ETS-herziening

[0:00:00] Een hele goede morgen allemaal.

[0:00:02] Welkom bij de vaste Kamercommissie voor Klimaat en Groene Groei.

[0:00:05] We hebben op dit moment de technische briefing op de agenda staan rondom de ETS-herziening.

[0:00:12] Welcom aan de mensen op de tribune, mensen van de GIFI, andere ondersteuning en uiteraard ook aan de Kamerleden.

[0:00:18] Inmiddels hebben we vier leden.

[0:00:19] Mogelijk sluit er nog iemand anders ook aan.

[0:00:21] Maar we gaan gewoon beginnen.

[0:00:24] We zijn hiervoor met elkaar een uur en we hebben...

[0:00:27] Eén gast zal digitaal deelnemen aan deze vergadering en zal ook zo een presentatie voor ons geven.

[0:00:35] En dat is de heer Ruben Vermeeren.

[0:00:38] En ik ga kijken wat hij bij ons inmiddels is aangesloten.

[0:00:42] Ruben, ben je daar al?

[0:00:46] Jazeker, ik zal mijn camera aanzetten.

[0:00:49] Hartelijk dank voor de uitnodiging.

[0:00:51] Hartstikke goed, van harte welkom.

[0:00:53] Mooi dat we dit op deze manier kunnen doen.

[0:00:56] Je kunt jezelf natuurlijk uiteraard nog wat voorstellen, maar je bent werkzaam bij de Europese Commissie en hebt ook meegewerkt aan dit voorstel.

[0:01:03] Dus u bent de uitgelezen persoon om ons hierover te informeren en hopelijk kunnen we je ook veel vragen stellen.

[0:01:10] Ik kijk even naar de leden.

[0:01:11] Zijn er nog andere mededelingen of bijzonderheden?

[0:01:15] Nee.

[0:01:16] Dan stel ik voor dat u begint met de presentatie.

[0:01:21] Oké, heel goed.

[0:01:22] Ik zal proberen mijn scherm te delen.

[0:01:25] Laat vooral weten of het goed te zien is.

[0:01:28] Een moment.

[0:01:33] Fullscreen.

[0:01:37] Ik hoop dat u het kan zien.

[0:01:40] Voor de leden is het goed om te weten dat de presentatie ook in Parlus voor u is klaargezet.

[0:01:44] Dus mocht er een slide wat minder goed leesbaar zijn... dan kunt u hem alsnog zelf ook eventjes opzoeken.

[0:01:52] Oké, aan u het woord.

[0:01:54] Ik voel dat het inmiddels goed gaat.

[0:01:55] Ja, perfect.

[0:01:56] Ja we zien de presentatie.

[0:01:57] Hartelijk bedankt voor de interesse.

[0:02:00] Ik zie dat er een kleine delay is en een kleine vertraging in de slides.

[0:02:06] Excuus is dat ik er niet in persoon bij kan zijn.

[0:02:09] Het had me erg mooie ervaring geleken om een keer in de Tweede Kamer te komen.

[0:02:14] Maar het is erg druk zoals u het zich kunt voorstellen.

[0:02:17] Vanochtend was er Coré Perra.

[0:02:18] Vanmiddag is er weer een raadswerkgroep over een van de onderdelen

[0:02:22] van de ETS-herziening.

[0:02:25] En dat is omdat de Raad, maar ook het parlement er veel haast achter zetten om dit voorstel er snel doorheen te krijgen.

[0:02:33] De doelstelling is een general approach in de raad en een parlementspositie in december.

[0:02:40] En dan kunnen we begin van het volgende jaar aan de trilogs beginnen met het oogmerk om in steeds het eerste kwartaal van 2027 tot een deal te komen.

[0:02:53] Dus vooralsnog hebben we het over een commissievoorstel.

[0:02:56] Het heeft nog geen kracht van wet.

[0:02:58] We hebben het voorstel gedaan op 17 juli.

[0:03:01] En dat was dan ook de start van de co-decision procedure waar we nu in zitten.

[0:03:08] Ik praat niet zo vaak over de ETS in het Nederlands.

[0:03:11] Meestal in het Engels.

[0:03:13] Dus als ik af en toe niet op het woord kan komen, dan komt dat daardoor.

[0:03:17] Ik heb de slides laten vertalen door een Belgische collega.

[0:03:19] Dus ik kan me voorstellen dat ze af en toen...

[0:03:21] Wat Vlaams overkomen.

[0:03:23] Sommige termen zouden wij misschien in het Engels bezig... die toch vertaald zijn in het Nederlands.

[0:03:32] Misschien drie korte slides over de basis van het emissiehandelssysteem.

[0:03:36] Ik geloof dat u een redelijk goed begrip hebt van het systeem en hoe het werkt.

[0:03:44] Maar het is niet slecht om het even te herhalen.

[0:03:46] Dus het is een cap-and-trade system.

[0:03:49] Dat betekent dat er een absolute plafond zit aan het aantal emissies dat kunnen plaatsvinden in de sectoren die onder het systeem vallen.

[0:03:58] Dat zijn de sectores elektriciteit, zware industrie, luchtvaart en scheepvaart.

[0:04:04] Rond 10.000 installaties in Europa.

[0:04:07] En hun emissie worden dus gelimiteerd door het syfteem.

[0:04:13] Voor elke ton CO2 die ze uitstoten moeten ze één emissierecht overhandigen.

[0:04:17] En sommige daarvan krijgen ze gratis en andere moeten ze kopen op de markt of in veilingen.

[0:04:24] En doordat de cap elk jaar naar beneden gaat, zijn er steeds minder emissierechten beschikbaar en kunnen steeds minder emissions plaatsvinden.

[0:04:34] En dat is ook waarom de ETS, in tegenstelling tot sommige andere beleidsinstrumenten, zijn doelstelling altijd behaalt.

[0:04:43] De emissiereducties worden altijd gehaald en de emissies zitten altijd onder de kei.

[0:04:51] Het is van toepassing in de hele Europese Unie, maar ook in de Europese economische ruimte.

[0:04:57] Dus dat zijn 30 landen in totaal.

[0:05:02] We zijn redelijk tevreden met de manier waarop het systeem werkt.

[0:05:05] Er zijn al sinds 2005, toen het begon, 20 jaar geleden 50% emissiereducties bereikt.

[0:05:12] Dus we zijn halverwege richting klimaatneutraliteit.

[0:05:17] Maar natuurlijk de moeilijkste emissiedeductie moeten nog komen.

[0:05:22] Het laagst hangende fruit is als eerste geplukt en dat hoort ook zo.

[0:05:26] Kostenefficiëntie en marktgebaseerde werking van het synteem is belangrijk.

[0:05:31] Maar dat betekent dat we nu voor een grotere uitdaging staan.

[0:05:37] Er zijn veel emissiereducties in de elektriciteitssector.

[0:05:40] Die hebben plaatsgevonden.

[0:05:41] Daar is het relatief makkelijk.

[0:05:43] Kolencentrales gaan uit en de wind- en zonne-energie is inmiddels concurrerend.

[0:05:49] Dus die nemen er plaats in.

[0:05:52] Maar voor staal, chemie en cement is het een ander verhaal.

[0:05:57] Het is een lastiger verhaald.

[0:05:59] En over luchtvaart hoef ik het helemaal niet te hebben.

[0:06:03] Dat is één van de laatste sectoren die uiteindelijk klimaatneutraal zal worden.

[0:06:08] Het systeem levert ook opbrengsten op door het veilen van die rechten onder de cap.

[0:06:15] Tot nu toe is er meer dan 270 miljard euro opgehaald, het meeste daarvan wordt verdeeld...

[0:06:21] Onder de lidstaten en een kleine gedeelte gaat ook naar Europese fondsen.

[0:06:29] Al dat geld moet vervolgens geherinvesteerd worden in klimaatdoelstellingen.

[0:06:33] En dan ook een redelijk groot percentage van de cap, 43 procent, wordt gratis weggegeven.

[0:06:39] Dus die leveren geen opbrengsten op.

[0:06:41] Maar die worden toegewezen aan industrieën die het risico hebben van koolstoflekkage.

[0:06:48] Dus het verlaten van de Europese Unie.

[0:06:50] om zo de CO2-kosten te vermijden.

[0:06:53] Dat is iets wat we uiteraard willen voorkomen en daardoor worden zij beschermd in de vorm van gratis rechten.

[0:06:59] Een heel groot en belangrijk onderdeel van deze herziening, een belangrijke discussie waarvan ik verwacht dat het waarschijnlijk de nummer één discussie wordt als het op het laatste moment tot onderhandelingen komt.

[0:07:14] Misschien heel kort even de cap laten zien.

[0:07:19] De staven in dit diagram, dat is de hoeveelheid alliances die naar de markt komt elk jaar.

[0:07:24] Je ziet, die gaat steeds naar beneden, maar die daalt ook steeds sneller tot 2030.

[0:07:32] In 2030 moeten we op min 62% emissiereductie zijn.

[0:07:36] We zijn nu min 50%, we moeten naar min 62%.

[0:07:38] En er is nog een aantal jaar voor de tijd.

[0:07:43] En dan hebben we onze bijdrage als ITS...

[0:07:46] sector geleverd aan het doel voor 2030, dat is 55% emissiereducties, economie breed.

[0:07:54] Economie breed, 55% ten opzichte van 1990, dat betekent voor ITS, 62% tenopzichte 2005.

[0:08:03] En de grote vraag voor deze herziening is wat gebeurt er na 2030 en hoe kunnen we een bijdrage leveren aan de 90%.

[0:08:11] Er is dus vraag en aanbod naar Alliances.

[0:08:15] Wij veilen ze, maar er is ook een secundaire markt... waar bedrijven Alliances kunnen verkopen.

[0:08:21] Alliances die ze gratis hebben gekregen of die ze eerder hebben gekocht.

[0:08:24] En op die manier ontstaat er een prijs.

[0:08:26] Er is een levendige handel daarin.

[0:08:29] 840 miljard waarde heeft deze markt.

[0:08:35] Ik las vanochtend 500 keer zoveel als de Chinese ETS.

[0:08:39] En de prijs is relatief stabiel in de laatste jaren, tussen de 60 en 85 euro.

[0:08:46] Vandaag zijn we inderdaad op 85.

[0:08:51] De herziening dan.

[0:08:52] We hebben een ITS tot 2030.

[0:08:55] Die regelt dat we de 55 procent doelstelling behalen.

[0:09:00] En nu is de grote vraag hoe gaan we richting 2040?

[0:09:04] bijdragen aan het 90% doel.

[0:09:07] Dat is vastgelegd in de Europese Klimaatwet.

[0:09:10] Nogmaals, 90% ten opzichte van 1990 is het economie brede doel en nu is de vraag voor ons hoe gaat de ITS daar aan bijdrage?

[0:09:19] Maar dat is niet de enige uitdaging die we hebben.

[0:09:22] We hebben daarnaast ook een stevige discussie over Europees concurrentievermogen, maar ook energy security, energieveiligheid.

[0:09:29] En we proberen met deze herzieningen voor te zorgen dat we niet alleen de klimaatdoelstelling halen, maar dat we bedrijven ook in staat stellen om de investeringen te doen en concurrerend te blijven terwijl ze door deze transitie gaan.

[0:09:44] En door het voorstel, als je het leest, wil je veel zien dat er is veel ambitie.

[0:09:50] Er is een hoge klimaatambitie, de cap blijft naar beneden gaan, een vrije stijl.

[0:09:57] Maar we willen met de opbrengsten die het ITS oplevert, die willen we veel meer terug richting de bedrijven laten gaan.

[0:10:07] Dus de ITS als een investeringsmotor en een innovatiemotor.

[0:10:12] Solidariteit is ook een belangrijk onderdeel van het ITSS.

[0:10:16] Misschien minder belangrijk voor Nederland.

[0:10:18] Nederland profiteert daar niet van, maar een heel aantal landen wel.

[0:10:23] Maar we stellen daar nu ook meer condities aan, meer criteria die van toepassing zijn op het moment dat je extra allowances krijgt onder solidariteitsmechanismen.

[0:10:38] En de ETS wordt ook uitgebreid.

[0:10:40] Ik zal daar later nog wat meer over zeggen.

[0:10:42] Maar de afvalverbrandingssector is bijvoorbeeld een nieuwe sector en er zijn ook uitbreidingen in de luchtvaart en in de scheepvaart.

[0:10:51] Dus de eerste pijler is...

[0:10:53] We houden de koers aan, maar er is wel ruimte voor flexibiliteit.

[0:10:57] Hoe vertaalt zich dat dan concreet in de cap en het aantal allowances, het aantal rechten dat ter beschikking zal zijn voor de industrieën om CO2 uit te stoten?

[0:11:11] Ten eerste kunnen we de stijlte van de cap aanpassen.

[0:11:18] Op dit moment zijn we bezig met een

[0:11:20] Een kleine tussensprint om een 2030-doelstelling te halen.

[0:11:24] Die is geüpdate en meer ambitieus geworden in 2021 met de European Green Deal.

[0:11:31] Dat betekent dat we de lineaire reductiefactor verhoogd hebben naar 4,4%.

[0:11:37] Die kan nu weer iets teruggebracht worden naar 3,7%.

[0:11:40] Het is niet nodig om 4,5% te behouden.

[0:11:44] Want dan draag je meer bij aan de 90% dan wat kostenefficiënt zou zijn.

[0:11:51] Je haalt eigenlijk al de nul in 2039.

[0:11:54] Dat is economisch gezien niet verantwoordelijk.

[0:11:58] Ook technisch gezin onmogelijk.

[0:12:00] Daardoor kunnen we iets terugschroeven.

[0:12:02] 3,7%.

[0:12:04] Dus dat geeft iets meer emissieruimte voor de industrieën in de ETS.

[0:12:09] En dan vanaf 2036 is er de mogelijkheid.

[0:12:12] voor internationale kredieten, international credits om bij te dragen aan het Europese doel.

[0:12:19] Voor een maximum van 5%.

[0:12:22] We hebben berekend wat dat voor de ETS kan betekenen en de eerlijke bijdrage van die internationale credieten aan de EDS-doelstelling is 2%, dus 2% van de 5%, oftewel

[0:12:36] tussen de 37 en de 40 procent van het totale aantal internationale kredieten... die de EU kan gebruiken.

[0:12:45] Met andere woorden, we hoeven dan maar 85 procent in Europa te doen... omdat we voor 5 procent van onze uitstoot compenseren in het buitenland.

[0:12:55] Dus dat geeft nogmaals extra emissieruimte voor de sectoren... met name die hard-to-abait...

[0:13:03] Sectors zoals staal, cement, chemie, luchtvaart.

[0:13:08] Die kunnen daarvan profiteren door iets meer ademruimte te hebben.

[0:13:15] Een ander voorbeeld van flexibiliteit zijn negatieve emissies.

[0:13:21] Dus koolstofverwijderingen of carbon removals.

[0:13:24] Ook die worden geïntegreerd in het systeem.

[0:13:28] Niet direct maar indirect.

[0:13:30] En ons voorstel is dat wij 250 miljoen extra allowances creëren.

[0:13:37] Dus dat is extra aanbod in de markt, extra emissieruimte.

[0:13:41] Die allowances worden geveild.

[0:13:44] De opbrengsten gaan in dat geval naar de commissie en die zal daarvan 250 miljonen hoogwaardige removal credits kopen op de Europese markt.

[0:13:56] waardige kredieten, dus die zijn CCS-based.

[0:13:59] Dan hebben we het over bio-CCS en over direct air capture met CCS.

[0:14:05] Op dit moment bestaat dat nog niet echt, maar de hoop is juist omdat wij een koper worden op die markt, dat meer projecten zullen ontwikkelen en dat hopelijk ook de kosten daarvan omlaag gaan.

[0:14:17] Zowel voor de international credits als voor de carbon removals wordt de commissie een koker.

[0:14:21] Een vraag erop de markt

[0:14:23] En de hoop is dat die markten een boost kan geven.

[0:14:32] Heel kort over de marktstabiliteitsreserve.

[0:14:35] Het is een belangrijk onderdeel van de ITS omdat de ITs lange tijd geplaagd werd door een surplus aan allowances.

[0:14:42] Er waren te veel rechten in omloop en daardoor een lage prijs die niet zo'n sterk prijssignaal gaf voor investeringen.

[0:14:52] De MSR heeft dat heel

[0:14:53] goed aangepakt, heeft die dat surplus relatief succesvol opgeruimd.

[0:15:00] Dit jaar is er nog steeds een absorptie.

[0:15:03] De halen allowance is uit de markt met deze reserve.

[0:15:07] Maar we verwachten dat dat in de toekomst niet meer het geval zal zijn.

[0:15:10] Er zal steeds meer schaarste komen in de markten en dan verandert de rol van de marktsstabiliteitsreserve.

[0:15:17] Die wordt in plaats van dat die allowances uit de

[0:15:20] zal die allowances gaan injecteren in de markt.

[0:15:23] Dus er komt extra aanbod en dat houdt ook de prijzen onder controle.

[0:15:31] We hebben al voorgesteld dat we stoppen met de ongeldige verklaring van uitstootrechten.

[0:15:38] Dat is op dit moment nog steeds het geval.

[0:15:43] Als er meer dan 400 miljoen rechten in deze reserves zitten, dan worden die gecanceld.

[0:15:50] ...iets meer ruimte in de MSI hebben om te kunnen interveneren in de markt... ...als de regels en de triggers daarvoor worden gehaald.

[0:16:00] En wat gaan die triggers, dus die parameters, die gaan we ook veranderen... ...omdat de markт een stuk kleiner wordt dan die vandaag de dag is.

[0:16:10] Dus als je kijkt naar wat is een gezond niveau van liquiditeit in de market... ...dan is dat een heel ander verhaal, andere getallen in 2040 dan dat dat vandaag het geval is.

[0:16:19] Dus langzaam maar zeker gaan die thresholds omlaag als ook de CO2-markt kleiner wordt.

[0:16:26] Een kleinere markt betekent ook meer risico voor volatiliteit en ook daarom worden de MSR-parameters aangepast.

[0:16:37] Dan koolstoflekkage of carbon leakage.

[0:16:42] Ook hier hebben we een aantal veranderingen die we voorstellen.

[0:16:50] Ten eerste, en dat is al een korte termijn maatregel, dus tot 2030.

[0:16:54] Fase 4 van de ITS worden er extra allowances ter beschikking gesteld.

[0:17:01] Doordat de benchmarks, die bepalen hoeveel allowances elk bedrijf krijgt.

[0:17:06] minder streng zullen worden aangepast.

[0:17:10] En we hebben een aantal reserves van allowances die we daarvoor kunnen gebruiken.

[0:17:18] Ik kijk even in de volgende slide.

[0:17:20] Nee, er is geen slide over de conditionaliteit, dus ik zal dat hier uitleggen.

[0:17:25] Voor de periode waarover het voorstel echt gaat, dus de perioode na 2030, hebben we de keuze gemaakt om door te gaan met gratis rechten.

[0:17:36] Dus free allocation is eigenlijk een tijdelijke maatregel als je naar de letter van de wet kijkt.

[0:17:43] Het feit is dat het er altijd is geweest en dat bedrijven dat nodig hebben om hun carbon leakage risk af te dekken.

[0:17:53] En we hebben de keuze gemaakt om daarmee door te gaan.

[0:17:56] Het probleem is dat de aantal rechten dat we ter beschikking hebben om gratis weg te geven natuurlijk ook steeds minder wordt aangezien de carbon market kleiner wordt, de cap daalt

[0:18:07] En dus wordt het voor bedrijven belangrijker om te investeren.

[0:18:13] En we zien eigenlijk dat dat tot dusver te weinig is gebeurd.

[0:18:17] Bedrijven die geen gratis rechten krijgen, die hebben meer geïnvesteerd dan bedrijfen die wel gratis recht krijgen.

[0:18:23] De economische theorie was altijd dat ze dat wel zouden doen, omdat die gratisrechten wel hun economische en financiële waarden voorstellen.

[0:18:31] Maar bedrijf hebben dat meer geinterpreteerd als een korting op de CO2-prijs waar ze recht op hebben.

[0:18:37] en vervolgens niet de investeringen gedaan die noodzakelijk zijn.

[0:18:41] En dat is precies wat we met ons voorstel willen veranderen.

[0:18:45] Dus we willen de gratis toewijzing conditioneel maken, koppelen aan investering.

[0:18:52] Dus bedrijven kunnen niet meer gewoon 100% van de benchmark krijgen... maar ze moeten eerst een plan indienen waarin investeringens staan...

[0:19:05] Dat plan moet ook goedgekeurd worden door hun raad.

[0:19:08] Het moet gepubliceerd worden op hun website en moet duidelijke investeringen hebben om klimaatneutraliteit te behalen.

[0:19:17] En als dat plan er eenmaal is en het is goedgeukeurd, dan wordt 80% volgens ons voorstel van de free allocation waar ze recht op hebben wordt uitgekeerd.

[0:19:27] En de laatste 20% wordt pas uitgekeerd als die investeringen in het plan ook daadwerkelijk worden gedaan.

[0:19:34] En die investeren moeten een waarde voorstellen van 100% van de vrije toewijzing.

[0:19:40] Dat is ons plan en nogmaals, het is een onderwerp wat veel bediscussieerd wordt.

[0:19:48] Ook voor de sectoren in de CBAM, die verliezen hun free allowances.

[0:19:53] Want de CBAN neemt de functie over van de carbon leakage bescherming.

[0:19:59] Worden de rechten uitgefaseerd maar minder snel.

[0:20:03] In plaats van het stoppen in 2034 wordt er gestopt in 2038.

[0:20:10] Ik zei al, de rechter leveren inkomsten op.

[0:20:16] Het meeste daarvan gaat naar de lidstaten.

[0:20:19] Lidstaten hebben de verplichting om dat te investeren in klimaatdoelen.

[0:20:23] Maar een aantal rechten gaan ook naar Europese fondsen.

[0:20:27] Op deze slide is er een overzicht van de fondsen tot 2031, dus vandaag en na 2031.

[0:20:34] Ik denk niet dat het nodig is om daarop in te gaan, één voor één.

[0:20:39] Maar er zijn een aantal nieuwe fondsen en daar heb ik het nog aparte...

[0:20:45] slides over.

[0:20:46] Dus hier hebben we de nieuwe industrial decarbonisation bank.

[0:20:53] Dat is een grote, dus het is goed om even bij stil te staan.

[0:20:56] Die bestaat uit twee fases.

[0:20:58] Een aantal rechten die we vandaag de dag al ter beschikking hebben, die in een reserve zitten, die worden gebruikt voor de investment booster en dan nieuwe allowances in fase 5 worden toegewezen aan de fase 2 van de IDB.

[0:21:15] De booster kan dus al in 2028 beginnen als we snel tot een overeenstemming komen.

[0:21:22] Dat betekent dat we 400 miljoen rechten ter beschikking hebben.

[0:21:28] Als we een prijs opleveren van 75 euro per recht, dan is dat 30 miljard euro die ter beschiking komt.

[0:21:38] Het idee is om dat zo snel mogelijk toe te wijzen aan bedrijven die investeren.

[0:21:45] En die kunnen dan een vaste premie krijgen per ton CO2 die ze vermijden.

[0:21:54] Dus er is geen competitive bidding.

[0:21:56] Het gaat echt om first come for serve.

[0:21:57] Om zo snel mogelijk dat soort investeringen vlot te trekken.

[0:22:01] Nogmaals, omdat onze uitdaging is nu industriele decarbonisation.

[0:22:06] Niet meer de power sector.

[0:22:07] Het staat om staal, cement, chemie, fertilizers, papier, pulp.

[0:22:13] Dat soort industrieën.

[0:22:15] die steun nodig hebben om de investeringen te doen.

[0:22:19] Als die investering niet plaatsvinden en er is geen decarbonisation, er is dus geen electrification... dan blijven die bedrijven rechten nodig hebben, blijven ze rechten kopen... en dan schiet de CO2-prijs door het dak en dat moeten we voorkomen.

[0:22:33] Het is belangrijk dat die wel toeneemt, dat die hoger wordt... maar op een hele geleidelijke en voorspelbare manier.

[0:22:43] Dus dat is fase 1, investment booster.

[0:22:45] Je krijgt die rechten pas uitbetaald op het moment dat je ook aantoont dat je CO2-emissies naar beneden gaan.

[0:22:54] Dus het is niet zo dat we in één keer 400 miljoen rechten op de markt zetten.

[0:22:57] Dat zou niet goed zijn voor de stabiliteit van de CO2.

[0:23:02] Tweede fase, IDB.

[0:23:04] Dus dan wordt het serieuzer.

[0:23:05] Dan is er wel competitive bidding.

[0:23:07] Dan doen we het ook op de best mogelijke manier met carbon contracts for difference.

[0:23:12] Om het CO2 prijsrisico te neutraliseren.

[0:23:15] En ervoor te zorgen dat bedrijven niet op achterstand komen.

[0:23:22] Dat ze de CO2-prijs kunnen krijgen die ze nodig hebben om te concurreren met business as usual.

[0:23:30] Bedrijven in hun sector die hetzelfde product maken.

[0:23:37] Ik zal de meeste revenues gaan naar de lidstaten.

[0:23:42] We hebben gekeken waar geven de lidstaten dat aan uit.

[0:23:46] En een van de conclusies was dat slechts 5% van die veilingopbrengsten teruggaan naar de industrieën die ze betalen.

[0:23:56] En dan vooral niet de elektriciteitssector, maar de andere industrie, waar ik het al over had.

[0:24:02] En dat is te weinig als je kijkt naar wat er nodig is en wat de grootste uitdaging is voor de ITS-sector.

[0:24:12] Veel geld gaat bijvoorbeeld naar openbaar vervoer of energy efficiency in huishoudens.

[0:24:20] En dat zijn goede doelen, maar die vallen straks onder de ITS 2.

[0:24:23] De ITS-2 opbrengsten zouden daarvoor gebruikt moeten gaan worden.

[0:24:28] En dan kan er hier in ITS 1 meer geld uitgegeven worden om de industrie te ondersteunen in hun transitie uiteraard.

[0:24:39] Niet zomaar.

[0:24:42] We stellen dus voor dat 50% van de nationale ETS-inkomsten... voor investeringen in de ETS sector wordt uitgegeven.

[0:24:53] Nederland is een relatief apart land in de zin dat... de veilingopbrengst gaat gewoon naar de algemene begroting... en van daaruit wordt toegewezen dat er geen earmarking is van de ETH.

[0:25:09] Revenues.

[0:25:10] Dat zouden wij wel graag willen zien vanwege de zichtbaarheid, de transparantie.

[0:25:17] Maar ook de publieke acceptatie van de ETS.

[0:25:20] Het is niet zomaar een belasting.

[0:25:23] Het geld moet gezien worden dat het wordt geherinvesteerd in de bedrijven.

[0:25:30] Die moeten decarboniseren.

[0:25:32] De reden waarvoor we dit systeem eigenlijk hebben.

[0:25:36] Nederland rapporteert eigenlijk een aantal projecten.

[0:25:39] dat dezelfde waarde heeft als de ITS inkomsten, maar er is geen directe link tussen die twee.

[0:25:48] Ik geloof dat het SDE plus is, dus op zich een hele goede bestemming voor dit geld.

[0:25:55] Het valt ook eigenlijk in die 5 procent tot op zekere hoogte.

[0:25:59] Dus het is in principe een goed voorbeeld.

[0:26:00] Alleen de link is niet direct genoeg en er is ook geen transparantie over het feit dat ITS-inkomsten zijn die daarvoor gebruikt worden.

[0:26:09] Solidariteit zal ik heel snel doen.

[0:26:12] Nogmaals niet zo interessant voor Nederland, maar we gaan door met het moderniseringsfonds.

[0:26:15] We gaan ook door met de 10% herverdeling.

[0:26:18] Dus 90% wordt eerlijk verdeeld en 10% wordt apart gezet voor 16 landen.

[0:26:24] En we hebben ook een investment booster waarvan een gedeelte, dat is een kwart van de alliances, wordt opzijgezet voor de 12 lidstaten die in het moderniseringfonds

[0:26:39] En ik ben bijna aan het einde van de presentatie.

[0:26:46] De scope van de ETS wordt uitgebreid bijna elk jaar.

[0:26:51] Zoals hier te zien is, is er wel een kleine uitbreiding.

[0:26:55] Meestal in het gebied van scheepvaart, soms ook in hetgebied van de luchtvaart en vanaf 2031 de verbranding van stedelijk afval die erbij komt.

[0:27:07] Dat is echt een nieuwe sector die zit momenteel

[0:27:09] in de Effort Sharing Regulation, dus onder controle van de lidstaten.

[0:27:15] Maar die zouden dus de sprong maken naar de ITS als dat wordt goedgekeurd.

[0:27:20] Dat is nog helemaal geen gegeven.

[0:27:23] Er zijn veel landen die daar kritisch op zijn, die dat niet willen.

[0:27:25] De sector zelf is ook geen voorstander daarvan.

[0:27:30] Misschien wel logisch.

[0:27:31] Als je een sector vraagt of ze graag aan CO2-belasting willen betalen... dan is het antwoord waarschijnlijk nee.

[0:27:37] Alleen we hebben toch voorgesteld dat het belangrijk is dat dit gebeurt.

[0:27:42] Niet zozeer omdat de ITS alle problemen van die sector kan oplossen, maar wel omdat het een extra prikkel geeft om vooral ook lokale overheden te laten nadenken over betere recycling, betere resorting van afval voordat het in de verbrandingsinstallatie

[0:28:06] terecht komt.

[0:28:07] Dus we moeten zorgen dat er minder afval overblijft om te verbranden.

[0:28:14] Dat is ons voorstel en we zouden dat geleidelijk doen, dus vanaf 2031 en dan met 25 procent per jaar.

[0:28:23] 25 procent in het eerste jaar van je emissies, daarvoor moet je dan rechten kopen.

[0:28:28] In het tweede jaar 50 procent tot 100 in 2034.

[0:28:33] Nederland is hier voorstander van.

[0:28:35] Er zijn nog een aantal landen die dit al gedaan hebben.

[0:28:38] Die vrijwillig de ITS toepassen op hun verbrandingsinstallaties.

[0:28:43] Zweden, ik geloof Litouwen en Denemarken.

[0:28:46] Dus die zijn daar ook voorstanders van.

[0:28:47] Maar er zijn ook landen waar nog niet zoveel afvalverbranding is.

[0:28:51] Waar veel landfilling is.

[0:28:53] En die landen zijn bang dat als je het duurder maakt om te verbranden.

[0:28:58] Dat er dan meer afval in de landfills terecht zal komen.

[0:29:04] In de luchtvaart is de belangrijkste aanpassing dat het toepassingsgebied van de ITS wordt uitgebreid tot vluchten die landen binnen de 5000 kilometer van het centrum van Europa.

[0:29:17] Dus dat is Frankfurt Airport en dat pakt het risico op huplekkage aan.

[0:29:23] We gaan er niet voor om alle vertrekkende vlucht binnen het ITS te brengen.

[0:29:29] Met 5000 kilometer bijvoorbeeld vlugten naar de Verenigde Staten of naar China.

[0:29:33] Die blijven buiten het ITS, maar vluchten naar bijvoorbeeld Istanbul die vallen er binnen.

[0:29:39] En dat is belangrijk om die hupplekkage tegen te gaan.

[0:29:43] Dus een eerlijk speelveld voor de Europese luchthamers ten opzichte van die hubs.

[0:29:51] In scheepvaart is een soort gelijke uitbreiding met kleinere schepen met de meeste emissies dus.

[0:29:58] Schepen met minder dan 5000 bruto ton, maar meer dan 400 bruto-ton komen erin.

[0:30:12] Ten slotte nog even de tijdslijn.

[0:30:15] Ik zei het al aan het begin, er is een hele ambitieuze tijdslijnen

[0:30:00] 5000 brutoton, maar meer dan 400 brutoton komen erin.

[0:30:12] Ten slotte nog even de tijdslijn.

[0:30:14] Ik zei het al aan het begin, er is een hele ambitieuze tijdslijnen

[0:30:19] opgesteld door zowel de Raad als het parlement.

[0:30:23] One Europe, One Market Roadmap heet het.

[0:30:26] En de bedoeling is dat we al in het eerste kwartaal van 2027 de wetgevingsprocedure beëindigen en voltooien.

[0:30:37] En dan hebben we de tijd voor omzetting in de nationale wetgewing en toepassing al vanaf 2028, wat belangrijk is

[0:30:48] Voor sommige onderdelen.

[0:30:49] De gratis rechten, de booster, de revenues.

[0:30:54] Dat soort dingen kunnen al van toepassing zijn in 2028.

[0:31:00] Die hoeven niet te wachten tot 2031.

[0:31:02] En dat was het.

[0:31:05] Ik hoop dat ik me goed aan de tijd heb gehouden.

[0:31:07] Natuurlijk als er vragen zijn beantwoord ik die graag.

[0:31:14] Dank u wel voor de presentatie.

[0:31:16] Het was inderdaad hartstikke informatief wat mij betreft.

[0:31:19] Dus we hebben ook even wat extra tijd daarvoor gegeven.

[0:31:22] We hebben toch wel ruim een half uur met elkaar geluisterd.

[0:31:25] Maar geen probleem.

[0:31:27] Het geeft ons nog 25 minuten voor eventuele vragen.

[0:31:31] En dan ga ik als allereerst kijken naar de heer Jumelet.

[0:31:33] Heeft u een vraag?

[0:31:37] Ja, dank voorzitter.

[0:31:37] En ook dank voor de representatie.

[0:31:40] Want het was inderddaad heel erg informatiev.

[0:31:43] Ik denk dat het goed is om op dit moment er ook over geïnformeerd te worden.

[0:31:47] Mijn vraag is wat algemeen.

[0:31:52] Welk probleem probeert de commissie nou eigenlijk op te lossen?

[0:31:55] Enerzijds hoor ik dat de daling wat minder nodig is om het doeler te halen en tegelijkertijd zie ik ook wel dat bijvoorbeeld gratis rechten met meer voorwaarden worden uitgegeven.

[0:32:11] Ik zoek eigenlijk even naar welk probleem wordt hier nou eigenlijk door de herziening van de ETS opgelost of misschien wel verbeterd als het gaat om wat we met elkaar als instrument willen.

[0:32:23] De heer Vermeeren, kunt u daar een antwoord op geven?

[0:32:27] Ja, ik denk dat het belangrijkste probleeme dat we oplossen is het geven van duidelijkheid aan de markt.

[0:32:33] Als je vraagt aan de sectoren wat hebben jullie nodig om te investeren,

[0:32:37] dan willen ze duidelijkheid over het aantal tonnen CO2 dat de Europese economie nog steeds kan uitstoten tot 2040.

[0:32:45] En met een cap geef je eigenlijk meer duidelijkeheid dan welk ander beleidsinstrument dan ook.

[0:32:51] We geven tot 2042 duidelijkelijkheid over de aantal allowances dat naar de markt zal komen.

[0:32:59] En op die manier kunnen bedrijven een inschatting maken van wat gaat er gebeuren met de prijs en wat gaat gebeuren in mijn industrie.

[0:33:07] hoeveel klassieke staalfabrieken zullen er nog zijn?

[0:33:13] Hoeveel klassieke cementfabriek zullen nog zijn als we een cap hebben aan het einde van het volgende decennium van rond de 400 miljoen ton in Europa.

[0:33:23] En ik denk dat dat belangrijk is, plus het feit dat we financiële steun beschikbaar kunnen stellen als we weten hoevele rechten er ter beschikking zullen staan tot 2040.

[0:33:35] Ik denk dat dat de twee belangrijkste problemen zijn die we aanpakken.

[0:33:43] Dank u wel.

[0:33:44] Mevrouw van Oosterhout.

[0:33:45] Ja, dank u wel en dank voor de heldere presentatie.

[0:33:49] Als ik het zo even opleist dan zien we dat de commissie 67% meer rechten wil gaan uitgeven.

[0:33:54] Dat er meer gratis rechten worden uitgedeeld.

[0:33:56] Dat SIBAM wordt uitgesteld en dat er ook zwakke internationale credits worden ingepast.

[0:34:01] We zien ook dat het nulpunt tien jaar wordt opgeschoven.

[0:34:04] Dus ik denk dat we niet anders kunnen concluderen dat ETS wel degelijk stevig wordt afgezwakt.

[0:34:11] De prijs gaat ook omlaag, de uitstoot gaat omhoog.

[0:34:14] Dus mijn vraag is eigenlijk wie gaat hier dan voor opdraaien?

[0:34:18] Want als de industrie veel minder doet, moeten natuurlijk andere sectoren meer gaan doen.

[0:34:23] Stelt de commissie voor dat de gebouwde omgeving meer gaat doen of dat de landbouw sneller gaat verduurzamen?

[0:34:30] De heer Vermeeren.

[0:34:33] Ja, de vraag is waar vergelijk je mee?

[0:34:36] En ik denk dat alle dingen waar u mee vergeleek, dat is ten opzichte van de situatie vandaag en ten opzet van de wet die we vandaag hebben.

[0:34:45] En die heeft een cap die met 4,4% per jaar naar beneden gaat.

[0:34:50] En hier is alleen maar 4,5% omdat er 2030 doelstelling gehaald moest worden.

[0:34:55] En dat was ook verantwoordelijk en dat kan ook.

[0:34:57] Na 2030 is er een nieuwe situatie en dan is de doelstelling economie breed in Europa vastgesteld.

[0:35:05] En dat is nog steeds ambitieus om 90% te behalen.

[0:35:08] En dan is inderdaad de vraag wat kan de ITS doen en wat kan een non-ITS doen.

[0:35:15] En op basis daarvan is onze voorstel vastgestelt.

[0:35:19] De rest van het pakket komt aan het einde van het jaar en dan kan iedereen zien hoe het optelt en dat het inderдаad consistent is.

[0:35:26] Om de 90% te halen.

[0:35:27] Inderdaad, het haalt geen 100%.

[0:35:29] Als we zouden doorgaan zonder aanpassing.

[0:35:32] Dan zouden we 100% halen in 2039.

[0:35:35] Maar nogmaals.

[0:35:36] Onze berekeningen.

[0:35:37] Geen rocket science die laten zien dat dat niet alleen niet mogelijk is.

[0:35:41] Maar ook economisch gezien niet verstandig.

[0:35:46] Dus inderdaard.

[0:35:47] Gratis rechten komen erbij.

[0:35:49] Maar altijd van onder de cap.

[0:35:51] We creëren geen extra rechten.

[0:35:55] De prijs omlaag.

[0:35:56] De commissie reageert nooit op de prijs, maar de markt wel en de mark heeft gereageerd op het voorstel.

[0:36:03] De prijs is omhoog gegaan, 80 tot 87 euro vandaag.

[0:36:08] Dus dat is hoe de markten het voorstellen ziet.

[0:36:13] U krijgt nog een vervolgvraag van mevrouw Van Oosterhout.

[0:36:16] Ja, want volgens mij zien we dat ook in de nieuwe situatie de cap niet onder de 90% komt in 2040, maar op 85%.

[0:36:24] Dus ook in een nieuwe situatie wordt het doel niet gehaald met dit voorstel.

[0:36:27] Dan kunnen we toch niet anders dan concluderen dat de rest meer moet gaan doen.

[0:36:34] De cap gaat inderdaad naar 85%.

[0:36:37] Waarom is het nog steeds in lijn met 90% economie breed?

[0:36:40] Vanwege die internationale kredieten.

[0:36:43] Dus dat is één mogelijkheid die is vastgesteld in de Europese Klimaatwet.

[0:36:48] En die zegt, we halen 90%, maar 5% daarvan kan internationaal bereikt worden.

[0:36:53] En we hebben daar gebruik van gemaakt in ons voorstel op basis van de gedachte... waarom zouden andere sectoren in de economie wel kunnen profiteren van internationale rechten... maar de ETS-sectoren niet, terwijl wij in de ETs een steeds groter aantal van die hard-to-abate sectoren hebben...

[0:37:11] En daardoor is het ook verstandig om die ook van die internationale rechten te laten profiteren.

[0:37:17] Overigens wordt dat niet direct gedaan, dat wordt indirect gedaan.

[0:37:20] Dus de commissie koopt die rechten.

[0:37:23] Bedrijven moeten niet zelf de markt opgaan en dan hun eigen emissies offsetten met internationale kredieten.

[0:37:29] We zorgen ervoor dat dat goede rechten zijn uit de juiste landen.

[0:37:34] En ook daarvoor komt een voorstel aan het einde van het jaar.

[0:37:38] Mocht u nog een andere vraag stellen in de volgende ronde, dan ga ik eerst nu naar de heer Ginwis.

[0:37:44] Ja voorzitter, dank u wel en dank voor de heldere presentatie.

[0:37:47] En ja, een kernvraag is net al gesteld door collega Oosterhout.

[0:37:51] Dat roept wel de vraag op deze aanpassing van als er heel erg veel druk komt te staan op het systeem.

[0:37:56] Ja, wordt het dan niet neerwaarts bijgesteld en is dit dan de laatste aanpassingen of niet?

[0:38:02] Zeker omdat we weten dat onder druk van China de de-industrialisatie van Europa echt wel in zorgwekkend tempo gaat.

[0:38:10] Dus het kan zomaar de neiging zijn om te blijven afzwakken en te blijfen meebewegen.

[0:38:15] In dit kader wil ik de vraag stellen, wat is de relatie met enerzijds deze beweging en anderzijdens proberen CBM...

[0:38:24] echt waterdicht te krijgen?

[0:38:26] Zodat bijvoorbeeld halffabrikaten niet alsnog onze hele ETS-policy aan het ondergraven zijn.

[0:38:33] Hoe wordt die relatie gelegd?

[0:38:35] Want daar is het vandaag nog niet over gegaan.

[0:38:39] De heer Vermeeren.

[0:38:41] Er zijn twee vragen.

[0:38:43] Ten eerste druk op het systeem.

[0:38:45] Inderdaad, dat is iets wat we verwachten.

[0:38:47] Er is meer schaarste.

[0:38:50] verwachten wij in het systeem.

[0:38:51] De-industrialisatie is een echt probleem.

[0:38:55] Maar we kiezen er juist niet voor om de ITS af te zwakken, maar we krezen ervoor om de doelstelling te behalen, maar dan wel zoveel mogelijk financiële steun ter beschikking te stellen.

[0:39:07] Overigens, de ITSS is niet de oplossing voor alle problemen waar de industrie mee te maken heeft.

[0:39:13] Het is ook niet de orzaak van alle probleme waar de industrië mee temaken heeft.

[0:39:16] In Nederland elektriciteit natuurlijk

[0:39:19] De grote bottleneck waardoor bedrijven niet kunnen decarboniseren.

[0:39:24] ETS probeert daarmee te helpen, maar we kunnen niet overal een oplossing voor zijn.

[0:39:29] De C-ban is ongelooflijk belangrijk en wordt steeds belangrijker vanwege het feit dat die vrije rechten daar steeds minder van beschikbaar zullen zijn.

[0:39:39] Dus als we geen rechten meer hebben in Europa, dan zullen we de bescherming op een andere manier moeten vormgeven.

[0:39:47] En de Sibaam is het voorbeeld daarvan.

[0:39:49] Dus je verplaatst de bescherming naar de grens van Europa en je zorgt ervoor dat importeurs dezelfde CO2-kosten betalen als Europese producenten.

[0:40:01] Dus dat is belangrijk.

[0:40:03] Halffabrikaten inderdaad

[0:40:08] breiden CBAM uit met downstream producten.

[0:40:13] Dus ook zij zullen meer en meer die CO2-kosten moeten gaan betalen.

[0:40:17] En er is een voorstel voor herziening van de CBAM op dit moment aan de gang in co-decisie-procedure, waarbij het parlement ook voorgesteld heeft om nog meer van dat soort downstream producte onder de scoop van de cbam te brengen.

[0:40:32] Dat zou moeten helpen aan onze kant in de ETS.

[0:40:35] Dat doen we inderdaad.

[0:40:37] Zoals de vorige spreker zei.

[0:40:40] Faseren we het langzamer in.

[0:40:42] Dus bedrijven krijgen nog steeds vrije rechten tot 2038.

[0:40:48] In plaats van 2034.

[0:40:52] Dank u wel.

[0:40:53] Heeft u nog een vervolgvraag?

[0:40:55] Ja, oké.

[0:40:56] Dat was toereikend.

[0:40:57] Dan gaan we naar de heer Klos.

[0:41:01] Ik heb een vraag over de positie van de koplopers in de transitie.

[0:41:06] Want u stelde, en misschien wel met recht, dat er altijd is gedacht dat er na 2030 een herziening zou moeten plaatsvinden.

[0:41:13] Maar ik denk dat toch ook heel veel bedrijven hebben geopereerd onder de assumptie, en niet geheel onterecht, dat de lineaire reductiefactor zou blijven bestaan zoals hij zou blijft bestaan.

[0:41:21] En dat de verwachting was dat de industrie in 2040 naar nul zou gaan.

[0:41:26] Er zijn ook bedrijf geweest die daarom op een vroege manier hebben geïnvesteerd.

[0:41:31] En die door een verzwakking van dat ETS-systeem, zoals mijn collega van Oosterhout net opzonde, want dat is het wel degelijk, benadeeld worden.

[0:41:38] Dus hoe kijkt de commissie daarnaar en maakt de commиссie ook beleid om juist die koplopers tegemoet te komen?

[0:41:45] De heer Vermeeren.

[0:41:47] Ja, dat is een hele terechte vraag en inderdaad je ziet nu dat er koplopers zijn die ook een stem hebben in de stakeholdergemeenschap rond het ITS.

[0:41:58] Het is niet alleen maar kritiek van staal, cement, chemie op dat we te snel gaan.

[0:42:05] Er zijn ook koplopers die zeggen

[0:42:07] Wij moeten beschermd worden, want we hebben investeringen gedaan op basis van de verwachting van een bepaalde CO2-prijs.

[0:42:13] Nogmaals, de commissie voorspelt nooit CO2 prijzen.

[0:42:16] Het ligt eens aan de markt hoe zij de balans tussen aanbod en vraag zien.

[0:42:22] Er is altijd een herziening geweest voordat er een nieuwe fase komt.

[0:42:26] Er was altijd een nieuwe LRF geweest in elke herzienen die er is.

[0:42:31] Dat is ook nu het geval.

[0:42:34] Dus dat hadden bedrijven wel degelijk kunnen zien.

[0:42:36] Desal niet te minder zitten in het voorstel ook voordelen in voor de zogenoemde frontrunners.

[0:42:45] Dus als je in de top 10% van Europa zit met je emissies in jouw productgroep, dan is die conditionaliteit van de freelancers dus niet van toepassing.

[0:42:55] Dus je krijgt je freelancen zonder dat je nog extra investeringen hoeft te doen of zonder een plan hoeft in te dienen.

[0:43:01] Als je kwalificeert voor een project en steun onder het innovatiefonds... of onder de nieuwe booster, onder de IDB, decarbonisation bank... ook dan wordt je vrijgesteld van de conditionaliteit.

[0:43:16] Maar in het algemeen is het nog steeds een ambitieus systeem.

[0:43:19] Als je kijkt naar wat de sectoren moeten bereiken in 2039... nogmaals, hoeveel klassieke staalfabrieken er nog over zullen zijn...

[0:43:29] dan denk ik dat het wel degelijk ambitieus is en geen afzwakking van het systeem.

[0:43:37] Dank u wel.

[0:43:38] Ik kijk naar de heer Klos voor een vervolgvraag.

[0:43:42] Ja, korte vervolggraag, want u noemde die verduurzamingsplannen nu in de context van de koplopers, maar die noemden u eerder ook in de presentatie.

[0:43:48] Ik was nog benieuwd of u kan toelichten door wie die vertuurzamungsplannen dan worden beoordeeld, want uw noemd volgens mij de bedrijfsleiding van betreffende bedrijven die dat...

[0:43:57] intern zouden moeten beoordelen en indienen, maar wordt dat ook nog door een onafhankelijke partij beoordeeld of die plannen daadwerkelijk toereikend zijn om de missiereductie te veroorzaken die de commissie wil?

[0:44:10] De heer Vermeeren.

[0:44:12] Dat is zeker de bedoeling.

[0:44:14] De precieze regels die komen in secundaire wetgeving, mits het natuurlijk doorgaat zoals wij het hebben voorgesteld.

[0:44:22] Ik weet niet 1, 2, 3 welke rol precies de nationale competente autoriteiten zullen hebben.

[0:44:29] Welke rol de Europese Commissie zal hebben.

[0:44:32] En welke roel onafhankelijke verificatoren zullen zijn.

[0:44:36] Maar de bedoeling is dat dit meegaat in het jaarlijkse traject van compliance.

[0:44:43] Waarbij inderdaad ook nu al veel bedrijven moeten voldoen aan conditionaliteit.

[0:44:52] Dank u wel.

[0:44:53] We hebben nog zo'n tien minuutjes, dus ik ga kijken wat er nog aanvullende vragen zijn vanuit de commissie.

[0:44:59] Dan begin ik gewoon bij de heer Jumelet.

[0:45:01] Ja, een korte informatieve vraag misschien.

[0:45:06] Wat ik wel ook interessant vond, was uw opmerking over doorgaan met de gratis rechten.

[0:45:14] Dat kan ik me voorstellen, maar wel met de opmerging die u daarbij maakte als het gaat om die 80 en die 20 procent.

[0:45:20] Maar hoe worden nou die categorieën bepaald?

[0:45:25] U heeft er net bij de presentatie iets over gezegd, bij aanvang.

[0:45:29] Maar is dat ook fluïde?

[0:45:33] Kunnen ook sectoren worden toegevoegd of daar van een lijst afgehaald worden?

[0:45:39] Dus mijn vraag zou gewoon even zijn van... Hoe ziet dat er nou uit, zo'n lijst?

[0:45:43] Want uiteindelijk moeten we met elkaar constateren dat het een keer eindig is.

[0:45:49] Ik zal het proberen.

[0:45:51] Ik weet niet of ik de vraag helemaal goed heb begrepen.

[0:45:53] Maar wat we hebben vandaag is een carbon leakage list.

[0:45:56] En iedereen die daarop staat, die heeft recht op vrije toewijzing.

[0:46:00] De elektriciteitssector zit er niet in.

[0:46:02] Omdat elektriciteit een hele lokale sector is.

[0:46:05] Er is geen internationale concurrentie.

[0:46:07] Of heel weinig in ieder geval.

[0:46:10] Maar voor bijna alle andere sectoren onder de ITS.

[0:46:13] Met uitzondering van de luchtvaart en de scheepvaart.

[0:46:15] Is er een carbon leakage risico.

[0:46:17] En die...

[0:46:18] Sectoren staan allemaal op de lijst en die krijgen dus allemaal vrije toewijzing.

[0:46:23] En dat gaat op basis van benchmarks.

[0:46:27] Dat betekent dat ze krijgen gratis toewyzing ter hoogte van de emissies van de top 10% uitstoters in hun productgroep.

[0:46:36] Dus als je veel meer uitstoot dan de top tien, dan krijg je te weinig vrijetrechten en zul je op de markt extra rechten moeten kopen.

[0:46:43] Als je minder uitstood dan de toptien, dus je bent misschien de beste.

[0:46:47] Dan krijg je meer gratis rechten dan je nodig hebt.

[0:46:51] En die kun je dan verkopen op de markt.

[0:46:53] Dus dat is een financiële prikkel om te investeren en te zorgen dat je bij de beste in de klas zit.

[0:46:58] En natuurlijk, we doen een update van die benchmarks.

[0:47:01] Dus op die manier gaat de benchmark steeds verder naar beneden.

[0:47:03] We hebben steeds minder vrije rechten nodig om uit te geven.

[0:47:08] En de conditionaliteit, dus de 80% en de 20%, die is van toepassing op iedereen behalve de top 10%.

[0:47:16] Juist om ervoor te zorgen dat ze die vrije rechten niet gewoon in hun zak steken.

[0:47:20] En vervolgens overhandigen aan ons als het in september het moment komt van de surrender.

[0:47:27] Maar dat ze gaan nadenken over investeringen.

[0:47:30] Omdat ze 100% van hun rechten willen krijgen.

[0:47:35] Op dit moment hebben wij de indruk dat er bedrijven zijn...

[0:47:38] Die weten dat er een eind komt aan hun operatie in Europa.

[0:47:43] Maar die desalniettemin de gratisrechten gewoon blijven ontvangen.

[0:47:47] Die blijven gebruiken zonder investeringen te doen.

[0:47:50] En dat is niet duurzaam.

[0:47:52] Een duurzame approach ten opzichte van deze problematiek.

[0:47:58] Dus dat is eigenlijk wat we proberen.

[0:48:00] Zoals commissaris Hoekstra zijn het einde van de free lunch.

[0:48:04] Nu om de rechten te krijgen zul je ook daadwerkelijk moeten investeren in Europa.

[0:48:08] Als de investering buiten Europa gaat, dan doen we ook een callback van de freelancers.

[0:48:15] Dat is een duidelijke boodschap zo vlak voor lunchtijd.

[0:48:19] Ik zie dat het antwoord in ieder geval goed is bevonden.

[0:48:23] Dus u heeft de vragen goed begrepen, zou ik willen zeggen.

[0:48:27] De heer Jumlet is daarmee tevreden.

[0:48:29] Dus ik ga snel naar mevrouw Van Oosterhout.

[0:48:31] Ja, dank u wel.

[0:48:33] Ik wil nog even doorvragen over de luchtvaart.

[0:48:34] Het is nu gekozen voor 5000 kilometer als scope.

[0:48:39] Maar in eerdere ETS-onderhandelingen werd nog gesproken over uitgaande en inkomende vluchten.

[0:48:44] En mijn vraag zou eigenlijk zijn, waarom is niet gekoze voor het meenemen van alle vlucht?

[0:48:50] De heer Vermeeren.

[0:48:53] Misschien dat ik hier...

[0:48:55] Nog later op terug kan komen.

[0:48:56] Mijn collega's, dat zit in een ander onderdeel van DigiKlima, die daarvoor verantwoordelijk zijn en die kunnen dat veel beter uitleggen dan ik.

[0:49:04] Maar uiteindelijk ook voor politieke redenen is er voor gekozen om niet voor de volledige uitbreiding te gaan.

[0:49:08] Dus we gaan door met een stop de klok die er vandaag is.

[0:49:13] Het principe is dat alle vluchten eronder moeten vallen.

[0:49:16] De realiteit is dat dat niet het geval is.

[0:49:19] En voor deze tussenoptie van een 5000 kilometer scope is gegaan voor...

[0:49:24] Voor die reden, ook voor politieke regenen.

[0:49:27] Dus om het hupplekkage aan te pakken, maar wel nog ook het internationale systeem Corsier een kans te geven om te doen waarvoor het gecreëerd is.

[0:49:38] En dat is een internationaal systeam die ook dat soort vluchten, dus over de vlucht die wij niet coveren onder zich heeft in Corsia.

[0:49:51] Dank u wel.

[0:49:52] Het is ook deels een politiek antwoord, dus misschien is het ook iets om aan een minister te vragen.

[0:49:58] Maar ik geef mevrouw van Oost uit de gelegenheid voor een eventuele vervolgvraag.

[0:50:03] Ja, misschien is dat dan ook meer iets voor uw collega's, maar ik ga het toch proberen.

[0:50:07] Niet per se een politieke vraag, maar als we nu naar het voorstel kijken, dan staat er ook niks in over de niet-CO2-effecten van de luchtvaart.

[0:50:15] Terwijl we ook weten dat dat twee derde van het klimaateffect is van de luchtvaart.

[0:50:22] Waarom doet de commissie daar niks mee?

[0:50:24] De heer Vermeeren.

[0:50:26] Inderdaad, ook die vraag als het mogelijk is kom ik daar in geschreven vorm op terug.

[0:50:32] Ik weet niet of u die mogelijkheid hebt.

[0:50:34] Maar ik zou het graag met mijn collega's willen bespreken.

[0:50:36] Voor zover ik weet gaan de non-CO2 effecten beleid dat we daar hebben.

[0:50:40] Dat gaat gewoon door in het volgende decennium.

[0:50:44] Ja, we hebben hier procedurevergaderingen waarin we ook brieven ontvangen vanuit organisaties en particulieren.

[0:50:50] Dus ik stel voor dat u als organisatie daar een brief over toestuurt.

[0:50:56] En dan is het fijn als u die richt naar zowel klimaat en groene groei en dan eventjes INW als volgcommissie, omdat daar ook luchtvaart wordt besproken.

[0:51:05] Dus dan zijn ook de collega's in die commissie waar ik om anderen zelf ook woordvoerder ben, zijn dan op de hoogte.

[0:51:13] Geheel vraag ik dit voor een vriend.

[0:51:17] Ja.

[0:51:17] Oké.

[0:51:17] Ik ga snel door naar de heer Klos voor zijn vraag.

[0:51:19] En dan gaan we richting afronding.

[0:51:22] Graag.

[0:51:22] En omdat we richtingen afronden gaan, heel veel dank dat u hier de tijd voor heeft genomen.

[0:51:26] Ik besef dat het druk is en misschien ongebruikelijk dat we de Europese Commissie zo direct om toelichting vragen in het Nationaal Parlement.

[0:51:32] Dus veel dank daarvoor.

[0:51:34] Ik heb nog een vraag over het verdere proces.

[0:51:39] Want door nu een

[0:51:41] Een afzwakking voor te stellen neemt de commissie natuurlijk ook het risico dat dat nog verder afgezwakt wordt door de lidstaten.

[0:51:47] Omdat er een grote groep lidstaden is die het liefst een nog verdere afzwaking van het ETS had gezien.

[0:51:53] En daarmee komt de samenhang van het pakket dat je eigenlijk het liefs aan het einde van dit jaar mogelijk ook in het geding.

[0:52:00] Dus ik begreep uit de presentatie dat...

[0:52:02] de onderhandelingen worden afgerond in voorjaar 2027 of althans dat dat het doel is, dan zou daaruit kunnen blijken dat de industrie dus nog minder gaat bijdragen dan nu het dool zou zijn met deze ETS-review.

[0:52:14] Daarmee krijg je dan ook de situatie dat de andere sectoren voor wie je de doelen net hebt vastgesteld in december nog meer moeten doen dan aanvankelijk de gedachte was.

[0:52:23] Dus hoe ziet de commissie dat proces voor zich?

[0:52:27] Zou er dan een herziening komen van het decemberpakket?

[0:52:30] Kan u iets meer schetsen over de tijdlijn zoals de commissy dat voor zich ziet?

[0:52:34] En zeker ook met de co-decisieprocedure die voor ons ligt.

[0:52:39] De heer Vermeeren.

[0:52:41] We hopen inderdaad met ons voorstel een verdere afzwakking te voorkomen.

[0:52:45] We denken dat het een goede balans is.

[0:52:47] En mocht er een verdedere afzwaking...

[0:52:51] komen, dan moeten de andere sectoren meer doen.

[0:52:54] Het moet optellen tot min 90%.

[0:52:57] Ons voorstel is gebaseerd op kostenefficiëntie.

[0:53:00] De ETS moet niet meer doen dan noodzakelijk, maar ook niet minder.

[0:53:05] En ons voorstelt dus 85% emissiereductie domestically is kostenefficiënt.

[0:53:12] En inderdaad, wij komen als eerste.

[0:53:15] Dus als het

[0:53:16] afgezwakt wordt, dan zullen de niet-ITS sectoren meer moeten doen in die andere wetsvoorstellen die dan waarschijnlijk nog in de procedure zitten.

[0:53:25] Dat is nou eenmaal zo, anders wordt het klimaatdoel niet gehaald.

[0:53:29] Een andere optie is het klimaatdoel aan bij te stellen, maar dat moet worden voorkomen.

[0:53:35] Wij vinden het geen goed idee om het ITS verder af te zwakken, want dat is juist het instrument dat altijd zijn doelen behaalt, zoals ik aan het begin zei, het instrument had ook.

[0:53:44] veel opbrengsten oplevert die kunnen worden geherinvesteerd.

[0:53:49] En om eerlijk te zijn, de sectoren buiten het ITS, daar vindt minder emissiereducties plaats.

[0:53:54] Daar is een minder duidelijk prijssignaal.

[0:53:56] Daar zijn de lidstaten voor verantwoordelijk en dan gaat het minder goed dan het Europese systeem dat we hebben in de ITS-sector.

[0:54:08] Dank u wel.

[0:54:10] Dat antwoord was ook zeker voldoende, dus bedankt daarvoor.

[0:54:16] We zijn inmiddels ook een beetje door de tijd heen, dus ik stel voor dat we de technische briefing afronden.

[0:54:21] Ik wil de heer Vermeeren heel erg bedanken.

[0:54:23] Bedanken dat hij zo beschikbaar was voor een digitale toelichting.

[0:54:27] Volgens mij is dat heel goed verlopen, zowel inhoudelijk als qua techniek.

[0:54:32] En ik wil de collega's eraan herinneren dat we twee momenten hebben om dit verder te bespreken met elkaar in commissiedebat.

[0:54:39] Dat is op 7 oktober ten aanzien van de Milieuraad.

[0:54:43] Dat loopt bij INW, maar daarvoor bent u als woordvoerders aanzet.

[0:54:47] Dus stem dat goed af binnen uw fracties.

[0:54:49] En op 14 oktober, een week later, hebben we ook nog de Energieraad te bespreken in deze commissie.

[0:54:55] Dus dan hebben we dat met elkaar allemaal scherp.

[0:54:58] Nogmaals veel dank aan iedereen, ook voor de aanwezigheid en aan de Kamerleden.

[0:55:04] Dan wil ik bij deze de vergadering beëindigen.

[0:55:07] Een prettige dag toegewenst.

[0:55:10] Bedankt, tot ziens.

[0:55:11] Succes daar.

[0:55:12] Oké, dag.