Wet toepassing tweerichtingscontracten ter verrekening van verschillen voor klimaat en energie

[0:00:00] Een hele goede morgen allemaal.

[0:00:03] Van harte welkom bij deze technische briefing van de vaste Kamercommissie voor Klimaat en Groene Groei.

[0:00:09] We gaan het hebben met elkaar over de wet toepassing twee richtingscontracten ter verrekening van verschillen voor klimaat en energie.

[0:00:15] We hebben ook een aantal gasten van harte.

[0:00:17] Welkom, ik ga u straks het woord geven.

[0:00:19] Welkomen iedereen op de tribune en uiteraard ook welkom aan alle Kamerleden aanwezig.

[0:00:23] Misschien loopt er nog iemand binnen, maar we gaan gewoon lekker beginnen met elkaar.

[0:00:27] Er zijn ook een aantal slides al voor u uitgedeeld, dus u kunt meekijken met de presentatie.

[0:00:32] Die verzorgd gaat worden door meer mensen, maar ik begrijp dat ik allereerst mevrouw Solberg het woord mag geven.

[0:00:37] Hartelijk dank, voorzitter.

[0:00:39] Goedemorgen.

[0:00:41] Wij gaan jullie zometeen meenemen in het wetsvoorstel Tweerichtingscontracten voor hernieuwbare energie- en specifieke elektriciteitsproductie waarvoor we het wetzvoorstelt eerst zullen gaan toepassen.

[0:00:53] Naast mij zitten medewerkers van de beleidsdirecties die werken aan de stimulering van zonnewind op land en ook wind op zee, Jessica en Erik.

[0:01:02] En aan de andere kant van mij zitten de medewerkers van de directie wetgeving en juridische zaken die hebben meegeschreven aan de wet.

[0:01:11] Jessica zal zo meteen een presentatie voor jullie geven.

[0:01:14] We zullen die presentatie beperken tot een half uur.

[0:01:19] Het is helemaal oké als jullie tijdens de presentatie verduidelijkende vragen willen stellen.

[0:01:24] Dat helpt ook om ervoor te zorgen dat wat wij aan jullie willen meegeven goed overkomt.

[0:01:31] En daarna willen we uiteraard gewoon de gelegenheid geven aan jullie om ook vragen aan ons te stellen.

[0:01:39] Ja, dank u wel voor die introductie.

[0:01:40] En het lijkt me een goed idee.

[0:01:42] Maar laten we ons dan wel beperken tot verhelderende vragen en meer discussievragen dan bewaren.

[0:01:47] Want dan weten we met elkaar ook echt dat we rond vijf over half kunnen starten met ook de vragenronden zoals we die altijd doen.

[0:01:54] Maar bedankt voor dat aanbod.

[0:01:56] En ik denk dat we naar de presentatie kunnen.

[0:01:59] Ik geef het woord aan mevrouw Krom.

[0:02:01] Ja, bedankт.

[0:02:03] Ja, wij hebben de afgelopen tijd gewerkt aan een wetsvoorstel voor de introductie van twee richtingscontracten.

[0:02:13] Om de toepassing daarvan mogelijk te maken voor hernieuwbare energie.

[0:02:17] En dit wets voorstel is op 25 juni ook aan de Kamer verzonden.

[0:02:24] Wat gaan we bespreken vandaag?

[0:02:26] Allereerst, wat was de aanleiding voor het wetsvoorstel?

[0:02:30] Dat was artikel 19 kwinquius, dus artikel19d van de elektriciteitsverordening.

[0:02:36] Die gaan we vervolgens toelichten.

[0:02:38] Daarna gaan we even in op de werking van twee richtingscontracten en de reden dat een prijszekerheidsmechanisme nu nodig is.

[0:02:46] Dan gaan we in op die reden dat specifiek dit wetvoorstel ook nodig is en dan laten we ook wat zien van de belangrijkste onderdelen van het wetvoorstal.

[0:02:56] Dus gaan we eventueel in op het inhoud van het wetsvoorstelt.

[0:03:02] De directe aanleiding voor het wetvoorstel is een herziening van de elektriciteitsverordening.

[0:03:09] Die is op 17 juli 2024 gepubliceerd.

[0:03:16] Oh, pardon.

[0:03:17] Ja, dank.

[0:03:20] En daarin is een nieuw artikel toegevoegd, artikel 19 Quinquius.

[0:03:25] En dat artikel schrijft voor dat voor investeringen in nieuwe projecten voor hernieuwbare elektriciteitsopwek en kernenergie twee richtingscontracten voor de verrekening van verschillen moeten worden toegepast.

[0:03:40] En die zijn er dan om investeringszekerheid te bieden en tegelijkertijd ook om overwinsten te beperken.

[0:03:46] Dit artikel had ook een hele specifieke aanleiding, namelijk de Russische inval in Oekraïne.

[0:03:53] Die had als gevolg een grote schaarste van fossiele brandstoffen en mede ook als geval hele hoge elektriciteitsprijzen.

[0:04:03] De elektricitesmarkt zit namelijk zo in elkaar dat de meest schaarse vorm van elektriciteit met de hoogste prijs, die bepaalt eigenlijk op ieder moment de marktprijs voor elektricität.

[0:04:15] Dus ook aanbieders van hernieuwbare stroom die niet schaars hoeft te zijn of minder schaarst, die krijgt dan die hogere prijs.

[0:04:24] En in deze gevallen ontstaat ook een risico op overstimulering en dat hebben we met de crisis ook zeker gezien, die overwinsten bij elektriciteitsproducenten.

[0:04:34] Tegelijkertijd is de elektricitesmarkt heel erg volatiel en is er ook heel vaak sprake van negatieve prijzen en van lage prijze.

[0:04:42] En is de toekomstige prijs van elektriciteit ook onvoorspelbaar, waardoor het zonder steun niet mogelijk is om een rendabele business case te hebben voor deze producenten en om nieuwe projecten te starten.

[0:04:56] Dus daar ga ik zo nog even op door.

[0:04:58] En ook een andere belangrijke aanleiding voor dit wetsvoorstel, dat is de motie Kreuger Postma van 11 maart 2025.

[0:05:08] Die ook in het kader van wind op zee...

[0:05:14] ...en ervoor pleit om de mogelijkheid van twee richtingscontracten... ...in het Engels Two-Way Contracts for Difference mogelijk te maken... ...omdat het ernaar uitzag dat subsidievrije tenders niet meer zouden lukken.

[0:05:30] En dat is inderdaad ook het geval gebleken omdat in het najaar van afgelopen jaar... ...er geen inschrijvingen waren voor de subsidievrij wind op zee tender.

[0:05:41] Ja, fijn.

[0:05:42] Voordat u verder gaat, is daar een verhelderende vraag over van de heer Vermeer, die hier inmiddels ook is aangeschoven.

[0:05:48] Van harte welkom.

[0:05:48] Ja, dank u wel.

[0:05:49] Sorry dat ik iets later was.

[0:05:52] Jarenlang waren de hele energiemarkt allerlei dingen gekoppeld aan de gasprijzen.

[0:05:58] In welke mate is dat nog zo?

[0:06:01] Worden er dingen nog aan elkaar gekoppelt of kost het gewoon wat het moet kosten?

[0:06:07] Hoe werkt dat?

[0:06:08] Hoe is dat totale beeld?

[0:06:09] Hoe ziet dat eruit nu?

[0:06:11] Ja, het is inderdaad op dit moment nog in zekere zin gekoppeld aan de gasprijs... ...omdat de belangrijkste markt waarop elektriciteit verhandeld wordt, de Day Ahead-markt... ...die gaat uit dus van de eenheid die het meest duur is... ...en die op dat moment nodig is om aan alle vragen te voldoen.

[0:06:31] Dus op momenten dat er onvoldoende zon en wind energie beschikbaar is... en er dus ook gascentrales ingezet moeten worden...

[0:06:38] dan is de prijs die die gascentrale nodig heeft om te draaien, die is dan de bepalende prijs ook voor de prijs van hernieuwbare elektriciteit.

[0:06:48] En op momenten dat er voldoende zonne- en windenergie is en er dus geen gas nodig is, dan is die gasprijs ook niet bepalend.

[0:06:57] Ik stel voor dat u verder gaat met de presentatie.

[0:07:01] Mocht u nog verdere vragen overkomen, komt dat straks.

[0:07:03] Ja, voorgesluit nog.

[0:07:05] Ja dank.

[0:07:07] Oké, dus de inhoud van artikel 19 Kwinkwis van de elektriciteitsmarktverordening.

[0:07:14] Die stelt dat vanaf 17 juli 2027, dus dat is zomer van volgend jaar.

[0:07:21] Moet directe prijssteun...

[0:07:25] gegeven worden in de vorm van twee richtingscontracten ter verrekening van verschillen of een vergelijkbare regeling met dezelfde effecten.

[0:07:34] Wat is directe prijssteun?

[0:07:36] Directe prijsteun dat is een vorm van steun die wordt geboden afhankelijk van de marktprijs.

[0:07:41] Dus op het moment dat producenten van energie op basis van de maktpijs onvoldoende rendement hebben voor een winstgevende business case, op dat moment wordt die marktprijs aangevuld door de overheid en wordt op die manier steun geboden.

[0:07:58] Een voorbeeld daarvan is de SDE++.

[0:08:01] Dat is een subsidieregeling

[0:08:03] Artikel 19 Kwinkwis zegt dus eigenlijk van directe prijssteun mag alleen in de vorm van tweerichtingscontracten worden geboden en subsidie is dan ook niet meer toegestaan vanaf 17 juli 2027.

[0:08:18] Dit geldt voor investeringen in elektriciteit uit zonne-energie, windenergie waterkracht en ook kernenergie en hele kleine installaties en demonstratieprojecten zijn van deze verplichting uitgezonderd.

[0:08:32] Wat schrijft artikel 19 Kwinkelijs dan voor over wat die twee richtingscontracten eigenlijk zijn?

[0:08:39] Ze bevatten in ieder geval een minimum vergoedingsbescherming die er dus voor zorgt dat je als ontwikkelaar voldoende geld krijgt voor een rendabel project.

[0:08:49] En aan de andere kant bevat dus ook een limiet die voorkomt dat de vergoeding te hoog wordt en dat er dus overwinsten gemaakt worden.

[0:08:56] En die twee kunnen zich op hetzelfde niveau bevinden, maar dat hoeft niet per se.

[0:09:01] Ja, en dan zei ik net nog van het mogen ook... Ja, voordat u verder gaat, er is een hele kleine vraag, denk ik.

[0:09:09] Vanuit de heer Vermeer.

[0:09:12] Ja, over die benomming dat het eigenlijk een soort middelsturing is.

[0:09:18] Dus het mag alleen gaan over zonne-energie, windenergie... waterkrachten, kernenergie.

[0:09:22] Maar als die energie opgewekt is en opgeslagen wordt...

[0:09:28] Dat kan in een batterij, dat kan zelfs in een luchtdruksysteem, een waterbas, het kan van alles zijn.

[0:09:34] Is het dan nog steeds zonne-energie-windenergie of zit die dan in één keer in de nieuwe categorie?

[0:09:40] Het is dan nog steeds wel zonne- of windenergie.

[0:09:45] Maar ten aanzien van energie die is opgeslagen in een batterij... kunnen andere regels gelden.

[0:09:51] Dat is in de energiewet geregeld.

[0:09:54] En dan kan het zijn dat die energie niet meer als hernieuwbaar wordt...

[0:09:58] Maar in principe wordt die energie die in de batterij wordt opgeslagen... is dan nog steeds afkomstig uit deze installaties.

[0:10:08] Dus dat kan er voor wat betreft de wet nog steeds ondervallen.

[0:10:14] Gaat u verder.

[0:10:15] Ja, bedankt.

[0:10:17] Dan wilde ik nog even ingaan op dat deelzinnetje vergelijkbare regelingen met dezelfde contracten.

[0:10:23] Wat wordt daar dan mee bedoeld?

[0:10:28] We hebben daarvoor gekeken naar de SDE++.

[0:10:31] Die zin is erin gekomen om lidstaten de mogelijkheid te bieden om eventueel met bestaande regeling ook te voldoen aan dit artikel.

[0:10:38] Dus de SDE++ was daarvoor een mogelijke kandidaat, want de SDe++ die kent ook een mogelijkheid tot terugvorderen.

[0:10:47] Maar de SD is geen vergelijkbare regeling met hetzelfde effect, want we kunnen daarin nooit meer geld vorderen dan wat er in totaal aan subsidie is uitgekeerd.

[0:10:56] Want dan zou het geen subsidie meer zijn.

[0:10:59] Nou, dan bevat het artikel ook nog voorschriften met betrekking tot de manier waarop de inkomsten kunnen worden aangewend.

[0:11:08] Mogelijke inkomst die de overheid daaruit heeft, kunnen worden aangewend ter compensatie van eindgebruikers voor de financiering van de directe prijsteunregelingen, dus voor deze tweerichtingscontracten en ook voor investeringen die de energierekening verlagen.

[0:11:29] Oké, hier een hele eenvoudige slide die laat zien hoe de tweerichtingscontracten werken.

[0:11:38] Dus de strike price, dat is eigenlijk de prijs die een ontwikkelaar afspreekt met de overheid en die minimaal nodig is voor een rendabele business case.

[0:11:48] Komt de marktprijs daaronder en de markttrijs wordt weergegeven door het zwarte lijntje

[0:11:54] Op die momenten is er steun nodig.

[0:11:56] De hoeveelheid steun wordt in dit fictieve voorbeeld weergegeven door het grijze vlak.

[0:12:06] En hetgeen wat uit de markt wordt opgehaald, dat wordt weergegen door het blauwe vlak, dus je ziet ook dat op sommige momenten de marktenprijs hoger is dan de strike price.

[0:12:18] En in dat moment ontstaat er dus een terugvordering van hetgeen wat aan inkomsten is ontvangen en wat niet nodig is voor de rendabele business case.

[0:12:31] Nou, waarom is dit prijszekerheidsmechanisme voor die hernieuwbare opwek nou nodig?

[0:12:38] Zoals ik net ook al even heb toegelicht, hoewel zeker in tijden van crisis het prijsniveau gemiddeld heel hoog kan zijn, is over het algemeen het prijsniveau heel onzeker en zijn de prijzen ook heel volatiel en vaak laag.

[0:12:53] Nou ja, dat komt ook doordat we steeds meer zon en wind in het systeem krijgen.

[0:12:59] En op momenten met heel veel opwek, met name van zon wat we op dit moment zien, kunnen er negatieve prijzen ontstaan.

[0:13:08] En dat heeft natuurlijk een negatief effect op de business case.

[0:13:13] Ook zijn als gevolg van inflatie de prijze van projecten over het algemeen gestegen, wat ook de onrendabele top van deze projecten verhoogt.

[0:13:22] En we zien ook dat elektrificatie op dit moment mede als gevolg van netcongressie nog onvoldoende op gang komt.

[0:13:30] Dus de vraagkant komt nog onvoldoende

[0:13:34] ...wel voor hogere prijzen zou kunnen zorgen.

[0:13:38] En het onderling afstemmen van vraag en aanbod op elkaar... ...bijvoorbeeld met betrekking tot de timing van de ontwikkeling van wind op zee... ...en de timing von grote elektrificatieprojecten... ...die is heel erg lastig op elkaar af te stemmen.

[0:13:52] En dat maakt ook dat er op bepaalde momenten een overaanbod ontstaat... ...wat nog niet helemaal door de vraag kan worden gegeven.

[0:13:58] En dit alles zorgt voor in ieder geval een onzekere, maar in veel gevallen nu ook een onrendabele business case voor ontwikkelaars.

[0:14:08] Dit prijszekerheidsmechanisme, dus die twee richtingscontracten, die bieden zekerheid van inkomsten.

[0:14:15] Daarmee verlagen ze ook het risico van deze projecten en zorgen ze ook voor lagere financieringskosten van deze producten bij de bank.

[0:14:23] En kunnen die projecten dus ook in totaal tegen lagere maatschappelijke kosten worden gerealiseerd.

[0:14:28] En ook natuurlijk belangrijk om hier te noemen is dat we doelstellingen hebben waar we aan moeten voldoen.

[0:14:35] Op 1U-niveau is er een doel stelling van 100% klimaatneutraal in 2050.

[0:14:41] Daarvoor is ver voor 2050 een CO2-vrije elektriciteitsproductie nodig.

[0:14:46] En we zitten nu pas op ongeveer 54% ernieuwbare elektriciteit.

[0:14:51] Dus daar moet nog heel wat bij.

[0:14:55] Ja, één moment.

[0:14:56] U heeft een vraag van de heer Van den Berg.

[0:14:58] Ja, dank u wel voorzitter.

[0:14:59] Het is meer verhelderend hoor.

[0:15:00] Maar mevrouw Komp zei dat het leidt tot lage maatschappelijke kosten.

[0:15:05] Als de banken lage financiënse kosten hebben.

[0:15:08] Maar die worden tegelijkertijd toch gedekt ook door de subsidie in de vorm van CFD's.

[0:15:12] Dus dan zijn uiteindelijk de maatsschappelige kosten er toch alsnog.

[0:15:16] Of zie ik dat dan verkeerd?

[0:15:17] Nou, de CFD's hoeven dus niet per se steun uit te keren.

[0:15:22] Maar het gegeven al dat de CFDA's er zijn en die prijszekerheid bieden, die maken al dat we maatschappelijke kosten afnemen.

[0:15:29] Gewoon omdat dat risico is afgedekt.

[0:15:32] Ja, volgende.

[0:15:38] Oké, en waarom is dan dit wetsvoorstel nodig?

[0:15:41] Had ik misschien ook zonder een nieuw wets voorstel gekund.

[0:15:44] Helaas niet.

[0:15:46] Dit wetsforstel is echt een noodzakelijke wettelijke basis om deze twee richtingscontracten in te kunnen zetten.

[0:15:53] Niet alleen dus voor zon- en windenergie, maar bijvoorbeeld ook voor kernenergie.

[0:15:58] En dat komt doordat, zoals ik net ook al aangaf... de limiet voor de te hoge vergoeding... dus de mogelijkheid om te vorderen... zelfs als je nooit steun hebt uitgekeerd... dat past niet binnen de huidige subsidiekaderwet... die we op dit moment hebben.

[0:16:15] En daarom is een nieuwe wettelijke basis nodig.

[0:16:19] Het is ook nodig voor een werkbare uitvoering... want de wettelijk basis voor de minister... om één-op-één contracten te sluiten met ontwikkelaars...

[0:16:27] Die is er in principe wel.

[0:16:29] Maar als je het hebt over bijvoorbeeld de ontwikkeling van zon en wind op land...

[0:16:33] dan gaat het om een enorme hoeveelheid projecten.

[0:16:36] En het is dan absoluut niet uitvoerbaar om dan één op één al die contracten individueel te onderhandelen.

[0:16:44] Dus deze wet biedt ook de mogelijkheid om op basis van ministeriële regelingen en modelcontracten deze tweerichtingscontract open te stellen voor het aantal projecten wat nodig is.

[0:16:57] En daarnaast een belangrijke reden is dat het ook discussies voorkomt over de mate waarin de aanspraken op financiële middelen privaatrechtelijk of publiekrechtelijk zijn.

[0:17:13] En dat betekent eigenlijk dat er in procedures, als je deze wet niet zou hebben, een misverstand zou kunnen ontstaan over of het wel of niet een subsidie betreft.

[0:17:21] En dat als daarin zou uitkomen dat het toch een subsidie betreft, dat dan het nog heel onzeker zou zijn of wij als staat nog wel aanspraak zouden mogen maken op die vorderingen van de producent.

[0:17:35] Dus door dit wetsvoorstel nu te hebben en door daarin heel duidelijk op te nemen dat het geen subsidie Betreft voorkomen we dat hier later discussie over kan ontstaan.

[0:17:48] Ja, de inhoud van het wetsvoorstel.

[0:17:50] Dus dit is niet de volledige inhoud die we hier presenteren... ...maar ik denk de meest relevante dingen om nu onder de aandacht te brengen.

[0:17:59] Ten eerste wat het wetzvoorstEL niet bevat... ...dat is inhoudelijke keuzes over de vormgeving van de tweerichtingscontracten.

[0:18:05] We hebben dit wetsvoorstel bewust zo breed mogelijk geformuleerd, zodat ook toekomstige zaken waarvan we op dit moment nog niet precies weten op welke manier we daar twee richtingscontracten voor willen ontwerpen, om die er ook in te laten passen.

[0:18:23] Nou, de rijkwijden.

[0:18:26] Het gaat dus in eerste instantie om technieken die uit de hoofden van artikel 19 Quinquius zijn uitgesloten van subsidie.

[0:18:37] Dus waarvoor de verplichting bestaat om die tweerichtingscontracten aan te bieden.

[0:18:41] Daarnaast hebben we het wetsvoorstel ook wat breder willen maken.

[0:18:45] We hebben daarin ook de toepassing mogelijk willen maken voor eventuele andere technieken die niet in het artikel 19 kwinquius genoemd worden.

[0:18:53] Omdat het ook daar in de toekomst, er zijn nog geen concrete voornemens, maar in deとekomsten wenselijk zou kunnen zijn om voor die techniepen ook de tweerichtingscontracten te introduceren.

[0:19:04] ...bijvoorbeeld omdat het technieken zijn die wel baat hebben bij langdurige prijszekerheid... ...maar die tegelijkertijd een risico hebben om op termijn overwinsten te maken.

[0:19:21] Ja, wat mij betreft dan wel uw laatste veranderende vraag op de presentatie.

[0:19:24] Dan gaan we daarna door aan uw bedoord.

[0:19:28] Daarmee wordt het voorstel eigenlijk techniek neutraal gemaakt...

[0:19:33] Maar wat is er dan nodig?

[0:19:34] Wie moet welke beslissing nemen om een bepaalde techniek toe te voegen?

[0:19:38] Is de Tweede Kamer daar nog, speelt die daar nog een rol in, ja of nee?

[0:19:44] Ik kijk wel even naar jullie, maar dat is de minister per ministeriële regeling die daarover een beslissingen neemt.

[0:19:52] En de minister is natuurlijk ook degene die de Kamer reeds geïnformeerd heeft dat ze voornemens is om tweezijdige contracts for difference...

[0:20:00] toe te passen voor zon en wind op land productie en wind-op-zee elektriciteitsproductie.

[0:20:08] Jessica noemde net al, het zou in de toekomst wellicht logisch zijn om nog technieken toe te voegen.

[0:20:15] Waar u dan bijvoorbeeld aan moet denken zijn technieke die nu al opgenomen zijn in de SDE++.

[0:20:21] En die in de toekomst waar eigenlijk de ongendabele top van af gaat nemen.

[0:20:26] En dat kan bijvoorbeeld komen doordat een ETS-prijs gaat stijgen waarmee er meer marktinkomsten ontstaan.

[0:20:32] Op dit moment zien we daar geen aanleiding toe voor technieken die nu al in de SDE++ zijn opgenomen.

[0:20:42] Dankjewel.

[0:20:44] Ja, even kijken.

[0:20:47] De procedure voor tot standkoming van de overeenkomst.

[0:20:50] In het wetsvoorstel is opgenomen dat de overeenkosten worden uitgegeven of worden gesloten op basis van een concurrerende biedprocedure, waarbij het hoogst gerangschikte bod als eerste in aanmerking komt om een contract te sluiten.

[0:21:06] Dus dit zorgt er ook voor dat we tegen de meest kosteneffectieve voorwaarden deze opwek kunnen realiseren.

[0:21:16] En bij ministeriële regeling kunnen er ook andere criteria voor rangschikking worden vastgesteld.

[0:21:23] Er worden dus ministeriële regelingen gepubliceerd en modelovereenkomsten.

[0:21:30] En een contract komt tot stand op basis van aanbod en aanvaarding.

[0:21:36] Hoe het dan in de praktijk werkt is dat een ontwikkelaar een modelovoreenkomst invult... met de specifieke gegevens van het project en het bod wat de ontwikkelaar doet.

[0:21:48] Dat verstuurt aan de staat...

[0:21:51] dat ondertekend wordt door de minister en op die manier aanbod en aanvaarding tot stand komt en het contract kan worden gesloten.

[0:22:01] Dan de laatste slide, de inhoud van het wetsvoorstel op andere gebieden.

[0:22:11] In ieder geval hebben we een aantal zaken opgenomen die in een tweerichtingscontract kunnen worden genoemd.

[0:22:18] Het is een niet-limitatieve lijst, maar dit zijn zaken die waarschijnlijk in iedergeval aan bod zullen komen in een twerichtingscontract.

[0:22:26] Een beschrijving van de eigenschappen van het project.

[0:22:29] Een duidelijke beschrijven van de financiële aanspraken die de staat op de producent heeft en andersom.

[0:22:35] De informatieverplichtingen, dus dat gaat zowel om de informatie die de producant aan moet leveren aan de staat...

[0:22:43] en de momenten waarop als andersom.

[0:22:46] Er zijn ook sancties nodig in het geval de overeenkomsten niet worden nageleefd.

[0:22:53] En de laatste die hier staat, dat is denk ik wel een interessante.

[0:22:57] Dat is een niet van toepassing verklaring van een gedeelte van de productie.

[0:23:01] En als het bijvoorbeeld gaat om elektriciteitsproductie...

[0:23:05] dan betekent dit dat je een deel van de geproduceerde stroom kunt uitzonderen van de betalingen die onder het tweerichtingscontract plaatsvinden.

[0:23:14] En dit is met name gedaan omdat tweerichtigingscontacten en stroomafnameovereenkomsten met een vaste prijs, dus PPA's, niet goed samengaan.

[0:23:25] Omdat er bij PPA'S een vasteprijs is afgesproken en CFD's, tweerichingscontfacten,

[0:23:31] betalen en vorderen op basis van een variabele marktprijs.

[0:23:34] Dus met deze niet-van-toepassingsverklaring kan een deel worden uitgezonderd en kunnen daarover andere afspraken met marktpartijen worden gemaakt.

[0:23:46] Nog eentje die is toegevoegd, dat is toegang tot gegevens van de registerbeheerder.

[0:23:52] Dit gaat om productiegevens die nodig zijn voor een goede uitvoering van de tweerichtingscontracten.

[0:24:00] En dit regelt eigenlijk dat de minister toeging heeft tot de productieinformatie die ze nodig heeft om die tweerrichtingscontacten goed uit te voeren.

[0:24:09] Het laatste wat ik nog wil benoemen is de samenloop met andere wetten.

[0:24:14] De wet windenergie op zee regelt alles wat betrekking heeft op de vergunningen rondom wind op zé.

[0:24:21] Daarin staan ook een aantal bepalingen opgenomen die overlap hebben met het wetsvoorstel.

[0:24:27] En in dit artikel is eigenlijk geregeld hoe die samenhang gaat en dat de wet windenergie op zee in deze gevallen ook leidend is ten opzichte van het wetsvoorstel tweerichtingscontracten.

[0:24:43] In artikel 10 hebben we een mogelijkheid opgenomen om twee richtingscontracten indien gewenst ook gezamenlijk open te stellen met subsidieregelingen zoals bijvoorbeeld de SD++.

[0:24:57] Dus dat regelt de samenhang van de kaderwet voor subsidies met het wet voor stelde twee richting contracten.

[0:25:05] Er zijn geen concrete voornemens voor, maar het zou bijvoorbeeld kunnen voorkomen dat een techniek die nu in de SDE++ zit, in de toekomst op basis van twee richtingscontracten zal worden opengesteld.

[0:25:17] En het zou bijvoorbeeld voor de uitvoering van die openstelling efficiënter kunnen zijn om dat tegelijkertijd te doen in één concurrerende biedprocedure.

[0:25:27] En die mogelijkheid wordt in dit artikel gecreëerd.

[0:25:31] Nou, dan tot slot is er een reservering opgenomen voor de kernenergiewet.

[0:25:36] Dus er staat inhoudelijk nog niks opgenommen, maar omdat twee richtingscontracten voor kernenergie mogelijk ook worden opengesteld, is die voorziening vastgetroffen en kan die later worden ingevuld.

[0:25:53] Dank u wel voor de presentatie.

[0:25:55] Ruim binnen de tijd.

[0:25:56] Heel erg fijn.

[0:25:57] Dank daarvoor.

[0:25:59] En tegelijkertijd hebben we het ook volgens mij heel rustig en uitgebreid kunnen horen.

[0:26:04] Dus ik ga naar de vragen.

[0:26:06] Ik stel voor om dat in twee rondes te doen.

[0:26:09] En ik stel voordat u ook een eventuele vervolgvraag mag stellen op uw eerste vraag.

[0:26:14] Dan ga ik eerst naar mevrouw van Oosterhout.

[0:26:16] Dank u wel en veel dank voor de heldere presentatie.

[0:26:19] Ik was nog even benieuwd naar de middelen.

[0:26:23] Kunnen jullie iets meer schetsen over hoeveel middeln er nu zijn gereserveerd en hoeveil jullie verwachten dat er nodig zal zijn om aan de huidige ambities voor zon en wind te voldoen?

[0:26:33] Ik zou even erna te denken, want dit valt een beetje buiten de scope van de briefing.

[0:26:39] Dus ik denk de middelen die zijn gereserveerd... dat is opgenomen in het coalitieakkoord en in de begrotingstukken.

[0:26:48] Dus daar staat eigenlijk gewoon de meest actuele informatie.

[0:26:52] In het coalitiieakkkoord zijn er middeln bijgekomen...

[0:26:58] voor contracts for difference, tweezijdig voor wind op zee.

[0:27:01] En er zijn ook middelen bijgekomen voor de SDE++ om in ieder geval in de komende jaren sowieso gedurende de kabinetsperiode openstellingen van beide mogelijk te maken.

[0:27:13] Hoeveel middeln we daadwerkelijk nodig zullen hebben voor de contracts for different weten we eigenlijk pas op het moment dat we een

[0:27:20] Procedure, zeg maar, gaan doen.

[0:27:23] Het is nu bijvoorbeeld nog helemaal niet bekend wat de strike price zal zijn voor de contracts for difference.

[0:27:28] Dus dat komt op een later moment.

[0:27:32] Geeft dit antwoord op uw vraag?

[0:27:34] Ik weet het cijfers gewoon niet uit mijn hoofd, excuse daarvoor.

[0:27:37] Nee, geen probleem.

[0:27:38] Het is wel fijn als de collega's het weten te vinden.

[0:27:40] Dus goed dat u daar naar verwijst.

[0:27:42] Ja, ik zou dus even echt wel...

[0:27:44] Het is eigenlijk het coalitieakkoord plus de begrotingstukken.

[0:27:47] Want in de begrotingsstuken loopt de ramingsperiode, dacht ik maar, tot 2031-2032.

[0:27:52] Terwijl het hier natuurlijk gaat over verplichtingen die voor 15, 20 jaar worden aangegaan.

[0:27:58] Vandaar dat kun je ook naar het coalitsieakkord verwijzen.

[0:28:01] Ja.

[0:28:01] Dank u wel.

[0:28:01] Heeft u nog een vervolgvraag?

[0:28:04] Ja, misschien daaraan gerelateerd.

[0:28:05] Er werd al iets geschetst over de opbrengsten.

[0:28:07] Zouden jullie kunnen specificeren naar welke begroting die precies worden teruggesluisterd?

[0:28:18] Het is een moeilijke vraag in die zin dat we in de wet eigenlijk hebben opgenomen... wat de bestemmingen kunnen zijn van die middelen... maar niet zozeer naar welke begroting het vloeit.

[0:28:29] Dus dat is denk ik gewoon het antwoord hierop.

[0:28:32] En die bestemwingen, die kan jij nog even toelichten.

[0:28:34] Die heb je volgens mij paraat, toch Jessica?

[0:28:36] Anders kan ik het voor je doen.

[0:28:38] Het klopt hoor.

[0:28:39] Nee, dus dat is direct naar eindgebruikers... ter compensatie van de energierekening.

[0:28:45] Dat is naar de tweerichtingscontracten zelf...

[0:28:47] En dat is voor investeringen die de energierekening verlagen.

[0:28:57] Dan kunt u mogelijkerwijs ook nog de minister op bevragen natuurlijk op een later moment.

[0:29:01] Dan gaan we snel door naar de volgende en dat is de heer Van den Berg.

[0:29:05] Ja, dank voorzitter.

[0:29:06] Ik zie het persoonlijk zo dat CSD meer een garantieprijs zijn voor niet gegarandeerde stroom.

[0:29:12] En dat zie je bijvoorbeeld ook vandaag terugkomen, dat de piekprijs hier liggen rond de 250 euro per megawattuur.

[0:29:19] Gemiddeld zitten we op 160 euro per megawattuur.

[0:29:22] Maar op het moment dat stroom veel wordt geproduceerd door zonnepanelen, dus vanmiddag, dan zitten we zo'n 70 euro per mwattuur, dus kortom.

[0:29:32] Ik concludeer eigenlijk dat wij als staat altijd geld moeten bijleggen, omdat op de momenten dat ze stroom produceren is het niet heel veel waard.

[0:29:40] Op het moment dat het heel veel waard is, dan krijgen we ook geen geld terug omdat er dan iets geproduceerd wordt.

[0:29:46] En hoe wordt met dat bezwaar omgegaan die dus heel veel terugkomt bij CVD's?

[0:29:55] Ja, het is inderdaad wel zo dat op het moment dat bijvoorbeeld zonnepanelen produceren de prijs gemiddeld lager is.

[0:30:03] Maar ook op momenten dat zonnEPanelen produceren kan het zo zijn dat fossiele bronnen uiteindelijk prijszettend zijn.

[0:30:09] Dus het is niet zo dat zon en wind altijd een hele lage prijs worden.

[0:30:00] de prijs gemiddeld lager is.

[0:30:03] Maar ook op momenten dat zonnepanelen produceren... kan het zo zijn dat fossiele bronnen uiteindelijk prijszettend zijn.

[0:30:09] Dus het is niet zo dat zon en wind altijd een hele lage prijs vangen.

[0:30:14] En zeker op moment met verder schaars, zoals we nu ook weer zien... kan it wel heel goed zijn dat bijvoorbeeld de gemiddelde jaarprijs... hoog genoeg is voor een rendabele business case.

[0:30:29] Dus dat hangt geheel af van de prijsontwikkeling, hoe dat zich verder zou ontwikkelen.

[0:30:35] En natuurlijk ook de vraagontwikkeling.

[0:30:38] Vervolgvraag.

[0:30:40] Oké, ja dank.

[0:30:41] Maar we zien nu inderdaad wel dat er op momenten dat er heel veel wind wordt geproduceerd op zee, dan is gewoon de vraag nog niet in orde.

[0:30:48] Dus dan zijn de prijzen vlak dubbel negatief.

[0:30:52] Dus hoe voorkomen we nou dat we uiteindelijk alleen maar op die momenten, dat ze dan toch produceren, heel veel geld erin moeten stoppen?

[0:30:58] Maar de momenten dat we het echt nodig hebben, dat we niet geleverd krijgen.

[0:31:06] Ik denk dat de opgave bestaat uit meer dan alleen aanbod.

[0:31:09] De opgava bestaat ook uit elektricatie van de huidige energievraag.

[0:31:14] Dus energie die nu met andere manieren dan elektriciteit ingevuld wordt.

[0:31:18] Dus daar moet ook nog heel veel gebeuren om uiteindelijk te zorgen dat er ook flexibel de vraag komt.

[0:31:23] Die dus wel kan afnemen op het moment dat dat aanbod dan beschikbaar is.

[0:31:31] Aanvullingen?

[0:31:33] Nee.

[0:31:33] Dan is dat voor nu het antwoord.

[0:31:35] Laat ik daar de heer Van den Berg even op broeden.

[0:31:37] Ga ik ondertussen door naar mevrouw Müller.

[0:31:40] Ja, misschien een meer verhelderende vraag voor mij.

[0:31:44] In dit wetsvoorstel, volgens mij regelen we of organiseren we het... dat die tweezijdige contracten mogelijk gemaakt worden.

[0:31:52] Maar voordat we het echt gaan inzetten, moet er nog een tussentap tussen.

[0:31:55] En dat is die ministeriële regeling.

[0:31:57] En komt er in die ministerie regeling, komt dan echt... we gaan het nu mogelijk maken voor wind op zee en dan is het voor altijd?

[0:32:02] Of doe je in de ministerie de regeling van we gaan nu dit uitzetten?

[0:32:07] Ja, dat is in principe één ministeriële regeling voor één openstelling.

[0:32:16] Dan ga ik een vervolgvraag stellen op de mevrouw van Oost-Zuid... over de middelen die terugvloeien en die we inzetten op een bepaalde manier.

[0:32:26] We hebben hier ook uitgebreid gesproken over groen gas... waarbij een deel van de Kamer zei... kunnen we die buy-outprijzen niet inzeten op iets wat we zelf zouden belangrijk vinden.

[0:32:36] En dat kon niet.

[0:32:37] En bij hier kan ineens wel inkomsten en uitgaven anders op een andere manier ingevuld worden.

[0:32:43] Ik ben op zoek naar hoe dat hier wel kan.

[0:32:47] Ja, dat klopt dat het hier in Nederland heel moeilijk is vanwege begrotingsregels om inkomsten op een bepaalde manier direct weer in te zetten als uitgaven.

[0:33:01] Wij hebben hier dezelfde werkwijze gevolgd als bij het ETS het geval is.

[0:33:06] En het gaat dan dus niet om precies diezelfde inkomsten, maar het gaat om het financiële equivalent van de inkomste.

[0:33:14] Wat dan voor deze doeleinden kan worden ingezet.

[0:33:22] Dank u wel.

[0:33:24] Dank u wel en dank ook voor de presentatie.

[0:33:29] Ja, ik moet even kiezen.

[0:33:32] De collega's zei net al even over generiek, generiek systeem.

[0:33:36] Terwijl de verschillende modaliteiten, of het dan gaat om wind of zon of kernenergie of misschien wel CCS, een verschillend rol spelen in het energiesysteem, dus mijn vraag zou zijn ook, heeft u

[0:33:52] Kennis heeft u de overweging waarom voor een generieke aanpak is gekozen.

[0:33:57] Want die zou ook wat specifieker op technologie kunnen hebben willen acteren.

[0:34:03] Ik weet niet of daar een antwoord op is.

[0:34:08] Ja, dat is denk ik vooral omdat een wet creëren... dat is iets wat niet heel eenvoudig is.

[0:34:16] Dat kost veel tijd.

[0:34:19] En door de wet generiek in te steken en wel te specificeren... dat er ministeriële regelingen zijn waarin de specifieke details worden uitgewerkt... kunnen we toch voor iedere techniek in die nodig... heel specifiek tweerichtingscontracten ontwerpen...

[0:34:34] Maar geeft de wet ons in ieder geval de mogelijkheid om dat op korte termijn te kunnen doen en niet elke keer dat we iets willen jaren voorbereiding daaraan vooraf te hoeven laten gaan?

[0:34:46] Ja, ik denk dat dit eigenlijk ook echt een heel belangrijk punt is.

[0:34:50] Zonder deze wettelijke basis kunnen wij geen tweerichtingscontracten afsluiten met producenten.

[0:34:57] En dat betekent eigenlijk dat voor die technieken die opgenomen zijn in de SDE++ en waar artikel 19 uit de tijdsmarktverordening niet op van toepassing is, dat wij uiteraard met de SDe++ door kunnen, want daar sprake van subsidie.

[0:35:12] Maar dat voor alle andere techniepen moet worden teruggevallen op tenders die gewoon uitgezet worden in de markt.

[0:35:20] En dan biedt de overheid dus geen zekerheid.

[0:35:24] Dus dat is eigenlijk gewoon wat hier geregeld wordt.

[0:35:27] Mevrouw Muller haalde het ook al aan.

[0:35:28] Dit is puur eigenlijk de wettelijke basis om dat mogelijk te maken.

[0:35:36] Dank u wel.

[0:35:37] De heer Vermeer.

[0:35:39] Ja, wordt in dit wetsvoorstel voorkomen dat...

[0:35:43] Bijvoorbeeld opwekkers die meedoen aan deze contractvorm via een andere entiteit die winst pakken boven de strijkprijs.

[0:35:58] Dit is een interessante vraag.

[0:36:01] Ik denk dat dit ook iets is wat in de ministeriële regelingen nader zal worden uitgewerkt.

[0:36:07] En ik neem aan dat de vraag er dan bijvoorbeeld om gaat dat wij als overheid wel aanspraak kunnen maken op vorderingen van deze partij en dat die vordelingen niet via een andere weg worden weggesluist.

[0:36:21] Het staat dus niet in het wetsvoorstel, maar ik kan wel zeggen dat we hier in de praktijk en bij de uitwerking in ministeriële regelingen zeker aandacht voor hebben.

[0:36:32] En welke waarborgen zitten erin

[0:36:37] Dat dit systeem er juist niet voor zorgt dat die producenten zelf iets gaan doen aan opslag om de spreiding van de hoeveelheid energie die ze het net in pompen zo goed mogelijk te maken.

[0:36:51] Want ze krijgen gewoon geld, dus het maakt zich helemaal uit of het nou een goed moment is of niet.

[0:36:59] Ja, dat is een hele goede vraag.

[0:37:02] Het staat niet direct in het wetsvoorstel, maar dit staat in artikel 19 kwinkwees, wat direct van toepassing is en wat dus ook in de praktijk uitgevoerd moet worden.

[0:37:11] Er staat in opgenomen dat de tweerichtingscontracten niet de efficiënte marktprikkels die er normaal niet aanwezig zijn mogen verstoren.

[0:37:21] Dus in het ontwerp van tweerichtingscontracten moeten dan ook alle marktverstoringen die kunnen ontstaan voorkomen worden.

[0:37:31] Dit is ook echt iets waar in de praktijk heel veel aandacht voor is.

[0:37:35] Dat producenten zoveel mogelijk reageren op de actuele marktprijzen en niet reagereren naar aanleiding van de hoeveelheid steun die zij wellicht zullen ontvangen wat voor inefficiënte keuzes kan zorgen.

[0:37:50] Dus er wordt zeker voor gezorgd dat bijvoorbeeld prikkels voor opslag en invoeding op de meest gunstige momenten behouden blijft.

[0:38:06] Dank u wel.

[0:38:07] Ja, is de vraag echt een vervolg op dit, want dan nemen we hem gelijk mee.

[0:38:13] Even voor onze positie, want dat moet dan blijkbaar, het zit niet in de wet, dus dat moet in de ministeriële regeling bepaald worden.

[0:38:21] En die wordt echt cruciaal, want daar moet je denken als een elektriciteitsbedrijf die winstmaximalisatie naast er heeft.

[0:38:32] U vraagt inderdaad naar de ontwerpkeuzes die in de ministeriële regeling worden vastgelegd.

[0:38:39] En wij hebben de Kamer eerder geïnformeerd over het ontwerpproces en waar we stonden.

[0:38:45] En de minister zal de Kamers ook binnenkort weer informeren.

[0:38:50] Ik dacht dat dit gepland stond voor het najaar of winter.

[0:38:53] In Q1 worden er kamerbrieven verstuurd met het uiteindelijke ontwerp van tweerichtingscontracten.

[0:39:05] Ook in het kader van de marktconsultatie die dan plaats zal vinden van de regelingen en van de modelovereenkomsten.

[0:39:14] Waarschijnlijk wordt er inderdaad dit najaar ook nog een kleine update verzonnen over de tweerichtigingscontacten.

[0:39:24] Dank u wel.

[0:39:24] Ik heb als voorzitter zelf ook meegeluisterd en eigenlijk ook nog een vraag.

[0:39:28] We hebben tijd, dus dan ga ik die toch ook stellen.

[0:39:30] Ik was heel erg benieuwd naar de termijn van die contracten.

[0:39:33] Daar zag ik in de presentatie eigenlijk nog niks over opgenomen.

[0:39:36] Ook niet bij de slide over inhoud van het wetsvoorstel.

[0:39:40] Hoe wordt zo'n termijn, net werd gezegd 15 tot 20 jaar, hoe wordt dat bepaald?

[0:39:45] En in hoeverre komt dat nu in het wetsoorstel of is dat inderdaad maatwerk op een later moment?

[0:39:53] Ja, dus die termijn wordt nu niet in het wetsvoorstel bepaald.

[0:39:56] Want dat kan ook per techniek verschillend zijn wat een wenselijke termijn is.

[0:40:01] In de SDE++ kennen we nu een termijn van 15 jaar voor zon en wind op land.

[0:40:06] Die termijn zijn we voornemens om te behouden...

[0:40:09] Voor die projecten en voor wind op zee is er het voornemen om naar een contracttermijn van 20 jaar te gaan.

[0:40:16] Ook vanwege de omvang van de projecten.

[0:40:19] En de voordelen die dit biedt.

[0:40:21] Ook om de risico's te beperken en de financierbaarheid van deze projecten te verbeteren.

[0:40:26] Het kan zijn dat voor kernenergie bijvoorbeeld een nog langere termijn wenselijk is.

[0:40:33] Dit is dus een ontwerpkeuze waar de minister dan de Tweede Kamer ook over zal informeren hoe dat eruit komt te zien.

[0:40:40] En een ontwerkkeuzen die we dus ook aan het planbureau voor de leefomgeving hebben meegegeven om ons over te adviseren.

[0:40:47] Wat dat dan vervolgens ook weer betekent, bijvoorbeeld voor de strike bias die gehad moet worden.

[0:40:53] Dus dan weet u dat het onderwerp is van het ontwerpen.

[0:40:59] Dank u wel.

[0:41:01] Nou, blij dat we dan nog ook wat hebben opgelderd.

[0:41:05] Ik ga naar de collega'skaart voor een tweede ronde en dan geef ik al eerst het woord aan mevrouw van Oost-Zout.

[0:41:09] Ja, dank.

[0:41:11] Ik heb nog een vraag over de samenhang tussen deze wet en de SDE++.

[0:41:15] Zouden jullie nog iets meer kunnen schetsen over de planning van deze wet?

[0:41:20] En ook wat als de wet niet op tijd in werking treedt?

[0:41:24] Ontstaat er dan een gat in de steun voor zon en wind en hoe verhoudt

[0:41:28] De openstelling van de STE++2027 ronde zich tot dit wetsvoorstel.

[0:41:36] Ja, in principe wordt de SDE++ ieder jaar in het najaar opengesteld.

[0:41:45] We streven nu ook naar een openstelling van de tweerichtingscontracten voor het na jaar van volgend jaar.

[0:41:53] Als de wet niet op tijd gereed is, dan kan dat inderdaad vertraging betekenen van die openstillingen.

[0:41:59] En ook voor Wind op C bestaat ook het voornemen om in het

[0:42:06] Vertraging van de wet betekent dat dat niet gaat en dat dat dus vertraging oploopt van nieuwe projecten.

[0:42:14] Ja, dus de tijdslijn is de SDE++ 2027.

[0:42:19] Dit jaar stellen we hem oktober open.

[0:42:22] Dat doen we doorgaans ongeveer rond dezelfde tijd, dus dat zal ook in het najaar 2027 zijn.

[0:42:27] dan is er dus het voornemen om de eerste contracts for difference... voor de elektriciteitsproductie uit zon en wind op land en wind om zee... ook in het najaar winter 2027 open te stellen.

[0:42:40] Maar als de wet niet tijdig behandeld is...

[0:42:42] kunnen die openstellingen niet doorgaan en zal alleen de SDE++ openstending in dat najaar plaatsvinden.

[0:42:48] Omdat wij vanaf juli 2027 onder het Europees recht geen juridische basis meer hebben om die tweezijdige contracts for difference open te stellen.

[0:43:00] En dus ook niet meer de SDe++ voor deze technieken.

[0:43:10] Oké.

[0:43:10] De heer Van den Berg.

[0:43:11] Ja, dank voorzitter.

[0:43:12] We willen toch wel even aanstippen dat het wel vaker gebeurt dat we hier wel laat zijn met het implementeren van Europese regelgeving.

[0:43:18] Dus dan wordt het krap.

[0:43:20] Ik had meer vragen over de systeemwaarde van de CFD's of de tweerichting contracten.

[0:43:25] Kijk, hernieuwbaar heeft ook zijn rol in het energiesysteem, maar hij heeft een andere systeemswaarde voor de leveringszekerheid dan bijvoorbeeld kernenergie.

[0:43:33] En is er met deze contracten nou nog rekening gehouden met die waarde?

[0:43:38] Dat je dus ook waarde toekent aan die leveringszekerheid?

[0:43:41] Want uiteindelijk hebben we onze stroom nodig.

[0:43:43] Of is dat niet gedaan?

[0:43:44] En Sonee, waarom niet?

[0:43:46] Waarom wel?

[0:43:51] Ja, de systeemwaarde van technieken is niet iets wat we nu in het wetsvoorstel twee richtingscontracten hebben opgenomen.

[0:44:04] Dit is eventueel iets wat zou kunnen worden uitgewerkt in de ministeriële regelingen.

[0:44:08] Dit wets voorstel is heel nadrukkelijk dus ook bedoeld voor kernenergie...

[0:44:13] is ook afgestemd met mensen die werken aan kernenergie en is dus geschikt om al deze technieken te bedienen en daar ministeriële regelingen over te maken.

[0:44:26] Ik wilde even aanvullen.

[0:44:27] Dus inderdaad, ook voor kernenergie is deze juridische basis nodig.

[0:44:31] En daarnaast voor leveringszekerheid, daar bent u volgens mij mee bekend... wordt er gewerkt aan een capaciteitsmechanisme... van waaruit natuurlijk ook productie getenderd kan worden... afgenomen kan worden door de netbeheerders.

[0:44:45] En een van de dingen die wij dan natuurlijk binnen het ministerie moeten borgen... is dat al die regelingen qua prikkels goed op elkaar inwerken...

[0:44:53] En dat ze elkaar dus ook niet in de weg zitten.

[0:44:56] En daar zit dan denk ik ook wel uw vraag, als we het dan hebben over financiële stimulering voor het systeem, waar dit samenkomt.

[0:45:04] Maar dat wordt een aparte systematiek naast de tweezijdige contracts for difference.

[0:45:11] Dank u wel.

[0:45:12] Ja, kort inderdaad kunnen ook de drie andere collega's nog een vraag laten.

[0:45:16] Ja check.

[0:45:17] Ik wil wel aansteppen.

[0:45:18] Ik krijg juist vanuit de kernenergie industrie te horen van wij hebben deze contracten helemaal niet nodig.

[0:45:22] Want wij produceren juist op de meest waardevolle momenten.

[0:45:25] Dus er is voor ons minder subsidie nodig dan eigenlijk wordt voorgesteld.

[0:45:30] Maar om dat nou te regelen kunnen we nou ook de zaken vanuit een ministeriële regeling nou toch in de wet borgen.

[0:45:35] Bijvoorbeeld met een oogmerk voor leveringszekerheid.

[0:45:38] Zou dat wel kunnen technisch gezien?

[0:45:43] Ik denk, nou ik probeer, ik praag een poging en dan kan Erika me misschien aanvullen.

[0:45:47] Maar mocht kernenergie ingezet worden van leveringszekerheid, voor leveringszekerheid, dan loopt dat volgens mij mee in het capaciteitsmechanisme.

[0:45:56] Als de kernenergiëndustrie zegt wij hebben twee richtingscontracten met andere woorden wij hebben prijszekerheid niet nodig voor de overheid.

[0:46:03] Voor de elektriciteitsproductie die wij produceren dan staat het hen uiteraard vrij.

[0:46:09] om PPA's, dus Power Purchase Agreements, dus lange termijnscontracten, met private partijen af te sluiten en dat ook volledig private financieren.

[0:46:19] Dit wetsvoorstel hindert dat niet.

[0:46:22] Dit wetvoorstelt is alleen bedoeld om ervoor te zorgen als dat niet toereikend is, die marktfinanciering, dat wij dan een juridische basis hebben om prijszekerheid te bieden.

[0:46:37] Is er nog een aanvinding op te geven of niet?

[0:46:40] Nee, dit was volledig.

[0:46:42] Mooi, dank u wel.

[0:46:44] Mevrouw Müller.

[0:46:46] Ik ga weer even terug aan de ministerie regeling... en ik zat ook met de termijnen... maar daar heb ik al een beetje toelichting op gekregen.

[0:46:52] Maar in zo'n ministeriele regeling wordt dan bijvoorbeeld gezegd... de termijn is 20 jaar.

[0:46:56] We hebben daarin max deze prijs.

[0:46:59] En in die ministerie rechting staat dan ook... welke middelen daarvoor gereserveerd worden, neem ik aan.

[0:47:03] En...

[0:47:05] Want er is een max.

[0:47:06] Maar waar op de begroting staan die middelen eigenlijk?

[0:47:10] Want bij de SDE++ hebben we daar natuurlijk een apart fonds van gemaakt.

[0:47:13] Hoe zit dat hier?

[0:47:15] SDE++ is volgens mij niet een apart fonds, maar een apart begrotingsartikel.

[0:47:19] Dus wij moeten dit nog inrichten.

[0:47:22] Maar je zou zich kunnen voorstellen dat het een vergelijkbare systematiek gaat zijn.

[0:47:27] Dus een langjarige raming met een plek op de begroting en waarschijnlijk dan een apart begotings artikel.

[0:47:37] En daarover, net conform ook de SDE+, zullen we de Kamer natuurlijk ook op gezette momenten informeren.

[0:47:44] We hebben bijvoorbeeld volgens mij naar aanleiding ook van wat eerdere vragen uit de Kamer rapporteren wij al wat uitgebreider over de SD++ raming en de systematiek, dacht ik in de miljoenennota.

[0:47:56] Maar dat is iets wat we nu ook aan het uitwerken zijn.

[0:48:01] Het lijkt me verstandig dat het diezelfde systematiek inderdaad volgt.

[0:48:05] Bij de SDE++ is natuurlijk dat je niet altijd weet of je helemaal uitbenut wordt... maar dat eigenlijk vaak wel gebeurt.

[0:48:10] Bij deze is het misschien nog net iets minder voorspelbaar... omdat je gewoon echt niet weet hoe... Dus bij de SDe++ denk ik nu eigenlijk ook.

[0:48:17] Maar je hoopt natuurlijk uiteindelijk dat je die misschien zo min mogelijk moet inzetten... omdat het gewoon concurreert op de markt.

[0:48:24] Dus het is wel moeilijk voorspellen, maar je zet hem vast op de begroting... zodat je zeker weet dat je het geld hebt als het nodig is dan.

[0:48:31] Niet een hele duidelijke vraag.

[0:48:34] Ja, ik begrijp wel waar u naartoe wil.

[0:48:36] Ik zit alleen even te kijken, want wij nemen dit even mee.

[0:48:40] Want volgens mij hebben we de Kamer daar ook nog niet uitgebreid over geïnformeerd.

[0:48:44] En hier worden natuurlijk ook afspraken over gemaakt met het ministerie van Financiën.

[0:48:48] Gegeven dat het de begroting aangaat.

[0:48:52] Maar het is zeker zo dat conform de SDE++ hier langjarige verplichtingen worden aangegaan.

[0:48:59] En er sprake kan zijn van fluctuaties in die langjarige verplichtingen doordat je aan het corrigeren bent voor marktinkomsten.

[0:49:07] En dat is iets waar wij inderdaad qua begrotingssystematiek vervolgens dan ook rekening mee moeten houden in hoe we dat qua ramingssystematiek en begrotingsystematieк gaan vormgeven.

[0:49:18] Maar je kunt daar natuurlijk ook altijd vragen over stellen.

[0:49:24] Dank u wel.

[0:49:26] Dank u wel.

[0:49:28] Ik zat nog even nadenken.

[0:49:29] Dit is natuurlijk allemaal gericht op investeren en wat minder gericht ook op het inpassen in het systeem.

[0:49:36] Komt dat in verdere uitwerking, ministeriële regeling wellicht?

[0:49:39] Of bedoelt u dat ook te zeggen met de eigenschap van het project?

[0:49:43] Namelijk is dat ook meegenomen in de gedachtenvorming van investeren, maar dan moet het ook passen in het energiesysteem?

[0:49:57] Ja, dit zijn inderdaad dingen die in de ministeriële regeling nader worden uitgewerkt.

[0:50:03] Dat kunnen bijvoorbeeld voorschriften zijn met betrekking tot het wel of niet hebben van transportcapaciteit van de netbeheerder.

[0:50:11] Dat is op dit moment bijvoorbeeld in de SE++...

[0:50:14] Een eis om een transportindicatie aan te leveren die aangeeft dat er op dat moment ook capaciteit beschikbaar is.

[0:50:22] En er zijn ook andere maatregelen mogelijk om ervoor te zorgen dat projecten goed in het systeem inpasbaar zijn.

[0:50:29] Een ander voorbeeld is bijvoorbeeld dat er een aftopping is... wat zonnepanelen op piekmomenten aan het elektriciteitsnet kunnen leveren.

[0:50:42] Dat is op dit moment in de SDE gemaximeerd op 50%.

[0:50:46] Dus om te voorkomen dat op de momenten met veel zon...

[0:50:49] er echt een heel groot overaanbod ontstaat.

[0:50:53] Dus dit zijn voorbeelden van maatregelen die genomen kunnen worden... en die ook in de ministeriële regeling terechtkomen.

[0:51:02] Korte volgvraag.

[0:51:04] Ik ben wel erg benieuwd ook...

[0:51:06] We hadden het net al even over budgetten, waar die staan en hoe dat dan gaat.

[0:51:10] Is er ook iets van casuïstiek beschreven bij hoog en bij laag?

[0:51:15] Want dan kunnen we er ook een beetje beeld bij krijgen, tenminste ik in ieder geval.

[0:51:20] U vraagt eigenlijk op momenten dat de minister de Kamer informeert dat ze het ook wat beeldender maakt waar u dan aan zou moeten denken.

[0:51:28] Ik denk dat wij dat kunnen meenemen.

[0:51:31] Ik weet niet of jullie daar nog iets op willen zeggen, maar voorbeelden eigenlijk van hoe dit in de praktijk zou kunnen uitpakken.

[0:51:39] Kijk, altijd mooi als er toezeggingen worden gedaan tijdens een technische brief.

[0:51:44] We moeten het uiteraard even overleggen.

[0:51:46] Nee hoor, geen probleem.

[0:51:48] Fijn als dat soort dingen inderdaad worden meegenomen.

[0:51:51] De heer Vermeer.

[0:51:53] Ja, dank u wel.

[0:51:53] Er staat dat inkomsten uit twee richtingscontracten... moeten worden aangewend voor de eindgebruikers of andere steun.

[0:52:00] Gaat het hier om netto-inkomsten?

[0:52:02] Of gaat het gewoon over alles wat boven die strijkprijs wordt ingediend?

[0:52:07] Want dat is wel essentieel voor de begrotingssystematiek...

[0:52:11] Voor de bescherming hiervan.

[0:52:27] Ik denk zelf eigenlijk dat het gaat om inkomsten uit vorderingen van de tweerichtingscontracten.

[0:52:35] En dat deze worden aangewend voor die doeleinden en dat het niet gaat om netto-inkomsten, maar ik kijk hiervoor toch ook even naar de juristen.

[0:52:46] Ik zou dat antwoord ook niet precies weten, maar als u zegt, u had het over een indieningsbedrag die boven de strike price wordt ingediend.

[0:52:55] Ik neem aan dat u doelt wanneer

[0:52:57] Dat bedoelt u niet?

[0:53:00] Ik zie u nee knikken.

[0:53:02] Volgens mij bedoeld u eigenlijk, want we hebben een strike price... en het gaat eigenlijk over de elektriciteitsprijs, waar die zeg maar uitkomt.

[0:53:12] En wat u volgens mij betreft is, het kan zo zijn in jaren dat wij subsidie uitkeren... maar het kan ook zijn dat wij in jare inkomsten hebben...

[0:53:22] En uw vraag is volgens mij, in elk jaar dat er inkomsten ontstaan, romen we dat af?

[0:53:28] Of gaan we de subsidieën en inkomst ook nog tegen elkaar verrekenen gedurende de hele looptijd?

[0:53:32] Is dat uw vraag?

[0:53:34] Nou niet eens zelfs per jaar gemiddeld, maar gewoon alles wat er aan inkomsten binnenkomt worden die meteen gereserveerd voor energie steun en andere maatregelen.

[0:53:45] Of wordt er eerst nog van alles verrekend in welke periode dan ook.

[0:53:49] Want hier staat letterlijk inkomste moeten worden aangewend voor en er staat nergens dat die mogen verrekerd worden.

[0:53:57] Maar ik vraag me af of dat gewoon om het kort te houden is of omdat dat er werkelijk staat.

[0:54:02] Ik denk eerlijk gezegd dat het beide zou kunnen, want op het moment dat inkomsten verrekend worden met de uitgaven aan tweerichtingscontracten, dan wordt ook voldaan aan de regel, want dan worden de inkomst aangewend ten behoeve van de tweerichtigingscontacten.

[0:54:16] Maar dus heel sec gaat deze bepaling echt over de inkoms op het momento dat er vorderingen zijn en niet over de ingomsten nadat ze verrekent zijn met de steunuitgaven.

[0:54:32] Nog een laatste vervolgvraag hierop?

[0:54:34] Ja, wat is de relatie van deze hele systematiek met het invoeren van de invoedingstarieven?

[0:54:42] En wat zijn uw gedachten daarover als die er zijn?

[0:54:52] Het is eigenlijk dat ACM voorneemst is om een invoedingstarief in te voeren.

[0:54:56] Wat dat precies gaat zijn, dat weten we nog niet.

[0:54:59] Dat moet nog besloten worden.

[0:55:01] Zodra duidelijk is wat het invoeringstarief precies zal zijn, dan zal dat mogelijk tot kosten voor de producenten leiden die dan mee zullen worden gewogen in de business case en indien nodig ook in de strike price terecht zouden kunnen komen.

[0:55:21] Dus als de ACM eigenlijk voor het vaststellen van de ministeriële regeling bekendmaakt wat het invoedingstrief zal zijn, dan kunnen wij daar direct mee rekeningen houden.

[0:55:31] Daar gaat het eigenlijk voor over.

[0:55:35] De ACM heeft recent wel wat uitspraken gedaan.

[0:55:41] Dat is een aantal maanden geleden geweest over hoe zij met het invoedingstarief om willen gaan.

[0:55:47] En daar zit ook wel een wisselwerking met de tweerichtingscontracten.

[0:55:54] En ze hebben daarbij volgens mij verwezen naar de wijze waarop Duitsland ook met zo'n invoedingstarief omgaat.

[0:56:01] Dus het is wel de moeite waard om daar ook nog even naar te kijken.

[0:56:05] Misschien een laatste extra verduidelijking.

[0:56:06] Het gaat er dus om dat producenten die een CFD-contract af willen sluiten, zodra er duidelijkheid is, ook dat aspect mee zullen nemen.

[0:56:16] Ik zeg hier niet wat zij zullen doen.

[0:56:18] Dat weten wij niet.

[0:56:18] We weten ook niet wat het besluit gaat zijn.

[0:56:20] Ik probeer alleen duidelijker te maken dat producenter dat dan mee zult nemen op de manier die zij passend vinden.

[0:56:33] Dank u wel.

[0:56:33] Met dat antwoord komen we ook op het einde van deze technische briefing.

[0:56:39] Heel hartelijk bedankt voor alle toelichting, zeg ik richting onze gasten.

[0:56:43] Bedankt for alle nieuwsgierigheid en vragen, zeg ich richting de Kamerleden.

[0:56:48] Hierbij sluit ik deze vergadering.

[0:56:50] En zie ik u mogelijkerwijs terug om half twaalf wanneer we het gaan hebben over de ETS-herziening.

[0:56:55] In een andere zaal.

[0:56:56] Ik wens u anders een hele prettige dag toe.

[0:57:00] Bedanks.