Landelijke publieke omroep

[0:00:02] Goedemiddag allemaal.

[0:00:04] Hierbij open ik het commissiedebat Landelijke Publieke Omroep.

[0:00:09] Ik heet de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap mevrouw Letschert... ...en haar ondersteuning van harte welkom.

[0:00:14] Ook verwelkom ik graag de aanwezige Kamerleden.

[0:00:17] Dit zijn de heer Mohandes van Proo, de heur Van der Maas van de VVD... ...de heer Krul van het CDA, de her Ergin van Denk, de Heer Klaassen van Groep Markenzouwer...

[0:00:27] De heer Martin Bosma van de PVV, mevrouw Welac van D66 en mevouw Nanninga van Ja21.

[0:00:35] De heere Klaassen van Groep Markenzouwer is geen lid van de commissie OCW, maar ik neem aan dat er geen bezwaar is vanuit de andere leden dat hij toch deelneemt aan dit debat.

[0:00:45] Ook een warm welkom aan iedereen op de publieke tribune en iedereen die dit debat online volgt.

[0:00:51] Het is goed om van tevoren even aan te geven dat het goed gebruik is dat we geen blijk van goed of afkeuring geven vanuit het publiek, zodat het debat hier goed plaats kan vinden.

[0:01:00] Mocht dat wel gebeuren, dan moeten wij optreden.

[0:01:03] Er geldt een spreektijd van vijf minuten per fractie in de eerste termijn.

[0:01:07] En bij de commissie OCW hebben we afgesproken dat je onbeperkt korte interrupties onder de 30 seconden kan plegen.

[0:01:15] Gaat hij boven de dertig seconden, dan krijgt u er twee.

[0:01:19] Dus maximaal twee interrupties van boven 30 seconden zijn die op.

[0:01:24] Dan krijgt hij geen interrupties meer, ook geen korte interrupties... ...van onder de 30 seconde.

[0:01:31] De heer Martin Bosma.

[0:01:32] Voorzitter, het is niet heel druk.

[0:01:33] De opkomst is matig aan de zijde van de Kamerleden.

[0:01:36] Er komt nu eentje binnen, maar kunnen we niet gewoon een minuutje spreektijd bijkrijgen... ...nu het zo stil is hier?

[0:01:43] U hebt vijf minuten spreektijd.

[0:01:45] Het debat is ook al met een uur verlengd.

[0:01:47] Ik zou voorstellen om het eerst zo te houden.

[0:01:50] Er is ook volop ruimte natuurlijk voor debat.

[0:01:53] Maar kijk even de rest van de commissie aan.

[0:01:55] We moeten hier wel om vijF uur echt uit.

[0:01:58] Dus dan gaan we het eerst met vijf minuten doen, zoals we van tevoren hebben bedacht.

[0:02:02] Mevrouw Nanninga.

[0:02:04] Sorry, ook ten bate van mevrouwe Keijzer trouwens, die het niet gehoord heeft.

[0:02:07] Zou u nog één keer kunnen herhalen wat de afspraak over de interrupties was?

[0:02:11] Zeker.

[0:02:12] Met de commissie OCW hebben we afgesproken dat u twee interrupties van boven de 30 seconden mag doen...

[0:02:20] Maar u kan ook onbeperkt interrupties plegen van onder de 30 seconden.

[0:02:25] Dus alle korte interrupties mag u onbperkt doen.

[0:02:28] Doet u er twee van boven de 30 sec, dan hebt u geen interrupties meer en dus ook geen korte interupties meer.

[0:02:35] En dan heet ik ook mevrouw Keijzer welkom.

[0:02:38] Voor mevouw Keizer geldt ook dat ze geen lid is van deze commissie, maar ik ga ook bij mevhouw Keizler ervan uit dat er geen bezwaar is vanuit de commissies dat zij deelneemt aan dit debat.

[0:02:48] Dan start ik graag met de eerste woordvoering en dat is die van de heer Mohandes van Pro.

[0:02:56] Voorzitter, dank u wel.

[0:02:58] Mijn inbreng bestaat eigenlijk uit twee grote onderdelen.

[0:03:02] Om te beginnen bij het voorgenomen besluit van de minister over de intrekking van de licentie van Ongehoord Nederland.

[0:03:06] En ik zal meer in het tweede deel van mijn inbrending meer ingaan op...

[0:03:09] Het wetsvoorstel dat ons is toegekomen als het gaat om de toekomst van de publieke omroep.

[0:03:14] Voorzitter, om te beginnen.

[0:03:15] In 2021 is er eigenlijk met ON een afspraak gemaakt met de voormalige minister en ook met betrokkenheid van commissariaat van de NPO en alle betrokkingen bij het erkennen van een licentie.

[0:03:29] Toenmalige minister Slob stelde glasheldere voorwaarden aan de aspirantomroepen.

[0:03:36] Ongoord Nederland omarmde dat volledig door in de brief, ook uit 2021, heel duidelijk te stellen dat zij zich ten alle tijden zal conformeren aan de mediawet en alle interne gedragscodes, beleidslijnen en binnen de regels van de NPO en het commissariaat voor de media.

[0:03:52] Op zich een duidelijke overeenkomst zou u stellen dat niet een jaar later werd geschonden.

[0:03:57] De eerste boetes kwamen binnen.

[0:03:59] van de NPO.

[0:04:00] alle aanwijzingen van de NPO-ombudsman en later ook de sancties van het commissariaat voor de media.

[0:04:06] Al sinds 2022 wijs ik als Kamerlid de minister en haar voorgangers op het feit dat ON de stapel aan gele kaarten niet serieus neemt.

[0:04:15] De NPO en het commisariaat hebben de wettelijke bevoegdheid om te sanctioneren.

[0:04:19] Zo hebben we dat geregeld.

[0:04:20] In plaats van dat ON deze gele kaart serieusneemt, maakten zij de verstrekkers van deze kaarten, ofwel de scheidsrechters, uit voor rotte vis.

[0:04:31] Ze maakten ze verdacht.

[0:04:32] En in plaats van de hand in eigen boezem te steken, waren ze vooral bezig met modder gooien en alle krediet verspelen.

[0:04:37] Voorzitter, het waren geen incidenten, maar een duidelijk patroon waarmee ongehoord Nederland alle kredit heeft verspild.

[0:04:43] En ons bestel kent een voordeur, maar ook een achterdeur.

[0:04:46] En dat deze wagenwijd is opengezet, is niet meer dan terecht.

[0:04:49] Er is tot ons blijft geen plek voor omroepen die het publieke bestel willen ondermijnen.

[0:04:53] Geen wonder dat geen enkele ledenomroep nog mogelijkheden ziet voor samenwerking...

[0:04:56] in het nieuwe omroepbestel.

[0:04:58] De pro-fractie steunt het voorgenomen besluit van de minister.

[0:05:02] Ik had dan wel een concrete vraag.

[0:05:04] Hoe nu verder in het proces?

[0:05:06] Wat kunnen we de komende weken verwachten?

[0:05:08] En wanneer wordt het besluit definitief?

[0:05:10] Tot slot, voorzitter, over het punt ongehoord Nederland.

[0:05:15] Als een omroept zich niet wil houden aan de geldende kwaliteitseisen van het managen van een omgroep, dan moet je vooral buiten het bestel, zonder belastinggeld, je gang gaan.

[0:05:23] En is er genoeg ruimte op YouTube?

[0:05:27] Dank.

[0:05:28] U was aan het einde van uw inbreng?

[0:05:29] Nee.

[0:05:30] Nog niet.

[0:05:31] Maar u had wel een paar interrupties, maar dan sta ik die op dit moment toe.

[0:05:33] Dit was aan Het Blok Om.

[0:05:35] Ik ga nu naar de toekomst van het bestel.

[0:05:37] Dus ik dacht, ik vind het wel zo netjes om dat even aan te kondigen.

[0:05:39] Ja, dank daarvoor.

[0:05:40] Mevrouw Nanninga van JN20.

[0:05:43] Herkent de heer Mohandes dat de timing van de NPO en de minister bijzonder onhandig waren door pas na inhoudelijke ophef in te grijpen, terwijl het in feite een procedureel vergrijp was?

[0:05:54] De heer Mohandes.

[0:05:55] Ik kan daar heel eind in meegaan met collega Nanninga.

[0:05:58] Ik heb zelf ook eigenlijk in meerdere uitingen gezegd dat wat mijn fractie betreft er genoeg grond was om in te grijpen.

[0:06:04] Al na de tweede sanctie in 2025.

[0:06:07] Ik hebben zelfs al in 2023 gezegden, er ligt nu een derde gele kaart.

[0:06:12] Dat is ook gewoon terug te zoeken.

[0:06:13] En drie keer geel is donkerrood.

[0:06:15] Dus eens, het had veel eerder gekund.

[0:06:17] Dat hebben we ook heel duidelijk gemaakt met al onze uiting.

[0:06:20] Mevrouw Keijzer.

[0:06:21] Ja, voorzitter, ON heeft er een zootje van gemaakt.

[0:06:24] Maar ziet de fractie van Pro dat er een soort preoccupatie, met een moeilijk woord, obsessie, simpeler gezegd, is met rechtse omroepen en rechtse geluiden?

[0:06:33] De heer Mohandes.

[0:06:34] Nee, want mijn fractie heeft er ook aan bijgedragen in het verleden dat het publieke bestel juist pluriformer werd met nieuwe omropen als Poont en WNL.

[0:06:45] Mijn partij, en dat weet dat meneer Bosma nog kamerlid was op dat moment, ook media-woordvoerder,

[0:06:49] was ook heel streng op een omroep als Link, die in hun voorlopige erkenning ook er een potje van maakte.

[0:06:55] En in 2009 is ook op advies van het commissariaat gezegd, weliswaar een andere vergelijking, maar ook die voorlopen erkenningen, die is welis waar doorlopen, maar die is ook gewoon ingetrokken.

[0:07:04] Groen ecologische omroep.

[0:07:06] Dus wat dat betreft, nee, wij staan voor een pluriform bestel.

[0:07:10] De publieke omroept moet zoveel mogelijk kijkers bereiken.

[0:07:13] Maar ik ga niet mee in de redenering dat er een obsessie is richting rechtsomroepen.

[0:07:16] Want wij zijn ook debet aan het feit dat dit pluriforumbestel ook bestaat uit kleinere omroepingen.

[0:07:23] Ook andere doelgroepen bereiken het hartstikke goed.

[0:07:25] Het moet zo plurivorm zijn als dat kan.

[0:07:27] Maar niet als doel op zich.

[0:07:28] Wel vanuit de publiekke waarde.

[0:07:29] Zo is de mediawet.

[0:07:30] Zo wordt ons belastinggeld besteed.

[0:07:33] Een vervolgvraag van mevrouw Keijzer.

[0:07:34] Ja, voorzitter.

[0:07:35] Als je kijkt naar het commissariaat van de media, die bemoeien zich vooral met ON.

[0:07:40] Terwijl op andere omroepen ook wat is aan te merken, maar daar worden nagenoeg geen sancties opgelegd.

[0:07:46] Hoe ziet ProDat daar dan?

[0:07:48] Want de voorzittere is van GroenLinks en dan moet je opletten.

[0:07:52] De heer Mohandes.

[0:07:53] Het laatste vind ik een verdachtmaking.

[0:07:55] Het is echt niet nodig in dit debat.

[0:07:56] We kunnen het echt over de feiten hebben.

[0:07:57] De feiten zijn dat ook de NPO-ombudsman, en dat is gewoon te raadplegen, ik heb hier een heel lijstje van mevrouw Keijzer, alle omroepen op de vingers dikt.

[0:08:06] Dat is gewoon een feit.

[0:08:09] Het toezicht alleen focust op één omroept, dat is niet waar.

[0:08:14] Als dat wel waar zou zijn, zou ik dat ook toegeven.

[0:08:16] Maar deze omroep heeft er een potje van gemaakt.

[0:08:18] En ik zie gewoon dat van links tot rechts, en helemaal los van de inhoud, het gaat me ook niet om de inhout.

[0:08:24] Er zijn spelregels in de governance, in hoe je een omroept moet aansturen.

[0:08:30] In hoe je omgaat met journalistieke codes.

[0:08:32] Hoe om te gaan met afspraken waar Ongehoord Nederland zelf voor heeft getekend.

[0:08:35] De belofte richting Arie Slob was, we gaan ons houden aan de regels, we ga samenwerken.

[0:08:40] En als niet een jaar later alles wordt geschonden, dan zou ik zeggen, veel succes op het YouTube kanaal.

[0:08:46] Mevrouw Keijzer.

[0:08:48] Voor samenwerking heb je twee partijen nodig.

[0:08:50] Nog even naar de pluriformiteit.

[0:08:52] Het rapport van de commissie van Geel uit 2023 zegt... er is geen plur deformiteit.

[0:08:56] Hoe kan je dan wel instemmen met de lijn die wordt ingezegd?

[0:09:00] Want dat betekent namelijk fuseren en dus weer minder plur uniformiteit.

[0:09:04] De heer Mohandis.

[0:09:05] Maar hier snijdt mevrouw Keijzer een goed punt aan.

[0:09:08] Als we bijvoorbeeld kijken naar het nieuwe wetsvoorstel wat er nu voor ligt, wat we ook later dit jaar gaan behandelen, dan moeten we het met elkaar gaan hebben.

[0:09:14] Hoe gaan we ervoor zorgen dat in het nieuw bestel pluriformiteit wordt geborgd?

[0:09:19] Ik vind dat altijd een goede discussie.

[0:09:20] En hoe zorgen we er voor dat de publieke omroep ook...

[0:09:23] in de kracht wordt gezet om alle Nederlanders te bereiken.

[0:09:26] En ze bereiken er heel veel, elke dag.

[0:09:28] 80% nog steeds van Nederland wordt bereikt door de publieke omroep.

[0:09:32] En de vraag is of dat naar 100% kan en hoe we dat doen.

[0:09:35] Dan moeten we in ieder geval niet meer bezuinigen op de publijke omroap.

[0:09:38] Maar voor die zoektochten vindt u me aan uw zijde.

[0:09:40] En hoe pluriformer, hoe beter.

[0:09:42] Maar er zijn spelregels.

[0:09:43] We gaan niet omroepen die echt alle journalistieke regels schenden, alle sancties die ze aan hun broek hebben belonen met die gedragingen.

[0:09:52] Er is gewoon een grens en die is nu getrokken en die steunen we te hard.

[0:09:57] Dan hebt u zo een interruptie van de heer Van Houwelingen van Forum voor Democratie, die ik van harte welkom heet.

[0:10:01] Volgens mij bent u bekend met de wijze waarop wij interrupties doen in deze commissie, dan hoef ik dat niet te herhalen.

[0:10:06] Maar denkt u er dus om dat boven de 30 seconden mag maximaal twee keer?

[0:10:10] De heer van Houweningen.

[0:10:11] Dank, en ik blijf onder de 30 seconden.

[0:10:12] Wat vindt de heere Mohandes ervan dat bijvoorbeeld het commissariaat van de media geen boete heeft opgerecht aan bijvoorbeeld criminaliteit?

[0:10:19] De senator van de ChristenUnie, Erik Olsterhuis.

[0:10:23] Terwijl hij dus voorzitter van de Raad van Toezicht is van KRO-NSRV.

[0:10:26] Is dat niet vreemd?

[0:10:27] Die heer Mohandis.

[0:10:31] Voorzitter, ik vind het heel gezond als ik niet ga bepalen wanneer wel of niet iemand een boete oplegt.

[0:10:36] Ik oordeel ze uiteindelijk op wat er ligt en hoe die weging is gemaakt.

[0:10:42] Zo hoort het ook.

[0:10:43] Ik ga niet zitten van die moet ook nog wel.

[0:10:46] Misschien zijn ze erop aangesproken en is er een reactie.

[0:10:48] Dat weet ik niet.

[0:10:49] Maar uiteindelijk vind ik dat we als Kamer ons moeten richten op datgene wat er dan ligt.

[0:10:54] Wat er uitendelijk ligt aan sancties, aan gele kaarten van of het nou NPO is, NPO-ombudsman of commissariaat.

[0:11:01] In die stapeling oordeel ik en heb ik mijn oordeeld geveld zojuist.

[0:11:06] De heer Van Houwelingen.

[0:11:07] Ja, en wat vindt de heer Mohandes ervan?

[0:11:09] Bijvoorbeeld WNL, daar waren allerlei schandalen, angstcultuur, dat is allemaal gerapporteerd.

[0:11:12] En dat zou je kunnen zeggen, dat heeft de governance ook niet op orde.

[0:11:13] We hebben ook geen boete gehad van het commissariat van de Muts.

[0:11:16] Ik weet niet wat dit...

[0:11:17] De heere Mohandens.

[0:11:18] Wat ik tegenspreek is het feit dat andere omroepen niet worden aangesproken.

[0:11:31] Ik zie dat de NPO-ombudsman wel degelijk een hele lijst publiceert, openbare informatie van het aanspreken van andere omropen.

[0:11:37] Ik zie dat echt anders.

[0:11:38] Dus ik...

[0:11:39] Nee.

[0:11:41] De heer Van Houwelingen.

[0:11:43] Bijvoorbeeld bij de Wereld Draait Door is er een groot schandaal rond Mathijs van Nieuwkerk.

[0:11:48] Er werd niks met de klachten gedaan.

[0:11:49] Ook een governance probleem.

[0:11:50] We hebben ook geen boete gehad.

[0:11:51] Dat is toch wat?

[0:11:55] Het niveau van de interrupties wordt wel...

[0:11:57] Ik bedoel, wat is dit?

[0:12:01] Wie heeft die vragen bedacht, meneer Van Houweling?

[0:12:02] Nee, dat terzijde.

[0:12:03] Nee, even serieus.

[0:12:04] Ik denk dat er iets is wat in de insinuatie zit van de heer Van Houdelingen waar ik heel snel korte metten mee wil maken.

[0:12:12] En dat is als je als omroep

[0:12:14] door welke waakhond dan ook, ik ga het niet elke keer noemen, het commissariaat, de NPO vanuit de centrale rol in het bestel, maar als één van die drie een omroep aanspreekt op een overeenkomst, op codes die worden geschonden, dan is het heel belangrijk hoe een omgroep

[0:12:29] ...daarmee omgaat en of ze laten zien dat ze het anders willen gaan doen.

[0:12:32] Zo wezenlijk.

[0:12:34] Bij Ongehoord Nederland heb ik weinig gemerkt van serieuze reflectie... ...en het anders willendoen en het nakomen van de afspraken... ...waar de heer Karskens in 2021 met de heerslop, sorry, ik wou zeggen adreslop...

[0:12:46] met toenmalig minister Slob hele duidelijke afspraken over heeft gemaakt.

[0:12:50] Ja, nogmaals, die zijn geschonden en daar hebben we mee te doen.

[0:12:53] U kunt doorgaan met interrumperen van waarom heeft die en die en wie geen boete gehad.

[0:12:56] Ik ben geen agent.

[0:12:57] Ik controleer dat wat er ligt.

[0:12:59] Daar oordeel ik op.

[0:13:01] En dat heb ik al gezegd.

[0:13:02] Voorzitter, ik val een beetje aan de herhaling.

[0:13:03] Dank aan u ook de vraag om dan de antwoorden iets korter te houden.

[0:13:07] De heer Van Houwelingen.

[0:13:09] Ik zal je dan mee stoppen.

[0:13:10] Het punt heb ik denk ik gemaakt.

[0:13:11] En dan is de heer Mohandes een andere vraag dus daarmee bekend.

[0:13:14] Hij haalt net de NPO aan.

[0:13:15] Dat is nog geen maand geleden NPO in een brief heeft gezegd van nou het ziet eruit dat het beter gaat in samenwerking met onwoneel.

[0:13:20] Nog geen maanden geleden.

[0:13:21] Is de heere Mohandens daarmee bekeken?

[0:13:22] Ja, sorry.

[0:13:23] Dit is echt selectief lezen, voorzitter, zeg ik via u richting de heer Van Houwelingen.

[0:13:26] Ja, ik heb die brief wel gelezen.

[0:13:27] Ik ken hem heel goed.

[0:13:28] Ik kan hem van A tot Z.

[0:13:29] U haalt er één zinnetje uit.

[0:13:31] We zien ook wel verbeterpunten.

[0:13:32] En daarna komt er een heel rijtje waarom ze er een potje van hebben gemaakt en waarom het niet gaat met andere omroepen.

[0:13:37] Wat is dit nou voor onzinnige samenvatting uit de brief?

[0:13:40] Ze heeft er gewoon een potjes van gemaakt, meneer Van Hauweling.

[0:13:42] Zie dat nou gewoon in.

[0:13:43] Ik stel voor tot slot op dit punt, de heere Van Houweling

[0:13:46] Volgens mij, ik praat snel genoeg.

[0:13:48] En dan hebben we de NPO die ze maand geleden een brief stuurt van nou we zien geen reden om de samenwerking op te zetten.

[0:13:52] Dan komt dat bewuste fragment naar buiten en dan komt de minister daarna toevallig dan op dat moment met een brief van weet u het zeker?

[0:13:57] Weet u het zeggen NPO?

[0:13:58] En dan zegt NPO dan laten we toch maar de samenwerkking opzeggen, laten we de licentie intekenen.

[0:14:02] Wat vindt u daar nou van, vierde voorzitter?

[0:14:04] Graag vierde forzitter, inderdaad de heer Mohandes.

[0:14:06] Ik zie dat vooral als een teken van zorgvuldigheid.

[0:14:09] Als we overgaan tot iets relatief uniek in onze publieke media bestelgeschiedenis, maar ook in onze parlementaire geschiedenis.

[0:14:15] Dan moet dat heel zorgvuldig.

[0:14:17] Dus het is heel goed dat er goed wordt gekeken naar de wettelijke grondslag.

[0:14:19] Maar ik vind artikel 2.33, die zijn bijna op alle lidartikelen groen richting on.

[0:14:25] Met andere woorden, er is op meer gronden mogelijk om in te grijpen en dat is gedaan.

[0:14:29] En dat er extra goed wordt gekeken naar kan dit wel, kan dit niet.

[0:14:32] Dat is alleen maar heel goed.

[0:14:34] Maar de minister had al grond op basis van twee sancties van het commissariaat voor de media.

[0:14:38] Daar heb je dan weer geen intrekkingsverzoek voor nodig.

[0:14:40] Maar als er alleen een intrektingsversoek lag zonder boetes of sancties... van het Commissariaet voor de Media, kan de minister ook ingrijpen.

[0:14:47] De Mediawet geeft meerdere mogelijkheden om in te grijpen, zo hebben we het geregeld.

[0:14:50] En als u dat wilt veranderen, moet u de wet aanpassen.

[0:14:52] Maar dat is hoe het is en daar hou ik me aan ook.

[0:14:54] U zegt het zelf al, de laatste de heer van Goudeningen.

[0:14:58] Ja, ik ga op beheersing, ook al blijf ik onder de 30 seconden.

[0:15:00] De heer Mohandas zegt, het is zorgvuldig gebeurd, allesbehalve zorgvoldig.

[0:15:03] Met stoom en kokend water wordt nu die licentie ingetrokken.

[0:15:06] Ik heb daar een verzoek voor gedaan, dat is gesteund door de heere Mohandes, om in ieder geval die juridische bijlagen te krijgen.

[0:15:11] Maar op basis waarvan, dat krijgen we niet.

[0:15:12] Dus we weten eigenlijk niet eens waar we over debatteren.

[0:15:14] Dus allesbehaalve zorgtvuldige.

[0:15:16] En alles wijst ook op dat het dus om de inhoud gaat.

[0:15:18] Maar daar zal ik straks met mijn betogen over doorgaan.

[0:15:19] De heer Mohandes en daarna graag uw betoog vervolgen.

[0:15:23] Dit is bijna geen politiek antwoord, maar een technisch antwoорд... ook richting de andere collega's die meeluisteren.

[0:15:27] Het is echt heel normaal zo geregeld dat op het moment dat dit zwaarwegend besluit er ligt... dat een omroep kans krijgt op wederhoor.

[0:15:34] En dan is het ook heel normaat om vanuit Ongehoord Nederland aan te horen hoe zij erin staan.

[0:15:39] En tuurlijk vind ik dat we de juridische onderbouwing moeten krijgen... maar laten we wel dit pad gewoon op een hele nette manier bewandelen.

[0:15:44] En volgens mij zit er ook helemaal niks, denk ik, wat daar...

[0:15:48] Wat daar zou staan wat dan heel anders zou zijn.

[0:15:50] Ik heb daar alle vertrouwen in, maar laten we de procedure volgens de wet wel doorlopen.

[0:15:53] En alle informatie die wij moeten krijgen, die moeten we krijgen.

[0:15:56] Dat is het hele zin.

[0:15:56] We hebben toch nog een interruptie van mevrouw Nanninga van Jijne 20.

[0:15:59] Dank u voorzitter.

[0:16:00] Kan de heer Mohandes namens PRO nog iets scherper markeren?

[0:16:03] Want daar ben ik nou op zoek dat het echt een probleem is voor de minister en de NPO.

[0:16:06] Die de deur hebben opengezet voor dit soort non-discussies.

[0:16:09] Door hun gebrekkige timing.

[0:16:11] Er was gewoon grond om eerder al een aan te pakken.

[0:16:13] Hadden ze gewoon moeten doen.

[0:16:14] Nu had het ook niet over de inhoud hoeven gaan.

[0:16:15] De heer Morandes.

[0:16:16] Ja, jezelf citeren, mag dat uit het vorige debat?

[0:16:20] Dat mag volgens mij.

[0:16:21] Nee, ik heb echt richting mevrouw Nanninga serieus ook in de media gezegd, dit heeft te lang geduurd.

[0:16:28] Ik weet niet bij welke omroep ik dat heb gezegden of in de krant, maar ik zei heel duidelijk, wij hadden al...

[0:16:33] We hadden al in 2025, toen die tweede sanctie er lag, was er al grond om in te grijpen.

[0:16:38] En nogmaals, dat blijf ik herhalen.

[0:16:40] Daar had ik echt dat fragment waar ik ook echt alles van vind.

[0:16:43] Ik ga het ook niet herhalenen.

[0:16:45] Het is goor, maar daar laat ik het ook bij.

[0:16:47] Maar dat had ik eigenlijk niet nodig om tot dat oordeel te komen.

[0:16:50] En het is goed dat we het nu hebben gedaan.

[0:16:53] Mevrouw Keijzer.

[0:16:54] Ja, toch nog één vraag.

[0:16:55] Want het rapport van de commissariaat van de media, wat er directe aanleiding voor is, is ook heel kritisch over omroep zwart.

[0:17:01] Daar hoor ik alleen niemand over.

[0:17:02] Laat je zo niet de verdenking op je dat je met twee maten meet.

[0:17:05] De heer Mohandes.

[0:17:08] Nee, want uiteindelijk gaat het erom.

[0:17:12] Ik vind dat we kritisch kunnen moeten zijn aan alle omroepen.

[0:17:14] Maar in the end is het wel zo dat het ook heel belangrijk is hoe een omroeping omgaat met een gele kaart of een sanctie.

[0:17:20] Ik denk dat dat heel wezenlijk is.

[0:17:22] Maar uiteindenlijk gelden wat mij betreft echte sancties.

[0:17:25] En als er een verzoek komt tot intrekking of welke sanctie ook, dan is dat wat ik volg.

[0:17:31] Maar ik ga niet op de stoel zitten van die moet nu ook en die moet nou ook.

[0:17:35] Dan komen wij als politiek op een stoel waar ik nooit op wil.

[0:17:37] Mevrouw Keijzer.

[0:17:40] Is dat niet in essentie het probleem van de publieke omroep?

[0:17:42] Dat we iets opgetuigd hebben met belastinggeld, waar we net doen alsof we er niet over gaan, behalve als het ons uitkomt, dan gaan we er wel over.

[0:17:51] De heer Mohandes, ik geef u eerst het woord en tot die tijd graag even uw microfoon uitlaten.

[0:17:55] De her Mohandis.

[0:17:57] Ja, ik ben het daar helemaal niet mee eens.

[0:17:59] Omdat ik heel anders kijk naar het belang van vrije media en een publieke omroep.

[0:18:02] Daar kijk ik echt anders naar.

[0:18:04] En ik hoor ook een ander standpunt van collega Keijzer.

[0:18:07] We waren ooit nog samen Kamerlid in een tijd dat u bij het CDA stond en ik bij de Partij van de Arbeid.

[0:18:11] En uw woordvoerder zei altijd hele verstandige dingen over het belang...

[0:18:16] Je niet bemoeien met de inhoud.

[0:18:17] Op geen enkele manier de insinuatie ook dat de politiek over de inhout gaat.

[0:18:21] Ik weet dat het een dun lijntje is.

[0:18:23] Ik ben niet naïef.

[0:18:24] Maar laten we alsjeblieft met elkaar iets bewaken.

[0:18:26] Dat heet persvrijheid en niet behoeven met de inhoud.

[0:18:29] Daar zal ik altijd proberen, zo goed als dat kan.

[0:18:32] Als ik fouten maak zal ik het ook toegeven.

[0:18:33] Maar zo goed as dat kan me aanhouden.

[0:18:35] Want dat is hoe het hoort in een democratische rechtsstaat.

[0:18:39] De heer Klaas van Groep Markenzouwer heeft ook nog een interruptie.

[0:18:41] Ja, dank u wel.

[0:18:42] Ik hoor de antwoorden van de heer Mohandes.

[0:18:45] En er wordt dan gezegd, ja, die en die omroep, waarom horen we daar niks van?

[0:18:49] Dan zegt de heere Mohandis, ja dat ligt er niet.

[0:18:51] Hoe komt het, vraag ik aan de heerd Mohandes, dat het er dan niet ligt?

[0:18:54] De heere Mohandis.

[0:18:56] Ik ben geen waakhond.

[0:18:58] Wat is dit voor...

[0:18:59] Dat is niet aan mij.

[0:19:00] Dat is het zuivere antwoord.

[0:19:02] En het inhoudelijke antwoорд is dat ik constateer... dat er ook omroepen zijn die aangesproken zijn.

[0:19:08] Ik heb daar een heel lijstje van.

[0:19:09] En it gaat ook om of een omroept bereid is om daar iets mee te doen.

[0:19:13] En als een omroot daar niks mee doet, dan is het nog steeds niet aan me... om daarvan te zeggen dat er een sanctie moet komen.

[0:19:20] Dat gaat echt aan...

[0:19:23] aan degenen die daarover gaan, of het nou het commissariat is, of de NPO-ombudsman of het NPO.

[0:19:27] Laat ik er ook gelijk bij zeggen, dit is ook een omdraaiing van de feiten.

[0:19:30] Als we elke keer de discussie van ja maar een andere omroep, dat hoor ik nu al een paar keer, vind ik te makkelijk.

[0:19:36] Daarmee moeten we niet voorbij gaan aan het feit dat ongehoord Nederland er een potje van heeft gemaakt.

[0:19:41] En dat is nog wel een feit dat ik blijf onderstrepen.

[0:19:45] Zij hebben er een potje van gemaakt.

[0:19:46] En andere omroepen zijn misschien ook niet perfect.

[0:19:48] Maar zij hebben er ein potje gemaakt, alle regels geschonden.

[0:19:51] En dan is het een keer klaar.

[0:19:52] Het is gewoon klaar!

[0:19:53] Ik merk wel op dat we in de herhaling beginnen te vallen en we hebben nog tien sprekers te gaan.

[0:19:56] Dus ik wil het maar even gezegd hebben.

[0:19:58] De heer Klaassen.

[0:19:59] Eén iemand die in herhaling valt is meneer Mohandes zelf, want ik had een andere vraag.

[0:20:03] De vraag is, hoe komt het dan dat het er niet ligt?

[0:20:05] Moeten we dus niet gaan kijken naar om ervoor te zorgen dat het daar wel ligt, zodat meneher Mohandis ook die geefsafkist tevoorschijn kan halen wat dan nu bij ON wel gebeurt.

[0:20:14] De heer Mohanis.

[0:20:15] Laat ik er twee dingen over zeggen.

[0:20:18] Ik ga er niet over of het er ligt.

[0:20:20] Maar laat ik ook heel duidelijk zijn.

[0:20:22] Als het er wel licht vanuit de onafhankelijke instantie die erover gaan,

[0:20:28] Dan zult u mij net zo streng horen over die omroep.

[0:20:31] Het gaat er uiteindelijk om of die sancties er dan liggen.

[0:20:34] Maar goed, dat is een als-dan reden neer.

[0:20:35] Dat vind ik altijd ingewikkeld.

[0:20:36] We hebben het nu weer over een voorgenomen besluit van de minister over ongehoord Nederland.

[0:20:40] En daar wil ik me op richten.

[0:20:41] En als die situatie zich ooit in de toekomst voert bij een andere omroept, zullen we dat debat met elkaar hebben.

[0:20:45] De heer Klaas, tot slot.

[0:20:46] Dank voor het bruggetje.

[0:20:47] Want als dat ooit gaat voordoen, is het misschien een brugtje voor u naar het volgende stuk.

[0:20:53] Ik ben bang dat het zich nooit meer gaat voorduwen met de inrichting van het nieuwe bestaan.

[0:20:58] De heer Mohandes.

[0:21:00] Dat rijp ik nog niet helemaal, maar laten we dit punt dan, als we het debat gaan voeren over het nieuw bestel en dat debat moeten we echt uitvoeriger voeren met elkaar, dat wordt vast een plenair debat, dat is een wetsbehandeling, ook met elkaar stilstaan bij het voorstel van het kabinet.

[0:21:13] Volgens mij is dat een geëikt moment om dat te doen.

[0:21:17] De heer Van Houwelingen.

[0:21:18] Ik denk dat de heer Klaas op de sluiting van het bestel net doelde.

[0:21:23] Wat de heere Mohandes zegt, daar vertrouw ik op.

[0:21:26] Maar we zien dus, ik kan een waslijst aangeven, veel ernstige overtreding, doet het niks.

[0:21:30] En die laatste boete ging over niet op tijdig invullen van formulieren.

[0:21:33] Daar hebben ze boete voor gehaald onder Nederland.

[0:21:35] Dus dan wordt het overduim met twee maten gemeten.

[0:21:38] Dat is het probleem.

[0:21:39] De heere Morandes.

[0:21:40] Daar ben ik het totaal mee oneens.

[0:21:42] U vervolgt uw betoog.

[0:21:44] Ja, ik kom bij het tweede deel van en ook het laatste deel.

[0:21:46] Dat gaat dan over de toekomst van ons bestel.

[0:21:49] Er ligt dus nu een wetsvoorstel.

[0:21:51] Ik zeg er wel bij, het wetsvoorstel ligt niet in de Kamer.

[0:21:54] Ik kreeg ook de afgelopen dagen veel vragen.

[0:21:55] Het is een consultatie, dus we krijgen nog gewoon misschien wel een aangepaste wet.

[0:21:59] Maar er komt nog een wensvoorstelling in de kamer.

[0:22:01] En voorzitter, laat ik daar helder over zijn.

[0:22:03] Wij herkennen veel in het nieuwe wetsvorstel op basis van het mediaplan dat mijn fractie twee jaar geleden heeft gelanceerd.

[0:22:09] Slagvaardige omroep, omroephuizen.

[0:22:13] Ik ga het niet allemaal langslopen.

[0:22:14] Maar wij misten ook wel dingen.

[0:22:15] En daar zullen wij ook in de komende wetsbehandeling aandacht voor vragen.

[0:22:20] En dat zit hem ook in bijvoorbeeld publiek-private samenwerking.

[0:22:24] Wij denken daar ook wel echt aan een wettelijke basis voor dat punt.

[0:22:27] Maar zo zijn er ook nog wel zaken rondom de governance...

[0:22:30] Hoe gaan we om met nieuwe programmaformats die wel toegang moeten houden?

[0:22:35] Want ik vind de term gesloten bestel een ongelukkige term.

[0:22:39] Maar dat debat wil ik wel uitvoeriger voeren als de wet voor ligt.

[0:22:41] Want ik weet niet hoe die wet precies naar de Kamer gaat komen.

[0:22:45] Het is altijd lastig om dan nu al exact een precies oordeel te vellen.

[0:22:49] Voorzitter, ik kom wel bij een ander punt.

[0:22:50] Dat is de overgang van huidige wet naar nieuwe wet.

[0:22:52] En dat is het punt van de verplichte ledeneis.

[0:22:58] Laat ik vooropstellen dat het heel goed is dat omroepen, en sommige omroepingen zijn er beter in dan andere, aan ledenbinding doen.

[0:23:04] Dat doen wij een partij ook.

[0:23:05] Maar de verplichting is nu zo in de wet dat als je die ledenaantal niet hebt, dat je niet...

[0:23:12] Omroep mag zijn.

[0:23:13] Dat is de huidige wet.

[0:23:14] Maar nu komt het gekke.

[0:23:15] In de nieuwe wet wordt die ledeneis als enige criterium losgelaten.

[0:23:19] Dus we hebben eigenlijk van nu naar 2029 een hele gekke fase.

[0:23:23] We dwingen vooral kleinere omroepen om verenigingsgeld, geen belasting aan, want dat mag niet van de wet, maar ook gewoon eigen middelen in te zetten.

[0:23:31] Terwijl dat ook, en dat mag wel, naar programma's kan gaan.

[0:23:34] U hebt nog 50 seconden om tot een afronding te komen.

[0:23:36] Ja, ik kom tot eenafrondingen.

[0:23:37] En wij... 50 seconde?

[0:23:40] Oh, gaat lukken.

[0:23:40] Wij willen een overbrugging voor dit probleem.

[0:23:46] Wij denken zelf aan hetzij een spoedamendement, een motie is misschien net te laat gezien het proces.

[0:23:52] Maar wij denken heel graag mee in oplossingen.

[0:23:54] Wij vinden het een hele ongelukkige overgang waar we nu in zitten.

[0:23:59] Ik zou zeggen, kijk hier nog eens goed naar via de voorzitter richting de minister.

[0:24:04] En ik heb nog andere punten rondom de wetnormering topinkomens.

[0:24:07] Ook nog rondom the governance.

[0:24:11] Maar die ga ik allemaal maken bij de wetsbehandeling.

[0:24:15] Die kruid houd ik nog even droog.

[0:24:18] Dank.

[0:24:19] Dan hebt u nog een vraag van de heer Krul.

[0:24:21] Ter verduidelijking krijgt de indruk dat de heer Mohandes leden vooral zijn molensteen ziet, maar voor heel veel omroepers en leden toch ook een kans om inkomsten te werven, om programma's te maken.

[0:24:30] Hoe ziet de heur Mohandis dat dan?

[0:24:31] Ik ben het volledig mee eens.

[0:24:34] Het is echt zo dat ik de waarde zie van, en ook in het nieuwe systeem moet er echt alle ruimte zijn om de...

[0:24:40] ...om de ledenbinding te waarderen.

[0:24:42] En dan moeten we dat debat nog met elkaar voeren straks bij het wetsvoorstel.

[0:24:45] Maar waar het om gaat is dat wij ook met elkaar hebben gezegd... ...dat er omroepen zijn, vooral kleinere omropen... ...die op een andere manier publieksbereik meten willen betrekken... ...en dat dat niet alleen maar langs de traditionele route moet van lid worden.

[0:24:58] Dat is nu ook losgelaten in het nieuwe wetsvoorspel.

[0:25:01] En ik vind dat we vooral voor die kleinere umroep iets moeten vinden.

[0:25:04] Maar die waarde van leden zien wij zeer.

[0:25:07] Maar niet als enige eis en als enig kritiek.

[0:25:10] De heer Krul.

[0:25:11] Ik ben het met de heer Mohandes eens.

[0:25:13] Het kan niet zo zijn dat de kleine omroep nu omvalt in een overgangsperiode.

[0:25:16] Maar is de heere Mohandens het er dan wel mee eens dat in het nieuwe bestel er nog steeds een ondertal moet zijn voor het omroephuis als het gaat om ledenaantal?

[0:25:23] De heere Mohandes, kort.

[0:25:25] Het zou kunnen.

[0:25:25] Ik denk dat opgeteld, als we als uitgangspunt nemen het totaalaantal...

[0:25:32] per omroephuis, dan zou het minder een probleem zijn dan hoe het nu is opgeschreven.

[0:25:38] Ik heb daar nog niet helemaal een ei over gelegd van zo moet het precies.

[0:25:41] Dus dat weet ik nog niet.

[0:25:43] Maar dat debat ga ik graag aan.

[0:25:44] Maar er is een ander punt wat de heer Krul aanzet, dat is belangrijker.

[0:25:47] Dat is dat we ook tempo moeten maken als Kamer, als kabinet met die wet.

[0:25:51] Ik maak me wel zorgen om het tempo.

[0:25:53] En dan moeten we echt alles op alles.

[0:25:55] Anders halen we 2029 niet.

[0:25:56] Dank u wel, voorzitter.

[0:25:59] Voorzitter, ik heb goed geluisterd naar de heer Mohandes... en ik ben benieuwd hoe hij kijkt naar het besluit van NPO... die gisteren is genomen om alsnog deel te nemen aan de Eurovision Songfestival.

[0:26:09] De heer Mohandes.

[0:26:10] Goeie vraag.

[0:26:11] Ik heb een jaar geleden bij...

[0:26:15] Toen AVROTROS had besloten om niet deel te nemen, toen werden ze ook politiek, maar ook publiek volop aangevallen.

[0:26:23] Wij hebben toen onze steun uitgesproken omdat ik ten principale vind dat een omroep dat besluit neemt.

[0:26:30] Het is heel verleidelijk om... Kijk, op alles heb ik een politieke opvatting en als het gaat om Gaza en...

[0:26:35] En alles wat er in het Midden-Oosten gebeurt, dan is het standpunt van mijn fractie al helder.

[0:26:39] Maar uiteindelijk, wat ik er ook van vind, is het niet aan de politiek om dat besluit te nemen of te corrigeren.

[0:26:45] Ja, dat kan ik vinden, maar uitendelijk ga ik er niet over.

[0:26:47] Want als ik zou zeggen het is fout of slecht, dan wek je ook de indruk dat wij erover zouden gaan.

[0:26:52] En ja, dat is helaas zoals het is geregeld.

[0:26:54] De heer Mohandes is lid van de grootste oppositiefractie in het huis.

[0:27:07] Dus het is juist belangrijk dat wij ons ook in dit debat uitspreken en afkeuren dat...

[0:27:13] NPO een PR-show van een genocidale staat mogelijk maakt.

[0:27:17] Dus ik vraag eigenlijk aan de heer Mohandes of hij dit stellig wil afkeuren.

[0:27:21] Dat de NPO dit besluit heeft genomen en gewoon deel gaat nemen aan de Eurovisie Songfestival.

[0:27:26] De heer Mohandes.

[0:27:27] Ja, voorzitter.

[0:27:27] Dank u wel.

[0:27:28] Volgens mij ga ik in herhaling vallen.

[0:27:29] Het is heel helder wat wij van de genocide vinden in het Midden-Oosten.

[0:27:33] Volgens mij steunen we elkaars moties heel vaak in de Kamer.

[0:27:35] Dus daar zit geen licht.

[0:27:37] Het punt is alleen dat het moment dat ik zou zeggen het is fout of slecht.

[0:27:41] Ik heb vorig jaar niet voor niets steun uitsproken voor de AVRO-tros.

[0:27:44] Maar ook omdat het aan de omroep is om die beslissing te nemen.

[0:27:49] Het is heel verleidelijk om er nu in die discussie te maken.

[0:27:51] Ik vind er van alles van, ook als privépersoon.

[0:27:53] Maar ja, als ik de indruk wek dat ik erover zou gaan.

[0:27:56] Dan verwacht men ook dat wij het zouden kunnen corrigeren.

[0:27:58] En dat is niet het geval.

[0:27:59] Zo is het niet geregeld.

[0:28:01] De heer Ergin tot slot.

[0:28:02] Voorzitter, waar het hier om gaat... is dat dus met Nederlands belastinggeld... met instemming dan van het parlement... als het parnement daar niks mee doet...

[0:28:12] IDF-soldaten op genocideverlof gewoon kunnen zingen en feesten en dansen terwijl de genocide gewoon doorgaat.

[0:28:18] Daar zouden we toch niet van moeten zeggen, wij steken onze kop in het zand.

[0:28:21] Daarvan zouden wij juist hier in de Kamer moeten zeggen... wij keuren dat af en wij roepen de minister op om hier werk van te maken.

[0:28:28] Gaat pro-denk daarin steunen als pro dat aan de minister straks gaat vragen?

[0:28:32] Het is een punt van orde.

[0:28:34] Er is pas sprake van genocide als het internationaal strafwoord dat heeft uitgesproken.

[0:28:40] En hierbij ook IDF-soldaten.

[0:28:43] Mevrouw Keijzer, het is geen punt van oude.

[0:28:45] We gaan verder met de beantwoording.

[0:28:46] Ik ben me voorgenomen om elke vergadering deze opmerking te maken.

[0:28:49] We gaan verder met de beantwoording van de heer Mohandes.

[0:28:53] Kort.

[0:28:53] En dan gaan we door met de woordvoering van de maas.

[0:28:57] We zitten al op een half uur.

[0:28:59] En we hebben nog tien sprekers te gaan.

[0:29:00] En ik wil die alle tien ook heel graag horen.

[0:29:03] Dus afrondend de heere Mohandis.

[0:29:06] Ik zie dat uit hoe u...

[0:29:08] Sorry.

[0:29:10] Ik zie dus uit hoe de heer Ergin dat voorstel gaat doen.

[0:29:13] Nogmaals, ik vind er van alles van.

[0:29:16] Ik heb er ook heel veel ongemak bij.

[0:29:18] Maar uiteindelijk de indruk wekken dat wij zouden kunnen zeggen... het gaat niet door als wij dat besluiten.

[0:29:23] Dat is gewoon niet hoe het is geregeld.

[0:29:25] Dan moet u de wet aanpassen, zou ik bijna willen zeggen, om die invloed te hebben.

[0:29:30] Dus ik wacht uw voorstEL af.

[0:29:31] Ik ben geïnteresseerd.

[0:29:36] Voorzitter, toen net ging het over zeggenschap.

[0:29:40] Of als je als partij ergens iets van zou moeten vinden.

[0:29:43] Of dat een omroep, of dat je iets moet zeggen over de inhoud van de omroeping.

[0:29:46] En toen zei de heer Mohandes, helaas, zo is het nu geregeld.

[0:29:51] Helaas.

[0:29:52] Zou meneer Mohanders, of zou het pro dat dan liever anders willen zien?

[0:29:55] De heer Mohandes.

[0:29:56] Ik denk dat als je het heel zuiver bekijkt, het heel goed is dat wij op geen enkele manier zouden bemoeien met de redactionele inhoud van welke omroep dan ook.

[0:30:05] Dus er zit geen helaas.

[0:30:06] Waar ik meer op doelde is dat in het maatschappelijk debat wij allemaal hier als mensen, maar ook als politici, mening hebben over van alles.

[0:30:14] Maar uiteindelijk gaan wij niet op de stoel zitten van een redactioneel besluit.

[0:30:19] Dat geldt voor elke omrol.

[0:30:20] Dank.

[0:30:20] Dan gaan we luisteren naar de heer Van der Maas van de VVD.

[0:30:00] is dat wij op geen enkele manier zouden bemoeien met de redactionele inhoud van welke omroep dan ook.

[0:30:05] Dus er zit geen helaas.

[0:30:06] Waar ik meer op doelde is dat in het maatschappelijk debat wij allemaal hier als mensen, maar ook als politici, mening hebben over van alles.

[0:30:14] Maar uiteindelijk gaan wij niet op de stoel zitten van een redactioneel besluit.

[0:30:19] Dat geldt voor elke omrol.

[0:30:20] Dank.

[0:30:20] Dan gaan we luisteren naar de heer Van der Maas van de VVD.

[0:30:24] Ja, hartelijk dank voorzitter.

[0:30:26] Belangrijk debat vandaag, want het gaat over de publieke omroep en dat staat voor een hele bijzondere opdracht.

[0:30:32] Het is in een medialandschap waarin mensen nieuws steeds vaker via social media, platforms en algoritmes krijgen, moet er een plek blijven waar Nederlanders terecht kunnen voor onafhankelijke journalistiek, voor betrouwbare informatie en een veelheid aan geluiden.

[0:30:47] De VVD heeft met het plan Martens Amerika het initiatief genomen voor een eenvoudige bestel met 4 plus 1 omrophuizen.

[0:30:53] En het is goed om te zien dat de nieuwe mediawet dan nu eindelijk ter consultatie ligt.

[0:30:58] Ik wacht uw consultatie en de daaropvolgende aanpassingen aan de wet af, maar toch wil ik in dit debat alvast twee kwesties even meegeven.

[0:31:05] De eerste is de dreigende noodzaak voor de bestaande omroepen om aan ledenwerving te doen.

[0:31:09] Een collega van Handels heeft het hier net over gehad.

[0:31:11] De pijldatum is vastgesteld op 31 december 2027 en dus dreigt er geld, tijd en energie in die overbodige ledenverving te worden gestoken.

[0:31:21] En dat is zeer onwenselijk, want dat is onnodige verspilling.

[0:31:23] En mijn vraag aan de minister is waarom zouden we dat laten gebeuren?

[0:31:27] Is die minister bereid om de ledenvereisten buiten werking te stellen, bijvoorbeeld via een spoedwet?

[0:31:32] Die oplossing moet er wel echt komen, want dan kunnen de oproepen zich richten op de hervorming.

[0:31:36] En dat heeft echt prioriteit wat ons betreft.

[0:31:39] En als die bereidheid er niet is, dan twijfel ik er niet aan dat de Kamer daar het voortouw in zal nemen samen met Mohandes.

[0:31:47] U heeft een interruptie van de heer Krul.

[0:31:49] Vindt de heur van de Maas de ledenwerfcampagnes van de VVD verspilling?

[0:31:54] De heur Van der Maas.

[0:31:56] In een systeem waarbij verenigingen bezig zijn met maatschappelijke steun te zoeken, is ledenwerving natuurlijk heel noodzakelijk.

[0:32:04] Maar als we nu kijken naar een hervorming van het bestel waarbij die ledenverving waarschijnlijk veel minder belangrijk wordt, we weten nog niet precies wat de mix wordt, is dat nu overbodig.

[0:32:12] Ik denk dat we dat niet moeten doen en dat we die omroepen niet moeten belasten, juist nu met die hele exercitie, echt zonde van het geld.

[0:32:18] U vervolgt.

[0:32:19] Of u hebt nog een interruptie van de heer?

[0:32:21] Voorzitter, nogmaals, ik ben het eens met het voorstel dat in die overbruggingsperiode we iets met dat ledenkriterium moeten doen.

[0:32:26] Maar is de heur Van der Maas het wel met ons eens dat in het nieuwe bestel die ledenverenigingen nog steeds een belangrijke rol hebben?

[0:32:32] De heer Van derMaas.

[0:32:34] Nou, ik denk dat die vereniging, die zijn echt wel een organisatie van leden die een bepaalde stroom vertegenwoordigen.

[0:32:41] En die hebben een rol.

[0:32:41] En welke rol dat wordt, daar moeten we naar kijken in de nieuwe mediewet.

[0:32:45] Ja, u vervolgt.

[0:32:47] Oké.

[0:32:48] Ja, dan de tweede kwestie.

[0:32:49] En dat is dat in het huidige wetsvoorstel het systeem gesloten.

[0:32:54] Ja er is geen mogelijkheid om een omroephuis te vervangen.

[0:32:56] Mocht zo'n huis zich niet aan de regels houden.

[0:32:59] Ja en dat willen wij toch eigenlijk wel anders zien.

[0:33:01] Het zou goed zijn als er toch een exitclausule in die nieuwe wet komt.

[0:33:05] Zodat er uiteindelijk toch ultiem ingegrepen kan worden bij een omropenhuis.

[0:33:09] En dit moet uiteraard onder strikte voorwaarden, dat is duidelijk.

[0:33:12] En heel nauwkeurig en zorgvuldig.

[0:33:14] En mijn vraag aan de minister is hoe zij dat ziet.

[0:33:16] Of ze bereid is om zo een clausule op te nemen.

[0:33:19] En als dat niet zo is, dan vraag ik mij af hoe gaan we dan om met zo'n casus als ongehoord Nederland die we nu hebben voorliggen.

[0:33:27] Voordat u vervolgt, de heer Van Houwelingen.

[0:33:29] Als ik de VVD zorg, gaat het hele bestel dus op slot?

[0:33:32] De leden doen er niet meer toe, dat is een invloed die van buiten komt.

[0:33:34] Maar ook, straks kan er geen nieuwe omroep toetreden, want het bestel gaat op slot.

[0:33:38] Dus waar moet dan de vernieuwing nog vandaan komen?

[0:33:40] Dat is mijn vraag.

[0:33:40] De heer van der Maas.

[0:33:42] Het is jammer dat de heer Van Houwelingen niet goed geluisterd heeft, want ik ben juist voorstander van een exit-clausule, zodat je er één in en er één uit doet.

[0:33:49] Dus ik benjuist geen voorstand van een volledig gesloten systeem.

[0:33:53] Ik ben voorstand ervan toch in en uit te kunnen bewegen.

[0:33:56] De heer van Houweningen.

[0:33:57] Juist dan een verduidelijkingsvraag.

[0:33:59] Betekent dat dat een nieuwe omroep die de bestel in wil, ook als de rest functioneert en dus geen omroepsuitoefening in kan komen?

[0:34:06] Kan dat bij de VV?

[0:34:07] De heere Van der Maas.

[0:34:09] Nee, we houden wel vast aan het aantal omroephuizen.

[0:34:12] Maar als er een geluid dominant wordt of echt heel erg naar voren komt in de samenleving... dan moet die ergens zijn beslag vinden in de omrophuizen.

[0:34:21] En het is ook aan de minister om ervoor te zorgen dat dat dan ook in die omroaphuizen landt.

[0:34:25] De heer Van Houweling.

[0:34:26] Ja, maar dit is toch een fantasieverhaal?

[0:34:28] Dus straks gaat Ongehoord Nederland eruit.

[0:34:31] Die hebben bijvoorbeeld interviews met mensen als Philip de Winter.

[0:34:32] Gaat dan BNR-Vaar dat doen?

[0:34:34] Het is toch zo'n fantasie verhaal dat dat gaat gebeuren?

[0:34:36] Dus ben je dat toch kwijt, die vernieuwing?

[0:34:38] De heere Van der Maas.

[0:34:41] Nou nee, het is juist de bedoeling dat als Ongehoord Nederland inderdaad het bestel verlaat, dat we dat geluid en die stroming, dat die ruimte krijgt weer in het bestpel.

[0:34:50] Want het gaat niet om het geluiden dat we uitsluiten, het gaat om de organisatie die het niet goed doet.

[0:34:54] Maar daar kom ik zo op in mijn bijdrage.

[0:34:57] Eén heel kort, zegt de heer Van Houwelingen.

[0:34:58] De heer van Houweningen.

[0:34:59] Oké, dus de VVD denkt dan straks als Ongoord Nederland eruit... is dat bijvoorbeeld BNR en VARA interview met Philip de Winter gaat doen.

[0:35:05] Of dat KRO en NCV kritisch item over de Oekraïne oorlog gaan doen.

[0:35:08] Dat gaat toch nooit gebeuren?

[0:35:09] Dat we hier met z'n allen zo fariseeën zijn dat we dat geloven, dat irriteert me.

[0:35:13] Zeg dan gewoon eerlijk dat je het bestel op slot wil doen.

[0:35:16] De heer Van der Maas.

[0:35:17] Nee, het eerlijke verhaal is juist dat we dat niet gaan doen.

[0:35:20] Dat juist het geluid wel gehoord moet worden.

[0:35:21] En ik heb ook al geluiden gehoerd uit de omgeving dat er best wel omroepen zullen zijn die dat op gaan nemen.

[0:35:26] En mocht dat niet gebeuren, dan kijken we naar de minister die dan de taak heeft om die pluriformiteit toch goed te borgen in het systeem.

[0:35:33] Dus waar de heer van Houwelingen misschien wat sceptisch is, ben ik dat niet.

[0:35:37] Ik vind ook dat wij daar een rol in hebben om dat te gaan doen

[0:35:40] Mevrouw Keijzer.

[0:35:41] En hoe voorkom je dan dat tegen de tijd dat we de minister de maat nemen en vragen waarom zijn er geen conservatieve geluiden in de media, dat dan de reactie zal zijn ik heb me niet te bemoeien met de inhoud van de media?

[0:35:53] De heer Van der Maas.

[0:35:55] We gaan natuurlijk een nieuwe mediawet creëren.

[0:35:58] We hebben daar een mediaopdracht in en we zullen dus wel gaan zien dat die pluriformiteit daarin landt.

[0:36:04] Dat zal als opdracht meegaan worden.

[0:36:06] Mevrouw Keijzer.

[0:36:07] Dat is geen antwoord op mijn vraag.

[0:36:08] Dan heb je opgezeven dat het pluriform wordt, maar vervolgens zegt de minister als je zegt dat het niet pluriform genoeg is, ik heb me niet te bemoeien met de inhoud van de media.

[0:36:16] Dus hoe los je dat dan op?

[0:36:17] De heer Van der Maas.

[0:36:19] Ik ga er even vanuit dat de minister dan zal zeggen dat ze zich niet met de inhoud van het programma is bemoeid, maar ze heeft wel te maken en wel de verantwoordelijkheid voor de pluriforniteit.

[0:36:28] Mevrouw Keijzer.

[0:36:30] Ik vind het een fantastisch systeem, die 30 seconden, want dan komt er een beetje leven in het debat.

[0:36:34] Maar dit gaat dus niet werken.

[0:36:35] Want dan bemoei je je dus met de inhoud van de media.

[0:36:38] Ziet de heer Van der Maas dat?

[0:36:41] De heer van der Maes.

[0:36:42] Nou, ik stel voor dat we deze discussie gaan doen op het moment dat we echt de mediawet voor hebben liggen.

[0:36:46] Dat hebben we nu nog niet.

[0:36:47] Om te kijken hoe dat geborgd gaat worden in de nieuwe wet.

[0:36:50] En dan kunnen we daar een hele goede discussie over hebben.

[0:36:51] Want op dit moment is het een beetje praten in het luchtleden.

[0:36:54] Want we weten nog niet eens waar we het af hebben.

[0:36:56] U vervolgt.

[0:36:58] Ja, waar had ik het over?

[0:37:01] De exit clause had ik al gehad.

[0:37:03] Dan de positie van de makers.

[0:37:06] Dus degene die de content produceren.

[0:37:08] Ik verneem geluiden van die makers dat ze het erg moeilijk hebben.

[0:37:12] Vooral ook omdat het lijkt dat er juist in die budgetten gesneden wordt.

[0:37:15] Door omroepen en in plaats van overhead of bestuurlijke lager waar eigenlijk ingesneden zou moeten worden.

[0:37:21] Ik vraag aan de minister, ziet u die trend ook?

[0:37:25] Maakt u zich daar zorgen over?

[0:37:27] En hoe staat het met de uitvoering van de motie uit januari om een overheidsnorm op te leggen?

[0:37:30] Ik dacht dat dat de motgie was van mevrouw Van der Plas.

[0:37:34] Dus hoe staat dat daarmee?

[0:37:36] Ja, dan de situatie rondom NPO Luister.

[0:37:38] Het is nog steeds zo dat er geen goede samenwerking met een aantal private mediapartijen zijn opgezet.

[0:37:43] Zo zegt NPO Luister bijvoorbeeld dat er geen plannen zijn om in gesprek te gaan met losse streams.

[0:37:48] Dit betekent dat de motie over het openstellen van NPO-Luister na 3,5 jaar nog steeds niet tot uitvoering is gekomen.

[0:37:54] Wat vindt de minister daarvan en wat gaat ze daaraan doen?

[0:37:58] Ja, en dan voorzitter de uitsmijter, letterlijk en figuurlijk.

[0:38:00] Dat is dan dus ongehoord Nederland.

[0:38:03] De mening van de VVD is duidelijk.

[0:38:04] Wij steunen de minister in haar voorgenomen beslissing.

[0:38:06] Maar ik wil toch wel één onderscheid heel scherp blijven maken.

[0:38:10] Het gaat niet over de vraag of ik of de VVD het eens of oneens is met het geluid van Ongehoord Nederland.

[0:38:15] Daar gaat dit niet over, zeker niet.

[0:38:17] Want in een pluriform bestel moet juist ook ruimte geboden worden aan opvattingen die politici, andere omroepen, journalisten niet bevallen.

[0:38:25] Die ruimte moet er zijn, dat staat buiten kijf.

[0:38:28] De echte vraag is wat mij betreft of een organisatie die met publiek geld programma's maakt... ...zich houdt aan de regels en aan de normen die voor iedere omroep gelden.

[0:38:36] Ongeacht de stroming, ongeacht het geluid.

[0:38:39] In dat kader is het dan ook goed om te zien dat de minister zorgvuldig te werk gaat...

[0:38:43] En dat zij, ON, voldoende ruimte biedt voor hoor en wederhoor.

[0:38:48] Maar toch een bijzonder belangrijke vraag.

[0:38:50] Kan de minister garanderen dat uitsluitend het handelen en de functioneren van ON als organisatie wordt beoordeeld?

[0:38:57] En niet de politieke of maatschappelijke inhoud en opvattingen van ON?

[0:39:01] Want juist daar ligt wat mij betreft die essentiële grens.

[0:39:04] En ik wil die grens tussen niet bemoeien met de inhoud... ...en de rechtmatige handhaving van de regels echt heel scherp trekken.

[0:39:09] U hebt een interruptie van mevrouw Keijzer en daarna volgen er nog meer.

[0:39:14] Even niet dat ik het ermee eens ben, maar twee van de bezwaren waren dus... een interview over de oorlog in Oekraïne en een interview... over de demografische samenstelling van de bevolking.

[0:39:26] Dat is nou precies zo'n voorbeeld van een geluid wat je niet hoort... en dat je dus elders niet vindt.

[0:39:34] En hoe kan dat dan hier het bezwaar zijn...

[0:39:38] De heer Van der Maas.

[0:39:40] Nou, het ging niet zozeer over de inhoud als wel over de manier waarop journalistiek wordt uitgeoefend en dat dat niet op een integere manier gebeurde en dat ze volgens mij zich ook niet aan hun eigen redactiestatuut hielden.

[0:39:50] En dat dat het probleem was, niet de onderwerpen en de inhout.

[0:39:55] Mevrouw Keijzer.

[0:39:56] Het is een springende punt, voorzitter, want bij andere talkshow hoor je het tegenovergestelde, waar ook kritische vragen op gesteld kunnen worden en die gebeuren daar niet.

[0:40:05] Dus hoe voorkom je nou dat je straks een stelsel hebt waar alleen maar links progressieve geluiden komen?

[0:40:10] Hoe gaat de heer Van der Maas dat organiseren?

[0:40:14] Wij gaan dat samen organiseren in een nieuwe mediawet die komt.

[0:40:17] En daar moeten we ervoor zorgen dat het zowel van links naar rechts allemaal een beslag krijgt in dat bestel.

[0:40:23] Dat is het allerbelangrijkste.

[0:40:24] Mevrouw Keijzer.

[0:40:25] Terug naar ON.

[0:40:27] Het bezwaar is dus dat er onderwerpen aan de orde zijn geweest zonder tegenvragen.

[0:40:33] Dat gebeurt bij andere interviews ook.

[0:40:36] Daar prevaleert het links progressieve geluid en daar hoor ik de heer Van der Maas niet.

[0:40:40] Hoe zit dat?

[0:40:41] De heer van der Maes.

[0:40:42] Nou, het gaat niet alleen over die journalistieke integriteit voor wat betreft de programma's.

[0:40:45] Het ging ook over de governance.

[0:40:46] Het gingen over het verkeerd besteden van geld.

[0:40:48] Er zijn nog veel meer gronden op basis waarvan de minister een voorgenomen besluit heeft genomen.

[0:40:53] Dus daar kunnen we op inzoomen.

[0:40:56] Daar hebben we het net over gehad.

[0:40:57] Maar er ligt nog veel bezwaren ten opzichte van een ongehoord Nederland.

[0:41:00] Mevrouw Keijzer.

[0:41:01] Ja, voorzitter.

[0:41:01] Een van die bezwarenen was een onvoldoende samenwerking.

[0:41:04] En dat is tot twee keer aan toegevraagd aan de NPO.

[0:41:06] En een tweede keer zeiden ze ja, nee, dat is ook echt zo hoor.

[0:41:09] Ziet de heer Van der Maas niet dat dit misgaat?

[0:41:14] Dat je dus iets nu doet op basis van argumenten die in het spiegelbeeld ook gelden, maar daar heeft het geen consequenties.

[0:41:22] De heer van der Maes.

[0:41:24] Een als-dan figuur is dit, waarbij we een situatie voor willen hebben liggen waar er sancties zijn genomen.

[0:41:31] Waarbij duidelijk is dat er juridische grond is voor een beslissing ten opzichte van een hypothetische kwestie die niet onderzocht is.

[0:41:39] Waar we onafhankelijke instituties voor hebben die dat moeten toetsen, maar die niet tot dat soort conclusies komen.

[0:41:45] Dus ja, dat is mijn antwoord daarop.

[0:41:47] Het is geen goede vergelijking.

[0:41:50] De heer Van Houwelingen.

[0:41:51] Als andere omroepen verspreiden we continu misinformatie of desinformatie.

[0:41:55] Bijvoorbeeld Rob Jetten van Stiktoff is een verstikkende deken.

[0:41:57] Dat is natuurlijk onzin, daar werd hij niet op doorgevraagd.

[0:41:59] Al dat soort zembla, die tweets fabriceren.

[0:42:01] En daar hoor je dan niemand wat over.

[0:42:04] Dat zit toch bij twee matenmeten?

[0:42:06] De heere Van der Maas.

[0:42:07] Ja, dit is de tweede keer dat de heer van Houweningen over twee matemeten begint.

[0:42:11] Er zijn eigenlijk drie instanties bij betrokken bij het beoordelen van integriteit.

[0:42:18] De ombudsman en de NPO en het commissariaat, dat zijn onafhankelijke instituties.

[0:42:22] Die hebben wij samen opgezet met z'n allen, democratisch.

[0:42:25] De integriteit van die instituties stel ik niet ter discussie.

[0:42:28] En ook niet de manier waarop zij dit doen.

[0:42:30] Ze komen met onafhandelijke rapporten, objectieve rapporten.

[0:42:33] En op basis daarvan worden die beslissingen genomen.

[0:42:37] Ja, een van de instituties, commissariaat van de media, waar de minister zwaar op bleut daarvan, die hebben zelf gezegd dat het fragment wat ze omgezet hebben, was het kantelpunt.

[0:42:43] Vervolgens heeft die voorzitter ook nog gezegд dat het Hitler-Veerlingen was, wat desinformatie is.

[0:42:47] En Lubach zelfs zo zegt.

[0:42:49] Dus dat is dan toch een bevorderd instituut?

[0:42:52] De heere Van der Maas.

[0:42:54] Wat mij betreft lag het beslispunt al voor dat filmpje.

[0:43:00] Dat filmpjes is misschien wel de druppel die de al ver overlopende emmer... Ja, dat was die druppels.

[0:43:09] Het lag er al voor.

[0:43:10] Daarvoor was al duidelijk dat Onkoord Nederland zich gewoon niet hield aan de verschillende eisen en op basis daarvan

[0:43:17] ...was er al grond voor de beslissing, niet het filmpje.

[0:43:20] Dat is dus juist niet het geval.

[0:43:22] Er lag een brief een maand geleden van de NPO... ...we zien geen reden om de licentie in te trekken.

[0:43:26] Toen toevallig een dag later kwam dat filmpjes... ...dan zegt de minister tegen de NBO, dat andere instituut waar u zich achter verscheldt... ...oh, weet je dat wel zeker?

[0:43:32] En toen, oh ja, nee, we willen toch dat de licentiën wordt ingetrokken.

[0:43:34] Het heeft toch alles met dat fragment te maken?

[0:43:36] Ook als je de chronologie bekijkt en wat het commissariat van de media erover zegt.

[0:43:39] Ja, dat mensen dat hier niet willen herkennen, het is net of ik in een soort zombiefilm zit.

[0:43:44] De de heer van der Maas.

[0:43:46] Nou, interessant dat u een zombiefilm noemt natuurlijk, maar daar gaat het helemaal niet om.

[0:43:50] De NPO heeft gezegd dat ze in eerste instantie de juridische grondslag niet konden beoordelen.

[0:43:55] Ze hebben niet gezegden dat het niet nodig was.

[0:43:58] U interpreteert de eerste brief van de NPO niet op de juiste manier.

[0:44:01] Zo is het niet.

[0:44:02] Later komen ze tot ander inzicht, omdat ze nog een keer zorgvuldig overwegen, omdat de minister nog eens vraagt, doe dat nou zorgveldig.

[0:44:08] En dan krijg je een nadere precisering van wat ze al vonden.

[0:44:13] De heer Ergin.

[0:44:15] Voorzitter, vindt de VVD juist om te voorkomen dat we eigenlijk een slachtofferrol hier van sommige collega's zien, maar ook de discussie van of de minister nou inhoudelijk wel of niet ingrijpt, vind de VvD dat de minister gewoon veel eerder had moeten ingrijpen?

[0:44:30] De heere Van der Maas.

[0:44:32] De minister is wat mij betreft heel zorgvuldig teweeg gegaan.

[0:44:36] Die heeft zeer goed overwogen wat er gaande is.

[0:44:39] We zullen zien wat de wederhoor van ON nog op gaat leveren, want we zijn nog niet klaar met dat proces.

[0:44:44] Ik vind dat ze dat heel zorgtvuldige doet.

[0:44:47] Ik denk wel dat het filmpje niet de aanleiding is om de beslissing te nemen.

[0:44:52] Dat lag al daarvoor, want toen waren de sancties al genomen.

[0:44:54] Toen werd er al voldaan aan de eisen van de wet zoals collega Mohandas dat noemde.

[0:44:59] Dus het beslismoment, het toetsmoment lag er al voor.

[0:45:03] De heer Ergin.

[0:45:05] Dat wat de VVD zegt klopt, maar tegelijkertijd ook weer niet.

[0:45:10] Omdat we allemaal voelen en weten en zien dat dat fragment waar een hieterreclame werd gedaan, dat dat eigenlijk wel de aanleiding is geweest voor dit besluit.

[0:45:20] En volgens mij moeten we daar ook eerlijk over zijn.

[0:45:21] En ik zou aan de VvD gewoon willen vragen of we die grens niet veel eerder hadden moeten trekken.

[0:45:26] Veel eerder.

[0:45:27] De heerd van der Maas.

[0:45:28] Ja, dit is een antwoord dat ik net ook al heb gegeven.

[0:45:30] Dus ik vind dat het toetsmoment lag er al voor.

[0:45:33] Persoonlijk vind ik dat filmpje natuurlijk verschrikkelijk, laat ik dat heel duidelijk zijn.

[0:45:37] Maar nogmaals, dat is niet wat mij betreft de aanleiding geweest voor de beslissing.

[0:45:41] Die lag eral voor en het is een wat mij bedreft goed juridisch onderbouwde beslissingen.

[0:45:46] De heer Ergin.

[0:45:48] Hoe verklaart de VVD dan dat de NPO in 2023 al zei, trek die licentie in?

[0:45:55] Dus hoe verklaardt de heer de VvD dan, dat er toen niet is ingegrepen, maar pas veel later, toen er niet de reclame werd bedreven?

[0:46:04] Ja, u komt iedere keer met dat Hitler-filmpje.

[0:46:07] En nogmaals, dat is een verschrikkelijk filmpje.

[0:46:08] Echt, dat heb ik met afschuw bekeken.

[0:46:10] Maar dat was niet het punt.

[0:46:12] In 2023 was de situatie anders.

[0:46:14] Lagen er andere beslissingen voor.

[0:46:16] Dus ik denk niet dat dat vergelijkbaar was.

[0:46:20] Dan hebt u nog 45 seconden om uw betogen af te ronden.

[0:46:26] Ja, ik had alleen nog maar één vraag aan de minister.

[0:46:30] En dat was...

[0:46:31] Als inderdaad deze beslissing nu over ongehoord Nederland doorgezet wordt, en dat moet dan naar wederhoor en dat wordt heel zorgvuldig, dan is wel mijn vraag aan de minister, en dan kom ik ook een beetje tegemoet aan de interrupties aan die kant.

[0:46:43] Waar gaat dat vertegenwoordigde geluid dan landen in het bestel?

[0:46:47] Want dat is wel nodig voor de pluriformiteit.

[0:46:50] Hoe ziet die minister dit en hoe gaat ze dit doen?

[0:46:52] En dat tot zover, voorzitter.

[0:46:55] Dank, dan hebt u nog een interruptie van mevrouw Nanninga.

[0:46:58] Ja, gewetensvraag aan mijn liberale ambtsgenoot.

[0:47:01] Die zegt zich zorgen te maken over de makers van content.

[0:47:03] Dat begrijp ik.

[0:47:05] Zijn we niet gewoon concurrentievervalsing aan het plegen met een gesubsidieerde publieke omroep op commerciële content?

[0:47:13] Nou, wat we hebben opgezet is een publieke omroep die een hele duidelijke mediaopdracht heeft.

[0:47:17] Die kennen we allemaal.

[0:47:19] En daarnaast hebben we commerciële zenders.

[0:47:20] En we moeten er wel voor zorgen dat dat een gelijkspeelveld blijft.

[0:47:25] In de zin van dat we de commerciöle partijen ruimte moeten geven.

[0:47:28] En dat we bijvoorbeeld op reclamegebied...

[0:47:30] En ervoor moeten zorgen dat de publieke omroep dat niet gaat opslokken.

[0:47:33] Want dan geven we commerciële partijen niet voldoende lucht om te kunnen leven.

[0:47:36] Dus het is een heel belangrijk punt, vind ik ook.

[0:47:39] En die balans moeten we echt heel goed in de gaten houden.

[0:47:42] Mevrouw Nanniga.

[0:47:44] Ja, die opdracht die wij met z'n allen bedacht zouden hebben...

[0:47:48] Ik niet, maar VVD wel.

[0:47:49] Dat is geen regenbuitje, dat overkomt ons niet.

[0:47:51] Dan kunnen we gewoon beslissen daarmee op te houden?

[0:47:55] Inderdaad, dat is inderdaadaan aan ons.

[0:47:58] Zeker nu we een nieuwe mediawet voor krijgen.

[0:48:02] Dan zou dat kunnen.

[0:48:03] Wij als VVD zien wel nog steeds een sterke rol voor de publieke omroep.

[0:48:10] Dan is er nog een vervolgvraag van mevrouw Nanika.

[0:48:16] Zou die dan bijvoorbeeld sport en entertainment niet moeten schrappen?

[0:48:19] Dat we gewoon een informatiekanaal, het is publiek geld, we verstoren de markt ermee.

[0:48:23] Daar zou de VVD toch in mee moeten kunnen gaan?

[0:48:26] Nou, die publieke medieopdracht, u noemt sport en entertainement.

[0:48:29] Dat zijn ook twee elementen waarvan ik vind dat we heel zorgvuldig mee om moeten gaan.

[0:48:34] En kijken in hoeverre dat erbij hoort.

[0:48:36] Ik denk zelf dat er wel een rol is.

[0:48:38] Hoe die rol er precies uitziet, daar moeten we over in het debat, denk ik.

[0:48:43] Goed, daarmee bent u aan het eind gekomen van uw inbrengen.

[0:48:45] Ik kreeg ondertussen een verzoek van mevrouw Van der Plas of zij misschien nu haar woordvoering zou mogen doen.

[0:48:52] Omdat zij zometeen plenair moet voorzitten en bij de stemming aanwezig moet zijn.

[0:48:55] Dus ik zie niemand me zwaar maken.

[0:48:59] Ja, mevouw Van Der Plas.

[0:49:01] De stemming heb ik al geregeld.

[0:49:03] Dat doet een collega Kamerlid.

[0:49:05] Maar ik moet wel zo vanaf rond een uur of twee kwart over twee plenär voorzitter.

[0:49:09] Om dat andere voorzitters waren verhinderd.

[0:49:12] Dus als ik zo rond een uur of kwart voor twee mag, dan zou ik dat heel fijn vinden.

[0:49:19] Ik had begrepen, sorry, ik heb het zelf verkeerd gelezen.

[0:49:22] Ja, maar ik zie de heer Krul instemmend knikken.

[0:49:25] Dus dan gaan we gewoon nu eerst uw woordvoering doen.

[0:49:28] En dan vervolgen we daarna op volgorde zoals die was.

[0:49:31] Mevrouw van der Plas van de BBB.

[0:49:34] Ja dank u wel en dank aan de lieve collega's die met me meedenken.

[0:49:38] En aan de voorzitter natuurlijk ook.

[0:49:41] Ja, voorzitter.

[0:49:43] Vroeger had je thuis drie televisiezenders en toen ik opgroeide waren het er zelfs nog maar twee.

[0:49:48] En als het acht uur journaal begon wist ongeveer heel Nederland wat er die avond besproken zou worden.

[0:49:54] En tegenwoordig heeft een gemiddeld huishouden waarschijnlijk meer streamingdiensten dan wij vroeger aan televisiezenders hadden.

[0:50:01] En een jongere die nieuws zoekt begint misschien eerder op TikTok, YouTube dan bij NPO1.

[0:50:06] En dat is geen nostalgische constatering.

[0:50:09] Het laat zien voor welke opgave de publieke omroep staat.

[0:50:12] Want terwijl de wereld onder de pubnieke omgroep fundamenteel is veranderd, hebben wij nog steeds een bestel dat voor een belangrijk deel uit een andere tijd komt.

[0:50:21] De evaluatiecommissie gebruikt grote woorden.

[0:50:24] Zij spreekt zelfs over een extensiële uitdaging.

[0:50:28] BBB vindt vooral dat die constatering tot een heel simpele vraag moet leiden.

[0:50:33] Waarvoor hebben we in 2026 een publieke omroep nodig?

[0:50:37] En wat moet die publiekenomroep aantoonbaar beter doen dan de rest?

[0:50:41] Voor ons begint het antwoord bij de publieke taak.

[0:50:44] Betrouwbare journalistiek, herkenbare pluriformiteit, dus veelzijdigheid, onafhankelijkheid en programma's die van publiek waarde zijn.

[0:50:53] En daar wringt het juist.

[0:50:55] De commissie constateert dat de NPO veel doelstellingen en prestatieafspraken gewoon haalt, maar tegelijkertijd...

[0:51:02] onvoldoende scherpte heeft op haar eigen kernwaarden.

[0:51:05] En dan moeten we ons toch afvragen, meten we dan wel de goede dingen?

[0:51:09] Vraag ik ook aan de minister.

[0:51:11] Kan de minister aangeven hoe zij in het nieuwe bestel voorkomt dat we opnieuw een prachtig stelsel van prestatieafspraken, jaarplannen, evaluaties bouwen, terwijl onvuldoende duidelijk is of Nederlanders daadwerkelijk meer pluriformiteit, betrouwbaarheid en publieke waarde ervaren?

[0:51:28] Voorzitter, dan de vier omroephuizen.

[0:51:30] BWB ziet dat het huidige versnippende bestel eenvoudiger en slagvaardiger kan, maar vier omhoephuize zijn geen doel op zichzelf.

[0:51:38] En nou wordt gezegd we gaan van concurrentie naar samenwerking.

[0:51:41] Ja prima, maar als straks dezelfde mensen, dezelfte structuren en dezelfden kosten simpelweg onder vier nieuwe naambordjes worden gehangen, dan hebben we geen hervorming, maar dan hebben gewoon een hele dure reorganisatie.

[0:51:55] En daar zijn we kritisch op.

[0:51:56] De Kamer heeft onze motie aangenomen voor een duidelijke overhead norm voor de gehele publieke omroep.

[0:52:02] Maar het tweede deel van onze moties, dat bestuur, toezicht en directie bij bezuinigingen tenminste evenredig moeten meebewegen, wil de minister niet uitvoeren.

[0:52:12] En daarbij wordt verwezen naar de onafhankelijkheid van de publieken omropen.

[0:52:15] En ik vind dat moeilijk uit te leggen.

[0:52:17] Onafhankelijk is essentieel voor journalistiek.

[0:52:20] Maar onafankelijkheid kan toch ook geen argument zijn om geen eisen te stellen

[0:52:25] aan de doelmatige besteding van belastinggeld.

[0:52:28] Waarom wordt een aangenomen Kamermotie hier feitelijk maar half uitgevoerd, vraag ik de minister?

[0:52:34] En kan de minister vandaag gewoon toezeggen dat de vorming van vier omroephuizen leidt tot minder bestuurders, minder managementlagen en minder overhead?

[0:52:43] Voor ons geldt een hele simpele regel.

[0:52:45] Het geld moet zoveel mogelijk op het scherm, op de radio en bij de makers terechtkomen en niet in de bestuurskamer.

[0:52:53] Voorzitter, dan onpartijdigheid.

[0:52:54] De publieke omroep wordt betaald door alle Nederlanders.

[0:52:57] En dan mogen alle Nederlanden ook verwachten dat de nieuwsvoorziening betrouwbaar en onpartijdig is.

[0:53:02] En wij hebben al eerder onze zorgen daarover geuit.

[0:53:05] Journalisten moeten kritisch zijn, graag zelfs.

[0:53:08] Maar kritisch zijn is iets anders dan soms wel neigen naar activisme.

[0:53:14] Feiten en meningen moeten herkenbaar van elkaar worden onderscheiden.

[0:53:18] Nieuws en opinie moeten niet ongemerkt door elkaar heen gaan lopen, want een publieke nieuwsvoorziening ontleent haar gezag

[0:53:25] Juist aan het vertrouwen dat zij niet voor of tegen een politieke of maatschappelijke opvatting bericht.

[0:53:32] Dat betekent dat ieder onderwerp precies 50-50 moet worden behandeld.

[0:53:37] Of dat de politiek zich met redacties niet moet bemoeien.

[0:53:41] U hebt nog één minuut om tot een afval in te komen.

[0:53:44] Ja, dat gaat me denk ik wel lukken.

[0:53:45] Het betekent wel dat dezelfde journalistieke maatstaven voor verschillende partijen, personen en maatschappelijke opvattingen moeten gelden.

[0:53:52] En daarom vraag ik de minister welke concrete waarborgen bestaan er in het nieuwe bestel voor onpartijdige nieuwsvoorziening en een duidelijke scheiding tussen feiten, duiding en opinie.

[0:54:02] En hoe wordt straks onafhankelijk getoetst of de publieke omroep daarin daadwerkelijk slaagt zonder dat de politiek zich met journalistieken inhoud gaat bemoeien.

[0:54:10] Want als een publieke omroep door een substantieel deel van Nederland niet meer wordt ervaren als een onafhankelijke nieuwsvoorziening, maar als deelnemer aan het maatschappelijke debat, dan hebben we een probleem dat niet met de nieuwe organisatiestructuur wordt opgelost.

[0:54:24] Voorzitter, afrondend, wij zien de noodzaak om het bestel te reformen, maar minder omroeping op papier is nog geen betere publiek omroept.

[0:54:31] Wij willen een publieke omroep die veelzijdig is in wat mensen daadwerkelijk zien en horen, onafhankelijk is in zijn journalistiek, streng is op de journalistieke kwaliteit en zuinig is met publiek geld.

[0:54:44] Ik denk dat ik er door mijn minuut heen ben.

[0:54:45] Dat klopt inderdaad.

[0:54:46] Dank u wel.

[0:54:47] U hebt nog wel een interruptie van de heer Van Houwelingen.

[0:54:50] Veel dank voor uw betoog.

[0:54:51] En hoe kijkt mevrouw Van der Plas, u heeft gehoord, u aan tegen de intrekking van de licentie van Ongehoord Nederland.

[0:54:57] Hoe kijkt BBB daar tegenaan?

[0:54:58] MevrouWanDerPlas.

[0:55:04] Ja, kijk, de problemen die daar spelen, die nemen wij zeker serieus.

[0:55:09] Ik denk wel dat Ongehoord Nederland aan een behoefte voldoet in de veelzijdigheid van de publieke omroep.

[0:55:17] Het is een rechtsgeluid wat veel mensen missen bij andere omropen.

[0:55:22] Maar toch hebben wij ook wel gekeken naar de Hitleraffaire.

[0:55:27] En daar hebben wij natuurlijk ook grote zorgen over.

[0:55:30] Maar het intrekken van een licentie vind ik wel gewoon een hele grote stap.

[0:55:35] En ik kan mij ook niet aan de indruk onttrekken... dat er eigenlijk wel alles aan gedaan wordt om ongehoord Nederland van de buizen te krijgen.

[0:55:44] We weten nog allemaal hier ook de beelden.

[0:55:47] Hier in de Tweede Kamer, een paar jaar geleden...

[0:55:50] ...om ongehoord Nederland bij de plenaire zaal stond te interviewen... ...en dat er een D66-lid langsliep en gewoon hard opriep dat het fascisten waren.

[0:56:03] We mogen niks over de journalistiek zeggen, maar dan mag het ineens weer wel.

[0:56:08] Dat mag natuurlijk ook nooit.

[0:56:10] Dus wij wachten die juridische procedure af.

[0:56:12] Er is nog geen definitief besluit...

[0:56:14] Maar ik zou wel willen oproepen om er wel alles aan te doen om een omroep... die moet zich gewoon aan de regels houden, moet zich aan de wetten houden... ze daarop aanspreken, maar niet zoals het nu eigenlijk gaat... dat je wel de indruk krijgt van nou, liever kwijt dan rijk.

[0:56:31] Ja, dank u wel.

[0:56:32] Dan bent u in ieder geval aan het woord geweest... en dan weten we dat u straks de zaal uitloopt.

[0:56:39] En komen we aan bij de woordvoering van de heer Krul van het CDA.

[0:56:44] Voorzitter, dank u wel.

[0:56:44] Ik spreek vandaag ook namens de fractie van de ChristenUnie.

[0:56:48] Een publieke omroep hoeft niet te zeggen wat ik wil horen of wat ik denk.

[0:56:51] Sterker nog, als dat wel zo was, dan hadden we een groot probleem, kan ik u vertellen.

[0:56:55] Voor het CDA is de publiek omroept geen staatsomroep of een programmafabriek... maar een publieken voorziening, geworteld in de samenleving.

[0:57:01] Een plek waar overtuigingen, gemeenschappen en perspectieven zichtbaar zijn... en waar mensen dus ook een ander geluid tegenkomen dan ze misschien in hun eigen kring zien.

[0:57:10] Juist in een tijd waarin algoritmes steeds beter weten...

[0:57:13] ons op te sluiten in onze eigen voorkeuren, is dat van grote waarde.

[0:57:17] En daarom hechten wij aan dat woord pluriformiteit.

[0:57:20] Het klinkt zo ambtelijk.

[0:57:21] Niet omdat iedere mening even verstandig is, niet omdat een uitzending ons moet bevallen, maar omdat een publieke omroep die de samenleving wil weerspiegelen dus ook ruimte moet geven aan geluiden die schuren.

[0:57:34] En tegelijkertijd geldt, plur deformiteit is niet hetzelfde als vrijblijvendheid.

[0:57:39] En dat brengt mij bij de hervorming van het bestel.

[0:57:41] Wij zien voordelen in een eenvoudiger en slagvaardiger bestel, minder bestuurlijke versnippering, betere belegging van verantwoordelijkheden en meer samenwerking.

[0:57:50] Maar hoe groter en sterker de omroephuizen worden, hoe belangrijker de vraag hoe blijven zij open voor de samenleving.

[0:57:56] Het wetsvoorstel kiest voor vier omroephuizen en laat het ledencriterium als exclusieve toegangspoort los en dat steunen wij.

[0:58:04] Juist over de positie van de omroepvereniging ben ik echter nog niet uitgesproken.

[0:58:08] De minister zegt dat de verenigingen een waardevolle vorm van maatschappelijke worteling blijven, maar tegelijkertijd worden zij in het wetsvoorstel nadrukkelijk op afstand gezet van bestuur en toezicht van het huis.

[0:58:18] Ik begrijp de wens om belangenverstrengeling te voorkomen.

[0:58:21] Maar verenigen zijn geen hinderlijk restant uit het verleden.

[0:58:24] Ze organiseren mensen rondom overtuigingen, waarden en gemeenschappen.

[0:58:28] En dat is ook maatsschappelijke wortelling.

[0:58:31] En voorzitter, laat me helder zijn.

[0:58:34] De heer Mohandas refereerde naar het standpunt van het CDA ongeveer zes, zeven jaar geleden.

[0:58:38] Inmiddels zeggen wij online bereik is ook maatschappelijke impact.

[0:58:43] Er zit nog een tweede risico bij het gesloten bestel.

[0:58:47] We gaan het sluiten voor nieuwe toetreders.

[0:58:48] Dan moet je extra zeker weten dat het systeem van binnenuit open blijft.

[0:58:52] Hoe voorkomt de minister dat vier sterke omroephuizen uiteindelijk vier geslote bastions worden?

[0:58:58] Hoe wordt getoetst of zijn nieuwe maatschappelijke stromingen gaan binnenlaten?

[0:59:02] En dat raakt ook aan levensbeschouwing, met het verdwijnen van de prestatieovereenkomst...

[0:59:06] ...dreigt ook de borging voor levensbeschouwelijke programmering weg te vallen.

[0:59:10] En ik hoor graag aan de minister hoe zij ervoor gaat zorgen dat die pluriformiteit ook geborgd wordt... ...zoals dat in heel veel Europese landen wettelijk geregeld is.

[0:59:17] U hebt een interruptie van de heer Martin Bosma.

[0:59:19] De heer Krul zei iets over online bereik.

[0:59:21] Er was een tijdje in linkse kring mode om weg te gaan van Twitter, want ze hadden een bezwaar tegen Elon Musk.

[0:59:27] Dat heeft de NOS ook gedaan.

[0:59:28] Wat vindt het CDA ervan dat de N OS is weggevlucht van Twitter?

[0:59:33] De heere Krul.

[0:59:34] Daar vind ik helemaal niks van, voorzitter.

[0:59:37] De heer Bosma, u hebt nog uw microfoon aanstaan.

[0:59:40] Dan is er nog een vraag van mevrouw Keijzer.

[0:59:43] Het is te makkelijk, voorzitter.

[0:59:44] Je vindt dat online aanwezigheid belangrijk is en je vindt pluriformiteit belangrijk.

[0:59:50] Dan kan je niet weggaan van het enige medium waar ook wat conservatieve geluiden te horen zijn.

[0:59:55] De heere Krul?

[0:59:56] Punt 1, het is niet het ene medium.

[0:59:57] Punt 2, ik vind de maatschappelijke worteling van NOS eigenlijk niet zo belangrijk.

[1:00:00] Dat is eigenlijk niet zo belangrijk.

[1:00:02] Zeg ik maar even heel cru.

[1:00:04] De NOS is een taakomroep en het gaat mij met name om dat de ledenverenigingen die in het pluriforme bestel een bepaalde maatschappelijke stroom vertegenwoordigen, dat niet enkel met ledenaantallen hoeven doen, maar bijvoorbeeld ook heel veel bereik kunnen genereren.

[1:00:18] Denk met name aan de jongste generatie die niet zo gauw meer lid worden van een omroep, maar die wel heel erg geëngageerd kunnen zijn aan bijvoorbeeld een YouTube kanaal.

[1:00:24] Het is al een paar keer gezegd.

[1:00:26] Dat bedoel ik.

[1:00:27] Dat is iets heel anders dan de NOS die haar nieuwsvoorziening niet op alle mediums deelt.

[1:00:34] En daar heb ik verder geen mening over hoe zij dat op de beste manier wenst te doen.

[1:00:37] Mevrouw Keijzer.

[1:00:38] Ja, maar voorzitter, het is wel een van de voorgeschreven taken van de N OS om te zorgen dat hun nieuws overal komt.

[1:00:44] En ze missen nu wel dat deel van Nederland... wat niet links progressief blij op de blauwe lucht in de ronde loopt.

[1:00:53] Blue sky of blue cry.

[1:00:55] Dus toch even een inhoudelijke reactie.

[1:00:57] Alsjeblieft, nu niet wegvluchten en glimberen in ik ga er niet over.

[1:01:02] De heer Krul.

[1:01:03] Ik vind het lastig om hier serieus te antwoorden.

[1:01:06] NOS Stories heeft miljoen bereik op Instagram, dat is gigantisch.

[1:01:10] Dat is een manier waarop de NOS het voor elkaar heeft gekregen om eigenlijk buiten het lineaire, wetende dat de heel grote doelgroep niet meer lineair televisie kijkt, het acht uur journaal, om met een ander product dus toch een gigantische publiek te bereiken om op die manier hun nieuwsvoorziening te doen.

[1:01:25] Ik heb er vertrouwen in dat zij een afweging maken hoe kunnen wij onze boodschap, en onze bodschap is onafhankelijke nieuwsvoorziening, aan een zo breed mogelijk publiek kenbaar maken.

[1:01:35] En daar kiezen zij hun medium bij.

[1:01:37] Mevrouw Keijzer had het net over dat de politiek zich er minder mee moet bemoeien hoe de publieke omroep dat doet.

[1:01:42] Laten we dat dan ook hier niet doen, zou ik zeggen.

[1:01:43] Mevrouw Keijzer.

[1:01:44] Ja, voorzitter.

[1:01:45] Ik vind dat je dat consequent moet doen.

[1:01:46] Niet voor de ene uiting wel en voor de andere niet.

[1:01:49] Stories volg ik.

[1:01:50] Daar zit nog wel eens een benadering in die niet helemaal strookt met de feiten.

[1:01:55] En juist op X komt er dan weer woord.

[1:01:58] En dat missen ze nu.

[1:01:59] Hoe kijkt het CDA daarnaar?

[1:02:02] De heer Krul.

[1:02:03] Ik denk niet dat het de NOS ontbreekt aan weerwoord, als ik heel eerlijk ben.

[1:02:08] Mijn antwoord is hetzelfde.

[1:02:09] Ik ga niet recenseren hoe de N OS dunkt.

[1:02:12] Die hebben daar veel betere kijk op dan ik.

[1:02:14] Op welke kanalen zij hun nieuws kunnen verspreiden op de beste manier.

[1:02:18] Ik heb stories als voorbeeld gebruikt.

[1:02:20] Ze zijn op meer media actief.

[1:02:23] Ja, mevrouw Kwijzer.

[1:02:26] Tot slot.

[1:02:28] Voorzitter, ik vind dat het op zichzelf gezond is dat je je niet bemoeit met de inhoud.

[1:02:32] Maar het kan niet dat je het bij de ene uiting wel doet en bij de andere niet.

[1:02:36] Hoe kijkt de heer Krul naar deze meten met twee maten dan?

[1:02:41] Want bij ON doet hij het wel.

[1:02:43] En nogmaals, die hebben er een zootje van gemaakt.

[1:02:46] De heer Krul.

[1:02:47] Ik probeer te begrijpen wat mevrouw Keijzer dan bedoelt met ingrijpen.

[1:02:51] Kijk, het gaat er mij niet om, dat zal ik in mijn betoog nog een paar keer herhalen, welke omroep of welke uitzending of welk item mij wel of niet bevalt.

[1:02:59] De vraag is of de wettelijke drempel voor ingrijp is bereikt.

[1:03:02] En ik vind dat een commissariaat of een NPO-ombudsman daarop moet toetsen

[1:03:05] En ik ga ervan uit dat ze dat doen.

[1:03:08] Ik zie heel veel op de NPO wat mij niet bevalt.

[1:03:11] Niet als politicus en niet als privépersoon.

[1:03:13] Maar dat betekent niet dat ik vind dat ze het niet mogen uitzenden of dat ik daar dan een bepaald weerwoord op moet hebben.

[1:03:19] Dat is niet mijn rol als Tweede Kamerlid.

[1:03:21] Dat jest het punt dat ik probeer te maken.

[1:03:23] Mevrouw Nanninga.

[1:03:25] Ja, hoe kleiner het bereik van de NOS, hoe beter.

[1:03:28] Met hun eenzijdige en foutieve berichtgeving over klimaat in Israël.

[1:03:32] Dus daar maak ik me geen zorgen over.

[1:03:33] Maar de heer Keul zegt, de maatschappelijke worteling van de Nos vind ik niet zo belangrijk.

[1:03:38] Moeten we even uitleggen.

[1:03:40] Omdat het een taakomroep is die zich gelukkig niet profileert.

[1:03:45] En een omroepvereniging die een bepaalde stroming vertegenwoordigt... heeft de opdracht in de publieke media om zich te profileren.

[1:03:55] Dat hebben wij met elkaar besloten.

[1:03:57] En het valt mij op dat op het moment dat omropen zich aan die opdrachten houden... en zich dus gaan profilieren, dat wij dan roepen... het is allemaal te links of het is helemaal te rechts.

[1:04:06] Ze doen precies...

[1:04:07] Wat wij van ze verlangen, profileer je.

[1:04:10] Dat geldt niet voor de taakomroepen.

[1:04:13] We hebben het net gehad over het feit dat zij onafhankelijk nieuws mogen verspreiden.

[1:04:17] Mevrouw Van der Plas zei daarbij, als alle Nederlanders betalen, mag alle Nederlander ervan uitgaan dat het onafgankelijk is.

[1:04:22] Daar ben ik het mee eens.

[1:04:23] Het zou heel gek zijn als de NOS zich dan zou gaan profileren voor een bepaalde stroming.

[1:04:28] Want dan zou het ook niet meer onafvankelijk zijn.

[1:04:30] Mevrouw Nanninga.

[1:04:31] De heer Krul zijn niet profileren, de heer krul zijn maatschappelijke worteling van de NOS.

[1:04:36] Een NOS die wij betalen en een opdracht geven om ons van zogenaamd objectief nieuws te voorzien.

[1:04:42] Ik hoor niet zozeer een vraag, maar misschien dat de heer Kruil erop in kan gaan.

[1:04:45] Ik wil mijn betoog best herhalen, maar maatschappelijke worteling, daar bedoel ik mee.

[1:04:48] Hoe is een bepaald geluid in de samenleving ook geworteld?

[1:04:52] En het gaat er dan over, kan je gewortelt zijn als rechtsconservatieve omroep of als christelijke omroap zonder dat je een ledenvereniging bent?

[1:05:00] Dat is het punt waar ik de minister op doorgevraagd heb.

[1:05:04] Hoe ga je maatsschappelijke wortelen aantonen?

[1:05:06] En dat geldt niet voor de taakomroepen.

[1:05:08] Dat geldt specifiek voor de omroephuizen en daarin vertegenwoordigde omroepsverenigingen.

[1:05:28] Ik vind maatschappelijke worteling van de NOS niet belangrijk.

[1:05:35] Dan zag ik een vraag van mevrouw Van der Plas.

[1:05:40] Ja, kijk, ik had het in mijn inbrengen er al over.

[1:05:47] Vroeger wist je gewoon het 8 uur journaal, of misschien was het zelfs wel toen het 7 uurjournaal.

[1:05:51] Dan wist Je gewoon wat er in de wereld was gebeurd en nu worden er ook allerlei controversies.

[1:05:56] Kijk alleen maar bij het weerbericht dan zie je alles is zo'n diepe aars ineens geworden als het 25 graden is, vroeger was het gewoon allemaal een zonnetje of een wolkje en was het kaartje gewoon groen.

[1:06:06] Maar de NOS wortelt zich natuurlijk maatschappelijk wel gewoon heel diep.

[1:06:14] En dat kan de heer Krul niet belangrijk vinden.

[1:06:16] Maar dat is echt wel veranderd in de afgelopen decennia.

[1:06:19] Hoe kijkt de heer Krul daar tegenaan?

[1:06:21] Dat was uw eerste lange interruptie, dus u hebt nog één lange interrupties over.

[1:06:24] De heer krul.

[1:06:25] Voorzitter, er zijn een hele hoop dingen veranderen in de loop der jaren.

[1:06:28] Dat ik het weerbericht niet vertrouw is nooit verander, want ik vertrouwd voor geen meter.

[1:06:32] Dat deed ik vroeger ook niet.

[1:06:33] Alleen het punt hier is dat ik hier niet ga recenseren

[1:06:38] ...wat een onafhankelijk medium doet, omdat ik de waakhond niet ben.

[1:06:41] Ik ga hier niet mee in de verdachtmaking van de NOS.

[1:06:44] Net zo goed dat ik niet meega in de... ...verdachtmaking... ...van een nieuws-outlet van een commerciële zender bijvoorbeeld.

[1:06:51] Die hebben een redactiestatuut, die houden zich aan journalistieke codes... ...en als ze dat niet doen, dan wordt er op nageleefd.

[1:06:57] Ik gaan niet mee... ...in de verdachmaking die wordt neergezet... ...dat de N.O.S.

[1:07:00] een soort van profileringsorganisatie zou zijn... ...die een bepaalde stroming vertegenwoordigt.

[1:07:04] Daar ben ik het gewoon niet mee eens.

[1:07:07] Ik zie geen verdere interrupties meer, dus u vervolgt uw betogen.

[1:07:11] Nog 2,5 minuut.

[1:07:13] Zo.

[1:07:14] Voorzitter, ook het commissariaat voor de media trekt aan de bel.

[1:07:16] Het onderschrijft de hervorming, maar waarschuwt tegelijkertijd voor onvoldoende waarborgen rondom groepen stuur, onvuldoende duidelijkheid over het onafhankelijk externe toezicht en het ontbreken van concrete maatregelen voor zichtbaarheid en vindbaarheid van publiek media aanbod.

[1:07:29] Dat zijn geen details.

[1:07:30] Want wie publiek geld uitgeeft, moet goed bestuur kunnen aantonen.

[1:07:34] Wie journalistiek onafhankelijkheid wil beschermen, moet juist zorgen dat toezicht juridisch glashelder is.

[1:07:39] En ik vraag de minister daarop te reflecteren.

[1:07:42] En voorzitter, juist daarom stel ik straks bij de nieuwe mediawet diezelfde vraag.

[1:07:45] Als erkenningen en uittredingen verdwijnen, is dan een voldoende stevige onafvankelijke noodrem wanneer een omroephuis structureel niet functioneert geborgd?

[1:07:54] Ik onderbreek u even kort voor een vraag van mevrouw Manninga.

[1:07:59] Ja, zou de heer Krul van het CDA het goed idee vinden als de voorzitter voor het commissariaat van de media een oud, zeg wat, PVV'er was?

[1:08:08] De heer krul.

[1:08:11] Dan zou ik zeggen dat ik daar niet over ga.

[1:08:13] Wat ik wel zou zeggen is dat een politieke achtergrond op zichzelf geen overtreding van de mediawet is en ook geen bewijs dat journalistiek-politiek gestuurd wordt.

[1:08:22] Dat geldt ook voor de NPO Ombudsman.

[1:08:24] Dus ja, als hij zijn werk goed doet, dan zou het mij echt een bied interesseren.

[1:08:33] De hervorming moet wat het CDA betreft, zoals het ChristenUnie betreeft, ook leiden tot een kleinere, scherpere NPO.

[1:08:39] De NPO moet coördineren waar dat nodig is.

[1:08:41] Distributie, techniek en gezamenlijk strategie publieke verantwoording.

[1:08:45] Maar de inhoudelijke keuzes horen zoveel mogelijk bij de omroepen en de makers.

[1:08:49] Zij moeten meerjarige zekerheid krijgen over budgetten en meer ruimte om zelf te programmeren.

[1:08:55] Nu bepaalt de NPO nog in belangrijke mate welk programma waar komt en welk budget daarbij hoort.

[1:09:00] marktmeester en distributie tegelijk.

[1:09:03] We willen minder centrale monopolie, meer verantwoordelijkheid bij de omroepenhuizen.

[1:09:07] Dat past bij pluriformiteit.

[1:09:10] Dan, voorzitter, ongehoord Nederland.

[1:09:12] Ik zal het kort houden, want er is al veel over gezegd.

[1:09:15] Ik heb niks met wat ON uitzendt.

[1:09:18] Ik vind het soms beneden de maat en vaak verwerpelijk.

[1:09:21] Maar dat is geen grond om een omroep uit het bestel te zetten.

[1:09:24] Sterker nog, de evaluatiecommissie concludeert zelf dat ON wel degelijk een vernieuwende bijdrage heeft geleverd aan de pluriformiteit van het bestpel.

[1:09:32] Juist daarom is het zo zonde dat ze er zo'n puinhoop van gemaakt hebben, voorzitter.

[1:09:36] Dat maakt deze casus ook zo principieel.

[1:09:38] Het pluriform bestel moet ruimte bieden aan een geluid dat mij niet bevalt.

[1:09:42] Anders is het geen plurformiteit, maar politieke smaakpolitie, wat we vandaag ook weer zien.

[1:09:47] Maar een vernieuwende bijdrage aan de plurinformiteit is geen vrijstelling van de wet.

[1:09:52] De politiek mag niet bepalen wat een omroep zegt.

[1:09:54] De wet bepaalt onder welke voorwaarden een organisatie met publiek geld onderdeel kan zijn van het bestel.

[1:10:00] En ON heeft bewezen dat ze die verantwoordelijkheid niet aankunnen.

[1:10:03] We hebben nog twintig seconden.

[1:10:05] Tot slot, voorzitter.

[1:10:08] Een sterk publiek bestel vraagt niet om eenheid van opvattingen.

[1:10:12] Het vraagt voor ruimte voor verschil, stevige spelregels en instellingen die midden in de samenleving blijven staan.

[1:10:23] Dank u wel.

[1:10:27] Ik wil graag starten met het besluit van de NPO die gisteren bekend is gemaakt om alsnog deel te nemen aan de Eurovisie Songfestival.

[1:10:36] Voorzitter, alsof er geen genocide plaatsvindt op de Palestijnen.

[1:10:39] Alsof Israël niet iedere dag opnieuw Palestijne vernedert, hun toekomst afpakt en vermoordt.

[1:10:46] besluit het NPO om alsnog mee te doen aan de Eurovisie Songfestival.

[1:10:51] Het is laf omdat we allemaal weten dat de NPO het niet eens in haar hoofd zou halen... om met Rusland, om deelname van Rusland in het kader van verbinding... om daar gesprekken, om hetzelfde podium te delen... met een festival waar Rusland ook aan deelneemt.

[1:11:08] En dat is terecht, want met misdadige regimes wil je gewoon niet samen op één podium staan.

[1:11:14] Behalve als het om Israël gaat.

[1:11:15] Want dan zijn een paar kopjes koffie genoeg om IDF-soldaten op genocideverlof in artiestenkleding te mogen zingen en dansen op een podium, voorzitter.

[1:11:26] Een paar kopje koffi, want een maand geleden...

[1:11:28] Zou Nederland niet deelnemen en opeens wordt er wel naar een manier gezocht.

[1:11:33] En die gaat er als het goed is komen om deel te nemen aan de Eurovisie Songfestival.

[1:11:37] Voorzitter, ik heb eigenlijk één vraag aan de minister.

[1:11:41] Ik vraag de minister om dit stellig af te keuren.

[1:11:43] En voorzitter ik hoop dat artiesten in Nederland, mensen uit de creatieve culturele industrie op geen enkele manier ingaan op het verzoek van NPO.

[1:11:54] Zodat Nederland uiteindelijk alsnog niet kan deelnemer aan de ESF.

[1:11:58] U heeft een interruptie van mevrouw Keijzer.

[1:12:02] Ja, voorzitter.

[1:12:03] Hoe zit dit dan met Azerbeidjaan?

[1:12:08] Twee weken voor 7 oktober was daar een etnische zijvering waarbij alle Armeniërs uit Nagorno-Karabakh verwijderd zijn.

[1:12:17] Daar hoor ik DENK, maar trouwens ook PRO en al die andere partijen die constant genocide gillen nooit over.

[1:12:24] Hoe zit dat?

[1:12:25] Moet die ook weg van het ESF?

[1:12:29] Die heer Ergin.

[1:12:31] Voorzitter, ik voel vrij weinig om Appels met Peer te vergelijken.

[1:12:34] Maar welk land dan ook in de wereld die genocide pleegt op een ander volk.

[1:12:40] Genocide pleegt, mensen uitmoordt, hun toekomst van hen afpakt.

[1:12:44] Wat mij betreft heeft geen plek op een Eurovisie Songfestival.

[1:12:46] Welk land dat ook is.

[1:12:48] Op dit moment is dat alleen Israël.

[1:12:51] Mevrouw Keijzer.

[1:12:52] Ja, voorzitter, dat was net mijn opmerking.

[1:12:55] Pas wanneer het internationaal gerechtshof dat uitgesproken heeft... kun je deze zware woorden gebruiken.

[1:13:03] En inmiddels betalen overigens de Joden in dit land de prijs hiervoor.

[1:13:10] Maar even terug naar mijn vraag.

[1:13:13] Als je dit vindt ten aanzien van Israël en ten aenzien van Rusland...

[1:13:17] Geldt dat dan ook voor Azerbeidzaan?

[1:13:20] Want die doen ook mee.

[1:13:21] Dan moet je consequent wezen.

[1:13:23] Dat is trouwens precies waarom ik denk dat dat niet verstandig is om te doen.

[1:13:27] Dat heeft Jet Aranits gisteravond op tv mooi uiteengezegd.

[1:13:31] Het moet gaan over verbinding, mooie liedjes met elkaar zingen, genieten van een avond waarin nog miljoenen Nederlanders voor de tv zitten en met elkaar de volgende dag over praten.

[1:13:44] Daar moet dit over gaan.

[1:13:46] Terug naar mijn vraag.

[1:13:48] Gelden de harde woorden ook voor Azerbeidzaan?

[1:13:54] Ja, dat was uw eerste lange interruptie.

[1:13:56] Voorzitter, wat mij betreft zijn landen die een illegale oorlog starten, genocide plegen, mensen uitmoorden, een apartheidstaat invoeren, de toekomst van mensen dusdanig afpakken dat ze geen hoop meer op leven.

[1:14:13] Wat mij betereft mogen alle landen, die dit doen, en het zijn op dit moment Israël en Rusland, die hebben wat Denk betreeft geen plek in de Eurovisio Song Festival.

[1:14:22] Dus dan maakt DENK van het Eurovisie Songfestival een tribunaal, een politiek forum, maar niet meer een liedjesfestival dat mensen verbindt.

[1:14:35] De heer Ergin.

[1:14:37] Ja, voorzitter.

[1:14:38] Het Eurovisiesongfestival is vanaf het begin al een politiekevenement.

[1:14:43] Het is ooit gestart om Europese landen na oorlog en bevolkingen van Europese landsamen te brengen

[1:14:51] Het is gepolitiseerd door Israël, voorzitter.

[1:14:54] Omdat het door Ishaël wordt misbruikt als een PR-show.

[1:14:57] Door Israël wordt misbuikt om hun genocide wit te wassen.

[1:15:02] Voorzitter, dat is de reden waarom juist Eurovision Songfestival... een politiek evenement is geworden.

[1:15:07] En daarom maakt Denk ook daar een politieke afweging in.

[1:15:10] En vindt Denk dat Israïl, net zoals Rusland, terecht...

[1:15:13] Het besluit bij Rusland is terechtgevallen.

[1:15:16] Die was overigens veel sneller gevallen dan bij Israël.

[1:15:19] Israëlen moest eerst nog 100.000 Palestijnen vermoorden.

[1:15:22] Uw punt is helder.

[1:15:22] Fint denkt terecht dat deze twee landen gewoon niet thuis horen bij Eurovisie.

[1:15:27] Graag te antwoorden.

[1:15:29] De heer Erking, graag uw antwoord wat korter.

[1:15:32] En ik geef u eerst het woord, mevrouw Keijzer.

[1:15:34] Dank u wel, voorzitter.

[1:15:35] Ik vind dat je wel bij de feiten moet blijven.

[1:15:37] En het getal wat net genoemd wordt, klopt niet.

[1:15:39] Hoezeer het trouwens verdrietig is dat daar kinderen overleden zijn.

[1:15:43] Dan zag ik nog een vraag van de heer Bosma.

[1:15:46] Voorzitter, het is niet Israël dat het Eurovisie Songfestival gepolitiseerd heeft, maar Turkije.

[1:15:51] Het land waar denk geld inzamelt, want in 2012 heeft Turkije zich teruggetrokken omdat er te veel homoseksuelen zichtbaar waren.

[1:15:59] Wat vindt de heere Ergin van die politisering door Turkije?

[1:16:02] De heer Ergin.

[1:16:04] Voorzitter, volgens mij neemt Turkije überhaupt geen deel aan de Eurovision Songfestival.

[1:16:08] En als u dan zo'n vraag aan mij stelt, dan blijf ik wel hangen bij de vraag dat Denk in Turkije geld inzamelt.

[1:16:17] Voorzitten, dat is echt klinkbare onzin, echt totale onzin.

[1:16:21] De heer Bosma.

[1:16:22] Voorzitter, Turkije voert al jarenlang een bittere oorlog tegen de Koerden.

[1:16:25] Daar vallen heel veel doden bij.

[1:16:27] Turkije is ook een bezettende macht in Noord-Cyprus.

[1:16:31] Denk dat Turkije mag meedoen aan het Eurovisie Songfestival als ze weer zich opwerpen?

[1:16:36] De heer Erkin, en ik wijs u er wel op dat we een debat voeren over de landelijke publieke omroep.

[1:16:41] Ik denk dat mensen die kijken dat inmiddels een beetje kwijt beginnen te raken.

[1:16:45] Dus ik geef de heer Elgin nog de gelegenheid om te antwoorden en dan graag weer terug naar het onderwerp.

[1:16:49] Voorzitter, ik ben het niet heel vaak eens met de heere Bosma.

[1:16:51] Dit gaat echt over de publiege omroeping en de keuzes die de publijke omroept en in dit geval de NPO maakt.

[1:16:57] Kijk voorzitter ik ga niet in op als dan vragen.

[1:16:59] Turkije zegt nu zelf wij willen niet deelnemen aan Eurovisie Songfestival.

[1:17:02] Prima eigen besluit.

[1:17:04] En weer die opmerking over die koe.

[1:17:08] Leest de heer Bosma wel de krant?

[1:17:10] Volgt de heur Bosma wat er in de regio gebeurt?

[1:17:12] Volgens mij is er juist iets heel moois aan de gang op dit moment in Turkije.

[1:17:16] Zoeken partijen met elkaar naar een podium, naar een manier om vrede met elkaar te sluiten?

[1:17:21] Dat zou de heert Bosma toch juist moeten toejuichen... in plaats van dat hij hier met hele makkelijke interrupties komt.

[1:17:27] Ik ben meer gewend van de heerd Bosma.

[1:17:29] Dan hebt u nog een vraag van de Heer Van der Maas van de VVD.

[1:17:32] Ik zou de collega's toch wel willen vragen om het inderdaad bij de landelijke publieke omroep te houden en niet een heel buitenlandse zakenbad hier te beginnen.

[1:17:39] Dat vind ik lastig, maar nog wel een vraag.

[1:17:42] Is de heer Erging dan voorstander van willekeurig ingrijpen door de minister bij wille keurig welke omgroep als het haar niet bevalt?

[1:17:49] Want daar lijkt het een beetje op dat die macht nu aan de minister gegeven moet worden.

[1:17:53] De heer Ergin.

[1:17:54] Voorzitter, DENK vindt dat de minister ook soms... ...morele ondergrenzen moet trekken.

[1:18:00] Dus dat een minister ook... ...soms mag en moet zeggen... ...dat dit afkeurenswaardig is... ...en wat het kabinet of regering betreft... ...onacceptabel is.

[1:18:09] Dat mag en kan een minister doen.

[1:18:10] Dat vragen we vaker van de regering.

[1:18:14] En wat DENKK betreeft... ...is dit juist een onderwerp waarin... ...de regering echt wel iets meer... ...kleur mag laten zien als het gaat om...

[1:18:22] dat een genocide staat en van een zogenaamde feest van verbinding een PR-show maakt.

[1:18:32] Ja, als laatste interruptie.

[1:18:33] Het lijkt er dus op dat de heer Ergin eigenlijk hier een pleidooi houdt voor een staatstv, waarbij die minister gaat bepalen wat er op tv komt.

[1:18:40] En als het niet bevalt, dat dat dan afgeschaft wordt.

[1:18:42] Daar maak ik me dan wel heel erg veel zorgen over.

[1:18:45] Dat lijkt mij zeer, zeer onverstandig.

[1:18:47] Mijn oproep aan de heere Ergin is om zijn positie te heroverwegen, want als we die kant op gaan, dan gaan we misschien wel naar een situatie waarbij

[1:18:54] de regering gaat bepalen wat we op tv te zien krijgen.

[1:18:57] En dat lijkt mij heel onverstandig.

[1:18:59] Voorzitter, weet u wat eigenlijk heel grappig is?

[1:19:01] Dat de VVD hier aan denk vraagt om zogenaamd journalistieke onafhankelijkheid, om het bij wijze van spreken met rust te laten, terwijl het de VGD is die bij een eigen evenement leden laat werven voor een omroep.

[1:19:19] Als we het dan hebben over verstrengeling, over bemoeienis, dan is dat juist het voorbeeld wat er misgaat.

[1:19:27] Dan zou de VVD moeten zeggen, weet je wat, wij zeggen dat wij voor onafhankelijke journalistiek zijn.

[1:19:33] Wij zeggen dat er geen verstrening moet plaatsvinden tussen journalistiek en media.

[1:19:38] En aan denkvragen die totaal ook geen binding hebben met een van de omroepen die we op vandaag bespreken.

[1:19:47] Of überhaupt in ons bestel hebben, voorzitter.

[1:19:49] Kom op.

[1:19:51] De heer Van der Maas tot slot.

[1:19:52] Ja, ik herken dit beeld helemaal niet.

[1:19:54] Dat op ledenbijeenkomsten bij de VVD geacquireerd zou worden voor omroeping.

[1:19:58] Dat herken ik helemaal niet en plus dat staat hier helemaal buiten deze hele discussie.

[1:20:01] Want het gaat niet over omroemen.

[1:20:03] Dus ik vind het onzin.

[1:20:07] Volgens mij kunt u vervolgen, de heer Ergin.

[1:20:11] Voorzitter, volgens mij gaat het wel over omroepen vandaag, namelijk ongehoord Nederland.

[1:20:15] Dat is tegelijk mijn volgende punt.

[1:20:17] Want jarenlang wordt de publieke omroepsvoorzitter gegijzeld door zakkenvullers, racisten en verspreiders van de omvolkingstheorie.

[1:20:25] Want jaarlang kon ongegooid Nederland bewapend met miljoenen euro's aan belastinggeld, haat, discriminatie en comporterie verspreiden op de nationale televisie.

[1:20:34] Af en toe volgde er een sanctie, maar de subsidiekraan bleef rijkelijk groeien.

[1:20:39] En voorzitter, daarom moet wat denk betreft de subsidiekraan richting ongehoord Nederland zo snel mogelijk dicht.

[1:20:46] En ik vind het ook belangrijk, dat heb ik ook in eerdere debatten gezegd, eigenlijk hoort het in deze commissie niet te gaan over...

[1:20:56] Welke uitzendingen erbij omroepen worden uitgezonden.

[1:21:00] Maar voorzitter, als je dan kijkt dat een racistische omvolkingstheorie wordt verspreid.

[1:21:07] Als je dan ziet dat met cameraploegen de Schilderswijk wordt ingegaan en met belastinggeld de inwoners van de Schlderswijd belachelijk worden gemaakt.

[1:21:16] Als je ziet dat er dan wordt gesjoemeld om een activiste die heel graag spreekt over negroïde primaten, om de juridische kosten van zo'n activist te dekken.

[1:21:29] Als je dan ziet dat we...

[1:21:35] ...nepnieuws wordt verspreid, dan moet je ergens een grens trekken.

[1:21:38] Dan moet de politiek ergens zeggen van... ...we vinden het prima, we willen het helemaal overlaten, journalistieke vrijheid... ...maar als je gaat sjoemelen met geld... ...als je racisme gaat verspreiden, als je...

[1:21:53] Hitler reclame gaat doen op nationale tv, dan krijg je gewoon geen belastinggeld meer.

[1:21:59] En daar gaat eigenlijk ook mijn eerste vraag over in de richting van de minister.

[1:22:02] Want in 2023 was er al een signaal, was er dan een verzoek van de NPO om de licentie in te trekken en toen gebeurde er niks.

[1:22:11] Toen gebeurde er niks.

[1:22:13] En nu is er een uitzending.

[1:22:16] Voorzitter, ik zie het gewoon, denk ik, als Hitler-reclame.

[1:22:19] En pas dan zien we dat er wordt ingegrepen.

[1:22:23] Pas dan zien мы dat er ook in dit huis politieke partijen opstaan en zeggen van tot hier en niet verder.

[1:22:30] En voorzitter wat DENK betreft ligt die grens ergens anders, ligt de grens al veel eerder.

[1:22:35] En misschien moeten we ook, en ik ben benieuwd naar hoe de minister dat gaat doen in haar nieuwe wetsvoorstel.

[1:22:42] Misschien moeten we zeggen twee sancties en een derde vliegen eruit.

[1:22:45] Of misschien moeten wir sagen één gele kaart en de tweede is rode kaart.

[1:22:49] Ik zou graag aan de minister willen vragen hoe zij dat bij de hervormde nieuwe publieke omroep ziet.

[1:22:55] U hebt nog 50 seconden om tot een afronding te komen.

[1:22:59] Maar voordat u tot eenafrondingen komt krijgt u een vraag van de heer Van Houwelingen.

[1:23:03] Ja, heel kort.

[1:23:05] De heer Ergin heeft problemen met racisme, wie niet.

[1:23:07] Maar bijvoorbeeld Omroep Zwart heeft een documentaire uitgezonden, getiteld De Witte Man.

[1:23:12] Vindt u dat dan ook problematisch, wellicht?

[1:23:14] Via de voorzitter graag.

[1:23:15] Deheer Ergen.

[1:23:16] Voorzitter, ik hoor dat deze documentaire voor het eerst tijdens dit debat, ik heb er ook niet naar gekeken, dus ik vind het dan heel moeilijk om wat te beoordelen.

[1:23:23] Maar wat ik wel zie, is dat bijvoorbeeld een interim directeur voor vier maanden werk 128.000 euro heeft gekregen.

[1:23:31] Ik zie dat een oud-voorzitter zijn dochter kan meenemen op een snoepdijst naar Spitsbergen.

[1:23:37] Wat ik wel zie, is dat een voormalig directeur, toevallig ook PVV-minister... gewoon bij vertrek de sleutels van de omroep aan haar dochter geeft.

[1:23:50] En uiteraard natuurlijk ook met een riante salaris.

[1:23:52] Wat ich zie, dat de journalistieke code totaal niet wordt nageleefd.

[1:23:56] Voorzitter, volgens mij is er dan grond om te zeggen van...

[1:24:00] Ja, leuk, pluriformiteit, maar dit gaat echt te ver.

[1:24:04] Heel kort, en dat is allemaal niet goed, dat betwist ik ook niet.

[1:24:07] Het punt is alleen dat het thema van dit debat twee maten is.

[1:24:10] Als het om belangenverstengeling gaat, heb ik al gezegd... de voorzitter van de Raad van Toezicht van de KRO en de NV2 is ook een senator.

[1:24:16] Dus je ziet het overal.

[1:24:17] Dat is het metapunt dat we eigenlijk de hele tijd willen maken.

[1:24:20] En daarom is het dus wel degelijk zorgelijk dat nu één omroep wordt aangepakt.

[1:24:24] Want ik vind, anderen kunnen nog veel meer zeggen.

[1:24:26] Deheer Ergin.

[1:24:27] Ik ben het met de heer Van Houwelingen eens dat dat best wel uit elkaar mag.

[1:24:32] Dat we best meer ruimte mogen creëren tussen journalistiek en politiek.

[1:24:36] Ik gaf net het voorbeeld van de omroep.

[1:24:38] Ik kan hier een aantal omropen noemen.

[1:24:40] Die kan ik één op één koppelen aan politieke partijen.

[1:24:42] Overigens kan ik ook bij Forum voor Democratie doen.

[1:24:45] Bij DENK bestaat dat niet.

[1:24:46] Wij hebben dat niet, wij willen dat ook niet.

[1:24:48] Maar waar het maar om gaat, dus die ruimte mag er wel zijn.

[1:24:52] Maar als je puur kijkt naar wat hier heeft plaatsgevonden, wat hier is gebeurd, nepnieuws, schoemelen, haatzaaien, daar is de publieke omroep niet voor bedoeld.

[1:25:02] U hebt nog een vraag van mevrouw Keijzer.

[1:25:04] Ik heb die documentaire wel gezien, De Witte Man.

[1:25:07] Ik was plaatsvervangend beledigd.

[1:25:08] Ik hebben zes fantastische witte mannen thuis.

[1:25:11] Maar ik werkte hard, zoals de meeste conservatieven, om klachten in te dienen.

[1:25:15] De stelling was, de witteman is erger dan een wolf.

[1:25:19] Is dat discriminatie?

[1:25:20] De heer Ergin.

[1:25:22] Voorzitter, ik weet niet of het een grap was, satire was of wat serieus was.

[1:25:27] Maar ik zou zelf nooit mensen met dieren vergelijken.

[1:25:31] Dat zou ik zelf niet doen.

[1:25:33] Mevrouw Keijzer.

[1:25:34] Ja, geen antwoord voorzitter.

[1:25:36] Maar inmiddels denk ik dat gewoon iedereen die wat rechts is, wat conservatief is, moet gewoon tijd gaan vrijmaken om klachten in te dienen.

[1:25:44] Want dan kan de ombudsmann ook niet meer zeggen dat ze daar nooit iets over hoort.

[1:25:48] 50 seconden om tot een afronding.

[1:25:55] Ik wil hier wel op reageren.

[1:25:56] Ik ben het dus ook niet eens met de stelling hier.

[1:26:00] Ik zie het ook een beetje als slachtofferrol.

[1:26:03] Alsof er op de publieke omroep helemaal geen rechtsgeluid is.

[1:26:06] Dagelijks rechtsgeluit.

[1:26:08] Dagelijk overal zie je rechtsgelui.

[1:26:10] Dus dat geluid, dat is er.

[1:26:14] En dat mag wat mij betreft ook zijn.

[1:26:15] Maar we moeten het niet doen...

[1:26:17] Als een publieke omroep de zaak helemaal verpest, niets op orde heeft.

[1:26:22] Doen alsof rechtsgeleid wordt verbonden van de publiek omroept.

[1:26:25] Want ik zie dagelijks en overal, kijk maar naar alle talkshows.

[1:26:29] Ik zie daar mevrouw Keizer heel vaak, ik zie mevouw Van der Plas zie ik daar heel vaak.

[1:26:32] Dus er is genoeg, ja meneer Van Houwelingen minder, wij niet.

[1:26:36] Maar er is gemoeg ruimte en ik zie dat mevrouw Keizert die ruimte ook heel goed pakt.

[1:26:40] U vervolgt uw betoog, 50 seconden.

[1:26:44] De vraag is wanneer de subsidiekraan dichtgaat.

[1:26:46] Dat was de vraag aan de minister.

[1:26:48] En is er aanleiding gezien de voorbeelden tot aanvullend boekenonderzoek?

[1:26:53] Mijn laatste punt gaat over de hervormingen.

[1:26:56] Want de minister wil een publieke omroep die bestuurlijk kleiner wordt, maar maatschappelijk groter.

[1:27:00] Dat staat letterlijk in die brief.

[1:27:02] Minder bestuurders, daar zijn wij voorstander van.

[1:27:05] Minden organisaties.

[1:27:07] Maar hoe gaat dat dan in de praktijk?

[1:27:09] Want ik lees ook in die brieven, en mevrouw Van der Plas maakt daar ook terecht een punt van...

[1:27:13] Er komt een gesloten bestel, maar eigenlijk wordt er niet ingegrepen in het aantal bestuurders of het geld wat daar naartoe gaat, wat aanzienlijk minder moet.

[1:27:25] Dus hervormingen moeten wat denk betreft twee kanten opwerken.

[1:27:29] Minder geld naar de bestuurlijke laag, dus fors minder geld naar die laag en meer ruimte voor de samenleving en niet andersom.

[1:27:36] Dank u wel.

[1:27:37] Ja, dank u wel, u hebt nog een vraag van de heer Mohandes.

[1:27:40] Voorzitter, nog even over het sanctiebeleid waar collega Denk aan refereerde.

[1:27:45] Voor de zomer hebben wij een amendement ingediend om bij lokale omroepen een soort three strikes out principe, dat is ook aangenomen in de Kamer, terwijl het ontraden was.

[1:27:54] Het is best interessant om dat in de toekomst in ieder geval duidelijker te regelen.

[1:27:57] Bent u het daarmee eens?

[1:27:58] De heer Ergin.

[1:27:59] Ja, volgens mij moeten wij juist om dit soort discussies in de toekomst te voorkomen.

[1:28:03] Allereerst, ik hoop dat we nooit meer een dwaling krijgen zoals ongehoord Nederland.

[1:28:08] Die hoop wil ik echt uitspreken hier.

[1:28:10] Maar stel, theoretisch gezien zou dat kunnen gebeuren.

[1:28:14] Dan moeten we in het nieuwe stelsel echt wel op zoek naar een wat objectievere grond om dit te organiseren dan voorkom in deze discussie.

[1:28:23] De heer Mohandes.

[1:28:24] Ik wil wel nog even opgemerkt hebben dat in de huidige mediawet genoeg grond is om in te grijpen.

[1:28:31] Anders kan de discussie ontstaan dat dat niet genoegen is.

[1:28:34] Maar ik vind wel dat het echt duidelijker kan.

[1:28:36] En daarom hebben we dat amendement ook echt niet.

[1:28:38] Maar het is goed om te horen van collega Denk hoe hij daarin staat.

[1:28:40] Ja, ik hoor geen vraag meer.

[1:28:41] Dus dan gaan we door met de volgende inbreng.

[1:28:43] En dat is die van de heer Klaassen van de groep Markenzouwer.

[1:28:46] Ja dankjewel voorzitter.

[1:28:47] Ik merk dat iedereen met smag wacht op een gebalanceerd betoog.

[1:28:50] Dus ik ga mijn...

[1:28:52] Terwijl Nederland zich midden in een ongekende aanval op de neutraliteit van onze publieke omroep bevindt, heeft deze minister een hervorming voor ogen.

[1:29:01] Een hervoring die vooral een instrument is om democratische controle weg te nemen.

[1:29:05] Om omroepingen aan niemand meer verantwoording af te laten leggen.

[1:29:08] Om hun wortelingen in de maatschappij af te schaffen.

[1:29:11] Het zoveelste teken wat ons betreft dat dit gebeurt.

[1:29:13] Het bestel failliet is.

[1:29:15] Het huidige bestel is een ramp, maar kent wel één helder democratisch principe.

[1:29:20] Een omroep moet aantoonbaar draagvlak hebben.

[1:29:22] Wie voldoende leden heeft, kan toetreden.

[1:29:24] Wie dat draag vlak verliest, kan verdwijnen.

[1:29:27] Zo blijft het bestel geworteld in de samenleving en kunnen nieuwe geleiden een kans krijgen.

[1:29:31] Zo is het nu.

[1:29:32] Maar de minister wil daarvan af.

[1:29:34] Verenigingen worden stichtingen.

[1:29:35] Geen leden die bestuur kiezen, maar een onverkozen raad die zijn eigen opvolgers kiest.

[1:29:39] De objectieve toets op draagvlak, het ledenaantal, verdwijnt.

[1:29:43] Een omroep kan straks gewoon blijven bestaan, zelfs als niemand haar nog wil hebben.

[1:29:48] Geén stromingsbeginsel meer.

[1:29:50] Want het is blijkbaar prima als alle omroepingen dezelfde mening hebben.

[1:29:53] Volgens de minister is dat geen probleem.

[1:29:57] Omdat de omroephuizen de taak krijgen ontbrekende geluiden en perspectieven zelf een plek te geven.

[1:30:02] Dat schrijft zij in de memorie van toelichting.

[1:30:04] Maar voorzitter, gelooft de minister dat daadwerkelijk echt?

[1:30:08] Gelooft die minister werkelijk dat één van de vier nieuwe omrophuizen zonder Ongehoord Nederland straks juist dat ontbreken geluid gaat vertegenwoordigen?

[1:30:16] Collega's voor mij hebben dat ook al gevraagd.

[1:30:18] Ik vraag de minister, welke omroept gaat dat nu doen?

[1:30:00] ...leiden en perspectieven zelf een plek te geven.

[1:30:02] Dat schrijft zij in de memorie van toelichting.

[1:30:04] Maar voorzitter, gelooft de minister dat daadwerkelijk echt?

[1:30:08] Gelooft die minister werkelijk dat één van de vier nieuwe omroephuizen... ...zonder ongehoord Nederland straks juist dat ontbrekende leid... ...geluid gaan vertegenwoordigen?

[1:30:16] Collega's voor mij hebben dat ook al gevraagd.

[1:30:18] Ik vraag de minister, welke omroept gaat dat nu doen?

[1:30:22] Welke omroep gaat dat geleid van de samenleving vertegenwoordigen?

[1:30:25] Uit het SCP-onderzoek blijkt dat 40% van de Nederlanders voor een asielsoep is.

[1:30:30] De grenzen sluiten voor asielzoekers zelfs.

[1:30:33] Ik haal het uit het rapport.

[1:30:35] Zelfs als dat strijdig is met internationale Europese regels.

[1:30:38] Dus vraag ik de minister nogmaals, welke van de vier omroephuizen gaat dat geluid vertegenwoordigen?

[1:30:43] Want voorzitter, de gemiddelde werknemer bij de publieke omroept lijkt wel, vindt deze minister al rechts.

[1:30:49] Gelooft deze minister werkelijk dat deze ivoren toren de stem van rechts Nederland een plek gaat geven?

[1:30:57] Of weet zij net als wij dat het nooit gaat gebeuren?

[1:31:00] En vindt ze dat misschien ook wel een prima uitkomst?

[1:31:02] Dat is namelijk precies wat we bij Ongehoord Nederland hebben gezien.

[1:31:05] De omroep die het deel van de samenleving vertegenwoordigt, waar deze minister waarschijnlijk geen fan van is.

[1:31:11] Als enige niet-linksomroep is Ongegoord Nederland een doorn in het oog van links-Nederland.

[1:31:15] Het enige obstakel voor de totale controle van links over de NPO.

[1:31:20] Dus wat gebeurt er?

[1:31:21] ON wordt uit de bestel gegooid.

[1:31:23] Niet omdat de omroap voldoet aan objectieve eisen, want dan had natuurlijk veel eerder ingegrepen kunnen worden...

[1:31:29] Nee, ON wordt er uitgegooid omdat de inhoud niet bevalt.

[1:31:32] Want dat was het kantelpunt.

[1:31:33] Dat was het Kantelpunt!

[1:31:35] U heeft een interruptie van mevrouw Nanninga.

[1:31:38] Oh, wat leuk.

[1:31:39] Uw microfoon staat nog wel aan meneer Klaassen.

[1:31:45] Dank voorzitter.

[1:31:46] Denkt de heer Klasen nou echt, en dat zeg ik als een rechtsconservatief persoon met omroep ON...

[1:31:51] ...onze zaak helpt inhoudelijk.

[1:31:53] Dat dat echt nuttig is, dat zij dat op die manier doen.

[1:31:56] De heer Klaassen.

[1:31:58] Ik weet niet of dat nuttige is.

[1:31:59] Ik heb bij sommige uitzendingen ook mijn vragen.

[1:32:02] Maar ik ga daar niet over.

[1:32:04] En ik weet niet... ...of een omroep onze zaak moet helpen.

[1:32:06] Daar zou ik het liefst bij weg willen blijven.

[1:32:08] Ik denk dat de omroept het geluid moet vertegenwoordigen... ...wat in de samenleving leeft.

[1:32:14] Ik denkt dat ongehoord Nederland... ...dat voor een deel van de Nederlandse bevolking doet.

[1:32:17] Zoals ik als volksvertegenwoorde dat voor mijn deel...

[1:32:19] Die rechts zo gestemd hebben, denk ik.

[1:32:26] Mevrouw Danninga.

[1:32:28] Nu ben ik in de war, voorzitter.

[1:32:29] Want ik hoor een totaal inhoudelijk betoog van de heer Klaassen.

[1:32:32] En als ik dan vraag, nou, denkt u dat onderrechtse zaak nou echt vooruit helpt?

[1:32:35] Ik denk zelf van niet.

[1:32:38] Dan zegt meneer Klas, ik ga niet over de inhoud.

[1:32:41] De heer Klassen.

[1:32:44] Maar ik vraag me dan echt af waar ik het over door inhoud heb gehad.

[1:32:48] Ik heb het over gehad dat een omroep geworden moet zijn in de maatschappij.

[1:32:51] Omroep Nederland heeft leden, volgens mij.

[1:32:53] Het is ooit een bestel gekomen omdat het een vertegenwoordiging...

[1:32:56] Dat het een geluid liet horen wat we namelijk rechts in Nederland wilden horen.

[1:33:00] En ja, dat gaat nu verdwijnen.

[1:33:01] En daarom mijn vraag van, ja, hoe gaat dat worden opgelost?

[1:33:04] Ik zie door andere omropen niet gebeuren, mevrouw voorzitter.

[1:33:08] Via u, me vrouw Nannega.

[1:33:15] Mevrouw Nanninga.

[1:33:16] Het probleem met om, althans de reden om ze te schrappen nu, is governance, is wanbeleid, is geklooi, gepruts en niet inhoud.

[1:33:26] Dat ziet u toch ook?

[1:33:28] Ziet de heer Klaassen dat ook?

[1:33:30] Volgens mij zei ik een pagina geleden dat ik dat geprits ook gezien heb en dan had eerder ingegrepen kunnen worden.

[1:33:37] Het komt nu op mij en vele anderen over dat het, en dat is zelf ook opgeschreven, die uitzending, wat sommigen vinden heel verherenigend, ik ga daar geen uitspraak over doen, als kantelpunt zien.

[1:33:47] Dus als een soort zuurstof bij een fikkie, als een katalysator om dit voor elkaar te krijgen.

[1:33:53] En ja, ik vraag de minister daarop te reageren.

[1:33:57] En ik vraag ook, als dan wordt gezegd we gaan...

[1:34:00] Dat geluid op een andere manier, via die omroephuizen laten horen, daar ben ik kritisch op.

[1:34:03] Ik denk namelijk dat dat niet gaat gebeuren en daarom vraag ik de minister hoe zij dat ziet, hoe dat wel gaat gebeuran.

[1:34:08] Ja, u hebt nog twee minuten om uw betoog te vervolgen.

[1:34:13] Over de omroep Ivore Toren heb ik al gehad.

[1:34:19] En over NPO, kantelpunt.

[1:34:22] En naar deze ultieme machtsgreep, het monddoodmaken van enige rechtsomroep, wil de minister uit angst voor het president dat zij zelf heeft geschapen nu ook deze bevoegdheid aan democratische controle trekken.

[1:34:31] Want die komt te liggen bij ongekozen bestuurders die aan niemand verantwoording hoeven af te leggen.

[1:34:36] Nou voorzitter, als je dat wil doen, zeg ik, stop dan maar gelijk met het publieke omroepenstel.

[1:34:41] Terwijl juist deze gang van zaken laat zien hoe belangrijk het democratische controle is.

[1:34:46] Het zogenaamde onafhankelijk commissariaat heeft in strijd met alle regels, die stellen dan omroept niet op inhoud beoordeeld mag worden geadviseerd, de voorlopige erkenning van de ON in te trekken en daaraan toegevoegd de kanteling op basis van een inhoudelijke uitzending.

[1:35:00] Nou inhoudelijk in ieder geval de inhoud van een uitzinding.

[1:35:02] In het nieuwe systeem krijgt dit ongekozen orgaan die macht straks helemaal zelf.

[1:35:06] Het kan een zelfstandig bestuurder soms slaan als zij niet de politieke lijn van de commissariaat volgen.

[1:35:11] Nu kan deze Kamer de minister nog ter verantwoording roepen over zo'n besluit en haar zelfs naar huis sturen.

[1:35:16] Er is democratische controle, straks kan dat niet meer.

[1:35:20] Niemand controleert aan de commisariaat.

[1:35:21] Politieke bemoeienis heet dan ongepast omdat het commissariaat een onafhankelijk orgaan is.

[1:35:27] Ongekozen bureaucraten bepalen dan wat bij de publieke omroep gezegd mag worden en door wie.

[1:35:32] Voorzitter, het komt tot eind geloof ik.

[1:35:35] Voor ons is het duidelijk, juist om censuur te voorkomen moet de minister eindverantwoordelijk blijven voor de meest ingrijpende besluiten en moeten omroepingen.

[1:35:42] Als deze al zouden blijven bestaan, gewoon verenigingen blijven.

[1:35:46] Want voorzitter, democratische controle is geen bedreiging voor de onafhankelijk van het bestel.

[1:35:50] Ze is wat ons betreft daar een voorwaarde voor.

[1:35:53] Hartelijk dank.

[1:35:54] Dan gaan we luisteren naar de heer Bosma van de PVV.

[1:35:57] Dank voorzitter.

[1:35:58] Altijd leuk om weer een paar uurtjes over de Titanic te mogen praten.

[1:36:02] Voor de tweede keer sinds 1941 gaat de overheid een omroepvereniging buiten werking stellen.

[1:36:08] Dat is nogal wat.

[1:36:09] Voor het goede oordeel, ik wallig van Ongehoord Nederland.

[1:36:11] Het kan me gestolen worden.

[1:36:12] Ze hebben er een bende van gemaakt.

[1:36:14] Er is een koep gepleegd.

[1:36:15] Maar er is maar één ding erger dan Ongegoord Nederland en dat is D66.

[1:36:18] Het killen van ongehoord Nederland is een keiharde afrekening in het linksliberale circuit.

[1:36:23] Vandaag draait het maar om één ding.

[1:36:25] Mag de selectieve D66 cancelcultuur overwinnen?

[1:36:30] Oud-minister Plasterk schreef het terecht.

[1:36:32] D66 is de grootste bedreiging van ons democratisch bestel.

[1:36:36] D6 wil feitelijk mijn partij verbieden.

[1:36:39] D26 wil censuur op Twitter.

[1:36:41] Het wil de noodtoestand uitroepen en het heeft ons referendum vernietigd.

[1:36:45] D36 sluit overal andersdenkende uit.

[1:36:47] Overal worden PVV'ers buiten het stelsel gehouden.

[1:36:50] En in de breedte de 30% van de bevolking die rechts van de VVD stemt.

[1:36:54] Uitsluiting, uitslueting, uitzluiting.

[1:36:57] Dat verplicht ons het zoeklicht te zetten op de mensen die wel door de balotage...

[1:37:00] Wie komen er dan wel op posities?

[1:37:04] Deze D66-minister was nog maar beedigd of ze schoof meteen haar eerste partijvriendje naar binnen.

[1:37:10] Ze parachuteerde Annelien Bredenoord, oud-fractieleider Eerste Kamer D66, in de Raad van Toezicht van de NPO.

[1:37:18] Tot recent mocht zij in de Senaat meestemmen over mediawetgeving waar ze nu zelf op toeziet.

[1:37:24] Mevrouw Letcher was hiervoor opperbobel van een universiteit... en mevrouww Bredenoord is nu opperbobel van een Universiteit.

[1:37:30] Ons kent ons.

[1:37:32] En hoeveel mediaervaring heeft ze?

[1:37:33] Nou, helemaal niks.

[1:37:34] Nada.

[1:37:35] Maar ze heeft iets veel belangrijkers.

[1:37:36] Het juiste partijboekje.

[1:37:38] De schaamteloosheid.

[1:37:40] De platvloerse incest in het linksliberale bubbeltje.

[1:37:43] Het is niet de harde.

[1:37:46] Mevrw Bredenooord noemt zich ethica.

[1:37:49] De D66-netwerkcorruptie is dus blijkbaar ethisch verantwoord.

[1:37:54] Deze minister van dit minderheidskabinetje is over een paar weken of maanden weg.

[1:37:58] Maar dankzij de D66-vriendenloterij zijn we nog jaren verzekerd van iemand met een D66 mentaliteit in de top van de NPO.

[1:38:06] Regeren over je graf heet dat.

[1:38:08] En maar gillen over Zuckerberg en Elon Musk en Big Tech.

[1:38:12] En wat waren die D66'ers verontwaardigd over meneer Orban in Hongarije?

[1:38:17] De voorzitter van de NPO is nu mevrouw Deranits, Partij van de Arbeid.

[1:38:21] Als partijbaron was zij verantwoordelijk voor de selectie van Kamerleden.

[1:38:24] Ze stond op de lijst bij de verkiezingen.

[1:38:26] Zij geeft nu een miljard per jaar uit belastinggeld.

[1:38:29] Hij heeft zijn enige mediaervaring vrijwel niet.

[1:38:32] De omroepbaasjes kunnen haar dus van alles wijsmaken.

[1:38:35] Haar voorganger werd al weggepest.

[1:38:37] En de voorgangen daarvan duidde ik in vele kamerdebatten aan als D66-activist.

[1:38:43] Dat ontkende zij altijd, totdat mevrouw Rijksman wegging en wethouder werd voor D66.

[1:38:47] Ik blijf het zeggen, NPO-66.

[1:38:50] Maar de allerbelangrijkste benoeming door een D66'er...

[1:38:54] Namelijk staatssecretaris Uslu vond plaats op de toppen van de linkse media hype rondom Black Lives Matter en de crimineel George Floyd.

[1:39:03] Namelijk de voorzitter van het commissariaat voor de media.

[1:39:06] Bizar, deze dame is geen jurist en dat is bizar omdat het commessariaat constant wetten toetst.

[1:39:13] En ook zij heeft geen enkele media-ervaring.

[1:39:16] Ze werkt bij het COA, asielzoekers, Kamerlid PvdA.

[1:39:20] En ze steunt BIJ1, de partij die sympathiek staat tegenover Hamas... en nauw geleerd is aan Samy Doon, dat op de terreurlijst staat.

[1:39:27] De partij van Tovik Dibi, de party die juicht als Marokkaanse taxichauffeurs op jodijacht gaan.

[1:39:33] En zij is pro-Akwasi, die oproept tot geweld.

[1:39:36] Ze vindt Nederland maar een naar racistisch land.

[1:39:39] En we zien haar stuntelen bij Nieuwsuur, waar ze de inhoud van een programma gaat beoordelen.

[1:39:44] Ze deed dat als persoon, zei ze.

[1:39:47] De heer Bosma, ik onderbreek u even kort.

[1:39:49] U gaat over uw eigen woorden, alleen u noemt hier heel veel namen van mensen die hier niet aanwezig zijn.

[1:39:54] Het is goed gebruik om dat in het huis niet te doen, omdat zij hier niet zijn om zichzelf te verdedigen.

[1:39:58] Dus ik wil u toch vragen om daarop te letten.

[1:40:01] En dan kunt u vervolgen.

[1:40:03] Nou, voorzitter, het is cruciaal voor het Nederlands mediabeleid en daar moeten we het over hebben.

[1:40:07] Want de indruk die altijd gewekt wordt, het verhaal dat wordt afgestoken, is dat de NPO zo onafhankelijk is.

[1:40:12] Dat is dus niet zo, want het zit vol met politieke vriendjes.

[1:40:14] En mede daarom is het een staatsomroep.

[1:40:16] Maar ik zal naar u luisteren.

[1:40:18] Voorzitter.

[1:40:19] Samenvatting.

[1:40:20] Zo ziek is Nederland.

[1:40:21] Mensen van de PVV, 20 jaar een van de grootste partijen van Nederland, worden overal buiten de deur gehouden.

[1:40:26] Een beroepsverbod.

[1:40:27] Maar een incapabele nietskunner die behoort tot een groep lugubere extremisten, daarvoor gaat de rode loper uit en wordt geroepen kom maar binnen want jij zorgt voor de diversiteit.

[1:40:37] Maar deze dame, nu komen we tot de crux, is zonder meer de belangrijkste pion dat het uitgekookte D66 op het schaakbord heeft geplaatst.

[1:40:44] Haar benoeming betaalt zich dubbel en dwars terug.

[1:40:47] Deze mevrouw bouwde het dossier op voor de D66-minister die het dolgraag en afwijkend geluid wil vernietigen.

[1:40:53] En twee van de drie argumenten van deze minister om ongehoord een nekschot te geven zijn copy-paste overgenomen van het commissariaat van de media.

[1:41:01] En dan onderbreek ik u even voor een interruptie deze keer, de heer Ergin.

[1:41:08] Voorzitter, de bijdrage van de heer Bosma is zoals altijd spitsvondig geformuleerd.

[1:41:14] Maar hoor ik het nou goed dat eigenlijk de PVV jaloers is op D66?

[1:41:20] Omdat D66 en Pro en natuurlijk ook allemaal mensen in de organisaties van de publieke omroep krijgen en de PVF niet?

[1:41:29] De heer Bossma.

[1:41:30] Nee, want wij hadden capabele mensen daar neergezet en D66 zet alleen maar incapabele.

[1:41:35] Ja.

[1:41:35] De heer Ergin.

[1:41:37] Precies over die mensen wil ik het namelijk hebben zonder uiteraard namen te noemen.

[1:41:41] Want er was iemand van PVV-huizen die liep vier maanden rond bij een omroep en die heeft 128.000 euro meegenomen.

[1:41:50] Wat vindt de heer Bosma daarvan?

[1:41:52] Als dat tegen de regels is en het is bijvoorbeeld een overschrijding van de WNT, dan zou ik daar fel op tegen zijn.

[1:41:58] De heer Ergin.

[1:41:59] Wat vindt de heer Bosma?

[1:42:01] Dat er eindelijk op de plek waar volgens PVV incest van bepaalde politieke partijen plaatsvindt, eindelijks komt er een PVV'er.

[1:42:11] En wat doet die PVV er?

[1:42:13] Geeft haar dochter een leuke baan.

[1:42:15] Geeft sleutels van de omroep aan haar dochters.

[1:42:17] En ook nog eens een riante salaris.

[1:42:19] Is dat hoe de heer Bosma de betrokkenheid van de PVV eventueel zou in de toekomst willen zien in de publieke omroeping?

[1:42:28] De heer Bossma.

[1:42:29] Ik ben het helemaal eens met de her Ergin.

[1:42:31] Dus laten we maatregelen nemen.

[1:42:33] Laten we niet alleen ongehoord Nederland opheffen.

[1:42:34] ...maar alle omroepverenigingen en laten we de NPO opheffen.

[1:42:38] Dus ik ben het eens met de heer Ergin, laten we maatregelen nemen.

[1:42:40] Ik sta volledig aan zijn zijde.

[1:42:42] Laten we zorgen dat het geen tweede keer gaat gebeuren... ...en laten we het subsidie voor de linkse staatsomroep terugbrengen naar nul.

[1:42:48] Ik ben het met hem eens.

[1:42:49] De heer Hergin?

[1:42:49] Voorzitter, dat heb ik helemaal niet gepleit.

[1:42:51] Wat ik alleen probeer te schetsen is dat de PVV hier in een slachtofferrol schiet.

[1:42:56] En dat wordt heel vaak over ongezegd, maar ik zie toch echt de PVB doen.

[1:43:00] Want...

[1:43:02] Er zijn PVV'ers geweest die kregen die ruimte in een omroep.

[1:43:06] Die krezen functies, leuke functie ook.

[1:43:08] Ze konden het verschil maken.

[1:43:10] Maar op het moment dat ze daar zaten gingen ze zakken vullen.

[1:43:13] Op het moment ze een mooi plekje in de plus kreggen... ...gingen ze alles doen wat ze niet moesten doen hebben ze eigenlijk gedaan.

[1:43:25] Dus dan is toch de vraag of de PVV hier gewoon niet jaloers is... ...op al die andere politieke partijen behalve DENK overigens.

[1:43:31] De heer Ergin, u bent door uw eerste lange interruptie heen.

[1:43:34] De heur Bosma.

[1:43:35] Ja, dat was wel heel lang voorzitter.

[1:43:37] Ja ik ben het helemaal eens met de heer ergin.

[1:43:39] Dus laten we daar volledig een einde aan maken.

[1:43:41] En zorgen dat dat soort dingen niet nog een keer kan gebeuren.

[1:43:43] En de subsidie weghaalt.

[1:43:44] Dat is een goed argument voorzitten.

[1:43:45] Ter afschaffing van de staatsomroep.

[1:43:47] Dan meneer Bosma, bent u bijna door uw tijd.

[1:43:49] Hij heeft nog een halve minuut om tot een afronding te komen.

[1:43:52] Voorzitter, twee van de drie argumenten om ongehoord te vernietigen zijn copy-paste overgenomen van het commissariaat.

[1:43:57] De minister doet dus blind wat het commessariaat zegt.

[1:44:00] Mijn god, het Nederlands mediabeleid is dus nu de facto in handen van een aanhanger van BIJ1.

[1:44:07] Een club met hooguit een handjevol stemmen in de Bijlmer.

[1:44:11] Voorzitter, dit minderheidskabinet staat op instorten nog even en dan is deze minister weg.

[1:44:15] Ik wens haar veel succes in de rest van haar carrière.

[1:44:17] Ongetwijfeld vindt ze een nieuwe baan dankzij de D66-vriendenloterij.

[1:44:22] Ik heb vandaag slechts één vraag aan haar en dat is een hele simpele, maar ik wil graag een serieuze antwoord.

[1:44:27] Waar kan ik mijn abonnement op de NPO opzeggen?

[1:44:30] Wie moet ik bellen?

[1:44:31] Wat is het mailadres?

[1:44:32] Hoe kom ik van de NBO af?

[1:44:34] Dank u wel, voorzitter.

[1:44:35] Dank u.

[1:44:36] Dan heeft u een interruptie van de heer Van Houwelingen.

[1:44:39] Ja, dank.

[1:44:39] Een andere reden om de omroep te verbieden is natuurlijk dat verzoek van de NPO.

[1:44:43] En dat kwam pas nadat de minister eerst het bief had gestuurd van... weet je het zeker dat je de licentie niet wil intrekken?

[1:44:49] Die gang van zaken.

[1:44:49] De heer Bosma is er ontzettend bekend mee.

[1:44:51] Wat vindt de heer Posma daarvan?

[1:44:52] De heere Bosma.

[1:44:53] Het is duidelijk dat het barbertje moet hangen is gebeurd natuurlijk.

[1:44:58] Men wilde gewoon van die omroep af.

[1:45:00] Ze hebben het natuurlijk ongelooflijk dom gedaan, ze hebben niet geantwoord op dingen, ze haben er financieel een bende van gemaakt.

[1:45:05] Maar kijk eens naar andere omropen die wel politiek correct zijn, zoals omroepsort.

[1:45:09] Pak die gewoon eens even aan.

[1:45:11] Die hebben drie jaar lang niks gedaan, zakken gevuld, big salarissen uitgekeerd, buitenproducenten rijk gemaakt, racistische propaganda verspreid.

[1:45:19] Gewoon zeggen dat blanke mannen, laten we niet wit zeggen, dat is zo'n politiek correcte term.

[1:45:24] We zijn blank mevrouw Keijzer, we zijn niet wit.

[1:45:26] Dat blanke mannen verkrachten omdat ze lager op de rangorde komen te staan vanwege statusverlies.

[1:45:32] Blanken worden vergeleken met wolven en met roofdieren.

[1:45:36] Laten we alsjeblieft die racistische propaganda beantwoorden.

[1:45:39] Beëindigen.

[1:45:39] Ja, dank.

[1:45:40] De heer Van Houwelingen kort en dan ook graag een kort antwoord van meneer Bosma.

[1:45:45] Ja tot slot nog één vraag want het argument straks van de minister zal waarschijnlijk zijn.

[1:45:48] Nou dat geluid van ongehoord Nederland dat komt wel bij BNR vaak of bij die andere omroephuizen terecht.

[1:45:53] En ja wat vindt de heer Bosman daarvan?

[1:45:55] De heere Bosma

[1:45:55] Nou ja, ik vind het geluid van Ongehoord Nederland niet iets waar ik vrolijk van word.

[1:45:59] Ze zenden bijvoorbeeld een documentaire uit 9-11, Hoeksteen van Bedrog.

[1:46:03] Dus er wordt gesuggereerd dat het een inside job was.

[1:46:07] Ze hangen aan tegen het antisemitisme.

[1:46:09] De Hitlervergelijking vond ik ook niet fris.

[1:46:12] Dus wat mij betreft verdwijnt dat geluiden, daar heb ik geen enkel probleem mee.

[1:46:15] Ja, dank voor dat korte antwoord.

[1:46:17] En dan de heer Van Houwelingen.

[1:46:18] Nou, dan toch even voorvaart.

[1:46:19] Oké, want dat is toch onmerkelijk.

[1:46:20] Dus al met al staat de PV wel achter het besluit van de minister om de licentie in te trekken?

[1:46:25] De heer Bosma.

[1:46:26] Nee, wat zou moeten gebeuren?

[1:46:27] Kijk, politieke partijen hoeven gelukkig geen leden te hebben.

[1:46:31] Dat helemaal zijn geprezen.

[1:46:32] Maar omroepen wel.

[1:46:35] En het zou goed zijn als die ledendemocratie bij die omroepen gewoon weer eens zou gaan leven en dat de leden van Ongehoord Nederland weer eens aan het woord komen.

[1:46:42] En die zouden die koep die gepleegd is door rare types en die fatsoenlijk rechtse mensen zoals de heer Karskens en mevrouw Klever eruit hebben geworpen, zou die kunnen terugdraaien.

[1:46:52] Dus in dit geval zeg ik hippiepura voor de ledend democratie van de omroeping en laat de lede van On Gehoord de boel overnemen en al die gekke forumtypes eruit gooien.

[1:47:02] Dit is natuurlijk bijna uitlokking.

[1:47:04] Ik vond trouwens de interruptie van de heer Erken heel terecht.

[1:47:06] Want het probleem is dat ze echt moeten staan met de PVV-mensen binnen die omroep.

[1:47:09] Die hebben er een zootje van gemaakt.

[1:47:11] Maar even nou tot slot.

[1:47:12] Ja, zo is het wel.

[1:47:12] Laat ik dat ook even zeggen.

[1:47:13] Maar tot slot, tot slot...

[1:47:15] Stel wij brengen straks een motie in stemming om dat besluit van de minister terug te draaien.

[1:47:19] Gaat de PVB dat wel of niet steunen?

[1:47:21] De heere Bosma.

[1:47:22] Voorzitter, ik geef nu toe dat er een kleine infiltratie is geweest van PVV... om ongehoord Nederland op te blazen.

[1:47:28] Nou, ik zou best die motie... Ja, daar moet ik eens even over nadenken.

[1:47:32] Maar ik vind het raar dat er één omroep uit wordt gehaald ten detriment van al die andere uiterst dubieuze omropen.

[1:47:38] Aflatros zendt gewoon antidemocratische propaganda uit en zo'n meneertje zit dan ja te knikken.

[1:47:44] De hoofdredacteur van de Volkskrant mag gewoon zeggen dat Fleur Agema niet bij de NPO mag verschijnen.

[1:47:48] Dat is echt...

[1:47:49] Dat zijn echt teksten van 80 jaar geleden.

[1:47:51] Dat is walgelijk.

[1:47:52] En die NPO-gassen zitten allemaal ja te knikken, ja te klikken... en die worden in geen duizend jaar aangepakt... want die zijn allemaal politiek correct.

[1:47:58] Dus dan wordt er niet ingezoomd op geld dat verdwenen is... dan wordt het niet ingezoomd... op dubieuze constructies.

[1:48:04] Als je niet politiek... correct bent, dat is het hele verhaal wat er aan de hand is.

[1:48:08] Dank u.

[1:48:08] De heer Mohandes.

[1:48:09] En nog even over het voorgenomen besluit... richting de heer Bosma dat nu voor ligt.

[1:48:12] U steunt het dus gewoon?

[1:48:14] De heere Bosma.

[1:48:15] Dus even via de voorzitter.

[1:48:16] Deheer Bosman.

[1:48:18] Er ligt een voorgenomen besluit van de minister om de licentie in te trekken.

[1:48:22] Ik hoor uit uw woorden dat u dat steunt.

[1:48:23] Klopt dat?

[1:48:25] Nee, ik vind het verkeerd om één omroep eruit te lichten.

[1:48:29] U steunt het niet.

[1:48:30] U wilt ongehoord Nederland op de buis houden.

[1:48:32] Ik steun het niet op.

[1:48:34] En als daar de heer Mohandes een toelichting bij wil hebben, wijs ik hem op het feit dat vrijheid van meningsuiting altijd gaat over ideeën waar je het niet mee eens bent.

[1:48:44] Voorbeeld, op een dag werd Tovik Dibi opgepakt op een zondagmiddag.

[1:48:47] Die stond met een spandoek tegen Geert Wilders.

[1:48:50] Die kwam in de politiecel terecht.

[1:48:51] Wie was de eerste die opriep dat Tovik Divi weer vrij moest komen?

[1:48:54] Dat was Geert Bilders.

[1:48:55] We zijn de Partij voor de Vrijheid.

[1:48:56] De vrijheid van meningsuiting gaat altijd over waar je het niet mee eens bent.

[1:49:01] De heer Mohandes.

[1:49:02] Die vrije menings uiting kan ook buiten het publieke bestel.

[1:49:04] Er is hier geen sprake van wel of geen vriije meningsuit.

[1:49:06] Maar ik wil toch even serieus antwoorden op een vraag.

[1:49:09] Er ligt een voorgenomen besluit en u zegt...

[1:49:11] Ik steun het besluit niet van de minister.

[1:49:13] Dat wil ik even voor de handelingen hebben opgeschreven.

[1:49:15] De heer Bosma.

[1:49:16] Het staat al drie keer in de handelingen... maar als de heer Mohandes pindakaas in zijn oren heeft... wil ik het best voor de 26e keer nog even zeggen.

[1:49:22] Nee, even...

[1:49:24] De heere Mohandis, ik geef u eerst het woord... en daarna gaat de microfoon aan.

[1:49:27] Deheer Mohadis.

[1:49:28] Ik heb de heer Bosma nu goed begrepen.

[1:49:31] Goed om hem nog even helemaal bevestigd te krijgen.

[1:49:34] Voorzitter, daar ben ik heel blij mee.

[1:49:36] Ik hoop de heere Mohandes ook aan mijn zijde te vinden als andere omroepverenigingen gaan verdwijnen.

[1:49:41] Namelijk allemaal.

[1:49:42] De heer Mohandis?

[1:49:44] Dat zult u nooit, dat weet u.

[1:49:46] Daar zijn we weer waar we stonden.

[1:49:48] We ronden dit af en dan gaan we luisteren naar mevrouw Welach van D66.

[1:49:54] Ja, voorzitter.

[1:49:55] Dank u wel.

[1:49:56] Ik zal aan de heer Bosma denken als ik in de toekomst weer zo'n mooie D66-baan te pakken heb.

[1:50:03] Voorzitter, uitlokking.

[1:50:05] Uitlokken?

[1:50:06] Excuus.

[1:50:06] Ja, ik kan de collega van D66 feliciteren.

[1:50:09] Ze is nog jong, maar voor de rest van haar leven is... Meneer Bosman, ook voor uw geld.

[1:50:14] Ik had u het woord nog niet gegeven.

[1:50:17] Volgens mij was mevrouw Wellertje nog met haar inleiding bezig.

[1:50:20] Heb ik dat goed begrepen?

[1:50:21] Nou, dan staan we deze toe.

[1:50:23] De heer Bosma.

[1:50:25] Ik was al drie keer klaar geweest als u me had laten uitpraat.

[1:50:27] Ik wilde de collega van D66 feliciteren met het feit dat ze Kamerlid is voor D66.

[1:50:32] Ze is jong, maar voor de rest van haar leven heeft ze gewoon een baantje in de D66 vriendenloterij.

[1:50:37] Gefeliciteerd aan mij.

[1:50:38] Mevrouw Eladj.

[1:50:40] Dank u wel, voorzitter.

[1:50:42] Wie twintig jaar geleden wilde weten wat er gebeurde in de wereld, opende de krant of zette het acht uur journaal aan.

[1:50:48] Tegenwoordig bepalen platforms als YouTube, TikTok en Snapchat in toenemende mate wat Nederlanders zien, horen en geloven.

[1:50:56] Zij beïnvloeden het debat via algoritmes die niet zijn ontworpen voor democratische waarde, maar voor maximale aandacht, data verkrijgen en winst.

[1:51:03] Zo stelt ook de Onafhankelijke Evaluatiecommissie, die de publieke omroep onlangs onder de loep heeft genomen.

[1:51:09] En voorzitter, juist daarom is een sterke publieke omroep van groot belang.

[1:51:13] Een plek waar Nederlanders betrouwbare informatie kunnen vinden en waar programma's worden gemaakt die niet afhankelijk zijn van een commercieel succes.

[1:51:22] Maar als de wereld verandert, dan dient de publieke omroep ook mee te veranderen.

[1:51:26] Het is dus hoog tijd voor die hervorming van de pubnieke omgroep.

[1:51:29] Het wetsvoorstel dat de minister in consultatie heeft gebracht is een mooie stap in de goede richting.

[1:51:34] En D66 is ook blij om te zien dat deze minister hier zo voortvarend mee aan de slag is gegaan.

[1:51:40] Maar vier omroephuizen, mevrouw Van der Plas zei het ook al, moeten wel echt vier omhoephuize worden.

[1:51:45] Niet elf bestaande organisaties onder vier nieuwe namen die ondertussen blijven functioneren als losse organisatietjes.

[1:51:51] We moeten dus voorkomen dat binnen die huizen nieuwe muren worden opgetrokken en dat de oude verzuiling in een nieuwe vorm voortbestaat.

[1:51:58] Hoe gaat deze minister ervoor zorgen dat een omroephuis straks daadwerkelijk als één organisatie functioneert?

[1:52:04] En op welke manier wordt dit in het nieuwe stelsel ook gestimuleerd?

[1:52:08] Wordt daarbij ook gestuurd op het efficiënt inzetten van middelen, bijvoorbeeld door apparatuur, studio's en techniek te delen?

[1:52:16] En voorzitter, hoe zorgen we ervoor dat alle maatschappelijke geluiden door de omroeping ook wordt vertolkt?

[1:52:22] Voorzitter.

[1:52:23] Het is al vandaag veel over Ongehoord Nederland gegaan.

[1:52:27] Want wanneer Nederlanders de televisie aanzetten, dan moeten zij erop kunnen vertrouwen dat wat ze daar zien ook feitelijk juist is.

[1:52:34] En dat omroepen zich aan die professionele normen houden.

[1:52:37] En bij Ongehoord Nederland hebben we gezien dat dit een aantal keer flink mis is gegaan.

[1:52:43] Mevrouw Nanniga.

[1:52:45] Ja, dank voorzitter.

[1:52:46] Dat ben ik echt mevrouwe Hatsch eens.

[1:52:48] Maar is er even mening dat dat bij andere omroepingen en het NOS Journaal wel goed gaat?

[1:52:55] Mevrouw Wallach.

[1:52:56] Voorzitter, ik denk dat elke omroep af en toe een fout maakt.

[1:53:02] Volgens mij is er ook geen enkele omroept die pretendeert geen fouten te maken.

[1:53:08] Dus ik zie dat natuurlijk ook.

[1:53:10] Nee, maar er wordt wel altijd stevig gepretendeerd, niet in de laatste plaats door D66, dat de rest van de omroepen en de NOS objectieve, neutrale informatie verschaffen.

[1:53:19] En bijvoorbeeld wel doorvragen als een gast iets raars zegt.

[1:53:22] Dat is toch structureel niet het geval?

[1:53:23] Dat ziet mevrouw Eladj toch ook?

[1:53:25] MevrouWeladj?

[1:53:26] Ja, voorzitter, wat ik zie is dat omroepingen die een keer de mist ingaan of die zich niet aan de journalistieke code hebben gehouden...

[1:53:33] ...zich daar daarna ook op weten te corrigeren.

[1:53:36] En dat is denk ik een heel belangrijk en wezenlijk punt... ...dat we niet terug hebben gezien bij Ongehoord Nederland.

[1:53:42] En daar zit denk ik ook het belangrijkste verschil.

[1:53:44] Mevrouw Nanniga.

[1:53:47] Is mevrouwe Hart bekend met het centimetersdikke zwart boek... ...over alleen al de Israël-verslaggeving van het NOS-journaal?

[1:53:54] Mevrouwe Latsch.

[1:53:55] Nee, voorzitter, ben ik niet meer bekend.

[1:53:57] Mevrouw Nanninga.

[1:53:58] Dan maak ik mij toch zorgen over de media-woordvoering van D66, voorzitter.

[1:54:02] Als dit rapport niet bekend is, dan kunt u nu met droge ogen gaan zitten beweren dat daar niks aan de hand is.

[1:54:08] Mevroer Welijks.

[1:54:09] Voorzitter, ik weet niet om welk rapport dit gaat en dat is ook niet heel vreemd.

[1:54:14] Dus ik zou niet weten waarom ik dan ineens geen goede media-wordvoerder zou zijn.

[1:54:18] Mefrouw Nanninga.

[1:54:19] Nou, omdat het ontbreekt aan cruciale kennis om de mediaportefeuille goed te kunnen bedienen.

[1:54:23] Ik zal het rapport aan mevrouwe Welijts doen toekomen.

[1:54:25] Dan hebben we het er nog over.

[1:54:26] Het is zorgelijk.

[1:54:27] Mevrouw Wellertj.

[1:54:29] Dank, voorzitter.

[1:54:30] En ik kijk uit naar het rapport.

[1:54:32] Goed, dan hebt u nog wel een interruptie van mevrouww Keijzer.

[1:54:35] Mijn klomp breekt, nou, voor zitten.

[1:54:37] Maar even terug naar bijvoorbeeld Radio 1.

[1:54:41] Ik hou hem heel kort.

[1:54:42] Daar wordt achter elkaar dingen gezegd die niet waar zijn.

[1:54:45] Nul doorvragen.

[1:54:47] Hoe?

[1:54:47] Kijk mevrl.

[1:54:48] Wellertje daarnaar.

[1:54:49] Mevrw.

[1:54:49] Wellerj.

[1:54:51] Ja, voorzitter, dat heb ik net ook al tegen de collega naast me gezegd.

[1:54:56] Dat elke omroep ongetwijfeld uitzendingen heeft... waarin niet volledig de regels worden nageleefd die wij met elkaar hebben vastgelegd.

[1:55:10] Het punt is dat er ook bij die omroepingen...

[1:55:15] jezelf, het hele correctiemechanisme daar wel van kracht gaat op het moment dat dat gebeurt.

[1:55:21] Ik zie dat in elk geval vaak genoeg gebeuren.

[1:55:23] Ik vind dat echt fundamenteel verschil met hoe ongehoord Nederland keer op keer de mist is gegaan, daarop is gewezen en vervolgens die feedback die ze hebben gekregen aan hun laars hebben gelapt.

[1:55:37] En met als gevolg dat ze nu uit het bestel dreigen te vliegen.

[1:55:41] Ja, dat is nogal een groot verschil met wat ik bij de rest van de omroepen zie gebeuren, voorzitter.

[1:55:46] Mevrouw Keijzer.

[1:55:47] Voorzitter, toch even hoor.

[1:55:49] Meneer Jelle Postma, de heer Jona van Loenen, ik mag geen namen noemen.

[1:55:53] Stefan de Vries, de discussie laatst bij Radio 1... waarin twee omroopers, journalisten van Radio 1, zeiden dat als je bezuinigt op de NPO... dat er een einde is aan de democratie.

[1:56:05] Geen weerwoord.

[1:56:07] Nul.

[1:56:08] Nada.

[1:56:09] Hoe kijk je daar dan naar als D66?

[1:56:11] Of heeft ze dit ook niet meegekregen?

[1:56:13] Mevrouw Bellac.

[1:56:14] Ja, voorzitter.

[1:56:15] Nee, ik kijk niet elke seconde van mijn tijd buiten deze zalen de hele dag naar NPO 1, 2 en 3, voor zitter.

[1:56:22] Dat klopt.

[1:56:23] Dus ik weet ook niet precies op welke situatie mevrouww Keijzer nu doelt.

[1:56:28] Maar ik kan in algemene zin daar wel iets over zeggen, namelijk dat als er omroepen zijn die zich niet aan journalistieke codes houden of niet helemaal de regels naleven of aan belangenverstrengeling doen en daar volledig negeren wat daar allemaal aan waarschuwingen op ze afkomen of...

[1:56:46] Nou, eigenlijk alle regels die we met elkaar hebben afgesproken.

[1:56:49] Als ze dat niet corrigeren... dan is er een kans dat je bij een onafhankelijk instituut terechtkomt... namelijk één van de waakhonden waar vandaag al veel naar is verwezen... en dat hij dan vervolgens daar iets mee doet.

[1:57:02] Ja, de antwoorden mogen ook iets korter.

[1:57:03] Mevrouw Keijzer.

[1:57:04] Ja, heel simpel.

[1:57:06] Begin september.

[1:57:07] WNL is extreem rechts.

[1:57:10] De publieke omroep is drie keer de Telegraaf.

[1:57:12] En Karel, hoe heet hij ook alweer verder, geeft geen enkele wedervraag.

[1:57:17] Dat was de journalist van dienst.

[1:57:20] Dat kan toch niet?

[1:57:23] Mevrouw Erac.

[1:57:25] Ja, nogmaals, ik weet niet.

[1:57:26] Ik ken het interview niet.

[1:57:28] Misschien kan ook mevrouw Keijzer dit met me delen.

[1:57:31] Zodat we samen misschien even naar de uitzending kunnen kijken... en het dan misschien gezamenlijk maar gaan recenseren.

[1:57:37] Ik denk dat dat niet heel wenselijk is.

[1:57:39] Volgens mij moet de algemene lijn hier zijn... die we met elkaar proberen te beschermen.

[1:57:44] Dat we niet op die inhoudelijke situaties...

[1:57:52] één voor één gaan ingaan en dat gaan recenseren.

[1:57:55] Volgens mij moet de lijn hier zijn.

[1:57:57] In principe, alle omroepen die onder het publieke bestel vallen... zich aan die regels dienen te houden.

[1:58:03] Doen ze dat niet, dan kunnen mensen daar klachten over indienen... bij bijvoorbeeld die ombudsman.

[1:58:09] En dan is het aan de ombudsman, ja het is denk ik heel goed voorzitter om die stappen heel duidelijk te maken.

[1:58:16] Want er worden hier suggesties gedaan en die wil ik goed uit de wereld helpen.

[1:58:19] Dus vandaar dat mijn antwoord wat langer is.

[1:58:21] Dus als daar klachten binnenkomen bij die waakhond, dan is it aan die waaghond om daar iets mee te doen.

[1:58:27] Mevrouw Keijzer.

[1:58:27] Ja, en die doet er vervolgens niks mee.

[1:58:30] Dus voorzitter, het punt hier is dus een publieke omroep en een minister... die wel reageert terecht, want het is bagger wat er bij ON verkondigd is.

[1:58:42] Die wel regeert daarop, maar niet op de bagger in links-progressieve...

[1:58:49] En dan meet je met twee maten... en dan laat je gewoon de verdachtmaking... die de heer Bosma zo eloquent hier heeft neergezet... dat het de NPO zo langzamerhand een vehikel is...

[1:59:04] van links-progressieve meningen en overtuigingen.

[1:59:08] En dan gaat het mis, voorzitter.

[1:59:10] Want er zit een miljard belastinggeld in.

[1:59:14] Hoe kijkt D66 naar dit systeem?

[1:59:20] Dus laat dan maar even de verschillende uitingen achterwegen.

[1:59:25] Ik denk dat mevrouw Nanning aan het punt raakt... dat als je als omroepwoord dat niet helder hebt... dan doe je je huiswerk niet...

[1:59:33] Maar hoe kijkt D66 daarnaar?

[1:59:36] Dat was uw tweede lange interruptie.

[1:59:38] Dus voor het vervolg van het debat zijn er geen interrupties meer voor u, mevrouw Keijzer.

[1:59:43] Mevrouwelijks.

[1:59:44] Ja, voorzitter.

[1:59:45] Nogmaals, hoe ik naar het systeem kijk... dat heb ik net geprobeerd uit te leggen... is namelijk dat als er klachten zijn over bepaalde uitingen... die tijdens uitzendingen van welk omroep dan ook worden gedaan... dat die klachten serieus moeten worden genomen door al die waakhonden die er zijn...

[2:00:00] Al die waakhonden die er zijn.

[2:00:02] En dat dat vervolgens aan die waakond is om daar sancties in het ergste geval over te geven, te sanctioneren.

[2:00:14] En als dat bij een derde keer gebeurt, dan loop je de kans, net als bij Ongehoord Nederland, dat je dan uit het bestel vliegt.

[2:00:19] Dat is hoe ik naar het stelsel kijk.

[2:00:22] Ik zag nog een vinger inderdaad van de heer Van Houwelingen.

[2:00:25] Ja, D66 zegt zojuist dat om stelselmatig desinformatie te verspreiden... desinformaties bewust iets zeggen wat dus niet waar is.

[2:00:34] Er wordt altijd maar gezegd dat er echt één voorbeeld zal worden gegeven.

[2:00:38] Mevrouw Eladje.

[2:00:40] Ja, voorzitter.

[2:00:42] Bijvoorbeeld de bewering over het migratiesaldo en de voorrang van statushouders op de woningmarkt.

[2:00:47] Die beweringen werden niet onderbouwd en er werd onvoldoende onderscheid gemaakt tussen feiten en meningen.

[2:00:52] Daarvoor werd het publiek ook journalistiek tekort gedaan.

[2:00:55] Aldus de Ombudsman, een politicus van Vlaams Belang, sprak bij Ongehoord Nederland over de omvolkingstheorie.

[2:01:01] Het probleem was niet dat Ongegoord Nederland hem een podium gaf, maar dat zijn complottheorie zonder bewijs of kritische bevraging kon worden neergezet.

[2:01:08] Een OM-presentator stelde over het stikstofbeleid dat boeren in feite het minste uitstoten.

[2:01:14] De ombudsman oordeelde dat dit een interpretatie is, maar het verspreiden van feitelijke onjuiste informatie.

[2:01:20] Ja, helder.

[2:01:21] Die heeft nog wel even doorgesproken.

[2:01:23] Ja, dit is precies het punt wat mevrouw Keijs ook zegt.

[2:01:25] Dat zijn standpunten, dat zijn meningen die je in een vrij land mag verkondigen.

[2:01:29] Je mag verkonder bijvoorbeeld een antwoord stellen, dat mag.

[2:01:32] Je kan ook zeggen iets achterlijks, bijvoorbeeld een object gezet dat stikt op een verstikke dekentje.

[2:01:35] Die werd ook niet tegengesproken.

[2:01:36] Dat heet het vrije debat, mevouw Barheids.

[2:01:40] En dat moet kunnen en dat kan dus niet.

[2:01:43] Graag verenigd voorzitter.

[2:01:45] Mevrouwe Wallach.

[2:01:47] Voorzitter, ik begrijp dat het soms verwarrend kan zijn, maar mevrouw Belhart is iemand anders dan mevroewallacht.

[2:01:53] Maar voorzitter, ik noemde net niet heel bewust inderdaad niet alleen maar de voorbeelden, maar ook de redenen die de ombudsman ook aangeeft waarom dit tegen die regels ingaat.

[2:02:07] Dus die heb ik bij alle drie de voorbeeld ook genoemd.

[2:02:10] En nogmaals, dit zijn niet mijn oordelen.

[2:02:14] Dit zijn oordellen die de ombudsman heeft gedaan.

[2:02:17] En op basis van die oordenen zijn er sancties... Nou, dat is trouwens één van de redenen waarom er sanctie zijn opgelegd.

[2:02:25] Andere sancties hebben te maken met inderdaad de governance, met belangenverstrengeling.

[2:02:29] En dat heeft ertoe geleid...

[2:02:31] dat de omroep dus van de buis dreigt te verdwijnen.

[2:02:35] En voorzitter, ik hoorde heer Van Houwelingen vandaag... een paar keer daar heel veel vragen over stellen... en bijna boos daarover dat deze omroap verdwijnt.

[2:02:44] Maar ik ben ook wel benieuwd straks, dat zal ik hem ook vragen... hoe hij zelf reflecteert op wat er... Hoe hij zelf vindt dat er bij ongehoord Nederland dan...

[2:02:52] ...aan de orde gegaan.

[2:02:53] Nee, maar dat is denk ik wel belangrijk.

[2:02:55] Dank.

[2:02:55] De heer Van Houwelingen... ...voor een nieuwe vraag en niet voor een reactie op de laatste vraag... ...want dat kan in uw eigen woordvoering.

[2:03:02] De punt is, het wordt dus met twee maten gemeten.

[2:03:05] Ik heb het bijvoorbeeld al een paar keer aangehaald... ...of ik heel veel zeg, want dat is wel desinformatie.

[2:03:09] Zembla die tweets verzint... ...waardoor mensen naar problemen komen.

[2:03:12] Daar hebben ze ook excuses voor aangeboden, maar die krijgt niks.

[2:03:14] Die krijgt het om ons man niet achteraan.

[2:03:15] Die heeft daar geen boete voor gekregen.

[2:03:16] Dus het wordt continu met twee mate gemeten...

[2:03:19] En dat het hier wordt ontkend.

[2:03:20] Wees dan gewoon eerlijk.

[2:03:21] Het geluid bevalt ons niet.

[2:03:22] We hebben de macht en we gaan die omroep te het bestel uitgooien.

[2:03:24] Eerlijk zeg dat.

[2:03:25] Dan was ik ook niet zo geïrriteerd geweest.

[2:03:27] Dat is het type samenleving waar we nu leven helaas.

[2:03:29] Maar die hypocrisie, dat triggert mij inderdaad voorzitter.

[2:03:32] Dat was dan ook uw eerste lange interruptie.

[2:03:34] U heeft het lang volgehouden.

[2:03:36] De heer Van Houwelingen zegt het eigenlijk een beetje zelf al heel goed.

[2:03:40] Daar heeft Zembla excuses voor aangeboden.

[2:03:44] En dat is denk ik een belangrijk verschil met wat we bij Ongehoord Nederland hebben gezien.

[2:03:48] Want we hebben natuurlijk weinig reflectie gezien van de omroep zelf.

[2:03:51] En de heer van Houweningen praat door me heen, wat een beetje vervelend is.

[2:03:54] Want daardoor kan ik me minder goed focussen op wat ik wil zeggen, voorzitter.

[2:03:59] Ik was gebleven bij de casus ongehoord Nederland, want wat daar gebeurt en wat het eigenlijk vooral die casus laat zien, voorzitter, en dat is misschien wel een belangrijker punt hier voor vandaag, is hoe ingewikkeld het huidige systeem ook is, waarbij verschillende actoren zoals die NPO, commissariaat voor de media, de ombudsman, allemaal een rol spelen.

[2:04:19] En ik zou eigenlijk deze minister willen vragen of die verantwoordelijkheden tussen al deze verschillende actoren voldoende helder en gescheiden zijn na de herziening van het bestel van de publieke omroep.

[2:04:31] En hoe we daar dan straks mee omgaan.

[2:04:33] Voorzitter, de grootste vraag voor de pubrieke omgroep is niet hoe de bestuurstructuren eruit zien in Hilversum, maar of een 16-jarige de pubbieke omhoep nog wel weet te vinden.

[2:04:42] De voorgenomen wettelijke verankering van on-demand platformen voor de publieke omroep is een mooie stap, dat geef ik toe.

[2:04:48] Maar zo'n online platform betekent nog niet dat jongeren het daadwerkelijk weten te vinden of echt gaan gebruiken.

[2:04:54] Hoe kijkt de minister hiernaar en welke ruimte ziet zij voor samenwerking met commerciële mediapartijen en makers om jongeren te bereiken, zonder dat de waarde van de pubnieke omhoep uit het oog

[2:05:04] ...dreigt te verliezen.

[2:05:05] En hoe staat het met de eerder aangenomen motie... ...patronotte Mohandis over een actieagenda... ...voor die samenwerking tussen NPO, RTL en Talpa... ...om onder andere de publiek-private samenwerken... ...en vindbaarheid van Nederlandse programma's te verbeteren?

[2:05:19] Kan de minister een update geven over die huidige stand van zaken?

[2:05:23] Ja, dank u wel.

[2:05:23] U heeft een interruptie van mevrouw Nanninga.

[2:05:25] Ja, dank voorzitter.

[2:05:26] Als er weer met allemaal subsidie en ingewikkeld gedoe jongeren moeten worden overgehaald om een godsemaar naar de NPO te gaan kijken, is het niet een goed idee om te concluderen dat de NBO gewoon uitsterft en obsolet wordt en dat we er lekker mee kunnen ophouden?

[2:05:39] Mevrouw Eladj.

[2:05:41] Nee, voorzitter.

[2:05:41] Er zijn best wel mooie voorbeelden al.

[2:05:43] NOS Stories werd al aangehaald en er zijn nog een paar andere omroepen die er best wel in slagen om dat goed te doen.

[2:05:51] En de vraag die ik dus eigenlijk heb is hoe kunnen we dat nog beter doen, gegeven ook al die andere platformen waar ik mijn betoog mee startte, die hele andere waarden erop nahouden en jongeren natuurlijk iets makkelijker weten te bereiken.

[2:06:04] Dus de vraag is eigenlijk hoe kunnen we er nou voor zorgen dat, naar voorbeeld ook van de successen die de publieke omroep nu ook laat zien, hoe we dat kunnen verbreden.

[2:06:13] Mevrouw Nanninga.

[2:06:14] Ik kwam aan de fundamentele vraag, voorzitter.

[2:06:16] Als de jongeren prima elders hun media weten te vinden, is dit dan echt nog een overheidstaak om dan vier omroephuizen op te tuigen en een miljard aan te besteden, terwijl de kids are alright.

[2:06:27] Die weten echt hun mediamenu zelf wel samen te stellen.

[2:06:30] Dat kunnen we toch lekker uit gaan faseren dan.

[2:06:32] Mefrouw Wellertje.

[2:06:33] Ja, voorzitter.

[2:06:35] Dat vind ik natuurlijk in algemene zin heel goed, dat jongeren hun nieuws op allerlei andere platformen goed weten te vinden.

[2:06:42] Tegelijkertijd zien we dat juist diezelfde platformen, zoals ik al zei, ontworpen zijn voor maximale aandacht, voor data verkrijgen met winst en waar niet altijd...

[2:06:55] En de journalistieke code zoals we die bij de publieke omroep wel hebben, niet bij al die commerciële platformen die dus andere waarden erop nahouden, dat die daar gelden.

[2:07:07] En dan is de vraag hoe krijgen onze jongeren, hoe krijgt de toekomst, toekompste generaties nieuws tot zich?

[2:07:13] En welke waarden hechten wij daar met elkaar aan en vinden we belangrijk dat zij aan nieuws dat zich krijgen?

[2:07:19] Mevrouw Nanika.

[2:07:20] Dus D66 wilde de waarden en het soort nieuws dat aan jongeren gevoerd wordt graag onder controle houden?

[2:07:28] Mevouw Eladj, kan kort.

[2:07:30] Ik denk dat publieke omroep dat natuurlijk zelf heel goed kan.

[2:07:33] Ik denke dat in de kern het heel belangrijk is dat wij met elkaar hier

[2:07:38] Gaan wij volgens mij met z'n allen over.

[2:07:40] Welke publieke opdracht wij aan die omroepen meegeven, welke kernwaarden wij belangrijk vinden en dat ze zich daaraan moeten houden.

[2:07:49] Ja, dat zeker.

[2:07:50] Ik hoop ook vooral dat jongeren op die manier ook nieuws tot zich kunnen blijven krijgen in plaats van dat dat bepaald is door allerlei big tech platforms.

[2:08:00] Dank.

[2:08:01] Dan tot slot nog mevrouw Nanninga.

[2:08:02] Heel vreselijk meer.

[2:08:03] Dus D66 bevestigt hiermee dat zij graag invloed willen hebben op de waarden die jongeren tot zich krijgen via een publieke omroep.

[2:08:11] Dat vind ik nogal wat, voorzitter.

[2:08:13] Mevrouwe Latsch.

[2:08:14] Nee, voorzitter.

[2:08:15] Wij zijn hier met elkaar omdat we het hebben over de herziening van die publieke omroep, van het stelsel.

[2:08:21] En dan heb je het ook over welke invullingen je daaraan geeft.

[2:08:24] Dat gaat volgens mij ook over elke kernwaarde.

[2:08:26] Er is een rapport dat is geschreven over die kernwaarden waarin heel veel conclusies en aanbevelingen zijn gedaan.

[2:08:33] over wat dan die kernwaarden zouden kunnen zijn.

[2:08:37] En volgens mij wordt een deel daarvan ook overgenomen... in die herziening van de publieke omroep, van het stelsel.

[2:08:43] Die is nu in internetconsultatie.

[2:08:45] Dus dat betekent ook dat die wet er eindelijk ook snel kan komen.

[2:08:50] En daar gaat het volgens me over.

[2:08:51] Dat op het moment dat jongeren dus nieuws tot zich nemen... dat dat voldoet aan die kern waarde.

[2:08:57] Ja, zeker.

[2:08:59] Dan een hand van de heer Van der Maas.

[2:09:02] Dank u wel, voorzitter.

[2:09:03] Ja, toch nog even terug naar Ongehoord Nederland.

[2:09:05] Ze hebben er een zootje van gemaakt.

[2:09:07] Mogelijke verliezen is hun vergunning.

[2:09:09] Maar dat leidt tot een enorme groep teleurgestelde kijkers.

[2:09:12] Bent u dat met mij eens?

[2:09:13] Dat is mijn eerste vraag.

[2:09:14] En mijn tweede vraag is, moeten we er dan niet voor zorgen dat dat geluid ergens weer opgenomen wordt in het pluriforme bestel?

[2:09:20] Mevrouw Wellertje.

[2:09:22] Ja, voorzitter.

[2:09:24] Volgens mij hebben we nu met elkaar afgesproken dat er vier omroephuizen komen.

[2:09:28] En dat die vier omropuizen, dat de taakopdracht of de opdracht die aan eigenlijk alle omrophuizen wordt meegegeven is om zo goed mogelijk die pluriformiteit te borgen.

[2:09:40] Dan vervolgt u niet voordat de heer Ergin... Die wil zijn vraag tot het eind.

[2:09:46] Goed, u vervolgt uw betogen en dan krijgt u op het einde een interruptie van de heere Ergin die alvast heeft aangekondigd.

[2:09:51] Oh, dat is interessant.

[2:09:53] Ga ik even mijn tekst aanpassen.

[2:09:55] Voorzitter, tot slot.

[2:09:58] Dat journalisten soms steeds meer moeite hebben om hun werk goed en veilig uit te voeren is echt enorm zorgelijk.

[2:10:03] Maar afgelopen weekend kwam het opnieuw tot een dieptepunt waarbij meerdere journalisten belaagd zijn tijdens de extreemrechtse protesten op het Malieveld terwijl zij simpelweg hun werk deden.

[2:10:12] Dat is onacceptabel en graag hoor ik ook hoe de minister hiernaar kijkt en in contact staat met Pers Veilig over dit punt.

[2:10:18] En in hoeverre zij nou voldoende ook geëquipeerd zijn om hun werk te doen.

[2:10:23] Ik sluit af.

[2:10:24] Voorzitter, minder schotten, meer samenwerking, anticiperen op een veranderend tijdperk en vooral onafhankelijke en herkenbare journalistiek waar Nederlanders op kunnen vertrouwen.

[2:10:33] Dat is wat D66 betreft waar de landelijke publieke omroep de komende jaren naartoe moet.

[2:10:37] We zijn blij dat de minister hier zo voortvarend mee bezig is en kijken ook uit naar haar beantwoording.

[2:10:42] Dank u wel.

[2:10:43] Ja, u bedankt voor uw inbreng.

[2:10:44] Dan is hier de interruptie van de heer Ergin.

[2:10:47] Voorzitter, wat vindt mevrouw Wellertje van D66 over het besluit van NPO... ...dat Nederland straks vrolijk samen het podium gaat delen met IDF-soldaten op genocideverlof bij het Eurovisie Songfestival?

[2:11:02] Mevrouwwelertje.

[2:11:03] Ja voorzitter ik kon me heel goed vinden in het beslui van Afro Trost destijds.

[2:11:09] Dus ik vind het wat dat betreft ook, ja, in die zin...

[2:11:14] Het staat natuurlijk in principe iedereen vrij zo ook de NPO.

[2:11:16] Maar ik kon me wat dat bedrijf heel goed vinden, het besluit van Avro Trost.

[2:11:19] De heer Ergin.

[2:11:20] Maar dat besluit is dus nu door de N PO teruggedraaid.

[2:11:25] Doordat N PO gisteren heeft gezegd, wij gaan alsnog meedoen.

[2:11:30] En ik vraag eigenlijk wat mevrouw Welheidje van B66 gaat doen... om te voorkomen dat Nederland straks deel gaat nemen aan de Eurovisie Songfestival.

[2:11:37] Mevrouw Wellertje.

[2:11:38] Ja voorzitter, dat is zoals ook de heer Mohandes zei aan de NPO.

[2:11:42] Daar gaan wij niet over.

[2:11:44] En even, tuurlijk vind ik het, ik kan me heel goed voorstellen dat een land dat ervoor kiest niet deel te nemen aan een internationaal evenement waaraan ook een staat deelneemt waarvan de politieke leiders door het internationaal straffen worden verdacht van oorlogsmisdaden.

[2:11:58] En misdaden tegen die menselijkheid.

[2:12:01] Dat deelname van Israël daarmee ook niet neutraal is.

[2:12:03] En dat dus Afro Tros op dat punt heeft besloten om niet mee te doen.

[2:12:07] Dat kan ik heel goed begrijpen.

[2:12:09] Dus dat de NPO daar nu anders voor kiest.

[2:12:11] Ja, ik vind daar...

[2:12:14] Ik kan daar wel van alles van vinden.

[2:12:15] Maar volgens mij, u vraagt aan mij wat gaat D66 doen?

[2:12:19] D66 kan hier niet zoveel aan doen.

[2:12:21] Want dit is aan de publieke omroep zelf.

[2:12:23] En dan weet u donders goed, zeg ik via de voorzitter tegen de heer Ergin...

[2:12:28] Dus ik weet niet precies waar u daar op zoek bent, maar u weet, zeg ik via de voorzitter net zo goed als ik, dat wij daar niet zo heel veel aan kunnen veranderen, aan dat besluit.

[2:12:36] De heer Ergin.

[2:12:37] Nou, ik ga mevrouw Walhertje een handje helpen.

[2:12:39] Voorzitter, om te beginnen kunnen we dat beslijt van de NPO afkeuren.

[2:12:43] Keurt D66 het besluit van de NPO af?

[2:12:46] En in het vervolg, voorzitters...

[2:12:48] Gaat D66 samen met Denk optrekken om aan de minister die daar tegenover ons zit te vragen... ...om er alles aan te doen om te voorkomen dat Nederland niet deelnemt aan een Eurovisie Songfestival?

[2:12:59] Mevrouw Wellertje.

[2:13:00] Ja, voorzitter.

[2:13:01] Het Songfestivale is ooit opgericht om mensen en landen met elkaar te verbinden.

[2:13:04] Zo zei Afrotros dat ook.

[2:13:06] Die hebben daar best een afgewogen statement over uitgebracht.

[2:13:13] En als je dan in een internationaal conflict verwikkeld bent, dan is het inderdaad niet meer een event met een neutraal karakter.

[2:13:21] Dus nogmaals, dat is wat ik er ook van vind.

[2:13:24] Daar sluit ik me bij aan.

[2:13:25] Ik kon me in elk geval heel goed vinden in het besluit van Avro Trost.

[2:13:29] U vraagt aan mij om gezamenlijk op te trekken tegen deze minister.

[2:13:32] Ik heb deze minister daar nog niet over gehoord, dus we kunnen de minister hooguit vragen wat ze daarvan vindt.

[2:13:38] Maar we kunnen niet deze minister toch oproepen om dat besluit terug te trekken.

[2:13:42] Volgens mij gaat dat precies helemaal in tegen wat wij met elkaar juist hier bespreken over de rol van de minister over dit soort kwesties.

[2:13:50] Ik ga verder met de heer Van der Maas, want we komen er anders niet uit.

[2:13:52] Jullie willen ook volgens mij nog in debat met de minister en we hebben tot vijf uur.

[2:13:56] Dus we gaan nu een beetje tempo in het debat aanbrengen.

[2:13:58] De heer van der Maa.

[2:13:59] Deze laatste opmerking van D66, dat baart mij dan toch wel echt zorgen.

[2:14:03] Dat de minister nu gevraagd moet worden om een mening over de inhoud van iets wat een omroep gaat bepalen.

[2:14:09] Dat baart me wel zorgen en ik ga dan ook heel scherp zijn als we bezig zijn met de nieuwe mediawet en de inrichting, dat we dit niet gaan toestaan.

[2:14:17] Dat vind ik wel heel belangrijk om te markeren.

[2:14:18] Die zorgen zijn helemaal niet nodig, zeg ik via de voorzitter tegen de heer Van der Maas.

[2:14:25] U bent als het goed is weer gerustgesteld.

[2:14:28] Dan gaan we door met de woordvoering van mevrouw Nanninga van Jijne 20.

[2:14:33] Excuus, ik had inderdaad gezien dat de heer Bosma zijn hand al een tijdje omhoog had, maar dat was ik vergeten.

[2:14:38] Dus de heere Bosma voor een interruptie.

[2:14:41] Voorzitter, ik hoorde dat gezegd wordt dat de minister fortvarend te werk gaat.

[2:14:45] De minister gaat ook fortvaren te werk met het parachuteren van partijvriendjes in de Raad van Toezicht.

[2:14:50] Dus mevrouw Letschert propt mevrouw Bredenoord, ook D66, in de raad van toezicht?

[2:14:55] Hoe staat de fractie van D66 tegenover de D66-netwerkcorruptie?

[2:15:00] En toch weer het verzoek om geen namen te noemen van mensen die hier niet zijn om zichzelf te verdedigen.

[2:15:05] Zal ik minister El zeggen dan?

[2:15:07] Mevrouw Eladj.

[2:15:08] Ja voorzitter, ik ben niet bekend met dit netwerkje waar de heer Bosma nu al een paar keer aan heeft gerefereerd.

[2:15:16] Ik ben er wel nieuwsgierig naar als ik heel eerlijk ben.

[2:15:19] Want ik zou ook wel tot zo'n...

[2:15:22] Ja, zo'n netwerkje klinkt heel interessant.

[2:15:24] Ik denk eerlijk gezegd niet dat het bestaat.

[2:15:27] Volgens mij zijn er een aantal hele mooie rollen die we in de samenleving zien... waar vacatures voor ontstaan en waar mensen voor worden benoemd.

[2:15:36] Inderdaad, mensen die er vandaag niet bij zijn en die zich daar ook niet tegen kunnen verwirren.

[2:15:41] Maar volgens mij is het...

[2:15:42] Ik vind het altijd heel mooi om te zien als mensen zich melden voor dit soort mooie functies... omdat het nogal wezenlijke functie zijn die we met elkaar te beschermen hebben.

[2:15:52] Nogmaals het verzoek ook mevrouw Wellertje om uw antwoorden korter te houden.

[2:15:55] De heer Bosma.

[2:15:56] Wat een schaamteloos eromheen draaien.

[2:15:58] Ik ken het netwerk niet.

[2:15:59] Het netwerk heet D66.

[2:16:01] En een D66 minister parachuteert iemand van de eigen partij, een oud collega, in de raad van toezicht van de NPO.

[2:16:08] En dan hoor ik hier de collega zeggen, de N PO is onafhankelijk.

[2:16:12] Wat vindt D66 van dit soort parachute gedrag?

[2:16:16] Mevrouw Eladj.

[2:16:17] Nogmaals, als we het over netwerkjes gaan hebben.

[2:16:22] De heer Ergen van Denk gaf net ook al aan dat er eerder ook PVV-ministers op bepaalde posten hebben gezeten die inderdaad ook in de soortgelijke, als het gaat over soortgelijke posten.

[2:16:35] Ik vind dat heel moedig dat er mensen zijn die op dit soort plekken graag

[2:16:40] willen werken om dat bestel of om andere instituties te kunnen versterken.

[2:16:44] Daar sta ik alleen maar achter.

[2:16:45] Ik moedig dat ook echt alleen maar aan.

[2:16:47] De heer Bosma.

[2:16:48] En zou het niet goed zijn als deze D66-minister... niet eens iemand uit haar eigen partij daar neerzet?

[2:16:54] Uit haar eigen links-liberale bubbeltje?

[2:16:56] Maar de ramen eens een keer open zou zetten... en eens eenmaal iemand halen uit die 30% van de Nederlandse bevolking... die rechts van de VVD stemt, maar die altijd met de nek wordt aangekeken door de NPO.

[2:17:05] Zou dat goed zijn geweest van de minister?

[2:17:08] Mevrouw Wellertje.

[2:17:08] Ik begrijp dat de heer Bosma graag een plek wil... Ja, ik geef...

[2:17:13] Voorzitter, u verwijt mij de hele tijd dat ik wat langer van stof ben... maar als er mensen rechts van mij de hela tijd door me heen praten... dan ben ik inderdaad iets langer voor stof... omdat het me iets meer vraagt van mijn antwoorden.

[2:17:27] Dus misschien kan de heer Bosma ook wachten tot ik ben uitgepraat.

[2:17:31] Ja, voorzitter, nogmaals.

[2:17:32] Ik vind het alleen maar goed dat er mensen zijn die zich opwerpen voor dit soort functies.

[2:17:37] En dat is een serieus antwoord op een serieuze vraag van de heere Bosma.

[2:17:42] Voorzitter, kom niet aan met dit soort platitudes.

[2:17:44] Ga hier nou gewoon eens op in.

[2:17:45] Geef nou gewoon een beantwoord op de vraag of het het aanzien van de NPO's gaat dat er een partijgenoot van deze minister, die minister was nog geen twee weken beedigd, een partrijgenoot geparachuteerd wordt in de Raad van Toezicht van de NPO.

[2:17:59] Iemand die er waarschijnlijk nog jaren gaat zitten.

[2:18:01] Er zit er weer een D66'er.

[2:18:03] Wat vindt D66 daarvan?

[2:18:05] Mevrouw Wellert.

[2:18:06] Nou, voorzitter, wat ik ervan vind is dat het helemaal niet uitmaakt welke kleur deze meneer of mevrouW heeft.

[2:18:11] Het gaat erom dat de functie die daar wordt uitgeoefend, dat die goed wordt uit geoefend.

[2:18:15] En volgens mij moeten we deze m'nheer en mevrouW, om wie het dan ook gaat, daarop beoordelen.

[2:18:21] En in dit geval zie ik niet iemand die inderdaad familieleden naar binnen trekt en die

[2:18:28] ...op die manier aan baantjes helpt.

[2:18:32] Want als we het dan hebben over bepaalde netwerkjes, voorzitter... ...dan vraag ik de heer Bosma zelf eens te reflecteren op wat daar dan allemaal gebeurt.

[2:18:41] Maar dus met andere woorden zou ik willen vragen om die mensen te beoordelen op wat ze doen en hoe ze het doen.

[2:18:47] En in dit geval zie ik iemand die haar baan heel goed uitoefent.

[2:18:52] Dus ik kan alleen maar blijven bij mijn antwoord dat ik het heel moedig vind dat er nog altijd mensen zijn die ondanks allemaal suggesties die ook in dit huis worden gedaan, in dat soort functies, dat die mensen nog steeds bereid zijn om dit soort banen te willen uitdoen.

[2:19:05] We gaan luisteren naar de woordvoering van mevrouw Nanninga van Jij in het Twintig.

[2:19:09] Dat is altijd een goed idee, voorzitter.

[2:19:12] Voorzitter, ja, de publieke omroepen zitten we weer.

[2:19:15] Het is een sterfhuisconstructie.

[2:19:17] De leden die natuurlijk ook moeten worden afgeschaft, want omroepingen suggereren legitimiteit aan de hand van hun ledentoal.

[2:19:24] Dat is er natuurlijk niet.

[2:19:25] Die leden vergrijzen.

[2:19:27] We worden net al eens groter moeite om jonge mensen aan te trekken.

[2:19:31] Er gaat een miljard belastinggeld naartoe.

[2:19:33] Het is volkomen marktverstoring met entertainment, met sport.

[2:19:36] Wat natuurlijk in goede handen is bij de commerciële zenders.

[2:19:41] En dat gezegd, ik kan ook tellen, wij hebben negen zetels in het parlement, dus ons plan gaat niet één op één uitgevoerd worden, voel ik zo aankomen.

[2:19:49] In dat licht die omroephuizen, doen we het maar even zo, dat is in ieder geval een stapje in de goede richting, gaat alleen wel traag.

[2:19:56] Want voor de zomer hebben wij een aangenomen motie samen met de VVD ingediend.

[2:20:01] dat het voor de zomer in de internetconsultatie zou komen.

[2:20:04] Dat is uiteindelijk op 11 september gebeurd.

[2:20:06] We zitten al met 102 dagen vertraging in dat proces.

[2:20:10] De eerste deadline is gemist.

[2:20:12] Ik wil echt vragen aan de minister, welke concrete oorzaken zitten hier achter deze vertragging?

[2:20:17] Hoeveel ruimte is er nog voor tegenvallers in deze planning?

[2:20:20] En ik wil echt een planning hebben met duidelijke deadlines... voor de verwerking van de consultatiereacties, advisering door de Raad van State...

[2:20:27] En de indiening bij de Kamer.

[2:20:29] En als er vertraging dreigt, voorzitter, wil ik graag dat de minister dat onmiddellijk meldt aan deze Kamer, vergezeld van maatregelen om die deadline van 2029 te halen.

[2:20:39] Want de efficiencieslag, voor zitter, kan ons niet snel genoeg zijn.

[2:20:44] De heer Klaassen heeft een interruptie.

[2:20:48] Ja, voorzitter.

[2:20:49] Ik probeer te begrijpen.

[2:20:50] Mevrouw Nannega zegt het liefst geen leden.

[2:20:52] Omroepen geen lede.

[2:20:53] Maar het lieftste omroep weg.

[2:20:54] Dat delen we met elkaar.

[2:20:55] Ik zei het lievest dan wel leden?

[2:20:56] Waarom, als er andere omropen niet weggaan, dan ook geen leder?

[2:21:00] Dat is toch nog verder achteruitgang dan?

[2:21:04] Mevouw Nanniega.

[2:21:04] Ik begrijp de vraag niet, voorzitter.

[2:21:06] Kijk, leden worden nu gebruikt als drempel om een omroep te legitimeren, om een plaats in het bestel te garanderen.

[2:21:14] Daar moeten we van af, want leden zijn natuurlijk ook ontzettend hinderlijk.

[2:21:16] Als jij van een publieke omroept af wil, en dat willen wij, dan zijn er omropen die zeggen dan... Ja, nee, maar we zijn van een enorm maatschappelijk belang, want we hebben zoveel duizend leden.

[2:21:26] Ja, terwijl ze...

[2:21:28] Een taak vervullen die helemaal niet vanuit zo'n ledenbestel vervuld hoeft te worden.

[2:21:33] Dus leden zijn een argument om die omroepen in stand te houden van waar ik sta.

[2:21:37] Dus in die zin, doe dat alsjeblieft niet.

[2:21:40] Hoe minder die omropen doen, hoe liever het ons is.

[2:21:45] De heer Klaassen.

[2:21:46] Ja, dat deel ik ver en af.

[2:21:47] Maar het zou ook kunnen zijn dat die...

[2:21:51] Want wie moet dan iets zeggen over wat die omroepen dan moeten doen?

[2:21:54] Is het dan het commissariaat?

[2:21:56] Politiek mag het niet.

[2:21:57] Minister mag het nicht.

[2:21:58] Wie moet daar dan enige sturing op geven?

[2:22:00] Mevrouw Nanika.

[2:22:01] Volgens mij gaan de leden niet over het programmainhoud.

[2:22:04] Dat zijn gewoon de redacties van de programma's en de zenders.

[2:22:08] Daar gaan de leiden nu ook niet over.

[2:22:10] Dat verenigingsrecht zit niet zo in elkaar.

[2:22:13] De heer Klaassen.

[2:22:14] Ik bedoel het anders dan als de omroep geen leden meer heeft omdat ze zich niet kunnen identificeren met die omroept.

[2:22:19] Dan hebben ze geen lede en dan is er geen draagvlak om die omhoop in de lucht te houden.

[2:22:24] Dat is precies mijn punt, voorzitter.

[2:22:28] Er is geen draagvlak voor dit model van omroepen.

[2:22:36] Dat is wat wij denken.

[2:22:39] En we zijn alleen maar blij met het feit dat die eis er nu af wordt gehaald.

[2:22:45] Want dat is juist iets wat altijd wordt geleverd.

[2:22:47] Ja, nee, maar wij vertegenwoordigen zoveel duizend mensen.

[2:22:50] Het is echt superbelangrijk dat wij bestaan.

[2:22:52] De heer Mohandes.

[2:22:58] Daarom niet.

[2:22:59] Omdat ik het woord krijg, meneer Klaassen.

[2:23:05] Een punt van orde?

[2:23:07] U had nog een vervolgvraag, maar ik zag eerst die van Bohan.

[2:23:10] Dus er was op hetzelfde punt een verfolgvpraag, de heer Klaassen?

[2:23:12] Ja, maar... Ja, u gaat er natuurlijk uiteindelijk... U hebt inderdaad onder de 30 seconden onbeperkte interrupties.

[2:23:19] Ik wijs u er wel op dat we al behoorlijk in de tijd zitten.

[2:23:21] Dus het is ook aan u zelf hoe lang u met de minister in gesprek wil.

[2:23:25] Want dan moeten we in de tweede termijn niets anders gaan doen.

[2:23:27] Dus de heerd Klaasse, als u nog een volgvrage heeft op het zelfde punt...

[2:23:32] Ja, sorry voorzitter, maar dat is mijn probleem niet.

[2:23:37] Hier wordt die 30 seconden regel bedacht.

[2:23:39] Ik ben er ook niet blij mee.

[2:23:40] Ja, of wel blij.

[2:23:42] Het is maar hoe je het bekijkt.

[2:23:43] Maar ja, ik heb hier een aansluitende debat over een ander onderwerp.

[2:23:47] Maar dat maakt mij niet uit.

[2:23:50] Ja?

[2:23:50] Uw vraag.

[2:23:51] Het punt wat ik wilde maken, dat is als je zegt, we hebben als eis leden.

[2:23:56] en ze voldoen er niet aan, dan kun je zeggen wegwezen.

[2:24:00] Maar als je de eis niet hebt geen leden, kun je dat ook niet als argument gebruiken, omdat zo'n omroep weg zou moeten.

[2:24:06] Dat is mijn punt.

[2:24:07] Mevrouw Nanninga.

[2:24:09] Ja, dat punt begrijp ik, maar ik zie hem anders.

[2:24:12] Ik zie überhaupt geen reden voor het bestaan van omroeping.

[2:24:18] Dus dat zien we anders.

[2:24:21] De heer Mohandes.

[2:24:24] Dank u wel.

[2:24:25] Nog even om te snappen wat de collega van J21 zegt als het gaat om het standpunt over de publieke omroep.

[2:24:30] Ik weet vanuit uw programma, tenzij dat echt veranderd is, dus hou me dat te goed, is J21 voor twee publieken zenders.

[2:24:37] En in uw betoog hoor ik heel erg weg ermee, dus even verduidelijken om dat punt.

[2:24:41] Mevrouw Nanninga.

[2:24:42] Zenders is wat anders dan omroepen.

[2:24:44] Die ledenomroep, dat stelsel, dat is failliet.

[2:24:48] Dat is een sterfhuisconstructie, denken wij.

[2:24:51] We zien wel enig nut in een model van informatieve zenders.

[2:24:56] En wat daar dan in thuis hoort.

[2:24:57] Goed, dan kunnen we een hele boom met elkaar opzetten.

[2:24:59] Maar in ieder geval geen leden omropen.

[2:25:01] En Wat ons betreft informatie en nieuws en weet ik veel.

[2:25:05] Maar niet sport, niet entertainment, geen quizzen, geen...

[2:25:10] Dat soort dingen kunnen allemaal prima commercieel.

[2:25:14] De heer Mohandes.

[2:25:16] Voorzitter, ik wil nog even complimenteren dat u het gewoon goed doet als voorzitter.

[2:25:20] Het zijn niet de makkelijkste commissiedebatten, zeg ik maar even.

[2:25:22] Dat wil ik nog even gezegd hebben.

[2:25:24] Een excuus voor het snelle steeds.

[2:25:28] Dan nog even heel concreet op die taakomroepgedachte of hoe je het ook noemt.

[2:25:33] Het tekent gewoon hardcore journalistiek.

[2:25:36] Een soort BBC in het klein of zo moet ik dat zien.

[2:25:40] Mevrouw Nanninga.

[2:25:42] Zo zou je het kunnen zien en ook meer richting informatievoorziening.

[2:25:45] Neem bijvoorbeeld, ja vroeger had je dan wat een postbus 51 heette.

[2:25:48] We zitten in een beetje onrustige wereld.

[2:25:51] Je zou mensen kunnen informeren over bijvoorbeeld de noodpakketten.

[2:25:54] Over wat ze moeten doen als er iets ergs gebeurt in de wereld, dat soort informatie zou je erop kunnen doen.

[2:26:01] Nieuwsvoorzienen ook, maar goed daar moet ook dan weer, dat is ook een gesprek dat we zouden moeten voeren.

[2:26:05] ...goed gekeken worden naar neutraliteit en objectiviteit en dergelijke.

[2:26:09] Maar er zijn nu heel veel taken die de NPO naar zich toe trekt... ...die wat JN20 betreft echt niet bij een publieke omroep thuis horen.

[2:26:16] Dus eerst maar eens flink...

[2:26:18] Afslanken, zou ik zeggen.

[2:26:20] Dan hebt u, voordat u vervolgt, nog een introductie van de heer Van Houweling.

[2:26:23] Heel kort, maar dat is dus het BBC-model.

[2:26:24] Maar vindt mevrouw Nanninga de BBC dan bijvoorbeeld van neutrale zender?

[2:26:29] MevrouW NanningA.

[2:26:30] Nou, daarom zei ik ook, we moeten ook dat gesprek voeren hoe we dat dan gaan invullen.

[2:26:33] Want ik zie daar nu ook wel een en ander misgaan.

[2:26:36] Dank voor de korte antwoorden ook, want u kunt nu weer vervolgen met uw toon.

[2:26:40] Dank voorzitter, dat schiet weer lekker op met elkaar.

[2:26:43] Dan nog even, ik noemde net al even de verschillen die er zijn tussen de commerciële omroepen, de regels voor reclame en dergelijke en de NPO.

[2:26:52] Het is de concurrentievervalsing dat de N PO ook reclames mag maken.

[2:26:56] Je krijgt en een miljard publiek geld om je dingen te doen en je mag ook nog via de ster inkomsten binnen harken.

[2:27:03] En er zijn gewoon echt regels voor reclame waar publieke zenders zich aan dienen te houden, waar andere aanbieders, bijvoorbeeld streamingdiensten, zich niet aan moeten houden.

[2:27:14] Dus ik wil graag van de minister weten, kan dat speelveld meer gelijk getrokken worden?

[2:27:21] Wat kan Nederland zelf daarin aanpassen?

[2:27:22] Waar is een Europese wijziging voor nodig?

[2:27:25] Het gaat ook om de leeftijdsinstellingen.

[2:27:28] Dus online kan je op ieder moment alles kijken wat je wilt, terwijl commerciële omroepen en trouwens ook de NPO gehouden zijn aan bepaalde uitzendingen na bepaale tijden.

[2:27:37] Dat is een totaal ongelijk speelveld.

[2:27:40] Daarop graag een reactie.

[2:27:42] We zouden ook graag zien dat commerciël media meer ruimte krijgen om hun eigen inkomsten te verdienen en niet ermee te wachten tot die NPO-hervorming in 2029 er een keer komt.

[2:27:53] En daarin inhakend, wij zouden ook graag zien dat bij de NPO er geen verruiming van de reclamemogelijkheden komt om bezuinigingen of financiële tegenvallers op te vangen.

[2:28:04] Bezuiniging is een bezuinigung en daar hebben ze maar mee te dealen zonder daarna weer verder de commerciële markt te cannibaliseren.

[2:28:11] Dat zou moeten gelden voor radiotelevisie en online aanbod.

[2:28:14] En ik wil toch vragen hoe de minister dit wil vastleggen en hoe zij voorkomt dat onder het etiket van duurzame financiering, zoals dat heet, alsnog extra reclame door de NPO en daarmee grove marktverstoring wordt toegestaan.

[2:28:30] Dan is er veel gesproken over de samenwerking tussen de Npo en de commerciële partijen.

[2:28:33] We zijn bij een heel aantal commerciêle aanbieders ook op werkbezoek geweest en met die mensen gepraat.

[2:28:38] Daar horen we dat er echt heel veel bereidwilligheid is om samen te werken in materiaal, in overhead en noem het maar op.

[2:28:44] Maar dat er vanuit de NPO weinig liefde voor lijkt te zijn.

[2:28:50] Terwijl het natuurlijk wel een enorme kostenbesparing zou kunnen zijn, voorzitter.

[2:28:53] Van ons geld, mind you.

[2:28:56] Dus ook daar hoor ik graag van de minister hoe zij dat voor zich ziet.

[2:29:01] Om dat te versterken en goed vast te leggen waar publiek geld voor wordt gebruikt.

[2:29:05] En waar dat in samenwerking kan.

[2:29:07] En dan tot slot nog even, voor zitter, af het hele O&M debakel.

[2:29:10] We hebben hier nogal een wanstaltige discussie gezien.

[2:29:13] waarin inhoud en governance, procedure, totaal in een soort soep zijn geraakt met elkaar.

[2:29:23] Alles liep door elkaar heen.

[2:29:25] Vinden we nou inhoudelijk ON verschrikkelijk?

[2:29:28] Hebben ze er procedureel een potje van gemaakt?

[2:29:31] Ik denk dat allebei waar is, voorzitter.

[2:29:33] Maar ik vind het eerlijk gezegd wel...

[2:29:35] zowel de NPO als deze minister aan te rekenen dat ze deze blikwormen hebben opengetrokken.

[2:29:41] Want het was een buitengewoon ongelukkige timing om na een heel omstreden inhoudelijk fragment, toen ging ineens die kogel door de kerk.

[2:29:50] En daar heeft de minister de deur opengezet.

[2:29:53] Voor ON om in een slachtofferrol te kruipen.

[2:29:55] Oh, het gaat om de inhoud en onze vrijheid van medisch uiting is in het geding.

[2:29:58] Dat is onzin.

[2:29:59] Die is niet in het geding.

[2:30:00] Ze kunnen op YouTube maar niet van belastinggeld uitzenden wat ze willen.

[2:30:04] Maar ik vind dat deze minister aan te rekenen dat dit hele commissiedebat daardoor een soort potje is geworden.

[2:30:10] Plus dat zij met deze timing ook om op ON zelf op een presenteerblaadje het excuus heeft aangereikt dat het om de inhoud zou gaan.

[2:30:18] Terwijl het heel duidelijk is en zou moeten zijn...

[2:30:00] in het geding.

[2:30:00] Ze kunnen op YouTube, maar niet van belastinggeld, uitzenden wat ze willen.

[2:30:04] Maar ik vind dat deze minister aan te rekenen dat dit hele commissiedebat daardoor een soort potje is geworden.

[2:30:10] Plus dat zij met deze timing ook omroep ON zelf natuurlijk op een presenteerblaadje het excuus heeft aangereikt dat het om de inhoud zou gaan.

[2:30:18] Terwijl het heel duidelijk is en zou moeten zijn

[2:30:20] dat het om hun falende governance gaat.

[2:30:23] Voorzitter, tot zover dan.

[2:30:25] Ja, u ook bedankt.

[2:30:26] En dan hebt u twee interrupties.

[2:30:28] Ik begin bij de heer Van Houwelingen.

[2:30:30] Kan ik daar dan uit concluderen dat wat jaar in de twintig betreft... dat besluit van de minister om dus de licentie van Ongehoor Nederland in te trekken terecht is?

[2:30:36] Dat u dat steunt?

[2:30:37] Mevrouw Nanninga.

[2:30:38] Dat is voorkomend recht, voorzitter, en dat steunen wij.

[2:30:41] De heer Van Houweling.

[2:30:42] Ja, en u bent er dus ook van mee dat de inhoudelijke redenaar helemaal geen rol bij speelt.

[2:30:46] Dus dat denkt ja in 20 echt, dat het puur om procedurele reden gaat.

[2:30:50] Mevouw Nandinga.

[2:30:51] Ik denk dat er genoeg procedurele gronden zijn om OAN nu uit het bestel te zetten.

[2:30:57] Ze hebben kans op kans op kant gehad...

[2:31:00] Om allerlei wantoestanden in orde te brengen.

[2:31:03] Ze hebben niet goed meegewerkt, ze hebben niet zo goed antwoord gegeven.

[2:31:05] Nou goed, die stukken hebt u allemaal kunnen lezen.

[2:31:08] Daarnaast wil ik wel toevoegen dat ik ze inhoudelijk ook niet zal missen.

[2:31:11] Maar dat is niet waar het hier om gaat.

[2:31:13] Dat is een mening.

[2:31:14] De heer Van Gouden.

[2:31:15] Ja, ik doe het even heel snel.

[2:31:16] De ja-eind zit er dus ook niet dat er met twee maten wordt gemeten.

[2:31:18] Gezien ook het hele debat.

[2:31:20] Ja, daar heeft meneer Van Houwelingen best wel een goed punt.

[2:31:27] Dat zie ik ook en die kritiek heb ik ook wel geuit.

[2:31:35] De wantoestanden bij andere omroepen zijn niet van het niveau waarop we zien bij ON, zeker in governance niet.

[2:31:44] Maar inhoudelijk vind ik heel wat af te dingen op wat we zien bij de NOS.

[2:31:48] Ik noemde al even het rapport Wat leren wij onze kinderen?

[2:31:51] Over hoe de verslaggeving over Israël echt kant nog wel raakt bij de MPO en bij de kindertelevisie notabene.

[2:31:59] Dus daar is best wat op af te dingen.

[2:32:00] Maar dat neemt natuurlijk niet weg, zeg ik ook tegen meneer Van Ouwelingen, dat ja maar hun doen het ook.

[2:32:06] Ja dat is een groep drie argument op het schoolplein.

[2:32:08] Daar gaat het natuurlijk niet om.

[2:32:10] Die schorsing van ON is in mijn ogen terecht.

[2:32:12] Dat andere programma's en omroepen ook fouten maken, dat zie ik al.

[2:32:17] Ja, ik vind het toch echt totaal onbegrijpelijk.

[2:32:19] Want mevrouw Nanninga zegt zojuist van nou, het is ernstiger bij Ongehoor Nederland dan bij de andere omroepingen.

[2:32:25] Ik heb tal van voorbeelden net gegeven, ik ga ze niet herhalen, wat iedereen veel ernstiger zou moeten geven.

[2:32:29] En die wantoestanden bij On Gehoor Nederlands, dat zijn bijna...

[2:32:32] Documenten niet op tijd inleveren.

[2:32:34] Belangenverstrengeling, wat bij anderen veel sterker speelt.

[2:32:37] Dus het gaat toch om de inhoud dan?

[2:32:39] Dat is toch niet te ontkennen?

[2:32:40] Ik snap niet dat jij... Mevrouw Nanninga.

[2:32:43] Ik zie heel duidelijke, concrete en onderbouwde voorbeelden in de brieven van de NPO-commissariaat en van de minister van governanceproblemen.

[2:32:53] En het gaat dus niet om de inhoud.

[2:32:54] Er is echt met governance, liggen er al genoeg stokken om die hond mee te slaan.

[2:32:59] De heer Van Houwelingen, voor nu tot slot.

[2:33:03] Want ik wil ook naar mevrouw Keijzer luisteren.

[2:33:05] En ik heb gezegd, ik wil tempo aanbrengen in het debat.

[2:33:07] Ik heb net ook anderen eerder afgekapt.

[2:33:09] Dus tot slot de heer van Houweningen.

[2:33:10] Ja, dan maak ik er dan maar even tot slot een lange interruptie van.

[2:33:13] Ik ben hier totaal niet van overtuigd.

[2:33:15] Ik ga veel verder...

[2:33:19] Er wordt geleut op het Commissariaat van de Media.

[2:33:21] Nou, dat heeft een boete opgelegd omdat de formulering niet op tijd is ingevuld en vanwege belangenverstrengeling, wat je ook bij andere omroepen ziet.

[2:33:29] En dan de NPO, de terugtrekking daarvan, dat is op aanstalten van de minister notabene gebeurd.

[2:33:34] Dus dat Jaar 21 niet ziet, niet kan zien, dat dit op inhoudelijke grond, want dat is wel degelijk wat te onderspelen, dat het Commessariaat ook herkent.

[2:33:41] Want dat was het kantelpunt, dat fragment.

[2:33:43] Dat daarom die omroep te worden uitgestoten, die voor een deel ook de kiezers van ja en natuurlijk vertegenwoordigt.

[2:33:49] Ik vind het echt schandaal.

[2:33:51] En dat gebeurt denk ik, nou dat is dan mijn vraag, dat gebeurd denk ik dus om partijpolitieke redenen.

[2:33:54] Want wij als vorm zijn natuurlijk alleen welkom bij die omhoop in de jaren 20 is overal welkom.

[2:33:58] Endat je zo kleinzielig bent dat je dan het belang van je eigen kiezings gaat en dat van Nederland om dan mee te gaan met het censureren van de omroeps, dat vind ik onbegrijpelijk.

[2:34:06] Nou, laat ik heel duidelijk zeggen dat ik echt hoop dat ON niet het belang van de JN20-kiezers vertegenwoordigt.

[2:34:11] Wij zijn niet pro-Rusland, wij zijn niet van de covid-complottheorieën, wij sind niet van omvolkingstheorieëen.

[2:34:16] Dus ik hoop echt dat dat niet onze kiezers zijn.

[2:34:19] Dat zou ik niet moeten uitmaken en dat maakt ons ook niet uit.

[2:34:21] Ook al vertegenwordigen ze de kiezors van D66, dat is niet waar het hier om gaat.

[2:34:25] Meneer Van Houwelingen heeft mij die minister horen kapittelen over het veroorzaken van precies deze ruis, hè?

[2:34:31] Dit soort slachtofferige jammer, daar is de deur dus voor opengezet door de ontzettend slechte timing om na een misselijkmakend fragment ineens die procedurele trekker over te halen.

[2:34:42] En dat onderscheid wil ik hier heel graag zuiver houden.

[2:34:45] Op procedurele gronden heeft Omroep onder...

[2:34:48] Alles aangedaan om het mogelijk te maken ze te schrappen.

[2:34:51] Is daarmee alles bij andere omroepen in orde?

[2:34:53] Nee, dat hoort u mij absoluut niet zeggen.

[2:34:56] Maar de deur is wel opengezet om nu in de slachtofferrol te gaan zitten.

[2:35:00] Dat het zogenaamd over de inhoud zou gaan.

[2:35:02] En dat is niet wat ik hier zie.

[2:35:04] Dank.

[2:35:04] Was er dan nog een interruptie van mevrouw Keijzer?

[2:35:06] Die wil graag aan haar woordvoering beginnen.

[2:35:08] Volgens mij was ik er doorheen.

[2:35:09] In mijn enthousiasme wilde ik een vraag stellen.

[2:35:11] Gelukkig bent u zo scherp dat u me erop wijst.

[2:35:13] Maar u mag wel uw woord voering doen.

[2:35:15] Dus daar gaan we dan nu naar luisteren.

[2:35:19] Publieke mediadiensten verzorgen mediaaanbod... dat zich door een grote verscheidenheid naar vorm en inhoud... en de pluriformiteit van onder bevolking levende overtuigingen... opvattingen en interesse op maatschappelijk, cultureel... en levensbeschouwelijk gebied weerspiegelt.

[2:35:34] Dat is de mediaopdracht.

[2:35:36] En we hadden niet verder van deze opdracht kunnen staan dan waar we nu zijn.

[2:35:41] Om te beginnen hebben we een soort van Hilversumse elite die zoals we de afgelopen periode weer zagen vooral eigen salarissen en plusjes organiseerden.

[2:35:54] Op verschillende manieren verslag doen van festivalen en dan vooral degene die zichzelf interessant vinden en tevreden zijn met wat zij doen.

[2:36:05] En daarom ook meteen mijn eerste vraag aan de minister.

[2:36:08] Hoe staat het met de beloofde benchmark voor overheidskosten?

[2:36:12] Is de minister daar overal in gesprek geweest met de NPO en de omroepen?

[2:36:17] Wat zijn de afspraken die daar gemaakt zijn?

[2:36:20] Verder hebben steeds meer Nederlanders het gevoel dat de publieke omroep wel door iedereen wordt betaald, maar niet voor iedereen is.

[2:36:27] In ieder geval in mijn bubbel spreek ik alleen maar mensen die haast niet meer kijken.

[2:36:33] Zij zien een omroap die vaak goed aanvoelt wat er leeft in bestuurlijk Nederland, althans het links progressieve deel, maar minder begrijpt wat er speelt bij mensen die zich zorgen maken over de richting waar dit land heen gaat.

[2:36:45] Op hoge poot meldde de NOS dat Nederland verder zakt op de wereldwijde ranglijst van gendergelijkheid.

[2:36:52] Maar een eventuele verklaring, die heel veel mensen dan hardop tegen de televisie zeggen, zou dat te maken kunnen hebben met de miljoenen mensen uit landen waar ze zelfs de gelijkheid tussen man en vrouw niet herkennen.

[2:37:05] Daar werd geen woord aan besteed.

[2:37:08] Voorzitter, welke omroepen zijn volgens de minister onderdeel van een evenwichtig beeld?

[2:37:14] Welke groepen voelen zich op dit moment vertegenwoordigd door de NPO en welke niet?

[2:37:19] Dat is een hele relevante vraag.

[2:37:22] Voorzitten, ik had hier nog een heel verhaal staan over ON en de Witte Mannen.

[2:37:26] Witte mannen, omdat Zwart zelf die documentaire roemt.

[2:37:29] Dat heb ik uitgebreid gedaan.

[2:37:31] Dus dat besteed ik mijn tijd niet aan.

[2:37:34] Even terug naar de pluriformiteit.

[2:37:37] In het boek Studio Ego van Mark Koster was goed te lezen... dat omroepen zich voortdurend beroepen op hun eigen identiteit en achterban.

[2:37:45] Maar tegelijkertijd inhoudelijk amper van elkaar verschillen.

[2:37:48] Lees de statuten, kijk naar de website.

[2:37:50] Het is allemaal hetzelfde.

[2:37:53] Zou de minister kunnen verdelen waarom zij de NPO als pluriform ziet?

[2:37:57] En zou ze eens kunnen reageren op de kritiek uit dit boek.

[2:38:01] Het gevolg van al die zichzelf feliciterende omroepen, ja voorzitter klinkt hard maar ik vind het echt, is namelijk een kostbare en ingewikkelde structuur met veel managementlagen en een voortdurende toxische strijd om geld, zendheid en invloed.

[2:38:17] Precies wat we de afgelopen jaren zagen.

[2:38:20] Voorzitter, tot slot de aangekondigde hervormingen.

[2:38:22] We gaan het er nog uitgebreid over hebben.

[2:38:24] De publieke omroep heeft wat mij betreft alleen een toekomst als zij terugkeert naar de publieken opdracht van onafhankelijke en neutrale, zeer belangrijk journalistiek en misschien wel het allerbelangrijkste ruimte voor uiteenlopende opvattingen.

[2:38:38] Een open cultuur waar verschillende stemmen klinken.

[2:38:42] Voorzitter, tot slot, helemaal tot slot.

[2:38:45] De oneerlijke concurrentie, daar hebben wij het hier amper over gehad vandaag, maar die is er wel.

[2:38:50] Als je een miljard belastinggeld stopt in zaken die je ook kunt vinden bij commerciële omroepen, gaat er iets fundamenteel mis.

[2:39:00] Maar er is nog iets anders aan de hand.

[2:39:02] Hoe verhoudt de verplichting om NPO Start in de lucht zich te houden

[2:39:07] Zicht tot alle streamingsdiensten van commerciële omroepen.

[2:39:11] En wanneer gaat de minister de regels voor streamings diensten gelijk trekken?

[2:39:16] Want de regelen voor de streamingdienste van Nederlandse omroeps zijn vele malen beperkend dan die van nationale omropen.

[2:39:24] En ieder mens heeft maar een paar ogen en heeft één avond

[2:39:29] Een aantal avonduren om te kijken.

[2:39:31] En daar verliezen wij echt heel veel tijd en geld en mogelijkheid tot Nederlandse producties aan die internationale streamingsdiensten.

[2:39:42] Dus komt hier een veegwet, komt hier noodwetgeving.

[2:39:46] Want dit is echt iets wat niet langer kan wachten.

[2:39:50] Hartelijk dank, mevrouw Keijzer.

[2:39:53] Ik heb genoten.

[2:39:53] Ik mag een compliment maken... want ik vind namelijk deze manier van debatteren binnen 30 seconden... ik vind het echt helemaal fantastisch.

[2:40:00] Jullie hebben een groot talent voor onder die 30 seconde blijven.

[2:40:03] Dat is wel een beetje lastig met de tijd.

[2:40:05] Nee, maar daardoor hebben we nu wel eens een keertje een goed debat.

[2:40:08] En omdat je je moet beperken, kom je ook snel tot de kern van de zaak.

[2:40:12] Dus ik vond dit debat een verademing.

[2:40:15] Dank u wel.

[2:40:16] Dan gaan we nu tot slot luisteren naar de heer Van Houwelingen van Forum voor Democratie.

[2:40:19] Ja, daar sluit ik me graag bij aan.

[2:40:21] Excuus, ik?

[2:40:23] Oké, de heer Van Houdingen.

[2:40:26] Voorzitter, zeven jaar geleden, ik was er zelf ook bij betrokken, ontstond het idee om een omroep op te richten voor al die Nederlanders die hun geluid niet vertop zagen bij de NPO.

[2:40:35] Kritiek op het absurde klimaatbeleid bijvoorbeeld, zorg over massamigratie, Nederlanders... ...die genoeg hebben van supranationale instituten, waaronder de Europese Unie, die onze nationale soevereiniteit uithollen enzovoort.

[2:40:46] U hebt meteen een interruptie van de heer Kleur van het CDA.

[2:40:50] Wat vindt de heer Van Houwelingen van het feit dat zoveel politici, oud-politici, actief zijn binnen de gelederen van de NPO?

[2:41:00] Ja, u zegt het goed, oud-politici.

[2:41:01] En op zich maken we ons zorgen over die Biden-scholen zelf.

[2:41:03] Dezelfde reden die de heer Bosma net noemde.

[2:41:08] U doet natuurlijk op het feit, ik heb het zelf in mijn betoog verwerkt, dat ik ook betrokken ben geweest.

[2:41:11] Dat was bij de oprichting van Ongehoor Nelden.

[2:41:13] Daar ben ik bijzonder trots op ook, overigens.

[2:41:16] En ja, dat was voordat ik zelfs maar ook iets deed bij Forum voor Democratie.

[2:41:20] En daarna heb ik ook niks meer mee te maken gehad.

[2:41:24] Dus ik zie daar, in vergelijking met de andere misstanden...

[2:41:28] Of dit is geen misdan, maar in vergelijking met de baantjescarousel...

[2:41:31] In vergelijk met de Baantjescarrousel valt dat bijna niet in mijn ogen.

[2:41:35] De heer Kroel.

[2:41:36] Ja, dat vind ik toch opvallend, voorzitter.

[2:41:38] Ik heb hier inderdaad de inschrijving met de Kamer van Koophandel... waar de heer Van Houweling als een van de statutaire oprichters van Ongehoord Nederland staat beschreven.

[2:41:45] En dat zet zijn betoog vandaag toch wel in een opvallen daglicht.

[2:41:48] Want hij strooit met politici en oud-politici die dan zogenaamd een belangenvertrelling zouden hebben.

[2:41:52] Maar ziet hij zelf niet...

[2:41:54] een beetje de precairheid van zijn situatie... dat hij hier als Kamerlid in een mediadebat... ongehoord Nederland te vuur en te zwaard verdedigt... als een van de statutaire oprichters.

[2:42:03] Ik kan niet op z'n minst daarop reflecteren... dat dat toch wel een beetje vreemd is.

[2:42:08] Nee, daar zie ik echt geen probleem.

[2:42:11] Het zou een probleEM zijn, zoals bij...

[2:42:13] Die ChristenUnie-senator die ik al een paar keer genoemd heb, die is op dit moment én senator.

[2:42:18] Dan zou ik het nog kunnen begrijpen.

[2:42:19] En tegelijkertijd voorzitter van de Raad van Toezicht van de ChristenUnie.

[2:42:22] Ja, dan heb je dus twee petten op.

[2:42:24] Ik heb niet twee petton.

[2:42:26] Dus voordat ik bij Forum voor Democratie ook maar iets deed, ben ik betrokken geweest.

[2:42:29] Daar ben ik heel trots op, bij het oprichten van deze omroep.

[2:42:32] En nu, ja, jaren later verdedig ik ook, met dezelfde passie zou ik bijna zeggen, die omroept.

[2:42:39] Dat is wat hier gebeurt en dat vind ik, dat moet kunnen.

[2:42:41] Dus daar zie ik geen...

[2:42:42] Dubieuze zaak eerlijk gezegd.

[2:42:44] De heer Krol.

[2:42:45] Alleen doet hij dat nu niet meer als privépersoon maar als Tweede Kamerlid.

[2:42:48] Maar daarvan zegt de heer Van Houwelingen dat is natuurlijk helemaal niet gek.

[2:42:51] Terwijl hij meerdere keren vandaag gesproken heeft over twee maten.

[2:42:55] En we hebben nu één voorbeeld genoemd van de KRO en CRV.

[2:42:57] Maar er zijn er veel meer genoEMd waar de heere Van Houwingen druk bij zat te knikken.

[2:43:01] Ik begrijp het goed dat Forum voor Democratie geen enkele moeite heeft met het feit dat oud-politici, laat ik het dan maar even noemen, die niet een actieve rol hebben, zo verweven zijn met de NPO.

[2:43:11] Dat is niet het standpunt wat de heer Van Houwelingen heeft.

[2:43:13] Hij vindt dat eigenlijk een goede zaak.

[2:43:15] De heer van Houweningen.

[2:43:16] Die interruptie heb ik net een aantal keer gepleegd.

[2:43:18] Je moet appels en peren met peren vergelijken.

[2:43:21] Op hetzelfde moment dus...

[2:43:23] twee pet op hebt en wat onwoord verweten bijvoorbeeld is dat een presentator daar tegelijkertijd in de gemeente politiek actief was.

[2:43:29] Nou, dat wordt dan verweten.

[2:43:30] Oké, belangenverstrengen heeft onder elkaar kent en daar is dan wat aan gebeurd.

[2:43:34] Nou en dat is één van de redenen die het commissariaat van de media nu aanvoert dus om ongehoord Nederland uit het bestel te knikkeren.

[2:43:40] En op hetzelfde moment, en daar kom ik weer met dat voordeel net al een paar keer geven, dus die ChristenUnie-senaat die notabene lid is van de Raad van Toezicht.

[2:43:47] Kijk, dat is exact hetzelfte.

[2:43:48] Dan heb ik een kritiek.

[2:43:49] Dan denk ik, ja, dan meet je met twee maten.

[2:43:50] Maar dit is natuurlijk in een ander geval.

[2:43:51] Dit is niet met mijn geval rond.

[2:43:54] De heer Krot tot slot.

[2:43:55] Ja, voorzitter.

[2:43:55] Het is vast een antwoord op een vraag, maar niet antwoorden op mijn vraag.

[2:43:59] Mijn vraag aan de heer Van Houdingen was of Forum voor Democratie ten principale een probleem heeft met het feit dat er veel benoemingen binnen de NPO zijn van mensen die een partijpolitieke achtergrond hebben.

[2:44:10] Niet of ze nu actief zijn of niet, maar überhaupt ten principalen.

[2:44:13] Deheer Van Houwelingen.

[2:44:14] In principe vinden wij dat die sfeer, en dat heb ik vaak in kamerdebatten gezegd, het gaat trouwens niet alleen om de politiek en de media.

[2:44:20] Het gaat ook heel erg om bijvoorbeeld de wetenschap en de politieke, die NCTV-leerstollen die er bijvoorbeeld zijn.

[2:44:25] Het feit dat de AIVD bijvoorbeeld contact heeft met journalisten, die moeten zoveel mogelijk gescheiden zijn.

[2:44:29] Dus daar ben ik het met de heer Krul eens.

[2:44:32] Dus in principe vind ik dat, maar in mijn geval, ja, dat ik jaar geleden bij de oprichting betrokken ben en nu, daar niet toevallig, en nu het woord voor op dat onderwerp, ik geef het ook eerlijk aan in mijn betoog, het is mijn eerste zin, dus ik maak er ook geen geheim van.

[2:44:44] Ja, oké, nou, dat is dan nu zo.

[2:44:46] Ik weet er ook het meest van dit onderwerpen, je zal het begrijpen, dus zover is het ook logisch.

[2:44:50] Maar dat vind ik in geen verhouding staan met, zeg maar, die institutionele netwerkcorruptie, waar bijvoorbeeld de heerd Bosman het ook over had, die draaideurcarousel die we hier zien.

[2:44:58] Dat is geven aan.

[2:45:00] Maar in principe ben ik het met u eens, vind ik het geen goede zaak.

[2:45:03] Dan een vraag van de heer Erwin.

[2:45:06] Voorzitter, ik zou toch aan de heer Van Houwelingen willen vragen hoe hij als oprichter van Ongehoord Nederland terugkijkt naar de bende die inmiddels ook Ongegoord Nederland heet.

[2:45:15] Hoe kijkt hij nou daar als oprichter op terug?

[2:45:18] De heer van Houweningen.

[2:45:19] Ja, nou ja, ik ben het natuurlijk al niet meer eens dat het een bende zou zijn.

[2:45:23] Dat de dingen mis zijn gegaan, daar ben ik helemaal met de heere erger in.

[2:45:26] Het omroep zelf ook.

[2:45:27] Je bent een klein omroeptje, je begint net, je ligt van...

[2:45:29] Alle kanten onder vuur.

[2:45:30] Van alle kanten.

[2:45:31] Dus was het nog geen 24 uur hadden ze hun eerste uitzending gedaan.

[2:45:33] Of ze werden al door de NPO ombudsman aangepakt.

[2:45:36] De kranten die gewoon in een soort cyclus artikelen schreven.

[2:45:39] Dan weer de Trouwdag en NRC.

[2:45:40] Hoe slecht het allemaal was bij Omroer Nederland.

[2:45:42] Dus liggen van alle kanden onder vuUR.

[2:45:43] Je bent een jonge omroep.

[2:45:44] En dan gaan inderdaad, er zijn bestuurlijk dingen niet goed gegaan.

[2:45:47] Dat ontkent ook niemand.

[2:45:48] En die zijn ook verbeterd in die laatste brief van de NPO een maand geleden.

[2:45:52] Er kent de NBO ook dat de samenwerking beter gaat.

[2:45:54] Dit is vooruitgang.

[2:45:55] Dus er zijn vaak veel oude zaken, moet ik er ook nog even bij zeggen.

[2:45:58] Dus zijn dingen niet goedgegaan.

[2:45:59] Maar dat valt in het niet.

[2:46:00] Wat ik de hele tijd zeg, maar wat bij anderen op me ziet.

[2:46:03] We maken een hele lijst hiervan.

[2:46:04] Ja, daar kan ik het niet mee vullen, maar dat wil je niet.

[2:46:06] Dat hoeft niet, want u hebt een vervolgvraag volgens mij van de heer Ergin.

[2:46:09] Voorzitter, het is toch een bende...

[2:46:11] Als een PVV'er Ongoord Nederland binnenkomt en 128.000 euro voor vier maanden werk krijgt.

[2:46:20] Het is toch een bende als een PVv'er bij het verlaten van Ongoeord Nederland haar eigen dochter de sleutels van de omroep geeft en ook nog eens een riante salaris.

[2:46:30] Dan is het toch niks anders dan één grote pijnhoop bij Ongooord Nederland.

[2:46:36] Het zou hem toch sieren als hij dat zou erkennen.

[2:46:38] Dat was ook uw laatste interruptie, de heer Van Houwelingen.

[2:46:41] Ja, en dank voor deze interruptie.

[2:46:44] En zowaar, daar zijn we het mee eens.

[2:46:45] Dat waren inderdaad PVV'ers die dat gedaan hebben.

[2:46:48] Dat klopt helemaal.

[2:46:49] En dat is heel jammer dat dat gebeurd is.

[2:46:51] Dank voor uw interruptie!

[2:46:54] Dan kijk ik even rond.

[2:46:55] De heer Mohandes heeft nog een interruptie...

[2:46:56] Voorzitter, de Heer Vanhouweling draait er een beetje omheen.

[2:46:58] Er wordt gewoon een hele simpele vraag gesteld.

[2:47:00] Laat ik dan ingaan op het punt dat er zijn dingen niet goed gegaan.

[2:47:02] Dat zijn nu eigen woorden.

[2:47:04] Oud-minister Clever heeft het in haar rol als bestuurslid bij Ongehoord Nederland over een koep.

[2:47:11] Kun je daarop reflecteren?

[2:47:13] Heer Van Houwelingen.

[2:47:14] Ja, ik weet echt niks.

[2:47:15] Dan moet u toch echt een ongewone hand vragen.

[2:47:17] Ik weet niks over een koepie.

[2:47:18] Ik denk dat die geruchten altijd maar de ronde doen.

[2:47:20] Dus daar heb ik me helemaal niet in verdiept.

[2:47:22] Dan moeten we echt een ongoing hand vraegen.

[2:47:23] Dus wat ik wel weet, waar in het begin, dat heb ik net gezegd met die PVV-ministers onder andere, waren de problemen.

[2:47:28] Nou, die zijn ook opgestapt.

[2:47:30] Dat bestuur is weg.

[2:47:31] Dat is zuiver in de werking.

[2:47:32] Daar moet u ook blij mee zijn.

[2:47:34] En nu zit er volgens mij een heel degelijk bestuur...

[2:47:36] En zijn ze gewoon goed op weg.

[2:47:38] Daarom is het zo ironisch dat nu net die licentie wordt ingetrokken, terwijl er verbeterende stappen waren en met de hals over kop.

[2:47:44] Dat maakt het extra spijtig, ja.

[2:47:47] De heer Mohandis.

[2:47:49] Het lijkt wel alsof verspookrijden de tegenliggers de schuld geven dat ze de verkeerde kant op rijden als ik dit hoor.

[2:47:53] Maar dat terzijde, toch nog even scherp.

[2:47:56] Wat is er dan echt misgegaan bij Ongehoord Nederland volgens u?

[2:47:58] Want u draait er omheen, u praat het goed en als u het niet ziet, is het eigenlijk nog zorgelijker.

[2:48:06] Ik heb het al een paar keer gezegd.

[2:48:09] Ik ben het met de heer Manders eens.

[2:48:12] Dus als het gaat om bijvoorbeeld het feit dat een oude PVV-minister haar dochter dan heeft bevorderd.

[2:48:18] Wat we net allemaal in het debat al gehoord hebben.

[2:48:19] Ja, dat is niet goed.

[2:48:20] Dat praat ik ook niet goed, heeft de omroep zelf ook gezegд.

[2:48:23] En dat volgens mij de oud-voorzitter ook iets wat dan speelt, dat hij zijn dochter meenam naar een reis naar Noordpool.

[2:48:29] Ja, dat praat ik ook niet goed, vind ik niet goed.

[2:48:31] Dus er zijn dingen gebeurd die niet goed zijn.

[2:48:32] Maar nogmaals, ik heb dit al tien keer gezegd, ik kan die lijst hier weer gaan oplezen, maar ja, dat zal ik maar niet doen.

[2:48:37] Maar als ik dan kijk naar wat er allemaal bij die andere omroepen gebeurt, bij de wereld draait door.

[2:48:43] Bij, dat heb ik al een paar keer gezien, bekende voorbeelden.

[2:48:46] Ik hou het kort voorzitter, dan valt het in en niet daarbij.

[2:48:48] En daar wordt niet eens een boete gegeven.

[2:48:50] Dus dat zijn weer die twee maten.

[2:48:51] Tot slot op dit punt, de heer Mohandes.

[2:48:52] Ik kan u nog heel lang op doorgaan, maar heel kort.

[2:48:55] Er ligt een brief van de heer Karskens, in overeenkomst met voormalig minister Slob, over de afspraken.

[2:49:01] Vindt u dat om de afspraken heeft geschonden door zelf te beloven dat ze zich zouden houden aan de mediawet, aan de codes, aan beleidslijnen?

[2:49:09] het commissariaat voor de mede, er is gewoon een afspraak gemaakt met de toenmalige minister bij intreding.

[2:49:13] Vindt u als medeoprichter van die omroep dat die afspragen gewoon zijn geschonden en al heel kort nadat er gewoon een handtekening stond om die afspraken na te komen?

[2:49:22] Of zegt u eigenlijk, anderen hebben alles fout gedaan behalve ongehoord Nederland?

[2:49:26] Want dat is uw verhaal, via uw voorzitter.

[2:49:29] Ik ken natuurlijk niet alle afspraken en brieven vanuit het ongehoorde.

[2:49:33] Dus die erkenning, dat moet u mij dan geven.

[2:49:38] Dat kan ik inhoudelijk echt niet beoordelen.

[2:49:40] Nogmaals, ik heb dat al een paar keer gezegd, er zijn dingen verkeerd gegaan.

[2:49:43] Zoals bij elke organisatie waar wordt gewerkt, dingen ver keerd gaan.

[2:49:45] In vergelijking met andere omroepen valt dat denk ik ontzettend mee.

[2:49:48] Zeker gezien het feit dat het een jonge omroeping is.

[2:49:51] Zeker gezien het feit dat ze van alle kanten onder vuur hebben gelegen.

[2:49:54] Ze hebben alleen maar raket op zich af gehad die afgelopen paar jaar.

[2:49:57] En dat ze zelf fouten hebben gemaakt, ongetwijfeld is ook waar.

[2:49:59] Maar dat is geen reden, zeker als je niet met twee maten wil weten, om die omroep naar uit de bestel te werken.

[2:50:04] Dat is het betoog wat ik hier hou.

[2:50:05] U vervolgt uw betoeg.

[2:50:06] Ja, dank u voorzitter.

[2:50:08] Ik ga door.

[2:50:11] Kritiek op het absurde klimaatbeleid bijvoorbeeld.

[2:50:14] Zorgen over massamigratie.

[2:50:15] Nederlanders die genoegen hebben van supernationale instituten, waaronder de Europese Unie.

[2:50:18] Die onze nationale soeferiteit houden enzovoort.

[2:50:21] Dus die kritiek heb je alleen maar bij Ongoord-Nijland.

[2:50:23] Dat heb ik nergens anders gezien.

[2:50:25] Later kwam daar kritiek op corona en de oorlog in Oekraïne erbij.

[2:50:28] Allemaal geluiden die niet of nauwelijks bij andere omroepen te vinden zijn, maar wel leven onder een brede groep Nederlanders.

[2:50:33] Met andere woorden, het ongehoorde geluid.

[2:50:36] Dat is ook een geluide dat bijvoorbeeld de AFD in Duitsland heeft.

[2:50:38] Die hebben bijna een meerderheid gehaald met dat geluied in Sachsen-Anhalt.

[2:50:41] Dus een heel belangrijk geluид, nergens anders te zien.

[2:50:43] Nederlanders snakten naar dit geluids en al na één dag had deze nieuwe omroept Nederland 18.000 leden.

[2:50:49] Maar de gevestigde macht was er niet blij mee met dit ongehoorde geluid.

[2:50:52] En heeft er vanaf het begin, ik heb net ook al gezegd, alles aan gedaan om weer van de buis te krijgen.

[2:50:55] Binnen 24 uur, ik zei het net ook, na de eerste uitzending kondigde de NPO-ombudsman al onderzoek aan.

[2:51:00] Dus die was gelijk paraat.

[2:51:02] Andere omroepen tot de dag van vandaag willen niet met ons samenwerken.

[2:51:06] Dan krijgt de onvervolgste schuld van, ja ze willen niet samenwerpen.

[2:51:08] Die andere omroeping wil niet met ongeoordeelde handen samenwerven.

[2:51:10] Het is precies omgekeerd.

[2:51:11] En de NBO vroeg de minister zelfs ongekend om de licentie in te trekken.

[2:51:15] Ons zou desinformatie verspreiden.

[2:51:17] Ladekoek natuurlijk.

[2:51:18] En gelukkig besloot, daar ben ik heel positief over, de staatssecretaris Oesdoe verdient er een lintje voor, om de licentie van Om niet in te trekken.

[2:51:25] Dus die staatsrecretaris heeft haar rug recht gehouden.

[2:51:27] Ze zou dan immers op inhoudelijke grond een omroep met een uniek geluid verbieden.

[2:51:30] Dus dat ging goed.

[2:51:32] Organisatoren heeft Om inderdaad, ik heb het net al een paar keer gezegd, in het eerste jaar als nieuwe omroeping onder grote druk een paar steken laten vallen, dat is zeker zo.

[2:51:38] Maar dat geldt ook voor andere omroepen zonder dat bij hen die licentie wordt ingetrokken.

[2:51:42] Dan gebeurt het niet.

[2:51:43] De NPO zelf notabene heeft bovendien in een brief vorige maand laten weten dat het afgelopen jaar bij onze organisatie is versterkt en verbeterd.

[2:51:50] Dat is nog een brief van een maand geleden.

[2:51:52] Waarom trekt de minister dan nu ineens met stoom en kokend water, hals over kop, die licentiën van Ongeoorde Nederland alsnog in?

[2:51:58] Dat is dus vanwege een omstreden fragment dat in augustus is vertoond, kortom om inhoudelijke redenen.

[2:52:03] Dit staat ook letterlijk zo in de brief van het commissariaat voor de media, waarop de minister zich baseert, waarin dit fragment een kantelpunt wordt genoemd.

[2:52:12] De procedurele reden die de minister zelf noemt in haar brief van 8 september zijn in onze ogen volstrekt ongeloofwaardig.

[2:52:17] Een dwangsop vanweget niet op tijd aanleven van documentatie en een boete vanwegen belarenverstrengeling van werknemers die niet eens meer bij de omroep werken kan...

[2:52:24] Zeker gezien de veel en veel ernstige misstanden in het verleden bij andere omroepen toch geen reden zijn om een ombroep van de buis te halen.

[2:52:31] Dat verhaal klopt niet.

[2:52:32] En dan het verzoek van de NPO om de licentie in te trekken.

[2:52:35] Die andere zogenaamde intrekkingsgrond.

[2:52:37] Nog geen maand geleden liet een NPO, de minister, weten geen reden te zien voor dit verzoeken.

[2:52:41] Een dag later kwam het omstreden fragment heel toevallig in het nieuws.

[2:52:44] En daarna stuurde de minister min of meer gelijk een brief aan de NPO met als trekking, weet u het zeker?

[2:52:49] En toen liet de NBO, verrassing, verrassing, een paar dagen later ineens weten, de licentie van ONN toch graag ingetrokken te zien worden.

[2:52:56] Voorzitter, wie denkt de NPU en de minister hiermee voor de gek te houden?

[2:53:01] Er is maar één reden waarom onverboden wordt en dat is omdat het ongehoorde geluid...

[2:53:06] ...van de zittende macht vooral ongehoord moet blijven.

[2:53:08] Want dat geluid zou schadelijk zijn voor de bevolking.

[2:53:13] En hier, voorzitter, zien we de ware intolerantie van het systeem.

[2:53:16] Er wordt een zogenaamd objectieve procedure, een voorwetsel gezocht... ...om kritiek die niet gewend is van de buis te drukken.

[2:53:22] In dit geval is het wel heel erg opzichtig.

[2:53:24] De zittgende macht is bang dat die kritiek...

[2:53:26] ...voor nog meer onvrede en wantrouwen... ...en daarmee voor radicalisering zou zorgen.

[2:53:30] Echter, voorzitter, het is niet de samenleving... ...maar de staat die steeds verder radicaliseert.

[2:53:35] En nu zelfs van plan is, absoluut ongehoord... ...de licentie van een omroep met een uniek kritisch geluid in te trekken.

[2:53:41] De enige omroept die het waagde globalistische dogma's van onze tijd... ...er is een klimaatcrisis, massamigratie is goed... ...corona was een supergevaarlijk virus... ...Oekraïne is onze oorlog en de EU is goed voor ons... ...in twijfel te trek.

[2:53:51] Dus die omroeps gaat er nu uit met dat unieke geluiden.

[2:53:53] U hebt nog één minuut.

[2:53:54] Nou, dat komt goed uit.

[2:53:55] Ik ben op de laatste pagina.

[2:53:56] Ik heb tot slot, voorzitter, twee vragen voor de minister.

[2:53:59] Hoe kan het zo zijn dat het commissariaat voor de media... waar de minister zich voornamelijk op baseert... zijn oordeel puur zou baseren op de organisatie van Ongehoor Nederland... terwijl het commisariaat zelf zegt en schrijft... dat voor hen het omstreden fragment het kantelpunt is?

[2:54:13] En dan zegt de voorzittersant ook nog eens... dat Hitler-fragment zou Hitler verheerlijk in zijn.

[2:54:17] Wat desinformatie is.

[2:54:18] Zelfs Lubach zegt dat.

[2:54:20] Dus dat is het instituut...

[2:54:21] Op wat instituut vul je dat oor?

[2:54:23] Dat is toch te gek voor woorden?

[2:54:24] En hoe ziet de minister het voor zich, nu het bestel op slot gaat, want dat gaat ook nog gebeuren, dat het unieke geluid van ons zonder on gewaarborgd kan worden binnen het bestpel?

[2:54:34] We kijken uit naar de beantwoording.

[2:54:35] Hartelijk dank.

[2:54:36] Dan gaan er een paar handen omhoog voor interrupties.

[2:54:39] Ik begin bij mevrouw Nanninga.

[2:54:41] Dank voorzitter.

[2:54:42] Is de heer Van Houwelingen van Forum het eens met het gloedvolle betoog dat collega Bosma hield over de hechte verwevenheid van D66'ers met onze publieke omroep?

[2:54:54] Ja, daar lijkt wel meer dan een kern van waarheid in te zitten.

[2:54:57] Mevrouw Nanninga.

[2:54:57] Excuses voorzitters.

[2:54:58] Achter de heere Van Houwingen dat die verwevingheid ook met mij trouwens ook onwenselijk.

[2:55:04] De heere van Houwinge.

[2:55:05] Dat is onevenredig groot.

[2:55:07] Mefrouw nanninga

[2:55:09] Dan hoor ik hier de heer Van Houwelingen, voorzitter, als een soort ombudsman optreden voor één omroep.

[2:55:15] Het enige wat de heere Van Houwelingen hier zit te doen is als een advocaat van om optredenen.

[2:55:21] Hoe ziet hij dat dan als een politieke partij dat hele mediadebat gebruikt voor één oomroep?

[2:55:27] Om daarover van leer te trekken en helemaal hun zaak hier te gaan bepleiten.

[2:55:32] Dat zijn toch twee kanten van dezelfde medaille, voorsitter?

[2:55:34] De heer van Houwelingen tot slot.

[2:55:35] Ja, het is triest dat het zo dus moet zijn.

[2:55:38] Dus veel meer partijen zouden dat moeten doen.

[2:55:39] Eigenlijk zouden alle partijden dat kunnen doen.

[2:55:41] U vind ik ook, mevrouw Nanninga.

[2:55:44] Want je ziet dus dat een heel groot deel...

[2:55:45] Ik denk ruim een derde van de bevolking... zich weest waarschijnlijk nog vertegenwoordigd voor deze omroep.

[2:55:50] En die wordt eigenlijk alleen maar door ons goed verdedigd.

[2:55:52] En dat is... Ja, dat ben ik helemaal met u eens.

[2:55:55] Het is triests dat dat zo is, ja.

[2:55:59] Ja, ik luister naar de heer Van Houweling en ik hoor een advocaat spreken.

[2:56:02] Ik hoor iemand die alles van zich afwerft, alles externaliseert.

[2:56:07] En nou, dat is zijn goed recht om dat te doen.

[2:56:09] Maar toch hoor ik hem eigenlijk helemaal niet over teleurgestelde kijkers.

[2:56:14] Ongehoord Nederland had echt een groot bereik.

[2:56:16] En daar zijn kijkERS die daar echt dagelijks naar keken.

[2:56:19] En dat was een geluid dat gehoord werd en dat is op zich in een pluriform bestel heel goed.

[2:56:25] als die journalistieke integriteit maar geborgd is.

[2:56:28] Nu blijkt dat er een aantal...

[2:56:31] Ik mag ook een lange interruptie doen, hè?

[2:56:33] Ja, maar dat hoeft natuurlijk niet een minuut te duren.

[2:56:35] Dus tot een vraag komen, graag.

[2:56:40] To the point.

[2:56:41] Tot nu toe ben ik to the point geweest.

[2:56:43] Mijn vraag is dit.

[2:56:43] Bent u het eens dat de kijkers in de rouw teleurgesteld zijn?

[2:56:45] En mijn echte vraag is, als u dan de oprechter bent van Ongehoord Nederland, waarom heeft u niet op tijd ingegrepen?

[2:56:52] Ik moet toch even mijn misverstand uit de weg werpen.

[2:56:54] Dat ik dé oprichter zou zijn.

[2:56:55] Ik was betrokken bij de oprichting en na een paar maanden was ik al weg.

[2:57:00] Net of ik daar de sceptus was.

[2:57:02] Dat is echt onzin.

[2:57:03] En ik heb al een paar keer in het debat gezegd dat er dingen fout zijn gegaan.

[2:57:06] In dat opzicht zou ik kunnen zeggen dat ik soms wat teleurgesteld ben.

[2:57:09] Omdat er natuurlijk misstanden zijn geweest.

[2:57:11] Dat praat ik ook niet goed hier.

[2:57:12] Dus daar was ik al lang weg bij die omroep trouwens.

[2:57:14] Dus dat is niet goed.

[2:57:15] Ja, ik wil het nog wel een keer zeggen.

[2:57:16] Er zijn dingen niet goed gegaan.

[2:57:17] Alleen, ik heb dat toch honderd keer gezegd, voorzitter?

[2:57:20] Ik hoef het niet nog een keer te zeggen.

[2:57:21] Dat is fijn.

[2:57:23] Maar mijn vraag werd niet beantwoord.

[2:57:24] En dat is als één van de oprichters.

[2:57:26] Waarom heeft u niet ingegrepen op een gegeven moment?

[2:57:28] En bent u daar het gesprek niet aangegaan?

[2:57:29] Ik neem aan dat u nog steeds lid bent van Ongehoord Nederland.

[2:57:32] Dat ist u goed terecht.

[2:57:33] U had daar misschien wel kunnen bijsturen.

[2:57:37] Na een paar maanden was ik daar al weg.

[2:57:39] Dat kunt u even zo naken.

[2:57:40] Dus ik had daar geen invloed.

[2:57:41] Ik was geen bestuurder of wat dan ook.

[2:57:43] Binnen die omroep waar hij het nu over heeft.

[2:57:46] Dat is ver van daarvoor.

[2:57:47] Met de oprichting in 2019.

[2:57:48] Ze zijn bestel ingegaan in 2022.

[2:57:50] Toen zat ik al in de Kamernotebeen.

[2:57:53] Dus dat is heel kort geweest.

[2:57:56] Dus ich hatte auch nichts können tun.

[2:57:57] Want dat speelt allemaal van daarna.

[2:58:00] Ik snap dat u dat graag wil doen.

[2:58:01] Maar dit kunt u mij echt niet in de schoenen schuiven.

[2:58:04] Ja.

[2:58:04] Voorbij de geld via de voorzitter.

[2:58:05] De heer Van der Maas tot slot.

[2:58:07] Voorzitter, mijn vraag aan de heer van Houweling is... bent u nog steeds lid van Ongehoord Nederland?

[2:58:11] Ja, ik ben trots dat ik bij de oprichting betrokken ben.

[2:58:14] Ik ben ook nog steeds trots lid, maar ik heb er wel kritiek.

[2:58:16] Dat heb ik net gewoon gezegd, ja.

[2:58:20] Dan kijk ik nog even rond of iemand nog een interruptie had op de heer Van Houwelingen.

[2:58:25] Dat is niet meer het geval.

[2:58:26] Dan zijn we bij deze tot het einde gekomen van de eerste termijn aan de zijde van de Kamer.

[2:58:31] Dan stel ik voor dat we een half uur gaan schorsen.

[2:58:34] En dan zijn we hier terug om half vier om naar de beantwoording van de minister te luisteren.

[3:31:22] Welkom terug allemaal.

[3:31:29] Dan gaan we beginnen aan de eerste termijn aan de zijde van de minister.

[3:31:33] Die gaat zometeen alle vragen die zijn gesteld beantwoorden.

[3:31:37] Maar voordat we daarmee beginnen deel ik even mee dat we de interrupties nu wel gaan inperken.

[3:31:42] En dat doen we door de interruptie in te perken met twee in drieën.

[3:31:46] Dus u mag twee interrupties doen en die kan u in drieen doen.

[3:31:50] En daarna zijn ze op, want we moeten om vijf uur deze zaal echt verlaten en dan zou het mooi zijn als we door dit debat heen zijn.

[3:31:56] Dus twee interrupties in drieën.

[3:32:00] Dan zijn er als het goed is blokjes die de minister eventjes zou kunnen opnoemen, zodat de Kamerleden daar rekening mee kunnen houden.

[3:32:06] En dan horen we graag de beantwoording.

[3:32:09] Dank u wel mevrouw de voorzitter.

[3:32:11] Goedemiddag.

[3:32:13] Kamerleden, tribune.

[3:32:15] Ik ga beginnen met Ongehoord Nederland.

[3:32:17] Dan ga ik in op de hervorming van het wetsvoorstel.

[3:32:21] En dan heb ik een hele rits overig.

[3:32:24] En daar komt alles in naar voren.

[3:32:27] Tot en met hoe je het NPO-amendement wel of niet kan opzeggen.

[3:32:30] Dus ik heb alles verzameld.

[3:32:32] Dus overig is wel veel.

[3:32:34] Ook even voor uw...

[3:32:35] Ja, en ook dan aan u de vraag om toch uw best te doen om het enigszins kort te houden.

[3:32:42] Dank u wel.

[3:32:42] Laat ik beginnen met, denk ik, een van de belangrijkste onderdelen in het debat rondom Ongehoord Nederland...

[3:32:50] Met name de vraag die verschillende van u mij stellen, mevrouw de voorzitter.

[3:32:56] Of er vanuit de minister, vanuit het inhoud is geredeneerd om een omroep uit het stelsel te willen geven.

[3:33:07] De vraag kwam onder andere van Kamerlid Van der Maassen.

[3:33:11] Kan ik garanderen dat uitsluitend het handelen en functioneren van ON als organisatie wordt beoordeeld... ...en niet de politieke of maatschappelijke inhoud en opvattingen van ON?

[3:33:22] Ja, dat kan ik garanteren.

[3:33:23] Maar ik ga het ook uitleggen hoe dat in de afgelopen periode chronologisch ook heeft gespeeld.

[3:33:31] Ik heb al eerder, toen ik mijn voornemen tot besluit heb kenbaar gemaakt, aangegeven dat ik dat doe...

[3:33:36] Op basis van drie gronden.

[3:33:39] Ik ga ze toch nog even noemen, ook even voor de zorgvuldigheid.

[3:33:43] De constatering van het commissariaat dat de ON niet meer voldoet aan de deugdelijke inrichting van de bedrijfsprocessen... ...dat is een zogeheten gebonden bevoegdheid.

[3:33:52] Dan zegt het commisariaat van de media eigenlijk tegen de minister... ...u moet een voornemen tot besluit nemen op basis van dat artikel.

[3:33:59] Dan is er het verzoek van de NPO om de erkenning in te trekken wegens een manifest...

[3:34:04] En structureel gebrek aan bereidheid tot samenwerking, dat is een kanbepaling.

[3:34:07] Daar heb ik nog een eigen weging in te maken.

[3:34:10] En dan zijn er twee sancties van het commissariaat die de minister volgens onze wet ook de bevoegdheid geven om een voornemen tot intrekking te overwegen.

[3:34:22] Ik heb in mijn voornemen tot een besluit alle drie de gronden opgenomen.

[3:34:27] Dan ga ik u nu meenemen in die chronologie, want ik vind dat wel belangrijk.

[3:34:30] Omdat ik ook merk dat er een aantal Kamerleden zijn, mevrouw de voorzitter, die toch mij ergens verwijten dat ik...

[3:34:38] een versnelling ben ingegaan op het moment dat er een bepaald fragment in de zomer is binnengekomen. En ik wil me daar echt verder van houden en ik ga ook uitleggen hoe dat is gekomen.

[3:34:48] Toen ik in februari het ministerie binnenstapte, lagen die twee sancties er.

[3:34:53] Dat was, laat ik het noemen, een ernstige overtreding en een lichte overtredingen.

[3:34:58] Ik wist toen ook dat er een evaluatie liep naar NPO en ook naar de twee aspirantomroepen.

[3:35:05] En in de weging van die twee sancties kijk je dan ook naar wat er ligt en of het geschikt, noodzakelijk en proportioneel is om een voornemend tot een besluit te nemen om een omroep uit hun bestel mogelijkerwijs te halen.

[3:35:17] Ik vind dat echt, die drempel is echt heel erg hoog.

[3:35:20] Ook voor mij als minister.

[3:35:22] Juist voor mij, als minister zou ik willen zeggen.

[3:35:25] En dat betekent dan ook dat ik in die fase gezegd heb, ik vind dit eigenlijk nu in het licht van de sancties die er liggen en ook het traject waar het commissariaat van de media nog in zat met de omroep.

[3:35:39] waarbij nog sprake was van mogelijke verbeterplannen, vond ik het in die fase, voordat ik ook het evaluatierapport had kunnen inzien, nog niet voldoende noodzakelijk en proportioneel om toen al in februari of maart dat besluit te nemen.

[3:35:52] En daar mag je natuurlijk van alles van vinden, maar dat is de weging die ik toendertijd heb gemaakt.

[3:35:56] Toen kwam daar het evaluatierapport.

[3:35:58] Dat kwam in mei even uit mijn hoofd.

[3:36:01] En dat is een evaluatierapport gedaan door een externe commissie die is ingesteld door NPO.

[3:36:08] Toen heb ik, zoals het ook hoort in dit proces, aan NPO gevraagd.

[3:36:11] Ik wil daar een reactie op van de Raad van Bestuur op de bevindingen in dat rapport.

[3:36:15] Die verder gaan dan alleen over Ongehoord Nederland, maar eigenlijk ook over het hele bestel.

[3:36:20] En daar pas dan zal ik mijn eigen beweging op dat rapport maken, maar ook de reactie van NPO op dat raport.

[3:36:29] Voor de zomer kwam daar ook nog een reactie bij van het college van Omroepen op het evaluatierapport, waarin zij eigenlijk ook hun zorgen hebben geuit over een aantal van de bevindingen in het rapport van die evaluatiecommissie, met name als het gaat over de ernstige zorgen die daarin werden geuit, over de journalistieke kwaliteit van ON.

[3:36:49] Ik had toen nog steeds geen reactie van NPO op dat rapport.

[3:36:52] Dat heb ik na de zomer gekregen.

[3:36:55] In het begin van de zoner kwam dat fragment op televisie.

[3:37:00] De aandacht rondom dat fragment kwam volgens mij een aantal weken later.

[3:37:03] Ik heb het toegestuurd gekrezen toen ik op zomervakantie was en daar ook niks mee gedaan.

[3:37:09] En voor mij was dat ook toen geen reden om een versnelling in te zetten.

[3:37:13] Ik was toen nog altijd aan het wachten op een reactie... van de raad van bestuur, van het NPO, van de NPO.

[3:37:18] op het rapport van de evaluatiecommissie.

[3:37:22] Dat heb ik na de zomer gekregen, die eerste reactie van NPO, die heeft u ook allemaal gezien.

[3:37:26] En wat heeft NPO daar in die reactie gezegd?

[3:37:29] Enerzijds dat zij geen vertrouwen meer hadden in de mogelijkheden om een samenwerking te initiëren, organiseren tussen die omroepen.

[3:37:39] En tegelijkertijd ook in het licht van een eerder besluit wat door een van mijn voorgangers is genomen, niet goed zag wat de juridische mogelijkheden waren ter onderbouwing van die bepaling in de wet die hun die bevoegdheid geven om dat verzoek te kunnen indienen.

[3:37:53] Zij hadden eigenlijk in die brief, en die brief heeft u zelf ook gelezen, en ik merk dat u soms onderdelen van die brief eruit haalt, maar niet de totaliteit van de brief, mevrouw de voorzitter...

[3:38:02] Daar hebben ze een soort status quo op mijn bureau gelegd.

[3:38:05] Geen mogelijkheden meer zien tot samenwerking.

[3:38:08] Tegelijkertijd een vraag stelden over de juridische interpretatie... en daarbij ook de vraag in de brief op de laatste pagina... wij zouden dit graag mondeling willen toelichten.

[3:38:17] Daar ben ik op ingegaan, op die mondelingentoelichting.

[3:38:19] En het enige wat ik toen heb gedaan, dat heeft u ook kunnen zien in de brief... die ik naar aanleiding van dat gesprek heb gestuurd... en die ik ook meteen openbaar heb gemaakt... is verwezen naar het besluit wat een van mijn voorgangers heeft genomen...

[3:38:32] Ter interpretatie van wat betekent nou die inhoudelijke samenwerking als die niet meer mogelijk zou zijn.

[3:38:39] Ik heb precies de quote uit dat besluit van toen overgenomen en naar de NPO gestuurd.

[3:38:45] Doe ermee wat je wil, ik ga er verder niet over.

[3:38:47] Het is uw afweging of je dat verzoek wel of niet wil indienen.

[3:38:51] In diezelfde periode heeft het college van Omroepen, die daar ook weer zelf over gaan...

[3:38:55] een brief naar NPO gestuurd waarin ze hebben aangegeven wij zien geen één vorm van samenwerking met Ongehoord Nederland meer zitten.

[3:39:04] Wij willen u echt verzoeken om dit verzoek aan de minister te doen.

[3:39:07] Dat verzoen is in die week bij mij of de week daarna op mijn bureau gekomen.

[3:39:11] Toen had ik een verzoek van NPO.

[3:39:14] Ik had twee sancties.

[3:39:15] En niet lang daarna kwam het bericht van het commissariaat voor de media rondom die gedwongen bevoegdheidsbepaling op mijn bureau.

[3:39:25] Dat zijn de feiten.

[3:39:26] Dat is de chronologie.

[3:39:27] Ik zal...

[3:39:29] In elk debat en ook in elk media optreden wat hierover gaat, altijd zeggen dat die inhoudelijke beoordeling van dat fragment voor mij geen grondslag is geweest om iets te versnellen of om anders naar deze feiten te kijken.

[3:39:43] Ik heb op drie gronden feitenmateriaal liggen.

[3:39:46] En wat ik ook verder in dit debat niet ga doen... is met u in discussie over die onderliggende feiten.

[3:39:52] En waarom niet?

[3:39:53] Ik zit nu in een fase van hoor en wederhoor... waarin Ongehoord Nederland een zienswijze kan geven.

[3:39:58] Daar wil ik met open mind in zitten.

[3:40:00] Dat hoort ook zo.

[3:40:02] Daar will ik Ongegoord Nederland alle ruimte en gelegenheid geven... om ten aanzien van dat hele pakket aan feiten en argumentatie... hun ziens wijze te geven.

[3:40:10] En daar zal ik vervolgens een definitief besluit over nemen...

[3:40:15] En dan kan er nog een ander traject volgen, zoals u...

[3:40:20] Dat is uiteraard eerst aan wat wordt dat definitieve besluit en dan aan de ON om daar dan wel of niet wederom een reactie op te geven.

[3:40:28] Dat is hoe het ook werkt in de rechtsstaat.

[3:40:31] En dit is ook hoe de afgelopen maanden dit proces heeft verlopen.

[3:40:39] Even kijken...

[3:40:44] Dan misschien nog even over dat proces.

[3:40:47] De heer Mohandes, mevrouw de voorzitter, vroeg me hoe zit dat dan in de tijd?

[3:40:54] Op 18 september heeft Ongoord Nederland van mij het voorgenomen besluit met de onderliggende feiten en redeneringen die ik daarin gebruik toegezonden gekregen.

[3:41:08] En ze hebben nu vier weken de tijd om daar hun zienswijze op te geven schriftelijk.

[3:41:15] Maar ze kunnen ook nog verzoeken voor een mondelingenhoorzitting.

[3:41:18] Die zal dan daarna plaatsvinden, dat is ook aan ON.

[3:41:21] En daarna neem ik het definitieve besluit.

[3:41:23] En uiteraard is het dan ook nog een mogelijkheid tot bezwaar en beroep.

[3:41:31] Dan kreeg ik ook nog de vraag, mevrouw de voorzitter, wanneer de subsidiekraan dichtgaat en is er aanleiding voor aanvullend boekonderzoek?

[3:41:39] Ik heb, zoals ik net ook noemde, het is een voornemen tot een besluit.

[3:41:43] Het is nog geen definitief besluit, ik neem een definitieve

[3:41:46] Het besluit pas na de periode van hoor en wederhoor.

[3:41:49] Als het besluit definitief zou worden, dan is daarmee de erkenning van Ongehoord Nederland ingetrokken.

[3:41:55] En maken zij ook geen onderdeel meer uit van het publieke bestel.

[3:41:58] En dat betekent ook dat ze vanaf dat moment niet meer kunnen uitzenden via de kanalen van de publieken omroep.

[3:42:07] Dan wil ik misschien meteen door mevrouw de voorzitter, als u mij toestaat.

[3:42:13] Want dat was een tweede onderwerp in het debat.

[3:42:17] Deels natuurlijk de onderbouwing en heb ik mij wel of niet inhoudelijk laten leiden.

[3:42:21] Een ander punt, en dat is misschien ook dadelijk het bruggetje naar...

[3:42:25] De discussie die we met elkaar gaan hebben over de hervorming van het wetsvoorstel.

[3:42:30] Waar gaat het door ON vertegenwoordigende geluid in het nieuwe bestel landen?

[3:42:37] Want vanuit die belangrijke waarde van pluriformiteit is dat iets wat we met mekaar ook allemaal delen.

[3:42:42] Dat heb ik hier ook vandaag wederom geproefd.

[3:42:46] Zoals we in het debat al met elkaar gedeeld hebben, de publieke mediaopdracht houdt onder andere in dat de pubrieke omroep de taak heeft om voldoende pluriform te zijn en ook verschillende geluiden te laten horen.

[3:43:01] En het is ook in het nieuwe bestel, maar ik ga daar dadelijk uitgebreider op in, de taakt voor het collectief, dat betekent voor alle omroephuizen, om de verschillenden geluidden die er in de samenleving zijn...

[3:43:12] ook via programmering naar buiten te laten komen.

[3:43:16] Dat is eigenlijk een veel scherpere taak dan dat de omroepen nu hebben... en dat ook door de evaluatiecommissie als kwetsbaar is bevonden... in hun laatste evaluatiecomissie van afgelopen voorjaar.

[3:43:31] Hoe zij daar concreet invulling aan gaan geven...

[3:43:35] dus met de vier omroephuizen, dat is niet aan mij, gelukkig maar.

[3:43:40] Dat is aan de omrophuizen met elkaar... maar ze hebben een verantwoordelijkheid en een wettelijke taak...

[3:43:45] om de verschillende geluiden die er in de samenleving zijn... ten gehoorde te brengen.

[3:43:49] Daar kunnen ook andere partijen zich voor melden.

[3:43:52] Het gaat niet alleen maar via kijkersonderzoek... en welk ander onderzoek daar ook aan ten grondslag ligt.

[3:43:56] Ook maatschappelijke partijnen, stromingen... iedereen die zich onvertegenwoordigd voelt vanuit die publieke omroep... kan zich ook proactief daarin mengen en zich ook melden... bij die omrophuizen.

[3:44:10] Eh...

[3:44:15] Ja, daar heb ik dat eigenlijk ook al mee beantwoord.

[3:44:17] Dus als ik het goed begrijp was dat het blokje ON?

[3:44:21] Ja.

[3:44:21] Dan kijk ik even de zaal in of er vragen zijn.

[3:44:23] In ieder geval bij de heer Van Houwelingen zag ik er een.

[3:44:26] Om het laatste onderwerp door te gaan.

[3:44:29] Met de hervorming van een bestel was straks natuurlijk de ladder opgehaald.

[3:44:31] Dat unieke geluid van Ongehoor Nederland.

[3:44:33] Men is nu al verplicht volgens de medewet om divers te zijn.

[3:44:37] Nou, dat heeft de omroep niet goed gedaan.

[3:44:39] Daarom kwam On naar binnen.

[3:44:40] Want er was een behoefte aan die dus niet door de huidige partij werd voorzien.

[3:44:43] Er moest iemand van buiten het bestel naar binnen komen.

[3:44:45] En nu hoor ik de minister zeggen, nou dat gaat straks, een taak komt het allemaal goed.

[3:44:49] Maar dat is toch, ik heb het net ook al een paar keer gezegd, een totaal ongeloofwaardig verhaal.

[3:44:51] Dat geluid van on, dat gaat toch BNN Varen straks niet brengen of de KRO.

[3:44:55] Dat is toch een fantasieverhaal, dus ik begrijp niet dat de minister dit met droge ogen kan zeggen eerlijk gezegde voorzitter.

[3:45:02] De evaluatiecommissie is vrij kritisch, ook als je kijkt naar de manier waarop de publieke omroep uiting geeft aan de verschillende kernwaarden zoals we die hebben omschreven.

[3:45:18] Daar heeft u in uw discussie ook al het een en ander over gezegd.

[3:45:20] En dan was de gedachte altijd, we hebben een open bestel en daar kunnen altijd dus ook nieuwe geluiden in.

[3:45:26] En wat wij nu bij de hervorming van dit bestel volgens mij veel beter doen, is dat wij de omroephuizen collectief verantwoordelijk maken.

[3:45:35] Dus niet één omroept.

[3:45:36] Er zijn ook niet meer omroepingen binnen die omroephuizen.

[3:45:43] laten toetsen en beadviseren en ook achteraf daarop gecontroleerd worden op het moment dat wij een situatie zouden gaan krijgen.

[3:45:51] En dan praat ik, wat mij betreft, ik heb dat wantrouwen niet, maar uiteraard is het aan de Kamer om daar ook een rol in te spelen.

[3:45:58] Dat die pluriformiteit niet gewaarborgd wordt.

[3:46:01] Ik zou dan zeggen, over tien jaar zouden we dat zien.

[3:46:04] Dan is het ook aan de Kamer om daar weer opnieuw vanuit uw wetgevende, controlerende taak een rol in te spelen.

[3:46:11] Maar zoals we het nu hebben ingeregeld, komt er een wettelijke taak voor het collectief om met elkaar dat aanbodplan te maken, gehoor te geven aan de verschillende geluiden die we in onze samenleving hebben en specifiek aandacht te hebben voor gemarginaliseerde groepen.

[3:46:26] ...nogmaals vooraf getoetst voordat het aanbodplan wordt goedgekeurd... ...en achteraf daar vijf jaar getoetsd op het moment dat je daar niet aan voldoet.

[3:46:34] Dus dat is hoe we het stelsel nu met elkaar voor de toekomst hebben ingericht.

[3:46:39] Ja, dank voor het antwoord.

[3:46:40] Maar dat betekent dus, de minister zegt nu zelf... ...dat de minister uiteindelijk moet gaan garanderen dat het stpelsel pluriform is.

[3:46:45] Want dat gaat dus nooit werken.

[3:46:46] Dat hebben we natuurlijk gezien de afgelopen decennia.

[3:46:48] Het is ook, voordat wij in de Kamer zaten, is de PVV regelmatig dit opgemerkt.

[3:46:52] Het stelsel is niet pluriform.

[3:46:53] En dat was natuurlijk altijd het antwoord van de minister.

[3:46:54] Nee hoor, dat werkt prima, dat stelzel.

[3:46:56] En omdat het niet pluuriform is, is het eigenlijk bewezen door toetreden van bijvoorbeeld Ongehoor Nederland.

[3:47:00] Dus dit gaat toch niet?

[3:47:01] Dit is toch een fantasie?

[3:47:02] Uiteindelijk gaat dit toch niet werken?

[3:47:04] Vernieuwing moet toch altijd van buiten komen?

[3:47:06] Zo werkt het toch?

[3:47:08] De minister.

[3:47:09] Mevrouw de voorzitter, de minister is daar niet in die zin verantwoordelijk voor.

[3:47:15] De wettelijke taak leggen wij bij de NPO en bij de omroephuizen om die pluriformiteit een plek te geven in hun collectieve verantwaardelijkheid.

[3:47:25] En we hebben in het stelsel...

[3:47:26] Daar de waakhonden omheen ingericht die daar vooraf en achteraf de toets op doen.

[3:47:31] Ook ver weg van de politiek, want ik zie ook allemaal vandaag dat we worstelen met enerzijds het ver weg... ...van de politieke willen houden en anderzijd toch af en toe gevraagd worden om daar iets van te vinden.

[3:47:42] Dit is hoe nou het wetsvoorstel zoals ik het voorstel en nu een internetconsultatie heb ingerikt.

[3:47:49] En ik denk dat het feit dat we die wettelijke verantwoordelijkheid voor alle omroepen ook in die wet geborgd hebben, inclusief die belangrijke waarde van de pluriformiteit, ons meer gaat beschermen dan in het huidige stelsel waar wij in zitten.

[3:48:02] Tot slot de heer Van Houwelingen.

[3:48:04] Dit gaat echt niet werken.

[3:48:05] Het wordt dus een gesloten systeem.

[3:48:07] De ladder wordt opgehaald.

[3:48:08] Vernieuwingen van buiten kunnen niet meer toetreden.

[3:48:10] En stel je nou voor dat we hier zouden werken in de politiek.

[3:48:13] Dat we zouden zeggen, nou we hebben nu voldoende partijen.

[3:48:16] 18, de boel gaat op slot.

[3:48:17] Er komen nooit meer nieuwe partijnen in.

[3:48:18] En het is de verantwoording van alle partijën samen om divers genoeg te zijn.

[3:48:21] Dat bedenken we toch ook niet met elkaar.

[3:48:23] Dus dit gaat niet werpen.

[3:48:24] En dat dat niet wordt begrepen is voor mij onbegrijpelijk, voorzitter.

[3:48:28] De minister.

[3:48:29] Dank u wel mevrouw de voorzitter.

[3:48:31] Ik ben ook heel benieuwd, de wet is nu in consultatie.

[3:48:35] Dus we krijgen van allerlei kanten, krijgen wij daar nu de komende periode input op.

[3:48:39] Hoe verschillende partijen, zowel politiek maar ook in de samenleving naar deze keuze kijken.

[3:48:45] Ik heb daar vertrouwen in, anders had ik het wetsvoorstel natuurlijk ook niet ingediend.

[3:48:49] Goed, dan gaan we naar de vraag van mevrouw Keijzer.

[3:48:52] Ja, voorzitter.

[3:48:53] Politiek, dat is de eeuwigdurende strijd over de vraag... wat de juiste inrichting van de samenleving is.

[3:48:59] En dat gebeurt natuurlijk bij de NPO ook.

[3:49:04] Alleen, dat gebeurd daar heel veel op links-progressieve leest.

[3:49:09] En als ik de brief van 8 september van de minister lees... en lees waarom zij het...

[3:49:14] ...aangewezen vindt om deze maatregelen te trekken... ...dan gaat dat over de governance.

[3:49:19] Het gaat over twee sancties van het commissariaat... ...en het gaat over samenwerking en sancties... ...van de NPO.

[3:49:26] En voorzitter, daar wordt het ingewikkeld.

[3:49:29] Want de governance is bij omroep Zwarte ook niet oké.

[3:49:33] De sancties.. ...van het commisariat, van de media, dat gaat er eentje daarvan... ...gaat over belangenverstrengeling.

[3:49:39] Dat vindt bij andere omropen ook plaats.

[3:49:41] En de klacht van de NPO, dat gaat over samenwerking.

[3:49:45] Nou, dat is even lekker makkelijk.

[3:49:47] Als je ergens vanaf wil, doe je alsof er geen samenwerving is.

[3:49:50] En journalistieke codes.

[3:49:52] Terwijl hier zijn vandaag meerdere voorbeelden voorbijgekomen hoe de journalistieken codes in andere programma's ook niet worden nageleefd.

[3:49:59] De minister laat toch zo de verdachtmaking op zich dat er met twee maten gemeten wordt?

[3:50:05] Of ziet zij dat echt niet?

[3:50:07] De minister.

[3:50:08] Mevrouw de voorzitter, nee dat zie ik totaal niet zo want ik heb geen dossier op mijn bureau liggen van andere omroepen waarbij de waakhonden, dat woord werd vandaag veel gebruikt, hebben gezegd minister u kan of u moet ingrijpen.

[3:50:21] Mevrouw Keijzer, kunt u de microfoon uitdoen in de tussentijd?

[3:50:26] Dank u wel.

[3:50:26] Mevouw Keizer.

[3:50:27] Ja, voorzien, dit is nou precies het probleem.

[3:50:31] Mensen van sociaal-conservatieve of rechtse huizen zijn aan het werk, die dienen niet constant klachten in, waardoor die klachten ook niet bij de waakhonden terechtkomen.

[3:50:43] Daarbij, als ze daar al terechtkomen, zit daar die links-progressieve overtuiging over wat de goede invulling van de samenleving is.

[3:50:55] Als de minister dit echt niet ziet, dan is dat zo.

[3:50:59] Dat is dan jammer.

[3:51:02] Maar dan wordt wel het nieuwe stelsel heel erg belangrijk.

[3:51:05] En dan hoor ik haar antwoorden.

[3:51:09] Nee hoor, binnen dat stelsel moet straks die pluriformiteit geborgd worden.

[3:51:14] Dat gaat dan toch niet gebeuren?

[3:51:16] Dat ziet de minister toch ook?

[3:51:19] En als de minister zegt nee hoor, dat is niet zo.

[3:51:23] Welke stappen gaan er dan gezet worden om dat wel voor elkaar te krijgen?

[3:51:28] De minister.

[3:51:29] Ik deel de observaties van mevrouw Keijzer niet dat er sprake zou zijn van alleen maar een links-progressieve kijk op de mogelijke overtredingen van omroepen als het gaat over bijvoorbeeld journalistieke codes, redactiestatuten.

[3:51:45] De ombudsman heeft ook in het verleden andere omroepingen op de vingers getikt.

[3:51:50] We hebben volgens mij ook al een gesprek gehoord over of omroependaar dan lerend vermogen betuigen of niet.

[3:51:56] Waar ik als minister nu verantwoordelijk voor ben, is op het moment dat daar een dossier op mijn bureau komt te liggen, maakt me niet uit over van welke omroep, dan kijk ik daarnaar.

[3:52:06] Tot die tijd is dat niet zo en heb ik daar dus op dit moment ook niks van te vinden.

[3:52:12] Mevrouw Keijzer.

[3:52:13] Dan rest de Nederlander die rechts of rechts van het midden stemt niet anders dan achter elkaar klachten in te gaan dienen.

[3:52:24] Want precies wat de heer Bosma zegt, je kan het niet opzeggen.

[3:52:29] Dat weet hij, want hij stelt de vraag waar kan ik de NPO op zeggen.

[3:52:31] Maar dat kan niet, want die is met belastinggeld gefinancierd.

[3:52:35] Maar dan rest de Nederlander die dus met mij kijkt... naar allerlei uitingen op de NBO... die wat mij betreft bezeide de waarheid zijn.

[3:52:44] Er zijn hier meerdere voorbijgekomen.

[3:52:47] Om daar melding van te doen, vaak en veel... zodat uiteindelijk die waakhonden niet anders kunnen...

[3:52:56] dan eindelijk eens een keertje ook de andere kant van repliek te dienen en maatregelen op te leggen.

[3:53:04] Want anders blijft deze ellende voortbestaan.

[3:53:07] Hoe gaat de minister dit stimuleren?

[3:53:10] Gaat zij bijvoorbeeld ook mensen uitnodigen om dat te doen?

[3:53:16] Of zegt zij dan, zoals een technocratisch bestuurder betaamt, nee, ik heb geen dossiers op mijn bureau liggen, dus het bestaat niet?

[3:53:25] De minister.

[3:53:27] Ik denk, mevrouw de voorzitter, het feit dat wij hier een debat over voeren waar hopelijk heel veel mensen naar kijken, waar ook verslag van wordt gedaan, dat helpt al mee.

[3:53:34] Als u het idee heeft dat er in een bepaalde doelgroep burgers zijn die niet de weg weten naar de instanties waar ze een klacht zouden kunnen indienen.

[3:53:43] Tegelijkertijd hebben de toezichthouders ook een eigenstandige verantwoordelijkheid om hun mandaat uit te oefenen.

[3:53:49] Dus het is niet technocratisch.

[3:53:50] En ik roep iedere burger op die ergens een klacht wil indienen en denkt in zijn recht te staan dat vooral te doen.

[3:53:59] De heer Bosma.

[3:54:01] Voorzitter, de minister zegt dat zij geen dossiers op haar bureau heeft, want ze heeft niets gekregen van de waakhonden.

[3:54:07] Zou dat kunnen betekenen dat de waakhonden helemaal geen waakhondens zijn, maar gewoon schoothondjes?

[3:54:12] De minister.

[3:54:14] Nee, mevrouw de voorzitter.

[3:54:16] De heer Bosma.

[3:54:17] Zou het dan zo kunnen zijn dat die schoothondjes gekozen zijn door mensen uit dezelfde linksliberale bubbel als deze minister?

[3:54:25] En zou het zo kunnen sein dat die Schothondjes gedresseerd zijn door D66'ers en D66-achtigen?

[3:54:32] En dat ze bijvoorbeeld geselecteerd zijn op de juiste denkbeelden?

[3:54:35] Ik denk even aan de mevrouw die er zit bij het commissariaat voor de media.

[3:54:40] De minister.

[3:54:42] Nee, mevrouw de voorzitter.

[3:54:44] Ik zal wat meer zinnen geven, anders blijf ik heel snel nee zeggen.

[3:54:48] Volgens mij is er de afgelopen tijd best wel vaak vanuit de samenleving, vanuit politiek, van uit verschillende hoeken zijn er oproepen gedaan om iets te doen aan de licentie van Ongehoord Nederland.

[3:54:59] Ik heb daar niet onze onafhankelijke toezichthouder een versnelling in zien maken.

[3:55:06] Die heeft dat op een hele zorgvuldige manier gedaan.

[3:55:10] Dus ik herken niet het beeld dat er schoothondjes zijn die hun oor te luister leggen aan wat er bijvoorbeeld uit een kamer of een samenleving komt.

[3:55:18] Die doen gewoon hun werk volgens de wet en het mandaat wat zij daarbij hebben.

[3:55:21] Dat is ook hun taak.

[3:55:23] De heer Bosma.

[3:55:24] Er zijn nu mensen die zeggen, ja bijvoorbeeld die voorzitter van het commissariat van de media... ...die laat wel erg haar privé denkbeelden doorschemen.

[3:55:32] Bijvoorbeeld iemand als Ton Verlint, fameus verslaggever van Brandpunt vroeger, die zegt dat in een podcast.

[3:55:39] Zou dat wellicht kunnen verklaren dat een omroep zwart waar heel veel op is aan te merken over geld en wat ze nou eigenlijk produceren...

[3:55:47] En racistische propaganda.

[3:55:49] Dat die niet de wind van voren krijgen van de voorzitter van het commissariaat van de media.

[3:55:54] Terwijl het commissaariaat gezien haar eigen persoonlijke achtergrond wel heel erg graag zou zien dat ongehoord Nederland verdwijnt.

[3:56:04] Beste mevrouw de voorzitter, ik vind het eerlijk gezegd best wel onfatsoenlijk om over personen te praten.

[3:56:11] We hebben dat in het vorige debat rondom de lokale omroep ook al een paar keer met elkaar gewisseld.

[3:56:16] Ik beoordeel mijn toezichthoudende instanties op de manier waarop zij hun werk uitvoeren.

[3:56:22] En mensen worden gekozen vanwege de kwalificaties die ze in een cv hebben.

[3:56:26] En u noemt nou van allerlei andere, ik wil daar echt ver van blijven.

[3:56:32] Ik vind dat eerlijk gezegd, de voorzitter heeft het ook al aangegeven, mensen kunnen zich hier niet in verdedigen.

[3:56:38] Op het moment dat er iets zou zijn met het functioneren van de toezichthoudende organen, dan hebben wij daar een rol te spelen.

[3:56:44] En voor de rest wil ik daar eigenlijk niet meer in meedoen.

[3:56:47] Dan zag ik eerst de hand van de heer Van Houwelingen, die al wel één interruptie in drieën heeft gedaan.

[3:56:52] Dus dit zou dan de laatste zijn en er komen nog wel twee blokjes.

[3:56:54] Ik wil er alleen maar op wijzen.

[3:56:56] Ja, dank.

[3:56:57] Want het probleem zit, en Bosma zegt dat echt, bij die toezichthouder.

[3:57:00] En die toenzichthouden beoordelen de basis van de inhoud.

[3:57:03] En de toezichthouder heeft gezegd en geschreven dat dat fragment waar we zoveel op te doen is, dat dat het kantelmoment is.

[3:57:09] Dat hebben ze gezegд.

[3:57:10] Dus dat is mijn vraag.

[3:57:11] Dat was ook een vraag die ik trouwens in mijn eerste termijn had aan de minister.

[3:57:14] Dat is toch heel duidelijk, dat toezicht houden op de inhoud beoordeelt, wat ze niet zouden moeten doen.

[3:57:19] De minister.

[3:57:21] De toezichthouder heeft een heel scala aan feiten en overwegingen die ten grondslag liggen aan de eindconclusie die geleden heeft tot het inroepen van die gebonden bevoegdheid.

[3:57:33] Daar baseer ik mij op.

[3:57:35] En uw vraag of daarin het Hitler-fragment het leidende onderdeel is geweest, kan ik ontkennend beantwoorden.

[3:57:44] Wat ik net eigenlijk ook al in mijn introductie heb gedaan.

[3:57:47] De heer Van Houweling.

[3:57:48] Ja, sorry voorzitter, maar zo werkt het dus niet.

[3:57:50] Dus de minister zegt eigenlijk nou ik neem een bepaald deel van de conclusie van de commissariat van de media over, een ander deel daar ga ik verder niet op in.

[3:57:56] Maar dat is het problematische deel.

[3:57:58] Op het moment dat er dus ook die voorzetter zegt over het Hitlerfragment, het is Hitler verheerlijk, allemaal dingen die dus ook niet kloppen.

[3:58:02] Het is heel duidelijk dat het commissariaat van de média dat iets inhoudelijk beoordeelt.

[3:58:08] door ook dat woord kantelmoment te gebruiken.

[3:58:11] En dat betekent dat dat hele instituut dus niet meer te vertrouwen is en dat de minister daar dus niet blindelijks op af mag gaan en al helemaal niet mag gaan windowshoppen van oké, dit heb ik over en die kijk ik maar even niet naar want dan kom ik niet uit.

[3:58:21] Dus de minister, dat is mijn vraag voorzitter, zou toch niet klakkeloos dat oordeel van het commissariaat van de media moeten overnemen?

[3:58:27] Dat is mijn vragen.

[3:58:30] Mevrouw de voorzitter, wat ik net volgens mij in mijn inleiding ook heb gezegd.

[3:58:37] Het commissariaat van de media heeft op mijn bureau een dossier neergelegd rondom schendingen van de wettelijke normen waar ON zich in de afgelopen periode niet aan heeft gehouden.

[3:58:48] De inrichting van deugdelijke bedrijfsprocessen waar allerlei elementen onder zitten.

[3:58:53] Dat gaat over redactiesituten en zo door.

[3:58:55] En nogmaals, ik ga hier niet de onderliggende argumentatie en feiten met u bespreken.

[3:59:02] Want dat doe ik in een hoor- en wederhoorproces nu met Ongehoord Nederland.

[3:59:06] Tot slot de heer Van Ouwelingen.

[3:59:08] Ja, tot slot voorzitter.

[3:59:09] En dat is dus exact het probleem.

[3:59:10] Dus die toezichthouding.

[3:59:11] Ik heb het uitvoerlijk betoogd.

[3:59:13] Die is niet objectief.

[3:59:14] Je let ook op de inhoud.

[3:59:15] Die meet met twee maten.

[3:59:16] We hebben het allemaal gezien.

[3:59:17] Iedereen die kan lezen, kan het lezen.

[3:59:19] I iedereen die kan horen, kan dat horen.

[3:59:20] En de minister weigert dat tot zich door te laten.

[3:59:23] De heer heeft gezegd, nou ik vertrouw die toenzichthouder.

[3:59:24] Ik ga maar af op dat oordeel.

[3:59:26] En ik ga maar blind af op die instituten.

[3:59:28] We haben gezien waar dat mis is gegaan.

[3:59:29] Bijvoorbeeld ook met de toeslagenaffaire.

[3:59:30] De minister zou zelf moeten nadenken.

[3:59:32] Maar dat gebeurde ze helaas niet.

[3:59:33] Dank.

[3:59:34] De minster.

[3:59:36] Ik wil het zeker tot mijn toren laten dringen, maar ik ben het niet met u eens.

[3:59:39] En dat heb ik geprobeerd uit te leggen en het is uw recht om daar dan ook weer niet mee eens te zijn.

[3:59:43] Maar dat is wat het is.

[3:59:46] Mevrouw Nanninga.

[3:59:48] Dank voorzitter.

[3:59:49] Ik geloof dat hier meerdere dingen waar zijn.

[3:59:51] Ikgeloof dat het waar is dat de publieke omroep een links progressieve D66 baantjes tombola is.

[3:59:59] Ikgieloof dat Omroep Zwart racistische programma's en propaganda verspreidt en daar niet op wordt aangesproken.

[4:00:05] Dat geloof ik zeker, maar ik geloof ook wat de minister zegt, namelijk dat Omrop On

[4:00:00] racistische programma's en propaganda verspreidt en daar niet op wordt aangesproken.

[4:00:05] Dat geloof ik zeker, maar ik geloof ook wat de minister zegt, namelijk dat dat geen inhoudelijke beslissing is geweest, maar eentje op basis van governance.

[4:00:13] Ik geloof dat dat waar is, ook omdat er gewoon genoeg redenen zijn om op basis bedrijfsvoering daar een keer een stekker uit te trekken.

[4:00:19] Maar mijn eerste termijn ging er ook over, de rol van de minister daarin.

[4:00:23] Had dit nou niet een beetje voorkomen kunnen worden door een andere timing?

[4:00:27] En ik heb goed geluisterd naar de tijdlijf van de

[4:00:29] Maar door die timing, dus meteen tijdens die ophef dan te zeggen ja we gaan nu die stappen ondernemen.

[4:00:37] Had dat niet beter gekund?

[4:00:38] Want zo zet je de deur open voor een discussie dat het over de inhoud zou gaan.

[4:00:43] Terwijl het mij volstrekt duidelijk is dat het ook over de governance gaat.

[4:00:46] Hoe eenzijdig ook ten aanzien van andere linkse overtredingen zal ik maar zeggen.

[4:00:51] De minister.

[4:00:52] Mevrouw de voorzitter, ik begrijp echt wat u daarmee wil zeggen, oprecht.

[4:00:57] Maar op het moment dat ik uiteindelijk dan vanuit de verschillende toezichthouders... dat dossier op mijn tafel krijg, moet ik dan zeggen... vanwege de ophef in de samenleving rondom dit fragment... ga ik het nou gewoon maanden uitstellen?

[4:01:10] Ik vind dat ook best wel... Voor mij, ik heb gewoon zuiver elke stap tot en met... voor de zomer evaluatierapport, wachten op NPO-bestuur... dat komt na de zoner, dan is er ergens in...

[4:01:21] Begin jullie dat fragment?

[4:01:24] Ja, de ophef kwam daar pas weer later.

[4:01:26] Ik heb gewoon het proces doorlopen in de tijd en daar juist niet naar gekeken.

[4:01:30] Dat dat samenvalt is heel ongelukkig, maar is ook wat het is.

[4:01:36] Dat is het eerlijke antwoord.

[4:01:37] En ik begrijp heel goed dat er wordt gedacht dat heeft met alles te maken.

[4:01:42] Maar voor mij, in de manier waarop ik naar dat dossier kijk en de juridische stappen zet die daarbij horen, die zet ik.

[4:01:50] mevrouw Nannicha.

[4:01:51] Nee, maar ik geloof dat.

[4:01:52] Ik zeg ook, ik geloof niet dat het naar aanleiding van die ophef is geweest.

[4:01:56] Ik doe alleen een vraag naar die hele ongelukkige timing, wat natuurlijk ook een beetje bij zo'n bestuursfunctie van de minister hoort.

[4:02:03] Dat is gewoon ook een factor in het hele geheel.

[4:02:06] Maar als ik de minister zou beluisteren, dan

[4:02:09] dan zegt zij eigenlijk van nee, dat had echt niet anders gekund.

[4:02:11] Want daarvoor had ik geen aanleiding.

[4:02:13] En als zo'n verhaal er ligt, ga ik ook niet zitten wachten van oh, er is nu ophef, ik ga me even uitzitten.

[4:02:17] Dus het betogen is dat die timing had echt nie anders gekunt.

[4:02:22] Ook al besef ik dat dan die schijn wordt gewekt, wat heel ongelukkig is.

[4:02:26] De minister.

[4:02:27] Ja, dat kan ik...

[4:02:30] Dan kijk ik nog even... Ja, dat is kort maar krachtig.

[4:02:35] Uw microfoon mag dan in de tussentijd weer uit.

[4:02:37] En dan kijk ich even rond of er nog vragen zijn.

[4:02:39] En anders vervolgen we met het volgende blokje en dat is hervorming.

[4:02:43] Dat kunnen we doen.

[4:02:43] De minister.

[4:02:45] Dank u wel, mevrouw de voorzitter.

[4:02:46] Ik heb verschillende vragen gekregen die al gaan over dat nieuwe wetsvoorstel wat momenteel in de internetconsultatie ligt.

[4:02:54] Onder andere begin ik met een vraag vanuit Kamerlid van de Maas of ik een soort exit-clausule zou willen opnemen voor de omroephuizen als ultimum remedium.

[4:03:06] Met andere woorden, dat ik een omroephuis eruit zou kunnen zetten.

[4:03:10] Want we hebben niet meer die omroeping.

[4:03:13] Het zijn vier omrophuizen plus NOS-NTR.

[4:03:18] Als ik dat zou doen...

[4:03:21] Ik ben het daar niet mee eens, anders had ik dat natuurlijk in het wetsvoorstel gezet.

[4:03:24] Maar daar gaan we in het echte debat vast over hebben.

[4:03:29] Dan ga je natuurlijk ook aan die voorkant weer erkenningscriteria moeten bedenken... ...om weer een vierde omroephuis te gaan creëren.

[4:03:37] Wat veel belangrijker is als argument waarom je dit niet moet willen... ...heeft te maken met het feit dat wij vergaande maatregelen hebben gegeven...

[4:03:49] waakhonden om in te grijpen op het moment dat een omroephuis niet functioneert.

[4:03:53] Dat kan dus ook betekenen dat bestuurders naar huis worden gestuurd en dat je daar een ander bestuurlijk orgaan krijgt met andere mensen die uiting moeten geven aan wat we in die wet hebben vastgesteld.

[4:04:07] Als een universiteit of een ziekenhuis

[4:04:11] sluiten we die ook niet.

[4:04:13] Dan zorgen we dat daar het goede bestuur komt.

[4:04:16] Dat is wat we geregeld hebben in deze wet.

[4:04:18] Zo kunnen we ook toezicht houden op het functioneren van die omroephuizen.

[4:04:23] Maar als we het gesloten systeem toch weer aan de achterkant openzetten, moeten we aan de voorkant ook weer een manier verzinnen om te zorgen dat er dan weer een omrophuis bij komt.

[4:04:32] We hebben heel bewust gekozen voor het gesloten systeem.

[4:04:35] Niet geslote voor nieuwe geluiden en nieuwe perspectieven.

[4:04:38] Ik vind het in die zin eerlijk gezegd veel opener.

[4:04:41] Want nu moet je elke keer wachten.

[4:04:43] Na zoveel jaar moet je leden gaan werven om überhaupt erin te komen.

[4:04:47] Nu is er gewoon een collectieve wettelijke taak.

[4:04:50] Continu voor de vier omroephuizen om die pluriformiteit te borgen.

[4:04:55] Dus veel opener wat mij betreft.

[4:04:57] En de checks and balances zitten in het systeem, ingericht om omroephuizen die niet functioneren en niet voldoen aan de wettelijke taken die wij met elkaar aan die omrophuizen geven, weer naar huis te sturen.

[4:05:19] Ik ben nog steeds bij hetzelfde, dat is nog steeds de hervorming hè?

[4:05:26] Ja.

[4:05:29] Alles komt aan bod.

[4:05:31] Ik heb niks overgeslagen.

[4:05:37] Er was een vraag van mevrouw Van der Plas, mevouw de voorzitter.

[4:05:40] Dat ging over hoe we zorgen dat we onafhankelijk toetsen... of de publieke omroep er daadwerkelijk in slaagt... om ook de journalistieke kwaliteit te borgen... zonder dat de politiek zich daarmee gaat bemoeien.

[4:05:54] Ik ben in dit wetsvoorstel een hele duidelijke keuze gemaakt...

[4:05:57] Ik ben ook heel benieuwd hoe partijen daar in de internetconsultatie op reflecteren.

[4:06:03] Dat de omroepen zelf verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit en de onafhankelijkheid van het journalistieke aanbod.

[4:06:10] En dat ook die inhoudelijke beoordeling ver weg moet blijven bij politiek en overheid.

[4:06:15] Dat is voor mij een hele principiële keuze die ook die persvrijheid daarmee borgt.

[4:06:20] En daarin neem ik zelfregulering als basis...

[4:06:25] De omroepen zelf maken ook met elkaar die journalistieke code.

[4:06:28] Die code wordt verstevigd, inclusief het redactiestatuut.

[4:06:32] Dus ook de wettelijke eisen die we daar aan stellen zijn versterkt.

[4:06:36] En ook de verplichting voor omroeping om maatregelen te nemen als het daarmee misgaat.

[4:06:41] Als tweede checks en balances in het systeem hebben we ingericht dat de ombudsman een zwaardere taak krijgt om ook daarop toe te zien.

[4:06:51] Wat we in het huidige stelsel, wat ook bleek uit het rapport van de evaluatiecommissie, niet scherp genoeg hebben ingerict.

[4:06:58] Maar ik sta er wel echt voor dat we allereerst de sector zelf via zelfregulering daarop laten reageren op het moment dat er sprake zou zijn van onvoldoende journalistieke kwaliteit met uiteindelijk een ombudsmans.

[4:07:11] die tanden krijgt om daar bevindingen op te geven en uiteindelijk voor het commissariaat van de media om daar sancties op te leggen.

[4:07:19] Dat is hoe we het systeem hebben ingericht.

[4:07:21] Dus ik, voor mijn, nou, meer dan gevoel, hebben dat heel goed met elkaar ingerict.

[4:07:30] Dan misschien een vraag die mevrouw de voorzitter, die kwam vanuit het CDA.

[4:07:36] Hoe voorkom je nou dat die...

[4:07:38] Omroephuizen gesloten bastions worden en dat we blijven toetsen dat nieuwe maatschappelijke stromingen daar binnenkomen.

[4:07:45] Ik heb het al een paar keer gezegd, dus ik val wel een beetje in herhalingen.

[4:07:48] De omroepen krijgen collectief, de vier omrophuizen, de taak om alle geluiden uit de samenleving te vertolken.

[4:07:54] Dat is echt anders dan in het huidige bestel waar ze die taak niet hebben.

[4:07:58] En omroepingen gaan dus ook gezamenlijk in dat aanbodplan op voorhand beschrijven welke nieuwe geluidden...

[4:08:05] zij een plek geven in dat aanbodplan.

[4:08:07] Die plannen worden extern van tevoren beoordeeld, onder andere door de Raad voor Cultuur en het Commissariaat.

[4:08:13] En ook achteraf, na vijf jaar, worden die weer opnieuw geëvalueerd door een onafhankelijke evaluatiecommissie.

[4:08:19] En daar zijn we allemaal bij om te kijken hoe werkt dat.

[4:08:23] En hiermee borgen we niet alleen dat die omroepen die taak ook hebben, maar ook dat ze ze daadwerkelijk uitvoeren.

[4:08:30] En dan vroeg de heer Klaassen aan mij, mevrouw de voorzitter, gaat

[4:08:33] Gaat een van die vier dan ook het ontbrekende geluid vertegenwoordigen van ON?

[4:08:39] Wat ik net zei, de omroepen worden geacht om alle geluiden.

[4:08:43] Dus ook het geluид wat ON daarin vertolkt.

[4:08:46] Waar ook een doelgroep voor is.

[4:08:47] Dat blijkt ook uit het rapport van de evaluatiecommissie dat het heeft bijgedragen aan de pluriformiteit.

[4:08:52] Om dat een plek te geven in de omroephuizen.

[4:08:55] En hoe ze dat gaan doen met de vier, dat is niet aan mij.

[4:08:58] Dat is aan de omreephuizen zelf.

[4:09:01] Ehm...

[4:09:03] Dan heb ik ook mevrouw de voorzitter van lid Krul de vraag hoe borgen we dat ook levensbeschouwelijke programmering voldoende aan bod komt en hoe ga ik daar ook voor zorgen?

[4:09:26] In die publieke media opdracht en ook in deze wet staat dat er

[4:09:30] Levensbeschouwelijke aanbod ook moet blijven.

[4:09:34] En dat betekent dus ook dat in het nieuwe bestel daar ook ruimte en budget voor is dat levensbeschauwelijke programmering een plek heeft.

[4:09:44] Even kijken, soms heb ik wat dubbele...

[4:09:55] Ik moet even dat ik niet alles herhaal, mensen.

[4:09:57] Ik zit op de tijd te letten ook.

[4:10:02] Ik heb altijd haast op het einde.

[4:10:04] Ik voel ook wel haast, dus heel fijn.

[4:10:07] Oké, u voelt haast.

[4:10:09] Dan een vraag vanuit D66.

[4:10:11] Hoe gaan we ervoor zorgen dat die omroephuizen ook daadwerkelijk als één organisatie gaan functioneren?

[4:10:16] Even misschien ter korte antwoord.

[4:10:22] Alle medewerkers komen in dienst van een omroephuis.

[4:10:25] Het heeft één bestuur, één raad van toezicht.

[4:10:28] Vanuit het omrophuis wordt één bestuurdor afgevaardigd in het college van omroeping.

[4:10:33] Die dus ook samen de strategische en programmatische koers met elkaar bepalen.

[4:10:37] En we hebben in die wettelijke taak uiteraard ook ingericht dat het...

[4:10:41] sober, evenwichtig en doelmatig moet zijn.

[4:10:44] Er gaan dus ook lagen uit.

[4:10:45] Er zijn ook bestuurders die er dus niet meer zijn.

[4:10:47] We hadden er elf, er zijn er dadelijk vier.

[4:10:49] Plus NOS, NTR.

[4:10:50] Dat scheelt raden van toezicht en dat scheeltraden van bestuursleden.

[4:10:54] Dat is ook een vraag die u had.

[4:10:55] Gaan er wel mensen ook weg?

[4:10:57] Ja, want het wordt een slagvaardiger, ander ingerichte organisatie met minder...

[4:11:02] bestuurstafels en minder toezichthoudende tafels.

[4:11:07] En ik vind ook mevrouw de voorzitter dat de verantwoordelijkheden tussen de minister, commissariaat en PO helderder nu zijn onderscheiden van elkaar dan in de huidige situatie.

[4:11:18] Dus dat was ook een vraag.

[4:11:24] Maar dat zullen we in het wetsdebat vast ook nog... Ja, misschien moet ik dat ook gewoon zeggen.

[4:11:28] We hebben natuurlijk... Nou, misschien dan toch ook even naar mevrouw Nanninga die mij vroeg...

[4:11:33] Ik schrok een beetje dat ik beloofd zou hebben dat ik...

[4:11:35] rond de zomer zou komen.

[4:11:37] Vroeg ik meteen, heb ik dat gezegd?

[4:11:39] Dat blijkt een van mijn voorgangers te zijn, excuses.

[4:11:42] Maar daar ben ik ook verantwoordelijk voor, dat weet ik.

[4:11:45] Tegelijkertijd hoop ik ook dat u begrijpt... dat het een dusdanig fundamenteel en omfangrijk wetsvoorstel is... waar ik zelf ook echt me in heb verdiept.

[4:11:55] En daar echt wel voldoende haast op heb gezet om te zorgen...

[4:11:59] En dat is ook wat ik in mijn brieven naar u heb geschreven, dat ik rond de zomer met de internetconsultatie zou komen.

[4:12:05] Nou, dat is dus net.

[4:12:06] Ja, jullie begrip van rond de зomer is dan meestal nog ergens tot in september.

[4:12:11] Maar ik voel de urgentie.

[4:12:13] En wat is de rest van de planning?

[4:12:15] Ik wil in december het voorstel indienen bij de Raad van State.

[4:12:18] Dan hoop ik uiterlijk eind Q1-27 het voorstellen in te dienen bij uw Kamer.

[4:12:24] En als uw kamer het lukt om het op de agenda te krijgen voor de zomer 27.

[4:12:30] En de eerste kamer na de zomers.

[4:12:33] Dan halen we de planning.

[4:12:34] Ik kom zo nog bij de leden.

[4:12:35] Maar dan halen wij de...

[4:12:38] De planning.

[4:12:42] We wachten eerst het blokje af, dus u kunt gewoon vervolgen.

[4:12:49] Het mooie onderwerp van de ledeneis, dat is bij iedereen een graad in de keel.

[4:12:53] Dat heb ik ook letterlijk zo in de bemoording van toelichting opgeschreven.

[4:12:57] Dus dat heb ik niet mooier gemaakt dan het is.

[4:13:01] Een paar dingen daarover.

[4:13:02] Ik denk dat het starten van een spoedwetstraject, ik heb me daar vandaag nog een keer extra in laten informeren, dat gaat eigenlijk niet zoveel oplossen.

[4:13:10] Want ook een spoetwet, wat eigenlijk ook niet echt bestaat staatrechtelijk, moet gewoon bepaalde stappen doorlopen.

[4:13:15] En dat gaat nooit de tijd inhalen van het traject waar wij nu in zitten.

[4:13:19] Dat zou ik eigenlijk een beetje zonde van ieder zijn tijd vinden.

[4:13:22] Maar wat uw Kamer wel zou kunnen doen, is mogelijkerwijs met een amendement komen bij de nu voorliggende wet in de Kamer.

[4:13:30] Die gaat over de wet media rijksbijdragen.

[4:13:33] En dan zou ik bereid zijn om mee te denken hoe we kunnen zorgen...

[4:13:38] dat bijvoorbeeld kleine omroepen niet uit het bestel vallen... als ze de ledenaantallen niet halen die in samenwerkingsconstructies werken.

[4:13:45] Nou, heel technisch.

[4:13:47] Maar ik wil daar zeker gezamenlijk serieus naar kijken.

[4:13:49] Want het is voor iedereen helder dat het toch ook een graad in de keel is... dat je bezig bent met de voorbereiding naar een nieuw stelsel ondertussen... omdat je nog onder de huidige wet valt, nog daaraan moet voldoen.

[4:14:02] Dat voelt voor iedereen heel ongemakkelijk, onnodig en ondoelmatig.

[4:14:09] Was dat het blokje hervorming?

[4:14:11] Ja.

[4:14:12] Goed, dan kijk ik rond en dan zag ik als eerste de hand van de heer Mohandis.

[4:14:18] Voorzitter, dank.

[4:14:18] Ik begin even met het punt van de leden.

[4:14:21] Het laatste punt waar de minister over had.

[4:14:24] Wij zijn natuurlijk ook heel snel gaan nadenken van wat zijn de routes.

[4:14:28] En natuurlijk ga je dan over een spoedwet nadenke, maar dan moet er iets vanuit het kabinet komen.

[4:14:32] En dat zal qua tempo ook niet snel gaan.

[4:14:34] Dus we kwamen ook op het idee van een amendement.

[4:14:37] En dan is de eerste wet die nu voor ligt hier, is de Rijksmedia-bijdrage.

[4:14:41] Dus ik dank de minister.

[4:14:43] Maar ik zou het fijn vinden als we wat ambtelijke assistentie kunnen krijgen om dit goed te doen.

[4:14:48] Dus dat komt aan uw kant op.

[4:14:50] Onze medewerker die zit hier ook.

[4:14:52] Dus die gaat daar heel snel mee aan de slag.

[4:14:54] En ik neem ook de leden mee die daar allemaal geïnteresseerd zijn om dat concept te checken.

[4:14:59] En dan kunnen we dat op die manier organiseren.

[4:15:02] Dank voor die toezegging.

[4:15:03] Zo zie ik het dan maar even.

[4:15:05] Dan had ik een ander punt, dat is tempo.

[4:15:06] En daar maak ik me wel oprecht zorgen over.

[4:15:08] Tempo, tempo van het wetsvoorstel hervorming.

[4:15:10] Voordat ik daar trouwens een interruptie bedoel, ook richting iedereen die het debat volgt.

[4:15:15] De reden waarom wij niet helemaal de minister nu al doorzagen op het westsvoorstEL is omdat het in consultatie is.

[4:15:21] En het is ook gewoon chique om dat af te wachten en dan gaan wij hier echt wel, weet ik zeker, de degens kruisen op het wetsvoorstel.

[4:15:29] Maar dat is nu gewoon nog niet onderdeel van mijn raadslag.

[4:15:30] Kunt u nu tot een vraag komen?

[4:15:31] Ik wilde dat nog wel even gezegd hebben, want dan is iedereen ja.

[4:15:34] Geen mening.

[4:15:36] Ik vind het tempo van het watsvoorstEL wel echt een probleem als pas in december het naar de Raad van State gaat.

[4:15:45] Ik weet dat we verbonden in allerlei termijn, maar moet het echt zo langzaam?

[4:15:50] En dat pas in Q1 naar de Tweede Kamer.

[4:15:52] Is dat echt niet te versnellen?

[4:15:54] De minister.

[4:15:56] Ik kijk altijd naar alle mensen die dag en nacht, ook heel de zomer weer, daaraan hebben gewerkt.

[4:16:02] Kijk, als de consultatie er binnen is, gaan we daar weer mee aan de slag.

[4:16:07] Daar hebben we alle planningen op ingericht, ook met het team.

[4:16:12] Dus wij gaan echt niks doen om te traineren.

[4:16:15] En zo snel als dat wij, afhankelijk van hoeveel er in die consultatie gebeurt...

[4:16:20] Binnenkomt gaan wij liefst begin december naar de Raad van State.

[4:16:24] Maar tot eind oktober loopt die internetconsultatie.

[4:16:27] Dus we moeten daar wel echt even goed naar kijken.

[4:16:29] En ik weet niet wat er allemaal gaat komen.

[4:16:30] Dus ja, alles wat eerder kan doen we.

[4:16:34] Inclusief misschien bij de Raat van State vragen.

[4:16:36] Hoeveel tijd heeft u daadwerkelijk nodig?

[4:16:38] Want daar delen we allemaal hetzelfde belang.

[4:16:41] Maar ik weet nicht wat er uit de internetconsulatie allemaal gaat kommen.

[4:16:45] Geen vervolgvraag van de heer Mohandis?

[4:16:47] Tot slot.

[4:16:48] Ja, ik zou echt alles op alles zetten om dit te versnellen.

[4:16:52] En dan kan ik u ook toezeggen dat het onze inzet zal zijn vanuit de Kamer om dat ook te versnellen.

[4:16:56] In ieder geval qua behandeling, zodat we dat hier ook snel met elkaar kunnen behandelen.

[4:17:01] Want als die wet op een of andere manier vertraagt, hebben we een groter probleem in 2019.

[4:17:04] Dat hoef ik u niet uit te leggen, maar dan overzie ik het niet meer, voorzitter.

[4:17:08] Maar goed.

[4:17:08] Ik zie de minister knikken, dus volgens mij kunnen we dan door naar de volgende vraag.

[4:17:11] En dat is die van de heer Van der Maas.

[4:17:14] Ja, ik volg deze hartenkreet volledig en die ondersteun ik ook van harte.

[4:17:18] Dus wat dat betreft een aanmoediging om toch zo snel mogelijk en zo hard mogelijk te werken.

[4:17:22] Want inderdaad, eerst was het voor de zomer toe, rond de zoner.

[4:17:25] En nu zit u al tegen Q1 aan te kijken, wat het betreeft, voorleggen.

[4:17:29] Dus dat klinkt erg laat, moet ik zeggen.

[4:17:31] Maar goed, oké.

[4:17:32] Dan die exit clause.

[4:17:35] Ik denk dat we het inderzaad nog even oneens zijn.

[4:17:37] Maar dat komt dan wel bij de behandeling van de wet de volgende keer.

[4:17:40] Ik maak me er wel zorgen over.

[4:17:43] Uw vraag?

[4:17:45] De vraag is, bent u bereid om dan in overleg te gaan om te kijken of we er toch uit kunnen komen?

[4:17:50] De minister.

[4:17:52] Uiteraard, met alle partijen.

[4:17:54] En ook met coalitiepartijen, uiteraard.

[4:17:58] De heer Krul.

[4:17:59] Voorzitter, dit wordt een van mijn negen interrupties op dit punt.

[4:18:02] Die pak ik graag.

[4:18:02] En dit wordt mijn lange ook.

[4:18:04] Een van mijn twee lange.

[4:18:07] Toch over die levensbeschouwelijke programmering.

[4:18:11] We hebben nu 12,5 miljoen euro geborgd, wettelijk.

[4:18:14] En de realiteit is gewoon, dat zijn ook de signalen die wij krijgen, ja, gelukkig is dat geborg, want we moeten er heel hard voor leuren.

[4:18:21] En, de zorg die ik heb, en die zorgen hebben bepaalde omroepen natuurlijk ook, is dat als je die borging eruit haalt, dat je die stok achter de deur, namelijk dat wettelijke grondslag, dat het dan ook niet meer voor elkaar krijgt om die programmering goed te doen.

[4:18:33] Dus, hoe reflecteert de minister daarop?

[4:18:35] De minister.

[4:18:38] Volgens mij hebben we, wat ik net zei, dat je de verschillende levensbeschouwelijke stromingen onderdeel wil laten zijn van het programmeeraanbod.

[4:18:47] En ik ben echt heel erg bereid om ook in de fase waar we nu in zitten, in die internetconsultatie, te kijken of we dat voldoende geborgd hebben zodat dat ook conform geeft aan de zorg die u nou hier uit.

[4:18:57] Daar hebben we dus ook tijd voor.

[4:18:59] We zitten nog in die fase.

[4:19:00] Dus ik neem uw punt zeker mee en ik ga ook graag het gesprek met u aan om van u te horen, dat kan uw interventie misschien ook korter, wat daar nog voor nodig zou moeten zijn.

[4:19:09] De volgende vraag, de heer Knoel.

[4:19:11] Nee, die heb ik niet nodig op dit punt, dus dan ga ik door op een andere vraag.

[4:19:15] Toch even over die pluriformiteit.

[4:19:17] Hoe het nou in de praktijk gaat.

[4:19:19] Want volgens mij onderschatten we de verenigingen ook een beetje.

[4:19:21] Als wij hier stellen dat zij niet ruimte kunnen geven aan nieuwe maatschappelijke geluiden.

[4:19:24] Een voorbeeld.

[4:19:25] We hebben een miljoen moslims in Nederland.

[4:19:27] 6% van de Nederlandse bevolking is moslim.

[4:19:29] En je zou best kunnen stellen dat die ondervertegenwoordigd zijn in het aanbod op de NPO.

[4:19:33] Betekent dat dat dat niet gerealiseerd kan worden door de huidige omroepen?

[4:19:36] Ik denk het niet.

[4:19:37] Maar hoe gaat het nou straks in de praktijk?

[4:19:40] We constateren er is te weinig aanbod voor een grote groep in de samenleving.

[4:19:44] Hoe gaan dan die omroepingen dat samen oppakken?

[4:19:46] De minister.

[4:19:49] Mevrouw de voorzitter, wat ik net schetste is dat de vier omroephuizen samen met NPO en trouwens ook NOS en TR zijn verantwoordelijk collectief voor het vertegenwoordigen van die geluiden en perspectieven van...

[4:20:07] ...alle partijen in onze samenleving, inclusief van gemarginaliseerde groepen.

[4:20:10] Dat staat ook heel duidelijk in dat wetsvoorstel.

[4:20:13] En zij zullen met elkaar daarin ook de keuzes moeten maken... ...worden daar vooraf op getoetst en worden daar achteraf opgetoetsten.

[4:20:19] En als u nou aan mij vraagt, hoe gaat dat dan in de praktijk?

[4:20:22] Ja, dan zou ik echt u willen vragen om ook een keer op werkbezoek te gaan bij de partij... ...hoe zij dat dan met elkaar... ...want dat is natuurlijk ook, ik heb gezien in de afgelopen periode... ...ik ben er zelf een paar keer geweest... ...en hoe zij ook in het licht van deze hervorming met elkaar de gesprekken hebben...

[4:20:36] Dat gaat echt aan die bestuurlijke tafel en die strategische tafel plaats moeten vinden.

[4:20:48] Kijk, de heer Krul stelt terecht een hele goede vraag.

[4:20:54] Namelijk, een grote groep hebben het vandaag de hele dag over geluiden en groepen die niet gehoord worden.

[4:20:59] Die groep moslims is op dit moment 1 miljoen.

[4:21:02] Al deze collega's hier, behalve natuurlijk mevrouw Walhaj, die zeggen iedere dag dat het aantal steeds groter wordt, steeds meer.

[4:21:11] Dat zou dus in de toekomst betekenen dat er meer behoefte is aan...

[4:21:15] ...vertegenwoordiging vanuit bijvoorbeeld de islamitische gemeenschap in de publieke omroep.

[4:21:20] Waar moeten die mensen zich dan aanmelden?

[4:21:22] De minister.

[4:21:24] Bij het college van omroeping.

[4:21:26] De heer Ergin.

[4:21:28] Voorzitter, dat is wel heel makkelijk.

[4:21:32] De minister dat nu afroept bij de college van omroepen.

[4:21:36] Wettelijk gezien heeft de minister gelijk.

[4:21:37] Technisch gezien moeten al die mensen bij de colleges van om roepen zijn.

[4:21:40] Alleen ze komen daar niet binnen.

[4:21:42] Ze zitten niet in die netwerken.

[4:21:45] En hoe gaat de minister dat dan in de wet oplossen?

[4:21:47] De minister.

[4:21:49] Mevrouw de voorzitter, sorry.

[4:21:51] Nou doet u net alsof ik zeg, u moet altijd proactief zelf.

[4:21:54] Uiteindelijk, de wettelijke taak voor die borging ligt bij die omroephuizen.

[4:21:59] Wat ik wil zeggen is dat als partijen toch het idee hebben dat zij onvoldoende gerepresenteerd zijn, dan kan je ook zelf proactieve aan de jas trekken.

[4:22:07] Dat is wat ik zeg.

[4:22:08] Maar de wlettelijke zaak zit wel echt bij de omrophuizen.

[4:22:12] Nogmaals, vooraf en achteraf getoetst.

[4:22:16] De heer Ergin tot slot.

[4:22:18] En de vraag is, dan gaat de minister in de hervorming en de nieuwe wet die toetsing scherper maken, zodat het daadwerkelijk van de grond komt.

[4:22:25] Want toen ik voor het laatst keek, zag ik juist heel veel signalen uit de islamitische gemeenschap die zeggen van ja, onze grijden worden helemaal niet gehoord.

[4:22:34] Dus gaat dat ook scherker, duidelijker in de wet staan, zoddat eindelijk ook weer in plaats van mooie woorden ook daden gaan plaatsvinden om dat te realiseren?

[4:22:45] De minister.

[4:22:47] In het huidig bestel is dat dus de situatie.

[4:22:50] In dit nieuwe bestel kan je dus veel eerder ook geluiden waarvan ook de omroepen met elkaar zeggen.

[4:22:57] Ik vind het opener wat we met het nieuwe besteld gaan maken dan wat we nu als huidige bestel daarin hebben.

[4:23:04] Maar laten we tijdens de wetsbehandeling vooral en misschien ook daarvoor met elkaar spreken over of de zorgen die hieruit voldoende zijn verwerkt in het voorstel.

[4:23:15] Blijkbaar niet.

[4:23:16] Dus daar gaan we uiteraard naar kijken met elkaar.

[4:23:23] Ja, dan gaan we nog Submission TV krijgen in Nederland.

[4:23:27] Dat zou wel wat worden.

[4:23:28] Maar daar ging mijn vraag niet over.

[4:23:30] Mijn vraag ging even over de planning toch nog weer.

[4:23:34] Want ik begrijp met alle respect dat er wisseling van de wacht is geweest en dat de minister even moest inlezen.

[4:23:39] Maar er ligt gewoon een aangenomen motie van de Kamer dat het voor afgelopen zomer een internetconcentratie had moeten gaan en dat het niet...

[4:23:46] Gehaald.

[4:23:48] Aangezien die wens er wel echt ligt, wil ik iets concreter een toezegging bij deze.

[4:23:53] Anders overweeg ik op dit punt een motie om echt een concrete planning met duidelijke deadlines te bevestigen, te stellen.

[4:24:01] En ook de toezenging dat als daar vertraging in komt, want de minister noemde net al een paar concrete data die ik dan al dus zo opvat.

[4:24:06] Dat is echt een toenzegging, die data.

[4:24:08] Maar ook dat als er vertraging in is, dat er dan tijdig en proactief naar deze Kamer een briefje komt.

[4:24:13] Van hé, we gaan dit niet halen en wel hierom, want wij moeten daar ook op afstemmen.

[4:24:17] En het is echt van belang dat er niet nog meer vertragging oplapt, zeg ik tegen de voorzitter.

[4:24:22] De minister?

[4:24:23] Ja, uiteraard.

[4:24:24] Op alles ja.

[4:24:25] En op welke termijn kunnen we dat verwachten?

[4:24:27] In de brief die hoort bij de mediabegroting.

[4:24:31] Die komt al snel.

[4:24:32] Dank.

[4:24:33] Ik kijk nog even rond.

[4:24:35] Blokje hervorming.

[4:24:36] Dan... Even een vraag over de orde.

[4:24:40] Want je hebt twee interrupties in drieën.

[4:24:43] Maar als ik nu één vraag stel, hou ik dan twee andere vragen over?

[4:24:48] Dat werkt niet zo.

[4:24:48] Nou, dan vat ik ze direct aan het eind allemaal samen in één interruptie.

[4:24:52] Dan kunnen we vervolgens door naar het blokje overig.

[4:24:59] En aan de minister de vraag om het nog sneller te doen dan ze het al deed.

[4:25:03] Want dan kunnen we nog een hele korte tweede termijn doen.

[4:25:05] En anders kan dat helaas niet.

[4:25:08] Twee minuten debat eventueel.

[4:25:11] Die wordt aangevraagd.

[4:25:12] Ik ga heel kort.

[4:25:14] Dat gaat over de overhead.

[4:25:17] Eens even kijken.

[4:25:19] Ik zal gewoon zeggen wat ik ga doen.

[4:25:21] U krijgt in de komende mediabegrotingsbrief, diezelfde brief waar we deze afspraak in

[4:25:26] bestendigen ook een brief over de uitvoering van de motie over een benchmark voor overhead bij de landelijke publieke omroep.

[4:25:32] Dus daar wordt inhoudelijk reactie gegeven op hoe wij met die overhead discussie omgaan.

[4:25:39] Dus die komt ook al binnenkort naar u toe.

[4:25:41] En daar zal ik dan ook zeggen hoe wij die motie hebben uitgewerkt.

[4:25:47] Kan ik toezeggen dat vier omroepenhuizen leiden tot minder bestuurders van managementlagen en minder overheid?

[4:25:52] Ja, dat kan ik toegeven.

[4:25:55] De reclamemogelijkheden, daar zijn ook verschillende vragen over gesteld.

[4:26:01] Even kijken, in de keuzes die we nu gemaakt hebben is er geen sprake van het compenseren van de bezuinigingen...

[4:26:08] Met extra reclameinkomsten bij de landelijke publieke omroep.

[4:26:12] Wat ik wel heb aangegeven in de Kamerbrief, dat ik wel met de Kamers graag in gesprek ga.

[4:26:17] Tijdens de wetsbehandeling of tijdens de mediabegrotingbehandling.

[4:26:23] Hoe wij duurzame verfinanciering met elkaar als land op peil houden.

[4:26:28] Daar heb ik nu nog geen...

[4:26:30] inhoudelijke keuze ingemaakt, maar ik wil wel die discussie met de Kamer hebben.

[4:26:34] En waarom?

[4:26:35] Door het veranderende kijkgedrag staat natuurlijk ook voor de NPO en staat die financiering wel onder druk.

[4:26:45] Daar moeten we wel gewoon het gesprek met elkaar over hebben.

[4:26:46] Maar ik heb in de Kamersbrief ook aangegeven dat ik dat graag eerst in een open debat met u doe.

[4:26:52] We delen allemaal het uitgangspunt dat de publieke omroep reclame luw moet blijven, onder andere vanwege het belang van de private partijen.

[4:27:00] Dat zal ik hier ook meteen uitspreken.

[4:27:03] Maar ik wil graag met u een gesprek over een toekomstbestendig reclamerbeleid dat aansluit bij het veranderende mediagedrag, terwijl de omvang van reclamen bij de pubnieke omgroep beperkt blijft.

[4:27:12] Dat is dan een schot voor de boeg.

[4:27:15] Mevrouw Nanninga vroeg aan mij, gaat u de commerciële omroepen tegemoetkomen door meer ruimte voor reclame te regelen?

[4:27:22] Daar is het antwoord ja, voor zover dat in mijn vermogen ligt.

[4:27:27] Dus wat ik zelf kan doen, ga ik met u mee.

[4:27:29] Maar ik ben ook gehouden aan een aantal van de Europees rechtelijke kaders die daarbij gelden.

[4:27:35] Want ik zie heel goed dat onze Nederlandse commerciëlere omroepingen het zwaar hebben in de strijd tegen de grote concurrentie van met name de streamingsdiensten, online aanbieders en de platforms.

[4:27:44] Ik heb ook verschillende gesprekken met ook trouwens onze private streamingsdiensten gehad die ook hier zijn.

[4:27:50] En met de verschillenden commerciële partijen.

[4:27:52] Ik ben bij iedereen op bezoek geweest om ook hun zorgen aan te horen en te kijken wat kan ik doen.

[4:27:58] Wij zijn dat op dit moment aan het bespreken met het commissariaat en ook ambtelijk uiteraard.

[4:28:03] En zelfs volgende week hebben we alweer een vervolggesprek met een van de commerciöle partije.

[4:28:07] Hoe gaan we dit oplossen?

[4:28:07] Maar wat mij betreft het liefst zo snel mogelijk of heel erg pushen op die Europese agenda.

[4:28:14] En daarom hoop ik ook eerlijk gezegd dat wij deze discussie over de hervorming van de NPO heel snel kunnen beslechten.

[4:28:21] Want de agenda die voor mij veel belangrijker is, dat is hoe gaan we om met dat veranderende kijkgedrag, de digitaliseringsbehoeften die er zijn.

[4:28:32] is om te zorgen dat we ook als Nederlandse content en Nederlandse makers voldoende zichtbaar en vindbaar blijven.

[4:28:39] Dan komen we op dat hele prominentieverhaal.

[4:28:41] Daar zou ik heel graag heel veel tijd in willen besteden.

[4:28:46] Dan was door mevrouw Keijzer de vraag gesteld, mevouw de voorzitter...

[4:28:49] Dat u merkte dat er vanuit de commerciële veel bereidheid was om samen te werken met de NPO en andersom hoort u wat minder.

[4:28:57] Ik heb een iets wat andere ervaring inmiddels, ik heb ook met beide partijen samen aan tafel gezeten.

[4:29:03] Ik zie daar veel bereidelijkheid, ik zie ook hele mooie voorbeelden al van succesvolle publieke-private samenwerking.

[4:29:12] Wij zijn daar een agenda op aan het maken.

[4:29:15] En als wij gaan praten over het integrale mediabeleid, waar prominentie in voorkomt, waar die digitaliseringsslag in voortkomt, daar hoort ook die publiek-private samenwerking bij.

[4:29:25] Dus daar ga ik zeker met u het gesprek over voeren.

[4:29:29] En dat is denk ik ook een inhoudelijke agenda die veel strategischer is en veel urgenter.

[4:29:33] En ook als je kijkt naar het rapport van de WRR, die wijst daar heel duidelijk op hoe wij daar echt vaart moeten maken met elkaar.

[4:29:41] Wanneer ga ik de regels van de streamingdiensten gelijk trekken?

[4:29:45] Die zijn namelijk vele malen beperkender dan voor de nationale omroepen, was een vraag van mevrouw Keijzer.

[4:29:53] Nou heb ik mij laten vertellen, ook hier heb ik met de streaming diensten

[4:29:56] die van mij eigenlijk vragen om een visie als Nederland productieland te maken.

[4:30:04] Goed onthouden, hè?

[4:30:06] Die vragen eigenlijk een aantal dingen van mij.

[4:30:08] Wat ik niet zo herken, maar ik ga me daar zeker verder in verdiepen, is dat de regels voor wat betreft sponsoring en reclame anders zouden zijn dan voor de publieke omroepen.

[4:30:19] Dus als het gaat over de verruiming van reclameregels voor commerciële omroepingen,

[4:30:00] Als Nederland productieland te maken.

[4:30:04] Goed onthouden.

[4:30:06] Die vragen eigenlijk een aantal dingen van mij.

[4:30:08] Wat ik niet zo herken, maar ik ga me daar zeker verder in verdiepen.

[4:30:12] Is dat de regels voor wat betreft sponsoring en reclame anders zouden zijn dan voor de publieke omroepen.

[4:30:19] Dus als het gaat over de verruiming van reclameregels voor commerciële omroepingen.

[4:30:23] Heb ik net een antwoord gegeven.

[4:30:25] Maar hoe dat dan zit in de verschillen tussen de streamingdiensten en de regels voor de publiekomroep daar, die zijn groter is hetzelfde.

[4:30:34] Dus dan ben ik even zoekende waar u nog van mij daar iets in verwacht.

[4:30:39] Meteen door met het oog op de tijd.

[4:30:41] De vraag rondom de belaging van journalisten afgelopen weekend op het Malieveld.

[4:30:50] En of ik ook daarover in contact ben met Pers Veilig.

[4:30:53] Ja, ik ben ook enorm geschrokken van die beelden.

[4:30:55] Journalisten zijn altijd herkenbaar.

[4:30:58] En dan weet je dus ook dat journalisten altijd beschermd moeten worden.

[4:31:01] Voor welke vorm van intimidatie en geweld dan ook.

[4:31:04] Dat vind ik trouwens voor iedereen.

[4:31:06] Dus het is super ernstig dat journalisten ook hier weer in belaagd zijn.

[4:31:11] Ik heb met Pers Veilig al eerder contact gehad over de mogelijkheden die ze hebben om nog meer aandacht te besteden aan deze ontwikkeling.

[4:31:23] Zij spelen daarin een ongelooflijk belangrijke rol, ook omdat zij journalisten helpen bij het bijvoorbeeld doen van aangifte.

[4:31:30] We hebben regelmatig contact met Pers Veilig, ook vanuit het ministerie.

[4:31:35] En we financieren hen ook structureel, zoals uw kamer weet.

[4:31:42] Dan ga ik...

[4:31:43] Het is rijp en groen door elkaar nu, hè?

[4:31:46] Daarmee is het overig.

[4:31:48] NPO Luister.

[4:31:52] De meneer Van der Maat vraagt mij waarom ik...

[4:31:57] Ma, sorry.

[4:31:58] Ja, ik weet het trouwens, maar het staat hier.

[4:32:00] Je hebt hier een andere naam gekregen.

[4:32:03] Ik wist het hoor.

[4:32:06] Waarom is het openstellen van NPO Luister na drieënhalf jaar nog steeds niet tot uitvoering gekomen?

[4:32:12] Dat is een prachtige vraag, want volgens mij is NPO luister een heel mooi platform voor Nederlandse audio.

[4:32:18] Ik moet wel zeggen dat er dus ook beperkingen gelden voor NPOluister.

[4:32:22] Bijvoorbeeld als het gaat om het laten horen van reclameboodschappen, ook gesteund door een motie

[4:32:26] van uw eigen partij.

[4:32:28] En dat betekent dus ook... dat het niet echt een aantrekkelijk platform is... voor commerciële podcasts bijvoorbeeld.

[4:32:35] Dus de ene motie snijdt de ander... een beetje daarmee in de vingers.

[4:32:41] Maar ik ben uiteraard bereid... om daar nog een keer verder naar te kijken.

[4:32:46] Deze hebben we denk ik wel gehad.

[4:32:51] Dan misschien...

[4:32:52] Ik ben er bijna.

[4:32:54] Eh...

[4:32:58] Hoe staat het mevrouw de voorzitter met de aangenomen motie Mohandas Paternotte over de actieagenda voor de samenwerking tussen NPO, RTL en Talpa?

[4:33:06] Daar heb ik net al het een en ander over gezegd.

[4:33:07] Gesprekken lopen zowel gezamenlijk aan tafel als één op één met mij.

[4:33:13] En wij zullen u voor het einde van dit jaar een nieuwe stand van zaken geven met ook daar een gerichte actie agenda.

[4:33:23] En ook ga ik daarbij in op de samenmerking met de streaming diensten.

[4:33:27] Dat komt allemaal voor het einde van het jaar.

[4:33:31] Dit jaar.

[4:33:36] U wilt dat ik doorga?

[4:33:39] Dan vroeg de heer Krul waarom de maatregelen voor een betere vindbaarheid en zichtbaarheid niet onderdeel zijn van dit worst.

[4:33:46] Dat gaat over de hele prominentie.

[4:33:48] Ik heb al eerder gezegd dat ik die maat regelen aan het uitwerken ben.

[4:33:52] Daar gaat het enerzijds over het traditionele grote scherm en anderzijd om het online domein.

[4:33:57] Er zit echt een verschil in.

[4:33:59] Het is best ook wel juridisch ingewikkeld.

[4:34:03] Sommige van die maatregelen moeten namelijk ook

[4:34:04] Europees stand houden en wat betekent dit dat u begin 27 in het kader van dat hele integrale mediabeleid waar dit echt een onderdeel van is zult u onze maatregelen ontvangen voor de

[4:34:19] De zichtbaarheid en de vindbaarheid.

[4:34:22] Dan ga ik door met de vraag van de heer Ergin over de Nederlandse deelname aan het Songfestival.

[4:34:30] Ik ga, dat zal u niet verrassen, volgens mij heb ik aan het begin van het debat ook gezegd dat ook in het kader van de hervorming waar wij nu voor staan, ik echt vind dat ik als minister daar geen uitspraken over moet doen.

[4:34:45] Het is een keuze die NPO daarin heeft gemaakt en dat is aan NPO.

[4:34:51] Dan vraagt de heer Bosma waar hij zijn NPO-abonnement kan opzeggen.

[4:34:57] Dat kan nergens, maar je kunt er wel voor kiezen om NPO Start niet in te drukken of de televisie niet aan te zetten.

[4:35:06] Dat was het blokje overig.

[4:35:09] Heel fijn, dan zijn we bij de Kamer aangekomen om vragen te stellen.

[4:35:14] Ja, ik heb niet de volgorde bijgehouden, maar ik ga dan daarachter...

[4:35:20] De heer Bosma was als eerste.

[4:35:21] Hij heeft zelfs al zijn microfoon aan.

[4:35:24] Nou, dan heb ik goed nieuws voor de minister.

[4:35:26] Want miljoenen mensen, minder en minder, kijken naar die NPO.

[4:35:31] Ik begon mijn bijdrage te zeggen, we gaan vergaderen over de Titanic.

[4:35:36] Het is natuurlijk de Titanic waar we de hele dag over gepraat hebben.

[4:35:38] Want die kijkt ze even die hollen naar beneden.

[4:35:40] Onder de zestig is er toch niemand nog die naar lineaire televisie kijkt.

[4:35:45] Ze zijn helemaal aan het uitsterven.

[4:35:46] En ja, het is een kwestie dat de laatste kijker dan definitief zijn toestel uitzet.

[4:35:52] De minister.

[4:35:54] Ik hoorde niet echt een vraag, mevrouw de voorzitter.

[4:35:58] Dan mevouw Keijzer.

[4:36:00] Ja, voorzitten.

[4:36:01] Nog één interruptie in drieën.

[4:36:03] Dus ik begin met het Eurovisie Songfestival.

[4:36:07] Ik heb het net ook al gezegd, ik heb echt waardering voor de NPO dat die deze stap naar voren gezet hebben.

[4:36:12] Maar, maar...

[4:36:14] Er is geen enkele omroep die het wil doen.

[4:36:16] Dus hoe gaat nou straks deze minister in dat nieuwe stelsel ervoor zorgen dat die omroephuizen ook de pluriformiteit willen bedienen als ze het zelf niet eens zijn met de inhoud van die plurinformiteit?

[4:36:31] Dank voor deze korte vraag, de minister.

[4:36:33] Beste mevrouw de voorzitter, de omroephuizen hebben collectief de verantwoordelijkheid om met elkaar uiting te geven aan die wettelijke taak.

[4:36:41] Die gaat over pluriforbiteit.

[4:36:44] Dus dat betekent ook dat daar nogmaals vooraf en achteraf op wordt getoetst.

[4:36:49] Mevrouw Keijzer.

[4:36:50] Nou, daar gaan we het dan dus over hebben.

[4:36:52] Want dat werkt nu dus ook al niet.

[4:36:53] Dus waarom zou het straks wel werken?

[4:36:55] Dan heb ik nog een vraag gesteld over de overheid.

[4:36:58] Er zou onderzoek komen naar de overheden.

[4:37:00] Ik heb het antwoord niet gehoord.

[4:37:04] De minister.

[4:37:04] Ik had aangegeven dat ik bij de volgende brief ten behoeve van de mediabegrotingsbespreking daar antwoorden op wordt gegeven.

[4:37:13] Oké, voorzitter.

[4:37:14] Nou, niet gehoord klopt dus.

[4:37:15] En dan komen we daar nog over te spreken.

[4:37:17] Dan heb ik tot slot nog een amendement.

[4:37:19] Zou de minister mij ook willen helpen met het maken van een amendment op dezelfde wet... om ervoor te zorgen dat de eisen die gelden voor de Nederlandse streamingsdiensten... hetzelfde zijn als die voor de internationale?

[4:37:33] De minister zei, ik zie dat nog niet zo...

[4:37:35] Is het dan mogelijk dat ik ondersteuning kan krijgen om ervoor te zorgen dat dat gelijk getrokken gaat worden als we die conclusie trekken?

[4:37:44] Want nu is er, er is al grote oneerlijke concurrentie vanwege het miljard wat naar de publieke omroep gaat.

[4:37:51] Maar als ze dan ook nog de strijd verliezen met internationale organisaties, ja dan holt het wel dubbel achteruit.

[4:37:58] En dat vind ik gezien het Nederlands product wat daar toch gemaakt wordt heel erg jammer.

[4:38:04] De minister.

[4:38:04] Ik zit met mevrouw de voorzitter even meteen te overleggen, omdat het ook heel erg afhangt van waar die streamingdiensten gevestigd zijn, welk juridisch kader daar dan weer voor geldt.

[4:38:12] Dus de vraag is even of ik nu kan toezeggen, ik ga met u aan een amendement werken.

[4:38:16] Er zit eigenlijk een stap voor.

[4:38:18] Is het überhaupt, gaan we daar komen?

[4:38:21] Want we delen het probleem.

[4:38:25] Alleen de vraag of die oplossing dan via dat amendement al kan worden gemaakt.

[4:38:28] Maar ik ga graag in gesprek met u en ook met mijn geweldige ambtenaren om te kijken waar we uit kunnen komen.

[4:38:34] De heer Krul.

[4:38:35] Voor mijn tweede interruptie toch een vraag over die commerciële samenwerking.

[4:38:40] Kijk, deze bewindspersoon is mijn vierde bewindspersoon media.

[4:38:43] En ik heb ook een beetje déjà vu.

[4:38:45] Want alle vier zeiden ze, we hebben gewoon supergoede gesprekken.

[4:38:47] En ich merke viel Bereitwilligheid bij zowel commercieel als publiek om goed samen te werken.

[4:38:52] en toch komt er weinig van de grond.

[4:38:54] Is het niet gewoon een idee dat we die publie-private samenwerken gewoon in de mediawet als opdracht gaan vastleggen?

[4:38:59] Zou de minister daar zo over willen nadenken?

[4:39:02] Die mediewet komt eraan, maar tegelijkertijd zijn het vaak hele losse resultaatjes die dan geboekt worden, die heel klein zijn.

[4:39:10] Maar de echt grote vraagstukken in die PPS komen niet aan bod.

[4:39:14] Zullen we dat gewoon in de mediewed gaan doen?

[4:39:17] De minister.

[4:39:17] Nou, mevrouw de voorzitter, voordat ik meteen ja zeg.

[4:39:20] Ik herken dat niet, omdat ik natuurlijk nu heel veel goede gesprekken heb, maar dat ligt misschien aan mij en mijn...

[4:39:25] Ik ben misschien nog naïef, dat is misschien ook waar.

[4:39:30] Maar laat ik daarnaar kijken.

[4:39:32] We zitten toch nog in een voldoende vroege fase om te kijken wat dat dan zou betekenen dat het ook effectief ten voordele gaat werken van deze ambitie.

[4:39:41] Dus die toezegging wil ik doen.

[4:39:43] Dank.

[4:39:44] Dan de heer Van der Maas.

[4:39:46] En dan geef ik over NPO Luister.

[4:39:47] Mijn vraag ging niet zozeer over de commerciële partij, alswel over losse streams die aankloppen bij NPO luisteren en dat die een dichte deur vinden.

[4:39:54] Dat is het geluid dat ik gehoord heb.

[4:39:56] Daar gaat mijn vraag open en ik ben benieuwd of u erop kan reflecteren.

[4:40:01] De minister.

[4:40:03] Wij kijken allemaal van rechts naar links.

[4:40:05] Wat zijn losse stream?

[4:40:07] Wat bedoelt u met losse streaming?

[4:40:09] Kan de heer Van der Maas dat verhelderen?

[4:40:11] Ja, dat is helemaal goed.

[4:40:12] Dat zijn streams die gemaakt worden door één partij.

[4:40:15] Die kloppen bij NPO Luister aan om dat te mogen publiceren.

[4:40:18] En daar wordt dan gezegd, ja sorry, maar we praten niet met losse streams.

[4:40:22] Herkent u dat geluid?

[4:40:24] Herkente minister dat geluw?

[4:40:26] Ik zie iemand knikken.

[4:40:29] Als er nog een tweede termijn is, komen we erop terug in de tweede.

[4:40:32] Als we dat niet meer halen, kom ik er sowieso ook op terug.

[4:40:34] Maar dan in de afterparty.

[4:40:38] De heer Malhandis.

[4:40:41] Ja, voorzitter.

[4:40:42] Nog even terug op de moties die eerder zijn aangenomen.

[4:40:45] Dat gaat dan over publiek-private samenwerking met streamers, maar ook tussen commerciële omroepen en publieke omropen.

[4:40:52] Als de minister zegt er komt later dit jaar van alles naar de Kamer.

[4:40:55] Kijk, uiteindelijk willen we dat wegen.

[4:40:57] Dan sluit ik me helemaal aan bij collega Krul.

[4:40:58] Dat moet wel ergens landen.

[4:41:00] We hadden ook gedacht aan de mediawet eventueel als taak.

[4:41:02] Maar ik wil wel preciezer weten waar het loopt en waar het niet loopt.

[4:41:06] En wat wij kunnen.

[4:41:08] Dus dat moet echt naar de kamer.

[4:41:09] Anders kunnen wij geen weging maken voor een mogelijk amendement bijvoorbeeld.

[4:41:13] De minister.

[4:41:15] Maar mevrouw de voorzitter, in de mediabegrotingsbrief zullen we hier dus ook al richting ingeven.

[4:41:24] Duidelijk.

[4:41:25] Ik kijk nog even rond.

[4:41:27] De heer Ergin.

[4:41:29] Voorzitter, ik vroeg niet aan de minister... bij wie exact precies formeel het besluit ligt... als het gaat om deelname in Eurovisie Songfestival.

[4:41:40] Ik vroege aan de minster naar een oordeel vanuit de regering.

[4:41:44] Dus wat vindt de regeling nou dat Nederland alsnog meedoet... ondanks dat er maand geleden dus werd aangegeven... dat Nederland niet zou meedoen aan de Eurovisiesongfestival?

[4:41:54] Waarbij gewoon...

[4:41:56] IDF-soldaten op genocideverlof gewoon mogen zingen, dansen, springen, vrolijk en de genocide witgewassen kan worden.

[4:42:04] De minister.

[4:42:06] Ik vind principeel dat ik als minister en ook als regering, die voor die persvrijheid staat en voor de journalistieke en redactionele vrijheid die daar ook bij hoort, dat ik daar geen oordeel over moet uitspreken.

[4:42:17] Daar hebben we in het debat denk ik al best wel veel over gehad.

[4:42:20] Dus dat geldt ook voor dit onderwerp.

[4:42:24] De heer Ergin.

[4:42:26] Ja, voorzitter.

[4:42:26] Wat de regering hier eigenlijk doet, wat de minister hier eigenlijk doen, is ze duikt weg.

[4:42:32] Als het om Rusland zou gaan, dan zou ik een totaal andere minister hier zien zitten.

[4:42:36] Dan had de minister gelijk daar werk van gemaakt.

[4:42:38] Overigens was het ineens toegekomen aan een commissie.

[4:42:41] Dat was al veel eerder geregeld, ook bij de NPO.

[4:42:44] Maar als het om Russland zou gehen, dan zullen we een totaald andere houding zien van de regeling.

[4:42:49] En dat is dus wat heel veel mensen in dit land teleurstelt, is dat de grens...

[4:42:53] Als het gaat om Rusland, altijd wel wordt getrokken.

[4:42:56] Maar bij Israël is het altijd maar pappen en nathouden wegduiken.

[4:43:01] De B66 en Pro wijzen naar de minister.

[4:43:05] De minister wijst naar de NPO.

[4:43:07] En de NPP wijst aan niemand.

[4:43:08] Komt u tot een vraag?

[4:43:11] Zodat dit festival gewoon Nederland deel kan nemen aan het Eurovisie Songfestival.

[4:43:18] En dat is voorzitter op zijn minst frappant.

[4:43:21] Dat wil ik graag constateren.

[4:43:24] Het was geen vraag.

[4:43:25] Dus ik hoor de constatering.

[4:43:27] Ik kijk nog een keer rond.

[4:43:28] Mevrouw Nanninga heeft nog een vraag.

[4:43:31] Ja, dat kan nog.

[4:43:33] Is de minister op de hoogte van het feit dat Rusland een invasieoorlog tegen een soevereine staat is begonnen en dat dat een ander verhaal is dan het zelfverdediging van een land dat slachtoffer is geworden van een

[4:43:52] Op pogrom van een terroristische aanslag die zijn weerga niet kent.

[4:43:56] En dat het dus twee verschillende situaties zijn, vraag ik aan de minister.

[4:44:01] De minister.

[4:44:03] Volgens mij heb ik net gezegd wat ik heb gezegden over waarom ik geen oordeel geef over de keuze van NPO om aan dit festival mee te doen.

[4:44:12] Maar dan blijf ik bij hetzelfde en dan wordt het een beetje saai.

[4:44:18] Ik kijk even kort rond.

[4:44:19] Ik zie geen verdere vragen meer voor het blokje overig.

[4:44:22] We hebben nog een kwartier en ik kijk rond of er behoefte is aan een hele, hele korte tweede termijn.

[4:44:28] Of dat u zegt we nemen eventuele verdere vragen mee naar het twee minuten debat waarvan ik hoorde dat die wel zou worden aangevraagd.

[4:44:34] Zou u kunnen leven dat we geen tweedetermijn doen?

[4:44:37] Volgens mij kan iedereen daarmee leven.

[4:44:40] Dan laat ik wel in de tweede termijn de heer Mohandis even een twee minuten debat aanvragen.

[4:44:49] Zodat u daar verder in debat kan gaan.

[4:44:54] Omdat die thuis gaan zitten.

[4:44:55] Je bent de grootste in de peilingen of niet, toch?

[4:45:01] Populist, populist, populist.

[4:45:02] Kunnen we van elkaar hebben, toch ?

[4:45:05] Nee.

[4:45:06] Nee, alle gekheid.

[4:45:06] Ik wil een 2 minuten debat aanvragen en daar doe ik de collega's heel veel plezier mee, maar daar hou ik het ook bij.

[4:45:11] En dan vervolgen we het debat.

[4:45:14] Dan dank ik de minister hartelijk voor de beantwoording.

[4:45:17] Ga ik nog wel even de toezeggingen bij langs, dat zijn er niet heel veel.

[4:45:21] Het zijn er drie.

[4:45:22] In de mediabegrotingsbrief die de Kamer dit najaar ontvangt zal de minister de concrete planning van het wetsvoorstel zetten.

[4:45:28] Met daarbij ook de toenzegging dat de KamER wordt geïnformeerd als er vertraging in het wetstraject zit.

[4:45:32] In deze brief zal de Minister ook ingaan op de vragen over de overhead.

[4:45:36] Aan het einde van het jaar komt er een nieuwe stand van zaken van de actieagenda RTL-NPO Talpa.

[4:45:41] Daarbij zit ook een gerichte actie agenda en zal worden ingegaan op de samenwerking met de streamingsdiensten.

[4:45:47] En de minister gaat onderzoeken wat het zou betekenen om de publiek-private samenwerken vast te leggen in de mediawet.

[4:45:52] Hier zal richting aangegeven worden in de mediabegrotingsbrief.

[4:45:56] Dan dank ik nogmaals de minister hartelijk voor het beantwoorden van de vragen.

[4:46:00] Dan is er nog een vraag van de heer Van der Maas.

[4:46:03] En vraag me wel een gemiste toezegging over NPO Luister.

[4:46:07] Er mist nog een toezigging over... NPO luister, kan dat kloppen?

[4:46:13] Ik heb hem al.

[4:46:14] Wij zijn zo snel.

[4:46:17] Mevrouw de voorzitter, als u losse podcasttitels ideeën bedoelt...

[4:46:22] Dat moet dan via de omroepen lopen.

[4:46:24] Zij zijn ook redactioneel verantwoordelijk voor het aanbod op NPO Luister.

[4:46:28] En daarvan zegt u, daar loopt het dan vast.

[4:46:33] Nou, dat is...

[4:46:35] Dat scheelt dan een extra toezegging.

[4:46:36] Dan ga ik nu wel...

[4:46:39] Nee, maar wacht even.

[4:46:44] Dit is alleen maar een herhaling van mijn vraag om niet te beantwoorden.

[4:46:49] Ook hiervoor geldt, dit kan meegenomen worden na twee minuten, wat tot zojuist is aangevraagd.

[4:46:54] Hartelijk dank aan de inbreng van de Kamerleden.

[4:46:57] Bedankt aan het publiek voor het volgen van dit debat.

[4:47:00] En voor iedereen die heeft meegeluisterd thuis.

[4:47:02] Ik wijs er dus nogmaals op dat er een twee minuten debat is aangevraagd met als eerste spreker de heer Mohandes van Pro.

[4:47:08] Dat wordt doorgegeven aan Griffie Plenair en kan dan zo snel mogelijk worden ingepland.

[4:47:13] Ik sluit hierbij het debat en ik wens u allen een fijne avond.