel de consequentie.

[0:42:56] En misschien dat er dan dingen gaan veranderen.

[0:43:00] Mevrouw Wendel.

[0:43:03] Ja, voorzitter.

[0:43:03] Allereerst vind ik het heel verfrissend om de PVV eens kritisch te horen over zorguitgaven.

[0:43:09] Dus ik zou de PVF ook graag willen uitnodigen om samen ook kritisch... te kijken naar de zorg uitgaven in Europees Nederland.

[0:43:15] Want volgens mij is daar veel te doen.

[0:43:17] Dat even een...

[0:43:18] Eerste opmerking vooraf.

[0:43:20] En dan de tweede.

[0:43:22] Ik sluit me toch wel aan bij mevrouw Vliegendhart... dat ik echt schrik van de woorden van de PVV over consequenties... over de geldkraan dicht als er niet geleverd wordt.

[0:43:31] En toen denk ik, ja, als we het hebben over gemeenten in Europees Nederland... als die het moeilijk hebben, dan voeren we een krik met elkaar.

[0:43:37] Maar dan kijken we hoe het Rijk die gemeente kan helpen.

[0:43:40] Hoe kunnen we samen optrekken om te zorgen dat het beter gaat?

[0:43:43] En dat is volgens mij echt een wisselwerking...

[0:43:46] Persoonlijk verbaas ik me erg over consequenties zoals de geldkraan dicht.

[0:43:50] En wat mijn concrete vraag ook nog zou zijn aan de PVV.

[0:43:52] Ik hoop toch dat de PVF wel vindt dat iedereen, of het nou op Europese Nederland is of op Caribisch Nederland, recht heeft op zorg.

[0:44:02] Ja, voorzitter.

[0:44:03] Op de laatste opmerking kan ik zeer zeker ja antwoorden.

[0:44:06] Dus daar vinden we elkaar sowieso.

[0:44:09] En het klopt niet dat we... Kijk, wat mevrouw Wendel zegt.

[0:44:14] Wij zijn ook in Nederland kritisch.

[0:44:16] En als iets niet werkt, moet je ermee kunnen stoppen.

[0:44:18] Alleen, we doen het nooit.

[0:44:19] Dat is het verschil.

[0:44:21] Kijk...

[0:44:23] Als dus aantoonbaar, en daarom heb ik ook de voorbeelden erbij genomen.

[0:44:27] Iets niet werkt en eventueel kan je daar wat aan doen door dus de subsidie te verminderen.

[0:44:33] Ik zeg nog niet eens helemaal te stoppen, maar te verminderen.

[0:44:35] En dat wordt dan toch niet gedaan.

[0:44:36] En daarom hebben we de vraag bij de minister ook neergelegd.

[0:44:39] Want ik ben ook benieuwd naar haar antwoord.

[0:44:41] Is er nu dan een verbetering te zien?

[0:44:43] Zo niet.

[0:44:44] Wat gaat ze dan doen om dat wel voor elkaar te krijgen?

[0:44:48] Ik denk dat we daar naartoe moeten.

[0:44:49] Dat is gewoon het eerlijke verhaal.

[0:44:52] Pendel.

[0:44:53] Voorzitter, ik hoor inderdaad ook dat mevrouw Van Metelen veel vragen bij de minister neerlegt.

[0:44:57] Ik hoor ook dat ze veel kritiek bij de minster neerleggen.

[0:45:00] Maar wat ik niet hoor is een plan van wat wil de PVV nou concreet doen om de zorg in Caribisch Nederland beter te maken.

[0:45:09] Om ervoor te zorgen dat we die stap zetten naar gelijkwaardige zorg.

[0:45:12] Waar of je nou op Europees Nederland woont of op Caribisch Nederlands, waar we allemaal recht op hebben.

[0:45:17] Dus wat ik concreet aan mevrouw Van Metelen wil vragen is, wat gaat de PVV doen?

[0:45:21] Wat mogen de Caribische Nederlanders verwachten van de PVF om de zorg op Caribisch Nederland te verbeteren?

[0:45:28] Tot slot, mevr.

[0:45:29] Van Metalen.

[0:45:31] Voorzitter, daar zit ik even over na te denken.

[0:45:33] Want de PVV persoonlijk gaat natuurlijk niet op de eilanden de zorg inregelen.

[0:45:39] Dat is aan de minister en aan de bestuurder op de Eilanden.

[0:45:45] Het grootste probleem is juist dat er heel veel verzand elke keer weer...

[0:45:50] Er gaat ontzettend veel geld naartoe.

[0:45:51] Eigenlijk is het een klein beetje ook wel in het verlengde van de heer Klaassen.

[0:45:55] Op een bepaald moment moet je wel zeggen van wat komt er nou eigenlijk uit?

[0:45:59] Dus we gaan een heleboel geld uitgeven en bijvoorbeeld ook inderdaad met Winair.

[0:46:04] Als je dus achter de muziek aanloopt, dat gaat dus niet.

[0:46:07] We moeten wel vooruit gaan kijken.

[0:46:09] Wat zijn die kosten en hoe worden die beheersbaar?

[0:46:12] En als dan dus allerlei instanties zijn die dat niet voor elkaar kunnen krijgen, dan moet je daar gewoon op ingrijpen.

[0:46:19] Zo simpel is het gewoon.

[0:46:21] We hadden drie interrupties eerst, dus uw laatste interruptie mevrouw Wendel.

[0:46:25] Ja, dank voorzitter.

[0:46:28] Dan moet ik toch concluderen dat ik zelf ben sinds november Kamerlid.

[0:46:33] En hoe ik naar mijn Kamerlitmaatschap kijk is dat ik hier zit om de regering kritisch te controleren.

[0:46:38] Maar ook om met eigen voorstellen te komen en met goede plannen te komen om Nederland, of dat nou Europese Nederland is of Caribisch Nederland...

[0:46:44] Om dat een stukje mooier te maken, om dat een stikje beter te maken.

[0:46:48] Om ervoor te zorgen dat in de toekomst mensen op Europees Nederland en op Caribisch Nederland een goede zorg hebben.

[0:46:54] En dan moet ik toch concluderen dat de PVV hier toch liever gaat zitten om alleen maar kritiek te uiten op de minister.

[0:46:59] Om alleen maar vraag te stellen.

[0:47:00] En zelfs hier letterlijk, letterlijk in het debat zegt, de PVv gaat helemaal niets doen.

[0:47:04] Die conclusie moet ik dan maar trekken.

[0:47:07] Tot slot.

[0:47:09] Nou, die conclusie laat ik voor de VVD.

[0:47:11] Dat is niet wat ik zeg.

[0:47:13] Alleen vind ik, er zijn een heleboel dingen opgetuigd.

[0:47:17] En er wordt dus gewoon uiteindelijk niet genoeg gehoor aan gegeven om het uit te voeren.

[0:47:21] Dat jest wat ik zegt.

[0:47:22] Ik heb verschillende vragen gesteld en niet alleen maar kritisch.

[0:47:25] Ook bijvoorbeeld over de wijze waarop dat het gaat met die uitzending naar Colombia.

[0:47:30] Ga dat gewoon beter regelen.

[0:47:32] En hoe zit het voor die mensen...

[0:47:35] Als er wat misgaat, ik denk dat we allemaal die brief ook hebben ontvangen over de mensen met die rugproblemen.

[0:47:43] Wat is gebeurd in het ziekenhuis in Colombia?

[0:47:47] Ik wil gewoon weten hoe dat soort dingen ingeregeld zijn.

[0:47:50] Is dat kritiek?

[0:47:51] Nee, dat is gewoon een hele legitieme vraag.

[0:47:55] Maar nog een interruptie van de heer Vervuurt.

[0:47:57] Ja, voorzitter.

[0:47:57] Ik heb eigenlijk een hele simpele vraag aan mevrouw Van Metelen.

[0:48:01] Ik snap denk ik wel enigszins waar ze vandaan komt.

[0:48:03] En we hebben de uitdagingen gezien op de eilanden.

[0:48:05] En die zijn best groot.

[0:48:08] En wat wij wat mij betreft daarin nodig hebben is dat wij als Europees Nederland en Caribisch Nederland daarin naast elkaar gaan staan om te proberen die problemen aan te pakken.

[0:48:16] Mevrouw Van Meterlen zegt harde voorwaarden, ze zegt meetbare doelen en anders draaien we de geldkraan dicht.

[0:48:22] Is mevrouwe Van Meterle van mening dat het dicht kraaien van de geld kraan een oplossing is voor de problemen die wij hebben gezien?

[0:48:33] Luister, voorzitter.

[0:48:37] Ik luister.

[0:48:39] Ik zit even te denken.

[0:48:41] Want het klopt niet eigenlijk zoals het nu wordt weergegeven.

[0:48:44] Ik heb hele specifieke casussen aangedragen waar het zit.

[0:48:50] Daarom heb ik het ook gedaan dat ik het over die onderwerpen heb gehad.

[0:48:55] Als dus aantoonbaar keer op keer iets niet werkt, niet goed gaat, wat zou dan de andere oplossing zijn?

[0:49:02] Meer geld?

[0:49:03] Nee.

[0:49:04] Dus of op een andere manier inzetten of op un bepaald moment consequenties eraan verbinden.

[0:49:10] Dat is wat ik zeg.

[0:49:13] Voorzitter, nogmaals de vraag aan mevrouw Van Meter.

[0:49:16] Nu zegt ze ook weer consequenties aanverbinden.

[0:49:18] En als dat iets anders is dan de geldkraan dichtdraaien, dan hoor ik dat graag.

[0:49:23] Maar ik zie dan voor me, we hebben ze allemaal gezien, de goede initiatieven, daar werd net ook al naar verwezen, van mensen die heel gedreven voor elkaar zorgen op de eilanden.

[0:49:32] Die deels ook draaien op geld dat vanuit de Rijksoverheid, net als in Europees Nederland, naar Caribisch Nederland toe gaat.

[0:49:40] Dat is hoe het zorgsysteem werkt.

[0:49:41] Dat ist een publieke voorziening.

[0:49:43] Ik hoor mevrouw Van Metelen zeggen, ja we draaien de geldkraan dicht.

[0:49:45] Ik kan u vertellen wat er dan gebeurt.

[0:49:47] Dan valt het om.

[0:49:49] Dan raken mensen in de knel.

[0:49:51] Dan gaat de gezondheid van mensen alleen maar achteruit, worden ze alleen maar zieker.

[0:49:54] Daar wordt helemaal niemand beter van.

[0:49:56] Is mevouw Metelen dat met mij eens?

[0:50:00] Ja voorzitter, dat ben ik met u eens.

[0:50:02] Maar u heeft het over initiatieven die wel lopen.

[0:50:05] Ik heb het over iniciatieven en onderwerpen die niet lopen, daar gaat het om!

[0:50:12] Ik zit even te kijken.

[0:50:14] Mevrouw Tijmstra, interruptie.

[0:50:16] Dank u wel, voorzitter.

[0:50:18] Ik merk dat ik er echt op zit te kouwen.

[0:50:20] Want wat zegt de PVV nou eigenlijk?

[0:50:24] U gaf een voorbeeld van een jeugdzorgorganisatie volgens mij.

[0:50:26] Op het moment dat een organisatie niet functioneert... dan draaien we de geldkraan dicht... en alle patiënten of kinderen of mensen die daar in zorg zitten...

[0:50:35] Wat doen we daarmee?

[0:50:37] Dat is toch ondenkbaar?

[0:50:39] Om dat hier in Europees Nederland te doen op het moment dat een organisatie niet functioneert.

[0:50:43] Dat je zegt, en iedereen die zorg nodig heeft, die kan het niet krijgen.

[0:50:48] Nee, dat zeg ik niet.

[0:50:50] En ik wil er wel even wat dieper op ingaan.

[0:50:53] In hun eigen beleidsregels staat dat op het moment dat ze dus niet leveren... en ze hadden dus niet eens een goedkeurende accountensverklaring kunnen overleggen, et cetera... konden ze 20% op de subsidie gekort worden.

[0:51:05] Dat was gewoon al in het beleid.

[0:51:07] Om dus daarmee iets te bereiken dat het verbetert.

[0:51:13] Daar is niet voor gekozen om de continuïteit van de zorg...

[0:51:16] Dus door te laten gaan is er gekozen voor 3%.

[0:51:19] Dus er is teruggeschaald.

[0:51:22] En daarom heb ik de vraag nu neergelegd bij een minister.

[0:51:25] Hoe staat het daarmee?

[0:51:26] Is het inmiddels verbeterd?

[0:51:28] Dus misschien is het wel verbetered.

[0:51:30] Nou, oké, prima.

[0:51:31] Maar dat weet ik nog niet.

[0:51:32] Die vraag heb ik neergelegd.

[0:51:39] Dank u wel, voorzitter.

[0:51:40] Volgens mij is inderdaad de kern continuïteit van zorg.

[0:51:43] En hoe het nu in ieder geval het standpunt van de PVV naar voren komt, is een organisatie functioneert niet en we draaien de geldkraan dicht voor alle mensen die daar wonen.

[0:51:53] En dat lijkt me echt een heel raar uitgangspunt.

[0:51:57] Ja, voorzitter, dat mag u een raar uitgangspunt vinden.

[0:52:01] Ik leg net uit dat het onder andere ook gewoon in dit project bijvoorbeeld in hun eigen beleidsregel staat.

[0:52:07] Ik heb specifieke onderwerpen naar voren gebracht waar dit dus het geval is.

[0:52:12] Ik vind dat je gewoon moet kunnen zeggen als het dan toch niet werkt en het staat er zelfs in, dan moet je daar dus gewoon dit soort dingen op kunnen vragen.

[0:52:20] deze consequenties eventueel kunnen verbinden.

[0:52:23] Het staat er gewoon ook in zelf.

[0:52:26] Het is ook al gewoon opgeschreven.

[0:52:33] We zijn aan het einde gekomen van, ik sta even te kijken, mevrouw Vliegendhart.

[0:52:37] Uw laatste, allerlaatste.

[0:52:40] Ik zou toch nog een poging willen doen, want we zijn samen met elkaar op werkbezoek geweest.

[0:52:44] We zijn er een hele week geweest, we hebben allerlei mooie initiatieven gezien, maar we hebben ook van al die initiatieiven gehoord.

[0:52:50] Waar ze eigenlijk nog ondersteunen, waar we gezamenlijk aan kunnen werken.

[0:52:53] En het gaat nu, een interruptie in een hele verhaal over één organisatie of een paar organisaties waar het verkeerd gaat.

[0:52:59] Ik zou toch nog één poging willen doen.

[0:53:01] Zou mevrouw Van Metelen een voorbeeld willen geven van wat ze op de eilanden heeft gezien?

[0:53:05] Waar de fractie van de PVV graag wil dat we met elkaar, met de eilenanden, met hier in Den Haag aan de slag kunnen.

[0:53:13] Want ik hoop toch nog even iets meer te horen dan waar ik nog steeds mijn verbazing over heb.

[0:53:17] U wilt een positief voorbeeld, zegt u dat nou?

[0:53:19] Ik zou gewoon graag, ik doe een poging om een visie van mevrouw Van Metelen over de zorgperiode in Nederland te horen.

[0:53:26] MevrouWanMetelen, oké, vraag is helder denk ik.

[0:53:29] Ik heb daar net, net zoals we hebben trouwens een leuke week gehad hoor.

[0:53:33] Iedereen is nu boos op me, nou prima.

[0:53:35] Ik vind het helemaal best.

[0:53:37] Maar ik denk dat je toch wel kritisch mag blijven als je dingen hebt gezien.

[0:53:41] Want anders wordt het een heel gezapig verhaalje.

[0:53:44] Kijk, inderdaad ook bijvoorbeeld met het fruit op de scholen.

[0:53:47] Ik heb natuurlijk ook voorbij zien komen, eventueel wordt er een motie overwogen.

[0:53:52] Wie ik overigens niet ga steunen.

[0:53:55] Luister, want ik zie het aan uw gezicht.

[0:53:59] Ik vind het positief, ik vind het ook heel goed, maar ik denk, ik ben ervan overtuigd dat dat gewoon op dat eiland zelf uitgerold kan worden en dat de lokale besturen en op alle drie de eilanden daar een veel grotere rol in moeten pakken en de regie in moeten

[0:54:17] Maar ik vind dat uiteindelijk ook daar, en dat geven ze ook zelf elke keer aan.

[0:54:22] Want aan de ene kant is het, ja daar komt Nederland weer, Europees Nederland die komt het ons vertellen.

[0:54:28] We weten het zelf.

[0:54:28] En aan de andere kant, ja maar het moet in Nederland geregeld worden.

[0:54:32] Ik denk dat we het niet allemaal hier hoeven te regelen.

[0:54:35] Ik denke dat ze dat uiterlijk daar ook heel goed kunnen.

[0:54:38] En dat ze daar de regie op moeten gaan pakken.

[0:54:41] Ik dank u wel.

[0:54:42] We zijn aan het einde gekomen van de eerste mij vanzijde van de Kamer.

[0:54:44] In de afstemming wil ik 30 minuten schorsen.

[0:54:48] Ik schors de vergadering tot half 4.

[0:54:51] Half 4, ja.

[0:54:53] En dan komen we straks terug voor de eerste mijnzijden van het kabinet.

[0:54:56] Ik Schors de Vergadering.

[1:31:02] Ik heropen de vergadering.

[1:31:06] We zijn gekomen bij de eerste termijn van de zijde van het kabinet.

[1:31:11] Minister Sterk, u mag ons te woord staan.

[1:31:18] En neemt u ons ook mee in de blokindeling?

[1:31:20] Zeker, zeker.

[1:31:22] Ja, dank u wel voorzitter.

[1:31:23] Ja, bon dia, good morning of goedemorgen.

[1:31:27] Maar eigenlijk moet ik dat veranderen in bon dia... ...good afternoon en goedemiddag.

[1:31:33] Want ik kan het op twee manieren zeggen.

[1:31:35] Want terwijl wij hier nu in de middag hier debat voeren... ...zitten misschien wel mensen op de eilanden naar ons te kijken.

[1:31:40] Ik weet in ieder geval dat onze ambtenaren daar op dit moment hierheen zitten te kijken...

[1:31:44] As we speak hebben zij ook geholpen bij het beantwoorden van de vragen.

[1:31:48] En vandaar dat vanmiddag ook de debat pas plaats kon vinden.

[1:31:51] Want het is daar nu... Nou, inmiddels was het later, maar het was acht uur toen wij hier begonnen.

[1:31:54] Dus het was best wel vroeg.

[1:31:57] Ik ben heel blij dat we vandaag spreken met elkaar over de zorg in Caribisch Nederland.

[1:32:01] En ik ben ook vooral heel blij.

[1:32:03] Dat dat gebeurt nadat we daar zelf ook op bezoek zijn geweest.

[1:32:07] Omdat dat denk ik veel meer kleur en geur misschien ook wel geeft aan waar het over gaat vandaag.

[1:32:12] Dan als je dat alleen maar uit de papieren moet vernemen.

[1:32:16] Dank ook voor de herkenbare beelden die een aantal van u schetste.

[1:32:19] Ja, ook ik heb Mount Scenery gelopen.

[1:32:21] Dus dat maakt er twee in deze ruimte.

[1:32:23] Het is absoluut een aanrader.

[1:32:24] En zeker als het gaat over bewegen en gezond leven.

[1:32:28] Mooie uitdaging, maar het wordt echt beloond met een prachtige uitzicht.

[1:32:31] En ook ik herken, ik heb het nu inmiddels drie keer gedaan... de landing bij Saba, waarbij je het gevoel hebt...

[1:32:37] Moet ik dat zeggen, wat neiging hebt tot vliegangst, dat je daar heel onrustig in het vliegtuig zit en elke keer weer blij bent als je gewoon op tijd ook stopt, zeg maar, op die baan.

[1:32:48] Maar ook dat herkennen jullie vast.

[1:32:51] Ik ken de eilanden eerlijk gezegd al veel langer, want ook ik heb aan jullie kant gezeten en heb ook met enige regelmaat toen ik Kamerlid was de eilen bezocht.

[1:32:58] Maar ook opnieuw weer als minister ben ik erg onder de indruk altijd van het leven daar.

[1:33:05] Van de mooie kanten ervan, het mooie weer, de vrolijkheid van de mensen daar.

[1:33:10] En tegelijkertijd zie je ook natuurlijk waar het ook heel ingewikkeld is.

[1:33:14] En dat geldt zeker denk ik ook voor waar het vandaag over gaat.

[1:33:17] Want aan de ene kant heb je te maken met...

[1:33:19] Mensen die natuurlijk zorg nodig hebben.

[1:33:22] Aan de andere kant heb je ook te maken met de context waarbinnen dat plaats moet vinden.

[1:33:25] Die gewoon echt wel anders is dan een land waar wij hierin leven.

[1:33:30] Eén moment is mij ook extra bijgebleven daar.

[1:33:34] En dat vond ik eigenlijk ook wel mooi.

[1:33:36] Ook in reactie tot de vraag die ik van de heer Van Dijk kreeg over... U heeft iets gezegd over welke bijdrage kunnen kerken ook leveren.

[1:33:44] Ik heb in Rincon een speeltuin geopend en dat heb ik onder andere samen met de heer Pastoor gedaan.

[1:33:50] Want op hun terrein van de kerk is een hele mooie soort inclusieve speeltuinen geopened.

[1:33:56] Inclusief in de zin dat daar ook plek is voor jongeren en kinderen met een beperking.

[1:34:01] Maar ook tafeltjes voor ouderen die daar, want er zit ook een oudere centrum eigenlijk aan.

[1:34:04] Die kunnen daar gewoon eventjes gaan zitten en kijken.

[1:34:07] En dat was volgens mij een plek waar je ook kon schaken of dominoën.

[1:34:10] Dus het is een hele mooie gemeenschapsplek daarmee geworden.

[1:34:13] En ik vond het een mooi voorbeeld van hoe je ook juist, wat u ook stelt, hoe je dat met elkaar kunt verbinden.

[1:34:21] Ik durf te stellen dat er vanaf 2010 door mijn voorgangers echt grote stappen zijn gezet.

[1:34:26] Dat herkende ik ook nadat ik daar de vorige keren was geweest om die zorg te verbeteren.

[1:34:32] En de realiteit is ook dat we in 16 jaar niet alles kan en dat we er ook gewoon nog niet zijn.

[1:34:37] En dat sommige opdrachten soms ook moeilijker zijn dan gedacht.

[1:34:41] U heeft allemaal de brief gezien die we gestuurd hebben voorafgaand aan dit debat.

[1:34:47] En daar ben ik natuurlijk ook op ingegaan.

[1:34:49] Net als mijn voorganger streef ik ook naar een voorzieningen niveau dat gelijkwaardig is aan dat in Europees Nederland.

[1:34:56] Om dan gelijk ook even daar aan de vraag te koppelen die ook de heer Van Dijk daarover heeft gesteld.

[1:35:02] Wat betekent dat dan?

[1:35:03] Het betekent in ieder geval niet dat op iedere locatie exact dezelfde voorzieningen beschikbaar moeten zijn.

[1:35:09] Dat wordt namelijk ook best wel ingewikkeld, want voor sommige voorzienen heb je bijvoorbeeld ook, ik noem maar even iets als kraamzorger of als verloskundige, heb je gewoon nodig dat je met enige regelmaat je bekwaamheid, kijk ook even naar de heer Klaassen, daar hadden we laatst ook een debatje over,

[1:35:23] kunt oefenen, zeg maar, om niet alleen bevoegd te zijn, maar ook inderdaad dat te kunnen doen wat gevraagd wordt.

[1:35:29] En op een eiland waar natuurlijk relatief weinig bevallingen zijn, is dat best heel ingewikkeld.

[1:35:34] Dat is ook de reden waarom je dat dan dus niet op dat eilands plaats laat vinden, maar op een plek waar juist wel verloskundigen zijn die dat met grote regelmaat doen, waardoor ze ook bekwaam zijn om dat te doen en er dus ook veilige en passende zorgen wordt verleend.

[1:35:47] Maar het betekent wel dat passende zorg en ondersteuning wel altijd beschikbaar moeten zijn.

[1:35:53] Ook zoals we dat in Nederland hebben.

[1:35:55] Dat betekend dicht bij huis als het kan, van hoge kwaliteit.

[1:35:59] En wat verder weg als dat noodzaak is.

[1:36:01] En dat kan zijn op Sint Maarten of op de Aruba of Curaçao of Bonaire soms.

[1:36:07] Of wat verderweg in Colombia of soms zelfs Nederland.

[1:36:11] Uit de rapporten die zijn verschenen, blijkt ook dat we nog...

[1:36:16] Ik heb een interruptie op uw inleiding.

[1:36:19] Ik was nog met mijn inleinding bezig over het voorstel.

[1:36:22] Even de inleidingen.

[1:36:23] Gaat u verder.

[1:36:25] Uit de rapporten die zijn verschenen blijkt ook dat we dus nog stappen te zetten hebben.

[1:36:28] Er zijn verschillende commissies geweest waaronder de Commissie Goed Gedrag en vele andere betrokken partijen die aanbevelingen hebben gedaan over hoe we dat doel van die gelijkwaardigheid ook kunnen bereiken.

[1:36:39] Ik heb net al iets gezegd over dat het insulaire karakter van die eilanden natuurlijk om maatwerk vraagt.

[1:36:44] Maar ik wil in ieder geval ook mijn dank uitspreken aan iedereen die de afgelopen periode heeft bijgedragen aan die rapporten, aan die adviezen en ook gesprekken.

[1:36:53] Want al die inzichten hebben mij geholpen om een heldere agenda op te stellen met concrete stappen voor de komende jaren.

[1:36:58] En dan denk ik niet alleen aan alle bestuurders, maar ook aan al die mensen die daar met hart en ziel invulling geven aan de zorg op de eilanden.

[1:37:06] Volgens mij moeten we even zwaaien daar naar buiten naar een aantal jongeren die zitten te kijken naar binnen.

[1:37:10] En dan tenslotte, mevrouw Brenk vroeg ook van, maar hoe kijkt u ernaar en wat wilt u nou gaan doen?

[1:37:20] Wat ik in ieder geval zie op die eilanden is dat je daar natuurlijk best wel hele sterke maatschappelijke, en dat is door een aantal van u ook al benoemd, een soort civil society hebt, met een moeilijk woord.

[1:37:30] Waar heel veel maatschappelijk initiatief is.

[1:37:33] En volgens mij is het ontzettend belangrijk dat we dat goed verbinden met het openbaar lichaam.

[1:37:37] Dus met het eilandsbestuur aan hoe we dat kunnen verstevigen en versterken.

[1:37:42] En ik vind bijvoorbeeld, moet ik het even goed zeggen, Rosa de Sharon is bijvoorbeeld zo'n mooi voorbeeld.

[1:37:47] Bijvoorbeeld van jeugdzorg.

[1:37:49] Een ouderstel is daarmee begonnen.

[1:37:51] Die wilde jongeren in hun huis opvangen.

[1:37:54] En de IGJ heeft daar ook op getoetst.

[1:37:56] Die zegt dat klopt gewoon helemaal en daar willen we ook mee verder gaan.

[1:37:59] En dat soort denk ik dat je op die manier die samenlevingen moet stutten.

[1:38:03] En daar hebben we allemaal denk ik een rol in te spelen.

[1:38:07] En wat mij betreft ook de agenda voor de komende jaren.

[1:38:10] En je hebt natuurlijk op elk eiland weer andere uitdagingen.

[1:38:12] Dus ik ga die nu niet allemaal noemen, die heeft u ook wel kunnen zien in de brief.

[1:38:16] Maar wel vanuit dat oogpunt van hoe kunnen we nou die driehoek met elkaar verbinden.

[1:38:20] Wij moeten onze rol pakken, openbaar lichaam heeft een eigen rol.

[1:38:23] En we zien dat die samenleving vooral daarin ook ondersteund moet worden waar ze dat kunnen.

[1:38:29] Voorzitter, dat was mijn inleiding.

[1:38:31] Dan zou ik nu even willen benoemen welke blokjes ik heb.

[1:38:36] Ik hou eigenlijk de lijn aan in de brief die ik ook heb gestuurd.

[1:38:40] Dus ik begin met preventie.

[1:38:41] Daarna zwanger- en kraamzorg.

[1:38:45] Dan de curatieve zorg en medische uitzendingen.

[1:38:48] Dan langdurige zorg.

[1:38:53] Jeugdzorg en huiselijk geweld.

[1:38:56] En al tenslotte nog de andere belangrijke vragen.

[1:38:59] Ja, en dan heb ik een interruptie over de inleiding.

[1:39:02] Mevrouw Tijmstra.

[1:39:04] Het viel me op dat de minister zei... dichtbij als het kan en ver weg of specialistisch als het nodig is.

[1:39:08] Maar juist hier in Europees-Nederland zijn we ook heel erg bezig... met het ontwikkelen van digitale zorg.

[1:39:13] En is de stap die we nemen dichtbij as het kan, digitaal as het kann... en specialistisch as het nodig ist.

[1:39:19] Dus dat triggerde me een beetje, omdat ik juist denk dat er zoveel kansen liggen op die eilanden om iets te doen met digitale zorg, waarbij je specialisme wel hebt, maar van afstand.

[1:39:29] Dus dat is eigenlijk wat ik mee wil geven.

[1:39:31] En ik ga ervan uit dat in de beantwoording ergens in die blokjes wel iets over de kansen of mogelijkheden van digitale zorgen genoemd worden.

[1:39:37] Ja, voorzitter.

[1:39:38] Het mooie van digitaal is dat dat dan dus heel dichtbij gebracht kan worden.

[1:39:41] Dus in die zin, ik vond de uitspraak van mevrouw Wendel wel heel mooi.

[1:39:44] Digitaal, waar kan, fysiek, waar moet?

[1:39:45] Dat is eigenlijk een soort parafrase op wat ik net zei.

[1:39:48] Maar juist denk ik de digitale mogelijkheden die er steeds meer komen... kunnen juist ook heel veel betekenen, juist op de eilanden... omdat je dan heel snel, heel makkelijk zorg dichtbij kunt geven.

[1:39:57] Ik zal dadelijk ook wat verder daarop ingaan.

[1:40:01] Dan ga ik in...

[1:40:04] Ja, nu nog voordat de minister aan het eerste blok begint.

[1:40:07] Niklas?

[1:40:08] Tuurlijk, want neemt de minister dan...

[1:40:12] Het lijkt nu zo over te komen als het heel veel zelfsprekend is, digitaal, als het kan.

[1:40:17] Dan betekent dat volgens mij niet de hardware of de software die je ervoor nodig hebt.

[1:40:25] Maar dat mensen het ook moeten snappen...

[1:40:29] Dat ze dom zijn, dat bedoel ik niet.

[1:40:30] Maar dat die mogelijkheid er is, hoe het werkt.

[1:40:35] Ook de culturele...

[1:40:38] Ik verzin het niet, ik ben daar ook geweest.

[1:40:40] Dat het soms heel moeilijk is dat het in de culturen niet zit om dat allemaal digitaal te doen.

[1:40:45] Dat mensen juist de zorgverlener willen zien.

[1:40:48] Is dat iets waar de minister dadelijk op terugkomt?

[1:40:51] En dat meeneemt in de pleidooi voor digitaals als het kan en dichtbij als het moet?

[1:40:57] Ja, en fysiek als het moet.

[1:40:58] En ik denk dat u heel terecht een punt maakt.

[1:41:03] Dat is ook waarom we het hebben over een gelijkwaardige situatie... omdat je natuurlijk ook te maken hebt met culturen, met gewoontes.

[1:41:09] Een eiland als Saba is weer heel anders dan een eilAND als Sint Eustatius... en dat is weer anders dan Bonaire.

[1:41:14] Dus dat zijn ook de zachte aspecten die je ook mee moet nemen als het gaat over digitalisering.

[1:41:20] Maar bij digitaliseren gaat het ook over wat is überhaupt geschikt om te digitalisieren.

[1:41:24] Dus welke taken en ik zal daar verder dadelijk wat verder op ingaan.

[1:41:29] Ik weet niet overigens in welk blokje precies, dus ik hoop niet dat u mij daarop aanspreekt.

[1:41:33] Preventie.

[1:41:35] De heer Van Dijk had een vraag over de gezonde voeding.

[1:41:39] Dat had u trouwens een aantal mensen van u en dat snap ik ook heel goed.

[1:41:42] Want we zien natuurlijk aan de ene kant dat er sprake is van overgewicht.

[1:41:45] Aan de andere kant, misschien heeft u zelf ook wel in de supermarkten gezien, is het aanbod van verse producten relatief.

[1:41:52] Maar ook elke week op Saba komt er volgens mij een boot met verse groenten.

[1:41:56] Maar na een week is groente niet meer zo vers als op de eerste dag.

[1:41:59] Dus dat is natuurlijk in zichzelf best een vraagstuk.

[1:42:01] En daarom werkt het kabinet ook aan die structurele kant, omdat die sterke importafhankelijkheid van vers voedsel dat voedse ook duur maakt.

[1:42:10] Daarom is er ook 24 miljoen euro uitgetrokken om die voedselszekerheid op de zes eilanden te vergroten.

[1:42:16] Het ministerie van BZK coördineert dat dossier samen met ook het ministerie LVVN om te kijken hoe je dat het beste kan doen.

[1:42:27] Uitgangspunt is natuurlijk dat het leidt ook tot een duurzaam effect, dus meer lokaal voedsel tegen lagere prijzen.

[1:42:35] 18 miljoen komt daarom in een revolverend fonds voor ondernemers voor de lokale productie van verse producten en met 6 miljoenen euro worden lokale overheden ondersteund bij hun eigen initiatieven.

[1:42:46] Ik ben zelf ook bij zo'n initiatief geweest, de Meet.

[1:42:49] Ik weet niet of jullie daar zijn geweest... maar dat was een soort boerderijachtige... niet een boernerij met allemaal koeien... maar een boererij waar ze allemaal groenten verbouwden op Sint Eustatius.

[1:42:59] En daarvan verkopen ze ook een deel.

[1:43:01] Daar laten ze ook mensen met een beperking werken.

[1:43:04] En ik heb toen inderdaad ook de vraag gesteld... zouden zij niet voor een deeln misschien ook een schoolfruit kunnen voorzien op dit eiland?

[1:43:09] Daarvoor zijn nu ook gesprekken met LVVN om te kijken of dat inderdag met elkaar te verbinden is.

[1:43:14] Overigens stuit je daar wel weer op een cultuurprobleem.

[1:43:17] Want mensen vinden het soms best wel ingewikkeld om te moeten gaan werken om hun groente te verbouwen.

[1:43:23] Omdat er weer oude beelden van vorige generaties oproepen.

[1:43:29] Dus daar zie je hoe dat soms echt uit hele goede bedoelingen bestaat.

[1:43:32] En dat je nog best wel even met elkaar wat te doen hebt op dat punt.

[1:43:36] Ik weet niet of ik voor iedereen duidelijk ben wat ik hiermee bedoel.

[1:43:39] Dus ik geloof heel erg dat die integrale aanpakken zorgt voor het meest duurzame effect.

[1:43:46] Vandaar ook die samenwerking met de andere ministeries.

[1:43:49] Dat brengt me ook bij de vraag van mevrouw Tijmstra, welke kansen ik dus zie om lokale voedselproductie nadrukkelijker te vinden aan de preventieve gezondheidsaanpak op de eilanden.

[1:43:58] Ik noemde net al dat bezoek wat ik bij Meet heb afgelegd.

[1:44:03] Medewerkers wezen mij er toen op dat het eten van groenten niet vanzelfsprekend is... ook al is het lokaal geproduceerd en goedkoper.

[1:44:09] Dus dan gaat het ook over het etenen van groente.

[1:44:11] Dus hier is ook een belangrijke taak voor de afdeling in publieke gezondheid.

[1:44:14] Die waren overigens toen ook ter plaatse, toen ik daar was, van de openbare lichamen.

[1:44:20] Die moeten namelijk mensen wijzen op de voordelen van lokaalgeproduceerde groentenen.

[1:44:24] Verder wil ik me ook inzetten op het uitbreiden van schoolmaaltijden en schoolfruit.

[1:44:28] En dan bij voorkeur dus via die lokale productie.

[1:44:31] Maar dat vraagt wel een investering in de lokale voedselproductie.

[1:44:35] Om te zorgen dat er continuïteit van aanbod is.

[1:44:37] Want als je als school afhankelijk wordt van lokaal schoolfruit, dan moet je wel weten dat het er ook steeds is.

[1:44:42] En daarover ga ik in gesprek met de openbare lichamen en met mijn collega-bewindspersonen die zich met voedselszekerheid bezighouden.

[1:44:49] Dan had mevrouw Wendel een vraag over wat nou de resultaten van het programma... schoolmaattijden was en of er een positief effect zichtbaar is.

[1:45:00] Het aanbod van gezonde voeding op scholen is via het programма... tot in 2025 opgeschaald naar alle onderwijsinstellingen op de Besseilanden.

[1:45:11] En de eerste bevindingen zijn positief.

[1:45:13] Scholen en leerlingen beoordelen...

[1:45:15] Het aanbod is waardevol en effectief en we willen het ook graag voorzetten.

[1:45:19] En een succesfactor daarbij is die integrale aanpak.

[1:45:21] Dus het aanbod van gezonde voeding gaat ook gepaard met gezondheidscampagnes.

[1:45:25] En op Bonaire worden bijvoorbeeld op iedere school watertappunten geïnstalleerd en kookworkshops aangeboden.

[1:45:31] En daardoor leren kinderen ook vaardigheden voor een gezonde leefstijl.

[1:45:36] Mevrouw Wendel voelt zich ook af wat ik ga doen om meer bewegen te stimuleren en dat mensen ook worden aangesproken op hun eigen verantwoordelijkheid in plaats van dat we enkel publiek gefinancierde projecten uitvoeren.

[1:45:49] Dat is overigens een vraag die je ook hier in Nederland volgens mij zou kunnen stellen.

[1:45:52] Het is best wel ingewikkeld om als overheid mensen op eigen verandwoordelijheid aan te spreken.

[1:45:56] Volgens mij proberen we dat ook wel heel vaak.

[1:45:58] Wij proberen in ieder geval, net als in Nederland, een aanpak die uitnodigt tot sporten en bewegen en spelen.

[1:46:05] Ik noemde al die speeltuin, maar misschien hebben jullie in Bonaire ook wel dat zwembad in zee gezien.

[1:46:09] Dat is ook gefinancierd door Nederland.

[1:46:11] En daar zie je gewoon dat heel veel mensen daar ook uitgenodigd worden om te gaan zwemmen in zree.

[1:46:16] En soms ook zwemlessen te krijgen.

[1:46:24] Even kijken.

[1:46:24] Ja, dus op Bonaire zie je, daar heb je ook een speciale stichting voor, maar een heel rijk verenigingsleven voor bijvoorbeeld voetbal, honk en softbal, atletiek en zwemmen.

[1:46:33] Je hebt er ook veel van die kruifveldjes waar veel wordt gevoetbald.

[1:46:37] En ook op Saba en Stesia wordt gesport in georganiseerd verband.

[1:46:41] Op Saba wordt overigens ook een nieuwe sporthal gebouwd.

[1:46:43] Ik weet niet of jullie die hebben gezien toen jullie er waren.

[1:46:46] Ook om dat sporten op Sava te verbeteren.

[1:46:49] En inwoners kunnen natuurlijk ook op eigen initiatief sporten en bewegen.

[1:46:53] De eilanden hebben prachtige wandel- en fietsroutes, om maar een voorbeeld te noemen.

[1:46:57] Bijvoorbeeld Mount Senior, hier zeg ik dan maar even.

[1:47:00] Mevrouw van Brenk zei dat het ook belangrijk is... dat de jongste generatie ook de goede gezonde kanten opgaat.

[1:47:07] Daar ben ik het van harte mee eens.

[1:47:09] In Nederland en net zo goed ook op de Caribe.

[1:47:12] En daarom werk ik ook met de eilanden aan een gezamenlijke uitvoeringsagenda... voor preventie en gezondheidsbevordering, met daarin de jeugd ook voorop.

[1:47:19] En dan beginnen we bij de basis.

[1:47:21] En dat is een sterke jeugdzorg op ieder eiland.

[1:47:24] Gezonde voeding op scholen en kinderopvang.

[1:47:27] En meer bewegen gedurende de dag.

[1:47:29] En ik investeer in meer sporten en spelen, dus beter bewegingsonderwijs, meer zwemlessen, meer sport- en beweegaanbod na school.

[1:47:37] En nieuwe speelplekken op ieder eiland, zoals die in ieder geval al in ring komt, maar we hebben er nog meer op de planning staan.

[1:47:45] Mevrouw Wendel zei, hoe kijkt u naar de grote reclames op alcohol en tabak als je op het vliegveld komt?

[1:47:52] En hoe gaan we naar een wat gelijkwaardiger niveau?

[1:47:56] Nou, ik ben het heel erg eens dat ook op het gebied van preventie we naar die gelijkvaardigheid moeten streven.

[1:48:01] En dat bewoners in Caribisch Nederland daarom dus ook dezelfde wettelijke bescherming horen te genieten als wij hier in Europees Nederland hebben.

[1:48:08] Daarom verken ik of de alcoholwet die in Europees Nederlands geldt ook in Caribisch Nederland kan worden geïmplementeerd en in hoeverre de verouderde tabakswetgeving kan worden gemoderniseerd.

[1:48:19] Dat kan dan vervolgens ook gevolgen hebben voor die reclames die je dan ziet.

[1:48:24] Ik verwacht hier de komende weken meer duidelijkheid over te hebben en zal ook in de eerstvolgende brief die ik naar uw Kamer stuur hier dan meer informatie over geven.

[1:48:37] Dan had de heer Vervuurt een thema opgebracht dat denk ik ontzettend belangrijk is, namelijk de weerbaarheid van het zorgsysteem in Caribisch Nederland.

[1:48:45] Ik denk dat we ook allemaal een beetje wakker geworden zijn weer, in ieder geval hier in Nederland, Europees Nederland, naar aanleiding van corona.

[1:48:52] We hebben een brief in voorbereiding als kabinet, juist over die weerbaarheids- en crisisbeheersing in het Caribisch deel van het Koninkrijk.

[1:49:00] Dat gaat dus verder dan alleen de Besseilanden, maar gaat ook over de andere drie landen.

[1:49:04] Mijn collega van BZK zal hiervoor de behandeling van de BZk-begroot in een brief versturen.

[1:49:11] En die zal gaan over strategische noodvoorraden in Caribisch Nederland en over crisismanagementcapaciteiten.

[1:49:17] Ik heb in de recente brief die u heeft gekregen daar ook aandacht aan besteed.

[1:49:21] Ik zal met de zorginstellingen dit najaar risicoanalyses en baseline studies laten uitvoeren.

[1:49:27] Ik denk dat we daarmee bedoelen dat we kijken hoe staat het nu in de basis ermee.

[1:49:31] beheersmaatregelen uitwerken en ook vervolgens die gaan zorgen dat die gaan worden uitgevoerd.

[1:49:38] Ik richt me daarbij op het structureel versterken van de crisisbestendigheid van de zorg in Caribisch Nederland.

[1:49:44] En waar relevant, de samenwerking binnen het Caribisch deel van het Nederland.

[1:49:47] Dus we doen het voor een deel binnen de BES, maar we proberen natuurlijk ook goed te kijken hoe we samen kunnen werken met de drie andere landen.

[1:49:53] En nieuwe dreigingen en geleerde lessen, denk maar aan Venezuela, die worden ook weer verwerkt in de voorbereiding.

[1:50:00] En ik bereid mij verder voor op uiteenlopende crisis die de zorgcontinuïteit kunnen raken.

[1:50:04] Dan gaat het om natuurrampen, grote branden en ongevallen, geopolitieke spanningen, hybride dreigungen, cyberincidenten, uitval van vitale voorzieningen en een grote instroom van migranten.

[1:50:16] En daarnaast zet ik in op gerichte versterking van de infectieziektebestrijding op de eilanden...

[1:50:20] en de pandemische paraatheid samen met de andere eilanden van het Koninkrijk... via het samenwerkingsverband Dutch Caribbean Public Health Expertise Network.

[1:50:30] Ik zal u de afkorting besparen.

[1:50:32] De voorbereiding richt zich steeds op dezelfde kern... noodzakelijke zorg laten doorgaan en kwetsbare patiënten beschermen.

[1:50:41] Voorzitter, ik heb nog twee vragen volgens mij van dit blokje.

[1:50:45] Ja?

[1:50:49] Als de basis niet op orde is, vraagt de heer Vervuurt... hoe moet je zorg bieden als het stroomnet er nog uit ligt?

[1:50:55] Nou, dat heeft absolute aandacht, want dat is natuurlijk heel relevant.

[1:50:58] We zien in ieder geval dat de zorginstellingen op de eilanden... zijn voorbereid op stroomnetsuitval.

[1:51:03] Omdat dit een scenario is in het kader van orkanen of stormen... waar ze vaker mee te maken hebben.

[1:51:09] Die zorginstellen beschikken over generatoren die ervoor zorgen... dat die noodzakelijke zorg doorgang kan vinden bij stroomnutuitval...

[1:51:16] En waar het leveren van noodzakelijke zorg in gevaar zou kunnen komen, zorgen we er ook voor dat de kwetsbare patiënten per direct kunnen worden geëvacueerd.

[1:51:25] En dan tenslotte had mevrouw van Brenk nog een vraag over celibom.

[1:51:30] U zegt, kunnen omwonenden rekenen op een medisch onderzoek en een jaarlijkse check?

[1:51:35] Nou, allereerst is het natuurlijk belangrijk als inwoners, ook die daar in de buurt wonen, klachten hebben dat ze onmiddellijk naar de huisarts gaan.

[1:51:41] Dat is volgens mij de directe medische zorg die ze kunnen krijgen...

[1:51:44] En ik vind het ook belangrijk dat er in het kader van de aanpak van de vuilstoortcrisis de gevolgen voor die volksgezondheid worden betrokken.

[1:51:51] Dus niet alleen het probleem van die vuilstoot in zichzelf, maar ook de directe gevolg voor de gezondheid van mensen.

[1:51:59] Het RIVM heeft daar voor de zomer advies over uitgebracht.

[1:52:03] Maar het is wel aan het bestuurscollege van Bonaire om daar een besluit over te nemen.

[1:52:08] Dat ligt niet bij ons als kabinet, maar dat ligt bij het lokaal bestuur.

[1:52:13] En ook op grond van de wet publieke gezondheid BES, die dus op de eilanden geldt, ligt die verantwoordelijkheid dus niet bij mij.

[1:52:23] Ik zal in ieder geval wel bij het bestuurscollege aandringen.

[1:52:26] Overigens volgens mij mijn collega vanuit INW, staatssecretaris Bertram, is alvast maar onlangs bij de celibond geweest.

[1:52:34] Volgens mij afgelopen weekend of het weekend daarvoor is ook volgens afgelopende week in de Kamer de debat ook hierover gesproken.

[1:52:40] Dus volgens mij hebben we het allemaal best wel in beeld, maar de eerste verantwoordelijkheid voor de gezondheid ligt wel bij de Eilandsraad en het bestuur daarvan.

[1:52:51] In het najaar ontvangt de Kamer in ieder geval meer informatie over de stappen die zijn gezet door het openbaar lichaam met betrekking tot het gezondheidsonderzoek.

[1:52:59] Dank u wel.

[1:53:03] Dank u wel voorzitter, dank u wel meneer Vervuurt.

[1:53:05] Ik wilde een vraag voorleggen aan de minister daar waar het ging over de samenwerking met de andere eilanden, Ruba-Curaçao en Sint Maarten.

[1:53:17] Welke politieke of andere soort drempels ziet de minister om dat voor elkaar te krijgen?

[1:53:27] Een van de redenen waarom bijvoorbeeld dat vervoer met dat win-air heel duur is, is dat Sint Maarten gewoon zegt, ja het is buitenland, dus we vragen gewoon veel hogere landingsrechten.

[1:53:39] Dus het is heel erg belangrijk hoe bijvoorbeeld een ander land, Sint-Maarten, kijkt naar het andere deel van het grievisdeel en dan in ieder geval op dit onderdeel zegt van, ja dat is buiteland, dus wij gaan heel andere dingen eisen.

[1:53:55] Ziet de minister andere bedreigingen als het gaat over die samenwerking voor de oplossingen die de minister net zelf voorstelde?

[1:54:02] Voorzitter, ik zie vooral kansen om heel eerlijk te zijn.

[1:54:05] En ik merk ook echt wel, ook in de andere landen moet ik zeggen... het zijn natuurlijk eilanden, maar ook landen... dat er echt wel bereidheid is om te kijken hoe samenwerking plaats kan vinden.

[1:54:14] Dat zie ik ook bijvoorbeeld tussen de ziekenhuizen.

[1:54:16] Die zijn ook met elkaar in gesprek van hoe kunnen we nou elkaar versterken?

[1:54:19] Hoe kunnen we bijvoorbeeld ook ervoor kiezen, zoals we dat in Nederland ook doen... om bepaalde specialismen in bepaald ziekenhuis te beleggen... zodat je goede kwalitatieve hoge zorg hebt...

[1:54:28] Maar niet allemaal in hetzelfde ziekenhuis.

[1:54:30] Dus ik zie vooral heel veel samenwerking.

[1:54:32] Als het gaat over die landingsrechten, dat is volgens mij iets wat bij IMW ligt.

[1:54:36] Dus daar heb ik niet onmiddellijk een antwoord op.

[1:54:38] Maar dat kan ik...

[1:54:39] Nee.

[1:54:40] We hebben ook één keer in het jaar, en dat zal dit jaar in november zijn, ook een vierlandenoverleg.

[1:54:46] Waarin ik ook met de ministers van de landen spreek.

[1:54:50] En waar we het ook over dit soort thema's hebben.

[1:54:52] Dus in die zin zie ik, ik zie ook belemmering, maar ik zie absoluut ook kansen om met elkaar de problemen op te pakken.

[1:55:00] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:55:03] De minister geeft aan dat ze daadkrachtig samen met collega Hermans aan de slag is om ook te werken aan de weerbaarheid, ook op de Besseinlanden.

[1:55:13] Dat zie ik ook terug in de beantwoording over wat ik net zei, over de stroomuitval die mogelijk plaats zou vinden.

[1:55:18] Het was meer metaforisch bedoeld, maar goed om te zien dat de minister daar zo proactief mee bezig is dat ze op elke vraag een antwoord heeft.

[1:55:28] Eén opmerking en één vraag daarin.

[1:55:30] Het zou mooi zijn denk ik dat in de samenwerking met de BES-eilanden, als ook in de brief over de weerbare zorg die over enkele weken komt, als daarin ook het perspectief van Caribisch Nederland meegenomen wordt.

[1:55:45] Maar dat hoorde ik volgens mij de minister net zeggen.

[1:55:47] En de vraag die daarna komt, ik hoorde de minister zeggen...

[1:55:51] dat ze ook met de zorginstellingen en met de lokaal bestuur... ook in overleg gaat over noodvoorzieningen, noodvoorraden, allemaal dat soort dingen.

[1:55:59] Kan de minister toezeggen om op het moment dat ze dat heeft gedaan... om dat ook aan de Kamer te laten weten en ons daarover te informeren?

[1:56:06] Ja, op beide vragen is het korte antwoord ja, dat kan ik.

[1:56:09] En dat perspectief waar u me vraagt zal ook in de brief zitten die u krijgt.

[1:56:15] En of ik op elke vraag een antwoорд heb, ja tot nu toe blijkbaar wel... maar dat durf ik niet helemaal te garanderen.

[1:56:23] Meneer Fuurt, ja?

[1:56:24] Het was D. van Dijk.

[1:56:27] Dank voorzitter.

[1:56:28] De minister ging ook in op de noodzaak.

[1:56:32] Zo werd hij volgens mij ook helemaal aan deze kant van de tafel gedeeld om de lokale agrarische productie te vergroten.

[1:56:38] Dat lijkt zeker van buitenaf ook een bepaald must, een onbetwiste iets.

[1:56:43] Tegelijkertijd noemde de minister ook wel het negatieve imago van werk op het land en dergelijke.

[1:56:48] En mijn vraag hierbij is vooral, hoe stelt het lokaal bestuur zich daarbij op?

[1:56:52] Steunt u onze doelstelling of voel je daar dezelfde gevoeligheden?

[1:56:57] Kunnen mensen daar nog op reflecteren en kunnen we daar nog iets betekenen?

[1:57:02] Nee, mijn beeld is dat ze zich daar heel constructief in opstellen.

[1:57:06] Dus in die zin is het volgens mij veel meer iets wat bij de bevolking nog gewoon is en wat we gewoon met elkaar natuurlijk moeten leren te veranderen, denk ik.

[1:57:15] Dat begint ook volgens me bij de jeugd, dus bij kooklessen en bij laten zien hoe fijn en lekker het kan zijn als je gewoon verse groenten hebt.

[1:57:21] Maar daar werken we goed in samen.

[1:57:29] Volgens mij kunt u... Oh, mevrouw Van Brenk, sorry.

[1:57:36] MevrouWanVanBrenk.

[1:57:38] Voorzitter, even kort.

[1:57:40] Ik begrijp dat er een debat geweest is over Celibon.

[1:57:43] Hebben wij niet bij kunnen wonen, kleine fractie.

[1:57:46] Maar als wij in de rapportage eind van het jaar een terugkoppeling krijgen... dan zou ik ook graag in die rapportage terug willen zien... als de minister dat kan toezeggen.

[1:57:58] Welke actie de Eilandraad heeft genomen.

[1:58:00] Omdat wij echt het gevoel hebben dat die bewoners geruststelling moeten krijgen.

[1:58:07] Ze hebben heel lang daar geroepen en voor mijn gevoeld bijna niet gehoord.

[1:58:12] Dus als die toezegging er kan komen dat ook dat in beeld gebracht wordt.

[1:58:16] Voor ons zou ik dat heel prettig vinden.

[1:58:20] Ja, voorzitter, daar krijgt u inderdaad bericht over.

[1:58:24] Maar dat gaat vooral via de leiding van BZK.

[1:58:26] Die gaat erover rapporteren.

[1:58:27] Maar dan neem ik in ieder geval mee, want dat is wat u vraagt.

[1:58:29] Wat doet nou precies het openbaar lichaam daar dan in?

[1:58:35] Voorzitter.

[1:58:36] Dan kom ik bij het blokje zwanger en kraamzorg.

[1:58:39] Nou, ik had eerlijk gezegd niet anders verwachtend te kennen mevrouw vliegend hard als iemand die daar echt een hart voor heeft.

[1:58:44] Dus dat is ook mooi om dat ook bij dit dossier terug te zien komen.

[1:58:48] U zegt dat het belangrijk is.

[1:58:52] Ja, u zegt kraamzorg is niet toegankelijk.

[1:58:53] Nou, dat is niet het geval, denk ik.

[1:58:56] En dat het ook niet te rijmen is met de ambities van kansrijke start.

[1:58:58] Maar u vraagt vooral of ik bereid ben om zo snel mogelijk kraam zorg op te zetten en het aanbod te verbeteren.

[1:59:04] Het is volgens mij ontzettend belangrijk dat we die kansrijke start voor ieder kind ook op de eilanden gaan.

[1:59:13] Dat wordt al uitgerold, maar dat we daarmee verder gaan.

[1:59:15] En kraamzorg is daarvan natuurlijk een essentieel onderdeel.

[1:59:18] Dus het is ook heel belangrijk dat die geboortezorg goed wordt geregeld op de Eilanden.

[1:59:23] Vrouwen van Saba en Sint-Eustatius die op Sint Maarten bevallen...

[1:59:27] ...kunnen daar wel gebruik maken van de beschikbare kraamzorg via het wit-gele kruis.

[1:59:32] Op de kleine eilanden als Saba en Sint Eustatius is het aantal geboorten per jaar gering.

[1:59:37] Daar refereerde ik net al even aan, want dat gaat heel erg over of de mensen daar dan ook wel bekwaam zijn om dat te doen.

[1:59:42] En daardoor is het dus ook niet haalbaar om dezelfde grote flexibele schil van kraamverzorgende paraat te hebben... ...zoals wij dat hier in het Europese Nederland kennen en ook op Bonaire...

[1:59:52] Daarom kijken we in afstemming met de lokale partijen, zoals het SEHCF op Sint Eustatius en Saba Cares, naar een maatwerkoplossing door de nazorg na de bevalling structureel te beleggen bij de lokalen thuiszorg en getrainde verpleegkundigen.

[2:00:09] En daarmee willen we ook die continuïteit borgen, ook bij een klein aantal geboorten.

[2:00:00] ...naar een maatwerkoplossing door de nazorg na de bevalling structureel te beleggen... ...bij de lokale thuiszorg en getrainde verpleegkundigen.

[2:00:09] En daarmee willen we ook die continuïteit borgen, ook bij een klein aantal geboorten.

[2:00:13] En op Bonaire wordt de kraamzorg aangeboden vanuit het ziekenhuis... ...of eigenlijk Fondation Mariadal, want ik doe tekort om dat alleen een ziekenhuizen te noemen denk ik...

[2:00:22] Ze hebben net als de zorgaanbieders in Europees Nederland soms ook wel te kampen met tekorten voor wat betreft verloskundige zorg.

[2:00:29] Maar dat heeft geen invloed op de kraamzorg thuis.

[2:00:32] En ik ga wel in gesprek met Fondation Mariadal over mogelijke verbeteringen in het kraamzargaanbod.

[2:00:42] Vliegend hart.

[2:00:42] Ja, voorzitter.

[2:00:44] Over die haalbaarheid.

[2:00:46] Ik begrijp heel goed, we hebben een kleine omvang.

[2:00:49] Ik heb bijvoorbeeld ook niet gezegd in mijn stuk dat er bijvoorbeeld een vloskundige op het kleine eiland moet zijn.

[2:00:53] Want ik besef me ter degen goed als vlosken dat dat niet helemaal mogelijk is.

[2:00:57] Maar de haalbarheid van kraamzorg, daar denkt bijvoorbeeld Stacia Healthcare Foundation anders over.

[2:01:01] Die heeft vorig jaar een voorstel ingediend.

[2:01:03] Om maatwerk, want dit is allemaal maatwerken, dat was ook mijn betoog.

[2:01:08] Om daar een variant van die kraamzorg op te zetten.

[2:01:11] Die is vorig jaar afgewezen.

[2:01:12] Zij roepen op, daar is nood aan.

[2:01:14] Vrouwen roep op, er is nood.

[2:01:17] Dus ik zou graag een reactie van de minister willen hebben.

[2:01:20] Hoe ziet zij dat?

[2:01:21] En als het over Bonaire gaat, ik ga hem toch maar even in één vatten.

[2:01:26] Dan, ik heb met loskundigen gesproken, met alle zorgverleners.

[2:01:30] Er is daar een vorm van kraamzorg, maar dat is één uur per dag in de praktijk en op dag vijf en zeven als standaard niet.

[2:01:36] Als we kijken naar de minimale eisen in Europees Nederland, is dat 24 uur minimaal en eigenlijk was de standaarde altijd 49 uur.

[2:01:43] Dus wat mij betreft, als je kijkt naar die standaarden, behalen we dat op beide eilanden niet.

[2:01:47] En ik zou heel graag dat horen van de minister.

[2:01:50] Hoe gaat zich daarvoor inzetten?

[2:01:52] Voor wat betreft uw eerste vraag, volgens mij gaf ik net ook aan in mijn antwoord dat we daarover nu ook in gesprek zijn op Sinterstaatjes om te kijken hoe we dat ook via de thuiszorg en speciaal opgeleide verpleegkundigen die kraamzorg ook kunnen gaan bieden.

[2:02:06] Voor wat bestrekt uw vraag over Bonaire heb ik niet zo scherp hoe dat nou precies in uren zich laat uitdrukken, maar heb ik ook gezegd dat we ook gaan kijken met het ziekenhuis daar, of tenminste met het gezondheidscentrum daar, van hoe kunnen we dat dan inderdaad ook verbeteren, die kraamazorg.

[2:02:19] Dus in die zin kan ik dat toezeggen.

[2:02:21] Maar de hele specifieke, dat is mij niet helemaal bekend.

[2:02:23] Maar dat is wel iets om gewoon eens even mee te nemen in dat gesprek en even uit te zoeken hoe dat er nou precies uitziet.

[2:02:28] En of we inderdaad wel de kwaliteit kunnen leveren die we ook gewoon graag willen dat er geleverd wordt.

[2:02:36] Ik heb nog meer van uw vragen hoor.

[2:02:41] U vraagt of ik het eens ben dat een private ruimte tijdens de bevalling een minimale voorwaarde is voor de geboortezorg.

[2:02:47] En dat ik kan toezeggen dat dat in het nieuwe ziekenhuis in Sint Maarten ook komt.

[2:02:51] Ja, ik denk dat het inderdaad heel prettig is.

[2:02:52] Ik heb zelf ook drie bevallingen gedaan om dat in een...

[2:02:55] ...private ruimte te kunnen doen als dat mogelijk is.

[2:02:57] Dus dat onderschrijf ik volledig.

[2:03:01] Ik kan niet toezeggen dat iedere zwangere vrouw uit Saba en Sint Eustatius... ...die nu op Sint Maarten bevalt, gedurende de gehele bevalling... ...en de periode daarna over een privé- of eenpersoonskamer kan beschikken.

[2:03:12] Maar ik heb wel begrepen dat actieve bevallingen altijd in de privékamer plaatsvinden.

[2:03:16] De precieze inrichting en capaciteit van het nieuwe ziekenhuis... ...zijn in principe de verantwoordelijkheid van het ziekenhuizen in Sint-Maarten zelf...

[2:03:23] En in het nieuwe ziekenhuis weet ik wel dat er bevallingssuites zijn gepland, waar vanaf de actieve fase de vrouw verblijft en waar ze ook na de bevalling samen met haar baby en partner kan blijven.

[2:03:34] En met de geplande bevallsuites wordt daarmee meer privacy en continuïteit geboden tijdens en na de

[2:03:43] Ik zie mevrouw Vliegert-Hart aarzelen, dus ik weet niet of ik door moet gaan.

[2:03:47] Heeft u nog meer?

[2:03:49] Ik heb nog drie vragen.

[2:03:52] We gaan even het blokje afmaken.

[2:03:54] Gaat u door.

[2:03:59] U vraagt of het programma als Nu Niet Zwanger voldoende aansluit bij de caribische context... of er maatwerk nodig is.

[2:04:05] Er is inderdaad maat werk nodig.

[2:04:07] De openbare lichamen implementeren dit nu zelf.

[2:04:10] Zij hebben ook het beste zicht op hoe dat het beste aansluit bij de specifieke contexten op het eiland en kunnen daarop ook dan het programma aanpassen.

[2:04:19] We weten wel welke werkzame elementen er zitten in dat programma en die basis van het programма blijft wel in stand, maar krijgt vooral een lokale vertaling.

[2:04:28] En zo koos bijvoorbeeld, om een voorbeeld te noemen, Bonaire voor de aangepaste naam

[2:04:31] Mijn toekomst, mijn bewuste keuze.

[2:04:33] Mi futuro, mi escoso consciente.

[2:04:37] Kijken of ik dat goed zeg.

[2:04:38] Ja, dat wordt je eigenlijk niet.

[2:04:40] En die is daarmee gestart en die verbreedt de implementatie ook verder in de keten.

[2:04:44] En eind van dit jaar zullen ook Saba en Sint-Eustatius een start daarmee gaan maken.

[2:04:50] U zegt dat het belangrijk is om een goede en complete voorlichting tijdens de zwangerschap... ...als onderdeel van kansrijke start voor ieder kind te hebben.

[2:05:01] En of ik bereid ben om in kaart te brengen wat daarvoor nodig is.

[2:05:06] Ik ben het met u eens dat het heel belangrijk is dat die kennis en die voorlichtingen verbeterd worden rondom zwangersschap.

[2:05:13] We weten dat groepzorg en centering pregnancy in Europees Nederland werkzame elementen kennen...

[2:05:18] De opgave is wel om te toetsen of deze elementen ook zomaar overplaatsbaar zijn, omdat we nou eenmaal wel lage geboorteaantallen hebben op die eilanden.

[2:05:25] Dus dat is wel de uitdaging voor het vormen van een groep.

[2:05:28] En hij moet ook aansluiten bij de culturele en sociale contexten op de eilenden.

[2:05:32] Maar ik ben wel bereid om binnen de geboortezorgketen te bespreken of groepzorg en centeringpregnancy tegemoet kan komen aan die lokale behoeften.

[2:05:41] Dan had u nog een vraag over de lactatiekundige zorg.

[2:05:44] U zegt dat dat nu niet vergoed wordt, maar het wordt wel vergoedd op basis van de regeling Aanspraken Zorgverzekering BES.

[2:05:50] Dus vrouwen op Bonaire kunnen gebruikmaken van de lactatiekundige zorgen.

[2:05:54] Die wordt aangeboden door Fondation Mariadal.

[2:05:58] En vrouw op Saba en Stasia kunnen gebruikt maken van lactatie kundig advies op afstand.

[2:06:03] aangeboden door datzelfde centrum.

[2:06:05] En ik ben ook bereid om te onderzoeken... hoe die lactatiekundige zorg ook verder kunnen verbeteren.

[2:06:09] En daar neem ik dan in mee de digitale manieren... die we daarbij zouden kunnen inzetten.

[2:06:14] En dan tenslotte, mevrouw Vliegendhart... hoe het zit met het geboorteverlof.

[2:06:17] Om kort te zeggen zal ik in ieder geval bij mijn collega... dat belang van het partnerverlof onder de aandacht brengen.

[2:06:25] Ik weet dat hij op dit moment bezig is... aan de gefaseerde invoering van het aangenomen wetvoorstel...

[2:06:33] En dan gaat het om partnerverlof van 2,5 dag bij de volledige werkweek.

[2:06:38] Dus dat loopt en ik ga daar ook nog even onder de aandacht brengen dat het ook op de eilanden van belang is.

[2:06:43] Dat waren de vragen op dit onderwerp, voorzitter.

[2:06:46] Mevrouw Vliegentart.

[2:06:48] Dit is uw tweede interruptie.

[2:06:49] Trouwens, in totaal, maar dat spreekt voor zich, zijn het er vier.

[2:06:51] Maar dat heb ik niet.

[2:06:53] Vier, oké.

[2:06:55] Even over het ziekenhuis, dus het bevallen.

[2:06:58] Om het even goed scherp te hebben.

[2:07:00] Ik kan me begrijpen dat we nu niet direct invloed hebben op de huidige situatie.

[2:07:05] Niet direct kunnen zeggen, nou, we gaan het regelen en nu hoeven vrouwen niet meer in een groep te bevannen.

[2:07:09] Op een zaal, zoals mevrouw Van Brenk dat ook zei.

[2:07:12] Maar bij het nieuwe ziekenhuis, klopt het dat u zegt dat u dan kunt garanderen dat vrouwen de gehele bevalling alleen in kamer hebben?

[2:07:22] Want ik wil nog wel een keer benadrukken...

[2:07:24] Het is het ziekenhuis op Sint Maarten, maar Nederland kopen wij zorgen en wij zijn in verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van zorg.

[2:07:31] De minimale eisen, hoe gaan we met vrouwen om?

[2:07:35] Dus ik vind het wel echt heel erg belangrijk en ik hoop ook die toezegging te krijgen.

[2:07:39] Of dat u in ieder geval aan de slag gaat, want het is echt een enorme zorg van de vrouwe.

[2:07:43] Dat bij het nieuwe ziekenhuizen we wel kunnen garanderen dat deze vrouw dezelfde minimale gelijkwaardige zorg als Europees Nederland krijgt.

[2:07:49] Wat ik kan garanderen is dat die bevallingssuites daar komen.

[2:07:53] Maar het heeft natuurlijk wel een beetje te maken, net zo goed als dat in Nederland ook geldt, hoeveel vrouwen zich daar dan voor aanmelden.

[2:07:57] Dat laat zich lastig plannen soms.

[2:07:59] En dan krijg je natuurlijk wel vervolgens de vraag, stel dan dat je zegt ja maar we garandereren dat er een privé suite is.

[2:08:05] Ja wat ga je dan doen?

[2:08:06] Ga je dan vrouw naar Bonaire brengen of naar...

[2:08:09] Curaçao of...

[2:08:12] Dat zijn volgens mij dan vragen die dan...

[2:08:14] Dat vind ik dan ook wel weer ingewikkeld.

[2:08:15] Want de vraag is of een vrouw daar dan op zit te wachten.

[2:08:18] En de hele familie.

[2:08:19] Dus wat ik kan garanderen is dat die suites te komen... Die zijn natuurlijk ook wel gebaseerd, ga ik vanuit, op de vraag die er is.

[2:08:26] Dus daar moet het aanbod ook in voorzien.

[2:08:27] Maar of dat in alle gevallen altijd zo zal zijn... Ja, die garantie kan ik hier niet geven.

[2:08:35] Ja?

[2:08:35] Nog een interruptie, maar ik heb er niet zoveel.

[2:08:37] Dus ik moet even zoeken welke...

[2:08:42] U heeft er nog twee.

[2:09:04] Prima.

[2:09:04] Dan vraag ik de minister om naar het volgende blok te gaan.

[2:09:09] ...curatieve zorg en medische uitzendingen.

[2:09:12] Ja, voorzitter, dat klopt helemaal.

[2:09:14] Dan begin ik bij een vraag van mevrouw Van Brenk... ...die zegt dat transport natuurlijk op eilanden... ...een heel erg belangrijke factor is.

[2:09:25] En of ik duidelijkheid kan geven of alle problemen worden aangepakt... ...en of het ook betaalbaar blijft voor de bevolking... ...waar ook gewoon armoede een belangrijker rol speelt...

[2:09:38] Ja, dit is natuurlijk belangrijk, want als bewoner van Caribisch Nederland kom je alleen maar van het eiland af, vaak via de lucht, want met de boot is het best wel bumpy.

[2:09:47] Ik weet niet of jullie dat pontje hebben gezien tussen Stecia en Saba, maar daar worden geloof ik de zakjes uitgedeeld als je met die boot meegaat, omdat het zo ontzettend onstuimig is.

[2:09:59] Dus het gaat vaak via je lucht.

[2:10:01] Mijn collega's van INW en BZK zijn daar heel hard mee bezig.

[2:10:08] Van mijn kant wil ik in ieder geval benadrukken dat wij als VWS al jaren continuïteit in het medisch vervoer waarborgen.

[2:10:14] Er zijn contracten met verschillende maatschappijen, niet alleen WinAir, om patiënten naar hun behandelaars op andere eilanden te kunnen brengen.

[2:10:21] En dat gaat grotendeels met charters, maar soms ook reizen patiënten zelfstandig.

[2:10:25] En regelen wij of ZJCN de tickets.

[2:10:28] Patiënten hoeven hier niet voor te betalen en er is ook geen eigen bijdrage.

[2:10:32] En dat geldt ook voor medisch grondvervoer bij ziekenhuisafspraken.

[2:10:36] En daar waar het vervoer op de eilanden zelf betreft organiseert ZJZN op elk eiland vervoeren van en naar de dagbesteding.

[2:10:42] Patriënten hoeven daar ook niets voor te bedalen.

[2:10:45] En op Saba en Sint-Eustatius hebben de openbare lichamen sociaal transport georganiseerd...

[2:10:51] waar kwetsbare inwoners gebruik van kunnen maken voor bijvoorbeeld kappersbezoek of boodschappen.

[2:10:56] En Bonaire is ook bezig om dat in te richten en ook daar hoeven bewoners niet voor te betalen.

[2:11:01] Dat vind ik overigens een mooi sociaal initiatief.

[2:11:04] Dat vertelde de gezagvoerder mij ook, dat je gewoon langs de weg kan staan en dat je altijd wel wordt meegenomen door iemand.

[2:11:10] Dat is natuurlijk weer het voordeel van zo'n eiland.

[2:11:13] Mevrouw Tijmscham en mevrouwe van Brenk vroegen over de nieuwbouw op Sint Eustatius.

[2:11:20] Ik ben daar ook geweest.

[2:11:21] Ik heb dezelfde presentatie als u gezien van het geïntegreerde woonzorgcentrum.

[2:11:26] En ik vind het ook ontzettend belangrijk dat dat er gaat komen op Sinterstatius.

[2:11:29] Er zijn al wel flinke stappen gezet in het nieuwbouwproces.

[2:11:33] Zo is die eerste ronde al afgerond.

[2:11:35] Dat betekent dat het programma van IJssel klaar ligt en binnenkort zal de tweede fase gaan starten.

[2:11:39] En dat gaat over het functioneel ontwerp, over milieuonderzoek, et cetera.

[2:11:43] Daarnaast loopt het fusieproces waar een aantal van u ook al over sprak.

[2:11:49] Tussen Sint-Eustatius Healthcare Foundation en het Auxiliary Home.

[2:11:53] Het klopt dat het openbaar lichaam recentelijk heeft besloten dat ze een kavel beschikbaar willen stellen aan een nieuw te vormen organisatie.

[2:12:02] Dus daarom hebben ze eigenlijk die fusie geëist.

[2:12:04] Dat is ook wel een besluit waar ik achter sta en wij hebben in dit fusieproces inmiddels een fusiebegeleider aangezocht die op Sint-Eustatius de eerste fase van de fusie ook gaat begeleiden.

[2:12:14] En de verwachting is dat in september en oktober de kaders voor deze fusie ook helder zullen worden.

[2:12:19] En ja, dat gaat natuurlijk helpen om dat hele planvormingsproces te versnellen.

[2:12:24] En dat zich ook baten zullen gaan voordoen.

[2:12:26] Dat hebben we ook op Saba gezien, bij Saba Cares.

[2:12:29] En wat mij betreft is daarom afzonderlijk doorgaan ook geen optie.

[2:12:32] Ook omdat het openbaar lichaam de kavel voor het nieuwe woonzorgcentrum alleen aan de nieuwe organisatie beschikbaar stelt.

[2:12:38] En de benodigde middelen tot en met het bouwrijp maken van de kavel zijn beschikbaar tot en 31 december 2028.

[2:12:46] Wat de kosten van de nieuwbouw gaan zijn, dat is op dit moment nog niet helder.

[2:12:50] Maar dat heeft alles te maken met dat het functioneel ontwerp gewoon nog niet af is.

[2:12:54] En het gesprek over de financiën ga ik starten als de kosten daarover bekend zijn.

[2:13:01] Mevrouw Van Brink.

[2:13:04] Voorzitter, ik probeer even goed op me door te laten dringen wat de minister zegt.

[2:13:12] Er zijn nu twee afzonderlijke clubs.

[2:13:14] Ze zijn bezig iets nieuws te bouwen.

[2:13:18] Daarvan is nu de eis van als ze niet gaan fuseren komt het geld er niet.

[2:13:24] En dan gebeurt er dus helemaal niks, want het is nu al een groot deel van het jaar dat het al stil ligt.

[2:13:31] Ik begrijp het dus goed dat het gewoon helemaal van tafel is als de partijen niet willen fuseren en dat het oude zeg maar in stand blijft.

[2:13:42] Dus dat het ziekenhuis blijft waar het nu is en de nieuwbouw gewoon helemaal niet doorgaat.

[2:13:46] Ja, voorzitter, dit is een vrij theoretische vraag.

[2:13:48] Want in theorie zou dat zo zijn, maar de partijen willen graag fuseren.

[2:13:51] En volgens mij wordt vooral op dit moment onderzocht hoe we die fusie op een goede manier kunnen vormgeven.

[2:13:55] Daarom hebben we nu ook een onafhankelijk...

[2:13:57] Een fusiebegeleider daarvoor aangesteld die gewoon nu met de partijen om tafel zit.

[2:14:02] Om te zorgen dat dit er gewoon gaat komen.

[2:14:04] Het is gewoon denk ik ongelooflijk belangrijk op dit eiland dat we zo'n integraal en geïntegreerd centrum daar hebben.

[2:14:10] En daar heeft volgens mij iedereen belang bij.

[2:14:12] En nou ja, daar is ook op dit moment wat het ons betreft helemaal geen ruis over.

[2:14:17] Maar wel over hoe doe je dat dan?

[2:14:18] Op welke voorwaarden ga je die fusie aan?

[2:14:22] Dus mocht dat later in het proces toch tot iets leiden wat we niet willen, dan kom ik uiteraard daarop terug.

[2:14:27] Maar op dit moment zie ik dat niet.

[2:14:33] Voorzitter, het klinkt als slikken of stikken, anders krijg je het niet.

[2:14:39] Dan krijg jij geen geld en gaan we dat niet doen.

[2:14:42] Maar u denkt dat partijen dat wel graag willen en dat die fusie dus...

[2:14:49] geen probleem is en dat het dus echt gerealiseerd gaat worden.

[2:14:53] Ja, zover mij op dit moment bekend is, is dat inderdaad het geval.

[2:14:55] Wij hebben overigens ook niet die fusie gesteld.

[2:14:58] Dat is een eis vanuit het openbaar lichaam.

[2:15:01] En die hebben we dat ook weer verbonden aan de grond die ze beschikbaar hebben gesteld voor de bouw van dit centrum.

[2:15:06] En volgens mij is iedereen hier gewoon ook bij gediend dat dit centrum gaat komen.

[2:15:11] Zo heb ik ook geluisterd naar de mensen die er toen waren met wie ik sprak.

[2:15:14] En is het nu vooral even zaak om te kijken hoe je nou die twee organisaties op een goede manier in één organisatie vormgeeft.

[2:15:24] Dan had mevrouw Wendel de vraag om weer even naar een heel ander onderwerp te gaan over de resultaten van de pilot met CaribHealth en of dat schaalbaar is.

[2:15:35] Ik heb net al gezegd, digitaal waar het kan, fysiek waar het moet.

[2:15:39] Die pilot heeft ook laten zien dat hybride huisartsenzorg technisch, organisatorisch en medisch goed uitvoerbaar is...

[2:15:45] En die toepassing werd ook door de patiënten en zorgverleners positief gewaardeerd.

[2:15:51] En daar hebben we ook van geleerd, hoe kun je dat nou ook toepassen binnen de eerste lijns zorg.

[2:15:57] En ik ben ook aan het kijken hoe we nou wat we daar geleerd hebben, hoe je dat kunt benutten voor ook de drie eilanden en hoe we daar die betere digitale toegang kunnen verzorgen.

[2:16:06] Tegelijkertijd is ook niet elke vorm van zorg natuurlijk vergelijkbaar één op één met huisartsenzorg, maar dat zult u denk ik ook wel met mij eens zijn.

[2:16:14] Dus je zult ook wel per zorgvorm moeten kijken hoe je dat dan kunt vormgeven, wat kun je digitaal doen, maar wat moet je misschien toch ook wel fysiek blijven doen?

[2:16:22] Wat is er nodig in de organisatie en ook in de samenwerking met zorgverleners?

[2:16:26] We zien natuurlijk wel tegelijkertijd dat de innovatie op dit vlak echt heel hard gaat.

[2:16:31] En daarmee verwacht ik ook wel dat we de komende jaren nog veel meer gebruik van kunnen gaan maken.

[2:16:37] Nou ja, dat eigenlijk.

[2:16:40] Gevuurd en dan Wendel.

[2:16:44] U gaat elkaar aanvullen.

[2:16:45] Ja, voorzitter.

[2:16:46] Ik heb daar in mijn spreektekst ook iets over gevraagd aan de minister.

[2:16:49] Van hoe kunnen we dat nou zo goed mogelijk doen?

[2:16:51] Hoe kunnen we nou zo opschalen?

[2:16:53] Hoe kun je ervoor zorgen dat die innovaties nou landen aan het bed?

[2:16:58] Als je dat zo wil zeggen.

[2:16:59] En wat ik mij daar een beetje bij afvraag.

[2:17:01] Misschien kan de minister daar antwoord op geven.

[2:17:03] Ik denk niet dat ze dat meteen kan.

[2:17:05] Dus dan kunnen we die ook nog even toetsen.

[2:17:08] Maar misschien in de tweede termijn anders.

[2:17:10] Hoe werkt het nou precies?

[2:17:11] Hoe vindt een innovatie...

[2:17:15] zijn weg naar de kliniek op de eilanden.

[2:17:19] We weten hoe dat hier in Europees Nederland werkt.

[2:17:21] Dat gaat onder andere natuurlijk met de zorgverzekeraars... die daar een rol in spelen en dat de zorgaanbieders daar een weg in vinden.

[2:17:28] Maar op de Eilanden gaat het natuurlijk net iets anders... met de rol bijvoorbeeld van ZJCN...

[2:17:33] Maar we zien, tenminste ik zie dat er een enorme achterstand is wat ik zou willen noemen op het implementeren van zorginnovaties op de eilanden.

[2:17:42] En ik ben heel erg benieuwd hoe kunnen we dat nou aanzwingelen en om dat te kunnen doen moeten we eerst begrijpen hoe het werkt en misschien kan de minister daar in de tweede termijn even op terugkomen.

[2:17:51] Ja voorzitter dat zeg ik toe.

[2:17:53] Helder.

[2:17:54] Mevrouw Wendel.

[2:17:59] Ja, voorzitter.

[2:18:00] De minister gaf aan, eventjes in mijn eigen woorden vertaald, dat ze gaat kijken hoe die digitale zorg nu verder opgeschaald kan worden.

[2:18:09] Dat ze gaat gaan kijken waar dat een goede toegevoegde waarde kan hebben in andere vormen van zorg.

[2:18:14] En ik vind, we spreken in het huis heel veel over de kansen die digitalisering en innovatie bieden.

[2:18:21] Maar ik vind dat het soms ook wel blijft bij lege hulzen.

[2:18:23] En we gaan, ik zeg niet dat de minister alleen maar werkt met lege holzen.

[2:18:27] Maar dat we veel spreken over gaan kijken hoe we daarmee verder kunnen.

[2:18:30] En gaan kijken wat voor kansen dat kan biederen.

[2:18:32] Dus wat ik de minister concreet wil vragen is.

[2:18:35] Ik kan de minister iets meer schetsen over het tijdspad waarin zij met deze evaluatie verder gaat.

[2:18:41] En waarin we dus ook meer horen over...

[2:18:43] hoe ze deze opschaling voor zich ziet.

[2:18:45] Waar kan het wel, waar kan het niet?

[2:18:47] Dat we wat concreter worden dan alleen praten in algemeenheden.

[2:18:51] Voorzitter, ik snap op zich het ongeduld van mevrouw Wendel.

[2:18:54] Dat heb ik ook wel, omdat ik echt denk dat dit helpt om zorg dichtbij te brengen.

[2:18:59] En we moeten ook niet doen alsof we helemaal op nul nu beginnen.

[2:19:02] Want we hebben bijvoorbeeld al digitale dermatologie.

[2:19:05] We hebben al slaaponderzoek wat digitaal wordt ingezet.

[2:19:07] Er lopen op dit moment projecten voor oogheelkunde en radiologie op de bovenwinde.

[2:19:11] Dus er lopen al heel veel projecten.

[2:19:13] Maar ik denk dat het ingewikkelde hierbij is dat je gewoon per zorgvorm ook zult moeten gaan kijken.

[2:19:17] Waar kun je dit al snel inzetten?

[2:19:18] Waar zijn al innovaties die je daarvoor kunt gebruiken?

[2:19:21] Voor welke zorg vorm kan dat nog helemaal niet?

[2:19:24] Dus ik denk that je ook niet zomaar een datum kunt stellen van dan hebben we duidelijk waar het wel of niet kan.

[2:19:28] Want dat zijn gewoon processen die lopen in gesprekken met ook zorgaanbieders en ontwikkelaars van die innovatie.

[2:19:35] Maar wat ik in ieder geval wil toezeggen dat ik even kijk in tweede termijn of ik er nog iets preciezer over kan zijn.

[2:19:40] Of we er iets meer over kunnen melden, ook in relatie tot de vraag van de heer Vervuurt.

[2:19:47] Voorzitter, dan had mevrouw Van Metelen een vraag over de medische uitzendingen... en over ook wel de klachten die daar soms over zijn.

[2:19:57] Die herken ik ook wel, dat die klachten er zijn.

[2:20:00] Het is gewoon ontzettend belangrijk dat mensen goed en tijdig worden geïnformeerd.

[2:20:04] Het wordt natuurlijk best ook spannend, zo'n medische uitzending.

[2:20:07] Zeker als het helemaal naar Colombia is en je bent al niet in orde.

[2:20:12] Dus het is ook belangrijk dat de patiënt vooraf weet wat hij kan verwachten... en waar hij terecht kan...

[2:20:16] En we proberen daarbij in die voorbereiding, want dat doen wij als ZJCN, zo goed mogelijk ook rekening te houden met de persoonlijke situatie en de behoefte van de patiënt.

[2:20:24] Daar hebben we ook een speciale case manager voor die dat doet.

[2:20:28] En als er klachten zijn, dan nemen we die ook echt heel serieus.

[2:20:31] En die worden ook gebruikt om vooral ook weer te kijken hoe kunnen we die processen nou verbeteren?

[2:20:35] Of is dit soms in de communicatie die verbeterd moet worden?

[2:20:38] Want iedereen moet uiteindelijk ook op kunnen vertrouwen dat er voldoende rekening wordt gehouden met de situatie van de patiënt.

[2:20:46] Maar het gaat ook niet altijd goed.

[2:20:48] Dat is ook gewoon het eerlijke verhaal, maar daar moeten we ook vooral van leren.

[2:20:52] Mevrouw Vliegendhart vroeg over...

[2:20:56] Controles dicht bij huis, die kennen we in Europees Nederland veel.

[2:21:02] Maar op Saba en Stasia is dat niet vanzelfsprekend.

[2:21:06] Want voor echo's en complicaties moet men naar Sint Maarten.

[2:21:09] Daar heb ik net al een beetje over aangegeven.

[2:21:12] Dat ik dat herken, die geografische en logistieke kwetsbaarheden.

[2:21:19] Eh...

[2:21:22] De zorgregio Saba en Sint-Eustatius is nu zo ingericht dat het ziekenhuis op Sint Maarten fungeert als het primaire ziekenhuis voor specialistische consulten, echo's en opvang van zwangerschapscomplicaties.

[2:21:33] En ik doe mijn uiterste best om die kwaliteit en veiligheid te borgen.

[2:21:37] En als zorg dichtbij huis door complicaties niet veilig kan worden aangeboden, is het juist denk ik ook van belang dat er plekken zijn waar ze dan naartoe kunnen.

[2:21:46] Van Metelen.

[2:21:48] Dank u voorzitter.

[2:21:50] Mijn vraag was natuurlijk wel wat breder en ook veel specifieker.

[2:21:55] Er komt nog?

[2:21:56] Oké.

[2:21:58] Dan wacht ik nog even af.

[2:22:03] Vliegend hart.

[2:22:04] Dan pak ik mooi dit haakje om weer even, voorzitter, om terug te komen op de vraag die ik net nog had.

[2:22:09] Terugkomen tot wat de minister vertelde over centering pregnancy en haar inzet.

[2:22:13] Daarheen moet je altijd zoeken.

[2:22:14] Het is met de lage aantallen.

[2:22:15] De kracht ook van Centering Zorg Nederland is dat ze ook online dingen aanbieden.

[2:22:19] Dat het eigenlijk een prachtig en perfect voorbeeld zou zijn op Caribisch Nederland.

[2:22:25] En ook echt heel cultuursensitief en aanpast naar de behoeften.

[2:22:28] Dus ik wilde nog specifiek vragen of de minister...

[2:22:30] Als ze in gesprek gaat, ook met de zorginstellingen in deze mogelijkheden.

[2:22:34] Of zij ook gesprekt met Centering Zorg Nederland aan zou willen gaan.

[2:22:37] Wat zij daarin kunnen betekenen.

[2:22:39] Voorzitter, dat zat in mijn toezegging, maar dat bevestig ik dan bij deze nog even.

[2:22:42] Het specifieke over zendingszorg.

[2:22:43] Ja, ja.

[2:22:44] Nou, heel fijn.

[2:22:45] Dank u wel.

[2:22:46] En dan nog één heel kort ding.

[2:22:48] U zei, u heeft wat toezichting, dat ga ik uitzoeken en dat gaan we in gesprek.

[2:22:52] Wanneer zou ik daar een brief over kunnen verwachten?

[2:22:54] Wanneers zou ik de terugkoepeling moeten hebben voor de toezichingen?

[2:22:56] Want volgens mij moet ik dat altijd vragen.

[2:22:57] Voorziter, ik heb toegezegd dat ik weer met een brief kom na mijn bezoek aan het Vierlandenbijeenkomst eind november.

[2:23:06] En dan zal ik daarna wel een brief sturen met alles daarin.

[2:23:09] En dan kom ik ook terug op de toezeggingen die hier zijn gedaan.

[2:23:12] Super, voor de registratie.

[2:23:14] Dank u wel.

[2:23:17] Ja, voorzitter.

[2:23:17] Mevrouw Van Meterlaat had nog een vraag over hoe de aansprakelijkheid is geregeld.

[2:23:21] Wanneer een patiënt naar Colombia gaat, moet de patiël zelf in Colombia zijn recht halen?

[2:23:30] Als er schade wordt ondervonden als gevolg van medisch handelen, ook als dat in Colombia is, ligt de verantwoordelijkheid voor dat medische handelen in beginsel natuurlijk gewoon bij de betreffende zorgaanbieder en behandelaar.

[2:23:40] Maar dat betekent niet dat de verzekerder er dan vervolgens ook alleen voor staat.

[2:23:43] Juist omdat die behandeling plaatsvindt in het kader van die medische uitzending vanuit Caribisch Nederland...

[2:23:48] vind ik het belangrijk dat een verzekerde dan ook ondersteuning krijgt en daarbij geeft de ZJCN ook een faciliterende rol door bijvoorbeeld een verzerker te helpen met het verkrijgen van relevante informatie in medische stukken of het leggen van contact met de zorgaanbieder, het vinden van de juiste route voor een klacht of eventuele aansprakelijkheidsstelling.

[2:24:08] En daarbij kan ook bekeken worden welke verdere ondersteun nog eventueel nodig en passend is.

[2:24:12] Dat staat los van de vraag wie juridisch aansprakelijk is voor eventuele schade, want die juridische aansprakelijkheid ligt echt bij de zorgaanbieder in dit geval.

[2:24:24] Mevrouw Metelen.

[2:24:27] Ja voorzitter, daar wil ik toch heel even op doorgaan.

[2:24:29] Want ik vind het toch wel lastig.

[2:24:30] Want we hebben allemaal documenten gekregen.

[2:24:34] En zonder helemaal diep in de casus te gaan.

[2:24:37] Want daar gaat het eigenlijk helemaal niet om.

[2:24:40] Over patiënten die dus in het verleden al problemen hebben opge... Ja, die zijn gewoon eigenlijk heel slecht behandeld.

[2:24:47] Dat is ook toegegeven.

[2:24:49] Dat loopt.

[2:24:50] Alleen dat loopt al tien jaar.

[2:24:54] En de vraag is eigenlijk, hoe gaat dat nu afgewikkeld worden?

[2:24:58] Maar ook voor de toekomst.

[2:25:00] Want die mensen hebben geen keus.

[2:25:02] Op een bepaald moment wordt er besloten... er moet uitgezonden worden naar Colombia...

[2:25:09] naar ziekenhuizen waarvan in Nederland... waar er een contract mee is waarvan we zeggen... dat zijn goede ziekenhuizen, daar gaat wat mis.

[2:25:15] Maar je hebt geen keus, dus je moet daarheen.

[2:25:18] En uiteindelijk blijf je wel zitten met eventuele schade.

[2:25:23] Waar ligt nou echt die verantwoording, de verantwaardelijkheid?

[2:25:26] En op welk moment worden die mensen daar dan ook beter juridisch in gesteund?

[2:25:30] Want die komen uiteinderlijk in een soort niemandsland terecht.

[2:25:34] Ik vind dat erg lastig.

[2:25:40] Waar ligt dat nou uiteindelijk?

[2:25:43] Want als je overgevlogen wordt daar naartoe... heb je er geen keuze in op dat moment waar die zorg wordt gegeven.

[2:25:59] Ja, voorzitter.

[2:26:01] U refereerde aan die brief die inderdaad gaat over een casus die in 2012 heeft gespeeld.

[2:26:07] Ik kan natuurlijk niet op die casus ingaan, maar dat vraagt u ook niet van mij.

[2:26:09] Maar ik kan in ieder geval wel aangeven wat wij nu precies daarin doen.

[2:26:13] Want ik constateer ook met u dat gedupeerden natuurlijk al heel lang wachten op een oplossing.

[2:26:17] In zijn algemeenheid kan ik zeggen dat er op dit moment 17 lopende dossiers zijn in die zaak.

[2:26:23] Dat alle patiënten worden bijgestaan door dezelfde belangenbehartiger.

[2:26:27] Dat er ook goed contact is met de landsadvocaat namens VWS en de belangenbehartiger van de patiænten.

[2:26:34] Dat we zo snel mogelijk ook als VWS een passende oplossing willen voor de betrokkenen.

[2:26:37] We hebben daarvoor nu een schikkingsvoorstel gedaan ten aanzien van alle 17 patiènten.

[2:26:42] En de belangebehartige van de patienten zal hier schriftelijk op reageren.

[2:26:45] Daar wachten we op dit moment op.

[2:26:47] Meer als algemeen, het blijft gewoon nog steeds wel staan dat een zorgaanbieder in beginsel natuurlijk altijd verantwoordelijk is voor het leveren van goede zorg.

[2:26:54] Maar u kunt hier ook aan zien dat wij, als er echt inderdaad grote misstanden zijn, daar ook zelf natuurlijk onze verantworlijkheid in nemen.

[2:27:05] De heer Vervuurt had ook een vraag over die zorginnovatie... waar we het net ook al wel over hadden gehad.

[2:27:13] Misschien moet ik dit even meenemen, ook voor de tweede termijn, denk ik.

[2:27:18] En mevrouw Van Brenk vroeg wat de huidige stand van zaken is...

[2:27:23] ...hoe ik de toekomst van de palliatieve zorg voor mij zie.

[2:27:27] Er is palliatieven zorg beschikbaar in Caribisch-Nederland... ...via ziekenhuizen, huisartsen, thuiszorg, ouderenzorg, het hospice en naasten.

[2:27:35] Op Bonaire is dat beschikbare via Cas Flamboyant.

[2:27:38] En op SABEN Sint-Eustatius wordt palliatieve en hospicezorg op andere manieren aangeboden.

[2:27:44] Maar omdat we verwachten ook dat het toe gaat nemen, werken we aan verdere versterking, onder andere door zorgprofessionals beter te scholen en palliatieven zorg structureel in de opleidingen te verankeren.

[2:27:55] En daarnaast wordt de samenwerking tussen zorgaanbieders verbeterd door de palliatieuwe zorg beter in de keten te organiseren en een kader huisarts aan te stellen voor de verdere afstemming van beleid en afspraken.

[2:28:13] Dan ga ik naar het blokje langdurige zorg.

[2:28:17] Er was ook een vraag van mevrouw Van Brenk over dementiezorg.

[2:28:24] Dat dat in de kinderschoenen staat en welke plannen.

[2:28:27] Het staat misschien in de kidderschoenen.

[2:28:31] Maar ik heb wel hele mooie voorbeelden gezien van hoe het er ook uit kon zien daar.

[2:28:33] Ik ben in Villa Henna geweest.

[2:28:35] En daar woonde een groep van 12 of 15 kinderen.

[2:28:41] Mensen met dementie eigenlijk letterlijk rond een pleintje.

[2:28:46] En daar waren de hele dag ook activiteiten voor deze mensen.

[2:28:49] En het was ook een hele vrolijke bijeenkomst.

[2:28:52] Mensen gingen dansend langs het buffet om eten op te scheppen.

[2:28:56] Het voordeel namelijk ook dat ze dan niet stil zouden blijven staan.

[2:28:58] Het was echt ontzettend vrolijk.

[2:28:59] Dus dat vond ik een hele mooie, hele warme manier van hoe je om kunt gaan met mensen met dementiek.

[2:29:05] En tegelijkertijd is het ook inderdaad belangrijk om...

[2:29:08] Die progressie ook gewoon te verstevigen, de eilanden te professionaliseren voor deze doelgroep en ook de mantelzorgers daarbij.

[2:29:19] Vanuit ZONMW zijn er een aantal projecten uitgevoerd waarbij er in 2025 trainingen aan zorgverleners over dementie zijn verzorgd.

[2:29:27] Het zorgpad dementie op Bonaire is opgesteld en de palliatieve benadering in de dementiezorg is geïntroduceerd op Bonnaire en Sint-Eustatius.

[2:29:35] Maar overigens ook op Aruba en Curaçao.

[2:29:37] Op Bonaire werken specialisten oudere geneeskunde via de samenwerking die we met het Amsterdam UMC hebben.

[2:29:45] Vanuit het verpleeghuis voor mensen met dementie.

[2:29:49] En er was ook in 2025 een pilotproject voor een specialist ouderen genees kunde op Sint Eustatius.

[2:29:59] Naar adering van deze pilot werk ik momenteel aan het structureel beschikbaar stellen van een specialist ouderengeneeskunde op Saba en Sint-Eustatius in 2027.

[2:30:08] Verder is ook het openbaar lichaam Bonaire een beleidsplan dementiezorg aan het opstellen in samenspraak met ZJC en diverse zorgaanbieders.

[2:30:18] Ik wil kijken hoe ik de lessen van dit Bonairaanse traject ook weer te gelden kan doen voor Saba-Sint-Estatius.

[2:30:00] van deze pilot werk ik momenteel aan het structureel beschikbaar stellen van een specialist oudere geneeskunde op Saba en Sint-Eustatius in 2027.

[2:30:08] En verder is ook het openbaar lichaam Bonaire een beleidsplan dementiezorg aan het opstellen in samenspraak met ZJCN en diverse zorgaanbieders.

[2:30:17] En ik wil kijken hoe ik de lessen van dit Bonairaanse traject ook weer tegelden kan doen voor Saba Sint Eustaties.

[2:30:27] Vrouw van Brenk had ook een vraag over de respitezorg en voor palliatieve zorg, wat de plannen daarvoor zijn.

[2:30:33] Nou, Bonaire heeft een hospice en Sabe Sint-Eustatius nog niet.

[2:30:38] Op Sint Eustatious wordt wel binnen dat auxiliary home ruimte vrijgehouden om palliatieven zorg te kunnen bieden en hospicezorg.

[2:30:46] En wat ik net al zei, je ziet natuurlijk dat mensen worden ouder, ook op de eilanden, dus je zult waarschijnlijk ook meer vragen krijgen.

[2:30:52] En we werken eraan om dat goed op te kunnen vangen.

[2:30:55] Mevrouw Tijmschra had ook nog een vraag over hoe mensen met een beperking worden betrokken op de eilanden bij de werkagenda.

[2:31:03] En hoe daar wordt omgegaan met verschillen.

[2:31:06] Het is natuurlijk net zoals ik het hier vind, vind ik het ook hartstikke belangrijk dat het daar gebeurt.

[2:31:09] En daar worden ook mensen met de beperkingsbetrokken bij de beleidsontwikkeling en de doorontwkkeling.

[2:31:14] En dat doen ze ook met ondersteuning van iedereen.

[2:31:17] Die is ook bezig nu met het versterken van de belangenbehartiging op de Eilanden door middel van de subsidie die wij hebben verstrekt.

[2:31:25] En dan had mevrouw Van Brenk een vraag over respitezorg, maar ik zit even te kijken of ik die niet al heb beantwoord.

[2:31:33] Die is in ieder geval beschikbaar op Bonaire en wordt geleverd door de ZW-groep.

[2:31:36] Er zijn twee locaties waar cliënten terecht kunnen gedurende drie maanden per jaar ter ontlasting van de mantelzorger.

[2:31:43] En op Saba en Sint Eustatius wordt er op dit moment hard aan gewerkt en hopen we dat dat ook begin volgend jaar beschikbar is.

[2:31:54] Jeugdzorg, voorzitter, als ene laatste blokje.

[2:31:57] Maar dat is een heel dun blok.

[2:32:00] De heer Van Dijk had een vraag over hoe het staat met de realisatie van het gezinshuis bij Rosa di Saron.

[2:32:07] Nou, die realisatiestaat staat te gebeuren.

[2:32:12] We hebben structureel middelen beschikbaar gesteld vanaf het einde van dit jaar.

[2:32:16] En de nieuwbouw gaat nog dit jaar van start, zodat er volgend jaar al jeugdigen in het gezin kunnen worden opgevangen.

[2:32:24] Mevrouw Van Metelen had een vraag over projecten op Bonaire.

[2:32:29] De kwaliteit van jeugdzorg bij die stichtingproject heeft al wel langer mijn aandacht.

[2:32:33] Ik vond het een interessante discussie net, maar wij hebben er vooral voor gekozen vanuit de continuïteit van zorg om te kijken hoe kun je nou die zorg zo verbeteren bij dat project dat het ook doorgaan kan blijven vinden omdat die kinderen daarmee ook...

[2:32:44] ...die zorg kunnen krijgen.

[2:32:47] En sinds het verscherpte toezicht van negen maanden in 2023... ...heeft de stichting project met hulp van het Verweij Jonker Instituut hard gewerkt... ...om de kwaliteit te verbeteren met een positief resultaat.

[2:32:58] En het toezigt van de inspectie begin 2026 bevestigt dat de kwaltiteit aanzienlijk is verbeterd.

[2:33:04] En daarmee dus ook in ieder geval de goede kant opgaat.

[2:33:07] En dus geen enkele reden is om de boel dicht te gooien.

[2:33:11] En dan tenslotte had mevrouw Van Metelen nog een vraag over de aanpak van huiselijk geweld.

[2:33:18] Ik heb zelf gezien hoe de vrouwenopvang op de drie eilanden eruit ziet.

[2:33:23] Ik was er wel van onder de indruk, ook van Saba zag dat echt gewoon heel mooi en goed uit.

[2:33:31] En we zijn natuurlijk mee bezig om ook die wettelijke grondslag geregeld te krijgen...

[2:33:36] Maar wat ik eigenlijk bedoel aan te geven is dat het met die wettelijke grondslag niet pas begint.

[2:33:42] Wij zijn er ook echt al mee bezig en daar is al veel wat er gebeurt.

[2:33:46] En mijn streven is in ieder geval voor wat betreft dat wetgevingstraject om dat begin volgend jaar te starten.

[2:33:56] Mevrouw Van Metelen.

[2:33:58] Ja, voorzitter, dank.

[2:34:00] Kijk, ik heb ook niet gezegd dat die organisatie gelijk dicht moest.

[2:34:04] Ik vroeg inderdaad of het verbeterd was.

[2:34:07] Nou, dat blijkt zo te zijn.

[2:34:09] En omdat ze dus gewoon een heleboel normen niet voldeden... uit mijn hoofd was het 18 van de 28 of zo...

[2:34:18] En dat dat dus in hun eigen beleidsregels staat en stond.

[2:34:23] Die 20% eventueel te korten, dat is 3% geworden.

[2:34:26] Ik vind dat dus helemaal niet iets keihards of wat dan ook waar ik hiervan word beschuldigd.

[2:34:32] Blijkt wel, er is toch een verbetering opgetreden.

[2:34:35] Dus de vraag blijft natuurlijk wel dan staan... heeft dat er ook toe geleid dat de mensen daar een beetje het gevoel hebben gekregen... van wacht, we moeten toch een tandje harder...

[2:34:46] Om dus te zorgen dat we verbeteren.

[2:34:49] Want dat was eigenlijk natuurlijk de strekking van mijn verhaal.

[2:34:52] Dat als je dus niet levert of niet goed genoeg levert, dat daar wel wat tegenover mag staan.

[2:34:58] En dat je daar dus consequenties aan kan en moet verbinden.

[2:35:02] En that is natuurlijk eigenlijk de strekke van mijn hele verhaalt.

[2:35:05] Volgens mij is het korte antwoord ja.

[2:35:06] Want inderdaad, we hebben ingegrepen en dat heeft gevolg gehad.

[2:35:09] Maar het goede nieuws is dat het niet dicht is gegaan.

[2:35:11] Maar dat er nog steeds een plek is voor jongeren om opgevangen te worden.

[2:35:17] Dan ga ik naar het laatste blokje, voorzitter.

[2:35:18] Dan heb ik nog wat andere belangrijke vragen.

[2:35:21] De heer Klaas is inmiddels verdwenen, maar ik wil hem nog even vertellen hoe de 208 miljoen is verdeeld.

[2:35:25] Hij had een andere verplichting.

[2:35:26] Even om het aan... Oké, check.

[2:35:28] Maar het is voor de handelingen denk ik handig dat hij wel antwoord krijgt op zijn vragen?

[2:35:31] Ja, absoluut.

[2:35:32] Zeker.

[2:35:32] Dat wil hij ook graag.

[2:35:33] 168 miljonen euro is beschikbaar voor zorg op het Caribisch Nederland.

[2:35:37] Dat is ongeveer 80 procent van het totale budget.

[2:35:40] En de rest is bedoeld voor de logistiek van medische uitzendingen.

[2:35:44] Dus dat gaat om 40 miljoenen.

[2:35:47] Even kijken.

[2:35:49] Dan had ook de heer Klaas een vraag over de ongecontracteerde zorg.

[2:35:53] Wanneer de voorschotplicht verdwijnt.

[2:35:56] In principe werkt het hetzelfde als in Nederland.

[2:35:59] Het is wel zo dat we wel kijken als mensen het echt zelf niet kunnen betalen en ze hebben wel een bepaalde zorgt nodig, dat er wel een regeling wordt getroffen.

[2:36:09] En ik zal medio volgend jaar een terugkoppeling geven met de bevindingen van het onderzoek naar de keuzemogelijkheden wat wij op dit moment doen.

[2:36:16] Mevrouw van Brenk had een vraag over de arbeidsvoorwaarden in Caribisch Nederland.

[2:36:21] Nou, ik denk dat mevrouwe van Brenck als geen ander weet... ...dat arbeidsvoorwaarde natuurlijk in eerste instantie verantwoordelijkheid is... ...tussen de werkgevers en de vakbonden.

[2:36:31] Daarnaast laten wij wel als VWS op dit moment onafhankelijk onderzoek doen... ...naar de arbeidvoorwaarde en contractvormen in de zorg... ...waarbij er ook wordt gekeken naar de verschillen met Europees Nederland... ...en de regionale arbeidsmarkt daar.

[2:36:43] En we hebben een werkgroep ingericht met zorgaanbieders en VWS om te bespreken wat nodig is om de arbeidsvoorwaarden en de continuïteit van zorg verder te versterken.

[2:36:53] En zodra er meer duidelijkheid over is, dan zal ik u daar ook over berichten.

[2:36:58] Mevrouw Tijmstra had eigenlijk in diezelfde range ook wel een vraag over hoe we dat jonge talent behouden.

[2:37:06] Ik ben samen met OCW, want het is natuurlijk ook een verantwoordelijkheid voor OCW en de kasseilanden, dus Curaçao en de andere landen, aan het kijken hoe we die brain drain kunnen tegengaan.

[2:37:17] We zetten in op uitbreiding van het lokale opleidingsaanbod, zowel op mbo- als hbo- en wo-niveau.

[2:37:23] En we zetten ook digitale en hybride vormen van onderwijs in.

[2:37:26] Daarnaast is naast de POH-opleiding ook een aantal andere hybride trajecten gestart, zoals de basisacute zorgopleiding, de GZ-opleinding en de HBOV-opleining.

[2:37:38] En daarnaast blijft het natuurlijk wel belangrijk dat je een goede match hebt tussen de student en de docent.

[2:37:41] ...gekozen onderwijs vormen.

[2:37:45] De heer Van Dijk en mevrouw Van Brenk... ...ja, eigenlijk heb ik daar net ook een beetje al antwoord op gegeven.

[2:37:50] Die vragen ook van hoe zorg je nou dat er voldoende zorgprofessionals beschikbaar zijn.

[2:37:54] Nou, ik heb net al aangegeven wat ik daarop doe.

[2:37:58] De CAO Zorgpartijen werken overigens ook binnen het arbeidsmarktplatform Unite & Care... ...samen aan werving, behoud en ontwikkeling.

[2:38:05] En ik laat dus dat onderzoek doen naar die arbeidsvoorwaarden en die contracten voor me.

[2:38:10] Ehm...

[2:38:15] Dan waren er een aantal vragen ook gesteld rond die BIG-registratie.

[2:38:20] Ik weet niet zo goed wat nou precies het verschil is tussen het beeld van het werkbezoek en het beld in mijn brief, maar ik weet in ieder geval wel wat de praktijk is zoals het in iedere geval op papier geregeld is en volgens mij ook zo werkt, dus ik denk het goed is dat ik dat nog eventjes toelicht.

[2:38:36] Kijk, om te mogen werken op de eilanden is een big-registratie geen vereiste.

[2:38:41] Maar als je big-geregistreerd bent, dan kun je ook gewoon een best ontheffing aanvragen.

[2:38:46] Als je nou niet big- geregistereerd bent omdat je bijvoorbeeld uit een ander land komt, dan heb je gewoon een ander pad te lopen.

[2:38:52] Zoals we dat ook doen met buitenlandse artsen die hierheen komen en we hier ook graag aan het werk willen zien.

[2:38:56] Daarbij zijn er een aantal eisen die bij worden gesteld, maar het oponthoud die vaak wordt geconstateerd, waarom duurt het zo lang, zit vaker in dat er niet de juiste diploma's of informatie wordt overhandigd.

[2:39:11] Dat is vaak wat de weken die doortikken oplevert en niet zozeer de procedure in zichzelf.

[2:39:20] En ik ben uiteraard bereid om hierover met eilandbesturen, maar vooral ook de zorgaanbieders in gesprek te gaan...

[2:39:25] Om te kijken dat die toelichting die wij hebben ook aansluit bij de praktijkervaring op de eilanden.

[2:39:30] En waar nodig dat we dat ook kunnen verbeteren.

[2:39:38] Ik zag drie...

[2:39:39] Ga even langs.

[2:39:40] Eerst vervuurd en dan tijd bestaan.

[2:39:42] Ja, voorzitter.

[2:39:44] Ik hoor wat de minister zegt.

[2:39:46] Ik begrijp het denk ik ook.

[2:39:48] Toen wij op de eilanden waren, toen werd ons op een gegeven moment voorgehouden van ja, het is best wel ingewikkeld om personeel te werven en te behouden.

[2:39:56] Met name ook als het gaat over buitenlandse artsen.

[2:39:59] En men vond het daar onverkwikkelijk en niet uit te leggen dat aan de ene kant wij het vrij ingewikkeld maken voor buitenlandse artsen om te werken op de eilanden en daar zorg te verlenen aan de inwoners.

[2:40:14] Omdat we dat kwalitatief gezien niet kunnen borgen.

[2:40:17] Terwijl we aan de andere kant wel ook inwonERS van de eileinden bijvoorbeeld naar Colombia sturen om daar medisch specialistische behandelingen te ondergaan.

[2:40:25] En ik snap dat contrast en ik snap ook waar men daar moeite mee heeft.

[2:40:35] Begrijpt de minister ook dat die tweespal bestaat en hoe reflecteert ze daarop?

[2:40:41] Ja, ik snap ergens wel dat die tweespot bestaat, maar wij hebben natuurlijk deze best ontheffing omdat wij staan voor een bepaalde kwaliteit van zorg.

[2:40:48] En die wil je ook kunnen toetsen.

[2:40:50] Dus je wilt weten dat als wij inderdaad toestemmen dat een arts voor ons in Nederland, of dat nou op de Caribe is, of ook in Nederland hier gaat werken, dat we zeker weten dat hij ook bekwaam is in wat hij zegt te kunnen.

[2:41:01] Daarom hebben we gewoon die bestontheffing.

[2:41:03] Dat doen we op die manier.

[2:41:06] Daarnaast toetsen wij natuurlijk ook vanuit ons... en onlangs is er nog een bezoek geweest aan Colombia... van mijn DG met ook artsen uit Amsterdam... om te checken of die kwaliteit in Colombia voldoende op orde is.

[2:41:20] Dat gaat ook wel over bekwaamheid.

[2:41:21] En wij proberen dus...

[2:41:22] Dus een arts uit Colombia kan ook prima komen werken op Bonaire, maar we willen natuurlijk wel zeker weten dat wat hij zegt te kunnen, dat hij dat ook echt kan.

[2:41:30] En daarom hebben we een procedure ingericht.

[2:41:33] En ons beeld is dat niet zozeer de procedure in zichzelf veel tijd kost, maar dat het vaker zit in dat er een probleem is met het document of er niet de goede stukken worden aangeleverd.

[2:41:43] En volgens mij is het goed om daar dan eens naar te kijken of we daar wellicht in de...

[2:41:46] In de communicatie of ook, want het zijn natuurlijk vaak zorgaanbieders die deze mensen in dienst nemen.

[2:41:51] Dat zijn natuurlijk niet wij.

[2:41:52] Of in die driehoek of daar nog verbeteringen mogelijk zijn.

[2:41:56] Maar ik zou niet willen afzien van die bestontheffing.

[2:41:59] Want dat doen we juist om ook te zorgen dat de kwaliteit van de zorg die wordt geboden ook voldoet aan de Nederlandse normen.

[2:42:06] Want that is ook wat we willen.

[2:42:10] Ik had een soortgelijke vraag als de heer Vervuurt.

[2:42:21] Maar ik wil hem toch graag stellen, want wij hebben het echt op drie eilanden heel veel teruggehoord.

[2:42:26] Dus het beeld wat daar leeft is echt heel anders dan het beel wat u schetst.

[2:42:29] En ik wil er echt gewoon in geloven dat het goed is dat we die best ontheffing hebben enzovoort.

[2:42:35] Maar het staat zo ver van elkaar af.

[2:42:37] En ergens snap ik wel dat raadsleden zeggen, en met name ook de lokale besturen zeggen... ...het is onuitlegbaar dat we wel voor medische uitzendingen eilandbewoners naar Colombia sturen... ...maar dat we dezelfde arts niet op het eilanden mogen laten werken.

[2:42:50] Zo werd het ons verteld.

[2:42:52] Dus daar heb ik echt wel gevoel bij.

[2:42:54] Maar waar het mij met name om gaat, ik vind het zo vervelend dat er onduidelijkheid over is.

[2:43:01] Dus nogmaals, het appel.

[2:43:02] Ga alsjeblieft met elkaar in gesprek om er ook voor te zorgen dat lokale bestuurders goed uit kunnen leggen aan de eigen eilandbewoners waarom we doen wat we doen en hoe het werkt.

[2:43:12] Nee, dat laatste wil ik zeker toezeggen.

[2:43:14] Tegelijkertijd denk ik dat het ook eerlijk is om te zeggen dat je als bestuurder ook soms kwaliteit van zorg niet op waarde kan schatten.

[2:43:21] Want daar ben je niet voor opgeleid, ik ook niet.

[2:43:23] En daar hebben we natuurlijk mensen voor en daarom hebben we die procedure ook.

[2:43:25] En die procedure moet borgen dat die kwaliteiten op orde is.

[2:43:28] Maar ik wil er toe zeggen dat we ook nog eens een keer met de bestuurders daarover in gesprek gaan.

[2:43:33] Om in ieder geval die verschillende beelden toch maar eens even tegen elkaar te wegen.

[2:43:40] In de voortgangsbrief?

[2:43:42] Ja, dat is prima.

[2:43:43] Dank u wel, voorzitter.

[2:43:46] Ik ben bijna aan het eind, voorstitter.

[2:43:52] Ja, want ik heb ook nog vragen van mevrouw Van Brenk.

[2:43:55] Ja.

[2:43:55] Dus we doen even de vragen, het laatste stukje van de minister, dan mevouw Van Metelen en dan mag mevhouw Van Brink.

[2:44:02] Ja, mevrouw Van Meter had een vraag.

[2:44:03] Hoe kunnen we dan zeker zijn dat die zorg in Colombia wel op orde is?

[2:44:07] Wij selecteren de ziekenhuizen waarin mensen naartoe gaan natuurlijk nauwkeurig.

[2:44:11] Daarbij letten we ook op de kwaliteit en de veiligheid.

[2:44:13] Een belangrijk criterium is het JCI-keurmerk.

[2:44:16] En we betrekken dus ook artsen vanuit het Amsterdam UMC daarbij.

[2:44:20] De rest heb ik net beantwoord.

[2:44:24] Dan had mevrouw van Brenk een vraag waarom die diploma-check zo lang moet duren.

[2:44:29] Ik denk dat ik daar net ook al wel het nodige over heb gezegd.

[2:44:32] En ik snap dat het soms frustrerend is, sowieso dat het tijd kost.

[2:44:36] Maar ik heb u net ook aangegeven waar dat soms ook in zit.

[2:44:41] Dan waren er ook een aantal opmerkingen over het BSN-nummer.

[2:44:45] En het klopt, een aantal van u zei ook dat het niet mag gebruikt worden op dit moment is omdat de juridische grondslag nog ontbreekt.

[2:44:52] En ik zie ook het belang dat het zo snel mogelijk ingevoerd moet gaan worden en dat wetgeving gewoon best wel een tijd gaat duren.

[2:44:58] Want de verwachting is dat het pas in 2029 die wetgeging in werking zal treden.

[2:45:05] En daarom ga ik in afstemming met het zorgveld en de relevante stakeholders, waaronder de commissie toezicht bescherming persoonsgegevens van de BES en de autoriteit persoons gegevens, Rijksdienst voor de identiteitsgegeven en de inspectie gezondheidszorg en jeugd, verkennen wat de mogelijkheid is om de BSN al eerder gefaseerd en onder voorwaarden te kunnen gebruiken bij belangrijke zorgverleners op de BESE-eilanden.

[2:45:27] Mevrouw van Brenk had nog een vraag of er geen hulp kan zijn voor de EU-subsidieaanvragen.

[2:45:32] Nou, die is er.

[2:45:33] Al sinds 2023 hebben we een speciaal gezant die de BES-eilanden vertegenwoordigt bij de Europese Unie en de Verenigde Naties.

[2:45:40] En een van de taken is ook dat hij de eilanden ondersteunt bij het aanvragen van EU-subsideeaanvragen.

[2:45:46] En er zijn ook al voorbeelden van toegekende subsidies ontstaan.

[2:45:50] Als gevolg daarvan.

[2:45:51] En tenslotte, mevrouw Van Metelen had nog een vraag over het geld en hoe wij nou meten dat het ook echt resultaten oplevert.

[2:46:03] Nou, volgens mij gebeurt dat op een heleboel manieren.

[2:46:06] Natuurlijk kijken wij daar ook naar.

[2:46:09] Wij contracteren, en dat doen we via de zorginkoop, subsidierelaties, maar ook het IGJ.

[2:46:14] Dat is misschien nog wel veel belangrijker.

[2:46:15] Die kijkt ook wel of er echt ook al kwaliteit wordt geleverd voor wat er...

[2:46:18] wordt uitgegeven.

[2:46:20] Dus volgens mij is dat op orde.

[2:46:25] Tot zover, voorzitter.

[2:46:26] Ik heb een rijtje genoteerd, dus u komt allemaal aan het beurt.

[2:46:32] Nee, ik heb het op volgorde van vingers opsteken.

[2:46:34] Van Metelen eerst, dan mevrouw Van Brenk en dan ga ik het allemaal netjes af.

[2:46:38] MevrouWanMetelen.

[2:46:40] Ja, voorzitter, dank.

[2:46:42] Nou ja, ik snap het, het is herhalend.

[2:46:45] Ik wil het toch nog een keer zeggen, en dat heeft de heer Vervuurt en mevrouw Tijmstra ook al...

[2:46:51] Want ik had het namelijk natuurlijk ook in mijn spreektekst over hoe het de rijmen valt.

[2:46:56] Want ik heb zoveel mails erover gekregen, ook van mensen.

[2:47:05] Dus wel naar Colombia.

[2:47:06] Zelf de arts die daar in een ziekenhuis... wat wij vanuit Nederland zeggen, dat is een ziekehuis, daar hebben we een contract mee... mag niet daar werken.

[2:47:14] Het blijft niet uit te leggen.

[2:47:15] Dus ik wil het toch nog een keer herhalen.

[2:47:17] En ik hoorde net al de minister een toezegging doen van... ik ga met ze in gesprek.

[2:47:22] Maar ik denk dat dat echt op hele korte termijn moet...

[2:47:25] Maar inderdaad moet ook gewoon die informatie, als het anders is... duidelijker worden bij de mensen waarom dat dan zo is.

[2:47:34] Want ze begrijpen het niet.

[2:47:36] En ik begrijp waarom je dat niet kan begrijppen.

[2:47:40] Het is onbegrijpelijk dat je wel door diezelfde arts daar eventueel behandeld mag worden... maar diezelfte arts mag dat niet op jouw eigen eiland.

[2:47:48] Ik begrijп dat dat echt niet uit te leggen valt en dat zal...

[2:47:52] Op korte termijn denk ik toch echt iets aan gedaan moeten worden.

[2:47:55] En zeker omdat er ook gewoon een tekort is aan mensen.

[2:47:57] Dus het zou ook gewoon heel erg waardevol zijn als we de kans geven om die mensen daar te laten werken op een kortere termijn.

[2:48:06] Dat zou misschien ontzettend veel de boel ontlasten.

[2:48:10] Dat is eigenlijk het laatste wat ik erover zeggen wil.

[2:48:16] Voorzitter, ik heb natuurlijk al een toezegging gedaan.

[2:48:17] Ik zeg daarbij ook toe dat het CBG ook meekijkt.

[2:48:20] Maar volgens mij zit er ook een verschil van opvatting tussen u en mij hierover.

[2:48:23] Maar we gaan in ieder geval daarover in gesprek.

[2:48:25] Duidelijk.

[2:48:26] Mevrouw Van Drenck.

[2:48:28] Ja, voorzitter.

[2:48:29] De minister heeft gelijk.

[2:48:30] Ik weet aardig wat van CAO-onderhandelingen.

[2:48:34] Maar ik weet ook dat daar overgelden en dergelijke voor beschikbaar gesteld worden...

[2:48:40] Maar een van de grote problemen is... hoe houden we mensen daar of hoe krijgen we ze naar de eilanden?

[2:48:46] En ik vertelde al dat mensen zeggen... amper één op de tien jongeren die over de wereld gaan... omdat ze een opleiding niet op de eilen kunnen doen... komen misschien terug.

[2:48:59] Eén van de tien.

[2:49:00] En je wil dat de jeugd daar zo ook een toekomst ziet.

[2:49:04] En wij spraken daar mensen die zeiden... ja, ik ben op latere leeftijd weer teruggekomen naar dit eiland...

[2:49:10] Maar voor de centen moet ik het niet doen.

[2:49:13] Er wordt amper pensioen opgebouwd, of heel laag of heel slecht.

[2:49:17] 40 uur werken en dan ook nog minder verdienen.

[2:49:20] Ja, dat kan toch eigenlijk niet?

[2:49:22] Als we willen dat mensen daar graag naartoe komen... dan moet daar ook gewoon een goede beloning tegenover staan.

[2:49:33] Dus mijn vraag is...

[2:49:35] Nou, 1, 2, 3 komt er nog wat van.

[2:49:38] Iets meer dan wat de minister net zei.

[2:49:42] Ja, voorzitter, ik heb een aantal dingen toegezegd.

[2:49:44] Dus ik ben daar ook mee bezig.

[2:49:46] Want ik zie ook de problematiek daarvan.

[2:49:48] Ik heb ook mensen gesproken over dat eiland.

[2:49:49] We zijn dus ook onderzoek aan het doen naar die arbeidsvoorwaarden in de zorg en wat daar eventueel kan.

[2:49:55] En daarnaast blijft het toch ook in eerste instantie natuurlijk wel een zaak van de werkgevers en werknemers.

[2:50:00] Maar wij zijn echt bezig om te kijken hoe we dit...

[2:50:03] Want het probleem is natuurlijk breder dan alleen maar een financieel probleemprobleem.

[2:50:06] We willen ook gewoon dat die zorg op orde blijft.

[2:50:11] Voorzitter, dank u wel.

[2:50:13] De minister ging in op de vragen die gesteld zijn omtrent het BSN als identificatienummer in de zorg.

[2:50:19] De wettelijke grondslag ontbreekt, daar hebben ook meerdere Kamerleden de minister op bevraagd.

[2:50:25] En ze heeft ook geschetst naar hoe we die BSN wel mogelijk gefaseerd, mogelijk over een periode van tijd kunnen gaan invoeren.

[2:50:34] Ik zou de minister willen uitdagen om daar een termijn bij te noemen.

[2:50:38] Voorzitter, volgens mij heb ik een termijn genoemd, namelijk dat het westerstel in 2029 naar uw kamer komt en dat ik nu in overleg ben met al die partijen om te kijken hoe we zo snel mogelijk ook eventueel dat gefaseerd kunnen gaan invoeren.

[2:50:50] Maar dat is best nog wel een ingewikkeld vraagstuk, dus ik durf daar niet zomaar te zeggen, dat heb ik volgende week geregeld.

[2:50:55] Ik geloof wel dat ik in de brief die ik u stuur, dat ik even terugkom hoe ver we zijn in dat proces, maar dat er belang is om daar haast mee te maken, dat herken ik ook.

[2:51:05] Ja, ik doelde op de fasering inderdaad, maar ja.

[2:51:08] Van Dijk en dan kom ik bij mevrouw Wendel.

[2:51:11] En dan mevouw Vliegertak.

[2:51:12] Dank, voorzitter.

[2:51:14] De minister gaf in haar inleidende woorden er blijk van... dat ze uitdrukkelijk ook de sociale kracht van kerken etc.

[2:51:21] zag... en wat die juist op dit terrein konden betekenen.

[2:51:27] Mede gelet op wel de lezing ook van vorige week... had ik nog iets meer verwacht van... zie de minister mogelijkheid om die samenwerking... met natuurlijk volledig respect voor de onderscheiden rollen... om die verder te bevorderen.

[2:51:37] En te kijken of die kracht inderdaad op die eilanden...

[2:51:40] Misschien beter dan nu nog kunnen benutten.

[2:51:44] Ja, voorzitter, daar ben ik natuurlijk altijd toe bereid.

[2:51:46] Volgens mij is het ook belangrijk dat zij ook aan tafel zitten bij overleggen.

[2:51:50] Maar ik ga het vooral laten zien, ze zitten ook aan de tafel bij ons.

[2:51:52] Want anders was nooit dit project op die manier van de grond gekomen.

[2:51:55] Maar dat kan altijd meer.

[2:51:58] Nou, dank.

[2:51:59] Dat zie ik dan als een bevestigende reactie.

[2:52:02] Dat de minister altijd bereid blijft om die samenwerking misschien nog op een betere manier gestald te krijgen.

[2:52:07] En ik hoop dat we daar af en toe misschien iets van kunnen lezen in de rapportages, voor zover relevant.

[2:52:15] Oké.

[2:52:16] Mevrouw Wendel.

[2:52:19] Voorzitter, even een kleine anekdote.

[2:52:22] Ik zei net in de eerste termijn al dat ik zelf een van een tweeling ben.

[2:52:26] Dus ik heb een tweelingsbroer.

[2:52:28] Wat op zich weer praktische voordelen biedt als we het hebben over de BSR-nummers en de registraties.

[2:52:35] Maar een jaar of tien geleden moest ik geopereerd worden aan mijn enkel.

[2:52:39] Een relatief simpele operatie.

[2:52:41] En ik kwam in het ziekenhuis en toen werd tegen mij gezegd van... ...goh, mevrouw Wendel, er staat hier dat u een man bent.

[2:52:47] Er staat hier that u een jongen bent.

[2:52:49] Toen zei ik van, goh, ja, ik kan u toch wel bevestigen dat dat niet het geval is... ...maar ik ben een van de tweeling, kan dat misschien een foutje zijn?

[2:52:58] En toen gingen ze inderdaad kijken naar de BSN-nummers.

[2:53:00] Toe zeiden ze, go, me vrouw wendel dat klopt.

[2:53:03] We hebben u verward met uw tweelingbroer.

[2:53:07] En wat ik daarmee wil zeggen, en dat voelt er wel een beetje aankomen, is dat in dit geval konden ze natuurlijk de BSN-nummers erbij halen.

[2:53:14] En zo voorkomen dat verkeerde medische informatie in het verkeerd systeem kwam.

[2:53:20] En wat mijn concrete vraag is aan de minister, ze heeft al geschetst dat ze ermee aan de slag gaat.

[2:53:25] Nogmaals, het belang wil ik hierbij benadrukken.

[2:53:28] Maar wat gebeurt er morgen bij iemand zoals ik of bij iemand als mijn tweelingbroer die toevallig niet hier maar in Caribisch Nederland woont?

[2:53:37] Hoe zorgen we ervoor dat ook in die overgangsperiode er geen medische informatie van mensen zoals ik in het dossier van diens broer of zus belandde?

[2:53:48] Ja, voorzitter, u overvraagt mij nu een beetje.

[2:53:50] Ik heb ook wel even laten navragen van hoe vaak is het nou misgegaan in het verleden met dat cedula.

[2:53:59] Dat zo heet eigenlijk het BSN-nummer wat ze nu hanteren.

[2:54:02] En hoe werkt dat dan en waarom is dat dan zo kwetsbaar?

[2:54:06] En dat is vooral kwetsbar omdat een nummer opnieuw uitgegeven kan worden.

[2:54:09] Het gaat om geboortedatum en de plaats waar je hebt gewoond.

[2:54:12] En op een eiland.

[2:54:15] En het kan best zo zijn dat jij naar een ander eilанд gaat en iemand anders krijgt jouw nummer.

[2:54:19] Daar kun je dingen gaan verwisselen.

[2:54:21] Maar dat is eigenlijk de theorie.

[2:54:23] Herkennen wij niet dat dat gebeurt.

[2:54:25] Niet te min is dat risico natuurlijk wel.

[2:54:26] Maar ja, dat is een risico wat ik op dit moment gewoon niet kan uitsluiten.

[2:54:29] Behalve dan dat wij proberen om zo snel mogelijk...

[2:54:31] dat BSN-nummer in te voeren om daarmee dit soort gevallen uiteindelijk te voorkomen.

[2:54:36] En ik denk dat het wel een bepaalde bewustzijn vraagt, ook van patiënten en zorgverleners zelf, dat zo'n nummer niet altijd per se de persoon hoeft te zijn die je denkt dat voor je zit.

[2:54:53] Voorzitter, ik ben bescheiden geweest vandaag met mijn interrupties.

[2:54:59] Nee, wat ik wilde zeggen was, op Bonaire hebben artsen ons hier echt specifiek op gewezen.

[2:55:05] Ze vertelden ons echt dat ze zich hier echt zorgen om maken.

[2:55:08] En zij erkenden ook dat het kabinet stappen wil zetten, maar zei ook, joh, het duurt wel erg lang.

[2:55:14] En ze schetsen ons ook echt voorbeelden waar de risico's precies in zitten.

[2:55:16] Dus dat wil ik toch de minister meegeven, dat artsen op Bunaire ons dit echt specifieke hebben meegegeven.

[2:55:23] Voorzitter, dat vind ik ook heel positief.

[2:55:24] Want volgens mij is daar ook vooral het bewustzijn moet er zijn, denk ik, dat dat nummer misschien niet altijd kan kloppen.

[2:55:29] Dus dat klinkt heel goed, denk ich, dat zij ook juist degenen zijn die dit aankaarten.

[2:55:34] En dat ons volgens mijn gewoon de taak om te zorgen dat we zo snel mogelijk dat BSM-nummer kunnen gaan invoeren.

[2:55:39] Het zij al stapsgewijs, het zij uiteindelijk via dat wetgevingstraject.

[2:55:46] Vliegend hard uw laatste interruptie.

[2:55:49] Voorzitter, ik wilde me toch nog even gaan aansluiten bij het betoog van mevrouw Van Brenk over de salarissen op zorgpersoneel op de eilanden.

[2:55:57] Want ZJZN heeft natuurlijk een bijzondere dubbele rol op de Eilanden, die is niet alleen maar ook zorginkoper en de minister verwees naar verantwoordelijkheid van werkgevers.

[2:56:07] Maar als werkgevers er een rechtvaardig en gelijkwaardig inkomen en salaris willen bieden aan hun medewerkers, dan moeten ze ook wel een toereikende vergoeding voor krijgen om dat überhaupt te kunnen betalen.

[2:56:19] Dus ik wil toch nog even aan de minister vragen, is zij het er mee eens dat juist ook in de situatie op de Besseilanden zij nog een grotere verantwoordelijkheid heeft gezien de dubbele functie om echt naar een toerijkend tarief te gaan om daarmee die werkgever ook die salaris te kunnen laten betalen?

[2:56:34] En voorzitter, dat is ook waarom we dat onderzoek nu doen vanuit VWS.

[2:56:38] Om ook te kijken hoe dat er nu mee staat in de zorgen.

[2:56:40] Wat dat eventueel betekent.

[2:56:42] En daarmee voldoen ik volgens mij ook aan uw verzoek.

[2:56:45] De uitkomst kan ik nu niet op vooruit lopen.

[2:56:50] Dank u wel.

[2:56:52] En dan zijn we gekomen aan het einde van de eerste termijn van de zijde van het kabinet.

[2:56:59] Ik dank de minister voor de uitvoerige beantwoording.

[2:57:02] Ik kijk even naar de camera en we gaan gelijk door met de tweede termijn.

[2:57:07] Maximaal 1 minuut 20 seconden, hoeft niet.

[2:57:11] Maximal... Mevrouw Wendel.

[2:57:15] Voorzitter, dank.

[2:57:17] Bij deze wil ik nogmaals de mensen op Saba, Sint-Eustatius en Bonaire bedanken voor de gastvrije ontvangst.

[2:57:23] Voor alle informatie en specifiek natuurlijk ook de drie mensen van BonaIRE die hier op de tribune zitten.

[2:57:30] En die hier ook weer vandaag zijn gekomen om met ons in gesprek te gaan.

[2:57:34] Ik wil de minister bedanken omdat ik echt het idee heb dat ze voortvarend aan de slag is met het verbeteren van de zorgen op de Caribe.

[2:57:42] En tot slot wil ik nog meegeven dat ik echt denk dat het goed is dat we dit als commissie met elkaar gedaan hebben.

[2:57:49] Dat we deze reis naar de Caribe gemaakt hebben.

[2:57:51] Dat we ook echt met eigen ogen hebben gezien hoe de zorg daar georganiseerd is.

[2:57:55] Welke prachtige lokale initiatieven er zijn, maar ook welke uitdagingen er nog zijn.

[2:58:00] En dat ik dit debat dan ook niet zie als een afsluiting naar aanleiding van het werkbezoek, maar echt als start om.

[2:58:06] Met elkaar op een andere manier ook te kijken naar zorg op de Caribe.

[2:58:09] En dan doe ik op veel dichter op de inwoners.

[2:58:11] Veel meer in gesprek met inwonERS.

[2:58:14] In veel nauwer contact.

[2:58:16] Ik hoop dat we samen de komende periode verder werken aan het professionaliseren van de zorg.

[2:58:22] Op de Cariben.

[2:58:23] Ik heb geen vragen meer.

[2:58:27] Mevrouw van Breen.

[2:58:28] Ja, voorzitter.

[2:58:30] Ik bedank mevrouwen.

[2:58:34] Nee, ik bedank de VVD dat ik de twee minuten debat mag aanvragen.

[2:58:38] Dat hebben we net afgesproken.

[2:58:39] Heel fijn, maar ik wil dat ook heel graag doen.

[2:58:42] Maar ik zou ook wel toch even bij de minister... Ja, ik vind dat ik dat moet adresseren.

[2:58:51] Fuseren doe je met partijen die willen.

[2:58:54] En als één partij niet wil, als je een gedwongen huwelijk hebt, dan zou je niet moeten willen.

[2:58:59] Dus ik zou...

[2:59:00] Ik zou in ieder geval niet willen dat de voortgang van het ziekenhuis, dat die nieuwbouw daar zo moet stilkomen te liggen.

[2:59:09] En ik hoop dat ik daar in iedere geval een luisterend oor vind bij de minister.

[2:59:14] En Ik heb nog een punt over waar wij door de mensen die hier op de tribune zitten zijn aangesproken die zich zorgen maken over het feit dat er nog steeds een

[2:59:28] Schrijnend probleem is op Bonaire, na aanleiding van een uitzending die gebeurd is waar mensen een probleep hebben gekregen, rugproblemen, waar de kwaliteit van de zorg toen niet op orde was.

[2:59:44] En de minister heeft zelf benadrukt van wij zijn verantwoordelijk voor een goede kwaliteiten.

[2:59:48] We kijken naar diplomas, maar we hebben mensen uitgezonden en die hebben daar zo echt schade van opgelopen.

[2:59:55] En die afwikkeling schijnt toch nog steeds niet klaar.

[2:59:57] naar behoren te zijn of niet naar voldoening.

[3:00:00] Dus daar zou ik nog graag een reactie op willen... of in ieder geval een toezegging.

[3:00:05] En, voorzitter, er is nog één punt... wat ik onvoldoende naar voren vind komen.

[3:00:10] Bij dementie is casemanagement heel belangrijk.

[3:00:13] En ik heb niet de indruk dat dat echt uitgewerkt is op de eilanden... en dat daar nog aan gewerkt moet worden.

[3:00:20] Dat dat echt in de kinderschoenen staat.

[3:00:21] Dus ik hoor graag van de minister hoe zij daartegen aankijkt.

[3:00:00] Dus daar zou ik nog graag een reactie op willen of in ieder geval een toezegging.

[3:00:05] En voorzitter, er is nog één punt wat ik onvoldoende naar voren vind komen.

[3:00:10] Bij dementie is case management heel belangrijk.

[3:00:13] En ik heb niet de indruk dat dat echt uitgewerkt is op de eilanden en dat daar nog aan gewerkt moet worden.

[3:00:20] Dat dat echt in de kinderschoenen staat.

[3:00:21] Dus ik hoor graag van de minister hoe zij daartegen aankijkt.

[3:00:27] De taasscherm voor dementie en case management.

[3:00:30] Ik denk dat ik er nog even aan wil.

[3:00:31] Ik zal even kijken.

[3:00:34] De heer Van Dijk, uw tweede termijn.

[3:00:36] Dank voorzitter.

[3:00:38] Dank aan de minister voor de gegeven antwoorden.

[3:00:40] We hebben het gehad over eilanden met bijzondere karakteristieken en uitdagingen.

[3:00:44] En gelijkwaardige zorg blijft in die zin ook altijd wel vragen om nuance en maatwerk.

[3:00:51] Maar ik ben het eens met wat ook mijn collega's rechts van mij zeiden.

[3:00:54] Ik heb heel veel vertrouwen in hoe de minister hierop acteert en reageert en wordt ook vervolgd.

[3:01:00] Ter afsluiting, ik heb aandacht gevraagd voor de bijzondere positie... ...de grote positie ook van kerken op deze eilanden.

[3:01:08] En in dat licht leek het me mooi om af te sluiten met de uitspraak... ...van de voormalig D66-leider Alexander Pechtold.

[3:01:14] Dat ben ik nooit meer vergeten, al jaren geleden.

[3:01:17] Bij een boekrecentie zei hij dat, of bij een boekenvangst... ...hij zei, ik ben een groot voorstander van de scheiding van kerk en staat... ...maar ik ben geen voorstanders van de Scheiding van Kerk en Straat...

[3:01:28] En laat dat, nou is net op geld ook doen daar in Caribisch Nederland.

[3:01:32] Dus laten we die kansen niet missen.

[3:01:33] Dank u.

[3:01:39] Voorzitter, ik hou het kort, want volgens mij hebben de collega's naast me al een hele hoop gezegd.

[3:01:44] Dank aan de minister, dank aan iedereen die online meekijkt, maar ook meeluistert.

[3:01:48] Ik ben het heel erg eens met de oproep, laat dit in deze periode het eerste debat zijn waarin we met elkaar verder gaan om te zorgen voor gelijkwaardige zorg op maat.

[3:02:01] Ik kijk uit naar twee minuten debat om de minister daar nog een stuntje in de rug bij te geven.

[3:02:06] Dank u wel.

[3:02:07] Vervuurd.

[3:02:08] Voorzitter, dank u wel, daar sluit ik mij eigenlijk grotendeels bij aan.

[3:02:11] Ik heb een vraag gesteld over de weerbaarheid van het zorgsysteem op de eilanden en ook over de innovatie van zorg.

[3:02:16] Ik had nog een paar antwoorden te goed, dus die zie ik graag komen in de tweede termijn.

[3:02:20] Een bijzinnetje die de minister uitsprak deed iets nog kriebelen in mijn hoofd, moet ik zeggen.

[3:02:26] Ik moest ergens aan denken, de minister had het over...

[3:02:29] het vaccinatiebeleid onder andere op de eilanden.

[3:02:32] En toen moest ik ineens denken aan het advies van de Gezondheidsraad dat enkele maanden geleden is opgeleverd omtrent het vaccineren tegen dengue.

[3:02:39] En als ik mij goed herinner, was onder andere het advie daarom dat er meer onderzoek nodig was om te bepalen of een vaccinatiecampagne tegen denguë nou echt realistisch was of wenselijk was of niet.

[3:02:57] Ik zou de minister willen vragen om in de tweede termijn daar nog even op terug te komen over wat daar precies de stand van zaken is en wat de regering daarmee wenst te gaan doen.

[3:03:06] Dank u wel.

[3:03:06] Tijmstra.

[3:03:06] Dank je wel, voorzitter.

[3:03:08] Het werkbezoek en de technische briefings en vele stukken hebben echt wel voor mij een goed beeld gegeven over de complexiteit die zorg op een eiland met zich meebrengt.

[3:03:19] En ik denk dat dat echt heel erg goed was en heel nuttig.

[3:03:22] Wat mij vooral ook is bijgebleven is het appel van zorg nou bij landelijke wetgeving dat er ruimte blijft voor die lokale context.

[3:03:30] Daar ben ik het heel erg mee eens, maar er is ook nog een andere uitspraak bij gebleven en dat is dat we continu moeten blijven werken aan gedeeld begrip.

[3:03:37] En ik denk dat dat visa versa ook echt heel erg belangrijk is.

[3:03:40] Tijdens het werkbezoek heb ik soms ook ervaren dat de beelden over hoe de zorg in Nederland georganiseerd is ook niet altijd helemaal kloppen.

[3:03:46] Dus ik zie dat ook als een mooie opgave voor de komende tijd.

[3:03:50] Het werken aan gedeeld begrip en het samen met de eilandbesturen werken... ...aan het verbeteren van de zorg op de eilen.

[3:04:00] Dank voorzitter, dank de minister voor alle antwoorden.

[3:04:04] Ik hoor mevrouw van Brenk zojuist toch ook nog even refereren aan de patiënten met die wervelkolom operaties wat mis is gegaan.

[3:04:11] Nou daar heb ik natuurlijk uitgebreid eigenlijk vragen over gesteld.

[3:04:16] Vervolgens ligt het bij de zorg.

[3:04:21] De zorgverzekeraar.

[3:04:25] Maar uiteindelijk is het Nederland, of zeg ik dat goed?

[3:04:29] Ja, de zorg verzekeraars.

[3:04:38] Die de verwijzing en de uitzending.

[3:04:43] Ja, dank u.

[3:04:43] Ik zocht naar het woord.

[3:04:44] De uitzending doet.

[3:04:46] De handelwijze en de verwijzen specialist in die ziekenhuizen, daar heeft de inspectie wel bevoegdheid.

[3:04:53] Dus ik wil toch wel vragen nogmaals of u daar na deze zaak nog een keer goed kan kijken en kan komen met een snelle oplossing voor deze mensen.

[3:05:02] Want ik denk toch wel dat dat nodig is, ook voor de toekomst.

[3:05:07] Voor andere uitzendingen naar Colombia eventueel of naar waar dan ook.

[3:05:12] Om te kijken als er iets misgaat en het hoeft niet specifiek dit zijn.

[3:05:16] Het kan natuurlijk van alles wezen wat dan uiteindelijk de verantwoordelijkheid is.

[3:05:21] En hoe we daarmee verder omgaan.

[3:05:23] En dat is eigenlijk waar ik het bij wil laten.

[3:05:27] Dank u wel.

[3:05:27] We zijn aan het einde gekomen van de tweede termijn van het kabinet van de Kamer.

[3:05:30] Ik schors tien minuten en dan gaan we door met de tweete termijn.

[3:11:36] Ik heb geen zin op, want ik was er niet bij.

[3:11:39] Kan de minister nog een keer?

[3:12:38] Ik heropen de vergadering.

[3:12:44] De minister had al aangegeven dat er nog antwoorden komen in de tweede termijn en daar zijn nog vragen bij gekomen.

[3:12:54] Ik geef de minister gewoon het woord.

[3:12:56] Ja, voorzitter.

[3:12:58] Ik wilde het gewoon even doen op de rij van de vragen die zijn gesteld.

[3:13:03] Dus ik begin met mevrouw Van Brenk.

[3:13:04] U zegt, ja, fuseren mag geen vertragingen opleveren.

[3:13:07] Nou, daarom zijn we in ieder geval ook door aan het gaan met die planvorming van het woonzorgcentrum, zodat dat in iede geval gewoon doorgaat.

[3:13:14] Maar dat gesprek over de fusie is ook wel echt nodig.

[3:13:16] En ik heb heel goed gehoord wat u zei.

[3:13:19] Het is overigens ook mijn wens dat dat centrum daar gewoon komt, want het zou een enorme verbetering geven van de zorg op dat eiland.

[3:13:25] Dus dat herken ik helemaal.

[3:13:28] U had, als wij het goed hebben begrepen, nog een vraag over case managers dementie.

[3:13:32] Dat klopt hè?

[3:13:33] Ja.

[3:13:34] De Fondation Mariadal verzorgt de opleiding case management voor dementie op Bonaire.

[3:13:41] En er zijn twee zorgverlezers op Stesia en die hebben de oplijning case management dementie gevolgd.

[3:13:46] bij Fondation Mariadelle.

[3:13:48] Maar zoals ik u al zei, we zijn ook bezig.

[3:13:50] We zien dat dat natuurlijk een toenemende vraag zal komen.

[3:13:53] Dus die moeten we ook kunnen gaan beantwoorden.

[3:13:57] En u zei net dat de eilandraadsleden u hadden aangesproken over de zorgen over de ruggenproblematiek.

[3:14:05] Maar dat is wat ik net besprak met mevrouw Van Metelen.

[3:14:08] Zij heeft het over diezelfde casus.

[3:14:10] We zijn daar op dit moment dus zover dat wij een schikking hebben gedaan aan die 17 patiënten.

[3:14:16] En hun vertegenwoordiger, die wij overigens ook financieren, zal ook met een reactie komen op die schikking.

[3:14:24] Dus we zitten echt aan het eind van de keten, hopelijk.

[3:14:27] En hopelijk leidt dat tot een bevredigende oplossing voor iedereen.

[3:14:31] Dan kom ik bij de vraag van de heer Vervuurt.

[3:14:34] Trouwens, ja, overigens, ik vond de uitspraak van de Heer Van Dijk.

[3:14:38] Scheiding kerk en staat is geen scheiding kerg en straat.

[3:14:41] Ik dacht, die moet ik ook even onthouden.

[3:14:42] Want dat helpt volgens mij ook bij mijn verhaal.

[3:14:44] Want daar zag ik waar het over ging.

[3:14:46] Kijken ze.

[3:14:46] Kijk, zo kunnen we elkaar helpen.

[3:14:48] Ik heb een interruptie van mevrouw Van Brek.

[3:14:50] Ik zeg gelijk één interruptie nog voor iedereen die dat nog wil.

[3:14:52] Maar één, Max.

[3:14:55] MevrouWanBrek, één interrupties.

[3:14:56] Voorzitter, ik wou even de interruptie misbruiken voor een ander punt.

[3:15:03] De minister zei dat we een onderzoek doen naar de arbeidsvoorwaarden.

[3:15:09] Want als je goede case minutes wil hebben, dan moet je ook de goede financiering hebben.

[3:15:14] Er is al een onder zoek gedaan op basis van de FWG.

[3:15:19] De voorzitter weet wel dat dat de functiewaardering is van de gezondheidszorg.

[3:15:24] Door werkgevers en door werknemers daaruit blijkt dat er 30 miljoen is van nodig is.

[3:15:32] Van die 30 miljon zit 9 miljoenen beschikbaar voor die 36-uurige werkweek.

[3:15:39] En de enige die dwars ligt is ZJCN.

[3:15:43] Gaan we nu dus opnieuw?

[3:15:45] Gaat de minister nu het werk van werkgevers en werknemers overdoen?

[3:15:49] Of vertrouwt ze ze niet?

[3:15:51] Ik probeer even te zoeken waar het probleem zit.

[3:15:55] Het snijdt eigenlijk een nieuw punt aan, maar...

[3:15:57] Nou ja, voorzitter, ik blijf bij in ieder geval wat ik zei over dat onderzoeken zo.

[3:16:01] En het simpele antwoord is daarnaast ook nog eens een keer dat ik niet zomaar 30 miljoen structureel heb hiervoor.

[3:16:06] Dat is gewoon een enorm bedrag en dat kunnen wij niet zo hier even ophoesten.

[3:16:10] Maar daarom is het eerst van belang denk ik om te kijken wat hebben...

[3:16:13] Zij hebben onze brief gestuurd en volgens mij moeten wij daar gewoon ook goed naar kijken.

[3:16:17] En we doen ook dat onder zoek daarbij.

[3:16:18] Dus het blijft gewoon wel een gesprek waar we met elkaar aan gaan.

[3:16:21] Maar zomaars zeggen nou oké en hier 30 miljonen, dat heb ik gewoon echt niet voor handen.

[3:16:27] Ja, en er is een gezamenlijke werkgroep waar zij ook in zitten.

[3:16:32] Maar dat is eigenlijk wat ik in eerste termijn ook allemaal al wel had gewisseld.

[3:16:35] Ja, gaat u door.

[3:16:36] Dan ga ik naar de heer Vervuur die nog een vraag te goed had over hoe werkt nou precies de innovatie.

[3:16:40] En dan hoop ik dat ik die vraag een beetje goed heb geïnterpreteerd.

[3:16:43] Want het was best wel een beetje een...

[3:16:44] Grote vragen.

[3:16:46] Ik heb me geïnterpreteerd van hoe werkt dat nou op de eilanden?

[3:16:49] En die innovatie begint natuurlijk met praktijk op de Eilanden samen met de zorgaanbieders.

[3:16:55] Daar gaan we goede voorbeelden en best practices, die delen we ook tussen de Eillanden.

[3:17:01] En waar nodig ondersteunen wij dat ook zorgaanbieders bij dat doorontwikkelen en toepassen van die innovaties.

[3:17:08] En we leren ook van voorbeelden die ik net al noemde, zoals van dermatologie en van oogheelkunde.

[3:17:14] Een voorbeeld van zo'n innovatie is ook dat GGZ in Caribisch Nederland werkt met Therapieland.

[3:17:20] En daarmee hebben patiënten toegang tot een meertalige zelfhulpmodule, waarbij ook bij die ontwikkeling en inzet ook nadrukkelijk aandacht is voor de cultuur.

[3:17:32] Ik weet niet of dat helemaal antwoord geeft op uw vraag, maar anders moeten we dat in een ander debat nog maar eens wat verder verkennen.

[3:17:39] U had ook nog een vraag over de denguevaccinatie en waarom die niet programmatisch wordt aangeboden in Caribische Nederland.

[3:17:45] En dat is omdat de Gezondheidsraad heeft geadviseerd om het vooralsnog niet te doen.

[3:17:50] Er zijn nog te veel onzekerheden over de werkzaamheid van de vaccinatie, de effectiviteit en ook de veiligheid.

[3:17:56] Maar we blijven wel dat vaccin nauwlettend volgen en als er dus nieuwe gegevens zijn die aanleiding geven om het wel in te gaan voeren, dan kunnen we dat opnieuw beoordelen en doen.

[3:18:14] Even wat de minister geeft antwoord op een vraag die ik niet gesteld heb.

[3:18:22] Ik heb het advies van de gezondheidsraad gelezen en volgens mij concludeert de gezontheidsraat van we kunnen op basis van de gegevens die we nu hebben niet concluderen of een programmatische vaccinatieaanpak nou echt kosteneffectief is, om het even in mijn eigen woorden te zeggen.

[3:18:37] De vraag die je daarbij haalt is oké, hoe zorgen we er dan voor dat we die informatie wel krijgen

[3:18:42] om daar een goed oordeel over te kunnen vellen.

[3:18:45] En wat is de rol van de Rijksoverheid daarin?

[3:18:48] Dat was mijn vraag.

[3:18:53] Voorzitter, ik denk dat daarvoor gewoon meer onderzoek nodig is, wat ook neem ik aan plaatsvindt op dit moment.

[3:18:59] En als dat aantoont dat het vaccin wel veilig is op die criteria die ik net ook noemde, dan zullen wij ook overgaan op implementatie.

[3:19:07] Maar op dit punt kan de gezondheidsraad dat dus niet bevestigen dat dat zo is en de gezontheidsraat houdt dat...

[3:19:13] Maar wat ik doe, want ik begrijp uw vraag.

[3:19:18] Laten we daar gewoon in die brief ook even nog op terugkomen wat dan de stand van zaken is.

[3:19:22] En dat we even iets specifieker ingaan van hoe werkt dat dan precies met dit vaccin.

[3:19:26] En houden we dan wel in de gaten eigenlijk dat dat op een gegeven moment misschien wel mogelijk is om in te voeren.

[3:19:30] Want dat is denk ik de achtergrond.

[3:19:33] Gaat u door.

[3:19:33] Nou, voorzitter, eigenlijk was ik aan het einde.

[3:19:35] En de vraag van mevrouw Van Meter, daar had ik eigenlijk net al beantwoord bij mevouw Van Brenk.

[3:19:39] Ja, helemaal goed.

[3:19:41] Tot zover.

[3:19:41] Fijn, dank u.

[3:19:43] We zijn aan het ende gekomen van de tweede termijn van Zijd van het Kabinet.

[3:19:47] We hebben ook aan het enden gekomen met het commissiedebat.

[3:19:49] En voor ik helemaal afsluit, nog even belangrijk.

[3:19:53] Het is zo belangrijk om de toezeggingen met u door te nemen.

[3:19:55] Dus ik wil ook even naar minister en ook Kamerleden om even te kijken of er nog wat bij moet.

[3:20:00] Allereerst, er is een twee minuten debat aangevraagd door mevrouw Van Brenk.

[3:20:03] Dat geleiden we door.

[3:20:05] Dan heeft de minister eigenlijk aangegeven dat ze in een volgende zeg in november na...

[3:20:13] Na het vierlandenoverleg, dit ligt trouwens aan mij, Mohandas heeft zijn bril vergeten, foei, fooi.

[3:20:20] In de volgende voortgangsbrief onder andere ingaan op de volgend onderwerp.

[3:20:23] Dus in die brief komen dus heel veel punten terug en die ga ik nu langs.

[3:20:27] Uitkomst van de verkenning of de alcoholwet ook in CN gewoon?

[3:20:32] Caribisch Nederland.

[3:20:33] Oh, Caribisch Nederlands kan ook...

[3:20:34] Het bestaat gewoon af van CN.

[3:20:37] Dit is echt heel gênant.

[3:20:40] Die zit in mijn tas en die zit op de zesde.

[3:20:44] Ik vond het heel veilig in deze commissie om dit gewoon met u te kunnen delen.

[3:20:48] Caribisch Nederland kan worden ingevoerd en of de huidige tabakswetgeving kan worden gemoneraliseerd.

[3:20:54] Volgende bullet, mogelijke verbeteringen in het kraamzorgbeleid.

[3:20:58] Volgende bullet, verbetermogelijkheden in de voorlichting rondom zwangerschap.

[3:21:05] Volgende bullet, uitkomst van het gesprek met eilandbestuurders over de procedures en ervaringen rondom de BIG-registratie.

[3:21:12] En dan ook nog het stand van zaken van de verkenning om de BSN eerder in te voeren.

[3:21:18] Dan hebben we ook nog stand vanzaken over het onderzoek naar de arbeidsvoorwaarden in de zorg.

[3:21:23] Stand vanzake eventuele vaccinatie dengue.

[3:21:30] Dat wat de heer Vervuurt heel goed kon uitspreken eerder vandaag.

[3:21:35] Dan komen we bij een volgende punt.

[3:21:38] Dus dit is niet een aparte bullet in de brief, maar gewoon een volgende toezegging.

[3:21:42] De minister informeert de Kamer over de uitkomst van de gesprekken die zij met de openbare lichamen heeft over de weerbare zorg en zal in de Bredekamerbrief over weerbare zorgen in Nederland ook aandacht besteden aan Caribisch-Nederland.

[3:21:57] De minister zal haar collega-beweerspersonen van BZK verzoeken in een Kamerbrief over Celibon in te gaan op de recente acties die de Eilandsraad in deze zaak heeft ondernomen.

[3:22:09] Volgens mij zijn we er dan.

[3:22:13] Ja, mevrouw Vliegendhart, toch nog een aanscherping.

[3:22:17] Volgens mij had de minister ook toegezegd dat ze met de minister van SZW in gesprek zou gaan over het belang van geboorteverlof gelijk aan Europese Nederlandse partners.

[3:22:26] Ja, ik zie geknik, dus die voegen we bij deze toe, met deze opmerking.

[3:22:29] Dan wil ik...

[3:22:32] Dan wil ik u, allen Kamerleden, bewindspersonen, ook de ondersteuning.

[3:22:37] Maar nog belangrijker ook onze gasten.

[3:22:40] Fijn dat u hier was.

[3:22:42] Als vertegenwoordigers van Bonaire, maar ook als vertegenwordigers... van eigenlijk alle eilanden.

[3:22:48] Want de zorgvraagstukken zijn daar even prangend.

[3:22:52] Fijne dat we dat zo hebben mogen beleven.

[3:22:54] En ook iedereen die dit debat volgt.

[3:22:58] Of het nou in Europees Nederland is of...

[3:23:01] Iets verder van hier.

[3:23:03] Dit vanaf vroeg heeft gevolgd.

[3:23:06] Heel erg welkom en tot een volgende keer.

[3:23:08] Dank u wel.

[3:23:09] Ik sluit de vergadering.