Technische briefing Wijziging van de Aanbestedingswet 2012 in verband met de versterking van de rechtsbescherming bij aanbesteden (36874).

[0:00:00] Welkom bij de Vaste Commissie voor Economische Zaken.

[0:00:03] Aan de orde hebben we een technische briefing over de wijziging van de aanbestedingswet in 2012 in verband met de versterking van de rechtsbesteding bij aanbesteden.

[0:00:12] Op verzoek van de commissie is gevraagd om een technisch briefing te verzorgen door de ambtenaren van het ministerie van Economische zaken.

[0:00:19] Welkom allemaal.

[0:00:20] Ik heb begrepen dat u een korte presentatie heeft aan de hand van de slides.

[0:00:24] Die zijn uitgeruikt, dus die heeft iedereen voor zich, waarna er gelegenheid is voor het stellen van vragen.

[0:00:30] Ik geef het woord aan de heer Joost Wekers, die zijn collega's ook even kort zal voorstellen.

[0:00:36] Dank u wel, voorzitter.

[0:00:38] Laat ik beginnen om excuses aan te bieden voor mijn stem, want die is vandaag verdwenen.

[0:00:45] Ik ga het woord dan ook niet lang voeren, dat lijkt mij vandaag heel onverstandig.

[0:00:50] Ik zal mijn collega's even voorstellen.

[0:00:51] Het zijn twee collega'S van onze juridische directie en wij twee zijn van de beleidsdirectie.

[0:00:56] Misschien kunnen jullie zelf even... Ja, ik ben Alexandra Gauthier, de wetgevingsleider.

[0:01:01] En u mag daarbij de microfoon gebruiken, anders misten mensen thuis dat.

[0:01:05] Ja.

[0:01:05] Alexandra Colcheroe, wetgevingsjurist.

[0:01:11] Mijn naam is Katinka Ruffel.

[0:01:12] Ik ben een collega van Alexandra bij de directie Wetgeving en Juridische Zaken van EZK.

[0:01:18] M'n naam Is Charlotte Vaas, beleidsmedewerker aanbesteden bij EZSK.

[0:01:23] Ja, Joost Wijk is directeur mededinging en consument bij EZZK.

[0:01:28] En dan geef ik heel snel het woord aan Charlotte.

[0:01:33] Ja, dankjewel.

[0:01:35] U heeft voor u een aantal slides.

[0:01:37] Ik stel voor dat ik u in het verhaal dat we daarvoor hebben, u daarin meeneem.

[0:01:42] En wat mij betreft mogen jullie tussendoor ook vragen stellen.

[0:01:46] Ik weet niet wat hier gebruikelijk is.

[0:01:47] Nou, we zijn met best een aantal leden.

[0:01:48] Dus ik stel dat de presentatie eerst wordt afgerond.

[0:01:50] Want anders gaan ze vragenstellen die op slide 6 staan.

[0:01:52] Dan zegt u dat komt dadelijk bij slide 6.

[0:01:54] Dus maakt u het verhalen rust even af.

[0:01:56] En daarna gaan we de leden gelegenheid geven voor het stellen van vragen.

[0:01:59] Prima, dan doen we het zo.

[0:02:01] We beginnen eigenlijk met een soort schets van waar we vandaan komen.

[0:02:08] In 2019 is het eigenlijk gestart met het onderzoek van Quink.

[0:02:12] Dat is gestart naar aanleiding van het signaal dat ondernemers de rechtsbescherming bij aanbesteden eigenlijk als onvoldoende ervaren.

[0:02:18] En daarin komen eigenlijk in de conclusies vier problemen naar voren die aangekaart worden door het Quink-onderzoek.

[0:02:25] Dat is ten eerste de geringe impact die de klachtafhandeling heeft, dus als een ondernemer een klacht indient, de impact die het nog heeft op die lopende aanbesteding.

[0:02:34] Het wij-zij-denken in het algemene aanbesteden, dus eigenlijk de aanbesteedendienst en de ondernemers die vaak tegenover elkaar staan in die gedachten.

[0:02:43] De disbalans in de toepassing van grosman clausules, dat zijn eigenlijk de rechtsverwerkingsclausules waarin een aanbestedende dienst dan zegt als je niet bij mij klaagt dan mag je ook niet naar de rechter gaan om te klagen.

[0:02:55] En de beperkte mogelijkheden voor een ondernemer in een hoger beroep om als je in een hoge beroepsgaat naar kort geding nog een contract dat dan al is gesloten nog vernietigd te krijgen.

[0:03:05] Als reactie daarop heeft de EZK een beleidsreactie gestuurd met zes maatregelen.

[0:03:10] Dat we verder gaan met de professionalisering van de aanbestedingspraktijk.

[0:03:14] Klachtafhandeling op lokaal niveau willen gaan inrichten.

[0:03:20] Het hoger beroep in de aanbestedingswet 2012 uitbreiden, de vernietigingsgronden in het hoger broek.

[0:03:26] Een evaluerende rol voorzien voor de commissie van aanbestedingsexperts.

[0:03:30] Het inperken van de rechtsverwerkingsclausules, zoals ik net al noemde.

[0:03:34] En de verbetering van de procedure bij de rechter zelf.

[0:03:38] Als reactie op die beleidsreactie zijn nog vanuit de Kamer drie extra verzoeken gedaan in de vorm van een motie.

[0:03:45] Dat is om de commissie van aanbestedingsexperts niet als een evaluerende rol te zien, maar echt als stok achter de deur.

[0:03:51] Een monitoring te houden bij de klachtafhandeling.

[0:03:54] Vooral als alle maatregelen in werking zijn getreden om dan te kijken welk effect die maat regelen hebben.

[0:03:59] En ook dat er een jaarlijkse verantwoording moet komen.

[0:04:03] Eigenlijk een rapportageplicht voor de klachtenafhandeling... ...voor de aanbesteeddiensten met een volksvertegenwoordigend orgaan.

[0:04:11] Naar aanleiding van die beleidsreactie en die aanvullende moties... ...zijn we deze verder gaan uitwerken.

[0:04:17] En dit heeft eigenlijk geleid tot negen uitgewerkte maatregelen.

[0:04:20] En die zijn in de Kamerbrief in 2021 getoond.

[0:04:23] Op de volgende pagina ziet u daar een geheel plaatsje van.

[0:04:27] Ik begin even aan de linkerkant...

[0:04:29] Daar is de maatregel dat we het vervolgprogramma beter aanbesteden, verder gaan zetten.

[0:04:34] Dat was in 2020 eigenlijk afgelopen.

[0:04:35] Dat heeft uiteindelijk nog een vervolgen gehad tot 2024.

[0:04:39] We zouden in de gidsproportionaliteit extra handvatten geven voor een proportionele toepassing van deze rechtsverwerkingsclausules.

[0:04:47] Deze zijn inmiddels ook ingevoegd in de Gids proportionaliteit.

[0:04:51] Dan komen we eigenlijk bij de maatregelen die onderdeel zijn van dit wetsvoorstel.

[0:04:56] Dat is dat alle aanbestedingdiensten een klachtloket krijgen waar ondernemers kunnen klagen.

[0:05:03] Dat wanneer een ondernemer een soort tijdige klacht indient, dus voor een bepaalde termijn, dat hij ook echt effect sorteert binnen de aanbesteeding.

[0:05:10] Hetzelfde geldt als die klacht bij de commissie van aanbestendingsexperts terechtkomt.

[0:05:15] En dat ook aanbesteden diensten selectie- en gunningsbeslissingen beter gaan motiveren, zodat een ondernemer beter weet wat de gronden zijn als zijn inschrijving niet gewonnen heeft.

[0:05:25] En dat ondernemers meer mogelijkheden krijgen in hoger beroep.

[0:05:29] En als laatste dat aanbesteding dienst monitoren over hun eigen klachtenafhandeling en als er een volksvertegenwoordiging orgaan

[0:05:36] Is hier ook over rapporteren.

[0:05:39] Dit zijn er zeven.

[0:05:39] Dat betekent dat er nog twee missen.

[0:05:41] Die waren aan het ministerie zelf gericht.

[0:05:44] Dat was het actualiseren van de handreiking klachtafhandeling.

[0:05:48] Die nu nog steeds in werking treedt.

[0:05:50] En een periodieke monitoring inderdaad over die klacht afhandeling waar al een eerdere maatregel na verwezen werd.

[0:05:56] Dat heeft uiteindelijk geleid, vooral die middelste maatregelen, tot een wetsvoorstel dat we in de internetconcentratie hebben gebracht.

[0:06:07] Uit die internetconcertatie bleek dat er een positieve reactie was, een algemene consensus van zowel ambassadeendiensten als ondernemers over het verplicht stellen van het klachtenloket, die rapportageverplichting en die aanscherping van die motiveringsklacht.

[0:06:21] Waar vooral de zorgen zaten waren de voorwaardelijke opschorting als een klacht wordt ingediend bij een klachtenloket of bij de commissie.

[0:06:30] De capaciteit en expertise van de commиссie om klachten ook in een kortere termijn te gaan afhandelen waardoor het ook binnen die opschorte termijn kan worden afgehandeld.

[0:06:39] En de extra administratieve lasten die dit natuurlijk met zich meebrengt voor aanbesteedende diensten.

[0:06:46] Dan hebben we verder, dat zag je als onderdeel van de maatregelen... ...hebben we in dat wetsvoorstel in de internetconsultatie... ...ook nog een extra vernietigingsgrond in hoge beroep toegevoegd.

[0:06:55] Dat hebben we eigenlijk na de internetconcentratie eruit gehaald... ...omdat in de Internetconsultatie de algemene conclusie daarin was... ...van zowel aanbestend diensten als ondernemers... ...dat dat niet de oplossing was voor het probleem dat er lag.

[0:07:06] Dus daar hebben we in besloten dat we dat in een later traject... ...wat we het gang naar de rechter traject noemen... ...en wat ook onderdeels is van dit bredere pakket, daarin adresseren.

[0:07:17] Dan zijn we dus in 2025 hebben we dit wetsvoorstel aangeboden aan de Kamer.

[0:07:23] De Tweede Kamer heeft, u heeft, na aanleiding daarvan om een wetenschapstoets gevraagd, ook met het Raad van State advies wat daaronder lag.

[0:07:32] En de wetenschapsstoets die is uitgevoerd door hoogleraren de heer Jansen en de heerschotanus.

[0:07:37] En die conclusie was daar eigenlijk in dat het wetsvoorspel onvoldoende zal bijdragen aan de verbetering van de rechtsbescherming bij aansteden.

[0:07:46] Dan heeft u nog een kort overzicht van waar we nu staan.

[0:07:48] Ik had u daar al deels in meegenomen.

[0:07:50] Wat we inmiddels afgerond hebben is de wijziging van de gidsproportionaliteit voor de rechtsverwerkingsclausule.

[0:07:57] De handreiking klachtafhandeling is geüpdate.

[0:08:00] We hebben inmiddel ook een monitoring klacht afhandeling gedaan.

[0:08:02] Die hebben we ook een beetje gebruikt als nulmeting van wat gaan we straks zien in het verschil als dit wetsvoorstel verder gebracht wordt.

[0:08:11] We zijn nu bezig met het wetstraject en ook het versterken van de capaciteit en werkwijze van de commissie, zodat zij goed geëquipeerd zijn voor de onderdelen van het wetsvoorstel die op hun zien.

[0:08:24] En iets wat we nog steeds in een later traject willen aanpakken samen met het ministerie van Justitie en Veiligheid is de gang naar de rechter, waar dus echt die problematiek zit in dat hoger beroep.

[0:08:37] Dan nog kort het doel van dit wetsvoorstel, wat we daarmee beogen.

[0:08:42] We beogen eigenlijk met dit watsvoorstelaan te pakken het geringe effect van die klachtafhandeling.

[0:08:48] En dat daarbij een oog is voor de balans tussen aanbesteeddiensten en ondernemers.

[0:08:53] Wat is die balans?

[0:08:54] Dat ondernemERS de mogelijkheid krijgen om problemen laagdrempelig aan te kaarten en inhoudelijk te laten beoordelen.

[0:09:01] Endat aanbestedendiensten zelf keuzes kunnen maken over hun tijdspad en wel ook

[0:09:06] grip houden op hun aanbesteding.

[0:09:08] Daarnaast ook dat er een uniforme toepassing komt van de klachtafhandeling en dat het bijdraagt aan het verder professionaliseren van de aanbestedingspraktijk.

[0:09:19] Welke dilemma's zien wij dan in dat proces?

[0:09:22] Dat is eigenlijk in vier categorieën een beetje op te delen.

[0:09:24] Het begint met de tijd.

[0:09:26] Aan de ene kant heb je natuurlijk aanbestemdiensten die graag zicht hebben en grip hebben op de doorlooptijd van hun aanbesteding.

[0:09:32] En aan de andere kant wil je ook ruimte inbouwen om effectief te kunnen klagen voor een ondernemer.

[0:09:36] In de middelen en mogelijkheden zie je dat we natuurlijk een grote diversiteit aan aanbestend diensten hebben.

[0:09:42] Dus je hebt de kleine aanbestende dienst die eigenlijk weinig middels en mogelijkheid hebben tegenover de grote aanbestendediensten, waaronder de Rijksoverheid zelf, die best wel de menskracht hebben om het een en ander voor elkaar te krijgen.

[0:09:55] Dan ook het mensbeeld, dat is een beetje wat wij zij denken.

[0:09:58] Aan de ene kant wordt naar ondernemers vaker gekeken als ondernemels die misbruik willen maken.

[0:10:04] En aan de andere kant kijken ondernemERS naar de onwelwillende aanbesteeddienst.

[0:10:09] Maar volgens mij hebben ze ook allebei juiste intenties en moeten we daar ook van willen uitgaan.

[0:10:16] En dan ook nog de verschillende fases in de aanbesteding.

[0:10:18] Je hebt de ontwerpfase waar echt nog de aanbestedendienst vooral aan zet is.

[0:10:24] En uiteindelijk de fase na een beslissing waar er ook meer partijenverhoudingen zijn.

[0:10:28] Want dan komt er ook een winnaar en een verliezer echt bij kijken.

[0:10:33] Dan de inhoud van het wetsvoorstel, die zal ik behandelen onder vijf blokjes.

[0:10:39] De verplichting van het klachtloket en de minimum eisen daaraan.

[0:10:43] De voorwaardelijke verlenging als een klacht is ingediend bij een klachtenlokket.

[0:10:50] De opschortende werking bij de commissie van aanbestedingsexperts en het pas toe leg uit principe.

[0:10:55] De rapportage van klachtafhandeling en de aanscherping over de motivering van klachten.

[0:11:02] Om dan te beginnen bij de verplichting van het klachtloket en de minimum eisen.

[0:11:06] Waar we daarvoor in het wetsvoorstel hebben gekozen is eigenlijk dat we de eisen zo laag mogelijk proberen te houden.

[0:11:14] Daarbij stellen we dus vast dat er een onpartijdig klachtlakket...

[0:11:18] Het klachtenloket moet zijn.

[0:11:19] Wat dat inhoudt is dat degene die de klacht behandelt niet betrokken moet zijn geweest bij de aanbesteding zelf.

[0:11:25] Deskundig is in het inkopen en aanbesteden.

[0:11:28] En verder is de inrichting vormvrij.

[0:11:30] We hebben destijds ook met Piano een aantal praktijkvoorbeelden op de website van Piano het expertisecentrum aanbesteed gezet.

[0:11:38] En daar zie je in dat bijvoorbeeld de provincie Limburg heeft het klachtenloket volledig uitbesteed.

[0:11:43] Er zijn een aantal gemeenten die het samen, die elkaars klachten oplossen.

[0:11:47] Dus daar zie ik ook dat de inrichting daarvan ook vormvrij wordt ingepakt.

[0:11:54] Voor welke soorten klachten moet een klachtenloket dan afhankelijk zijn?

[0:11:57] Dat zijn voor ontwerpklachten, dus klachten tijdens wat de aanbesteding loopt of bijvoorbeeld selectie- of gunningscriteria.

[0:12:05] En ook klachten over beslissingen als de beslissing over de gunning eenmaal begenomen is.

[0:12:10] Dan hebben we ook wat eisen aan de klacht gesteld.

[0:12:12] Dat is dat deze schriftelijk moet zijn, de gronden van de klachten moeten bevatten en binnen de rijkwijde moet vallen.

[0:12:20] Dan komen we bij de voorwaardelijke verlenging bij het klachtloket.

[0:12:24] De uitgangspunten zijn erbij als een ondernemer op tijd een klacht indient, dan moet ook iets gebeuren met de uitkomst van de klacht binnen de aanbesteding.

[0:12:31] Het moet echt effect sorteren.

[0:12:33] Maar daarvoor moet je wel zorgen dat een ondernehmer tijdig moet klagen en niet een dag van tevoren zijn hand opsteekt en dan verwacht dat de aanbestediendienst alles op pauze zet.

[0:12:43] Het algemene uitgangspunt blijft daarbij wel richting ondernemers.

[0:12:48] Stel eerst een vraag voordat je daadwerkelijk een klacht indient, want volgens mij moet je de onderlinge dialoog ook altijd in het oog houden.

[0:12:55] Dat hebben we ook in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel opgenomen.

[0:13:01] En dan wat zijn die termijnen die we eigenlijk voorstellen in de wet?

[0:13:06] Dat is dat aan het begin van een aanbesteding een aanbestedendienst twee termijden vaststelt.

[0:13:10] Dat is een uiterste datum voor tijdig klagen bij het klachtloket en een uitersedatum voor tijdig klage bij de commissie van aanbestendingsexperts.

[0:13:18] We hebben daar minimumtermijnen voor opgenomen in de wet.

[0:13:22] Dat betekent dat als een aanbestend dienst bijvoorbeeld een langere termijn heeft, omdat het om een groot project gaat, hier ook de ruimte heeft om die iets meer naar voren te trekken, zodat je niet meteen inderdaad in de vertraging schiet zoals je wel zou hebben bij bijvoorbeeld minimumtermijn als je een klacht krijgt.

[0:13:40] Wat gebeurt er dan als er een tijdige klacht in wordt gediend?

[0:13:44] Dan moet de AMC in dienst borgen dat de ondernemer nog voldoende bedenktheid heeft... ...na de afhandeling van de klacht.

[0:13:52] Om te kijken wat doe ik met de uitkomst van deklacht.

[0:13:54] Wil ik naar de commissie of ga ik inschrijven?

[0:13:57] We hebben deze systematiek redelijk veel aangepast naar aanleiding van de internetconsultatie.

[0:14:04] Want in de geconsulteerde versie hadden wij eigenlijk alle blokken een tijdsframe aangegeven.

[0:14:09] Dus ook bijvoorbeeld hoe lang een aanbesteed dienst mag doen over het afhandelen van de klacht.

[0:14:14] En daarin merkte dat de flexibiliteit die we daarin beoogd hadden eigenlijk was verdwenen in het wetsvoorstel.

[0:14:19] En dat kregen we ook veel terug.

[0:14:21] Het werd ook heel complex daardoor.

[0:14:23] Dus daardoar hebben we gekozen voor termijnen die voor een ondernemer belangrijk heeft, maar waar hij geen grip op heeft omdat de aanbesteding dienst de aanbestedingsinrichting met aankomt.

[0:14:32] zijn termijnen die hij daarbij fijnacht.

[0:14:37] Wat je daarbij ziet, is dat als je dus een klacht krijgt en je behoudt als aanbesteedend dienst de minimumtermijnen... die in de wet staan, dan gaat het inderdaad leiden tot een opschorting van de aanbesteding als je een klucht krijgt.

[0:14:51] Maar je kunt hem heel makkelijk inrichten in een langere procedure, meer naar voren trekken, waardoor je die procedure eigenlijk...

[0:14:58] een beetje zelf kan inrichten zodat je niet meteen hoeft op te schorten als je een klacht krijgt.

[0:15:04] We hebben daar ook een aantal plaatjes over opgenomen in de memorie van toelichting.

[0:15:10] Dat was voor bij ontwerpklachten.

[0:15:13] Dan hebben we ook de termijnen voor klachten bij een gunningsbeslissing.

[0:15:18] Bij een gunningbeslossing geldt sowieso een minimaal 20 dagen standstilltermijn nadat de voorlopige gunnings beslissing is genomen.

[0:15:26] Wat we daarin hebben gedaan is dat we eigenlijk de minimale standstilltermijn hebben opgeknipt.

[0:15:31] Dus we hebben een uiterste datum gesteld voor tijdig klagen.

[0:15:34] Dat moet dus binnen de eerste 10 dagen van die standstilletermijn zijn.

[0:15:37] En we borgen bedenktijd voor de ondernemer wederom voor de definitieve gunningsbeslissing.

[0:15:43] En die is ook tien dagen.

[0:15:44] Dus daarin zie je dat ook hier weer, als je die gunningstermijn opsplitst of verlengt, langer doet dan de minimale termijn, dan krijg je eigenlijk een gat in het midden waar je dus voor jezelf die klachtafhandeling kan krijgen.

[0:15:56] Ook is het natuurlijk zo, als een ondernemers eerder dan die tien dagen de klachten indient, heb je ook de ruimte...

[0:16:02] om die klacht af te handelen zonder dat je meteen de standstilltermijn moet onderbreken.

[0:16:11] Hier is ook weer een wijziging naar internetconsultatie geweest.

[0:16:15] Voor internetconsulaties hadden wij in het voorstel opgenomen dat bij een klacht altijd de standilletermijn onderbroken moet worden.

[0:16:22] Dit is dus nu ook weer verschuifbaar en alleen indien de bedenktijd niet meer goed geborgd kan worden.

[0:16:30] Dan komen we bij de opschortende werking van de commissie van aanbestedingsexperts.

[0:16:35] Dit is dus een uitvoering geweest van de motie, Paul Antaarse, die we naar aanleiding van de beleidsreactie hebben gekregen.

[0:16:41] De uitgangspunten hier zijn dat als een ondernemer tijdig klaagt bij de commиссie en de klacht is ontvankelijk, de commISSIE beoordeelt dat binnen drie werkdagen, dan moet de aanbestedendienst opschorte.

[0:16:53] Die opschorting is minimaal 14 dagen.

[0:16:56] Lukt het de commissie van aanbestendings-experts niet om binnen 14 dagen advies te geven over de klacht richting de aanbestende dienst, dan mag de aanbestedende diens door met de procedure.

[0:17:06] Dus is na 14 dagen nog geen advies van de commisie binnen, dan maakt hij door met procedure en hoeft hij het advies niet meer verder af te wachten.

[0:17:14] Hier hebben we een uitzondering opgenomen voor deze opschotting en dat is namelijk als er een dwingende reden van algemeen belang is, dan geldt deze opskorting niet.

[0:17:24] Aan de rechterkant ziet u ook weer wat de motie pallend aard precies inhield en waar hij precies om vroeg.

[0:17:32] En dat hebben wij genomen om die uitgangspunten op te stellen voor de commissie van aanbestedingsexperts.

[0:17:39] Voor adviezen van de commisie van anbestedingexperts geldt dus in dit wetsvoorstel dat er een soort pastoeleguitprincipe is.

[0:17:45] Dus of de aanbesteedingsdienst kiest ervoor om het advies over te nemen wat de commissy geeft en dat toe te passen, of ze legt uit waarom ze toch het advie snaagstig neerlegt.

[0:17:56] Dan komen we bij de rapportage over klachtafhandeling.

[0:17:59] Dit is ook naar aanleiding van een motie.

[0:18:01] De motie vroeg om een jaarlijkse rapportage van klacht afhandeling op lokaal niveau aan volksvertegenwoordigde organen.

[0:18:09] En in de motie werd specifiek alleen verwezen naar gemeenten, provincies en waterschappen.

[0:18:14] We hebben daar in het wetsvoorstel ook het Rijk aan toegevoegd omdat ook het rijk een volksvertegenwoordige organ heeft en we dit gelijk wilden trekken.

[0:18:23] Dit onderdeel van het wetsvoorstel houdt in dat er een verplichte registratie moet zijn van het aantal klachten en hoe de klachten zijn afgehandeld.

[0:18:32] En eigenlijk ook dat dat doorspeelt in de jaarlijkse rapportageverplichting aan de volksvertegenwoordigende organen.

[0:18:37] Hier zijn verder geen vormvereisten in, zodat een aanbestedend dienst het makkelijk kan inpassen in de rapportage verplichtingen die ze bijvoorbeeld al heeft richting de Kamer.

[0:18:47] Dan komen we bij het laatste onderdeel van het wetsvoorstel, dat is de aanscherping van motivering van beslissingen.

[0:18:54] Bij selectiebeslissingen geldt nu dat alleen op verzoek reden voor afwijzing hoeven worden te geven.

[0:19:00] Dat passen we in het wensvoorstelaan dat het niet alleen maar op vervoeg is, maar dat dit gewoon per direct bij de selectie beslissing moet worden gegeven waarom de inschrijving is afgewezen.

[0:19:13] En bij gunningsbeslissingen hebben we toegevoegd dat er vanaf het wetsvoorstel ook de relevante redenen bij moeten komen.

[0:19:22] En daar hebben we een uitleg gegeven van wat deze relevante rennen zijn.

[0:19:26] Dat zijn de naam, de scores, de kenmerken en de voordelen van de winnende inschrijving.

[0:19:32] En indien het gaat om een afgeschreven inwijzer, ook natuurlijk de scores van zijn eigen inschijving en de onderbouwing van die scores.

[0:19:40] Dat is eigenlijk het verhaal waar ik jullie in wil meenemen.

[0:19:44] Dank je wel voor de uitgebreide en heldere toelichting.

[0:19:48] Ik geef de gelegenheid aan de leden om een vraag te stellen en dan één vraag.

[0:19:52] En mocht op basis van het antwoord er behoefte zijn aan een korte verduidelijksvraag, dan zal ik daar ook de ruimte voor geven.

[0:19:57] En dan starten we met de heer Schoonis.

[0:20:00] Ja, dank voor de uitgebreide antwoording eigenlijk.

[0:20:05] En wij zijn eigenlijk een beetje van de partijen van positiviteit.

[0:20:10] Maar hier hebben we toch eventjes moeten zoeken naar de lichtpuntjes.

[0:20:15] Ik vroeg me gewoon af wat jullie in jullie mening of in ieder geval zicht...

[0:20:20] 9 september is er een EU-aanbestedingsverordening geweest.

[0:20:32] Is het jullie zicht dan niet beter om die gewoon te implementeren en met dit eventjes een pas op de plaats te maken, zodat je ook niet een nationale kop gaat maken met iets waar volgens mij niemand op zit te wachten?

[0:20:48] Dat is het.

[0:20:49] Ik zou de leden willen vragen om te proberen hun vragen ook technisch te houden.

[0:20:53] Hier zat wel heel veel duiding bij.

[0:20:56] Maar ik ga ervan uit dat het lukt om hem ook gewoon heel inhoudelijk en technisch... te beantwoorden.

[0:21:02] Mevrouw Vaassen, denk ik?

[0:21:03] Ja.

[0:21:05] Ja, het klopt inderdaad dat de commissie op 9 september de Public Procurement Act heeft gepresenteerd.

[0:21:11] Europees is het aanbestedingskader eigenlijk in twee blokken opgedeeld.

[0:21:16] Je hebt de aanbestedingsrichtlijn en dat zijn dan drie die gaan inderduid over het procedurele.

[0:21:20] En daarnaast heb je de rechtsbeschermingsricht lijn.

[0:21:23] We zijn nu nog bezig met het beoordelen en

[0:21:26] onze mening vormen over de Public Procurement Act.

[0:21:30] Maar wat we voor nu zien is dat die rechtsbescherming daar geen onderdeel van is.

[0:21:33] Dus die rechts beschermingsrichtlijn waarop we dit eigenlijk baseren... is voor nu nog in herziening untouched gebleven, zal ik zo zeggen.

[0:21:42] We zijn nog aan het kijken of inderdaad de voorstellen die in de Public procurement Act zelf worden gedaan... of dat misschien effect heeft op het wetsvoorstel.

[0:21:50] Maar daar kunnen we nu nog niks over zeggen.

[0:21:53] Dank u wel.

[0:21:53] Mevrouw Buhler.

[0:21:57] Ja, misschien een aanvulling op wat mijn collega zei.

[0:22:01] Ik vraag me af welke verbeteringen zouden we kunnen doen zonder een wetswijziging uit te voeren.

[0:22:09] Als we bijvoorbeeld kijken naar de gidsproportionaliteit, professionalisering en het vervolg van beter aanbesteden... ...zou je daar niet op kunnen voeren op het duren, puur in de uitvoering.

[0:22:20] En ja, mijn vraag is dan ook concreet...

[0:22:24] Waarom is dan ook op dit moment nog een nieuwe wetgeving nodig?

[0:22:31] Ja, duidelijke vraag.

[0:22:34] We hebben dit ook bekeken in die monitoring klachtafhandeling die we in 2025 nog hebben gedaan om te kijken of de onderdelen die we al in 2022, bijvoorbeeld het updaten van de handreiking, het aanpassen van de gidsproportionaliteit en ook het programma Beter Aanbesteden wat toen al midden in zijn vervolgprogramma was, of dat effecten had op de klacht afhandeling en de geringe impact daarvan.

[0:22:56] En daarin zagen we eigenlijk dat het aantal klachtenloketten bij aanbesteedende diensten nauwelijks was gestegen ten opzichte van het kwinkonderzoek in 2019.

[0:23:07] We hebben dan wel gekeken naar klachtenliketten die ook een klachtenregeling hebben.

[0:23:12] Dus daar kan enigszins verschil van inzicht in de cijfers zitten, maar wij hebben die twee samengepakt daarin.

[0:23:17] Dus vandaar dit wetsvoorstel.

[0:23:20] Dank.

[0:23:21] De heer Prikaerts.

[0:23:23] Ja, voorzitter, dank.

[0:23:24] Dank voor de presentatie en de uitleg.

[0:23:26] Ik heb wel een vraag.

[0:23:28] Het staat ook keurig netjes op pagina 5.

[0:23:33] Het verzoek voor een wetenschapstoets en de wetenschaptstoets uitgevoerd door de hoogleraar Janssen en Scholtanus.

[0:23:39] We hebben hier volgens mij een rondetafel gesprek gehad met onder andere deze hooglaeraar en een aantal experts op het gebied van aanbesteding en dergelijke.

[0:23:47] Die waren eigenlijk wel vernietigend over deze aankomende wet.

[0:23:53] Nou zijn er wat aanpassingen gedaan, maar mijn vraag is eigenlijk

[0:23:57] Is dit nadien nog opnieuw voorgelegd aan deze hoogleraren en is daar nog een keer op getoetst?

[0:24:05] Mevrouw Vaassen.

[0:24:06] Naar aanleiding van de ronde tafel zijn geen aanpassingen meer gedaan op het wetsvoorstel.

[0:24:13] Misschien ter aanvulling.

[0:24:15] We hebben natuurlijk wel gesproken met beide wetenschappers en gelukkig zit er ook één in de zaal om mee te genieten.

[0:24:23] En we wachten ook in het proces even waar we uitkomen om vervolgens te bekijken hoe verder.

[0:24:27] Dus het is nog mogelijk dat er aanpassingen komen, maar we zijn op dit moment nog even aan het beoordelen of dat nodig is.

[0:24:36] Ja, kleine verwolpen.

[0:24:36] Maar hoe staan jullie erin dat de uitkomst van dat onderzoek zo vernietigend was?

[0:24:42] Want er werd eigenlijk letterlijk gesteld dat dit helemaal niets gaat toevoegen.

[0:24:46] En ook niets gaan verbeteren aan de rechtspositie van de, in dit geval, ondernemer.

[0:24:52] Ja, dat is dan toch een vraag die ik moeilijk kan beanderen vanuit het technisch oogpunt.

[0:24:56] Maar we hadden natuurlijk liever gezien dat iedereen dit omarmd had.

[0:25:01] En nu dat niet zo is, moeten we zien hoe ver.

[0:25:03] Maar dat is een politieke vraag.

[0:25:09] Ja, dank voorzitter.

[0:25:10] Ja, zeker een politieke vraag.

[0:25:11] Tegelijkertijd vind ik het wel opmerkelijk dat een wetsvoorstel dat in de titel gaat over rechtsbescherming, we dan een brief krijgen in reactie op de wetenschapstoets, dat de wet helemaal niet gaat over rechtbeschering.

[0:25:22] Dan denk ik wel, waar zijn we met elkaar mee bezig?

[0:25:25] Maar goed, dat is misschien iets om ook met de bewindspersoon te bespreken.

[0:25:28] Mijn vraag gaat eigenlijk over iets anders en dat proef ik ook uit de weterschapstoet, maar ook uit rond de tafel, dat er vanuit die betrokkenen een belanghebbende heel erg is aangedrongen, al langer ook,

[0:25:39] op het meer centraliseren van de klachtafhandeling.

[0:25:42] En ik zie in het hele traject nergens dat er serieus naar gekeken is.

[0:25:46] Ook geen uitleg waarom er ook daar niet voor gekozen is.

[0:25:50] Dus ik ben wel benieuwd, waarom is dat niet gebeurd?

[0:25:53] Of hebben jullie daar naar gegeken?

[0:25:54] En ja, als iedereen daarom vraagt, zou het dan niet beter zijn om meer die kant op te gaan?

[0:26:01] Mevrouw Vaassen.

[0:26:03] Ja, ik denk dat je hier terugkomt naar de grote diversiteit aan aanbestende diensten die er is.

[0:26:09] En wat we daarom in het wetsvoorstel hebben gekozen is om inderdaad dat klachtenloket voor hem vrij te houden.

[0:26:14] Dus het staat aanbestendendiensten vrij om het wel centraal gezamenlijk te regelen.

[0:26:20] Stel voor alle gemeenten willen het samen met de VNG regelen, dan staat dit wetsvoorspel daarin vrij.

[0:26:27] Dus ja...

[0:26:29] De heer Van der Leen.

[0:26:30] Ja, maar kijk, dingen gebeuren niet spontaan.

[0:26:33] En iets vormvrij maken voor heel veel betrokkenen leidt niet automatisch tot dat er iets gaat centraliseren.

[0:26:39] Het lijkt me bij uitstekende verantwoordelijkheid voor het Rijk of voor een Kamer of voor het ministerium daar bepaalde rollen in te spelen.

[0:26:47] En wat ik meekrijg is dat iedereen die hier verstand van heeft zegt dat is een veel betere route en die gaat echt ook de rechtsbescherming verbeteren en de klachtenafhandeling verbeter en voorkomt dat alle aanbestedingen een maand vertraging op gaan lopen.

[0:27:02] Want dat is wel de consequentie van dit wetsvoorstel zoals ook de Raad van State heeft aangegeven.

[0:27:07] Dus die keuze is gemaakt.

[0:27:11] U zegt die is gemaakt, maar de motivering daarvan mis ik en de voordelen van die centralisering die ook een beetje wordt aangejaagd, daar wordt naar mijn oordeel te weinig over opgeschreven.

[0:27:26] Ik zou wel willen weten waarom die route niet verkend is.

[0:27:32] De heer Wekers.

[0:27:34] Nou, die route is natuurlijk wel verkend, maar je hebt hier twee... Sorry hoor.

[0:27:41] Je hebt twee opties en deze optie sluit aan bij ten eerste decentralisatie.

[0:27:47] Hoe we dat in Nederland geregeld hebben, is heel veel belegd bij...

[0:27:50] regionale overheden en gemeenten.

[0:27:53] Dat is één.

[0:27:53] En het tweede argument is, als je het centraal maakt, moet je het ook weer weghalen bij alle gemeentes en andere dames in de dienst die het wel goed hebben geregeld.

[0:28:02] Dus vanuit die argument is hiervoor gekozen.

[0:28:05] Dus het heeft beide voor- en nadelen.

[0:28:09] Helder.

[0:28:10] De heer Schenk.

[0:28:11] Ja, dank voorzitter.

[0:28:12] Ik sluit me op zich aan bij veel van de kritische vragen die al gesteld zijn.

[0:28:16] Ik heb eigenlijk een ander punt en dat komt nog voor hetgeen waar we het eigenlijk hier over hebben.

[0:28:21] Ik ben zelf woonachtig in de gemeente Teiling en we hebben Teiling in samenhang gezien met aanbesteding.

[0:28:26] Er gaat bij u wellicht al een lichtje branden.

[0:28:28] Daar hebben wij vorig jaar een redelijk misgelopen situatie gezien... ...met pachtgronden waarbij de gunning uiteindelijk volledig ingetrokken is...

[0:28:37] En deze wet beoogt de mogelijkheden van ondernemers als het ware te vergemakkelijken, dat zij meer recht hebben om bezwaar te maken.

[0:28:47] Alleen in dit geval ging het zo fout, dat ondernemer die dus naast het netvisten niet eens op de hoogte werden gesteld van het feit dat ze überhaupt bezwaars konden maken, dat ze er een klacht in konden dienen.

[0:28:58] Dat was helemaal niet bij hen terecht gekomen.

[0:29:00] Zo kunnen we nu allerlei nieuwe dingen introduceren en misschien beter proberen te maken,

[0:29:04] Maar welke waarborgen zijn er dat een gemeente in dit geval ook ondernemers goed informeert wat de mogelijkheden zijn?

[0:29:10] Want het kan voor een ondernemer best wel lastig zijn om al die opties te zien in een al redelijk complex geheel.

[0:29:17] Dus ik ben even op zoek van, nou ja, ideeën is misschien goed en optimistisch en prima.

[0:29:24] Maar hoe zorgen we nou dat ondernemmers ook weten waar ze aan toe zijn en welke mogelijkheder zij hebben?

[0:29:29] Mevrouw Vaassen.

[0:29:31] Ja, sowieso wordt met het wetsvoorstel beoogd dat bij alle aanbestendendiensten een klachtloket wordt ingericht.

[0:29:37] Dus in principe weet je dan als ondernemer dat de aanbestedendienst een klachtenkloket moet hebben.

[0:29:42] En we leggen ook uit in de memorie van toelichting dat die klachtenregelingen, waar dan wat beter in staat hoe zo'n klacht moet ingediend worden en waar die aan moet voldoen, dat die ook in de aanbestedingsstukken moeten worden meegenomen.

[0:29:55] Dus dan zou het ook kenbaar zijn voor een ondernemerschap

[0:29:59] hoe dit precies bij die betreffende aanbestedingen werkt.

[0:30:03] Een vervolgvraag?

[0:30:04] Ja, gewoon even puur uit interesse ook.

[0:30:08] Zijn dit signalen die jullie, of die u, pardon, die u vaker ziet... dat ondernemers de weg niet goed weten te vinden dan naar een klachtenloket... of waar zij iets van bezwaar kunnen indienen of klacht kunnen indenen?

[0:30:21] Of is dat nu een heel specifiek geval waar ik misschien een groot beeld bij heb... want het is dicht bij mijzelf gebeurd in mijn eigen gemeente...

[0:30:27] Hoe ver leeft en speelt dat?

[0:30:30] Mevrouw Vaassen.

[0:30:32] Ik denk dat het gevoel van die ondernemers... dat er een geringe impact van de klachtafhandeling is... van verschillende kanten kan komen.

[0:30:40] Maar een daarvan is ook dat heel veel ondernemERS vaak niet eens weten... dat ze bij een aanbestend dienst aan kunnen kloppen.

[0:30:47] Dat er een klachtloket is om te kunnen aankloppen... om hun problematiek aan te dragen.

[0:30:52] Dus ik denk dat dat wel een van de signalen daaronder geweest is.

[0:30:57] Dank.

[0:30:58] Leer schoon eens.

[0:31:01] Ja, dank u.

[0:31:02] En mijn opmerking trouwens daarnet was niet tegen u natuurlijk persoonlijk, maar het was een kleine frustratie van hoe dit allemaal gaat natuurlijk.

[0:31:10] Maar even nog een andere vraag, andere orde.

[0:31:14] De CVAE die heeft in 2025 al 37 klachten verwerkt en de wachttijd was een jaar.

[0:31:25] Ze willen zelf naar 80 dagen, dat wordt gezegd.

[0:31:29] Maar hoeveel geld en FTE zouden we dan nodig hebben om dit te kunnen doen?

[0:31:35] Dat is een technische vraag.

[0:31:38] De heer Wekers.

[0:31:40] Nou, wij zijn op dit moment bezig met de commissie in een traject om dat te beoordelen.

[0:31:44] Dus er moet capaciteit bij.

[0:31:46] En de manier waarop zij uitspraak doen, noem ik het maar even, moet ook anders.

[0:31:51] Wil je die termijnen halen?

[0:31:52] We zijn met overigens twee nieuwe commissieleden en een bestaande lid in gesprek hoe we dat gaan regelen.

[0:32:00] Mocht het wet van stel aangenomen worden.

[0:32:05] Ja.

[0:32:05] Mevrouw Buller.

[0:32:08] Dank u wel, voorzitter.

[0:32:09] En ik wist niet dat ik ook nog vervolgvragen had mogen stellen.

[0:32:13] Want ten aanzien van mijn vraag over waarom is er nog wetgeving nodig, werd er ook gezegd van ja, maar we hebben gezien dat het aantal klagloketten niet is toegenomen.

[0:32:25] En ik heb cijfers, en ik pak ze er even bij, misschien is dat het handigste, van Kwink... ...dat ongeveer 72 tot 85 procent van de aanbestedende diensten wel een klagloket hebben.

[0:32:42] Dus ik begrijp niet zo goed hoe ik die conclusie dan moet plotten op het antwoord op de vraag...

[0:32:50] En ik vraag me ook af waarom op het moment dat we dit dan willen doen en we willen het vormvrij doen, dan lijkt dat ook wel een soort van contradictie.

[0:33:04] Want je hebt aan de ene kant wetgeving nodig en aan de andere kant geef je de ruimte om het vroomvrij te doen.

[0:33:09] En we weten ook dat er heel veel kleine aanbesteedende diensten zijn.

[0:33:13] Als je gaat kijken naar een kleine gemeente, wie gaat dan dat klachtenloket bemannen?

[0:33:19] Dus ik ben nog een beetje blijven hangen bij mijn eerste vraag en ik zou daar graag wat meer toelichting op wensen.

[0:33:26] Mevrouw Vaassen.

[0:33:28] Ja, klopt ook dat Quink in het onderzoek aanschrijft dat inderdaad die 72 tot 85 procent een klachtenloket heeft.

[0:33:37] Maar daarom dat ik net ook al aangegaf, wij hebben gekeken naar klachtenluketten met een klachtregeling.

[0:33:43] In de pagina's verder wordt gekeke bij hoeveel van die klachtenliketten ook echt een klachte regeling is.

[0:33:48] En daarin laat zien dat in die 72 tot 85 procent die een klachtenloket heeft, 67 procent ook een klachtregeling heeft.

[0:33:56] Dus als je dan die percentage eens keer doet, dan kom je eigenlijk op hetzelfde percentage uit dat destijds door Quink in 2019 is gesteld.

[0:34:05] Dat is dat de helft van de aanbestedendiensten ongeveer een klachenlokket met een klachregeling hebben.

[0:34:12] Ja, en daar blijf ik dan op het punt hangen van ja, en waarom is er dan daar wetgeving op nodig?

[0:34:18] Kunnen we dat niet op een andere manier regelen?

[0:34:20] Want dat vind ik, dat begrijp ik niet helemaal.

[0:34:24] Mevrouw Vaassen.

[0:34:26] Nee, snap ik.

[0:34:28] We hebben...

[0:34:29] Waarin we zien dat de effecten van lagere regelgeving misschien niet voldoende blijken, is dat wij in 2022 de handreiking klachtafhandeling hebben geüpdate.

[0:34:40] Die eigenlijk in dezelfde trant zit als dit wetsvoorstel.

[0:34:44] We zijn ook meerdere sessies gaan doen bij aanbesteedende diensten om aan te sporen dat ze wel een klachtloket gaan inrichten.

[0:34:49] En daarin zie je dus dat in die monitoring van 2025 die effecten nog onvoldoende gemeten zijn dat het effect heeft daarop.

[0:34:59] Daarom dat we uiteindelijk wel gekozen hebben om door te gaan met dit wetsvoorstel erin.

[0:35:04] Dank.

[0:35:04] De heer Prikaerts.

[0:35:06] Ja, dank voorzitter.

[0:35:08] Ja ik wil nog even doorgaan op die klachtafhandeling.

[0:35:11] Net op de vraag van collega Van der Lee.

[0:35:13] gaf meneer Wekers aan, dan zouden we op het moment dat we dat gaan centraliseren, dan moeten we taken weghalen bij aanbestedingspartijen.

[0:35:27] Ik denk juist dat dat een hele goede zaak is.

[0:35:29] Maar wat uit het rond de tafel gesprek ook voortkwam, was het waarborgen van de neutraliteit bij de klachtafhandeling.

[0:35:35] Er wordt al aangegeven, sommige hele kleine gemeentes, waar alles en iedereen elkaar kent,

[0:35:41] Dat er nog wel eens getwijfeld kan worden aan neutraliteit van de klachtenafhandeling bij een aanbesteding.

[0:35:47] En dat bleek ook uit het rondetafelgesprek.

[0:35:49] Ik snap dan nog steeds niet helemaal waarom je dan niet toch zou centraliseren.

[0:35:55] Gewoon om het eenvoudige feit dat je dan, lijkt mij, veel meer de neutraliteit... ...van de commissie die dat beoordeelt vaststelt.

[0:36:02] In plaats van het maar bij die gemeentes en die aanbestedende instanties over te laten.

[0:36:07] Dus mijn vraag is, hoe reflecteert u daarop?

[0:36:13] Ik ga toch proberen een beetje strenger te zijn.

[0:36:15] Eén, het is een herhaling van zetten van de vragen die de heer Van der Lee heeft gesteld.

[0:36:18] En u vraagt om een reflectie en uitlating van ambtenaren.

[0:36:21] Dat is echt een vraag die u ook uiteindelijk aan het kabinet moet stellen.

[0:36:25] Dus ik geef de gelegenheid om te kijken of hem inhoudelijk technisch nog een keer te beantwoorden is.

[0:36:29] Dat lukt waarschijnlijk wel, maar let een beetje op de manier waarop de vraggen gesteld worden.

[0:36:37] Mijn collega wees erop, er zijn nu ook

[0:36:46] Aanbesteedende diensten die het wel goed ingeregeld hebben.

[0:36:48] En daar neem je het ook van weg, iets wat ze wel goed in gericht hebben.

[0:36:51] Dus dat is daar ook weer die balans vinden.

[0:36:54] En inderdaad, er zijn kleinere aanbesteedde dienst en daarom dat we hem ook vormvrij hebben gelaten.

[0:37:00] We geven de aanbestedingdiensten praktijkvoorbeelden.

[0:37:02] Ik kan me voorstellen dat als we het wetsvoorstel hebben of als het westsvoorsteld wordt aangenomen, dat we daar ook verder in gaan en hoe we hun daar handvaten in kunnen geven.

[0:37:11] Maar dat is de afweging die we daarin gemaakt hebben.

[0:37:14] En ik denk dat het ook een beetje is, we hebben een opdracht vanuit de politiek gekregen om hier aan te werken.

[0:37:19] En dit is eigenlijk het antwoord van wat wij jullie kunnen bieden op jullie vraag.

[0:37:25] En daarin zit dan verder de politieke afwegging of dit het antwort is.

[0:37:30] Dankjewel.

[0:37:31] De heer Van der Lee.

[0:37:32] De politiek is wel eens verdeeld hoor.

[0:37:37] Die vragen uit het verleden zijn niet altijd de vragen van het heden.

[0:37:40] Ik wil even door op de vraag van mevrouw Bula.

[0:37:46] Mij valt ook op dat het hebben van de klachtenregeling opeens als heel belangrijk wordt gezien.

[0:37:51] Terwijl het feit dat je een klachtenloket hebt, lijkt mij waar het primair om zou moeten gaan.

[0:37:57] En of je nou wel of niet een door juristen opgestelde regeling hebt, is denk ik echt secundair.

[0:38:02] De vraag is, werkt het effectief?

[0:38:04] En daar is naar mijn smaak, wordt daar niet heel erg naar gekeken.

[0:38:08] En als er al in 85% van de gevallen zo'n loket is, snap ik ook niet zo goed waarom dat juridisch nog weer een vervolg moet krijgen.

[0:38:16] Terwijl, als ik het goed begrijp, die klachtenregeling niet juridische wordt opgelegd.

[0:38:20] Want het blijft voor hem vrij.

[0:38:22] Dus zit daar niet een vreemde tegenstrijdigheid in?

[0:38:26] Mevrouw Vaassen.

[0:38:28] Ja, we hebben naar die combinatie gekeken omdat we in het wetsvoorstel wat we aanbieden, beide aangeven dat een klachtenloket zo ingericht moet hebben.

[0:38:35] Een klachtenliket moet een klachtregeling hebben.

[0:38:37] En ik denk dat ik daarmee ook terug ga naar het voorbeeld van de heer Schenk.

[0:38:41] Als een klantenliket heeft, maar een ondernemer weet helemaal niet hoe hij daar moet klagen of dat het überhaupt bestaat, is het klachtenlijk dan effectief?

[0:38:49] Dat is daarin de vraag misschien.

[0:38:51] Dus daarom dat wij voor beide hebben gekozen.

[0:38:54] Voorvolgvraag?

[0:38:55] Dan is dan mijn onredendheid, want wat is dan een klachtenregeling?

[0:39:00] Wat moet daar dan allemaal wel en niet in staan?

[0:39:02] Als het gewoon op de website staat, u moet daar zijn.

[0:39:04] En binnen zoveel uren of zovele dagen krijgt u een reactie.

[0:39:09] Dat is dan toch al voldoende?

[0:39:10] Of wat moet er dan allemaal in zo'n regeling staan?

[0:39:15] Mevrouw Vaassen.

[0:39:16] Nou ja, in ieder geval waar ze terecht moeten kunnen en ook voor welke klachten het klachtloket ontvankelijk is, welke eisen aan die klacht zitten.

[0:39:24] We stellen dat deels ook al vast in deze wet, maar stel een aanbesteding dienst vindt het fijn dat er ook andere klachten over de aanbesteeding kunnen binnenkomen, dan staat het aanbesteden diensten vrij omdat in de aanbestedings...

[0:39:35] of in de klachtenregeling daarover op te nemen.

[0:39:37] Dus ja, en we zijn ook bereid, of we hebben ook al eerder aangegeven dat als dit wetsvoorstel in werking zou treden, dat we daarbij ook voorbeeldklachtenregelen geven, waaraan we ze niet meer uit de voeten kunnen.

[0:39:52] Ja, de heer Van der Lee.

[0:39:53] Maar als die handreiking wordt gegeven, waarom is er dan überhaupt nog een wettelijke plicht nodig?

[0:39:59] Is het toch ook in belang van de betrokkenen?

[0:40:02] Het hoeft dan toch niet wettelijk vast te leggen?

[0:40:04] Als er vanuit het Rijk wordt aangegeven, zo zou het kunnen.

[0:40:09] Dan kan dat toch gewoon in gemeen overleg tot stand komen?

[0:40:12] Daar heb je toch niet een wet voor nodig?

[0:40:15] Mevrouw Vazen, en uw collega wil daar een aanvulling op doen.

[0:40:18] Ik zie haar grijpen naar de microfoon.

[0:40:19] Ja.

[0:40:22] Het begrip klachtenloket kan ook...

[0:40:25] De twee kunnen ook communicerende vaten zijn.

[0:40:27] Want je hebt het begrip klaartenlokket, maar dat kan ook een heel leeg begrip zijn.

[0:40:31] Als je niet van tevoren als aanbesteedde dienst van te voren aangeeft...

[0:40:35] Als ik een klacht krijg, kan de ondernemer dat en dat verwachten.

[0:40:40] Bijvoorbeeld eisen aan de deskundigheid...

[0:40:43] aan de ervaring van de klachtenbehandelaar.

[0:40:46] Dus het heeft ook met het vereisten van kenbaarheid en uniformiteit te maken.

[0:40:52] Dus de twee zijn heel erg met elkaar verbonden.

[0:40:54] Zo hebben wij het ook in het wetsvoorstel gedaan.

[0:41:00] Ja, en het hebben van een klachtenregeling adviseren wij ook al op dit moment in de handreiking klachtafhandeling.

[0:41:05] En daar ga ik net in aan.

[0:41:07] Je ziet dus in die monitoring klacht afhandeling dat dat effect tot nu toe onvoldoende is.

[0:41:14] Meneer Schenk.

[0:41:16] Ik heb geen vragen meer.

[0:41:18] Meneers Schoonis.

[0:41:20] Nog eentje dan.

[0:41:23] Hoe voorkomt de wet eigenlijk dat bestaande aanbieders...

[0:41:30] De nieuwkomers eruit duwen, aangezien die procedures steeds langer worden.

[0:41:35] Ik kan me voorstellen, ze willen graag veel bouwen, volgens mij.

[0:41:38] Ze willen eigenlijk kortere procedures.

[0:41:40] Maar ik kan me zo voorstellen dat bestaande aanbieders soms juist die procedures gebruiken om te vertragen.

[0:41:50] En uiteindelijk moeten zij de facto weer verder, want anders dan gaat het helemaal niet door.

[0:41:56] Dus hoe...

[0:41:57] Schendt deze wet eigenlijk de nieuwkomers, misschien moet ik het zo zeggen.

[0:42:04] Mevrouw Vaassen.

[0:42:05] Ik ga er dan even vanuit dat bij bestaande leveranciers, de zittende leverancier die de huidige... Ja, ik denk dat dat eigenlijk altijd een lastige afweging is in het wetsvoorstel.

[0:42:17] Want hoe zorg je ervoor dat het gros die eigenlijk goede bedoelingen heeft, als er echt iets mis is met een selectiecriteria, om dat aan te kaarten bij de gemeente, dat die daar de ruimte voor heeft en dat de aanbesteedendienst daar ook iets mee doet.

[0:42:30] Maar hoe zorg je er aan de andere kant ook niet voor dat er heel veel misbruik wordt gemaakt van inderdaad bijvoorbeeld of een zittende leverancier of een ondernemer die gewoon gaat klagen om te klagen.

[0:42:45] En ik denk dat dit wetsvoorstel, hebben we heel erg gezocht naar een balans erin en ja...

[0:42:54] We hebben niet in het wetsvoorstel precies geregeld hoe dat niet voorkomt.

[0:43:04] Dank u.

[0:43:05] Geen vragen, maar dan moeten wij zorgen dat het zo kort mogelijk is.

[0:43:08] Dat is de enige echte mogelijkheid, maar dat is aan ons.

[0:43:11] Mevrouw Bulag.

[0:43:13] Ja, dan misschien nog even een ander punt uit het wetsvoorstel, de commissie van aanbestedings-experts.

[0:43:23] Ik vraag me af of in de voorbereiding ook gekeken is of we die adviezen van hun niet geheel of gedeeltelijk bindend hadden kunnen maken.

[0:43:34] Want dat wordt dus nu niet zo vormgegeven.

[0:43:38] En ik vraag meaf waarom daarvan is afgezien.

[0:43:43] Ja, mevrouw Vaassen.

[0:43:46] Ja, er is als onderdeel van het onderzoek naar dit wetsvoorstel wel naar gekeken.

[0:43:50] En er is voor gekozen om dit niet te doen, omdat de commissie van aanbestendingsexperts dan al snel op een stoel van de rechter gaat zitten.

[0:43:57] En ook na de gunningsfase heb je een meerpartijverhouding die dan, als het echt een bindend advies is, misschien toch door een rechterlijke macht meer laat toetsen.

[0:44:09] Maar wat verwacht u dan nu van de verstevigde positie?

[0:44:13] Welke positie krijgen zij dan nu?

[0:44:18] De verstevige positie zit dus in het eerste feit dat de aanbestendingsdienst moet afwachten op het advies van de commissie van aanbestedingsexperts.

[0:44:25] En ze kunnen het adviezen niet zomaar naast zich neerleggen.

[0:44:28] Ze moeten dat echt motiveren waarom ze het adviesen naast sich neerleggen.

[0:44:38] Meneer Van der Lee.

[0:44:40] Ja, nog wel een vraag ook over de positie van het CVVAE.

[0:44:47] Kijk, ook omdat het wetsvoorstel oplegt dat er geen klachten meer over gunningsbeslissingen daar naartoe mogen.

[0:44:55] En dat is trouwens in de praktijk geloof ik al geïmplementeerd.

[0:44:58] Zonder dat daar formeel volgens mij door de Kamer mee is ingestemd, maar dat weet ik eigenlijk niet zeker.

[0:45:04] Maar ik vroeg me even af in dat verband, want er werd ook al gerefereerd naar wat op Europees niveau speelt.

[0:45:11] Ik heb begrepen dat in andere landen er wel een centralisatie plaats heeft gevonden van klachtenafhandeling.

[0:45:18] En dat zo'n autoriteit zelfs prima en juist in staat zou zijn om ook over gunningsbeslissingen

[0:45:27] klachten te behandelen en dat je dan ook het hele traject naar de rechter niet nodig zou hebben.

[0:45:34] Dat is ook een route.

[0:45:36] Is daarover nagedacht om daarvoor te kiezen?

[0:45:41] Heeft dat niet bepaalde voordelen?

[0:45:42] En hoe zit het dan qua uniformiteit binnen de Unie?

[0:45:46] Zijn wij dan een uitzondering of is het een totale lappendeken?

[0:45:50] Zij zijn er veel landen die voor centralisatie hebben gekozen.

[0:45:54] Kunnen jullie daar iets over zeggen?

[0:45:56] Mevrouw Vaassen.

[0:45:58] Om met de laatste vraag te beginnen.

[0:46:00] Naar mijn weten is het in de lidstaten heel verschillend hoe de klachtafhandeling is geregeld.

[0:46:05] Ook omdat de rechtsbeschermingsrichtlijn er niet heel veel eisen aan stelt hoe we dit nationaal regelen.

[0:46:10] En het is een richtlijn, dus het is volledige nationale implementatie.

[0:46:14] En voor de gerechterlijke gang, van hoe voorkomen we die gang naar de rechter?

[0:46:21] Vanuit ons is dat het beoogpunt wat we meer bij de gang naar rechter onder de aandacht willen brengen.

[0:46:28] Dus ja, dan kom je misschien ook meer in die... Hoe zorg je dat in de rechtsgang de klachten beter worden afgehandeld?

[0:46:39] Ja.

[0:46:40] U heeft uw microfoon nog aanstaan.

[0:46:42] Maar wat is de reden daarvoor?

[0:46:46] Om dat te bevorderen en niet te zoeken naar een oplossing die misschien meer past bij de ontstaande praktijk.

[0:46:53] In het traject beter aanbesteden, want heel veel gebeurt volgens mij in dialoog.

[0:46:57] Per professionals onderling, er is veel verbeterd volgens me.

[0:47:02] Maar om juist de gang naar de rechter meer nadruk te geven.

[0:47:07] Is dat niet juist potentieel riskant voor een goede praktijk die is ontstaan?

[0:47:12] Dat de verhoudingen eerder verharden dan dat je bijvoorbeeld via meer gecentraliseerde en autoriteit dit soort beslissingen en klachten afhandelt.

[0:47:24] Mevrouw Vaassen.

[0:47:26] Ja, ik denk dat daar twee onderdelen aan zitten.

[0:47:28] Ten eerste is natuurlijk altijd ons uitgangspunt, we moeten de gang naar de rechter voorkomen en dat proberen we inderdaad door de professionalisering van de aanbestendingspraktijk het wij-zij-denken meer weg te halen door bijvoorbeeld programma's als Beter Aanbesteden Dialoog meer aan te jagen.

[0:47:42] Maar volgens mij mag dat niet ten koste gaan van het feit dat als een ondernemer toch naar de gang naar de rechter om een of andere reden wil starten, dat daarin de beperking zit omdat een contract gesloten is en daardoor geen vernietigingsgrond meer is.

[0:47:58] Of hij zich niet gehoord voelt omdat in kort geding niet de gronden van de aanbestend dienst bekend zijn.

[0:48:07] Wie nog?

[0:48:09] Mevrouw Bühler.

[0:48:10] Ja, ik wil daar nog even op doorvragen.

[0:48:12] Want we hebben enerzijds de klachtafhandeling en anderzijdens de rechtsbescherming.

[0:48:16] En er is voor gekozen om die rechtsbescherming nu niet verder te regelen.

[0:48:22] Dat is wat ik heb gelezen.

[0:48:25] Maar dat we vooral in eerste instantie gaan kijken naar de klachtenafhandelling.

[0:48:30] En dat betekent dus nu dat wij op het moment dat er sprake is van een klacht, dat de eerste volgende stap enkel en alleen is om de gang naar de rechter te maken.

[0:48:43] En u gaf daarnet ook antwoord op dat dat een keuze is en dat daarom ook niet gekeken wordt naar...

[0:48:54] Een andere positie voor bijvoorbeeld die commissie van aanbestedingsexperts.

[0:49:00] En ik ben eigenlijk op zoek naar een soort van brug die daar toch een tussenvorm in zou kunnen zijn.

[0:49:13] Maar die is met dit wetsvoorstel niet gegeven.

[0:49:17] Dat vind ik echt wel een gemiste kans, maar goed, dat is mijn...

[0:49:21] Mevrouw Vaassen.

[0:49:24] Ja, we hebben dit in het wetsvoorstel wel echt gepoogd door wat bijvoorbeeld in de internetconcertatie te kijken of het toevoegen van die vernietigingsgronden in het hoog beroep mogelijk al inderdaad die brug zou kunnen zijn.

[0:49:35] En daarin is echt unaniem vanuit zowel ondernemerszijde als vanuit AMC en dienstenzijde gezegd dat is niet de oplossing tot het probleem.

[0:49:42] Dat moet echt in samenhang met de gehele gang naar de rechter worden gekeken.

[0:49:46] En dat is iets wat bij dit wetsforstel past waar we echt kijken naar de klachtafhandeling.

[0:49:51] Dat roept een vraag op.

[0:49:56] De heer Van der Lee.

[0:49:57] Ja, dan kom ik toch weer even terug.

[0:49:59] Maar waarom heet de wet dan zo?

[0:50:02] Waarom gaat die over...

[0:50:03] Dat kun je amenderen, de titel van de wet.

[0:50:05] Nee, maar was het initiële voornemen om dit wel allemaal in één keer te doen?

[0:50:12] En is dat gewoon niet gelukt en is de titels in die zin helemaal achterhaald?

[0:50:17] Wat is daar dan een reden voor?

[0:50:19] Mevrouw Vaassen.

[0:50:20] Ja, dit wetsvoorstel is onderdeel van het grotere pakket rechtsbescherming bij ABC.

[0:50:26] Dus ik denk dat daarin misschien een wat ongelukkig titel is gekozen voor specifiek dit watsvoorstelen.

[0:50:31] Maar zoals net aangegeven, voor de internetconsultatie is wel degelijk beoogd om bijvoorbeeld die extra vernietigingsgrond in het hoger beroep toe te voegen.

[0:50:38] En dan kom je wel wat meer in de rechtsbescherming.

[0:50:41] Dus ja, de titel ist daarna niet meer aangepast.

[0:50:46] Als ik daarop een kleine aanvulling mag maken.

[0:50:48] Het is overigens niet de titel, er is geen citeertitel, maar het is inderdaad wel opgenomen in het opschrift.

[0:50:54] Ik begrijp de verwarring daarover.

[0:50:59] Goed, we hebben nog een paar minuten.

[0:51:00] Iemand nog een laatste brandende vraag?

[0:51:02] Dat is niet het geval.

[0:51:04] Heel erg bedankt voor de toelichting en het beantwoorden van de vragen van de leden.

[0:51:08] Het wordt meegenomen en meegewogen in het vervolgtraject bij deze wet.

[0:51:13] En dan beëindig ik deze bijeenkomst.

[0:51:15] Dank u wel allemaal.