Technische briefing over de European Business Wallet en eIDAS-verordening

[0:00:03] Goedemiddag.

[0:00:06] Welkom bij deze technische briefing over de Europese Business Wallet en de EIDAS-verordening.

[0:00:14] Ik heet graag de genodigden van het ministerie van EZK en BZK aardig welkom.

[0:00:19] De heer Brand, mevrouw Van der Stoel, meervrouw Petronia en de heer Spilman.

[0:00:25] Welcom.

[0:00:26] En aan de kant van de Kamer hebben wij mevouw Elboudjani van D66, meevrouw Rijkovski van WVD...

[0:00:33] Mevrouw Elbiati van Forum Democratie.

[0:00:36] En de heer Seder van de ChristenUnie.

[0:00:41] En ik begrijp, u heeft een presentatie.

[0:00:44] We hebben een uur voor deze bijeenkomst.

[0:00:47] Maar de heere Seder moet over een half uurtje al weg.

[0:00:50] Maar dat heeft niet met de kwaliteit van uw presentatie te maken.

[0:00:53] Dus maakt u zich geen zorgen.

[0:00:56] Dus dan wil ik graag...

[0:00:57] Wie kan ik het woord geven?

[0:00:59] Ik wil beginnen met een korte inleiding.

[0:01:01] Heel goed.

[0:01:02] Gaat u gang.

[0:01:03] Voorzitter, leden van de Kamercommissie voor Digitale Zaken.

[0:01:07] Dank voor de uitnodiging voor deze technische briefing.

[0:01:12] Even terugkijkend naar het verleden.

[0:01:14] Deze briefing is eigenlijk een vervolg op de technische brief over de Europese digitale identiteit.

[0:01:20] Inclusief de Europesewallet voor Natuurlijke Personen, de EDI-wallet noemen we die.

[0:01:24] Die briefing was in begin 2024.

[0:01:27] Maar we zijn inmiddels wel wat verder.

[0:01:30] En deze briefing...

[0:01:32] willen we ingaan op vertrouwensdiensten uit de EIDAS-verordening, waar EZK verantwoordelijk voor is.

[0:01:40] Daarna gaan we in op de Europese Business Wallet.

[0:01:44] En daarna geven de collega's van BZK nog een update, meer stand van zaken over het EDI-stelsel zoals dat nu is.

[0:01:53] Nu, voorzitter, geef ik graag het woord aan mijn collega.

[0:01:55] We proberen in een half uur, 35 minuten, de presentatie te doen.

[0:01:59] Ja, heel goed.

[0:01:59] Gaat u gaan, meneer Brandt.

[0:02:00] Het is best wel een technisch onderwerp, dus dat proberen we in ieder geval om wat duiding eraan te geven.

[0:02:09] Het begint eigenlijk met een aantal begrippen die voor veel mensen door elkaar heen lopen.

[0:02:13] Dat gaat over authenticatie, eigenlijk een wilsuiting en vertrouwelijkheid.

[0:02:18] In de volksmond zegt iedereen dit zijn allemaal vertrouwnisdiensten.

[0:02:21] In praktijk zijn het ook wel dezelfde partijen die ermee te maken hebben, maar vertrouwen zijn gedefineerd in de EIDAS-verordening en in Nederland in de telecomwet.

[0:02:30] En daar staat heel precies gedefinieerd wat een vertrouwensdienst wel is.

[0:02:32] En dat is eigenlijk van deze drie is het alleen de middelste.

[0:02:34] De andere niet, maar ze maken wel gebruik van dezelfde technieken.

[0:02:39] Dus heel vaak met cryptografie bijvoorbeeld.

[0:02:42] Wat zijn dan die vertrouwen diensten?

[0:02:45] Zo kom je ze dan wel eens tegen.

[0:02:46] Bijvoorbeeld als je een elektronische handtekening zet en je hebt het in een pdf document.

[0:02:51] Dan kan het automatisch worden herkend en dan geeft hij ook aan deze handtekering is geldig ingevoerd.

[0:02:56] En daarnaast wat je natuurlijk altijd kan doen is als je op een website kijkt.

[0:03:00] Je klikt op het slotje en dan kan je daar een certificaat zien.

[0:03:03] En het uitgeven van zo'n certificaat is ook een vertrouwensdienst.

[0:03:06] En dan kan ik zien hoe lang die geldig is, wie de uitgever was, et cetera.

[0:03:11] Dus dat zijn eigenlijk als je om je heen kijkt vertrouwen diensten die je direct tegen kunt komen.

[0:03:17] Als je kijkt naar de wallets dan is het zo dat die vertrouwendiensten daar een hele belangrijke rol spelen.

[0:03:22] Met name bij de business wallet maar ook bij de andere wallet.

[0:03:25] wordt de basis van het vertrouwen eigenlijk gevormd door die vertrouwensdiensten.

[0:03:29] Dus vandaar dat dat een kleine toelichting behoeft.

[0:03:33] Als je kijkt, en dat is over twee weken geleden in het rond de tafel gesprek kwam... het woord gekwalificeerd ook nog wel eens aan de orde.

[0:03:41] En dat heeft ook een hele specifieke betekenis, ook in juridische zin.

[0:03:45] Alsje grosso modo kijkt dan...

[0:03:49] Dan is er sprake van een gekwalificeerde vertrouwensdienst als de identificatie op een hoog niveau heeft plaatsgevonden.

[0:03:54] Zo staat het in de verordening.

[0:03:56] En wat wil dat zeggen?

[0:03:57] Vroeger was het zo, dan kwam iemand bij je langs en die zegt nou laat je paspoort maar zien.

[0:04:00] En als dat allemaal goed was, dan kreeg je zo'n certificaat.

[0:04:03] Daarom waren in het verleden certificaten ook best wel duur, want er moest steeds iemand langskomen.

[0:04:07] Er staat nu in de voorordening dat het bijvoorbeeld ook kan...

[0:04:09] Met behulp van een wallet.

[0:04:11] Dat je kan aantonen wie je bent.

[0:04:13] Of met een identificatiemiddel.

[0:04:14] Met DigiD op een hoog niveau zou dat kunnen.

[0:04:18] Of middelen die door een auditor beoordeeld zijn als op hetzelfde niveau.

[0:04:22] Dus je krijgt niet zomaar certificaat.

[0:04:24] Je moet echt aantoonen.

[0:04:25] Ik ben het en ik heb hier recht op.

[0:04:28] Verder is het zo dat de partijen die die vertrouwensdiensten aanbieden.

[0:04:31] Die moeten betrouwbare en veilige systemen hebben.

[0:04:33] Die worden gekeurd.

[0:04:34] Die werden gecertificeerd.

[0:04:36] Dus ook dat is niet zommaar.

[0:04:39] Dat je daar alles neer kan zetten wat je wil.

[0:04:41] En tenslotte moet je ook deskundig en opgeleid personeel hebben.

[0:04:43] Het moet ook worden aangetoond dat ze in de afgelopen jaren voldoende bijscholingen gehad hebben om hun rol in zo'n organisatie te mogen blijven voeren.

[0:04:52] Nou, daar zit er wel aan de andere kant.

[0:04:54] Als je op dat hoge niveau gekwalificeerde vertrouwensdiensten uitgeeft, dan staat er ook in de verordening, dan is het rechtsgeldig.

[0:05:00] Dus bijvoorbeeld een gekwalifieerde elektronische handtekening heeft dezelfde rechtsgevolgen als een natte handtekering.

[0:05:05] Zo staat het in de in de voorordening.

[0:05:09] Aan de andere kant staat er ook in van niet gekwalificeerd hoeft niet ongeldig te zijn.

[0:05:13] Als je bijvoorbeeld een handtekening ergens op zet en je scant het document en je verstuurt het, dan is het niet per definitie ongeldigt.

[0:05:19] Maar dan moet je wel aantonen dat er niemand mee heeft zitten rommelen.

[0:05:23] Bij een gekwalificerde handtekning is dat niet zo.

[0:05:26] Dus dat gekwalifieerd is best wel sterk.

[0:05:28] Er staat bijvoorbeeld ook in de verordening, en dat is wel een belangrijke, dat...

[0:05:33] en dat is net nieuw in de revisie geweest, is dat als bijvoorbeeld in Italië een bepaalde dienst wordt aangemerkt door de toezichthouder als gekwalificeerd, dan mogen wij niet in Nederland zeggen hij is niet gekwalifieerd.

[0:05:44] Dan is het binnen de hele Unie automatisch gekwalifiqueerd en rechtsgeldig.

[0:05:48] En andersom ook.

[0:05:49] Dus Nederlandse partijen die gekwalificerden certificaten uitgeven, daar kan in een ander land niet gezegd worden, ja maar dan willen we ook nog dit en dan willen wir ook nog dat.

[0:05:57] Dus wat dat betreft is het daarmee een heel sterk middel.

[0:06:03] Dus dat zal ook bij de volgende mogen geen extra eisen aan worden gesteld.

[0:06:07] Dus je mag niet zeggen, je moet dan ook nog bij ons bij het loket langskomen bijvoorbeeld.

[0:06:11] Verder, wat is onze rol als overheid?

[0:06:14] Wij zijn vooral marktmeester.

[0:06:15] Het is een interne marktdienst, vertrouwensdiensten.

[0:06:18] Dus wij bouwen zelf geen vertrouwsdienst als ministerie.

[0:06:22] Maar we moeten eigenlijk zorgen dat het een eerlijke markt blijft.

[0:06:24] En dan gaat het meer om die eisen die daarnet stonden om te beoordelen of dat niet verkeerd gaat.

[0:06:30] We hebben ook een toezichthouder, dat is de RDI.

[0:06:32] En die toetst of iedereen zich eraan houdt.

[0:06:35] Bijvoorbeeld je hebt een soort keurmerk wat je kan krijgen als je gekwalificeerd bent.

[0:06:39] De RDI mag optreden als iemand dat ten onderrechte gebruikt.

[0:06:43] En dus dat is eigenlijk een rol die wij als overheid hebben.

[0:06:46] Daarnaast hebben wij de gekwalificerde vertrouwensdienst, dat is heel recent geweest in verband met een nieuwe wet, zijn vitaal verklaard.

[0:06:54] Dus dat wil zeggen dat zij zijn aangemerkt als vitale dienstverleners binnen de Nederlandse digitale infrastructuur.

[0:07:00] En we hebben ook, na aanleiding van de DigiNota-affaire, hebben wij als overheid een hele crisisorganisatie ingericht voor de vertrouwensdiensten.

[0:07:06] Zodat als er iets mis mocht gaan, dat we in ieder geval wel precies weten wie wat moet zeggen en wat moet doen.

[0:07:12] En dat oefenen we ook elk jaar.

[0:07:15] Dus die gekwalificeerde vertrouwsdienste, dat is sterk.

[0:07:19] En daar hebben we als overhoud een vrij beperkte rol.

[0:07:23] Als je dan kijkt naar waar dat vertrouwen op gebaseerd is, want ik zei net al, je wordt het niet zomaar.

[0:07:28] Aan de rechterkant van het schema staan eigenlijk de apparaten.

[0:07:31] Dat heette met een mooi woord een QSCD.

[0:07:34] Dat waren vroeger smartcards.

[0:07:35] Dan kon je een handtekening opzetten of een USB-sticker met een handtekening erop.

[0:07:38] Tegenwoordig is dat een server bij een organisatie en daar kan je inloggen met je pincode en dan kan je eenhandtekening zetten.

[0:07:44] Dat zijn de HSM's.

[0:07:45] Maar dat zijn de apparaten aan de rechterkant.

[0:07:47] Die worden beoordeeld door een onafhankelijke auditor.

[0:07:49] Die auditor moet geaccrediteerd zijn door de raad van accreditatie.

[0:07:52] Aan de linkerkant heb je ook nog de organisatie zelf.

[0:07:54] Dus die zo'n vertrouwensdienst gekwalificeerd wil uitgeven.

[0:07:56] Ook die wordt geaudit door een auditor.

[0:07:59] die geaccrediteerd is.

[0:08:01] En dat is eigenlijk sinds de EIDAS-verordening van kracht werd.

[0:08:06] Dan is er nog een tweede paar ogen, zeg ik maar even, en dat is van de toezichthouder.

[0:08:09] Dus de RDI zegt dan, nou prima, we hebben die auditverslagen gezien... maar wij willen zelf daar en daar ook nog naar kijken... om te kunnen beoordelen of het goed genoeg is.

[0:08:18] Dan zegt de toenzichthouden, ja, jij bent gekwalificeerd.

[0:08:21] Dus er gebeurt best wel wat voordat een partij gekwalifieerd is...

[0:08:27] En dan vervolgens verschijn je op, dat heet een EIDAS dashboard, die wordt door de commissie beheerd.

[0:08:31] En dan kan iedereen in Europa zien, deze partij is goedgekeurd voor dat gekwalificeerde niveau.

[0:08:35] En datzelfde geldt voor die apparaten.

[0:08:38] Dus op die manier is het eigenlijk helemaal ingericht.

[0:08:41] Hoe zit dat in Nederland?

[0:08:42] Hebben wij van die partijen?

[0:08:44] Ja.

[0:08:44] Je hebt er twee weken geleden enkele gezien, of één gezien.

[0:08:47] Een gekwalificeerde vertrouwensdienst.

[0:08:49] We hebben er negen in totaal, waarvan er drie publiek zijn die het eigenlijk alleen binnen hun eigen organisatie uitgeven.

[0:08:55] Defensie met de defensiepas, misschien wel bekend.

[0:08:58] Het CEBG met de UZI-pas.

[0:08:59] En daarnaast hebben we nog een taxipas van het ILT.

[0:09:05] Verder de RDI's toezichthouders, zoals ik al zei.

[0:09:08] De verordening regelt niet het gebruik.

[0:09:10] Geeft eigenlijk alleen maar aan van, nou ja, je mag het aanbieden en wie wil kopen, die mag hem kopen.

[0:09:14] Daar komt het op neer.

[0:09:16] Er staat een ding bij over de NIS 2.

[0:09:19] Die heeft wel bepaald dat lidstaten essentiële entiteiten aanmoedigen om gekwalificeerde vertrouwensdiensten te gebruiken.

[0:09:26] Zo staat het in de Nis 2.

[0:09:32] Nou, dat is denk ik daarvan van belang.

[0:09:36] Als laatste punt is het PQ-overheid.

[0:09:37] Ook dat is twee weken geleden een aantal keren genoemd.

[0:09:40] Eigenlijk kun je zeggen van je hebt die eisen gekwalificeerd.

[0:09:42] Dan mag je geen extra eisen aanstellen, zoals ik net al zei.

[0:09:44] Maar als je zelf zegt van wij als organisatie stellen extra eizen wanneer wij hem gebruiken, dan mag dat wel.

[0:09:49] En dat doet de overheid.

[0:09:50] Daarom is ook PQ overheid voor overheid organisaties die gekwalificerde certificaten kunnen gebruiken.

[0:09:56] Omdat je als overheid ook nog te maken met de bio bijvoorbeeld.

[0:09:59] En met andere wetgevingen specifiek voor de overheden.

[0:10:03] Nou, dat eigenlijk vertrouwensdiensten.

[0:10:04] Dus de conclusie hieruit is van nou, op vertrouwsdienste gekwalificeerd niveau word je niet zomaar.

[0:10:12] Geeft een heel sterk merk dat het op het allerhoogste niveau betrouwbaar is.

[0:10:17] En daar is eigenlijk ook die business wallet op gebaseerd.

[0:10:20] Nou, waar komt die business wallets vandaan?

[0:10:23] Ik denk dat het meest bekend is waar het eigenlijk vooral om gaat, dus het concurrentievermogen van de Europese bedrijven.

[0:10:29] Dat staat onder druk en dat moeten we zorgen dat dat gaat verbeteren.

[0:10:34] Hoe komt dat?

[0:10:34] Omdat we als bedrijf heel veel eisen stellen aan bedrijfen, allerlei wetgevingen aan ze moeten voeren.

[0:10:39] Je moet allerlei documenten aanleveren om aan te tonen dat ze daaraan voldoen.

[0:10:42] Dat betekent dat heel vaak moet je pdf's opsturen of je moet een e-mail sturen met bijlagen erbij en dat kost gewoon heel veel tijd en ook heel veel moeite en dus ook heel

[0:10:51] Vandaar dat die business wallet verordening er is gekomen om eigenlijk in de situatie van administratieve processen en rapportageverplichtingen, om het daar makkelijker te maken voor bedrijven.

[0:11:01] Dus de focus is eigenlijk het uitgangspunt zijn de bedrijfen.

[0:11:04] Die moeten we het makkelijke maken omdat het concurrentievermogen onder druk staat.

[0:11:10] Je hebt eigenlijk twee sleutelwoorden daarin.

[0:11:12] Simplificatie.

[0:11:13] Het moet makkelijker worden, maar ook interoperabiliteit.

[0:11:17] Op dit moment heeft Nederland een verschrikkelijk goed digitale postbus, de digipoort.

[0:11:22] Maar Zweden heeft een andere digiport met weer andere standaarden.

[0:11:27] En Esland heeft ook weer een eigen digipoor met andere standaren.

[0:11:30] Dus dat betekent als een bedrijf over de grenzen heen dingen moet aantonen, dan moet hij dus al die verschillende postbussen zorgen dat hij daar interoperabel mee is.

[0:11:39] En vandaar dat de benadering van de commissie is van nee, wij willen zorgen dat het bedrijf het altijd op dezelfde manier kan doen.

[0:11:44] Ongeacht welke lidstaat en ongeacht of die het naar de overheid stuurt of naar een ander bedrijv.

[0:11:49] En dus dat is eigenlijk die interoperabiliteit over die domeinen van business to business en business to government heen.

[0:11:55] En ook cross-border die de commISSie wil bereiken met de business world verordening.

[0:12:01] En eerlijk gezegd, als wij bedrijven horen, dan zeg ik waarom was hij dat nog niet?

[0:12:05] Het is niet een wetgeving die ons wordt opgedrongen, maar hier worden we wel enthousiast van.

[0:12:09] Nou, waar is die link met die vertrouwensdiensten?

[0:12:11] Die gekwalificeerde vertrouwsdienste, dus dat zeer betrouwbare vertrouwnskenmerk, zeg maar.

[0:12:18] Als je naar de business wallet kijkt, en dat staat ook in de verordening, is dat vooral een bundeling van die gekwalificerde verdouwensdiensen.

[0:12:23] Tijdstempels, dat je zeker weet op welk moment iets heeft plaatsgevonden.

[0:12:26] Die handtekeningen, zegels, Dat is een soort handteking voor een bedrijf.

[0:12:30] En het nieuwe begrip, dat zijn attesteringen van attributen.

[0:12:33] Dat zou dus voor een bedrijf kunnen zijn een ISO-certificaat.

[0:12:36] Dat je dat inderdaad hebt.

[0:12:37] Of een VOG voor bedrijven, die dat ook wordt uitgegeven.

[0:12:40] Een belastingverklaring, dat je als bedrijv netjes je financiële verplichtingen hebt voldaan.

[0:12:46] Dus dat zijn die attesteningen van attribute.

[0:12:48] In de burgerwereld heb je nog steeds hetzelfde begrip.

[0:12:51] Want het komt allebei uit de IDAS-vorming.

[0:12:52] En dat is een diploma bijvoorbeeld, wat je hebt.

[0:12:55] Dus die business wallet bestaat vooral uit die gekwalificeerde vertrouwensdiensten.

[0:12:59] Er is één special bij en dat is de aangetekende bezorgdienst.

[0:13:03] Die doet precies wat het woord zegt.

[0:13:04] Je weet zeker bij wie jouw bericht aankomt en degene die het ontvangt weet zeker van wie het afkomstig is.

[0:13:12] Daar heeft de commissie als eisen gesteld.

[0:13:14] Hij moet end-to-end vercijferd zijn en ook voldoen aan postquantum.

[0:13:18] En het is een verplicht communicatiekanaal voor als je documenten verstuurt, zodat je het moet kunnen gebruiken.

[0:13:25] Dus het is de verplichte basisfunctionaliteit van die business wallet.

[0:13:29] De dienst op zich is niet nieuw.

[0:13:31] We hebben twee Nederlandse partijen die aangetekende bezorgdiensten op het gekwalificeerde niveau aanbieden.

[0:13:37] Alleen de commissie heeft geanalyseerd en zei dat de protocollen die ze gebruiken technisch gezien voldoen nog niet aan dat postquantum bijvoorbeeld.

[0:13:43] Dus wij gaan op zoek naar een nieuwe standaard.

[0:13:48] En de identificeren data vanuit de Kamer voor Koophandel, die worden ook uitgegeven als een gekwalificeerde vertrouwensdienst.

[0:13:55] Dus dat is de andere link met vertrouwendiensten.

[0:13:57] Dus die vertrouwdienstdiensten, dus eigenlijk die basis van het vertrouwen, die zie je direct terug in die Europese business wallet.

[0:14:05] Wat is het?

[0:14:05] Het is, zoals ik net al zei, vooral een middel om gegevens te delen, bedrijfsgegevens.

[0:14:09] Dat zijn de voorbeelden die ik net noemde.

[0:14:13] Maar ook kan je daarmee jezelf identificeren onder andere met die QRDS, maar je zou ook kunnen inloggen met een business wallet.

[0:14:21] Dus er zijn meer kernfuncties.

[0:14:23] Het is dus ook niet anders dan natuurlijk, bijvoorbeeld iets op een telefoon, maar het is iets wat eigenlijk in de back-office van een bedrijf zit.

[0:14:31] Dat kan een server zijn, dat kan ergens in de cloud zijn, afhankelijk van hoe het bedrijven het heeft ingericht.

[0:14:35] En net als een boekhoudpakket hebben ze dus ook straks een business wallet, zo moet je het eigenlijk zien.

[0:14:41] Er staat in de verordening dat het gebruikt door bedrijven vrijwillig is.

[0:14:44] Dus je zult nooit verplicht worden om per se een business wallet te hebben.

[0:14:50] Als je kijkt naar de aantallen, dan is de verwachting... ...dat met name in het business-to-business verkeer die business wallet gebruikt gaat worden.

[0:14:56] Er is alleen in de voorordening als een soort aanjaagwiel... ...is er aangegeven dat overheden, dus overheidsdienstverleners... ...een verplichtiging hebben om een businesswallet te accepteren... ...wanneer een bedrijf zijn gegevens wil delen.

[0:15:09] En dat is eigenlijk wat ik net al zei...

[0:15:11] Dat Nederland niet zegt, ja maar wij hebben een eigen postbus.

[0:15:13] Je moet het precies op de afmeting van onze postbus doen.

[0:15:17] Nee, het bedrijf zegt nee, ik voldoen aan die interoperabele standaarden.

[0:15:22] Dus jullie moeten dan aanpassen dat ik met mijn wallet terecht kan komen.

[0:15:26] Dus daarom was ook die verplichte acceptatie daarin.

[0:15:30] Wat ook heel mooi is, als je kijkt naar de bedrijfswereld, is dat die niet stopt bij de Europese grenzen.

[0:15:36] Dus wanneer ik met mijn business wallet gegevens wil delen met de Canadese overheid, omdat ik daar een vergunning moet hebben als bedrijf, dan mag ik die delen.

[0:15:45] En andersom mag een Canadese bedrijv ook een Europese business wallet aanvragen.

[0:15:49] En als hij bijvoorbeeld in Nederland belastingaangifte moet doen, wat zomaar zou kunnen.

[0:15:54] Dus...

[0:15:56] Dus dat zal ook misinteroperabel en moet het trustframework op dezelfde manier werken als wat wij in Europa hebben.

[0:16:05] Met die gekwalificeerde diensten moet het vergelijkbaar zijn.

[0:16:08] Er is een heel belangrijk onderwerp voor soevereiniteit in de business wallet.

[0:16:12] Alleen maar Europese bedrijven die niet onder invloed staan van een derde land of een entiteit uit een derdeland mogen business wallets uitreiken.

[0:16:21] Zo staat het ook in de verordening.

[0:16:25] Dat zijn de belangrijkste kenmerken.

[0:16:27] Nou, dan eigenlijk een plaatje van hoe zou dat moeten werken.

[0:16:32] Belangrijk is natuurlijk het onderste deel.

[0:16:33] Aan de rechterkant staan de bronhouders waar het begint.

[0:16:36] Kamerverkoophandel.

[0:16:37] Die geeft een, zoals het heet, de app void uit.

[0:16:39] De identificerende data.

[0:16:41] En dat zijn eigenlijk alleen maar een nummer.

[0:16:43] En het IBAN-nummer voor bedrijven.

[0:16:46] Het EUID komt uit de vennootschapsrichtlijn.

[0:16:49] En de bedrijfsnaam.

[0:16:50] En meer is het in principe niet.

[0:16:52] Nou, daarmee kan je dan een business wallet starten.

[0:16:54] En dan heb je nog steeds een lege business wallet.

[0:16:56] En als er nou...

[0:16:57] ...overheden of andere bedrijven om gegevens vragen... ...moet je die wel kunnen laden erin.

[0:17:02] Daar zijn die andere authentieke bronnen voor die dat kunnen ladden.

[0:17:05] En de tussenpartij die daarin staat in dat middelste blok, die QTSP... ...dat is dus je gekwalificeerde dienstverlener... ...die dus zeker weet als ik een attestering straks in die wallet stop... ...dan weet ik zeker dat het bij het juiste bedrijf hoort... ...niet bij een ander bedrijv, dat het bedrijve inderdaad die attestening ook heeft.

[0:17:22] Dus dat is eigenlijk de garantie dat het in de business wallet op een goede manier terechtkomt.

[0:17:27] Dan wordt het vervolgens gedeeld met een vertrouwende partij en dat zou bijvoorbeeld kunnen zijn een aanbestedende dienst.

[0:17:35] Als je een aanbesteding wilt meedoen, het kan ook een bank zijn als je zaken wilt doen met een bank.

[0:17:41] Het kan ook de Belastingdienst zijn.

[0:17:43] Dus daar zijn verschillende mogelijkheden voor.

[0:17:45] Er staan nog twee dingen in het rood.

[0:17:47] Toegang en bezorgdienst.

[0:17:49] Dat heeft ermee te maken dat, ik zei net al, de commissie zegt... hij moet wel post-quantum proof zijn, die aangetekende bezorgddienst.

[0:17:56] Dus dat gebeurt als je het van de business wallet verstuurt naar zo'n vertrouwende partij.

[0:18:02] Die moet post-quentum proof sein.

[0:18:03] De commissies is op dit moment aan het onderzoeken wat zou daar een goede kandidaat voor zijn.

[0:18:07] Die technische standaard is nog niet af.

[0:18:09] Hetzelfde geldt eigenlijk voor het onderdeeltje toegang.

[0:18:11] Hoe zorg je voor een goede manier van toegangsmanagement voor die business wallet?

[0:18:19] Ook dat moet nog worden gedefineerd in technische standaarden door de commissie.

[0:18:24] Wat er boven staat, een gebruiker, dat is een bedrijf.

[0:18:27] In een aantal gevallen, dat hangt eigenlijk af van de use case die je hebt... ...zou het kunnen zijn dat men vanuit wetgeving ook verplicht is om te onderzoeken wie was nou de persoon achter...

[0:18:39] achter dit bedrijf de handelende natuurlijke persoon.

[0:18:41] Er zijn verschillende manieren.

[0:18:42] De meest voor de hand liggende manier is dat een medewerker van een bedrijven met zijn natuurlijke persoon wallet of op een andere manier inlogt in de business wallet van zijn bedrijv en dan vervolgens die gegevens kan delen.

[0:18:53] Dus dat zit eigenlijk in dat rode vak daarboven.

[0:18:58] Dit schema is hoe die business wallet naar verwachting zal gaan werken.

[0:19:02] De verordening is nog niet af, maar dat zult u ongetwijfeld weten.

[0:19:06] De trilogen moeten nog beginnen in oktober met als verwachtingen dat er eind december een onderhandelingsresultaat is.

[0:19:14] Daar hebben de partijen zich voor aangemeld dat ze daar hard voor gaan werke.

[0:19:20] Dus dat is nog in onderhandeling.

[0:19:23] Die technische specificaties worden ergens tussen paas en pinkster volgend jaar verwacht.

[0:19:28] Dus over een jaar mag je wel verwachten dat dit helemaal af is.

[0:19:35] Waar staan we in Nederland?

[0:19:38] Eigenlijk staan wij in de Champions League rondom de European Business Wallet.

[0:19:42] Dat is niet omdat wij dat zeggen, maar ook omdat de commissie dat zegt en andere lidstaten dat ook wel erkennen.

[0:19:48] We zijn al in 2025 begonnen toen het team van de commisie net geformeerd was om met hun eigenlijk proberen van wat hebben we in Nederland?

[0:19:55] We hebben e-erkenning.

[0:19:55] We hebben andere voorzieningen als SBR in Nederland al bedacht die eigenlijk ook ten basis liggen aan wat er in de business wallet komt.

[0:20:02] Dus geprobeerd in ieder geval met de commISSie in discussie te gaan, workshops te geven over

[0:20:06] Hoe hebben wij hier in Nederland dat bedacht?

[0:20:07] Want we zijn de enige in Nederland die iets hebben met identiteit voor bedrijven, inclusief machtigingen.

[0:20:13] En dat is wel het idee wat de commissie hier ook terug wil zien.

[0:20:17] Verder leiden we als ministerie samen met de Kamer van Koophandel een heel groot large-scale pilot met meer dan 200 partijen.

[0:20:24] Dat heet het We Build Consortium.

[0:20:26] En de commISSie die stemt ook heel erg nauw met ons af omdat zij ons consortium zien als de proeftuin voor wat zij in de wet probeert te bereiken.

[0:20:36] Dit is eigenlijk het enige consortium wereldwijd wat zich richt op business wallets.

[0:20:41] Dat gaf ons ook de mogelijkheid om belangrijke Nederlandse partijen ook op sleutelpositie te zetten.

[0:20:46] Dus de Belastingdienst, die bijvoorbeeld de grensoverstijgende belastingaangifte doen, leidt hierin.

[0:20:52] We gaan binnenkort starten met een onderzoek naar wat betekent het nou voor openbare instellingen, want die verplichting gaat waarschijnlijk kosten met zich meegeven.

[0:21:01] Ik zei al, we hebben een aparte postbus.

[0:21:03] Die postbus moet nu interoperabel zijn binnen heel Europa.

[0:21:06] Wat betekend dat voor aanpassingen bij de Nederlandse publieke dienstverleners?

[0:21:09] Daar beginnen we met een

[0:21:12] In oktober.

[0:21:14] Om uit te vinden van wat betekent het.

[0:21:15] Want het kan ook voordelen hebben.

[0:21:17] En dat, zoals ik net al zei.

[0:21:19] Doordat de gegevens betrouwbaar zijn uit de authentieke bron.

[0:21:22] Hoef je niet meer te controleren.

[0:21:24] En we hebben daar hele mooie voorbeelden van gezien.

[0:21:25] Dat je dus straks ook niet meer echt gegeven hoeft te delen.

[0:21:28] Maar het resultaat.

[0:21:28] Dan krijg je een soort stoplichtfunctie.

[0:21:30] Dit bedrijf voldoet daaraan.

[0:21:31] Die heeft een groen vinkje.

[0:21:32] En niet meer dat je nog eens een keer alle onderdelen van het document hoeft checken.

[0:21:37] Dus er zitten ook voordeelen.

[0:21:38] Maar je moet ook kosten maken.

[0:21:39] Dus dat proberen we in kaart te brengen.

[0:21:42] En daarnaast zijn we druk bezig met een aantal use cases.

[0:21:46] We leiden in Benelux-verband een use case rondom openbare aanbestedingen samen met de Europese Commissie, omdat voor aanbestedingen dat gaat om 2 biljoen euro per jaar binnen de EU, in Nederland om tientallen miljarden euro's.

[0:21:59] En ook daar geldt het zo dat soms word je als bedrijf uitgezoot omdat je net ergens een vintje vergeten was te zetten of een documentje niet helemaal meer goed was.

[0:22:07] Met die business wallet kan dat een stuk verbeterd worden, maar ook hier minder controllers en dat het makkelijker wordt om die documenten te delen.

[0:22:13] Dit is een voorbeeld van onderdelen waar wij als overheid bij betrokken zijn qua use cases.

[0:22:23] Dan is dat mijn verhaal over de business wallet.

[0:22:26] Dus als het me toestaat dan geven we het woord aan...

[0:22:28] De EIDAS-verordening is ook het kader, de verplichting voor digitale identiteitswallets.

[0:22:49] Daarnet werd al verteld dat daar eerder een technische briefing over is gehouden, dus ik hou mijn toelichting

[0:22:55] Op hoofdlijnen.

[0:22:58] Het EDI-stelsel in het kort.

[0:23:01] De verordening brengt een aantal verplichtingen met zich mee voor lidstaten.

[0:23:09] Onder andere de verplichtiging om een EDI stelselin te richten.

[0:23:13] Bijvoorbeeld om bepaalde voorzieningen in het leven te roepen.

[0:23:17] Zoals een register voor vertrouwende partijen.

[0:23:20] een toezichthouder aan te wijzen, certificering te regelen van EDI-wallets, persoonsidentificatiegegevens beschikbaar te stellen in EDI wallets.

[0:23:32] En de verplichting geeft ook aan dat iedere lidstaat tenminste één gecertificeerde wallet moet uitbrengen.

[0:23:38] In Nederland ontwikkelen we een publieke wallet en daarnaast werken we toe naar een stelsel waarin ook private wallets kunnen worden erkend.

[0:23:47] De verordening legt de verplichting op om EDI-wallets uit andere lidstaten te accepteren voor het inloggen en gegevensbewijzen daarvan via de wallet ook te erkennen.

[0:24:00] Daarnaast moet er voor gezorgd worden dat een aantal persoonlijke gegevens in authentieke bronnen geverifieerd kunnen worden.

[0:24:08] De gegeven staan in bijlage 6 van de EIDAS-verordening.

[0:24:12] Het gaat om bijvoorbeeld diploma's, beroepskwalificaties, vergunningen...

[0:24:18] En gegevens over bedrijven.

[0:24:20] De verordening stelt zelf ook eisen aan de AD Wallet zelf.

[0:24:26] Deze moeten gratis zijn voor gebruikers.

[0:24:29] Dus de gebruikern moeten die gratis kunnen activeren.

[0:24:33] En ze moeten vrijwillig zijn voor de gebruiker.

[0:24:36] Dat is ook een punt wat voor Nederland destijds bij de onderhandelingen heel erg belangrijk was.

[0:24:42] Gebruikers dus die dat willen moeten ermee kunnen inloggen, gegevens delen maar ook elektronisch kunnen ondertekenen.

[0:24:48] Dat zit er ook in qua verplichting en dat moet online kunnen maar ook offline.

[0:24:55] Aan de activatie van ED-wallets worden heel hoge eisen gesteld.

[0:24:58] De activatie moet op het hoogste betrouwbaarheidsniveau zijn.

[0:25:03] En ED- wallets moeten zowel publiek als privaat gebruikt kunnen worden.

[0:25:07] Voor een aantal organisaties gelden acceptatieplichten voor ED- wallet als inlogmiddel, maar we zien ook dat een heleboel partijen ook vrijwillig met ED- Wallets willen gaan werken.

[0:25:21] De verordening schrijft daarnaast voor dat de gebruiker controle heeft over alle gegevens in de wallet en stelt ook eisen aan, bijvoorbeeld de ontwikkeling privacy by design, dataminimalisatie, dat je zo min mogelijk gegeven uitwisselt.

[0:25:40] Het handelverbod van gegeving zit erin, dat was voor Nederland ook een belangrijk punt.

[0:25:44] En er worden open source eisen gesteld aan AD wallets.

[0:25:49] Dan ga ik even door naar de tijdslijnen.

[0:25:52] De herzieneverordening is in mei 2024 aangenomen.

[0:25:58] Op 21 november 2024 is in het comitologiecomité de eerste set aan uitvoeringshandelingen aangenommen, specificaties voor de bouw van het ED-stelsel en ED-wallets.

[0:26:12] En daarmee is de implementatietermijn ook gaan lopen.

[0:26:17] En die implementatientermijn eindigt dit jaar, december 2026.

[0:26:23] En dat heeft te maken met de datum van publicatie van die uitvoeringshandelingen die in november zijn aangenomen.

[0:26:30] Er wordt op Europees niveau nog gesproken over allerlei uitvoeringshandelingen.

[0:26:38] Tenminste, de commissie heeft aangegeven nu klaar te zijn, maar er ontbreken nog een aantal specificaties.

[0:26:45] Bijvoorbeeld op het gebied van hoe om te gaan met pseudoniemen en hoe het wallet-to-wallet verkeer te regelen.

[0:26:54] De EIDAS-verordening is rechtstreeks van toepassing in Nederland, maar het is wel nodig om nationaal nog op een aantal onderdelen verder te operationaliseren.

[0:27:07] Zo dient dus bijvoorbeeld de toezichthouder aangewezen te worden en de hele governance van hoe dat stelsel gaat werken moet georganiseerd worden.

[0:27:17] Daarvoor

[0:27:18] bereiden we een uitvoeringswet voor en we streven ernaar deze eind 2026 ter consultatie te brengen.

[0:27:27] De uitvoeringwet zal zowel de wet digitale overheid als de telecommunicatiewet aanpassen en bevat bepaalde noodzakelijke onderdelen, bijvoorbeeld hoe om te gaan met het BSN.

[0:27:42] Open toelating van private wallets gaan we ook regelen.

[0:27:46] Dat is een aparte wetswijziging en we verwachten dat de uitvoeringswet in 2028 in werking kan treden.

[0:27:56] Dan nog kort over de Nederlandse aanpak.

[0:28:01] Wij betrekken stakeholders op verschillende manieren, via openbare bijeenkomsten, via dialoogtafels met publieke partijen, maar ook overleggen met wetenschap en bedrijfsleven.

[0:28:15] De ontwikkeling van de publieke wallet vindt open plaats.

[0:28:19] De code staat op GitHub, daar kan ieder op reageren.

[0:28:24] En wij stimuleren ook de gebruikstoepassingen door een actieve rol te nemen bij large scale pilots.

[0:28:32] En ook bij aanverbande trajecten zoals de zorgprofessionals, digitaal rijbewijs.

[0:28:42] En ik denk dat dat voor nu even...

[0:28:44] voldoende is als intang.

[0:28:49] Dank u wel.

[0:28:51] Daarmee is een eind gekomen aan uw presentatie.

[0:28:54] Ik ben nieuwd naar vragen van onze kant, die zijn er ongetwijfeld.

[0:28:57] Zullen we gewoon één vraag per persoon doen, dan kunnen we nog een tweede rondje wellicht doen.

[0:29:03] Mevrouw Obuzjani, D66.

[0:29:06] Dank u wel voorzitter en ik wil graag de mensen hier bedanken dat u ons te woord kan staan vandaag voor de vragen die we hebben.

[0:29:17] De eerste vraag die ik heb is, we hebben dus twee weken geleden rond de tafel hier gehad.

[0:29:21] En Privacy First was er toen ook.

[0:29:25] En Privcy First begon eigenlijk over dat de integriteitschecks voor de leveranciers van de wallets goed geborgd moeten worden.

[0:29:35] Maar als ik de heer Brand zijn uitleg hoor geven, dan krijg ik een soort van beeld van dat dat al best wel goed geborgen is.

[0:29:44] Dus ja, ik zou graag aan de heur Brand willen vragen hoe we dat met elkaar kunnen rijmen.

[0:29:51] Dankjewel.

[0:29:53] Goeie vraag.

[0:29:53] Dat is inderdaad juist.

[0:29:54] Het is zo dat er zijn twee momenten waar dat terugkomt.

[0:29:58] Allereerst is het een taak bij de toezichthouder, de RDI, voor wat betreft die gekwalificeerde dienstverleners.

[0:30:04] Want er zit een verschil tussen gekwalificeerd en niet gekwalificieerd.

[0:30:07] Waar hier mensen bijvoorbeeld van PostNL, dat is niet gekualificeerd, dat weet ik niet.

[0:30:10] Maar als je gekwalificeerd wordt, dan is het een onderdeel van de toetsing die de RDI doet.

[0:30:15] Daarnaast is het zo dat de partij die de conformiteitsbeoordeling doet, dus die onafhankelijke auditor... ...die moet zich ook aan bepaalde regels houden.

[0:30:23] En één van die regels is dat zij toetsen op de integriteit van personeel in...

[0:30:33] trustfuncties, vertrouwensfunctie.

[0:30:35] Dus het is wel degelijk een onderdeel van... en de toetsing van de onafhankelijke auditor... als waar de RDI naar kijkt.

[0:30:44] Dat is een beetje een leading question, mevrouw Oostjani.

[0:30:51] Mevrouwa Kurski.

[0:30:51] Ja.

[0:30:52] Dank en dank ook voor de toelichting.

[0:30:57] Want eigenlijk zo'n wallet, wat ook hier wordt gezegd... maar ook in die voorgaande rondetafels... dat er bedrijven zijn die daar echt op zitten te wachten.

[0:31:05] En als ik nu kijk dat de uitvoeringswet dan eind dit jaar komt... waarschijnlijk 2028, dat het echt allemaal gaat gelden... ja, dan gaat het nog wel even duren.

[0:31:15] Hoe staat het met andere landen?

[0:31:17] Hoe ver zijn zij met het starten van de wallet...

[0:31:21] Ik denk dat het beeld ook niet helemaal juist is.

[0:31:26] We hebben natuurlijk ook een analyse, die zijn we nu aan het maken.

[0:31:34] De wet is nog niet definitief.

[0:31:36] We verwachten dat eind december, als we trilogen zijn afgelopen naar we hopen,

[0:31:40] Dat dan de wet definitief is.

[0:31:42] We hebben al wel een inschatting gemaakt.

[0:31:44] Het is sowieso een wet met directe werking.

[0:31:47] Er zit een verschil in dat een aantal voorzieningen die nodig zijn voor die natuurlijke persoon wallet, die zijn niet nodig voor die business wallet.

[0:31:56] En dat betekent dat eigenlijk zodra de wet van kracht is, en dat is dus eigenlijk vanaf 1 januari,

[0:32:03] Zou je al business models kunnen gebruiken?

[0:32:05] Dat is één probleem.

[0:32:06] Die technische standaarden die tussen Paas en Pinkster gereed moeten komen.

[0:32:12] Als ik kijk naar wat zou de Nederlandse implementatiewet zijn, dan zien we dat het vooral is het aanwijzen van de toezichthouder.

[0:32:20] De RDI.

[0:32:21] Dat is een punt.

[0:32:22] We kijken dus nu ook samen met de RDI, moet dat per se met de uitvoeringswet of kunnen we op een andere manier voorlopig jullie als toezichthouder aanwijken?

[0:32:30] Want dat zijn we aan het onderzoeken.

[0:32:33] Dus in principe is er voor het kunnen gebruiken van een business wat veel minder nodig.

[0:32:38] Dan hebben we niet echt te wachten op die uitvoeringswet.

[0:32:40] Wat wel nodig zijn, dat zijn bijvoorbeeld die authentieke bronnen.

[0:32:43] De Kamer van Koophandel moet zorgen dat die basisgegevens van een bedrijf erin komen.

[0:32:51] Daar proberen we dus nu ook aan te werken, dat die Kamer Van Koophannel in positie is.

[0:32:54] En voor de andere organisaties, belastingdienst die misschien zo'n belastingverklaring erin moet zitten, dat ligt vooral bij hun.

[0:33:01] Maar als je kijkt wanneer het in principe bruikbaar is, dan schat ik in dat dat 1 juli volgend jaar zou moeten kunnen zijn.

[0:33:07] Maar dan ben je afhankelijk van partijen die als bronhouder hun gegevens in de wol op willen zetten.

[0:33:12] En aan de andere kant, maar daar horen we wel veel bereidheid voor banken bijvoorbeeld, die zeggen nou wij gaan ons proces zodanig.

[0:33:19] Aanpassen dat voor de WWFT dat een bedrijf met een business wallet zijn gegevens kan aanleveren.

[0:33:24] Of voor de e-commerce, daar waren twee weken geleden ook mensen van.

[0:33:27] Als je wil omborden bij Marktplaats of bij Booking of bij Bol.

[0:33:31] Dat je dan ook je gegeven kunt aanlevering met een Business Wallet.

[0:33:33] Die moet hun proces aanpassen.

[0:33:35] Dus dat ligt met name bij de partij zelf om het moment te bepalen.

[0:33:38] Maar er zullen wallets zijn al vanaf juli volgend jaar.

[0:33:41] En de uitvoeringswet is niet strikt nodig anders dan de toezichthouder.

[0:33:44] Dat is onze inschatting nu.

[0:33:47] Ik dacht u vroeger ook vooral, hoe verhoudt zich dat tot het buitenland?

[0:33:50] Dat heb ik niet gehoord.

[0:33:51] Wij zitten in de Champions League met de business world.

[0:33:55] Dus als je kijkt naar de landen om ons heen, Duitsland ligt vooraan samen met ons denk ik, ook als we kijken naar de consortiums.

[0:34:01] We hebben best veel leveranciers.

[0:34:02] Een Nederlandse leverancier heeft, zeg ik maar even, de Dutch Open gewonnen.

[0:34:05] Er was een paar weken geleden een soort prijsvraag van de beste business wallet die door een Nederlands community is gestart.

[0:34:11] En daar is een Nederlandse bedrijf als winnaar uitgekomen.

[0:34:14] En we hebben diverse partijen in Nederland die ook die business wallet willen uitgeven.

[0:34:17] Maar ook in Duitsland zijn ze er heel actief mee.

[0:34:19] Dat zien we dan in zo'n large scale pilot.

[0:34:21] Dus op het gebied van die business wallets liggen we best wel vooraan.

[0:34:24] En dat willen we natuurlijk ook zoveel mogelijk bouwen.

[0:34:29] Dank u wel.

[0:34:30] Mevrouw Elbiati.

[0:34:34] Ja, ik had de vraag inderdaad begrepen dat het ook ging over de persoonlijke wallet waarvoor de deadline eind dit jaar is en hoe andere lidstaten daarvoor staan en daarmee omgaan.

[0:34:46] Wij zien dat er een aantal lidstoten is die live gaat met wallets die niet helemaal voldoen aan de eisen van de EIDAS-verordening, dus een kleinere wallet gaan lanceren.

[0:34:59] En dat eigenlijk alle lidstaten ook wel te maken hebben met de uitdagingen die in Nederland ook gelden voor wat betreft het doorlopen van de certificering, het aanwijzen van een toezichthouder, het oprichten of aanwijze van een conformiteitsbeoordelingsinstantie.

[0:35:17] Dus er zijn wel lidstates die wallets gaan lanceren, maar die voldoen nog niet aan alle vereisten van de verordening.

[0:35:29] Voor mij wel.

[0:35:32] Want als er al wel wallets straks live gaan, maar die voldoen nog niet aan alle eisen.

[0:35:39] En ook pas tussen Pasen en Pinksteren zijn alle technische eisen in.

[0:35:42] Maar ik haal nu de wallets ook een beetje volgens mij door elkaar.

[0:35:46] Hoe zit dat dan met betrouwbaarheid?

[0:35:49] Want het hoeft maar bij één wallet iets technisch mis te gaan of niet veilig te zijn.

[0:35:53] En het hele systeem is niet meer betrouwaar.

[0:35:56] Hoe wordt dat dan gemanaged?

[0:35:59] Of haal ik nu de twee dingen door elkaar?

[0:36:02] Want die technische eisen, paas en pinks, is de business wallet.

[0:36:04] Misschien kan ik daar een deel antwoord geven.

[0:36:06] Kijk, de gekwalificeerde vertrouwensdiensten... waar die business wallets een bundeling van zijn, die bestaan al.

[0:36:13] We hebben een Nederlandse partij, dus daar zit niet het probleem.

[0:36:16] Je zou kunnen zeggen, in het voorbeeld dat ik gaf... dat je bijvoorbeeld met een natuurlijke persoon wallet inlogt... in de wallet van jouw bedrijf.

[0:36:23] Als er natuurlijk persoon wallets zijn die nog niet aan alle eisen voldoen... dan zou je zeggen, oké, is het acceptabel...

[0:36:29] Voor uitgifte, als je naar de wet kijkt, niet.

[0:36:31] Maar als je in het gebruik kijkt zou het kunnen.

[0:36:34] Maar daarnaast hebben we ook alternatieven.

[0:36:36] We hebben e-erkenning, wat een identificatiemiddel op een niveau hoog is.

[0:36:39] Dus dan moet je kijken naar alternatieves.

[0:36:41] Daar komt het op neer om te zorgen dat die betrouwbaarheid er wel nog steeds is.

[0:36:48] Oké, dan zijn we nu toe aan de vraag van mevrouw Elbiatti.

[0:36:52] Dank u wel en dank u wel ook net voor de uitleg.

[0:36:56] Ik zag en ik hoorde dat er een aanpassing moet komen op de wet Digitale Overheid en ik vroeg me af of daar al zicht op is, wat er zoal aangepast zal worden en waar ik dan rekening mee kan houden.

[0:37:12] Nee, heel in detail kan ik dat niet vertellen.

[0:37:16] Daar zijn andere collega's mee bezig.

[0:37:18] Maar wat er bijvoorbeeld moet gebeuren is dat de toezichthouder moet worden aangewezen... ook op het edisch stelsel.

[0:37:25] En bepaalde voorzieningen in het leven geroepen moeten worden.

[0:37:29] Een grondslag moeten krijgen dat er een register komt voor vertrouwende partijen.

[0:37:35] Want partijnen die informatie uit de wallet willen vragen moeten zich vooraf...

[0:37:39] op grond van de verordening in een register registreren.

[0:37:43] En dat is een nationaal register, dat bestaat nog niet.

[0:37:46] Dat moet geregeld worden, wettelijk.

[0:37:53] Oké.

[0:37:56] Ja, misschien nog aanvullen.

[0:37:58] Dat register voor vertrouwende partijen is dus niet voor die businessholders.

[0:38:01] Mocht dat niet duidelijk zijn, dat maakt het dus ook qua implementatie iets makkelijker.

[0:38:07] En dat is ook omdat het niet om persoonsgegevens gaat, maar om bedrijfsgegeven die dus ook een andere lading hebben.

[0:38:16] Dank u wel.

[0:38:17] Mevrouw Kaltman van Pro.

[0:38:19] Ja, dank u voorzitter.

[0:38:20] Fijn dat u hier bent.

[0:38:22] En ook fijn om te horen dat we in de Champions League van de Wallets spelen.

[0:38:27] En dat willen we natuurlijk graag zo houden.

[0:38:29] En ik heb een vraag daarom, ik denk dat die een beetje in het verlenglicht van een vraag van mevrouW Rekowski.

[0:38:34] Bij de ronde tafel zeiden een aantal deelnemers dat andere EU-lidstaten gaan beginnen met een soort stelsel light.

[0:38:41] Met bepaalde normenkaders.

[0:38:43] En willen we nou in die Champions League blijven, dan zou het dus fijn zijn als we daaraan meedoen.

[0:38:47] En kan dat en hoe snel kan dat?

[0:38:51] En dat is een vraag voor mevrouw Petronia.

[0:39:01] Wij zijn met diverse partijen inderdaad in gesprek om te kijken hoe wij in Nederland ook live kunnen gaan.

[0:39:11] En hoe wij kunnen samenwerken, laat ik het zo zeggen.

[0:39:16] Tegelijkertijd, als je de EIDAS-verordening echt wil implementeren, heb je die uitvoeringswet wel nodig.

[0:39:26] Ik kijk ook even schuin naar mijn collega's.

[0:39:29] Dat is het, ja.

[0:39:33] Een vervolgvraag.

[0:39:34] Ja, dan heb ik een vervolgovraag over hoe dat dan werkt.

[0:39:36] Want eigenlijk zitten die andere lidstaten in hetzelfde regime.

[0:39:42] Dus dan... Die moeten inderdaad ook aan die vereisten voldoen.

[0:39:46] Maar er zijn verschillende uitgangssituaties.

[0:39:49] Bijvoorbeeld Oostenrijk die had al een nationale wallet.

[0:39:53] Polen had al hun wallet.

[0:39:56] Dus ja, dat maakt het ook anders.

[0:40:05] Dus die gebruiken gewoon de huidige wetgeving die zij hebben, biedt hun veel meer ruimte.

[0:40:13] Hele laatste vraag hoor, sorry, want ik ga niet alle ruimte van mijn collega's opsorberen, maar ik denk ook dat het misschien meer ook een politieke vraag is.

[0:40:21] En dat is natuurlijk niet fair om die aan u te stellen, van als er politieken wens is om mee te doen aan dat stelsel light, dan moeten wij dat met elkaar uitvinden.

[0:40:31] Maar technisch zit er volgens mij weinig voor in de weg, behalve dat wij daar politiek achter moeten staan, denk ik.

[0:40:41] Die vraag is misschien verder.

[0:40:43] Ja, ik denk dat dit inderdaad ook een vraag is die politiek gesteld moet worden.

[0:40:51] Keurig antwoord, kan je anders zeggen.

[0:40:56] Nou, we hebben nog wel tijd voor een tweede ronde.

[0:40:58] Mevrouw Bozjani, nog een vraag?

[0:41:01] Ik wil het totaal niet politiek maken, maar hebben andere EU-lidstaten zelf nationale regels of een nationale wet nog voordat de EIDAS-verordening geïmplementeerd moet worden?

[0:41:24] We hebben hier aan tafel niet voldoende kennis van de exacte juridische situatie van andere lidstaten.

[0:41:33] Maar iedereen heeft wel met de vergelijkbare situatie te maken dat ze inderdaad de verplichtingen uit de EIDAS-verordening moeten implementeren.

[0:41:42] In ons geval moeten wij bepalen wie is er, welke minister is er verantwoordelijk voor de uitgifte van persoonsgegevens aan wallets.

[0:41:50] Hoe komt de uitgifte van Wallace tot stand?

[0:41:55] Al dat soort zaken.

[0:41:59] Daar lopen andere lidstaten ook tegen aan.

[0:42:08] Ja, ik denk ook een vraag voor mevrouw Petronia en of de heer Speelman.

[0:42:15] Want het gaat over de NL Wallet.

[0:42:17] Dus we hebben de Nl Wallet waaraan gewerkt wordt.

[0:42:21] Maar de beleidslijn is ook dat we een walletstelsel hebben of gaan krijgen.

[0:42:28] Hoe verhoudt zich dat tot elkaar?

[0:42:35] Ja, er is inderdaad politieke wensen eigenlijk al vroeg in dit implementatie traject geuit om zowel een publiek alternatief als de mogelijkheid voor private alternatieven te realiseren.

[0:42:49] Wat we net in de laatste slides van de presentatie ook hebben gezien, is dat deze implementatieopgave bestaat ook echt uit dat EDI-stelsel, waar heel veel randzaken eigenlijk moeten worden geregeld om die verschillende wallets op mogelijk te maken.

[0:43:06] Dus mijn collega zei het al.

[0:43:08] De uitgifte van persoonsgegevens, het registreren van vertrouwende partijen, het authenticeren eigenlijk ook van die vertrouwendepartijen.

[0:43:15] Zorgen dat iedereen die zich binnen dat stelsel begeeft elkaar goed kan vertrouwen.

[0:43:19] Dat er goed wordt omgegaan met persoons gegevens.

[0:43:21] Dat daar op toezicht wordt gehouden.

[0:43:24] Al die functies die worden zo ingericht zodat dat zowel voor de publieke wallet die in ontwikkeling is werkt als de private wallet die mogelijk worden gemaakt.

[0:43:35] Het enige waar onderscheid eigenlijk wordt gemaakt is dat in de juridische implementatie, de implementatie in de wetgeving, in de uitvoeringswet wordt eigenlijk beleidsarm geïmplementeerd.

[0:43:50] En dat houdt in dat we daar de publieke wallet regelen.

[0:43:54] De toelating van private wallets, daarvoor wordt een apart wetgevenstraject opgestart.

[0:44:00] Ja.

[0:44:03] Een vervolgvraag kan altijd.

[0:44:07] Dank je wel.

[0:44:09] Hele duidelijke uitleg, zeg ik ook via de voorzitter.

[0:44:13] Dus dan komt er nog aparte wetgeving aan... voor het walletstelsel.

[0:44:19] Om dat dus ook dan te kunnen gebruiken.

[0:44:26] Zodat we andere wallets ook kunnen gebruken.

[0:44:30] Dus dat moet dan ook een aparte uitvoeringswet zijn?

[0:44:33] Begrijp ik dat goed of niet?

[0:44:38] Nee, we hebben dus eerst de uitvoeringswet EIDAS die we net hebben laten zien.

[0:44:45] Die de aanpassingen in de telecomwet en de wet digitale overheid realiseert.

[0:44:50] Die implementeert zowel het EDI-stelsel als biedt het de grondslag voor de publieke wallet.

[0:44:57] Dus dat EDI-stelsel kan functioneren voor alle wallets, zowel publiek als privaat, die we mogelijk willen maken.

[0:45:04] En dat biedt dus ook de gelegenheid voor zowél publieke als private partijen om rol te nemen in dat stelsel, de toezichthouder om daarop toe te zien.

[0:45:13] Het enige is dat het aparte wetgevingstraject waar ik over sprak, dat gaat over de toelating van die private EDI wallets binnen dat steltsel.

[0:45:24] Dus dat daar een procedure voor wordt ingericht

[0:45:26] dat daar eisen aan worden gesteld en de manier waarop die worden gecheckt.

[0:45:35] Dank u wel.

[0:45:36] Mevrouw Rikovski.

[0:45:39] Ik denk aan de heer Speelman.

[0:45:41] Kunt u nog iets meer vertellen over die publieke wallet die wordt gemaakt?

[0:45:46] Door wie wordt die dan precies gemaakt?

[0:45:50] Dat wordt nu nog in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken gemaakt, maar het dossier gaat eigenlijk over het ministeries van Economische Zaken.

[0:46:01] Ja, dus dat is eigenlijk zeer vergelijkbaar met hoe we DigiD hebben en hoe we onder de wet Digitale Overheid ook een stelsel van voor open toelating van private inlogmiddelen, vergelijken met Digi D, dat dat wordt geïmplementeerd, dat die wetswijziging is aangenomen.

[0:46:19] En zo geldt dat dus ook voor EU-wallets.

[0:46:30] Goed.

[0:46:31] Mevrouw Ouweert, u nog een vraag?

[0:46:33] Dank u wel.

[0:46:34] Zoals jullie misschien weten ben ik nieuw in de Tweede Kamer en ook dus nieuw bij deze commissie.

[0:46:39] Misschien is dit al een keer besproken of aan de orde geweest, maar ik had een vraag over de dataopslag, namelijk waar wordt en op welke manier wordt het opgeslagen en wordt daarbij bijvoorbeeld gebruik gemaakt van zero knowledge proofs?

[0:46:56] Wie kan ik daar het woord over geven?

[0:47:02] Goed om te benadrukken.

[0:47:03] We hebben dus twee soorten wallets waar we het vandaag over hebben.

[0:47:06] De European Business Wallet.

[0:47:08] Daar kan wellicht mijn collega antwoord op geven.

[0:47:12] Over de persoonlijke AD wallet.

[0:47:15] Daar wordt gegevensopslag op de telefoon gedaan.

[0:47:22] Zeker voor de publieke wallet geldt dat zo, dat persoonsgegevens die worden uitgegeven, die komen op de telefoon van de gebruiker.

[0:47:34] Die worden daar versleuteld en wanneer de gebruiker ze nodig heeft en wil delen, deelt hij ze vanaf zijn eigen telefoon met de dienstverlener die daarom heeft gevraagd.

[0:47:41] En dan ook alleen die gegevens waarom is gevraagt.

[0:47:48] Het gebruik van Zero Knowledge Proofs is op dit moment nog niet opgenomen in het technische kader van AD Wallets.

[0:47:55] Daar wordt wel naar gekeken.

[0:47:56] Daar zien we ook voordelen in.

[0:47:59] Maar dat is op dit moment nog niet voorgeschreven.

[0:48:02] Tegelijkertijd is het zo dat op de bestaande kader... wel een hele hoop, zoals wij noemen, dataminimalisatie mogelijk is.

[0:48:12] Wij noemen het soort kaartjes waar gegevens op staan...

[0:48:18] Een kaartje met allerlei gegevens komt in je wallet.

[0:48:21] En vervolgens kan een dienstverlener voor een bepaalde diensten vragen... ...om specifiek een bepald gegeven op dat kaartjes.

[0:48:26] En die hoeft dus niet het hele kaartjen of document zoals je wil... ...of attestering, de technische term, te ontvangen.

[0:48:34] Dus op die manier hebben we datuminimalisatie mogelijk gemaakt.

[0:48:44] De vraag voor de business wallet.

[0:48:48] Als je kijkt naar het laatste onderdeel, zeg maar, voor die zero-knowledge proof en eigenlijk wordt er ook die post-quantum bij

[0:48:55] Om te zorgen dat er interoperabiliteit is voor dat soort technische standaarden worden die op dit moment zeg maar ondergebracht in de technische standaarden vanuit ETSI, waar die gekwalificeerden een andere vertrouwensdienst gebruik van maken.

[0:49:07] En dus dat is zeg maar in ontwikkeling.

[0:49:09] Uiteraard hier ook dataminimalisatie.

[0:49:11] Zeker die systematiek die je net aangaf van die stoplichten waarbij je niet de gegevens zelf krijgt, maar alleen het resultaat ervan.

[0:49:18] En dat zou daar al heel goed aan kunnen bijdragen.

[0:49:21] Voor wat de gegevens betreft, ja eigenlijk daar waar het bedrijf nu zijn gegeven heeft.

[0:49:26] Want het is, wat ik net zei, als je je financieel pakket, dan heb je nu ook een business wallet pakket erbij.

[0:49:33] Er zijn wel in Europa, maar dan wordt het politiek, zijn er verschillende ideeën over tussen raad, parlement en de commissie.

[0:49:39] Over hoe dat dan precies moet, hoe ver moet je doorgaan.

[0:49:43] Dus daar kan ik verder niet op antwoorden.

[0:49:49] Dank u wel.

[0:49:51] Mevrouw Katman, nog een vraag.

[0:49:52] Ja, dank.

[0:49:54] Nu was er ook bij de ronde tafel een vertegenwoordiger van de bankensector, maar die kreeg heel veel bijval.

[0:49:59] Dus die was niet alleen maar voor eigen parochie aan het spreken.

[0:50:05] En dat ging over dat opslaan van de BSN en dat je dan dadelijk als bank nog een tweede identificatiemogelijkheid of noodzaak ernaast moet hebben lopen, wat het onaantrekkelijk maakt.

[0:50:21] Hoe kijken jullie daar?

[0:50:23] Is dat een soort gelopen race?

[0:50:24] Of zit dat in het traject dat dat opgelost gaat worden?

[0:50:28] Hoe loopt dat?

[0:50:30] Want het was een groot zorgpunt bij bijna alle deelnemers.

[0:50:37] U kunt het woord geven, mevrouw Petronia.

[0:50:44] MevrouW Petronija.

[0:50:45] Ja, ik denk dat dit wel ook een politieke vraag is, eerlijk gezegd.

[0:50:51] Wij hebben net aangegeven, inderdaad, het BSN wordt wel beschikbaar gesteld in de persoonlijke identificatiedata in de wallet, maar alleen voor de partijen op de ALB-lijst.

[0:51:05] Dus alleen voor partijnen die bevoegd zijn om dat BSN te ontvangen.

[0:51:13] Oké.

[0:51:15] Even kijken, we hebben nog vijf minuten.

[0:51:17] We kunnen nog één snel rondje doen.

[0:51:21] Mevrouw Rokoski?

[0:51:24] Oké, dank.

[0:51:24] Bij het ontwikkelen van die publieke wallet wordt er dan ook rekening meegehouden dat die toegankelijk is voor iedereen.

[0:51:34] Dus ongeacht besturingsdienst op je telefoon, op je laptop, et cetera.

[0:51:41] Ja, dank u wel.

[0:51:44] Jazeker, dus toegankelijkheid in brede zin staat heel hoog op onze agenda.

[0:51:49] Dus als we het hebben specifiek over toegankelijheid... dan hebben we al de hoogste wettelijke toegankelijkheidsstatus.

[0:51:56] Maar u doelt denk ik op de...

[0:51:58] De beschikbaarheid van op welke mobiel platform of inderdaad de desktop omgeving.

[0:52:04] Op dit moment wordt ontwikkeld voor mobiele platformen alleen.

[0:52:09] We zien ook dat de Europese kaders eigenlijk in die richting wijzen op dit moment.

[0:52:20] En is in eerste instantie gefocust op de grote platformen, dus iOS en Android.

[0:52:27] Binnen het Android-ecosysteem zijn er meer mogelijkheden.

[0:52:33] Er zijn ook nog alternatieve besturingssystemen waar naar gekeken kan worden.

[0:52:38] En daarvan is recent door de staatssecretaris ook toegezegd om voor livegang te gaan kijken wat de mogelijkhede zijn om die ecosystemen te ondersteunen.

[0:52:48] Dat heeft vooral te maken met de beveiliging van de applicaties.

[0:52:53] Om eigenlijk te voorkomen dat een balafide applicatie kan worden geïnstalleerd, dat de gebruiker dat niet doorheeft en op die manier gemanipuleerd wordt of zijn persoonsgegevens kwijtraakt.

[0:53:06] Wie maakt die app?

[0:53:10] De app wordt gemaakt door Logius en ICTU.

[0:53:18] We hebben nog.

[0:53:21] Dus door de medewerkers van het ministerie, van de ministerie zelf, of wordt daar een, ik weet niet in hoeverre deze vraag wat allemaal openbaar is, of worden daar zeg maar externe consultants voor ingehuurd?

[0:53:37] Externe consultants... Ja, er worden externe ontwikkelaars ingehuurd.

[0:53:45] Dat is zeer gebruikelijk bij IT-projecten.

[0:53:50] Ik zit even na te denken hoe ik dit ga verwoorden.

[0:53:53] Ik heb bij een techbedrijf gewerkt.

[0:53:55] En ik zie dat er soms heel veel technische kennis aanwezig is.

[0:53:59] Maar dat het niet altijd de mensen zijn die van nature kijken om dit soort...

[0:54:04] dingen te doen voor de samenleving of bij ministeries.

[0:54:07] En ik ben eigenlijk vaak aan het zoeken, hoe kunnen we nou dat soort mensen ook inzetten om dit soort apps zo te maken?

[0:54:15] Niet dat er geen kennis bij de Rijksoverheid zit, maar ik zie ook dat er vaak heel vaak specialistische kennis... bij bedrijven en andere mensen zit.

[0:54:23] Dus ik ben een beetje op zoek naar, hebben we de juiste kennis in huis, zeg maar.

[0:54:28] Misschien ook goed om aan te geven, zoals mijn collega aangaf, worden inderdaad ook technische experts ingehuurd.

[0:54:39] die betrokken zijn bij de walletontwikkeling.

[0:54:41] Maar we proberen in onze aanpak juist ook bijvoorbeeld bij de certificeringsregeling... ook technische kennis vanuit bankpartijen te betrekken.

[0:54:50] Dus in de aanpak proberenen we juist de kennis... van buiten te halen om een werkbaar stelsel te realiseren.

[0:55:05] Oké.

[0:55:05] Mevrouw Biatti, nog een vraag?

[0:55:07] Nog ter verduidelijking op mijn vorige vraag, als dat mag kort.

[0:55:12] De heer Speelman zei bij de EDI dat het gaat over, of tenminste dat het dezelfde werking heeft als misschien, als ik het goed begrijp, Apple Pay.

[0:55:21] Kan dat kloppen?

[0:55:23] En aan de heer Brand wil ik vragen of dat dan gebaseerd is op tokens, zodat je dus niet kan herleiden, zeg maar die informatie kan herlijden.

[0:55:34] Apple Pay gaat over betaling en op dit moment worden er geen elektronische betalingen ondersteund door de publieke wallet.

[0:55:41] Het is niet in scope.

[0:55:44] Dus, is dat het antwoord op uw vraag?

[0:55:46] Ja, sorry, misschien ter verduidelijking.

[0:55:49] De data wordt in principe geregisseerd op de chip van een telefoon.

[0:55:52] Dat is toch dezelfde locatie als waar Apple Pay de data regisseert?

[0:55:58] Dus de persoonsgegevens worden opgeslagen op de opslag van de telefoon.

[0:56:04] Er is inderdaad een beveiligde chip die wordt gebruikt... en ongetwijfeld wordt die ook gebruikt door Apple Pay... om aan te tonen dat de daadwerkelijke telefoon... waarop die wallet is geïnstalleerd en geactiveerd... dat die ook later wordt gebruik op het moment dat er nieuwe authenticatie is.

[0:56:22] Dus in alle telefoons die we ondersteunen...

[0:56:28] Een chip die cryptografische sleutels maakt op een manier die het onmogelijk maakt om die sleutel eruit te trekken.

[0:56:41] En dat vormt wat wij noemen de bezitsfactor.

[0:56:44] Dus je hebt de telefoon nodig van de gebruiker om je als die gebruiker voor te doen.

[0:56:50] Evenals ook nog een kennisfactor in ons geval, dus de pincode.

[0:56:57] Dan vooral wat betreft die business wallet.

[0:57:02] Waar we op dit moment in het WeBuild consortium mee bezig zijn, naast dat we negen use cases hebben voor bedrijven en voor de supply chain, hebben we ook een aantal use cases specifiek voor betalingen.

[0:57:12] En daar doen we onderzoek naar.

[0:57:16] Hoe kan je een betaling verrichten met wallets?

[0:57:18] Dat kunnen natuurlijke persoonwallets zijn, maar ook straks met business wallets.

[0:57:22] een betaling als bedrijf naar een ander bedrijv kan doen.

[0:57:25] Dus daar zitten niet alleen de kaartleveranciers in, maar daarom zitten er ook banken bij.

[0:57:31] Dat is nog veel uitzoekwerk, niet alleen technisch, maar ook juridisch.

[0:57:35] Hoe kan je ervoor zorgen dat die ook geaccepteerd worden?

[0:57:38] Dat je niet een onafhankelijke contract nodig hebt tussen de ene en de andere partij.

[0:57:42] En dat zit dus onder andere met tokens.

[0:57:45] Het werkt dan niet op een telefoon natuurlijk, maar...

[0:57:48] In je back-office systeem.

[0:57:49] Maar daar doen we dus onderzoek mee.

[0:57:51] Ook daar liggen we, niet dan Nederland, maar als consortium best wel vooraan.

[0:57:55] Er is heel veel interesse in.

[0:57:56] Ook eigenlijk met de komst van de digitale euro.

[0:57:58] Waarbij men ook ziet van, hé, maar dat kan ook eventueel interessant zijn voor betalingen.

[0:58:01] Dus er wordt hard aan gewerkt.

[0:58:03] Alleen op dit moment is dat nog niet af.

[0:58:08] Oké, dank u wel.

[0:58:10] Mevrouw Kaltman, de laatste vraag misschien?

[0:58:11] Korte vraag.

[0:58:12] Ik denk aan mevrouwe Petronia.

[0:58:14] Weet u of er, los van al het bouwen en de wetgeving die aangepast moet worden, of er ook al wordt nagedacht over een soort publiekscampagne?

[0:58:23] Want bij de business wallet staan al heel veel bedrijven eigenlijk te trappelen.

[0:58:27] En u gaf net ook al even het voorbeeld van die haven van Rotterdam.

[0:58:31] Waar het heel veel kan schelen.

[0:58:32] Maar onder de gewone mensen, om het maar zo te zeggen.

[0:58:36] Ik vind het ook super ingewikkeld.

[0:58:38] Is dat dan een wallet?

[0:58:39] Is dat een portemonnee?

[0:58:40] Wat gebeurt er dan?

[0:58:41] Oh, gaan we een of ander monster bouwen waar al mijn data in zit.

[0:58:45] En dus ook gejat kan worden.

[0:58:47] Mensen duizelt.

[0:58:48] En het is ook met al die datalekken en zo.

[0:58:51] Vinden mensen het ook best wel spannend.

[0:58:52] Dus ik denk dat daar hoop moet gebeuren.

[0:58:54] En ik vroeg me af of daar al iets voor in de pijplijn zit.

[0:58:59] Ja, een terecht punt inderdaad.

[0:59:01] Wij zijn daar inderdadig mee bezig.

[0:59:03] Eigenlijk het programma EDI, wat hiervoor is opgericht, is daar momenteel bezig om te kijken hoe we dit kunnen aanpakken.

[0:59:17] Dan mag ik dan de allerlaatste vraag stellen aan de heer Brand.

[0:59:21] Want die business wallets zouden natuurlijk wel eens een enorme grote vlucht kunnen nemen.

[0:59:25] Is daar enig idee van, ook internationaal, hoe groot dit gaat worden?

[0:59:29] Want het is vrijwillig, maar het zou wel eens de facto de standaard kunnen worden.

[0:59:33] Is er een gevoel bij?

[0:59:37] Ja, dankjewel voor de vraag.

[0:59:41] Er zijn niet precieze cijfers.

[0:59:42] De commissie heeft wel eens schattig gemaakt wanneer ik om mij heen kijk en partijen hoor.

[0:59:46] Er is bijvoorbeeld één ding.

[0:59:48] We werken nu aan een pilot rondom aanbestedingen.

[0:59:52] Daarbij doet de commissies actief mee om te zorgen, en dat is ook in het nieuwe voorstel voor de aanbestedingswetgeving vanuit de EU...

[1:00:02] in het voorstel aangepast, is dat daarmee heel erg veel tijd en geld kan worden bespaard.

[1:00:10] Als je kijkt naar de financiële sector, de Duitsers hebben, zeg ik even, drie jaar geleden een inschatting gemaakt dat het Duitse bedrijfsleven 61 miljard per jaar zou kunnen besparen.

[1:00:20] Dat was toen, toen waren we nog niet zo ver als nu, zeg maar.

[1:00:24] In Nederland zitten we met name bij die processen rondom WWFT en

[1:00:30] In de bankaire wereld, de financiële dienstverleners, waarbij je elk jaar dat cliëntenonderzoek moet doen.

[1:00:35] Daar wordt op dit moment miljarden aan uitgegeven, omdat ze duizenden mensen moeten inhuren om die documenten die ze aangeleverd krijgen te controleren en van breakdownchecks te doen.

[1:00:46] Dus daar is ook de verwachting, nou dit kan heel erg veel geld schelen, dus misschien dat de banken ook zo positief zijn.

[1:00:51] Maar dus met name in die sectoren en bij het omborden van nieuwe klanten.

[1:00:55] Je ziet natuurlijk heel veel fraude dat er ineens een of andere malefiele verkoper via boeking allerlei dingen verhuurt.

[1:01:01] Nou als je op een betere en snellere manier betrouwbaar kunt checken wie is dit bedrijf en dan gaat het daar ook best wel veel voordelen geven.

[1:01:08] Wij merken gewoon dat er heel veel interesse is.

[1:01:11] En het is niet precies te kwantificeren, maar wat ik al zeg, het gaat wel om miljarden, is de inschatting.

[1:01:21] Oké, wij zijn al over de tijd heen zelfs, door mijn laatste vraag vooral.

[1:01:27] Heel veel dank voor uw toelichting.

[1:01:30] Het was zo boeiend dat we de tijd hebben vergaten.

[1:01:33] En ook dank voor de Kamerleden en ik sluit hiermee de vergadering.

[1:01:36] Dank u wel.