Volkshuisvesting en fiscaliteit

[0:00:03] Goedemiddag en welkom bij de vaste commissie voor volkshuisvesting en ruimtelijke ordening.

[0:00:07] Vandaag is aan de orde het commissiedebat volkshuisfesting en fiscaliteitsdebat wat al in het vorige jaar is aangevraagd door het lid Grimwis van de ChristenUnie.

[0:00:20] We hebben...

[0:00:21] Een vol debat vandaag en daar is ook flink de tijd voor uitgetrokken.

[0:00:26] Een aantal leden hebben wel aangegeven eerder het debat zullen of moeten verlaten.

[0:00:31] Ik heet iedereen van harte welkom, uiteraard de minister en haar ondersteuning, de Kamerleden en iedereen die meekijkt.

[0:00:39] We hebben een spreektijd afgesproken van vijf minuten.

[0:00:46] Oh, de staatssecretaris, excuses.

[0:00:49] Ja, dat lijkt mij een goede aanvulling.

[0:00:55] Dank u wel.

[0:00:57] Een spreektijd van vijf minuten.

[0:00:59] Laten we beginnen met... Geen limiet aan interrupties.

[0:01:03] Ik kijk nu toch naar een aantal mensen die heel vrolijk naar mij kijken, maar wel kort en bondig.

[0:01:10] De heer Vermeer.

[0:01:13] Ja, lijkt me prima.

[0:01:14] Maar ik wil even melden dat ik na mijn bijdrage weg ga wegens heugelijke familieomstandigheden.

[0:01:21] Mogen wij die felicitaties delen?

[0:01:24] Ja, mijn vrouw is jarig vandaag en ik heb beloofd te proberen op tijd naar huis te gaan.

[0:01:29] Wij feliciteren de vrouwen.

[0:01:31] Ik hoor ook weer mails over hoofdelijke stemmingen vanavond.

[0:01:34] Dus het wordt een dolle avond.

[0:01:36] We gaan gewoon snel van start.

[0:01:38] Ik ga het woord geven aan de heer Nobel.

[0:01:39] Hij spreekt namens de fractie van de VVD.

[0:01:41] En nu vijf minuten.

[0:01:44] Voorzitter, dank u wel.

[0:01:45] Voorzitter, we staan voor een ontzettend grote opgave, namelijk 100.000 woningen per jaar bouwen.

[0:01:51] En 100.

[0:01:51] 000 woningen worden niet met goede bedoelingen gebouwd, die worden gebouwd met bouwvakkers, stenen en geld.

[0:01:57] En volgens berekeningen van de Nederlandse bank is daar maar liefst 40 miljard euro per jaar voor nodig.

[0:02:01] Voorzitters, dat is een fiks bedrag.

[0:02:04] En dit bedrag komt niet uit Den Haag, maar dit bedrang is grotendeel afkomstig van pensioenfondsen, corporaties en beleggers uit binnen- en buitenland.

[0:02:12] En zij maken eigenlijk een hele simpele afweging.

[0:02:14] Kan ik in Nederland een normaal rendement maken?

[0:02:17] Want wanneer er geen rendement behaald kan worden, dan investeren ze hun kapitaal elders.

[0:02:22] Kapitaal heeft immers geen paspoort.

[0:02:24] En dan worden die 100.000 woningen per jaar simpelweg niet in Nederland gebouwd.

[0:02:29] De minister zet namens het kabinet een goede stap met haar 50 punten plan.

[0:02:32] Tegelijkertijd zijn veel van de acties ook bestaande acties die we ook eerder hebben afgesproken.

[0:02:39] Op de tv heb ik de minister onlangs horen zeggen dat we vaak spreken van een woningcrisis, maar er niet naar handelen.

[0:02:45] Mijn vraag voorzitter aan de minister is, vindt de minister zelf dat zij handelt alsof er sprake is van een wooncrisi?

[0:02:53] Of denkt ze dat er meer kan en moet gebeuren?

[0:02:57] Wat de VVD betreft gebeurt er helaas nog te weinig.

[0:03:00] Want het investeringsschemaat is onvoldoende en buitenlandse investeerders blijven weg.

[0:03:05] Terwijl deze uiteindelijk onmisbaar zijn bij de bouw van 100.000 woningen.

[0:03:09] Voorzitter, het kabinet heeft aangekondigd dat corporaties middenuur mogen bouwen met goedkoop geleend geld.

[0:03:15] Laat ik vooropstellen dat ik positief ben over de ruimte die de corporatius hiervoor krijgen, maar ik maak me wel zorgen over de middenuropgave, want marktpartijen moeten daar ook een heel groot aandeel in doen.

[0:03:25] En corporaties krijgen in de nieuwe situatie een blijvend voordeel, terwijl private partijen een objectsubsidie voor vijf jaar krijgen.

[0:03:33] Kan u minister toelichten waarom de ATAT voor corporatieden wel is afgeschaft, maar niet voor marktpartijen, aangezien marktartijen ook een aanzienlijk deel van de middenuurwoningen moeten bouwen?

[0:03:43] En ik zou aan de staatssecretaris willen vragen hoe die subsidie zich verhoudt tot het volledige voordeels van de corporatietjes.

[0:03:49] Wat gebeurt er bijvoorbeeld na 2033 als de subsidie stopt en de borging blijft?

[0:03:53] En wat zijn de geraamde gevolgen voor het aantal middenuurwoningen dat de markt in dit ongelijke speelveld moet gaan bouwen?

[0:03:59] Aan de minister zou ik willen vragen of, voordat zij naar de staatssteun greep, er ook is getoetst of het knelpunt niet eerst op te lossen was door bijvoorbeeld regels te schrappen.

[0:04:08] Zoals we bij het rondetafelgesprek hoorden, is het namelijk niet alleen het fiscale beleid dat de bouw van nieuwe woningen in de weg zit, maar ook vooral ons eigen huurbeleid.

[0:04:16] Ziet de minister nog meer ruimte binnen het huurbelijd om extra woningen te bouwen?

[0:04:19] Want vanuit marktpartijen, maar dan ook hoogleraren, klinkt dat het 50-puntenplan er op dit moment niet voor gaat zorgen dat er voldoende woningen worden gebouwd.

[0:04:27] En als u daar even wil pauzeren, dan geef ik het woord aan de heer Gimmis voor een interruptie.

[0:04:31] En interrupties zijn kort.

[0:04:32] Ja, voorzitter.

[0:04:34] Mijn vraag aan collega Nobel is heel kort.

[0:04:36] Wat is...

[0:04:37] Want ik snap zijn punt over de ATAT en niet-woningcorporaties.

[0:04:41] Wat zou dat aan derving schelen?

[0:04:44] Wat is de kostenpost?

[0:04:45] En hoe wil de VVD-fractie dat betalen?

[0:04:48] Deze vraag stel ik in bijzonder, omdat dat bij box 3 nog wel eens een dingetje is.

[0:04:51] Heer Nobel, VVP.

[0:04:53] Voorzitter, ik weet dat de derving veel groter is dan wat uiteindelijk

[0:04:57] Op de begroting van deze minister staat.

[0:04:59] En tegelijkertijd denk ik wel.

[0:05:01] Er is nu bijvoorbeeld gekeken naar een object subsidie.

[0:05:03] En dat is eigenlijk een vraag die ik voor de tweede termijn wilde behalen.

[0:05:06] Om de markt ook tegemoet te komen.

[0:05:08] Maar ik vraag me wel of dat uiteindelijk dan het meest effectieve is.

[0:05:11] Omdat we ook een verzameling van fiscale maatregelen hebben om de markten te stimuleren.

[0:05:16] Dus daar ben ik eigenlijk vooral benieuwd naar.

[0:05:18] Dus er zat een vraag achter mijn vraag.

[0:05:20] En die had ik eigenlijk bewaard voor de Tweede Termijn.

[0:05:24] Genies ChristenUnie.

[0:05:25] Maar voorzitter, daarmee is mijn vraag niet beantwoord.

[0:05:27] Stel dat de heer Nobel wil doorzetten.

[0:05:29] Oké, hij stelt nu een vraag achter de vraag.

[0:05:31] Hoe zou dat dan betaald moeten worden?

[0:05:33] Want ik ben het best wel regelmatig eens met collega Nobel.

[0:05:38] Maar ik wil dan ook wel graag weten hoe hij de rekening wil betalen.

[0:05:40] Omdat uiteindelijk geld schaars is.

[0:05:42] En je ook ver moet zijn over waar je de reekening bereid bent neer te leggen.

[0:05:46] Nobel.

[0:05:48] Voorzitter, ik denk dat vooropgesteld los van alle fiscale maatregelen die we treffen... ...dat de VVD eigenlijk wil dat er gewoon veel meer gebeurt op het gebied van de regels.

[0:05:56] Want dat is een stuk eenvoudiger.

[0:05:58] Ik ga hier niet meteen de oproep doen van regel alles fiscaal.

[0:06:04] In bijdrage heb ik heel vaak aangegeven namens de VvD... ...er zijn twee knoppen waaraan we kunnen draaien.

[0:06:08] Dat is aan de ene kant de fiscaliteit en aan de andere kant minder regels... ...en wat ons betreft kan er vooral ook aan die regelknop nog veel meer gedaan worden.

[0:06:15] Dat zou in de fiscaliteiten en dus ook in de derving...

[0:06:17] waar u terecht naar vraagt, gewoon heel veel schelen.

[0:06:19] Kijk, op dit moment, en wellicht gaat dat vandaag ook nog wel aan bod komen, is het kabinet hard aan het bedenken hoe ze box 3 gaan regelen.

[0:06:28] Ik kijk natuurlijk namens de VVD heel erg uit naar hoe het kabinent dat voor zich ziet.

[0:06:41] Even kijken hoor.

[0:06:43] Ik vroeg me af, voorzitter, en daar was ik zojuist ook gebleven, of de minister nog meer ruimte ziet binnen het huurbeleid om extra woningen te bouwen.

[0:06:50] Want vanuit de marktpartijen, maar ook vanuit hoogleraren, klinkt dat het 50-puntenplan op dit moment nog niet voor voldoende woningen gaat zorgen.

[0:06:56] Kan die minister hierop reflecteren?

[0:06:58] En kan ze aangeven waarom ze het 7-punterplan van marktartijen en ook woningcorporaties uiteindelijk niet heeft uitgevoerd?

[0:07:06] Voorzitter, woningcorporaties krijgen meer ruimte om woningen te bouwen doordat ze zijn vrijgesteld van de ATAT.

[0:07:10] En tegelijkertijd zouden corporaties nog veel meer woningen kunnen bouwen door onderlinge solidariteit en als zittende huurders de mogelijkheid krijgen om bijvoorbeeld hun eigen sociale huurwoning te kopen.

[0:07:21] Verder zouden corporations kunnen worden aangespoord om de huren te verhogen.

[0:07:25] En de VVD is ook blij om te zien dat mede na aansporen van ons VVd uiteindelijk een vermogens- en inkomenstoets is doorgevoerd om het scheefwonen tegen te gaan.

[0:07:34] Om dit in de praktijk ook goed uit te kunnen voeren, voorzitter, dat de scheefwonen tegen gaan, dient het kadaster vaak graag pleeg te worden.

[0:07:42] En corporaties die vragen eigenlijk of daar een betere samenwerking mogelijk is en of zij eenvoudige inzicht kunnen krijgen of mensen een tweede of derde woning bezitten.

[0:07:51] Dus mijn verzoek aan de minister zou zijn of zij mogelijkheden ziet om corporatieden meer inzichten te geven in het eventuele vermogen van sociale huurders en of ze bereid is om dit ook samen met het kadaste op te pakken.

[0:08:03] En dan is er een vraag voor u van de heer Vermeer, BBB.

[0:08:06] Ja, voorzitter.

[0:08:07] Want praten over scheefvuur, dat klinkt altijd heel populair.

[0:08:12] Alsof dat iets zou oplossen.

[0:08:13] Terwijl er twee punten zijn.

[0:08:15] Er komt geen woning doorbij.

[0:08:17] En daarnaast is het nog zo dat er net zoveel lage als hoge scheeffuurders zijn.

[0:08:23] Dus wat denkt de heerd Nobel hiermee te bereiken met deze actie?

[0:08:27] Een Nobel VVD.

[0:08:29] Ik deel de stelling niet dat er geen woningen bij komen op het moment dat we scheefhuur tegen gaan.

[0:08:33] Want juist op het momento dat iemand die eigenlijk in een woning zit die qua salaris of inkomen niet past bij de situatie van die persoon en dat diegene bijvoorbeeld doorstroomt naar een middenuurwoning, dan komt er juist een heel treintje op gang van verhuisbewegingen.

[0:08:47] We weten dat op het

[0:08:48] Dat bijvoorbeeld de senior verhuist.

[0:08:50] Dat er dan heel veel verhuisbewegingen op gang komen.

[0:08:52] Soms tot wel zeven verh huisbeweggingen.

[0:08:53] Dus juist door dat scheef wonen tegen te gaan.

[0:08:56] Juist door ervoor te zorgen dat mensen die eigenlijk in een middenuurwoning zouden kunnen wonen.

[0:09:00] Of misschien zelfs wel in een vrije sector woning.

[0:09:02] Kunnen we uiteindelijk heel veel woningen ook in het sociale segment vrij spelen.

[0:09:06] Vermeer dan vlag.

[0:09:08] Ja, voorzitter, tot zover de theorie.

[0:09:10] Want als er heel veel huizen beschikbaar zouden zijn, dan zou dat treintje op gang kunnen komen.

[0:09:14] Maar welke senior gaat nu verhuizen naar een kleinere woning die vaak ook nog meer gaat kosten?

[0:09:19] Dus dat is het probleem.

[0:09:21] En erkent de heer Nobel dat dit theoretisch een oplossing is, maar alleen werkt als er veel nieuwe huizen bij gebouwd worden.

[0:09:31] Nobel VVD.

[0:09:32] Laat ik vooropstellen dat ik het met de heer Vermeer eens ben... dat er heel veel meer woningen bij gebouwd moeten worden.

[0:09:36] Dat is natuurlijk dé oplossing.

[0:09:38] En tegelijkertijd is het natuurlijk ook zo dat als jij nu in een sociale huurwoning zit... en je een vermogen hebt wat dusdanig hoog is dat je denkt... ja, ik zit hier wel lekker.

[0:09:48] Ja, dan word je ook niet gestimuleerd financieel om verder te kijken.

[0:09:51] Ik ben het wel met u eens dat het heel problematisch is... dat de middenhuurwoningen massaal worden uitgebond.

[0:09:56] Want dat zou dan de woning zijn...

[0:09:57] waar je naar kijkt.

[0:09:58] Dat is ook de reden dat ik vanuit de VVD meermaals voorstellen heb gedaan om te kijken naar de huurregels, zodat de middenhuur uiteindelijk er blijft en het ook aantrekkelijker wordt om in midden- huurwoningen te investeren.

[0:10:10] Maar er zit ook echt wel een fiscale of financiële prikkel bij om iemand die te veel verdient uiteindelijk die sociale huurwoning uit te krijgen.

[0:10:16] Want je krijgt ook meer woning voor je geld in het middenhuursegment.

[0:10:21] Een grotere woning of een woning die beter is afgewerkt.

[0:10:24] Ik heb het punt gemaakt dat interrupties kort mogen.

[0:10:26] De antwoorden mogen ook iets korter.

[0:10:27] Ik ga naar de heer Vlaggen SGP.

[0:10:30] Voorzitter, er lijkt toch iets inconsistent te zitten in de beantwoording van de heerd Noobel.

[0:10:34] Want aan de ene kant verzet hij zich tegen het uitponden in de middenhuur, maar pleit hij wel voor het uitbonden in sociale huur.

[0:10:40] Door corporaties de gelegenheid te geven om hun woningen te verkopen.

[0:10:43] Dat vind ik zelf een slecht idee, want daarmee verdwijnen ze van de sociale huurmarkt.

[0:10:49] En ook dat scheef huren, het argument wat hij daarvoor gebruikt is, dan komt er een sociale huuruwoning vrij.

[0:10:55] Ook dat is een tegenspraak met dat je tegelijkertijd corporatiestanden de geleging geeft om sociale huuurwoningen te gaan verkopen

[0:11:03] Hoe kijkt de heer Nobel er zelf naar?

[0:11:05] De heer Noble...

[0:11:06] Ja, dank voor die vraag.

[0:11:07] Kijk, op het moment dat een corporatie een sociale huurwoning verkoopt... ...dan kan dat geld opnieuw geïnvesteerd worden in de markt.

[0:11:13] Dus in die zin, er verdwijnt tijdelijk een sociale uurwoningen.

[0:11:16] Maar laat ik even gewoon een hypothetisch voorbeeld.

[0:11:18] Stel, jij verkoop de sociale huuurwoning op de Dam in Amsterdam.

[0:11:22] Dan vang je daar een veelvoud voor.

[0:11:24] En dan kun je bijvoorbeeld in de Bijlmer misschien wel vijf woningen terugbouwen.

[0:11:28] Dus, in die zijn zie ik gewoon een extra mogelijkheid voor corporaties... ...om die investeringsruimte die er dan weer vrij komt te gebruiken.

[0:11:35] De heer Vlag, SGP.

[0:11:36] Ja, voorzitter.

[0:11:36] Ik zou een hele discussie aan kunnen gaan over wat gespikkeld bezit allemaal doet.

[0:11:40] Dat brengt allerlei problemen met zich mee.

[0:11:41] Maar laat ik een andere vraag stellen.

[0:11:44] Ik snap best de gedachte achter het aanpakken van scheefhuur.

[0:11:46] Maar tegelijkertijd zitten er hele praktische bezwaren.

[0:11:48] Want mensen zijn niet begin twintig als ze scheefuurder worden.

[0:11:52] Want dan zitten ze er of nog maar net.

[0:11:53] En in de meeste gevallen moet je dertig zijn om er te kunnen wonen.

[0:11:56] Het zijn dus vaak mensen die tegen de vijftig lopen, inmiddels al meer verdienen.

[0:12:00] Die moeten zich vervolgens...

[0:12:01] op die middenhuurmarkt vergeven voor het dubbele bedrag, of als starter op de koopmarkt terecht.

[0:12:06] Ziet de heer Nobel dat dat ontzettend grote praktische problemen voor die mensen meebrengt?

[0:12:12] Ja, dat zie ik.

[0:12:14] Dat ben ik helemaal met u eens.

[0:12:15] Ik heb ook gezegd dat ik me grote zorgen maak over de uitpondgolf in het middenuursegment.

[0:12:20] Daar heb ik ook al meerdere voorstellen namens het VVD voor gedaan om dat te bevorderen.

[0:12:24] Dus dat deel van de analyse deel ik zeker.

[0:12:26] Maar nog steeds de vraag van de schaarste die we met elkaar moeten verdelen.

[0:12:31] Is het nou eerlijk dat iemand met een hoger inkomen of met een groter vermogen in de sociale huurwoning zit?

[0:12:38] Het antwoord op die vraag is ook nee.

[0:12:40] Maar we moeten er wel voor zorgen dat iemand uiteindelijk dan een plek vindt elders in de woningmarkt.

[0:12:44] En ja, we zijn hard op weg om dat hele middenuursegment te slopen.

[0:12:47] En uitendelijk ontstaat er dan alleen nog maar een vrije segment en een sociaal segment.

[0:12:52] En dat is problematisch.

[0:12:54] Van Leijen D66.

[0:12:56] Korte vraag over de sociale huurwoning die op de Dam staat en naar de Bijlmer gaat.

[0:13:02] Posten van het woningcorporatie kunnen natuurlijk al sociale huuurwoningen verkopen, dat mag.

[0:13:07] Maar het bouwen van nieuwe woningen duurt natuurlijk wel 12 jaar.

[0:13:11] Dus hoe overbrug je dan in die 12 jaar tekort aan woningen?

[0:13:14] Nobel.

[0:13:15] Het is niet zo dat dit de enige manier is waarop er investeringsruimte voor woningcorporaties komt.

[0:13:20] Het kabinet heeft net nog ruimte gemaakt, onder andere door de ATAT.

[0:13:24] Ik heb ook al aangegeven, corporaties zouden ook hun huren kunnen verhogen.

[0:13:28] Zeker voor mensen die meer verdienen.

[0:13:30] Maar überhaupt, je kan ook kijken naar de kwaliteit binnen de sociale huur.

[0:13:34] Waarom zouden we niet daar ook een differentiatie in aan kunnen brengen?

[0:13:37] Dat ook daar huren omhoog kunnen worden gebracht.

[0:13:41] En dan krijg je ook meer kwaliteit voor je woning.

[0:13:43] Dus ik zie meer manieren voor corporaties om investeringsruimte te creëren dan alleen verkoop.

[0:13:49] Van Leijen, Tweede Instantie.

[0:13:51] Ja, voorzitter, dat is goed om te horen en die zie ik namelijk ook.

[0:13:53] Dus blij dat we elkaar daarin kunnen vinden.

[0:13:55] Maar ik ben nog steeds even op zoek naar het argument van, goh, op het moment dat een corporatie een woning verkoopt, krijg je de vijver terug, maar in de tussentijd zit je zonder die woning voor twaalf jaar.

[0:14:03] Dus die metafoor, die vergelijking die u net trekt, die werkt volgens mij niet.

[0:14:07] Misschien kunt u daar nog even wat specifieker op ingaan.

[0:14:09] Nobel.

[0:14:10] Ik denk dat we elkaar ook vinden in de termijn... hoe lang het duurt voordat er in Nederland een woning gebouwd kan worden.

[0:14:16] Het is niet voor niets dat we met elkaar hebben afgesproken... dat de vergunningverlening van acht naar vier jaar moet gaan.

[0:14:20] Dat de bezwaartermijnen, de bezwaren- en beroepstermijnen... dat die drastisch moeten worden ingekort.

[0:14:25] Dat we ervoor moeten zorgen dat woningen veel sneller gerealiseerd kunnen worden.

[0:14:28] Dus ik denk dat wij daar ook aan hetzelfde kant van de touw trekken... om ervoor te zorgen of het nou corporaties zijn... of particuliere beleggers of grote investeerders...

[0:14:39] dat we ervoor moeten zorgen dat die woningen veel sneller gebouwd worden.

[0:14:42] Dus dat deel ik.

[0:14:43] Vervolgt u betoog?

[0:14:46] Voorzitter, ik zou ook aan de minister willen vragen wat zijn van plan is te doen aan bezit, aan woningbezit in het buitenland.

[0:14:50] Want het Kadaster kijkt momenteel namelijk alleen naar Nederland en het kan toch niet zo zijn dat iemand een vakantiehuis heeft in bijvoorbeeld Turkije, Polen of Marokko en daarnaast in Nederland ook nog in een sociale huurwoning woont.

[0:15:01] Ik wil de minister vragen hoe zij het woning bezit in de buitenlands gaat controleren.

[0:15:05] Voorzitter, in het actieplan wordt ook vermeld dat er opnieuw wordt gekeken naar tijdelijke huurcontracten.

[0:15:10] De VVD heeft al eerder aangedrongen op tijdelijk huur contract omdat die ervoor zorgen dat meer huurwoningen kunnen worden gerealiseerd.

[0:15:17] Heeft de minister naar aanleiding van de internet consultatie veel reacties uit de markt gekregen dat dit een oplossing zou zijn om de verhuur van middenhuurwoning aantrekkelijker te maken?

[0:15:26] Want niemand gaat uiteindelijk een woning verhuren als hij er geen rendement op kan maken en de bakker die bijna met pensioen gaat die durft natuurlijk geen permanent contract aan te bieden aan een huurder.

[0:15:35] Voor veel particuliere verhuurders is een vast contract zonder einddatum precies de reden om niet te gaan verhuren.

[0:15:42] En wat de VVD betreft gaan we dit echt zo snel mogelijk regelen.

[0:15:45] U bent over de tijd, zou u willen afronden?

[0:15:48] Ja voorzitter, tot slot zou ik aan de minister willen vragen of ze meer duidelijkheid kan geven over het transformeren, optoppen en splitsen.

[0:15:56] Omdat het uiteindelijk toch tot 20.000 woningen kan opleveren.

[0:16:00] En tot nu toe heb ik helaas alleen gelezen dat ze in gesprek gaat, maar ik wil daar ook echt resultaat zien.

[0:16:04] Helder, dank u wel.

[0:16:05] Dank voor uw betoog.

[0:16:06] Dat was de heer Nobel namens de VVD.

[0:16:07] Gaan we naar de heere Vermeer namens het BBB.

[0:16:11] Dank u wel, voorzitter.

[0:16:12] Nederland heeft geen gebrek aan woningmarktmaatregelen, Nederland heeft een gebreke aan woningen.

[0:16:17] En toch proberen we de gevolgen van die schaarste al jarenlang voor een belangrijk deel op te lossen door mensen meer financiële ruimte te geven om tegen elkaar op te bieden.

[0:16:26] Als 100 mensen op 10 huizen biedt, lossen we tekort niet op door die 100 mensen meer geld te geven.

[0:16:31] Er moeten simpelweg meer huizen bij, anders heeft bijvoorbeeld ook een leenbeperking zoals de DNB voorstelt ook geen zin.

[0:16:38] Daarmee kom ik ook bij de hypotheekrenteaftrek.

[0:16:41] BBB voelt niets voor een botte lastenverzwaring voor mensen die hun financiële verplichtingen zijn aangegaan op basis van bestaande regels.

[0:16:49] En we moeten ook niet doen alsof iedere huizenbezitter zwemt in het geld.

[0:16:52] Het NIEBUD wijst er dan ook terecht op dat de hypoteekrente aftrek voor veel huishoudens een belangrijk onderdeel is van wat zij elke maand aan woonlasten kunnen dragen.

[0:17:03] Maar tegelijkertijd moeten we wel eerlijk constateren hoe groot de vraagstimulering inmiddels is.

[0:17:09] In 2023 kostte de hypotheekrenteaftrek ongeveer 9,5 miljard euro tegen over 5,8 miljard aan huurtoeslag.

[0:17:19] Uiteindelijk is er maar één uitweg uit deze schaarste meer woningen en daar brengt het huidige beleid.

[0:17:26] Neem de woningbouwcorporaties.

[0:17:28] Corporaties bouwen inmiddels ongeveer 30% van alle nieuwbouwwoningen, maar kampen de komende tien jaar met een tekort aan de investeringsruimte van 31 miljard.

[0:17:38] Dan is het terecht dat het kabinet iets doet aan de fiscale posities van de corporaties, maar waarom stoppen we daar?

[0:17:44] Want ook private partijen hebben we keihard nodig om woningen te bouwen.

[0:17:48] Vier marktpartijen waarschuwen dat de Nederlandse renteaftrekbeperking voor private woninginvesteerders naar hun inschatting de bouw van sowieso 7500 woningen belemmerd.

[0:18:00] Voor corporaties wil het kabinet deze fiscale rem wegnemen, maar voor private investeerdert blijft die voorlopig bestaan.

[0:18:06] En dat is moeilijk uit te leggen, want een banklening waarmee een bedrijf 100 middenhuurwoningen bouwt is geen exotische belastingconstructie, dat is gewoon woningbouwfinanciering.

[0:18:17] En waarom gebruikt het kabinet de ruimte die Europa niet biedt, niet zo snel mogelijk voor alle partijen die aantoonbaar investeren in woningbouw?

[0:18:27] Waarom wachten tot 2029 als we die woningen vandaag nodig hebben?

[0:18:31] Voorzitter, hetzelfde probleem zien we bij de overdrachtsbelasting.

[0:18:35] We belasten investeringen en zijn verbaasd dat investering erachter blijven.

[0:18:40] Is de minister bereid serieus door te rekenen wat een verdere verlaging van de overdrachtsbelasting aan aantallen huurwoningen oplevert?

[0:18:49] En aan investeringsruimte.

[0:18:51] Niet alleen wat zo'n verlaging de schatkist op papier kost, maar ook wat extra bouw, transacties en verhuur de schat kist opleveren.

[0:18:59] En dan de bestaande huurvoorraad.

[0:19:02] Ik zie dat er een interruptie is van de heer Genwis-Christini.

[0:19:06] Voorzitter, ik vind het een leuke vraag van collega Vermeer.

[0:19:09] Dat brengt mij op een idee waar we het eerder ook over hebben gehad onderling.

[0:19:15] Die overdrachtsbelasting, een paar jaar geleden was die gewoon voor iedereen nog 6%.

[0:19:19] Toen zijn we gaan differentiëren.

[0:19:21] Starters een duwtje in de rug geven 0%, uiteindelijk de bovenkant naar 10,4%.

[0:19:26] Nu hebben we vier tarieven.

[0:19:28] 0, 2, 8, dat wordt 7 en 10, 4.

[0:19:33] Belastingdienst moet daar, ik weet niet hoeveel inspanning op richten om dat uit te voeren.

[0:19:36] Wat als we de boel weer uniformeren?

[0:19:38] Hoe kijkt de heer Vermeer daartegen aan of vindt hij het vooral luchtvriesrijk?

[0:19:44] Ja, ik weet niet waar het idee van luchtfietserij vandaan komt.

[0:19:49] Maar ik denk dat dat wel een prima idee zou kunnen zijn.

[0:19:53] En vooral krijgen we natuurlijk weer discussie over de hoogte van dat percentage.

[0:19:59] Maar als je 100.000 woningen per jaar bood, dan denk ik dat de overheidskast er ook zo'n beetje 50 miljard bij krijgt aan...

[0:20:10] aan btw en allerlei andere belastingen en loonheffingen en alles wat daarmee te maken heeft.

[0:20:16] Dus wij moeten echt eens een keer naartoe dat we niet alleen in dit land naar kosten kijken, maar ook naar wat investeringen in Nederland opleveren.

[0:20:24] Want anders dan gaan er nog meer bruggen kapot en worden er nog minder huizen gebouwd.

[0:20:30] Ik zie dat dat afdoende is, dus u kunt uw betoog vervolgen.

[0:20:34] En dan de bestaande huurvoorraad.

[0:20:37] Daar zien we inmiddels een ontwikkeling die BBB al langer vreest.

[0:20:40] Volgens vastgoedbelang zijn sinds begin 2022 tot en met het tweede kwartaal van 26 meer dan 122.000 private huurwoningen uitgepompt.

[0:20:51] Woningen die bij het vrijkomen van de huur worden verkocht.

[0:20:54] En dat is nogal wat.

[0:20:55] Iedere verkochte huurwoning kan natuurlijk een koopwoning voor iemand opleveren, maar voor de woningzoeker die die niet kan kopen verdwijnt daarmee wel weer de kans op een huurwinning.

[0:21:05] Dus vraag ik het kabinet hoeveel huurwoningen moeten er nog verdwijnen voordat het kabinent kan herkennen dat de stapeling van huurregulering, box 3 en fiscale lasten de huurmarkt definitief beschadigt.

[0:21:18] En daarmee kom ik ook op box 3.

[0:21:21] Het kan niet zo zijn dat we particuliere verhuurders enerzijds nodig hebben voor het woningaanbod en anderzijd een fiscaal regime optuigen waardoor verhuur steeds minder aantrekkelijk wordt.

[0:21:31] We hebben snel een stelsel nodig

[0:21:33] waarin daadwerkelijk rendement het uitgangspunt is en waarin normale kosten van verhuur fatsoenlijk worden behandeld.

[0:21:41] Uiteindelijk is de kern heel eenvoudig.

[0:21:43] We kunnen leencapaciteit blijven vergroten, kunnen subsidies blijven stapelen, we kunnen nieuwe doelgroepen aanwijzen die voorrang of ondersteuning krijgen, maar daarmee bouwen we geen enkel huis.

[0:21:55] Het CPB constateert bovendien dat er te weinig woningen zijn, omdat bouwen vaak niet mag of financieel onvoldoende oplevert.

[0:22:03] En NEPROM bijvoorbeeld wijst erop dat betaalbaarheidseisen, huurregulering, gemeentelijke programmering en kwaliteitseisen samenkomen met hoge bouw-, grond- en financieringskosten, waardoor vooral bij complexe projecten een onrendabele top kan ontstaan.

[0:22:18] Daarom wil het BBB een fundamentele omslag, minder beleid dat schaarste financiert,

[0:22:23] en meer beleid dat het aanbod vergroot.

[0:22:27] Dank u wel.

[0:22:37] Dat ik ooit in een vorige periode al geloof ik initiatief heb genomen om dit debat met elkaar te gaan houden.

[0:22:43] Voorafgaan door een rondeltafelgesprek.

[0:22:45] Nou dat is gewoon allebei gebeurd.

[0:22:48] Dus soms moet je even geduld hebben in de politiek.

[0:22:51] Maar gelijk maar, nou dat is het precies.

[0:22:54] Volkshuisvesting en fiscaliteit wordt hier naast de microfoon gezegd.

[0:22:58] Is nog steeds actueel sterker.

[0:23:00] Het is zeer fundamenteel.

[0:23:01] En we hebben het er heel vaak eigenlijk over.

[0:23:04] Maar dan spreken we in de commissie volksheidsvesting.

[0:23:09] En dan hebben we het over hunnie van de financiën.

[0:23:13] Die dan allerlei regels maken.

[0:23:15] En vervolgens spreken wij bij het belastingplan bijvoorbeeld.

[0:23:18] Ja, en dan is vrouw weer afwezig.

[0:23:20] En zo zijn we zomaar twee schepen die elkaar passeren in de nacht.

[0:23:23] Terwijl we wel allemaal opvattingen over elkaar hebben.

[0:23:26] En het grijpt ook enorm op elkaar in.

[0:23:28] En daarom ben ik blij dat de minister en de staatssecretaris...

[0:23:31] daar gebroedelijk en gezustelijk naast elkaar zitten, als één team en één taak.

[0:23:35] Kom er maar eens om in deze tijd.

[0:23:38] En dat we dit debat hebben.

[0:23:40] En ik gelijk mijn procedurevoorstel wat mij betreft maakt weer een jaarlijkse traditie van.

[0:23:44] En niet omdat het zo leuk is om te debatteren, dat vind ik ook, maar omdat het echt fundamenteel is.

[0:23:48] Want de fiscaliteit werkt op ongekende wijze in op volkshuisvesting.

[0:23:52] En de volkshuisfesting...

[0:23:53] staat voor gigantische opgaves.

[0:23:56] En als we dan iedere keer fiscaliteit eigenlijk een beetje op een ander speelveld bespreken en behandelen, ja, dat is eigenlijk niet zo goed.

[0:24:03] Dus dit is gewoon heel goed dat we dit debat met elkaar hebben.

[0:24:05] En ik hoop dat mijn collega's daar ook zo over denken.

[0:24:09] Nou, ik zie instemmende roffel, dus dat is fijn.

[0:24:12] En er zit echt een serieuze...

[0:24:15] Het is niet alleen omdat ik het leuk vind en interessant, want dat geef ik gelijk toe.

[0:24:19] Maar er zit eigenlijk iets fundamenteels onder.

[0:24:21] Wonen is een enorme ongelijkmaker geworden in onze samenleving.

[0:24:25] Volkshuisvesting is niet meer wat het geweest is eigenlijk.

[0:24:30] Als je kijkt naar onze volkshuisvesterlijke geschiedenis... die soms heel treurig was, maar ook zo prachtig is geweest.

[0:24:37] Bijvoorbeeld in de jaren twintig van de vorige eeuw.

[0:24:39] Dus je ziet wat we daar met elkaar teweeg hebben gebracht, dat had ook te maken met fiscaliteit.

[0:24:44] En nu zien we eigenlijk dat de volkshuisvestingsbeleid eerder heeft geleid tot wonen als ongelijkmaker, maar dat ons fiscale beleid dat eigenlijk verder aanjaagt als een katalysator

[0:24:59] eigenlijk fungeert om die ongelijkheid nog verder te vergroten.

[0:25:02] En als je dat nog eens combineert met het feit... dat we te maken hebben met een generatie 65-plussers... van wie ik hoop dat ze nog heel lang zullen leven en onder ons zullen zijn.

[0:25:11] Maar als die komen te overlijden, erfenissen gaan nalaten van heb ik jou daar?

[0:25:16] In tien jaar tijd is de vermogen van 65-plusers gegroeid... van 450 miljard naar 1000 miljard.

[0:25:24] En as je even nadenkt wat dat gaat betekenen voor de huizenprijzen...

[0:25:28] en wie er wel zometeen een kans heeft op een huis en wie niet, dan wordt het wel eens mij bang te moeden.

[0:25:34] Dus ik ben ook wel benieuwd hoe deze beide winstpersonen denken over de relatie tussen fiscaliteit en volksbevestiging, hoe dat op elkaar inwerkt en hoe het op elkaar ín zou moeten werken.

[0:25:44] En ik weet dat dit in dit, en dan stop ik al meneer Vermeer, dat in dit coalitieakkoord hypotheekrenteaftrek en eigen woningforfait apart zijn gezet, tussen haken, buiten haken zijn gezegd eigenlijk van dat kunnen we even niet.

[0:25:56] Aankomen, maar u weet net als ik, in heilige huisjes kun je niet wonen.

[0:26:01] Welke visie en stappen is dit kabinet wel bereid te zetten?

[0:26:06] Ik moest als voorzitter net eventjes op het allerlaatste moment inspringen.

[0:26:11] We hebben normaal een andere voorzitters, maar misschien heeft deze commissie geen voorzitten nodig, want de heer Grimwis regelde zijn eigen interrupties.

[0:26:18] Dus ik ga rustig koffie drinken en dan gaat de heere Vermeer interrumperen.

[0:26:24] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:26:25] Na allerlei Draghi-achtige analyses en zo wil ik eigenlijk gewoon weten wat de heer Grimwist nu concreet voorstelt.

[0:26:31] En eigenlijk hoor ik hem tussendoor een beetje zeggen dat hij de erf- en schenkbelasting wil verhogen.

[0:26:37] Hoe dat extra huizen op gaat leveren, ben ik zeer benieuwd naar.

[0:26:39] Maar ik ben nog meer benieuwt naar hoe de heere Grimwest dat uit gaat leggen aan die mensen die keihard gewerkt hebben, 30, 40 jaar lang.

[0:26:47] gespaard hebben, netjes afgelost hebben en dan nu weer vervalste woorden krijgen van de ChristenUnie.

[0:26:53] Maar dat geld gaan we even lekker afnomen.

[0:26:56] Kan de heer Grimmis daar iets duidelijker over zijn en niet alleen abstract een visionair verhaal houden?

[0:27:02] Maar nu ga ik wel even als voorzitter streng zijn, want er zijn natuurlijk genoeg fiscaliteitsdebatten.

[0:27:07] Ik wil er wel toe spitsen op volkshuisvestingen en fiscaliteit.

[0:27:11] Helder.

[0:27:12] Grimmies.

[0:27:13] Voorzitter, dank u wel.

[0:27:14] Ik ben blij dat u er bent.

[0:27:17] En dat geldt ook voor deze vraag van de heer Vermeer.

[0:27:21] Kijk, de Nederlandse Bank heeft al in 2020 een prachtige grafiek gemaakt waarin twee lijnen zichtbaar zijn, of drie.

[0:27:30] Dat is het woningtekort, dat is de woningwaarde en dat is die leencapaciteit, of de financieringscapaciteit.

[0:27:38] En we weten daaruit één ding.

[0:27:40] Niet het woningtekort bepaalt de woningprijs, maar de financieringsruimte van de woningeigenaar en de woninzoekende en de woonkoper.

[0:27:51] Die bepaald dat.

[0:27:52] En er zijn ook nog interacties tussen huren en koop.

[0:27:55] Als je dat beseft en dan nadenkt over de enorme muur aan geld die op ons afkomt...

[0:28:01] weet wat dat allemaal kan gaan betekenen voor de woningmarkten, voor de huizenprijs en voor de verdere ongelijkheid tussen de huurder en de koper en de outsider en de insider, dan is het waard om daar een analyse op los te laten.

[0:28:13] En daar ook zorg over te hebben en daar vragen over te stellen aan het kabinet.

[0:28:17] En dan inderdaad, wat moet je eraan doen?

[0:28:20] Kijk, ik ben niet van de partij van Hans Spekman die zegt nivelleren is een feest.

[0:28:24] Daar ben ik helemaal niet van.

[0:28:26] Maar ik weet wel dat als wij het blijven doen zoals we nu doen... en alle lasten afwentelen op werkenden en mensen die van een pensioentje leven... en niet bereid zijn naar de categorie kapitaalvermogen te kijken... dat het dan niet goed gaat met ons land.

[0:28:42] En ja, dan moet je ook durven kijken naar de erverschenkbelasting... naast naar de uitgaven van de overheid en ambtenaren, et cetera.

[0:28:49] Snap ik allemaal.

[0:28:50] Die ik overigens zeer waardeer.

[0:28:51] Maar die erverschenkbelasting, daar kunnen we een goed gesprek over hebben.

[0:28:55] En hoe je dat zou kunnen doen, daar heb ik ideeën over.

[0:28:57] Ik wil helemaal niet de wereld vragen.

[0:28:59] Ik stel helemaal geen hoge tarieven voor.

[0:29:02] Maar dat je daarna moet durven kijken.

[0:29:03] En nu halen we daar 4,5 miljard mee op.

[0:29:05] Al zou je daar maar 5,5 miljoen in inkomsten mee ophalen...

[0:29:08] Dan gun je nog steeds je kinderen en kindskinderen en andere verwanten al verre naast een fantastische erfenis.

[0:29:15] Maar dan gaan we iets eerlijker om, iets verder de verhouding verdelen tussen lasten op vermogen en lasten

[0:29:23] Als voorzitter wijs ik u allen erop natuurlijk dat er volgende week de algemene financiële beschouwingen zijn.

[0:29:30] Deze zullen ook gevolgd worden natuurlijk door het uitgebreide debat wat we jaarlijks organiseren over het belastingplan.

[0:29:36] Een aantal van u zal elkaar daar opnieuw treffen.

[0:29:39] Dus ik doe nogmaals de oproep om dit debat wel echt toe te spitsen op volkshuisvesting en fiscaliteit.

[0:29:45] Maar ik geef nogmaal het woord aan de heer Vermeer, daarna aan de Heer Vlag.

[0:29:49] Ja, voorzitter, want tussen neus en lippen door wordt de Nederlandse bevolking in het voorstel van de heer Grimwees even een miljard per jaar afgenomen.

[0:29:57] Maar ik heb een andere vraag.

[0:30:00] In theorie zou het zo kunnen zijn dat als je de leencapaciteit beperkt, dat dan vervolgens huizenprijzen gaan dalen.

[0:30:08] Dan moet de grondprijs ook nog gaan dalEN, moeten eigenlijk ook nog de bouwkosten gaan dalenen, moet alles gaan daleren.

[0:30:13] Maar stel dat dat allemaal lukt.

[0:30:00] In theorie zou het zo kunnen zijn dat als je de leencapaciteit beperkt, dat dan vervolgens huizenprijzen gaan dalen.

[0:30:08] Dan moet de grondprijs ook nog gaan daler, moeten eigenlijk ook nog de bouwkosten gaan daleren, moet alles gaan dalenen.

[0:30:13] Maar stel dat dat allemaal lukt.

[0:30:15] Ik heb hier in Den Haag één grote frustratie eigenlijk maar.

[0:30:19] En dat is dat er steeds parallele plannen zijn die elkaar tegenwerpen.

[0:30:24] Dus ik zou hier een directe voorwaarde aan willen stellen.

[0:30:27] En kan de heer Grimmers daarin meegaan dat voor...

[0:30:30] Elke 10.000 huizen die er dan daadwerkelijk gebouwd worden, dat er dan pas, als die gebouwd zijn, dat het dan pas iets aan leencapaciteit gebeurt.

[0:30:40] Voor elke 100.000 woningen bijvoorbeeld.

[0:30:43] De heer Gemmis.

[0:30:43] Zodat we niet en de leenkapaciteit verlagen en er toch geen huizen gebouwen worden.

[0:30:48] Ja, voorzitter.

[0:30:50] Meneer Vermeer heeft gewoon gelijk dat dit een rachtfijn samenspel is.

[0:30:54] En dat we, voor het weet, aan één knopje draaien en vervolgens de hele tent in de fik vliegt.

[0:30:59] Eigenlijk is dat wat de heer Vermear zegt.

[0:31:01] Maar dat is ook de reden waarom deze beide bewindspersonen samen zijn uitgenodigd om niet weer eens in hokjes en vakjes over volksbesvestiging of fiscaliteit te spreken, maar dat samen te brengen.

[0:31:10] Dus dat is één.

[0:31:11] En twee, ik denk niet zozeer dat je het moet hebben over zodanig de leencapaciteit verminderen dat de huizenprijzen gaan dalen.

[0:31:18] Het gaat alleen maar om minder meer.

[0:31:21] De huizenprijzen zullen waarschijnlijk blijven stijgen.

[0:31:23] Zeker met zo'n muur aan geld die eraan komt.

[0:31:26] Maar als je dat een beetje kan afremmen, dan kun je de ongelijkheid ook iets afremen.

[0:31:31] En het gaat niet om een lastenverzwaring.

[0:31:32] Het gaat erom dat je dat geld wat je elders ophaalt in het domein, dan niet bij werkenden hoeft neer te leggen.

[0:31:37] Wat nu in die vrijheidsbijdrage van het kabinet gewoon op een vrij geniepige wijze gebeurt.

[0:31:41] Met de inflatiecorrectie niet toepassen in de inkomstenbelasting.

[0:31:44] Dus het is niet zo zwart-wit als de heer Vermeer stelt.

[0:31:46] Maar hij heeft wel gelijk met het punt.

[0:31:48] Dit vers eist een rachtfijn samenspel, want voor je het weet neem je weer een geïsoleerde maatregel en zijn we verder van huis.

[0:31:55] Dan ga ik naar de heer Vlag, SGP, voor een interruptie.

[0:31:58] Ja, voorzitter.

[0:31:59] Ik ga het ook over de erfbelasting, maar ik beloof dat ik dat in verband breng met de woningmarkt.

[0:32:03] Want het is al lang bekend dat de heer Grimwis met dit toch niet bepaald Calvinistische idee rondloopt.

[0:32:09] En spaarzaamheid eigenlijk meer wil gaan afstraffen.

[0:32:15] De generatie die het soms moeilijk heeft gehad met een klein pensioentje.

[0:32:19] En dan toch dankzij de gestegen huizenprijzen iets moois kunnen nalaten.

[0:32:22] En hun kinderen daar een deel van wil ontnemen.

[0:32:25] Maar waar mijn vraag zit is toch meer op welke wijze dat de heren.

[0:32:30] ...Grimmis dat in verband bracht met de woningmarkt.

[0:32:32] Want hij koppelde daaraan door te zeggen van... ...ja, straks kunnen mensen door die erfenissen die ze krijgen wel een woning betalen en andere niet.

[0:32:41] Het is toch zo gemiddeld genomen dat de meeste mensen pas een erfenis krijgen als ze een jaar of zestig zijn.

[0:32:46] En misschien al wel in hun laatste bijna afbetaalde woning wonen.

[0:32:49] Dus ik zie de relatie niet met het kunnen krijgen van een woningen als je een hogere erfenisse krijgt.

[0:32:55] Helder Grimmis, ChristenUnie.

[0:32:57] Ja, ik begon slechts over erfenissen in een antwoord aan de heer Vermeer.

[0:33:00] Dus het was niet de hoofdlijn van mijn verhaal.

[0:33:02] Maar ik weet dat de heervlag mijn zeer Calvinistische interview heeft gelezen... vanochtend in het Nederlands Dagblad.

[0:33:09] Daar heb ik er wat over gezegd.

[0:33:10] En ik denk dat dat in alleszins een zeer gemeenschapsgezind verhaalt.

[0:33:15] Dus dat er wat meer op te zeggen is.

[0:33:16] Maar voorzitter, dan doen we buiten deze zaal bij de borrel.

[0:33:22] De relatie is er natuurlijk wel degelijk.

[0:33:26] Want...

[0:33:27] Even alle gekheid op een stokje, maar de ongelijkheid tussen huurders en kopers.

[0:33:33] Die zal er zijn en die zal er altijd zijn.

[0:33:35] Dus die kunnen we niet wegpoetsen, dat wil ik ook niet.

[0:33:37] Nivelleren is geen feest, nogmaals.

[0:33:39] Maar ook, en inderdaad de erfenis gaat vaak naar een oudere generatie die al woont.

[0:33:46] Maar toch, de tweede ordeneffecten daarvan zijn wel voordelig voor de daaropvolgende generatie.

[0:33:53] Als jij opgroeit in een netwerk waar een eigen huis is...

[0:33:56] heb je als het ware een stevige financieel netwerk waar je makkelijk op kunt terugvallen dan als jij opgroeit in een omgeving waar dat het niet is, met een huurwoning.

[0:34:06] Dus er zijn wel degelijk allerlei tweede-orde-effecten en bovendien gaan erfenissen niet alleen naar de eerstvolgende generatie, maar soms ook rechtstreeks naar de kleinkinderen die nog wel op zoek zijn naar een huis.

[0:34:16] Maar nogmaals, ik gun iedereen een erfenis, maar als we de lasten in dit land alleen afwentelen op werkenden en niet bereid zijn te kijken naar andere bronnen van belasting...

[0:34:26] Terwijl we allemaal op school hebben geleerd dat belastingen op vastgoed en belastungen op erfenissen veel minder schadelijk zijn voor de economie dan belastningen op werken en belasting op winst.

[0:34:36] Nou, dan vind ik dat we geen knip voor onze neus waard zijn.

[0:34:39] Dus vandaar dat ik denk, je moet ook eerlijk dit verhaal op tafel durven te leggen bij deze.

[0:34:44] En de wisselwerking met de woningmarkt is er wel degelijk.

[0:34:46] Maar ik ben ook heel benieuwd hoe onze bewindspersonen daartegen aankijken.

[0:34:50] Vlag.

[0:34:51] Nou voorzitter, ik heb ook wel respect voor de moed die de heer Grimmes heeft om hier zo voor op te komen.

[0:34:56] Arjen Lubach en Jesse Klaver vindt verder niemand in Nederland dit een goed idee.

[0:35:01] Dus ik heb daar wel respect voor.

[0:35:03] Tegelijkertijd denk ik dat het wel erg gezocht is om de erfbelasting en de hoogte daarvan... ...in relatie te brengen tot de woningmarkt.

[0:35:10] Als we onze toevlucht moeten nemen tot tweede-orde-effecten die maar zeer discutabel zijn... ...denk ik dat dat heel lastig aan te tonen is.

[0:35:18] En ook als het gaat om onze giftenfaciliteiten, zijn we al van een jubelton naar slechts een derde daarvan gegaan.

[0:35:24] Ik heb zelf kinderen in de leeftijd waar ik dus...

[0:35:26] te maken krijgen met dit soort vragen en dan is het zeer frustrerend om te zien hoe dat eigenlijk beknot is.

[0:35:32] Komt u tot de vraag?

[0:35:34] Nou, ik zou de heer Grimmes in overweging willen geven om dit nog eens een keer goed te doordenken.

[0:35:41] Voorzitter, dat zal ik doen.

[0:35:43] En we gaan niet helemaal uitdiscussiëren hier... want ik denk dat ik niet alleen een steekhoudende analyse heb... maar daar ook politiek fatsoenlijke punten aan weet te koppelen... zonder mensen het vel over de neus te trekken.

[0:35:55] Dat is één.

[0:35:55] En twee...

[0:35:58] Nee, laat ik het daar denk ik maar bij laten, anders wordt het te lang.

[0:36:01] U zult de vernenige broedersstrijd elders voortzetten en u kunt nu uw betoog vervolgen.

[0:36:05] Nee, maar wij waarderen elkaar zeer, voorzitter.

[0:36:07] Dat is nog niet gebleken, maar u kunt uw betoon voortzetten.

[0:36:11] Misschien worden we het nog wel eens eens.

[0:36:14] Ik ga eens even door.

[0:36:15] Over die gelijkheid tussen huurder en koper heb ik eigenlijk al het een en ander gezegd.

[0:36:20] In de fiscaliteit een van de grote issues, waarbij op dit moment de mensen die hun toevoeglijst moeten zoeken tot de middenhuur en de vrije sector, jong zijn en zich een weg op die woningmarkt proberen te banen.

[0:36:34] En nog outsider zijn, ja het is bijna een woestijntocht.

[0:36:37] Maar juist zodra je insider bent heb je weer allemaal belangen bij het in stand houden van regels.

[0:36:42] Ik vind dat we door het outsider-insider-outsider probleem moeten durven heenbreken.

[0:36:47] En ja, daar ontmoet de volkshuisvesting de fiscaliteit.

[0:36:49] En ik ben heel erg benieuwd hoe deze bewindspersonen daar tegenaan kijken en wat voor weg vooruit zij zien.

[0:36:56] Dan ga ik nog even naar box 3.

[0:36:57] Voordat u overgaat naar een nieuw onderwerp, de heer Nobel, VVD, wil u interrumperen.

[0:37:02] Ja, voorzitter, want aan de ene kant is het de fiscaliteit en aan de andere kant, dat gaf ik ook namens de VVDA al aan in mijn betoog, het zijn ook de vele huurregels die we de markt hebben opgelegd, waardoor uiteindelijk het verhuren van een middenhuurwoning gewoon niet meer aantrekkelijk is.

[0:37:15] U heeft zelf destijds ervoor gezorgd, mede met een heel deel van de Kamer... dat u achter uw initiatief wist te scharen... dat huurcontracten permanent moesten zijn.

[0:37:27] Bent u bereid om dat standpunt te herzien... gewoon omdat we de effecten daarvan nu op de markt zien?

[0:37:33] En geen miskrijft u niet?

[0:37:34] Voorzitter, dat is geen fiscale vraag, maar wel een woonvraag.

[0:37:37] En die ben ik gaande bereid te beantwoorden.

[0:37:39] We hebben voor 2016 ongeveer 90 jaar lang...

[0:37:45] vaste huurcontract als norm gehad in Nederland.

[0:37:49] Met bijna geen uitzonderingen.

[0:37:50] Vanaf 2016 kwamen er uitzonderingen plus een regulier tweejarig tijdelijk contract.

[0:37:58] Dat is ons verkocht door de toenmalige minister Blok.

[0:38:03] Dat is echt een uitzondering.

[0:38:04] Die gaat maar zeer weinig ingezet worden.

[0:38:06] Maar dat is een soort van om frictieleegstand tegen te gaan en wat probleempjes te verhelpen.

[0:38:11] Binnen no time was het een zeer veel gebruikte contractvorm.

[0:38:15] Met als gevolg dat zeer vele mensen als een soort nomaden door de stad moesten trekken.

[0:38:19] En nooit hun leven echt konden opbouwen, want binnen twee jaar moesten ze weer vertrokken zijn.

[0:38:23] Zo bouw je geen samenleving.

[0:38:25] En ja, dus hebben wij de vaste huurcontracten weer als norm gemaakt met de meerderheid van de Kamer.

[0:38:31] Met dat verschil dat er een heel aantal uitzonderingen die voor 2016 niet bestonden, nu nog wel bestaan.

[0:38:36] Namelijk bijvoorbeeld jongerencontract voor vijf jaar.

[0:38:39] En mijn punt is, ja je moet altijd kijken of het beter kan.

[0:38:44] En ik ken voorbeelden bijvoorbeeld van soorten woningen.

[0:38:47] Bijvoorbeeld boven een winkellaag of pastorieën die tijdelijk leeg staan waar we moeten proberen iets te doen.

[0:38:52] Maar het kernprobleem daarbij is

[0:38:54] dat je niet zomaar op categorieën woningen uitzonderingen kunt bouwen.

[0:38:59] En dat is de zoektocht, meneer Nobel.

[0:39:01] En die zoekdocht ben ik bereid met u te maken.

[0:39:03] De heer Nobel wil daar nog op door.

[0:39:05] Voorzitter, ik denk dat het goed is om daar wel iets aan toe te voegen.

[0:39:09] U gaf aan van we zagen in het verleden dat op een gegeven moment hele kortdurende contracten met exorbitante hoge huren aan de orde waren.

[0:39:16] Maar dat kan helemaal niet meer, want we hebben de huren gereguleerd.

[0:39:20] Dus we kunnen volgens mij best gaan kijken naar drie- of vijfjarige huurcontracten, waardoor de bakker die wellicht met pensioen gaat denkt... Ja, de vraag is helder.

[0:39:29] Voorzitter, mag ik wel even mijn vraag afmaken?

[0:39:31] Ik vind het best interessant om die woning te verhuren.

[0:39:33] En bent u het met mij eens dat een bakker niet zijn woning gaat verharen vlak voordat hij met pensieun gaat, als dat met een permanente contract is?

[0:39:39] Helder.

[0:39:40] De heer Genwis, Christine.

[0:39:41] Voorzitter, van oudsher gaat in dit land huurrecht voor dat de huurder mag blijven wonen voor het recht van de eigenaar.

[0:39:51] Ik vind dat de heer Nobel te snel over het belang heen gaat van de huurders die niet alleen een woning zoekt, maar ook een stabiel leven wil opbouwen, een gezin wil stichten, et cetera.

[0:40:02] En dat is eigenlijk in het tijdelijk contractbeleid van Stef Blok helemaal misgegaan.

[0:40:08] Ik heb net al aangegeven dat ik me categorieën woningen kan voorstellen, waar je nog eens heel goed kan kijken, kunnen we daar echt niet een uitzondering op maken?

[0:40:16] Maar alsjeblieft, die erfenis van de jaren 2016, 2000, wat was het, 2025, van die tijdelijke contracten, daar wil ik niet naar terug.

[0:40:25] Ik wil het vaste contract als norm.

[0:40:28] De heer Nobel, derde poging.

[0:40:31] Voorzitter, ik denk dat het wel goed is om ook...

[0:40:33] Iedere minister heeft zijn eigen uitdagingen.

[0:40:35] En ten tijde van Stef Blok was dat een gigantische woningcrisis... waarin de woningen gewoon helemaal niet verkocht werden.

[0:40:40] Ten tijden van Hugo de Jonge waren dat exorbitante huren op de huurmarkt.

[0:40:44] En deze minister probeert er denk ik alles aan te doen om 100.000 woningen te realiseren.

[0:40:48] Dus alles in zijn tijdsgeest.

[0:40:50] Maar ik kom terug op de vraag, de huren zijn gereguleerd.

[0:40:52] Dus waarom bent u bang dat uiteindelijk nu mensen met exorbutante horen te maken gaan krijgen... als we met tijdelijke huurcontracten gaan werken?

[0:41:00] Ik snap het gewoon niet.

[0:41:01] De aanvangshuren zijn nog niet zo goed gereguleerd.

[0:41:06] Dus het wisselmoment is nog steeds een moment waarop een flinke huursprong gemaakt kan worden.

[0:41:13] Dat was namelijk ook de praktijk in de tijd van Blok.

[0:41:16] Dus niet zozeer de huurverhogingen tijdens de rit, maar de sprong voordat de rit begon in een huurhuis.

[0:41:25] Dat is nog niet helemaal opgelost.

[0:41:27] Ja, alleen in het geregulere segment.

[0:41:29] Maar we weten dat het

[0:41:30] Dat er ook een heel groot segment is boven dat gereguleerde segment.

[0:41:33] En meneer Nobel, het gaat eigenlijk iets voorbij de fiscaliteit en volksgezondheidsvesting.

[0:41:38] Maar ik ben nogmaals gaarne bereid te kijken naar welke uitzonderingen er gemaakt zouden moeten worden.

[0:41:44] Wat goed is voor onze samenleving, anonu met de huidige uitdagingen.

[0:41:48] Maar alsjeblieft, laten we niet de kind met het badwater weggooien en het vaste huurcontract weer op de helling zetten.

[0:41:55] En dat hebben we namelijk in 2016 onbedoeld wel gedaan.

[0:41:58] Lees de evaluatie en maar op na.

[0:42:01] Ik wil wel echt graag verder met het debat.

[0:42:04] U mag nog één keer, maar ik let ook op de klok... omdat we een eindtijd hebben.

[0:42:09] De heer Nobel.

[0:42:10] Kijk, voorzitter, ik denk dat het eerlijke verhaal wel is... dat het aantal woningen wat niet gereguleerd is... heel beperkt is.

[0:42:17] En als je dan in die vrije sector terechtkomt...

[0:42:19] Zijn dat dan de mensen waar de heer Grimwis zich zorgen om maakt?

[0:42:22] Mensen die 2, 2.500 euro huur per maand kunnen betalen.

[0:42:25] Dat zijn toch niet de mensen.

[0:42:26] Waar we het dan met elkaar over moeten hebben.

[0:42:28] De woningmarkt is een ecosysteem.

[0:42:30] En op dit moment zien we dat de middenhuurwoningen.

[0:42:33] Juist voor de mensen die misschien de sociale huurwoning willen verlaten.

[0:42:36] Of die daar niet voor in aanmerking komen.

[0:42:38] Dat dat segment volledig verdampt is.

[0:42:40] Wie bent u nu aan het beschermen?

[0:42:42] Vraag ik via u voorzitter aan de heere Grimwest.

[0:42:46] Voorzitter, maar nu keert de heer Nobel weer terug naar het algemenere punt.

[0:42:51] En dat punt kwam tijdens de ronde tafel ook op tafel.

[0:42:54] Waar komt het nou precies door dat we zoveel woningen aan het verliezen zijn in het middensegment?

[0:42:59] En dat was een combinatie van de wet betaalbare huur en vooral box 3.

[0:43:02] Waarbij je nog verder kunt specificeren in de grote steden.

[0:43:05] Is de wet metaalbare puur dominant?

[0:43:09] In de rest van het hele land is box 3 dominant.

[0:43:13] Ik zou zeggen, voorzitter, tegen meneer Nobel, doe er wat aan.

[0:43:16] En als het gaat om... Sorry?

[0:43:22] Er wordt wat gemopperd hier rechts van mij.

[0:43:27] Wat wou ik nou zeggen?

[0:43:28] Nou ben ik hem kwijt.

[0:43:28] In ieder geval, het punt is dat ik nu naar box drie ga.

[0:43:32] Voorzitter mag dat?

[0:43:36] Ja, gaat u verder met uw betaling.

[0:43:38] Vox 3.

[0:43:38] Voorzitter, als er nog een interruptie is, dan hoor ik het wel.

[0:43:41] Kijk, wat ik de heer Nobel gelijk toegeef, en ook mijn collega's, is dat er op dit moment een gigantische spanning is tussen betaalbaar wonen en een billig rendement kunnen boeken als verhuurder.

[0:43:54] Dat is echt een enorm probleem.

[0:43:56] Dat zijn twee kanten van dezelfde medaille.

[0:43:58] En als je alleen maar op de betaalbaarheid duwt en drukt, voor je het weet verlies je dan billig rendement uit het oog.

[0:44:05] En raken we betaalbare huurwoningen kwijt bij de vleet.

[0:44:10] Dat wil je niet als samenleving, dat wil je ook niet als politiek.

[0:44:14] En daarom is mijn verzoek ook aan de minister, want we zitten in een soort box 3-inpassen, en aan de staatssecretaris eigenlijk vooral, om toch kost wat kost doorbraak op box 3 te forceren.

[0:44:27] Want een jaar uitstel, nog een jaaruitstel is voor de vastgoedbelegger in box 3 echt heel slecht verhaal.

[0:44:36] En er is heel eenvoudig uit te komen, zeg ik ook tegen meneer Nobel, van oké, als je dan in één keer naar vermogenswinst wil vooraandelen, prima.

[0:44:43] Kun je aanpakken door te dekken uit constructies, box 2 en ook erverschenkt.

[0:44:48] Dat zou ik niet nog een keer uitlokken.

[0:44:49] Maar je kunt dus heilige huisjes omver gooien om iets wat goed is voor Nederland te bereiken.

[0:44:55] En mijn enige vraag ten slotte is, is het uitvoerbaar en controleerbaar per 2028?

[0:45:00] En overdrachtsbelasting hoop ik dat de minister...

[0:45:03] Ik ga naar een interruptie van de heer De Hoop van Pro.

[0:45:08] Ja, voorzitter.

[0:45:10] Allereerst ben ik het zeer eens met de heer Griemis dat het een goed initiatief is om dit debat te voeren.

[0:45:15] Dus ook mooi dat hij dat in de commissie genomen heeft.

[0:45:17] In een interruptiedebatje wat hij eerder voerde met een van de collega's had hij het over het uniform trekken van het OVB.

[0:45:24] En ik was benieuwd of hij nog verder toe kan lichten hoe hij dat voor zich ziet.

[0:45:28] Genis.

[0:45:30] Tot ziens, meneer Vermeer.

[0:45:32] Nou, dank u wel, m'n heer De Hoop.

[0:45:33] En dat was eigenlijk de laatste vraag die ik eigenlijk nog door de voorzitter heen aan de staatssecretaris probeerde te stellen.

[0:45:38] Dat was niet zo netjes bij deze excuus.

[0:45:42] Maar m'ne heer de Hoop, hoe ik dat voor me zag... Nou, ik dacht...

[0:45:46] Ik heb natuurlijk na zitten denken, oh, het eigenwoningforfait en de hypotheekrenteaftrek zijn een beetje buiten haken gezet in dit coalitieakkoord.

[0:45:55] En ik zit altijd na te denken, hoe kunnen we het nou een beetje eenvoudiger maken?

[0:45:59] Want we maken de belastingen zo vaak ingewikkelder.

[0:46:01] Ook die hele box 3 en WWF-wetwerkelijk rendement, of het nou op aanwas is of op winst, het is mega ingewickeld met straks duizend ambtenaren per jaar.

[0:46:10] En die overdragsbelasting zit er weliswaar geen duizenden ambtenbaren per jaar aan, maar wel meer dan vroeger toen het één tarief was, namelijk 6%.

[0:46:16] En ik heb laten uitrekenen van wat zou het nou betekenen als je het uniformeert.

[0:46:21] Nou, als je alle tarieven gelijk trekt, zou je uitkomen op een tarief van 2,7%.

[0:46:27] Dus geen startersvrijstelling meer, maar ook geen 10,4% meer.

[0:46:31] En als je de startersvrije stelling zou handhaven, zou u uitkopen tot...

[0:46:35] Op 3,6 procent.

[0:46:37] En mijn vraag aan de staatssecretaris zou zijn, zit daar nou muziek in?

[0:46:41] Is dat uitvoerbaar?

[0:46:42] Wat zou het ook besparen bij de Belastingdienst?

[0:46:44] En is dat inderdaad alleen een draaiende tariefknop en kunnen we dat per 1,27 doen?

[0:46:50] Of moet dat zorgvuldigheidshalf in 28?

[0:46:52] Dat zijn zo wat gedachten.

[0:46:53] Maar mijn voorspel is dus niet nu om één keer door te stoten.

[0:46:56] Ik wil eerst de consequenties hiervan wel goed in beeld hebben.

[0:46:58] Maar hier komt het idee een beetje vandaan.

[0:47:01] Dank.

[0:47:02] Dan heb ik toch twee zorgen die ik aan de heer Grimwis voor wil leggen.

[0:47:06] Want wij zijn het best vaak eens als het gaat over volkshuisvesting, maar ik merk dat ik hier toch de andere kant uit neig.

[0:47:10] En die twee zorges zijn allereerst dat er een duidelijk verschil zit tussen mensen die zelf in een woning wonen of mensen die een woningen verhuren.

[0:47:18] Dat het wat mijn fractie betreft logisch is dat daar een verschil van tarief is.

[0:47:23] En het tweede punt is, de OVB geldt bijvoorbeeld niet bij nieuwbouw.

[0:47:27] Dus de vraag is hoe effectief is deze maatregel nou als het niet daadwerkelijk voor nieuw bouwen bijvoorbeeld zorgt.

[0:47:34] En dat je hier dus mee de gewone koper die zelf in het huis woont best wel harder raakt ter positieve van de mensen die een woning verhuren.

[0:47:42] En is dat nou de bedoeling?

[0:47:44] Dank u wel de heer Grimmis.

[0:47:46] Voorzitter, ik snap die vraag en daarom is het ook nog geen voorstel, maar meer een idee van hoe zou dat uitpakken.

[0:47:52] Maar ik vind wel dat als wij iedere dag met elkaar klagen over de hoeveelheid regels in Den Haag en hoe ingewikkeld we het hebben gehad met onze celsus, je wel af en toe...

[0:48:02] maatregelen op tafel moet durven leggen die niet alleen maar leuk zijn, maar ook ergens pijn doen, omdat je anders nooit tot een uniform tarief komt zoals in deze.

[0:48:09] Dat is één.

[0:48:10] En twee, wij hebben een probleem op dit moment met de investeringsbereidheid in betaalbare huurwoningen en in betaaldere woningen en om ze aan te houden.

[0:48:22] En het heeft deels te maken met dat wij met bijvoorbeeld de overdragsbelasting, maar ook met andere regels, in de wet betaalbare huur hadden we het net over, het wel heel erg duur maken om een woning te verhuren.

[0:48:36] Nou, als het dan inderdaad zo is dat dit een voordeeltje oplevert voor particuliere verhuurders,

[0:48:42] dan had ik tien jaar geleden met de heer De Hoop gezegd, moeten we niet doen.

[0:48:46] Want die gasten profiteren hartstikke van lage rente en jagen de prijs van het vastgoed op.

[0:48:51] Dat was toen zo.

[0:48:52] En nu is de situatie echt anders.

[0:48:55] En dan vind ik het best wel reëel om commerciële verhuurders ook een lagere overdragsbelasting te gunnen.

[0:49:01] Dus ik vind het zo gek nog niet om het in dat kader ook te bezien.

[0:49:05] En daar verschillen dan misschien de fracties van Pro en ChristenUnie van opvatting.

[0:49:10] Omdat wij denken dat we die balans...

[0:49:11] Van een betaalbare huur en een willeke verhuur.

[0:49:15] Waar je ook enige elementen op kunt maken.

[0:49:17] Er staan nog een paar vragen voor u klaar.

[0:49:18] Dus u heeft straks nog mogelijkheden om te beantwoorden.

[0:49:21] Eerst de hoop en daarna ga ik weer naar Nobel.

[0:49:23] De hoop.

[0:49:24] Ja, voorzitter, dan toch afrondend.

[0:49:25] Want ik denk dat we vooral moeten kijken naar maatregelen die ook netto woningen toevoegen.

[0:49:29] En dat dat dan toch echt iets anders is dan een woning bezitten en die verhuren.

[0:49:32] Maar misschien verschillende heer Grimwiss en ik daarvan.

[0:49:35] van inzicht.

[0:49:35] En het tweede wat ik echt zou willen voorkomen is dat de maatregelen die we treffen voor verhuurders dan weer te kosten gaan voor gewone mensen die net een huis hebben kunnen kopen en die dan een hoger tarief krijgen.

[0:49:47] En daar zit mijn angst een beetje, vandaar ook de interruptie aan de heer Grimmis en ik hoop dat hij dat ook mee wil nemen.

[0:49:52] Wilt u dat meewegen?

[0:49:53] Zeker, voorzitter.

[0:49:55] Je duwt de leencapaciteit van de starter op de woningmarkt daarmee.

[0:49:59] Als je het echt helemaal zou uniformeren iets omlaag.

[0:50:02] Tegelijkertijd vertaalt zich dat ook weer door in een iets lagere prijs van die starterswoning.

[0:50:07] Alleen dat ene effect treedt misschien niet op dezelfde dag op als het andere.

[0:50:10] En dat is altijd de intertemporele effect waar je rekening mee moet houden.

[0:50:17] Maar dan roep ik ook de heer De Hoop andersom op.

[0:50:20] Kijk ook naar de voordelen.

[0:50:22] Helder, dat was een mooi kort antwoord de heer Nobel VVD.

[0:50:25] Het kan eigenlijk wel kort voorzitten.

[0:50:27] Kijk, als er wordt gesproken over een lage overdragsbelasting, dan gaan bij mij de oren gespitst en dan gaat u me snel in uw zijde vinden.

[0:50:33] Maar ik was inderdaad ook enigszins bezorgd over die starter op de koopmarkt.

[0:50:37] Daar heeft u eigenlijk al antwoorden gegeven.

[0:50:39] Maar het is altijd leuk als meneer De Hoop en ik elkaar een keer vinden in een debat.

[0:50:42] Dus dat is dan in ieder geval vandaag al een keer gebeurd.

[0:50:45] En wilde heer Grinwis nog dat rondgenootschap?

[0:50:49] Ja, maar meneer Dobel.

[0:50:50] Kijk, wat ik hier weer een beetje proef.

[0:50:52] En zo ken ik de VVD wel vaker.

[0:50:55] Het is allemaal interessant als het een bepaalde kant op gaat.

[0:50:58] De kant van de belegger of de kant van...

[0:51:01] Het wordt voor iemand dan een lagere overgasbelasting.

[0:51:04] De rekening moet betaald.

[0:51:06] En ik vind dat je gewoon in de politiek ver moet zijn over welke keuzes we hier bespreken en wat de consequenties zijn van de keuze.

[0:51:12] Niet alleen de ene kant moeten benadrukken en voor de andere kant even de andere kanten opkijken.

[0:51:15] Voor de andere hand van de medaille.

[0:51:17] Ja, en dat beproef ik toch wel een beetje ook in deze oproep van meneer Nobel.

[0:51:21] Want in één keer is hij het eens met Pro.

[0:51:23] En dat is meestal niet goed als VVD en Pro het samen eens zijn.

[0:51:27] Ja let op uw zaak.

[0:51:28] Let op uw portemonnee.

[0:51:31] Dank u wel, heer Grimwits, namens de ChristenUnie.

[0:51:34] Dat is een mooie cliffhanger, want we gaan nog naar andere sprekers luisteren en ik hoop dat u daar aandacht voor heeft.

[0:51:39] Ik geef het woord aan de heer Van Leijen.

[0:51:41] Hij spreekt namens fractie van D66.

[0:51:43] Als ik enige rust in de zaal mag.

[0:51:46] Dank u.

[0:51:46] Ja, dank je wel, voorzitter.

[0:51:47] Wat een genot om de heere Grimwest te aanschouwen in zijn natuurlijke habitat.

[0:51:51] Voorzitter, iedereen verdient een fijn thuis.

[0:51:54] De Nederlandse woningzoekenden verdienen investeringen.

[0:51:57] De miljoenennote laat zien dat we dat ook doen.

[0:51:59] Met investering van bijna een miljard in grootschalige woningbouwlocaties.

[0:52:03] Honderden miljoenen in echte studentenhuizen en passende ouderhuisvesting.

[0:52:08] En miljarden voor de bouw van betaalbare woningen met de realisatiestimulans en de woningbauwimpuls.

[0:52:13] Maar we hebben ook private investering nodig.

[0:52:15] Want er is per jaar 40 miljard nodig aan investering in onze woning.

[0:52:20] Dat kan de overheid niet alleen.

[0:52:22] Vandaag wil ik daarom bij drie punten stilstaan.

[0:52:24] Het bouwen van meer sociale huur, het bouwen meer huurwoningen voor onderwijzers, politieagenten en verpleegkundigen en duidelijkheid voor bestaande woningen.

[0:52:35] Voorzitter, we kunnen de komende jaren 22.000 extra sociale huuurwoningen bouwen voor al die woningzoekenden.

[0:52:41] Door het vrijstellen van ATAT kregen woningcorporaties 6 miljard extra investeringsruimte om te investeren in het verduurzamen en het bouw van woningen

[0:52:49] Vanaf 2028 scheelt een dat 450 miljoen aan belastingen per jaar.

[0:52:54] Belastingen verlagen om sociale huur te bouwen.

[0:52:58] Ik denk dat ik daar wel mijn collega's op rechts als op links blij mee kan maken.

[0:53:03] Vanafs de zomer van 2028 krijgen corporaties ook de mogelijkheid om veel meer te investeren in middenhuur.

[0:53:09] Maar dat moeten we nu wel goed regelen.

[0:53:12] Vandaar de volgende vragen.

[0:53:13] Kunnen de bewindspersonen toelichten welke stappen nu nog moeten worden gezet om in 2028 de ATAT-uitzondering uit te voeren?

[0:53:21] Op welke manier kan wettelijk worden geborgd dat woningcorporaties vanaf 2028 hun belastingdruk zien dalen, zodat ze dit nu al kunnen meenemen in investeringsbeslissingen?

[0:53:31] En natuurlijk ben ik ook benieuwd naar de voortgang op de uitwerking van de nieuwe Europese staatssteunregels.

[0:53:38] Voorzitter, er worden ook nodige extra maatregelen voor middenhuur getroffen.

[0:53:42] De overdragsbelasting wordt verlaagd naar 7%.

[0:53:46] Er komt 100 miljoen per jaar bij aan object-subsidie voor middehuur.

[0:53:49] En overbodige lokale regels worden geschrapt.

[0:53:52] En ja, er is meer nodig.

[0:53:55] We moeten kapitaal aantrekken voor de bouw van betaalbare huurwoningen.

[0:53:58] In 2022 kwam 30% van alle investeringen uit het buitenland.

[0:54:03] Het afgelopen jaar was dat maar 1%.

[0:54:06] Want investeringen van pensioenfondsen van bijvoorbeeld Duitse of Canadese leraren worden ontmoedigd.

[0:54:13] Zij moeten een jarenlang proces door om te bewijzen dat ze vergelijkbaar zijn met Nederlandse pensioenfondsen.

[0:54:18] En het is goed nieuws dat het kabinet die regels wil versimpelen.

[0:54:21] En wat D66 betreft doen we dat zo snel mogelijk.

[0:54:25] Wanneer kan het kabinent duidelijkheid geven over deze versimpeling?

[0:54:28] Kan worden aangesloten bij de Europese definitie van pensjoenfondsten om de regels te versimpelden

[0:54:33] En uit heel Europa investeringen aantrekkelijk te maken.

[0:54:37] En er is een interruptie op dit punt.

[0:54:39] Bent u bij het einde van uw vraag over de pensioenfondsen?

[0:54:42] Ja.

[0:54:43] Helder, de heer Nobel, VVD.

[0:54:45] Voorzitter, ik heb twee vragen.

[0:54:47] Aan de ene kant hoorde ik de heur Van Leijen namens D66 ook over de objectsubsidie.

[0:54:51] Deelt u de zorgen die de VVd ook heeft over na 2033?

[0:54:55] Dat is de eerste korte.

[0:54:59] Van Leiyen.

[0:55:00] Ja, voorzitter.

[0:55:01] Volgens mij staan we voor een meerjarige opgave...

[0:55:03] En moeten we absoluut ook langer naar de horizon kijken.

[0:55:07] Dit is denk ik een heel goed begin.

[0:55:08] Ik denk dat dit heel erg gaat helpen.

[0:55:10] En we moeten natuurlijk stappen blijven zetten.

[0:55:12] Noble VVD.

[0:55:14] Oké.

[0:55:15] En we hebben een mooie interview samengegeven... met nog een aantal andere collega's in het vakblad.

[0:55:20] Wie kent het niet?

[0:55:21] Bouwbelang.

[0:55:22] Dat is weliswaar niet de Telegraaf of willekeurig andere landelijke kranten.

[0:55:25] Ik zie mevrouw Steen ook springen van, ja, daar stond ik ook in.

[0:55:28] Dat klopt.

[0:55:29] En ik hoorde de heer Van Leijen namens D66 zojuist zeggen van... ja, er zijn extra stappen nodig.

[0:55:36] Maar in dat interview geeft de heere Van Leiyen aan... dat hij na aanloop van het actieplan...

[0:55:41] eigenlijk niet specifieke punten mist.

[0:55:43] Dus ik vroeg me af of hij in korte tijd gedraaid is... dat er toch wel meer stappen nodig zijn.

[0:55:49] Van Leijen D66.

[0:55:50] Voorzitter, volgens mij heb ik niet gezegd dat er geen specifiek punt mist.

[0:55:54] Wat ik volgens me heb gezegд, 100.000 woningen is binnen handbereik.

[0:55:57] En dat is nog waar ook, want we gaan het volgend jaar bijna realiseren.

[0:56:00] Dat we extra stappes moeten zetten... om te zorgen dat we buitenlandse investeerders binnenhalen... ja, dat vind ik helemaal terecht.

[0:56:05] En volgens mijn staat dat letterlijk in het actieplan.

[0:56:08] Dus ja, punt.

[0:56:11] Nobel?

[0:56:13] Ja, het kan natuurlijk dat de heer Van Leijen foutief geciteerd is door dit blad.

[0:56:17] Maar er staat letterlijk in de aanloop naar het actieplan laat Van Leiyen weten geen specifieke punten te missen.

[0:56:24] Ja, maar dat is wel even iets anders.

[0:56:26] Excuses mevrouw de voorzitter.

[0:56:27] Dat is wel iets anders meneer Nobel.

[0:56:29] U zegt net ik mis niks in het actIEplan.

[0:56:31] Er staat nu in de AANLOOP naar het Actieplan.

[0:56:33] Dit interview is gegeven voordat het ActIEplan afgelopen maandag is gepubliceerd.

[0:56:38] Wat ik vast maar heel duidelijk aangeef, dat ik belangrijk vind dat we ook kijken naar de positie van buitenlandse pensioenfondsen.

[0:56:43] Dat staat nu in het actieplan.

[0:56:47] Tot slot.

[0:56:47] Ja, tot slot dan inderdaad voorzitter.

[0:56:49] Dus vooraf gaf u aan, ik mis op dit moment nog niets.

[0:56:52] Nu heeft u die 50 punten gezien en geeft u eigenlijk in uw betoog aan, Ik mis nu nog van alles.

[0:56:56] Dus klopt het dat u eigenlijk een beetje gedraaid bent ten opzichte van wat er in aanloop van het actIEplan is gebeurd en de 50 punen die nu gepresenteerd zijn?

[0:57:06] Ja, van Leijer D66.

[0:57:07] Voorzitter, nu bent u zelf een beetje aan het draaien.

[0:57:09] De vraag die ik tijdens dat interview heb gekregen... wat mist u in de brief die naar de Kamer is gegaan voor het actieplan kwam?

[0:57:16] Daarbij zei ik, nee, op dit moment niks.

[0:57:18] Ik kijk naar het actIEplan zelf.

[0:57:20] Dat actieplan is tegekomen.

[0:57:21] Ik heb aangegeven dat ik het belangrijk vind dat daar het punt van buitenlandse pensioenfondsen in geregeld wordt.

[0:57:27] Dat is geregeld.

[0:57:28] Ik hebben nog een hele andere die ik ook belangrijk vind.

[0:57:30] En dat is eigenlijk precies het volgende punt in mijn betoog.

[0:57:32] Dan stel ik voor dat u uw betoeg gaat vervolgen.

[0:57:35] De heer Van Leijen, D66.

[0:57:38] Dankjewel, voorzitter.

[0:57:39] Bestaande investeerders zitten ook vast in fiscale regels.

[0:57:43] Ze komen nu in de knel met de passieve overdragsbelasting.

[0:57:47] Als een investeringsaandeel in een fonds stijgt naar 33%, moeten zij plots overdragsbelasting gaan betalen.

[0:57:53] Dat leidt ertoe dat die fondsen stilstaan.

[0:57:56] Ik hoor graag van de staatssecretaris of hij van plan is actie te ondernemen om die stilstand als gevolg van de passieve overdragstbelasting tegen te gaan.

[0:58:06] Voorzitter, ook voor de huidige woningbezitters is acties nodig.

[0:58:11] We koersen nu af op een enorm uitvoeringsprobleem rondom huishoudens die de maximale 30 jaar hypotheekrenteafdrag krijgen.

[0:58:17] Maar niemand weet wie die groep is of hoeveel recht zij ze nog hebben.

[0:58:22] De staatssecretaris pakt gelukkig de handschoen op.

[0:58:24] We moeten inderdaad deze kabinetsperiode een oplossing klaarzetten, anders zijn we gewoon te laat voor de deadline van 2031.

[0:58:31] Kan de staatsrecretaris toelichten welke routes hij voor zich ziet en wanneer de Kamer hem met duidelijkheid kan verwachten?

[0:58:38] Als u klaar bent met dat punt, dan is daarop een vraag van de heer De Hoop.

[0:58:42] Proof.

[0:58:42] Ja, voorzitter, omdat het over huiseigenaren gaat, kan ik het niet laten om het met de heer Van Leijen over de hypotheekrente aftrek te hebben.

[0:58:50] Want een aantal maanden geleden stemde D66 en het CDA met best veel bombarie van de voorstel van mijn collega Stultiens om ervoor te zorgen dat die hypotheekerenteaftrek niet verder omhoog zou gaan.

[0:59:01] En we zien nu bij deze begroting dat die flink omhoag gaat en dat die ook weer terechtkomt bij de hoogste inkomens.

[0:59:08] Mijn vraag aan de heer Van Leijen is, waarom staat u nu weer toe dat de VVD op dit punt weer een overwinning heeft binnen de coalitie?

[0:59:15] En waarom bent u niet achter die motie blijven staan?

[0:59:17] Helder.

[0:59:17] De heer van Leijed66.

[0:59:19] Voorzitter, ik sta achter die emotie.

[0:59:22] De hoop pro.

[0:59:24] Ja, u bent de grootste partij.

[0:59:27] U levert de minister.

[0:59:29] Er zijn twee partijen die hier dit geen idee vonden.

[0:59:32] Dus waarom, ik ben het woord voor de volkswijsvesting, dus waarom laat u dat dan toch gebeuren dat het in deze begroting wel gebeurt?

[0:59:38] Van Leijen, D66.

[0:59:40] Dank u wel, voorzitter.

[0:59:41] Volgens mij verdient de motiestuurtdienst gewoon nog verder uitwerking en moeten we dat gaan regelen.

[0:59:46] Is dat afdoende, heer De Hoop?

[0:59:48] Nou, dat is niet afdoenden, want we zien gewoon dat de hypotheekrenteaftrek verder verhoogd wordt voor met name de hoogste inkomens, wat mijn fractie grote zorgen baart.

[0:59:56] En ik zou toch echt de heer Van Leiyen en eigenlijk ook het CDA indirect erop willen wijzen dat...

[1:00:00] En eigenlijk ook het CDA indirect erop willen wijzen.

[1:00:02] Dat de VVD telkens op dit soort fundamentele punten nog steeds haar zin krijgt.

[1:00:06] Hypotheekrente, afdruk, grondbeleid.

[1:00:08] We kunnen allemaal mooie losse maatregelen voorstellen.

[1:00:11] De minister stelt ook een aantal goede maat regelen voor.

[1:00:13] Een aantal vind ik wat minder.

[1:00:14] Maar dat is vaker zo.

[1:00:15] Dat is prima.

[1:00:16] Maar als je dit soort fundamentale zaken niet aanpakt.

[1:00:18] Dan lossen we de woning nodig niet op.

[1:00:20] Zou ik de heer Van Leijen voor willen houden.

[1:00:22] Van Leiyen D66.

[1:00:23] Ja voorzitter.

[1:00:24] Ik kan drie keer hetzelfde antwoord geven.

[1:00:25] Ik vind ook dat daar nog wat gedaan mee moet worden.

[1:00:28] Helder, dan kunt u... Helaas is nog een interruptie van de heer Grimmis.

[1:00:35] Ja, hierop doorgaand.

[1:00:37] Kijk, het is heel eenvoudig om het tarief van de tweede schijf niet te laten stijgen.

[1:00:43] Dat stijgt nu van 37,56 naar 38,16 procent.

[1:00:47] 0,6 procent eraf kost helemaal niet zoveel.

[1:00:50] We slapen in deze weken allemaal met de fiscale sleuteltebel onder ons kussen.

[1:00:54] Op weg naar het grote belastingplan de Wad.

[1:00:57] Ja precies, ik ook, middenstaatssecretaris.

[1:01:00] Komt u alsjeblieft tot uw vraag.

[1:01:01] Mijn vraag is, ik heb een voorstel ingediend.

[1:01:06] Maar we kunnen een andere dekking kiezen.

[1:01:07] Om de eigen woning iets te verhogen en dan het tarief in de tweede schijf te verlagen...

[1:01:12] Dan hou je gewoon het tarief op 37,56%.

[1:01:16] Stijgt de hypotheekrenteaftrek als gevolg daarvan ook niet.

[1:01:19] En hoeveel oren heeft mijn collega Van Leijen naar deze muziek?

[1:01:24] Helder, Van Leiyen D66.

[1:01:26] Ja voorzitter, dankjewel.

[1:01:28] Er is één verschil.

[1:01:29] Ik doe niet het debat over het belastingplan.

[1:01:31] Dus dat is een voorstel wat bij mijn collegen Oosterhuis zit.

[1:01:34] Dat we kijken naar wat is een manier om die emotie uit te werken.

[1:01:36] Ja, en hoe dat verder gaat, dat laat ik even bij mijn college woordvoerder.

[1:01:42] Een cliffhanger, heer Ginwis.

[1:01:43] Daar zult u het, denk ik, deze week even mee moeten doen.

[1:01:46] Ik ga de heer Van Leijen de mogelijkheid geven om zijn betoog te vervolgen.

[1:01:50] En ik was al bijna klaar, voorzitter.

[1:01:53] Voorzitter, we hebben de woningcorporaties, private investeerders en de aangekondigde investeringen hard nodig om door te blijven bouwen voor al die woningzoekenden.

[1:02:01] Daarom moeten we zo snel mogelijk de woningscorporatie de ruimte geven om te blijver investeren.

[1:02:06] De middenhuursector helpt met bouwsubsidies en verlaging van de overdragsbelasting

[1:02:12] buitenlandse pensioenfondsen weer laten investeren in onze volkshuisvesting.

[1:02:16] En bestaande eigenaren duidelijk uitgeven.

[1:02:19] Voorzitter, dank u wel.

[1:02:21] Dank u wel, heer Van Leijen.

[1:02:22] Ik geloof als enige tot nu toe binnen de gezette spreektijd.

[1:02:26] Dus die kunt u in uw zak steken.

[1:02:28] Er komen nog interrupties.

[1:02:30] De heer De Hoop, proost.

[1:02:32] Ja, voorzitter.

[1:02:32] De heer van Leijen had het over corporaties.

[1:02:34] Maar één belangrijk punt wat ik in de actieplan van de minister zag, noemde hij niet.

[1:02:37] En dat snap ik, want dat is eigenlijk toch wel een beetje een kat in de zak.

[1:02:40] En het gaat over de inkomensafhankelijke huurverhoging.

[1:02:44] En ik heb daar echt grote zorgen over.

[1:02:45] En met name ook om...

[1:02:47] hoe het staat in het stuk wat de minister ook uitgebracht heeft, namelijk dat dat buiten de huursom geplaatst kan worden.

[1:02:53] En dat betekent dus dat er echt excessieve huurverhogingen voor mensen in een sociale huurwoning bij kunnen komen.

[1:02:59] En ik zou daar toch van de heer Van Leijen willen horen hoe hij dat voor zich ziet, of er ook nog grenzen aan zitten, hoe hij denkt dat daarmee omgegaan moet worden door het kabinet.

[1:03:09] Van Leiyen.

[1:03:10] Ja, voorzitter.

[1:03:12] Dank je wel.

[1:03:13] Het is goed om het hierover te hebben.

[1:03:14] Ik had ook wel verwacht dat de heer De Hoop deze vraag zou stellen.

[1:03:16] Ik dacht, waar blijft hij?

[1:03:19] Als je kijkt naar wat dit kabinet doet voor de woningcorporatiesector op het gebied van de ATAT en die middenhuur, dan komt er ongeveer 28 miljard vrij aan investeringsvermogen voor die corporatiesectoren.

[1:03:31] Ik vind dan dat je ook best naar de knop huuroptimalisatie mag gaan kijken.

[1:03:36] Dan kijk je naar de groep waar het over gaat.

[1:03:38] De groep scheefhuurders.

[1:03:39] Dat is een groep die te veel verdient voor de sociale huur.

[1:03:43] En ongeveer, dat heb ik even opgezocht, op een huurquote zit rondom de 15%.

[1:03:48] Op basis van woon 2024 en woon 2025.

[1:03:53] Ik gun natuurlijk niemand een huerverhoging.

[1:03:56] Maar het is natuurlijk wel zo dat tegenover een groeps woningzoekenden op de wachtlijst staat van een woningcorporatie met een veel lager inkomen.

[1:04:05] Die nog helemaal geen woning heeft.

[1:04:07] En daar hoor ik de heer De Hoop dan weer niet over.

[1:04:09] Dus ik vind dat je daar best naar allebei mag kijken.

[1:04:12] Ja, de heere De Hoep.

[1:04:14] Nou voorzitter, mijn bijdrage is nog niet geweest.

[1:04:16] Dus de heervallei weet nog niet wat ik in zal brengen.

[1:04:19] Kijk, wat echt scheef is, is dat wij veel te weinig sociale huurwoningen hebben in Nederland.

[1:04:23] En als je dat wilt voorkomen, dan zul je meer moeten investeren in die woningbouwcorporaties.

[1:04:28] En de vraag is, hoe doe je dat dan?

[1:04:30] En we hebben hier bijvoorbeeld een woningwaarderingstelsel met elkaar bedacht en gezegd, een woningen is een bepaalde huursom waard, dat betaal je.

[1:04:38] Maar daar gaat nu volledig van afgeweken worden.

[1:04:40] Er wordt nu gekeken naar, hé, wat heb jij in jouw portemonnee?

[1:04:43] En dan bedenken we, los van de waarde van je woning, dat je nog meer huur gaat betalen.

[1:04:47] Het is echt een fundamenteel andere route waar nu nog geen grens aan zit.

[1:04:51] Is de heer Van Leijen het met mij eens dat we daar wel een grens moeten leggen?

[1:04:55] Want anders is er een risico dat mensen excessieve huurverhogingen krijgen.

[1:04:59] Van Leijen D66.

[1:05:02] Ja, dankjewel voorzitter.

[1:05:03] Ik denk dat één ding waar de heer De Hoop en ik het met elkaar over eens zijn.

[1:05:06] Is dat we moeten investeren in die sociale huur.

[1:05:09] En ik ben er best wel trots op dat dit kabinet is gebeurd.

[1:05:12] Onder andere door de inzet van de minister.

[1:05:14] Pieter Ginwis heeft daar toch ook nog wel een duitje in de zak gedaan.

[1:05:19] En daardoor komen we in een begrotingsonderhandeling.

[1:05:20] Waar het eigenlijk heel veel ging over sociale zekerheid.

[1:05:23] Komen er toch in één keer heel veel extra investeringen los.

[1:05:26] Voor die sociale uursector.

[1:05:27] Dus laat ik daar eens mee beginnen.

[1:05:29] Als het gaat om excessieve huurstijgingen en de inkomensafhankelijke huur.

[1:05:33] Het is niet nieuw.

[1:05:34] 75% van alle woningcorporaties doet dit al.

[1:05:38] En ik lees in de brief dat het dan gaat om een huurstrijding van 50 tot 100 euro.

[1:05:43] Vind ik meevallen, persoonlijk.

[1:05:45] En dat vind ik natuurlijk niet leuk, want je gunt niemand een huurverhoging.

[1:05:48] Maar nogmaals, we hebben het over mensen met een huurgrootte die rondom 15 tot 16% zit.

[1:05:53] En we hebben mensen die al heel lang op de wachtlijn van een woningcoöperatie staan.

[1:05:56] En dit is ook een knop waar je aan kan draaien...

[1:05:59] Juist om te zorgen dat mensen meer kunnen gaan investeren in sociale huur.

[1:06:01] En dat wil de heer De Hoop geloof ik ook.

[1:06:03] Afgrondend, De Hoog.

[1:06:05] Ja, voorzitter.

[1:06:05] Weet u wie een lage woonquote hebben?

[1:06:08] Mensen die een huis hebben.

[1:06:09] Die betalen relatief veel minder aan hun woning.

[1:06:11] Hebben vaak veel meer vermogen.

[1:06:13] Hebden ook een lagere woon quote vaak.

[1:06:15] En flink lager dan mensen die in een huurwoning zitten.

[1:06:18] En wat doet dit kabinet?

[1:06:19] Hypotheekrenteaftrek verhogen.

[1:06:21] Daar niet iets extra's vragen.

[1:06:23] Maar mensen die een sociale huur woning zitten, vraagt u nu misschien wel tot 100 euro per maand meer aan huur.

[1:06:29] Ik zou er toch echt voorzichtig mee zijn.

[1:06:32] Mensen die zometeen in huurwoning zitten, betalen misschien wel meer huur daardoor dan mensen in een privaat verhuurde woning.

[1:06:39] Evenveel waard.

[1:06:40] Er zit echt een risico in.

[1:06:41] Mathijs van Korevaar heeft vandaag nog een nieuw bericht over op LinkedIn gezet.

[1:06:46] Wees daar echt terughoudend in, zou ik de heer Van Leijen mee willen geven.

[1:06:50] Want we gaan nu weer een kant uit waar hopelijk D66 ook niet naartoe wil.

[1:06:55] Dank u wel.

[1:06:55] De heer van Leijer, D66.

[1:06:57] Ja, voorzitter.

[1:06:58] En ik hoor het pleidooi van de heerd de Hoop over betaalbaarheid.

[1:07:02] En Ik waardeer dat ook en ik vind het ook belangrijk dat de heert de hoop daar altijd voor opkomt en er altijd voor klaar staat om daarvoor op te komen.

[1:07:09] Maar los dat we willen dat iedereen betaalbaar blijft wonen, willen we volgens mij ook dat allemaal nieuwe woningen bijkomen.

[1:07:15] En dat vraagt ook echt om investeren.

[1:07:17] Dat vraagt auch om investeeren in die nieuwbouw en daar vraag ik ook gewoon aandacht voor.

[1:07:24] Dank u wel.

[1:07:25] Ik heb nog een vraagje over die aantal uitzonderingen.

[1:07:27] Dank voor de aardige woorden van de heer Van Leijen.

[1:07:30] Nu moet er nog een nota van wijziging komen op het belastingplan om deze ook daadwerkelijk alvast te regelen in de wet zodat er investeringszekerheid ontstaat.

[1:07:39] Maar dan moeten er nog wel keuzes worden gemaakt.

[1:07:41] Bijvoorbeeld, wat doe je nou met de vooruitgerolde rente die nooit is afgerekend nog met de fiscus?

[1:07:47] Dat gaat geloof ik in totaal om 10 à 12 miljard sinds 2019.

[1:07:51] Vindt u dat die nou onder de vrijstelling hoort te vallen?

[1:07:54] Of niet?

[1:07:56] Van Leijen.

[1:07:58] Voorzitter, ik zeg daar even een heel eerlijk antwoord op.

[1:08:00] Daar ben ik dus nog niet over uit.

[1:08:02] Ik heb hem voorbij zien komen.

[1:08:03] Ik vind het ook een terechte vraag.

[1:08:07] Wat gaan we daarmee doen?

[1:08:08] Zelf ben ik er nog niet op uit.

[1:08:09] Ik zie dat het een antwoord is wat beide tot tevredenheid stemt.

[1:08:15] Dan ga ik naar de inbreng van de heer Vlag.

[1:08:17] Hij spreekt namens de SGP.

[1:08:19] Ja, dank voorzitter.

[1:08:20] Het is goed dat we vandaag dit debat hebben over volkshuisvesting en fiscaliteit.

[1:08:25] Zoals eerder gememoreerd, volgens mij is dat nog niet eerder gebeurd dat we deze combinatie hebben besproken.

[1:08:31] Nou ja, daar heb ik hem in ieder geval nog niet eerder mee gemaakt.

[1:08:33] Maar winst is ook dat we vandaag dus zowel de minister van Wonen als de staatssecretaris van Fiscaliteit of Financiën, moet ik zeggen, tegelijk in ons midden hebben.

[1:08:43] Dat voorkomt inderdaad het heen en weer schuiven van lastige onderwerpen.

[1:08:48] Want die twee onderwerppen hebben van alles met elkaar te maken.

[1:08:50] Dat hebben we de laatste tijd vaak op een negatieve manier ook wel ondervonden.

[1:08:54] Door allerlei fiscale regels en lastenverzwaringen is de woningmarkt eigenlijk verstoord en onder spanning komen te staan.

[1:09:00] Tel daarbij tegenwerkende wetgeving zoals de wet betaalbare huur op.

[1:09:04] De gevolgen voor volkshuisvesting en zeker voor woningzoekenden zijn dramatisch.

[1:09:09] De hoeveelheid middenhuurwoningen verdampt, de huren en de prijzen stijgen en de interesse om nog te investeren in nieuwe woningen daalt razendsnel.

[1:09:17] Voorzitter, de minister heeft samen met de premier afgelopen maandag een nieuw actieplan gepresenteerd, net voordat de premier op een tank klon.

[1:09:25] Ik heb eerlijk gezegd wel heel goed moeten zoeken naar nieuwe maatregelen, want veel acties zijn ook al van voorgaande kabinetten.

[1:09:31] Maar goed, elke actie helpt vooruit in de woningmarkt en het gaat ook niet om...

[1:09:36] de creativiteit, maar met de uitvoering van acties.

[1:09:39] Dus dat geef ik de minister na.

[1:09:41] Voorzitter, volgens de SGP is er veel meer nodig, zeker op fiscaal gebied.

[1:09:45] Box 3 is daar een heel belangrijk onderdeel van.

[1:09:48] Er is daar natuurlijk veel in beweging, maar de vastgoedbijtelling lijkt hoe dan ook te blijven bestaan.

[1:09:53] Die bijtelling is soms gewoon te hoog.

[1:09:54] Daarnaast zorgt onzekerheid over de toekomst van box 3 ook voor onzekerdheid bij investeerders en verhuurders.

[1:10:01] Het is al eerder gezegd, maar hier moet snel duidelijkheid op komen.

[1:10:04] Maar los daarvan, welke ruimte ziet de staatssecretaris om in een nieuw stelsel voor box 3 het behoud en realisatie van huurwoningen te stimuleren?

[1:10:14] Kan er bijvoorbeeld niet meer rekening worden gehouden met extra aftrekposten?

[1:10:18] Voorzitter, recent is ook onderzoek gedaan naar maatregelen in de middenhuur.

[1:10:21] Daaruit blijkt dat huurwoningen steeds minder rendabel zijn en dat woningzoekenden steeds vaker achter het net vissen.

[1:10:28] Er zijn gelukkig opties om het tij te keren.

[1:10:30] Bijvoorbeeld door de nieuwbouwopslag te verlengen.

[1:10:33] Daar heb ik eerder bij de behandeling van de wet betaalbare huren zelf ook pogingen voor gedaan.

[1:10:37] Of door de overdragsbelasting voor huurwoningen verder te verlagen, bijvoorbeeld naar 6%.

[1:10:42] Maatregelen waar de SGP groot voorstander van is.

[1:10:45] Er kennen de bewindslieden dat deze maatregel de middenhuursector echt gaan helpen en dus nodig zijn.

[1:10:49] En is de minister bereid om op korte termijn dit soort maat regelen te nemen?

[1:10:54] Voorzitter, fiscale prikkels kunnen de woningvraag ook aanjagen.

[1:10:57] De steeds ruimere leennormen is er daar één van.

[1:11:00] Woningzoekenden kunnen steeds meer lenen, waardoor de prijs van een woning inmiddels niet meer de daadwerkelijke waarde reflecteert, maar waar de prijzen het budget van de hoogste bieder weer spiegelt.

[1:11:10] Gelukkig wordt er door Emotia 2024 voortaan breder advies gevraagd over eventuele verhoging van de normen.

[1:11:16] De Nederlandse Bank adviseert om de leennormen in ieder geval niet verder te verruimen.

[1:11:20] Sterker, krappere leennormen kunnen volgens hen de financiële stabiliteit op termijn bevorderen.

[1:11:26] Kan de minister daarop

[1:11:27] reflecteren en is ze bereid te onderzoeken wat een langzame en slimme inperking van de leennormen op termijn met de huizenprijzen kan doen.

[1:11:36] Het is positief dat het kabinet extra geld heeft uitgedrokken om meer investeringen bij woningcorporaties los te trekken.

[1:11:41] Daarmee zouden 60.000 extra woningen gerealiseerd kunnen worden en dat zou natuurlijk heel mooi zijn.

[1:11:46] Tegelijk heb ik wel de vraag, worden hier concreet afspraken over gemaakt?

[1:11:50] De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat er al eerder beloftes zijn gedaan.

[1:11:54] Als de verhuurdersheffing afgeschaft zou worden, zou het doorgegroeid worden naar 30.000 extra sociale huurwoningen per jaar.

[1:12:00] De heffing is afgeschaft, maar de bouw blijft nu steken op 15.000 tot 20.000.

[1:12:04] En zeker, andere randvoorwaarden zijn de laatste jaren verslechterd, locaties zijn lastig te krijgen, netcongressie neemt toe, regelgeving stijgt, maar toch zit hier voor mij wel een lastig punt.

[1:12:15] We steken veel geld in extra sociale uurwonningen waarbij beloftes worden gedaan en toch blijft de bouwwachter.

[1:12:20] Hoe kunnen die beloftes, zeker nu we weer extra geld vrijmaken, harder worden gemaakt?

[1:12:26] Voorzitter, de woningnood vraagt om een langjarig en stabiel beleid.

[1:12:30] Zeker als het om fiscale wetgeving gaat.

[1:12:33] Investeerders en verhuurders haken af als er jojo-beleid wordt gevoerd.

[1:12:36] Wat de SGP betreft moet er ten eerste veel terughoudender worden omgaan met fiscrale wetgeven die de volkshuisvesting negatief raakt.

[1:12:42] Delen de bewindslieden die ambitie?

[1:12:44] En daarnaast, tot slot, is het niet tijd voor een lang jarig agenda volks huisvesting en fiscaliteit

[1:12:50] Zodat huishoudens, verhuurders, investeerders, coöperaties en anderen gewoon langjarig zekerheid hebben dat er geen grote wijzigingen in het beleid komen.

[1:12:57] En daarin past ook zeker een jaarlijks terugkerend debat over deze beide thema's.

[1:13:06] Graag een reactie.

[1:13:08] Ja, voorzitter, dank u wel.

[1:13:10] Want ik wil hier toch eigenlijk met een vraag aan de heer Vlag toch ook wel even een lans breken voor de corporaties.

[1:13:16] Want is het niet zo, vraag ik aan de Heer Vdag, dat de corporatie zijn en vooral in de laatste jaren hebben laten zien dat ze hun been hebben bijgetrokken en eigenlijk hun productie best wel op peil hebben gebracht?

[1:13:28] Dus ja, ik hoor de heer Vlag hier zeggen van ja, we steken er maar geld in en het leidt nergens toe.

[1:13:33] Ja, dat vind ik eigenlijk een beetje een oneerlijke conclusie.

[1:13:36] Omdat de corporaties in de laatste jaren heel erg hard hebben gewerkt.

[1:13:41] Zeker naar aanleiding van het afschaffen.

[1:13:44] Dus wat vindt de heur Vlag daarvan?

[1:13:46] Of heb ik dat gewoon ergens verkeerd gelezen en verkeert gehoord?

[1:13:50] Heldige vraag.

[1:13:50] De heer vlag.

[1:13:51] Nou, voorzitter, het feit dat collega Steen dit zo begrepen heeft, ben ik al blij dat ik die vraag krijg en dat ik het kan uitleggen dat dit niet bedoeld was als een verwijt aan corporaties.

[1:14:01] Maar veel meer in de richting van het kabinet.

[1:14:03] Op het moment dat er veel extra geld wordt uitgetrokken, maken we dan ook harde afspraken daarover.

[1:14:08] En als er andere factoren zorgen voor dat er minder woningen kunnen worden opgeleverd, zoals ik heb genoemd locaties, netcongestie, dan moeten we daar reageren.

[1:14:17] ook eerlijk over zijn en niet op voorhand bij het toekennen van dat geld allerlei beloftes doen over aantallen woningen die in de praktijk niet haalbaar zijn.

[1:14:24] Dus nee, dit was niet gericht aan corporaties, maar aan het kabinet.

[1:14:28] Schotel ons realistische getallen voor wat haalbar is met de bedragen die je steekt in corporatiesen.

[1:14:33] Mevrouw Steen.

[1:14:34] Voorzitter, de corporaties hebben in afspraken met het...

[1:14:37] Het is wel gek dat ik hier nu kabinetvragen ga beantwoorden, maar...

[1:14:41] In de nationale prestatieafspraak die het kabinet met de corporaaties hebben gemaakt, hebben de corporaten gewoon heel erg hard gewerkt om die afsprakken na te komen.

[1:14:48] En ze zitten gewoon op koers.

[1:14:50] Dus ik vraag me af wat de bedoeling is van deze vraag van de heer Vlag.

[1:14:56] Vlag?

[1:14:57] Nou, voorzitter.

[1:14:57] Heel eenvoudig.

[1:14:58] In de kabinetsplannen is er nu allerlei geld uitgetrokken om corporatie verder te stimuleren.

[1:15:03] Daar ben ik blij mee, daar begon ik ook al mee.

[1:15:05] En daarin worden ons beloofd 60.000 extra woningen.

[1:15:09] En ik vraag me dus af of daar ook daadwerkelijk afspraken over zijn gemaakt... ...of daar een handtekening onder komt te staan... ...omdat er nog steeds problemen zijn met locaties, met netcongressie.

[1:15:19] Waar ik een beetje bang voor ben is dat we straks heel veel geld in die coöperatie steken... ...en de productie op, laten we zeggen, 35.000 of 40.000 blijft hangen.

[1:15:27] Dat kan buiten de schuld van coöneratie om zijn...

[1:15:30] Maar dan hebben we hier wel met elkaar een heleboel geld uitgegeven waarvan we dachten dat het tot 60.000 zou leiden.

[1:15:36] Er zijn vragen aangemeld.

[1:15:37] Nee, eerst Jimmis, dan Van Leijen.

[1:15:38] Excuus, Jimmis Christuni.

[1:15:40] Voorzitter, uit de vraag over de vastgoedbijtelling in box 3 maak ik op dat de heer Vlag ook achter de motie van collega Stoffer en mij staat in deze.

[1:15:51] Dus dat is mooi.

[1:15:52] Maar ten tweede, dat hij eigenlijk ook hecht aan spoedige ingang van het nieuwe stelsel op werkelijk rendement voor wat betreft...

[1:16:00] vastgoedstelsel, omdat het enorme consequentie heeft voor verhuurders als dat nog niet verder wordt uitgesteld.

[1:16:06] Maar de impasse zit hem ook in hoe we dat dan betalen.

[1:16:09] En waar in het vermogensdomein is beheer Vlag bereid de rekening te dekken?

[1:16:15] Want als leerling van Calvijn zal hij dat ook sober en netjes willen doen.

[1:16:23] Ja, voorzitter.

[1:16:24] Ik had gehoopt dat u in zou grijpen.

[1:16:26] Want hiermee zijn we ongemerkt toch in een belastingplandebat terechtgekomen.

[1:16:29] Maar kennelijk vindt u dit ook veel te leuk.

[1:16:31] Nee hoor, ik ga er wel op in.

[1:16:32] Alle gekheid op stokje.

[1:16:33] De heer Grim is ook een beetje uitgedaagd natuurlijk.

[1:16:36] Nee, helder.

[1:16:37] Wat de SP betreft gaan we toe naar die vermogenswinstbelasting.

[1:16:41] En dat kan ook echt verlichting geven op de woningmarkt.

[1:16:43] Daar ben ik echt van overtuigd.

[1:16:44] Want dat is een van de grootste problemen waar particuliere verhuurders mee zitten.

[1:16:49] Dat is niet een heel makkelijke vraag waar je dat gaat dekken.

[1:16:54] Er zijn twee antwoorden op.

[1:16:55] Eén is de principiële kant.

[1:16:56] Ik vind dat als een belasting niet deugde in zijn aard... Nou, dat is door de Hoge Raad een en ander maal eigenlijk verklaard.

[1:17:03] Dan vind ik het best opmerkelijk dat je dan binnen datzelfde domein... wel dat eigenlijk teveel betaalde bedrag toch weer mee te moeten dekken.

[1:17:11] Dus dat is best wel raar.

[1:17:12] Je hebt eigenlijk teveels gevraagd aan vermogende mensen.

[1:17:15] Dat zegt de Hohe Raad ook.

[1:17:16] En dan ga je toch zeggen, nee, maar het moet wel in dat domein gevonden worden.

[1:17:21] Winst, eigenlijk een sigaar uit eigen doos.

[1:17:23] Dat is de ene kant.

[1:17:23] Andere kant vind ik het ook onverteerbaar dat dat soort bedragen bij mensen komen die het gewoon al heel erg lastig hebben op arbeid of wat dan ook.

[1:17:31] Dat zou ik ook niet wenselijk vinden.

[1:17:32] Dus het is echt een zoektocht met elkaar binnen de domeinen van vermogens en winst.

[1:17:36] En wij hebben daar binnen Kamers ook best wel eens ideeën over gewisseld met de minister van Financiën.

[1:17:42] En je kunt je allerlei constructies bedenken die op dit moment oneigenlijk worden toegepast, ook door belastingplichtigen, waar je aan zou kunnen tornen.

[1:17:51] Alleen die blijken juridisch heel erg ingewikkeld te zitten.

[1:17:53] Dus volgens mij moet ik het hier even belaten.

[1:17:54] Zullen we de rest parkeren tot de financiële beschouwingen?

[1:17:59] We hebben er twee hele dagen voor me volgende week.

[1:18:01] Dan ga ik naar de heer Van Leijen voor een vraag namens D66.

[1:18:04] Dank u wel, voorzitter.

[1:18:05] Allereerst even een opheldere vraag.

[1:18:08] Ik weet niet of ik het helemaal goed heb begrepen.

[1:18:09] Het is wat later op de avond.

[1:18:10] Het kan aan mij liggen.

[1:18:12] Maar u zegt... Staat er nou al...

[1:18:15] De werkdag is net begonnen.

[1:18:19] Ik ben een jonge vader.

[1:18:20] Ik slaap normaal gesproken al.

[1:18:21] Meneer Jobel moet dit kunnen begrijpen.

[1:18:24] De vraag.

[1:18:25] U zegt, hebben de woningcorporaties nou een handtekening gezet onder de extra woningen die door AATOS vrijgemaakt worden?

[1:18:30] Is dat uw punt?

[1:18:31] Help me even.

[1:18:32] Vlag.

[1:18:34] Nee, voorzitter.

[1:18:35] Het gaat mij niet om die hand...

[1:18:37] Het gaat me om, zijn deze getallen realistisch?

[1:18:40] Eerder hebben we de verhuurdersheffing afgeschaft en dat zouden 30.000 opleveren.

[1:18:44] En we zijn blijven steken rond 20.000.

[1:18:47] Allerlei goede oorzaken ervan.

[1:18:49] Nogmaals, geen verwijt richting corporaties.

[1:18:51] Maar maken we nu niet dezelfde fout door te beloven van... ...hé, met deze maatregelen gaan we er 60.000 bij bouwen.

[1:18:56] En er blijken er in werkelijkheid maar 40.000 te zijn.

[1:18:59] Hoe hard is dat getal?

[1:19:00] Dat is eigenlijk de vraag die ik aan het kabinet stel.

[1:19:03] Van Leijen D66.

[1:19:05] Ik blijf langzaam van begrip, voorzitter.

[1:19:06] Wat bedoelt u precies met de 60.000?

[1:19:08] Het is toch gewoon een deal om 30.000 woningen per jaar te gaan bouwen?

[1:19:11] 25.000 sociale huurwoningen, 5.000 middenhuurwonningen.

[1:19:15] En wat daarvoor nodig is, het afschaffen van de ATAT... en het samenvoegen van de vermogens daad en niet daad als je de middenhuur gaat doen.

[1:19:22] Dat is waar het volgens mij om gaat.

[1:19:25] Vlag.

[1:19:26] Nou ja, voor zitter.

[1:19:29] Het geheel aan maatregelen zoals die door het kabinet zijn...

[1:19:33] zijn afgekondigd, zouden moeten leiden tot een investeringscapaciteit bij corporaties die kunnen leiden... tot 60.000 woningen extra.

[1:19:41] En die moeten passen binnen de jaarlijkse afspraak.

[1:19:43] Zo heb ik hem bedoeld.

[1:19:43] Dus het is niet 60.

[1:19:44] 000 per jaar, maar dit leidt tot een... investerungscapaciteit om te komen tot 60 duizend extra woningen.

[1:19:51] Helder.

[1:19:52] Dan gaan we naar de inbreng luisteren van De Hoop namens Proop.

[1:19:57] Dank voorzitter.

[1:19:58] Voorzitter, in een eerlijk land bepaalt de wijk waar je geboren wordt niet wat voor leven je leidt.

[1:20:02] Maar helaas wonen we nog niet in dat eerlijke land.

[1:20:05] Groei je bijvoorbeeld op hier in Den Haag, in Moerwerk, dan groei je op in een wijk... waar mensen elke dag hun best doen en toch ontzettend moeilijk rondkomen... en minder kansen in de omgeving hebben.

[1:20:15] Mensen die soms tien jaar korter in een goede gezondheid leven.

[1:20:18] En een kwartier verderop in de Vogelwijk is 90% van de huizen een koophuis... en gemiddeld ongeveer een miljoen euro waard.

[1:20:25] Een miljoenen...

[1:20:26] In de politiek draait het om de vraag voor wie kies je, voor wie kom je op.

[1:20:30] Alleen voor de mensen die het al goed hebben of wil je toch eerlijk delen.

[1:20:34] Onze belastingstelsel kiest er nu te veel voor om mensen die er al warm bij zitten in een mooi huis in een mooie wijk.

[1:20:40] En dat zegt niet alleen Pro, dat is ook de analyse van het Centraal Planbureau.

[1:20:45] Wie al een huis heeft, die wordt rijker.

[1:20:46] Wie er geen heeft, betaalt daarvoor de rekening.

[1:20:49] Bijna 10 miljard aan hypotheekrenteaftrek drijft de huizenprijs op en gewone mensen betalen die rekening.

[1:20:55] Bezitters zien hun vermogen groeien en geven dat door aan hun kinderen.

[1:20:59] Woningzoekenden kunnen geen koophuis betalen, bouwen geen vermogen op en zijn soms de helft van hun inkomen kwijt aan huur.

[1:21:06] En zo groeit die kloof door.

[1:21:08] En dan is de vraag voor wie kiest dit kabinet?

[1:21:11] Ik zie toch een coalitie die mensen met een duur huis nog meer belastingvoordelen geeft.

[1:21:15] En de rekening daarvan bij gewone mensen neerlegt.

[1:21:18] In de miljoenennoten laat het kabinet de verruiming van de hypotheekrenteaftrek staan.

[1:21:22] Ondanks aangenomen moties.

[1:21:24] Een verruimin voor hogere inkomens met een dur huis.

[1:21:27] Terwijl de lasten voor werkende mensen omhoog gaan.

[1:21:29] Waarom kiest het kabinett ondanks zo'n aangenome motie door twee coalitepartijen

[1:21:33] Toch ervoor om die verruiming niet ongedaan te maken, vraag ik ook de staatssecretaris.

[1:21:38] Dat kan door de hypotheekrente aftrek te verlagen of het eigen woningforfait te verhogen.

[1:21:42] Hoe beoordeelt de staatessecretarissen bijvoorbeeld het SEO-rapport over het eigenwoningforfeit?

[1:21:46] Gewoon inhoudelijk, even los van het coalitieakkoord.

[1:21:49] Er staan volgens mij hele mooie aanknopingspunten in.

[1:21:52] En er zijn ook belastingsmaatregelen die we kunnen nemen die betaalbaar bouwen stimuleren.

[1:21:55] Maar daarvoor kiest het kabinet ook nog te weinig.

[1:21:57] De Kamer vroeg meerdere keren in meerderheid om een planbatenheffing, een boete op grondspeculatie.

[1:22:04] Als je grond opkoopt om er veel winst mee te maken, dan moeten we die winst eerlijk belasten.

[1:22:09] Twee coalitiepartijen, ik hoef ze niet elke keer bij naam te noemen, hadden dat ook in hun verkiezingsprogramma staan.

[1:22:14] En wat zien we?

[1:22:15] Het gebeurt nog steeds niet.

[1:22:16] Terwijl het echt een fundamentele stap is om te zorgen voor betaalbare woningen.

[1:22:21] Economen concluderen dat dit woningbouwproject beter betaalbaar maakt en ook nog eens de bouw versnelt.

[1:22:28] Waarom laat de coalitie, waarom laat een minister die kans liggen?

[1:22:31] Dan is er nog een derde maatregel.

[1:22:32] Als u heel even wil pauzeren voor u naar de derde gaat, want er is een interruptie van een coalitiemartij in ieder geval, de Nobel.

[1:22:39] Ik denk niet één van de twee waar de heer De Hoop aan refereerde in zijn betoog, maar dat terzijde.

[1:22:43] We zijn inmiddels best wat verder in het betoogen, voorzitter, van de heerd De Hoep.

[1:22:47] En ik vond het leuk net in het interruptiedebatje wat u had met de heere Van Leijen... ...dat u eigenlijk zoveel tegenstander was tegen scheefhuurders die eigenlijk een te hoog inkomen hebben.

[1:22:58] Dat snap ik eigenlijk niet.

[1:22:58] Want het voelt nu een beetje alsof ik als liberaal ga pleiten bij een sociaaldemocraat... ...om mensen die eigenlijk iets te veel verdienen voor een sociale huurwoning wat eerlijker te belasten.

[1:23:06] Dus mijn vraag aan u is...

[1:23:07] Bent u het niet met mij eens, want u citeerde uit het rapport van de heer Korevaar dat mensen met een hoog inkomen in een sociale huurwoning uiteindelijk gewoon een lagere woonquote hebben dan mensen met de koopwoning?

[1:23:20] De hoop, bro.

[1:23:22] Voorzitter, dat kun je in algemene zin niet zo zeggen.

[1:23:25] Kijk, we weten dat mensen die in een social huur woning zitten gemiddeld een

[1:23:32] hogere woonquote hebben dan mensen die in een koopwoning zitten.

[1:23:35] We weten dat mensen zeker in de particuliere verhuur een veel hogere woonquote hebben.

[1:23:40] Als ik kijk naar de maatregelen die het kabinet treft, zie je nu dat mensen in een sociale huurwoning meer huur gaan betalen, niet op basis van wat hun woning waard is, maar omdat zij wat meer inkomen hebben in die sociale huuurwoning.

[1:23:52] De heer Nobel weet volgens mij dat wij van Pro altijd zeggen, wij zouden willen dat de sociale huur weer voor meer mensen toegankelijk is.

[1:23:58] En de meeste mensen die nog in die sociale huuruwoning zitten, willen best ook doorstromen, maar die woning is er niet in de middenhuur, koopwoning is niet te vinden.

[1:24:05] En ik denk dat het een buitengewoon ineffectieve maatregel is, waar je voor mensen een huurverhoging vraagt die weinig met hun huis te maken heeft.

[1:24:12] Dat vind ik niet eerlijk.

[1:24:14] Weer een ineffectieve oproep van uw voorzitter om interrupties en antwoorden wat korter te maken.

[1:24:25] Het is niet een lange bel, Nobel.

[1:24:27] Ja, voorstel, dat was een heel lang antwoord op eigenlijk gewoon een hele eenvoudige vraag.

[1:24:30] Want dit kabinet geeft aan, we willen de hoogste inkomens die op dit moment scheef wonen in een sociale huurwoning, die willen we aanpakken.

[1:24:36] Dat zijn mensen die relatief gezien een hele lage woonquote hebben.

[1:24:40] Een lagere woonquote dan mensen in een koopwoning.

[1:24:42] Dus nogmaals, waarom ben ik hier nu als liberaal, notabene een sociaaldemocraat, aan het overtuigen dat schaarste eerlijk verdeeld moet worden?

[1:24:49] Waarom wilt u daar niet gewoon in meegaan in de goede plannen van het kabinet?

[1:24:52] Ja, de hoop pro.

[1:24:54] Voorzitter, omdat dit niet een daadwerkelijke oplossing is van de wooncrisis.

[1:24:58] Het is scheef dat mensen niet aan die sociale huurwoning kunnen komen... ...omdat tal van VVD-kabinetten geweigerd hebben in sociale huuur.

[1:25:06] Waardoor wij gezien hebben de afgelopen jaren, afgelaten decennia... ...dat het aantal sociale huuruwoningen percentueel gigantisch is afgenomen.

[1:25:14] Waar het in de jaren 80 en 90 nog 40% van onze aandeel woningen was...

[1:25:18] naar de 25% toe.

[1:25:20] Daardoor hebben we een gigantische woningnood.

[1:25:22] Vroeger kon je met een middeninkomen gewoon in die sociale huurwoning zitten.

[1:25:25] Als jij nou net een hoger inkomen hebt dan dat wij bedacht hebben dat je in die social huur woning zou moeten zitten.

[1:25:30] Dat je daarom meteen zo'n forse huurverhoging krijgt, daar ben ik niet voor.

[1:25:34] En dat lijkt mij volstrekt duidelijk als u weet waar mijn partij voor staat.

[1:25:37] Tot slot.

[1:25:38] Ja, voorzitter.

[1:25:40] Tot slot.

[1:25:41] Iemand met een middeninkomen hoort ook helemaal niet in een sociale huurwoning te zitten.

[1:25:45] Die mensen moeten we de mogelijkheid geven om zelf een woning te kunnen kopen.

[1:25:48] Of uiteindelijk een woningen in het middenhuursegment te vinden of in het vrije segment.

[1:25:52] Dat moeten we met elkaar doen.

[1:25:53] Maar ik blijf het gewoon frappant vinden dat de VVD en met de VvD vele partijen hier het kabinet steunen.

[1:26:00] In de zoektocht om de schaarste waar mogelijk eerlijk te verdelen.

[1:26:04] En dan mensen met een hoog inkomen te verleiden om uiteindelijk sociale huurwoning te verlaten.

[1:26:08] En dat het dan uitgerekend de fractie van pro is.

[1:26:11] Die altijd zegt het goed voor te hebben voor mensen met ein laag inkomen.

[1:26:15] Ja nu opkomt voor mensen, met de laagste woonquote.

[1:26:17] Ik vind dat gewoon heel frappant.

[1:26:20] De hoop.

[1:26:22] Voorzitter, het wordt een beetje een herhaling van het debat.

[1:26:25] Het fundamentele punt is natuurlijk dat de VVD vindt dat je alleen in een sociale huurwoning zou mogen zitten als je echt een heel laag inkomen hebt.

[1:26:32] Daar denk ik fundamenteel anders over.

[1:26:34] De segregatie in dit land, en daar begon ik mijn debat mee...

[1:26:37] mijn bijdrage mee, is gigantisch aan het worden.

[1:26:40] Mensen ontmoeten elkaar niet meer.

[1:26:41] Verschillende sociale klassen staan op veel grotere afstand van elkaar.

[1:26:44] Laten we nou zorgen dat mensen met elkaar in de buurt wonen, dat je ook als je net een iets hoger inkomen hebt, ook nog recht hebt om die sociale huurwoning.

[1:26:51] En het maakt mij niet uit in wat voor huis je woont, of dat een koopwoning is of een huurwoning, maar dat het betaalbaar is en fijn voor iedereen.

[1:26:57] En dat is het doel wat wij nastreven.

[1:27:03] De heer De Hoop begon over een aangelegen thema waar ik in al mijn enthousiasme niet meer aan toe was gekomen.

[1:27:09] Namelijk dat de prijs van grond...

[1:27:15] dat de prijs van grond een enorme impact heeft op woningbouw en op de haalbaarheid van een project.

[1:27:21] En dan gooit meneer De Hoop er weer een klassieker in, namelijk de planwaterheffing.

[1:27:26] Veel over nagedacht, maar je kent grote nadelen.

[1:27:29] Het is complex, onzekerheid bij projectengebiedsontwikkelaars, bij woningcorporaties.

[1:27:35] Uw vraag.

[1:27:35] En is de heer De Hoofd bereid ook na te denken over andere slimmere methodes, zoals uitbreiding...

[1:27:42] van het kostenverhaal door bijvoorbeeld de residuele waardemethodiek toe te passen.

[1:27:46] En dat is ook gelijk een vraag aan de minister of zij misschien een aangehouden motie...

[1:27:50] Helder, de minister hoort hem ook.

[1:27:51] ...of de aangehouden moties op dit punt van mij, 3600-800 Romeinse 22, nummer 35, of daar een appreciatie op kan komen.

[1:28:01] Want wie weet kunnen we wel alsnog in stemming brengen na een half jaar bedenktijd.

[1:28:05] Helder.

[1:28:06] De heer De Hooproom.

[1:28:07] Voorzitter, ik ben nog steeds voorstander van planbatenheffing.

[1:28:10] Ik denk dat die nog steeds goed kan werken.

[1:28:14] Mijn fractie is ervan overtuigd dat het kostenverhaal niet verstrekkend genoeg is om die prijsdemping in stand te brengen.

[1:28:21] En ik vind ook dat als daar twee maal door de Kamer een ruime meerderheid voor is geweest om die planbate heffing in te voeren.

[1:28:29] Het vorige kabinet had het in het regeerakkoord, maar de minister weten we allemaal, die wilde niet.

[1:28:33] Daarom is het niet gebeurd.

[1:28:34] Ik zou heel graag zien dat we een planbaterheffingen

[1:28:37] Dat kan op tal van verschillende manieren.

[1:28:40] Wij vinden de variant waar dit kabinet nu aan werkt en niet verstrekkend genoeg.

[1:28:44] En het duurt maar en het duur maar.

[1:28:46] Dus ik zou deze minister echt willen aanzetten om daar stappen op te zetten.

[1:28:49] Geef me eens kort.

[1:28:50] Voorzitter, maar de heer De Hoop zet het nu af tegen het huidige kostenverhaal.

[1:28:55] Maar wat de adviesgroep Stoer heeft geadviseerd is een uitbreiding van het kostenverhalen met de residuele waardemethodiek.

[1:29:03] En daarmee zet je echt een enorme stap.

[1:29:05] Maar het is net inderdaad geen plan waterheffing, maar het is wel veel werkbaarder.

[1:29:10] En ik vraag de heer De Hoop daarover na te denken, want de laatste motie van zijn collega Zalinjan over een plan waterhuffing is ruim verworpen door deze Kamer.

[1:29:18] Dus het is echt niet zo dat er alleen maar aangenomen moties liggen.

[1:29:21] Er liggen ook verworpe uitspraken, ook vanwege deze, hoe zou ik het zeggen, voortgang in inzicht en kennis.

[1:29:28] De Hoek.

[1:29:29] Kijk voorzitter, laat ik gaan naar wat wij delen.

[1:29:32] Volgens mij waar het kabinet nu mee bezig is, vinden wij beide niet verstrekkend genoeg.

[1:29:35] En meneer Grimwest stelt mij de vraag, eigenlijk impliciet, zullen we kijken naar een manier hoe we het kabinettetoe kunnen bewegen dat ze verder komen.

[1:29:44] Natuurlijk ben ik daartoe bereid.

[1:29:46] Ik ben het niet eens met de heer Grimmis dat de uitbreiding van het kortste verhaal per definitie beter is dan een planbatenheffing.

[1:29:52] Ik ben er wel toe bereid als er voorstellen zijn die het kabinet in beweging zetten om meer te doen op grondpolitiek, om daar meerderheden voor te organiseren.

[1:29:59] En dan ben ik daar misschien wat verstrekkender in dan de heer Grimweers, maar daar kunnen we natuurlijk naar kijken.

[1:30:04] Ik ga naar de heere Vlag, SGP.

[1:30:07] Voorzitter, ik ben met de heeren de hoop eens dat we voorzichtig moeten zijn met het aanpakken van scheef huur.

[1:30:11] Omdat we moeten voorkomen dat de sociale huur eigenlijk alleen nog maar bereikbaar is voor mensen met een heel laag inkomen of met urgente problematiek.

[1:30:00] Ik denk daar misschien wat verstrekkender in dan de heer Grimweers, maar daar kunnen we natuurlijk naar kijken.

[1:30:04] Ik ga naar de heere Vlag, SGP.

[1:30:07] Voorzitter, ik ben met de heeren de hoop eens dat we voorzichtig moeten zijn met het aanpakken van scheef huur.

[1:30:11] Omdat we moeten voorkomen dat de sociale huur eigenlijk alleen nog maar bereikbaar is voor mensen met een heel laag inkomen of met urgente problematiek.

[1:30:19] Dat maakt een wijk ook gewoon zwakker.

[1:30:21] En juist een aantal mensen die net wat meer kunnen investeren in hun omgeving, in hun woning, kunnen ook zo'n wijk krachtig houden.

[1:30:26] Dus ik ben dat met hem eens.

[1:30:28] Hij zei daarbij dat de huur eigenlijk de waarde van de woning moet weer spiegelen en niet betrekking moet hebben op je inkomen.

[1:30:35] Meent hij dat serieus?

[1:30:35] Met andere woorden, is hij daar consequent in?

[1:30:38] Want hij weet toch ook dat inmiddels door coöperatie vaak wordt toegepast dat mensen met een net iets lager inkomen een lagere huur krijgen dan passend is bij de woningen.

[1:30:46] Wil hij dat dan ook niet meer hebben?

[1:30:49] Dat is een terechte vraag.

[1:30:50] Dus kijk, we hebben met z'n allen een woningwaarderingstelsel gemaakt in de Kamer om te kijken hoe kun je nou zorgen voor fatsoenlijke regulering zodat mensen de huur betalen die die woning waard is.

[1:31:01] Maar ik vind ook dat op het moment dat mensen een lager inkomen hebben, daar niet voldoende mee geholpen worden, dat je dan ook moet kijken naar huurverlagingen.

[1:31:10] Omdat mensen dat in die gevallen nodig hebben.

[1:31:12] Maar idealiter heb je natuurlijk het liefst dat mensen betalen wat de woning waard is en dat we op een andere manier inkomenspolitiek bedrijven.

[1:31:19] Op het moment dat mensen alsnog in de noodzaak komen, vind ik wel dat je daar naar moet kijken.

[1:31:24] En ik denk dat de heer Vlag ook daar tal van voorstellen eerder van mij gezien heeft en vandaar ook deze vraag gesteld heeft.

[1:31:30] Vlag?

[1:31:31] Ja, afrondend voorzitter, maar dat is dan toch wel licht inconsistent.

[1:31:34] Want eigenlijk roept de heer De Hoop aan de ene kant op om marktgericht te zijn als coöperatie... ...en dus te kijken naar de waarde van de woning en daar niet van af te wijken.

[1:31:43] Aan de andere kant toch wel ruimte te bieden voor verlagingen.

[1:31:46] Ja, ik snap wel dat het dan op een gegeven moment twee kanten op moet kunnen werken.

[1:31:50] De mate waarin je dat inzet moet je voorzichtig met zijn, dat zijn we eens.

[1:31:54] Maar om dat helemaal uit te sluiten is niet consistent, denk ik.

[1:31:57] De Hoop?

[1:31:59] Ik heb ook niet gezegd dat je het per definitie helemaal uit moet sluiten.

[1:32:01] Ik heb gezegden dat je idealite niet zou willen doen.

[1:32:04] Wij vinden wel als mensen een laag inkomen hebben, financiële problemen zitten, als we winters hebben gezien waar de energierekeningen omhoog schieten, wat misschien dit jaar ook wel weer kan gebeuren, dat je mensen in een sociale huurwoning wel moet beschermen tegen huurstijgingen als dat nodig is.

[1:32:20] En dat hebben wij ook eerder gedaan met verschillende voorstellen.

[1:32:24] De planbatenheffing is een populair debatonderwerp, dus de heer Nobel heeft ook een interruptie aangekondigd.

[1:32:31] Ja voorzitter, als we nou iets hebben geleerd denk ik de afgelopen jaren, is dat zodra de politiek zich meer met de woningmarkt gaat bemoeien, dat investeerders dan massaal wegblijven.

[1:32:41] Als je kijkt naar wat er is gebeurd met institutionele beleggers, dat is teruggezakt naar 1%.

[1:32:47] En vervolgens hoor ik hier pro na een heel klein stukje licht aan het einde van de tunnel.

[1:32:51] Namelijk dat de overdrachtsbelasting iets omlaag gaat.

[1:32:54] Vervolgens blijkt er eigenlijk een nieuwe belasting, namelijk een planbatenheffing.

[1:32:58] Een nieuwe regel vanuit de overheid die ervoor zorgt dat investeerders massaal weglopen.

[1:33:02] Dus op die manier worden natuurlijk niet meer, maar minder woningen gebouwd.

[1:33:05] Bent u dat met mij eens?

[1:33:08] Ja, hoop.

[1:33:08] Nee.

[1:33:12] Helder?

[1:33:13] Ja.

[1:33:13] Dan kunt u verder met uw betoog.

[1:33:16] Dank u wel.

[1:33:17] Soms is één woord genoeg, voorzitter.

[1:33:21] Dan is er een derde maatregel waar ik naartoe wilde.

[1:33:24] Eentje die het kabinet maar half neemt.

[1:33:26] Het is goed dat er per 2028 een uitzondering in de ATAT komt voor woningbouwcorporaties.

[1:33:30] En dat levert zo'n 16 miljard extra investeringsruimte op.

[1:33:34] Genoeg voor 60.000 betaalbare huurwoningen.

[1:33:37] Dat is echt een goede stap.

[1:33:38] En daar wil ik ook een compliment voor uitgeven aan de minister.

[1:33:42] Maar het is wel een halve stap.

[1:33:44] waar wij graag een heden zouden willen zien.

[1:33:46] Schaft het kabinet de winstbelasting voor corporaties helemaal af, dan komt er ongeveer

[1:33:50] 40 miljard euro investeringsruimte vrij voor 150.000 sociale huurwoningen.

[1:33:55] Dat zijn er 90.000 meer dan het kabinet nu mogelijk maakt.

[1:33:58] Er staan nog steeds honderdduizenden mensen op een wachtlijst.

[1:34:02] En die hebben nog niet voldoende aan een halve stap.

[1:34:04] Dus ik zou tegen het kabinet willen zeggen... waarom stapt u halverwege?

[1:34:08] Zet die volgende stap.

[1:34:09] We hebben het eerder bij de verhuurdersheffing gezien... dat er eerst een eerste stap werd gezet... en die daarna toch vrij snel volledig werd afgeschaft.

[1:34:16] Ik hoop...

[1:34:17] Dat het ons als Kamer lukt om dat op dit punt ook te doen.

[1:34:20] En dat we hier een goede beweging zetten.

[1:34:22] Wat betreft de leennormen zou ik willen aansluiten bij de opmerkingen die de heer Vlag en de heere Grimwis daarover gemaakt hebben.

[1:34:28] Voorzitter, dan afrondend.

[1:34:30] We kunnen ons belastingstelsel eerlijker maken en de groeiende kloof dichten.

[1:34:33] Maar dan moeten we daar wel voor kiezen.

[1:34:35] In plaats van mensen die er al goed bij zitten nog meer veroordeeld te geven.

[1:34:39] Moeten we de rekening bij de mensen aan de andere kant leggen.

[1:34:41] Kies voor gewone mensen en voor eerlijk delen.

[1:34:43] Dank u.

[1:34:44] Dank u wel, de heer De Hoop.

[1:34:45] Er is een interruptie van de heerd van Leijen D66.

[1:34:48] Ja, dank je wel, voorzitter.

[1:34:50] Duidelijk pleidooi schaft de hele vennootschapbelasting af.

[1:34:53] Ik gaf net de heere Ginwis een welgemeen compliment dat hij dit heeft ingebracht tijdens de onderhandeling over de augustusbesluitvorming.

[1:35:00] Proost natuurlijk een partij waar heel erg naar gekeken wordt, voor een meerderheid met meerdere andere partijen.

[1:35:07] Heeft uw partij dit ook ingebracht tijdens het augustuse besluitvoring als een van de wensen?

[1:35:13] De Hoep.

[1:35:14] Voorzitter, wij hebben niet onderhandeld omdat het niet duidelijk is welke kant dit kabinet op wil.

[1:35:21] Volgens mij weet de heer Van Leijen donders goed wat wij zouden willen.

[1:35:24] Hij heeft ons verkiezingsprogramma volgens mij van A tot Z gelezen en weet heel duidellijk dat wij ook van zowel de A-tat als van de verhuurderserving af zouden.

[1:35:32] Dat wij daar ook ideeën voor hebben.

[1:35:34] Maar wat natuurlijk niet helpt is dat dit kabinent niet een keuze maakt.

[1:35:38] Dus ik zou er heel graag met hem aan de slag willen gaan.

[1:35:40] Ik denk dat de heere Van Leiyen ook wel een voorgoor heeft als het gaat om volkswijsvesting.

[1:35:44] Beweeg uw partijleider en minister-president ertoe.

[1:35:48] Om die keuzes een keer te maken.

[1:35:49] En dan kunnen we heel veel mooie dingen doen.

[1:35:53] Ik denk dat dat afdoende is.

[1:35:55] Dan gaan we luisteren naar de inbreng.

[1:36:00] Van de heer Klemmink.

[1:36:01] En hij spreekt namens de fractie van Ja21.

[1:36:03] En ik vraag nogmaals de collega's om te luisteraar.

[1:36:06] Naar de inbring van anderen.

[1:36:07] Heer KleMMink.

[1:36:10] Dank u wel, voorzitter.

[1:36:11] Voorzitter, de fracti van Ja 21 zit...

[1:36:14] Ik zie drie opgaven als het gaat om het woontekort tegen te gaan.

[1:36:17] De eerste is de stoppen van de massamigratie.

[1:36:20] Bijna 50% van de nieuwbouwwonenden zijn nodig om de toekomstige migratie op te vangen.

[1:36:24] De tweede is de dereguleren.

[1:36:26] Dat betekent het terugdraaien van het beleid van de kabinetten Rutte.

[1:36:29] Bijvoorbeeld de afschaf van de huurwet en de wet Nijboer.

[1:36:31] En de derde is het verbeteren van het investeringsklimaat.

[1:36:34] De markt is de oplossing wat jij natuurlijk betreft voor het woondekort.

[1:36:37] Van deze drie opgaven gaan we vooral over de laatste hebben, namelijk het investeringsklimaat.

[1:36:41] Want voorzitter, om 100.000 woningen per jaar te bouwen is kapitaal nodig, ongeveer 40 miljard euro per jaar.

[1:36:48] En de directe bouwstuurs van de overheid bedragen op dit moment 0,1% van het bbp.

[1:36:52] Met andere woorden, er zijn investeerders nodig, groot en klein, van coöperaties, kleine particuliere investeurders, grote particuliere insteerds, pensioenfondsen binnen- en buitenland.

[1:37:03] Wat je dan niet moet doen, voorzittig, is een hertsevoer tegen kapitael.

[1:37:07] of op z'n dag maken of herhalen van vreemds als het huisjesmelkers.

[1:37:11] Symboolwetgeving helpt ook niet, met suggestieve titels als goed verhuurderschap, alsof daar een wet voor nodig is.

[1:37:18] Ingeouwenhoer kun je niet wonen, heb ik ooit geleerd.

[1:37:20] En linksideologie ook niet.

[1:37:22] Voorzitter, door en in het oog van de fractie van jaar 21 is het vermogen aanwassen belasting box 3.

[1:37:27] Haast uniek in de wereld, belasten van papieren winst.

[1:37:30] Jaar 21 was zo snel mogelijk naar box 3 gebaseerd op gerealiseerde winst,

[1:37:34] En getreuzende uitstellingen zien we nu gebeuren doordat deze drie partijen het niet met elkaar eens zijn uit de coalitie.

[1:37:40] De aangenomen jaren 2020-motie om vastgoedafvast uit deze vertraging te halen en sneller te belasten aan reduceerde winst moet worden uitgevoerd.

[1:37:48] En kan de staatssecretaris dat bevestigen en aangeven hoe hij met de aangenome motie van jaren 2021 omgaat?

[1:37:53] En is de minister van mening dat het uitvoeren van deze motie het uitbonden van huurwoningen gaat verminderen?

[1:38:01] Voorzitter, dan over woningcoöperaties.

[1:38:03] Het kabinet wil alleen vanaf 2028 uitzonderen van de renteaftrekbepalingen bekend onder de ATAT.

[1:38:09] Een maatregel om het berekende investeringstekort van miljarden voor de woningcorporaties te verkleinen.

[1:38:15] En eerlijkheid biedt te zeggen, voorzitter, dat de 21% sociale huurwoningen in Nederland eigenlijk te hoog vindt op dit moment.

[1:38:20] Maar los daarvan, de minister had ook eerst andere maat regelen kunnen en moeten nemen wat 21 betreft.

[1:38:26] Eerste corporaties werden verplicht om de scheefhuur tegen te gaan.

[1:38:29] En teveel corporatiesen kunnen dat, maar doen dat helaas niet.

[1:38:32] Eerst zouden corporaties wat minder op grote voet moeten leven en de uitgaven van onderhoud onder controle moeten krijgen in plaats van de explosionele gestegen kosten die we zien.

[1:38:41] En eerst zou de corporatie de ambities op duurzaamheid fors naar beneden kunnen brengen, kosten die ze helaas ook niet terug kunnen halen op het verhuren van woningen.

[1:38:49] Kortom, voorzitter, corporatie zouden eerst nieuwbouwwoningen kunnen verkopen, in hun eigen kosten kunnen snijden en de aanpak van schijfhuurders uitvoeren.

[1:38:57] En als dat allemaal gedaan is, dan kunnen we wellicht ook nog in de toekomst kijken naar de ATAT,

[1:39:01] Maar dan niet alleen voor coöperatievoorzitters, maar ook voor private partijen.

[1:39:04] Voorzitter, het jaar 2020 wil dat zoveel mogelijk Nederlanders een koopwoning kunnen kopen.

[1:39:09] Het is goed dat Nederlanders vermogen opbouwen.

[1:39:11] Het woongenot en plezier neemt toe.

[1:39:13] En eigen woningbezitters voelen zich meer verbonden en verantwoordelijk voor hun lokale gemeenschap.

[1:39:17] Voor de fractie van 2021 moet het eigen woningsbezit internationaal relatief lagen in Nederland omhoog richting 60 tot 65 procent.

[1:39:26] Vooral bij de jonge leeftijdsgehoogden zien we een enorme daling in het eigen woningbezit.

[1:39:30] Het vermoeden is dat ze dat ook niet meer gaan goedmaken later.

[1:39:34] Deelt de minister de zorg dat jongeren geen inhaalslag meer gaan maken als het gaat om het eigenwoningbezet?

[1:39:38] Deelt hij de zorgen dat het eigenwoonbezitspercentage in Nederland gaat dalen in de toekomst?

[1:39:44] Welke aanvullende maatregelen kan de minister nog nemen om het eigewoonbezet in Nederland te vergroten?

[1:39:50] Voorzitter, gemeenten hanteren een lappe deken aan voorwaarden als het om nieuwbouwkoopwoningen voor jongeren.

[1:39:55] Vaak goed bedoeld, absoluut.

[1:39:57] Maar het gevolg is onzekerheid over het fiscaal regime waar ze vallen.

[1:40:00] Heeft de koper bijvoorbeeld wel recht op een bibliotheekrenteaftrek?

[1:40:03] Projectontwikkelaars stappen dan niet in.

[1:40:05] Jonge kopers vallen in het financiële gat als achteraf blijkt dat ze geen recht hebben op renteaftrek.

[1:40:11] Met de wet regie volkshuisvesting is er een landelijke regeling voor betaalbare koop die fiscale duidelijkheid en zekerheid geeft aan ontwikkeelaars en de koker.

[1:40:19] Is de minister bereid om gemeenten te stimuleren of met ze af te spreken om de landelijke regeling te gebruiken en daar niet van af te wijken?

[1:40:26] Voorzitter, tot slot.

[1:40:28] Enkele dagen geleden heeft de minister haar taskforcebrief, haar plan voor de woningmarkt, naar de Kamer gestuurd.

[1:40:33] En de komende tijd zullen we daar met de minister nog uitgebreid een debat over gaan.

[1:40:37] Jij in twintig is voor liberalisering van de volkswijsvest naar woningmarkten.

[1:40:40] En jij in twinte gelooft in het oplossen van het woontekort via de marktwerking.

[1:40:43] Dat is een fundamentele andere benadering dan we van deze minister in dit kabinet zien.

[1:40:48] We hebben mevrouw Boekels O'Sullivan gekregen als minister, maar we hebben eigenlijk een stepblok 2.0 nodig.

[1:40:54] Dank u wel, voorzitter.

[1:40:55] Dank u wel, heer Klemmink.

[1:40:56] Hij sprak namens JA21 en keurig binnen de tijd.

[1:40:59] Dan ga ik naar mevrouw Steen.

[1:41:01] Zij gaat spreken namens het CDA.

[1:41:02] Aan u het woord.

[1:41:03] Voorzitter, dank u wel.

[1:41:05] Wie rustig afwacht bouwt geen huis.

[1:41:08] En wie speculeert met grond bouw ook geen huis en wie een woning op papier heeft staan die door allerlei regels niet financieel uit kan, die bouw uiteindelijk ook geen Huis.

[1:41:18] En daarom is het goed voorzitter dat het kabinet nu een aantal fiscale maatregelen neemt.

[1:41:23] Maar voor het TDA gaat het om een grotere vraag, namelijk wat willen we eigenlijk belonen?

[1:41:28] En wat ons betreft is dat simpel.

[1:41:29] Langjarig investeren moet lonen en leegstand en speculatie niet.

[1:41:34] En als de samenleving waarde creëert met publieke investeringen en besluiten, is het redelijk dat een deel van die waarde ook weer terugvloeit naar de samenlevering.

[1:41:42] Om weer nieuwe woningen te bouwen bijvoorbeeld, of tunnels en wegen die naar die wijken toe gaan.

[1:41:47] Voorzitter, en dan nu de techniek.

[1:41:49] Laten we dus beginnen bij de partij van wie we de komende jaren heel erg veel vragen, onze woningbouwcorporaties.

[1:41:54] Het is goed dat we de woningbauwcorparaties vanaf 28 vrijstellen van de aantal rente-aftrekbeperking.

[1:42:00] En het totale pakket aan maatregelen levert hen naar verwachting 28 miljard euro aan extra investeringsruimte op.

[1:42:06] En ik vraag de minister, hoe zorgen we ervoor dat deze ruimte ook terechtkomt bij die corporaties met concrete bouwplannen die nu vastlopen op de financiering?

[1:42:15] En hoe monitoort de minister de komende jaren de effectiviteit van de maatregel om de bouwplannen vlot te trekken en daarmee ook misschien wel meneer Vlag gerust te stellen?

[1:42:24] Voorzitter, wat betreft de middenhuur en pensioenfondsen.

[1:42:28] Tussen sociale huur en koop zitten steeds meer mensen klem.

[1:42:32] En voor de middehuur zijn langjarige investeringen en dus voorspelbaar beleid nodig.

[1:42:37] En beleid waar institutionele beleggers op kunnen bouwen.

[1:42:41] En wat dat betreft ben ik blij dat de voorwaarden voor de vrijstelling voor buitenlandse pensioenfondsen verduidelijkt en gemoderniseerd wordt.

[1:42:47] Maar houdt het kabinet daarbij ook nadrukkelijk rekening met grote kapitaalmarkten waarvan de pensioenstelsels anders zijn ingericht dan het onze, zoals Duitsland, Frankrijk en Canada.

[1:42:57] Dit zijn namelijk belangrijke markten voor institutionele beleggers.

[1:43:01] En worden buitenlandse pensioenfondsen en Nederlandse investeringspartijen zelf betrokken bij die uitwerking en is het kabinett bereid tot het maken van fiscale afspraken met die landen.

[1:43:12] Nederlandse pensioenfondsen krijgen in Canada bijvoorbeeld te maken met een belastingdruk tot 26 procent.

[1:43:17] En daarom heeft Bouwinvest opgeroepen tot wederkerige fiscale afspraken met Canada.

[1:43:23] Is het kabinet bereid om met Canada te verkennen welke aanvullende fiscrale afspragen investeringen van pensioenfondsen in woningbouw in beide landen kunnen vergemakkelijken?

[1:43:32] En dan is er een interruptie van de heer Nobult.

[1:43:36] Ja, voorzitter, dank u wel.

[1:43:37] Ik hoorde mevrouw Steen namens het CDA zeggen, we vragen veel van woningcorporaties.

[1:43:41] Dat klopt, maar ik denk dat we nog veel meer van de markt vragen.

[1:43:43] Ik denk ook dat u dat met de VVD eens bent.

[1:43:46] En u gaf aan, daarom is het van belang dat we buitenlandse pensioenfondsen gelijk gaan behandelen eigenlijk met Nederlandse pensionsfondsen.

[1:43:52] Bent u het met de vvd eens dat in die behandeling dat we dat niet te complex moeten maken?

[1:43:57] Ja, daar ben ik het heel erg mee eens.

[1:43:59] We hebben daarom ook al op een eerder moment samen opgetrokken en daar ook een motie over ingediend.

[1:44:04] Dus ik ondersteun de vraag van de heer Nobbel.

[1:44:08] Helder, dan kunt u uw betogen vervolgen.

[1:44:12] Voorzitter, ik wil toch wel even kort box 3 noemen.

[1:44:16] Want we weten ook dat kleine verhuurders betalen in het huidige stelsel heel veel belasting over hun vastgoed.

[1:44:22] En zowel in een wet werkelijk rendement als bij de doorontwikkeling naar een vermogenswinstbelasting wordt vastgoeds juist ontzien.

[1:44:29] Omdat niet langer de waarde die vast zit in de stenen wordt belast.

[1:44:31] En we weten dat het kabinet aan het werk is met een oplossing voor box 3.

[1:44:35] En ik wil de staatssecretaris vragen of hij daarbij oog wil houden voor de vastgoedgeleger.

[1:44:40] Voorzitter, dan de leegwaarderatio.

[1:44:42] De woningmarkt is sinds de laatste aanpassing in 2023 behoorlijk veranderd.

[1:44:47] En bij de behandeling van de tegenbewijsregeling is een motie van de heer Ginwis en mijn collega Van Dijk aangenomen om te onderzoeken of de leigwaarderaatio nog steeds actueel is.

[1:44:56] De staatssecretaris heeft toegezegd het onderzoek in 2027 te starten na afloop van de periode van het herstel- en veerkrachtplan.

[1:45:03] En is het mogelijk om de resultaten voor de behandeling van het Belastingplan 2028 naar de Kamer te sturen, zodat een eventuele actualisering daarin kan worden meegenomen.

[1:45:13] Dan voorzitter, toch nog even een zin over leegstand.

[1:45:16] Want sinds maart kunnen gemeenten een leegstandsheffing invoeren.

[1:45:19] En dat is een fiscale stok achter de deur wanneer een bruikbaar pand of woning onnodig leeg blijft staan.

[1:45:25] En er bijvoorbeeld mee gespeculeerd wordt.

[1:45:27] Gaat de minister erop toezien dat gemeente dit instrument daadwerkelijk gaat inzetten?

[1:45:32] Voorzitter, tot slot de grond.

[1:45:34] En in Utrecht zien we hoe grond waarop woningen kunnen komen worden opgeknipt en doorverkocht.

[1:45:38] En daarmee kunnen miljoenen worden verdiend, terwijl de versnippering woningbouw juist bemoeilijkt.

[1:45:44] Maar van wie is eigenlijk de waardestijging van die grond?

[1:45:47] Als de overheid besluit dat op een weiland woningen mogen komen, dan stijgt de grondswaarde.

[1:45:51] De samenleving betaalt vervolgens voor de wegen, voor het openbaar vervoer en de voorzieningen.

[1:45:56] En dan is het redelijk dat een deel van de publiek gecreëerde waarde ook weer terugvloedt naar die samenleven.

[1:46:01] En het kabinet komt met een grondfaciliteit waarmee gemeenten eerder grond kunnen aankopen.

[1:46:05] Maar hoe voorkomen we dat gemeenters straks met publiek geld grond moeten terugkopen waarvan de prijs eerst door speculatie is opgedreven?

[1:46:12] En hoever is die minister met het zorgen dat we de kosten van gebiedsontwikkeling kunnen verhalen op de ontwikkelaars onder andere?

[1:46:20] Voorzitter, ik rond af.

[1:46:22] Voor het CDA is de richting helder.

[1:46:24] Zorg dat het loont om te bouwen, dat het lohnt om langjarig te investeren.

[1:46:28] Want een overheid waar je op kan bouwen zorgt ervoor dat er ook gebouwd wordt.

[1:46:34] Veel dank mevrouw Steen.

[1:46:35] Er is een groot aantal interrupties aangemeld.

[1:46:38] Ik begin met de heer Vlag SGP.

[1:46:40] Ja, voorzitter, dank u wel.

[1:46:41] Ik zou daar niet zelf over begonnen zijn in de richting van mevrouw Steen... ...maar zij legde nogal nadrukkelijk een richting neer voor box 3.

[1:46:49] En nou, er is daar van de zomer best al over gesproken en daar ook al bij aanwezig geweest.

[1:46:54] En er lagen een aantal varianten op tafel.

[1:46:56] Eén daarvan was een volledige vermogens...

[1:47:01] Er lagen dan een aantal varianten.

[1:47:02] Op tafel één daarvan... ...was een voledige vermogenswinstbelasting... ...en de andere was een soort doorontwikkeling van het eerder gestrande wetsvoorstel.

[1:47:09] En uit veel reconstructies komt het beeld naar voren dat met name het CDA ook aan de rem heeft getrokken om die optie naar die volledige vermogenswinstbelasting door te zetten vanwege de hoge kosten.

[1:47:20] Nu legt mevrouw Steenum hier neer, als toch wel heel belangrijk voor vastgoedbeleggers,

[1:47:25] Kloppen die reconstructies niet?

[1:47:27] Kan mevrouw Steen ons een beetje helpen daarin?

[1:47:29] Helder Steen, CDA.

[1:47:31] Dank voor de vraag.

[1:47:32] Ik denk dat het ook wel goed is om te zeggen dat we vooral...

[1:47:36] We moeten een oplossing hebben voor box 3 om ervoor te zorgen dat die fiscale beperkingen voor die verhuurders opgelost worden.

[1:47:44] Het kabinet heeft daar nu een opdracht voor.

[1:47:48] Ik ben ook wel benieuwd naar waar het kabinet straks mee komt.

[1:47:50] Vandaar ook mijn vraag aan de staatssecretaris.

[1:47:52] Maak daar dan ook haast mee en leg ons dat voorgaan, het werk, zodat wij hier met elkaar daarover kunnen spreken.

[1:47:59] Vlag SGP?

[1:48:00] Nee, voorzitter, dit is net iets te makkelijk.

[1:48:02] Die varianten lagen op tafel, inclusief de kosten.

[1:48:05] Het ging vooral om kiezen.

[1:48:07] Want de variant die mevrouw Steen nu bepleit...

[1:48:10] is gewoon een stuk duurder dan de andere varianten.

[1:48:12] En ik ben het met haar eens hoor, het is echt de meest aantrekkelijke ook voor de woningmarkt.

[1:48:16] Alleen het CDA heeft daar ook niet voor gekozen.

[1:48:21] Het is maar duidelijk dat de VVD dat wel graag wilde.

[1:48:23] Dus hoe kun je nu aan de ene kant in een drie dagen durend onderling gevecht dit een jaar vooruit voetballen en aan de andere kant zeggen nou kabinet kom er nou mee want het is belangrijk voor de

[1:48:33] Het is dezelfde vraag en u krijgt van mij hetzelfde antwoord.

[1:48:37] Ik vind het belangrijk dat voor met name het onderwerp waar wij vandaag over spreken, namelijk de woningbouw en huursector, dat daar een oplossing gaat komen voor dat box 3.

[1:48:47] Volgens mij is dat geen enkel geheim.

[1:48:49] En vandaar ook mijn vraag aan het kabinet, want dat is nu ook aan het Kabinet, om met die oplossingen te komen.

[1:48:56] Dus ja, haastgeboden.

[1:48:59] En volgens mij zijn we het daar met elkaar gewoon over eens.

[1:49:03] Kort, afronden, vlag.

[1:49:05] Ja, voorzitter.

[1:49:05] Toch dan de conclusie.

[1:49:06] Het kabinet kwam met die oplossingen, kwam mit die opties.

[1:49:10] Maar uiteindelijk moeten de coalitiepartijen dan ook wel dat kunnen dragen en dat willen dekken.

[1:49:15] En ik constateer dat het CDA dat onder andere niet wilde.

[1:49:18] Vermoedelijk ook D66 niet.

[1:49:19] Maar dan kun je niet tegelijkertijd hier nog een keer die opdracht bij het kabinet neerleggen als je het eigenlijk niet wilt dekker.

[1:49:24] Dat vind ik een beetje warm en koud blazen tegelik.

[1:49:26] Ik ga naar mevrouw Steen.

[1:49:28] Ja, en voorzitter, het kabinet heeft ons volgens mij half september een brief gestuurd over hoe ze dat proces gaan inrichten om daar toe te komen.

[1:49:35] En daar wacht ik heel keurig op.

[1:49:38] En dan hebben ze ook de verschillende scenario's die ze daarbij onderzoeken neergelegd.

[1:49:42] Dus ik ben benieuwd wat daar uitkomt.

[1:49:44] En mijn oproep aan het kabinet is, die ik nu voor de derde keer doe, is... Heeft u duidelijk gemaakt?

[1:49:50] Ik ga nu naar de heer Grimmis-Christie voor een vraag.

[1:49:53] Dank u.

[1:49:55] Twee vragen.

[1:49:56] Eerste interruptie met één vraag.

[1:49:58] Kijk, in het huidige wetsvoorstel, even om alle misverstand weg te nemen, zit de vermogenswinstbelasting op vastgoed.

[1:50:06] Dus in die zin heeft het CDA de sleutel in handen door in de Eerste Kamer voor dat wetsvoorspel te stemmen.

[1:50:11] Dan maak je andere mensen en coalitiepartners niet zo blij.

[1:50:14] Maar hoe wil het CDH haar positie benutten die ze heeft?

[1:50:18] Zowel in deze, maar zeker ook aan de andere kant.

[1:50:21] Al gaat daar mijn collega natuurlijk niet over, over die andere kant, de overkant, zoals we dat altijd noemen.

[1:50:26] En de vraag hierbij is, als we dan ook zouden doorschakelen naar vermogenswinst op aandelen, wat een heel denkbare route is, dan gaat het wel om uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid in 28.

[1:50:39] Heeft de CDA een idee waar dan de dekking vandaan moet komen?

[1:50:42] Want we moeten uit deze impasse komen en het CDA zou hier potentieel een sleutelpositie in kunnen hebben.

[1:50:48] Ja, dat zou zomaar kunnen.

[1:50:52] En collega Ginwees, voorzitter, u heeft natuurlijk gelijk dat wij hier niet over de overkant gaan.

[1:51:00] Maar wij gaan nu op dit moment ook niet over... ...de plannen die het kabinet aan het maken is.

[1:51:05] En daarmee kom ik eigenlijk op hetzelfde antwoord als dat ik net aan de heer Vlag gaf.

[1:51:08] Want het kabinet heeft nu onze brief gestuurd waarin ze klip en klaar neerleggen welke scenario's ze onderzoeken.

[1:51:15] Niet alleen met ons, maar met alle andere partijen die hier aan tafel zitten.

[1:51:20] En het is aan ons nu om even die broedende kip, waarvan ik hoop dat die niet heel erg lang broedt, niet te storen en gewoon ons iets voor te leggen.

[1:51:27] Waar wij dan ook met elkaar zuiver over kunnen debatteren.

[1:51:30] Want zij brengen op dit moment ook al die consequenties in kaart.

[1:51:35] Voorzitter, ik roep het kabinet ook op tot inhoudelijk leiderschap.

[1:51:40] Wees volwassen en kom eruit.

[1:51:42] Tegelijkertijd is het wel prettig om helder te hebben waar fracties staan.

[1:51:47] Volgens mij is er een weg vooruit door te zeggen dat het misschien niet netjes is gegaan.

[1:51:52] Maar uiteindelijk willen we naar vermogenswinstbelasting op niet alleen vastgoed, maar ook op aandelen.

[1:51:58] Maar daar moet dan ook wel die derving worden overbrugd.

[1:52:01] Dus nou ja, we gaan de schenkingen op papier voor vers actualiseren in de erverschenkbelasting.

[1:52:07] We gaan wat in box 2 doen.

[1:52:09] Erverschenkenbelasting gaan we ook nog wat doen.

[1:52:11] En dan heb je keurig in het vermogensdomein zelf de dekking voor handen.

[1:52:15] Zit het CDA op die manier in de wedstrijd?

[1:52:17] Want eindeloos laten gijzelen door gesprekken over box 3 waar we zouden willen landen zonder duidelijk te zijn over waar de rekening vandaan moet komen.

[1:52:24] Dan komen we niet verder.

[1:52:25] Ik ga naar mevrouw Steen.

[1:52:26] Ja, het klopt dat dat best een aantrekkelijke optie zou kunnen zijn.

[1:52:29] Alleen wat ik zeg, je kunt niet het ene zonder het andere te zien.

[1:52:35] Dus de oplossing die het kabinet nu aan het onderzoeken is en aan het uitonderhandelen is en voor ons op papier aan het stellen is.

[1:52:40] Ja ik ben heel benieuwd waar zij mee gaan komen.

[1:52:42] Daar gaan we op hun merites beoordelen.

[1:52:45] Ja, en dat is ongeveer de zesde keer dat ik exact hetzelfde antwoord geef, maar ik wil hem best nog wel een keer geven.

[1:52:49] Ja, ik ga de heer Gimmis echt vragen om kort afrondend nog een laatste vraag.

[1:52:53] Ja voorzitter, niet over boomsterie, want ik heb wel een signaaltje gegeven hiermee.

[1:52:57] Mijn vraag is eigenlijk een andere nog over het grondbeleid.

[1:53:01] Daar zegt mevrouw Steen, kabinet leg een ei en kom snel met eigenlijk een aanvulling op het huidige kostenverhaal.

[1:53:10] En ik proef er ook enige ruimte bij de CDA-fractie.

[1:53:14] Nu zijn er verschillende methoden in het verleden gepasseerd, plan waterheffing.

[1:53:17] Maar ook bijvoorbeeld in de adviesgroep Stoer hebben ze gezegd, nou, er zitten wel heel veel nadelen aan.

[1:53:22] Kunt u niet beter een residuele waardemethodiek toevoegen aan het kostenverhaal?

[1:53:28] Heeft het CDA daar zelf ook al een ei over gelegd?

[1:53:31] Of is ze vooral benieuwd naar waar het kabinet mee komt en dat eigenlijk?

[1:53:36] Ik denk dat daar best veel voor te zeggen is, voor die manier van rekenen.

[1:53:42] En we hebben natuurlijk ook met elkaar afgesproken dat kostverhaal moet worden uitgebreid.

[1:53:47] En dat kun je op verschillende manieren doen, inderdaad.

[1:53:50] En die grondfaciliteit die er zal moeten komen, die zal gemeenten moeten helpen om dat te vergemakkelijken.

[1:53:58] Dus ja, ik kan me heel goed voorstellen dat wij heel serieus gaan kijken naar wat residueel rekenen op de grond gaat doen.

[1:54:07] Want dat is volgens mij waar de heer Ginwest naartoe wil.

[1:54:09] En ik kijk daar op dit moment open naar.

[1:54:14] De heer De Hoop.

[1:54:15] Pro.

[1:54:16] Ja, voorzitter.

[1:54:16] Ik wil het niet over de planbatenheffing hebben, maar over het andere verboden woord.

[1:54:20] Namelijk de hypotheekrenteaftrek.

[1:54:24] Ja.

[1:54:24] Voorzitter, we hebben natuurlijk gezien dat CDA in april voor een motie stemde.

[1:54:28] die de oproep deed om de verruiming van de hypotheekrenteaftrek tegen te gaan.

[1:54:33] En het kabinet heeft dat nu wel gedaan.

[1:54:36] Dezelfde avond gaf de partijleider van mevrouw Steen een lezing waarin hij zei, ja, die hypothekenrenteaeftrek moeten we eigenlijk afschaffen.

[1:54:43] Waar staat het CDA nou eigenlijk als het gaat om de hypoteekrente aftrek?

[1:54:46] Mevrouw Steen.

[1:54:47] Ik snap natuurlijk heel goed dat meneer De Hoop deze interruptie plaatst.

[1:54:52] Kijk, het is volgens mij wel genoegelijk bekend dat voor het CDA de afbouw van de hypotheekrenteaftrek niet ineens, maar over een lange periode uiteindelijk een antwoord is om meer balans te krijgen op die woningmarkt en die oververhitte woningmarkten een klein beetje af te koelen.

[1:55:08] En het is ook zo dat we op dit moment de afspraak hebben dat we die nog even ongemoeid laten.

[1:55:15] En dat is hoe het is.

[1:55:16] Dus ja, inderdaad, het CDA herkent, en dat is ook helemaal geen geheim, dat de afbouw van die hypotheekrenteaftrek op termijn een goede oplossing zou kunnen zijn voor die overveter woningmarkt.

[1:55:28] Er zijn gelukkig ook meer knoppen waar we aan kunnen draaien, en het doen wij ook, en dit doet het kabinet ook.

[1:55:34] Maar op dit moment staat die hypothekrente aftrek nog in afspraak.

[1:55:41] Ja, voorzitter, dan toch even die tijdlijn.

[1:55:43] Want mevrouw Stenen en haar partij hebben ook een handtekening gezegd onder het regeerakkoord waar ook stond de hypotheekrente aftrek blijven we af.

[1:55:50] En toch heeft u in april het besluit genomen om voor de motie stultiens te stemmen.

[1:55:55] Maar als er dan de begrotingsonderhandelingen zijn, dan laat u de hypothekrenteaftrek toch staan.

[1:55:59] En dan voelt het een beetje als een hond die blaft, maar niet bijt.

[1:56:02] Dus de vraag is een beetje, staat u nu voor die motie stultdienst nog steeds?

[1:56:07] Of staat u vooral voor de begroting die nu voor ligt?

[1:56:10] Want ik hoorde net D66 zeggen ja, we staan nog steeds achter die motiestultdiensten.

[1:56:13] Ik vind dat een hele ingewikkelde redenering.

[1:56:16] Maar ik vraag dan ook maar even hoe het CDA daar tegen aankijkt.

[1:56:20] Ja, uiteraard.

[1:56:22] Het is niet dat we de ene dag A zeggen en de volgende dag B.

[1:56:26] Dus ik sluit mij zeer aan, ook bij de redenering van mijn collega Van Leijen.

[1:56:31] Kijk, wij hebben voor die motiestulddienst gestemd omdat het natuurlijk net weer een iets...

[1:56:36] Het ging over de verruiming van wat er nu was.

[1:56:38] En dat ging ook over een verruoming van de afspraak die er lag onder het coalitieakkoord.

[1:56:44] Dus ja, we konden daarop meestemmen omdat we natuurlijk ook wel zagen dat we dat onwenselijk vonden.

[1:56:51] Tot slot, kort de hoop.

[1:56:52] Maar voorzitter, dat gebeurt nu bij de begroting, die verruiming.

[1:56:55] Want het stijgt een half procent geloof ik ongeveer weer.

[1:56:58] Dus die verluiming is precies wat er gebeurt en het staat het CDA wel toe.

[1:57:02] Als mevrouw Steen daar nog steeds achter staat en als het ook geldt voor D66, dan betekent dat dan dat als er weer een soortgelijk voorstel bij de algemene financiële bestuilingen komt te liggen, dat het CDH daar wel weer voor gaat stemmen.

[1:57:13] Want dat is wat ik wel proef in de bijdrage van mevouw Steens, dat hij nog steeds dat standpunt heeft.

[1:57:18] Dan gaan we zien wat het voorstelt is, voorzitters.

[1:57:21] Dat deed erom een mooie cliffhanger.

[1:57:23] Ik ga de heer Nobel vragen om het voorzitterschap over te nemen.

[1:57:27] En dat doe ik met veel plezier om u dan vervolgens namens de Socialistische Partij het woord te geven, mevrouw Beckerman.

[1:57:31] Gaat uw gang.

[1:57:32] Dank u wel.

[1:57:33] Doordat we overheidsgeld voor volkshuisvesting verkeerd uitgeven... hebben we in Nederland een diepe wooncrisis.

[1:57:39] En jaarlijks wordt er 16 miljard uitgever om kopers te bevoordelen... zo becijferde de Nederlandse bank.

[1:57:45] En in vergelijking is het bedrag dat wordt uitgegeven aan de bouw van betaalbare woningen echt laag.

[1:57:52] En dit veroorzaakt ook diepe ongelijkheid.

[1:57:55] En Nibud waarschuwt, we hebben niet alleen haves en have-nots...

[1:58:01] Er ontstaat een generatie van will-haves en will-have-nots.

[1:58:05] Kinderen wiens ouders geen koopwoning of bezit hebben, zullen dat ook niet hebben.

[1:58:11] En we zouden het vandaag ook moeten hebben over hoe we tot oplossingen komen zodat we de wooncrisis oplossen.

[1:58:17] Tegelijk heeft de VVD ook dit keer weer D66 en het CDA zover gekregen dat er in het coalitieakkoord niks gebeurt aan een verstandige...

[1:58:25] afbouw van de hypotheekrenteaftrek.

[1:58:27] Sterker nog, voor hoge inkomens gaat de hypoteekrente aftrek ook dit jaar weer omhoog.

[1:58:33] Laat ik beginnen met het geld dat we daadwerkelijk uitgeven aan het subsidiëren van de bouw van woningen.

[1:58:40] De Nederlandse bank becijfert dat dat slechts 0,1% van ons bbp is.

[1:58:45] 0, 1% ter vergelijking

[1:58:49] De coalitie wil dat we 5% van het bbp gaan uitgeven aan defensie, 50 keer meer naar defensie dan naar de bouw van woningen.

[1:58:57] De overheid geeft jaarlijks drie keer zoveel uit aan de inhuur van consultants dan aan de bouwen van woning.

[1:59:03] Shell krijgt evenveel subsidie als er uitgegeven wordt aan de Bouw van Woningen.

[1:59:09] En jongeren wordt ondertussen verweten dat ze teveel matcha latten.

[1:59:13] drinken en daardoor geen woning kunnen betalen.

[1:59:17] Nou voorzitter, het is de overheid die maar net zoveel over heeft voor de bouw van woningen als alle Nederlanders uitgeven aan koffietjes, ik haat dat verkleinwoord, en lunch buiten de deur.

[1:59:30] Zo los je dus geen wooncrisis op.

[1:59:32] Er moet extra geld vrijgemaakt worden voor de bouw van betaalbare woningen.

[1:59:36] Door afschaffing van de VPB, winstbelasting en direct aantal voor corporaties.

[1:59:42] Graag een reactie van het kabinet.

[1:59:44] Maar ook door naar compleet anders te kijken naar al het geld dat we uitgeven aan wonen.

[1:59:51] Want voorzitter, we geven het geld dat er is voor wonen verkeerd uit.

[1:59:54] En dat veroorzaakt en een wooncrisis en ongelijkheid.

[1:59:58] En een belangrijke motor achter deze ongelijkenheid is de hypotheekrenteaftrek.

[2:00:03] Adjunct-hoofdredacteur van het ESB Jasper Le Keese noemde dit treffend de blinde darm van de economie.

[2:00:10] Het is een regeling zonder functie die wel grote problemen veroorzakt.

[2:00:00] Achter deze ongelijkheid is de hypotheekrenteaftrek.

[2:00:03] Adjunct-hoofdredacteur van het ESB Jasper Le Keese noemde dit treffend de blinde darm van de economie.

[2:00:10] Het is een regeling zonder functie die wel grote problemen veroorzaakt.

[2:00:15] Allereerst, het drijft de prijzen op.

[2:00:16] Volgens hoogleraar Bezemer slaat 69% van de extra financieringsruimte neer in hogere woningprijzen.

[2:00:24] Twee, het draait ook de huren op omdat de WOZ meetelt in het puntestelsel.

[2:00:29] Ten derde, we krijgen daar niets voor terug.

[2:00:32] Onderzoek laat zien dat Nederlandse bouwers niet meer bouwen als prijzen stijgen.

[2:00:36] En ten vierde maakt deze aftrek onze economie instabieler.

[2:00:41] Onze hypotheekschuld bedraagt 80% van het bbp tegen 50% in de rest van de eurozone.

[2:00:48] De Nederlandse bank spreekt in haar position paper van een systeemrisico en pleit voor afbouw.

[2:00:55] Ten vijfde is deze regeling aantoonbaar ondoelmatig.

[2:00:59] SEO concludeert dat eigen woningbezit er niet door wordt bevorderd.

[2:01:04] De staatssecretaris erkende in 2020 dat de regeling waarschijnlijk niet eens zou voldoen aan de doelmatighedstoets uit de compatibiliteitswet.

[2:01:13] Ten zesde kost dit alles de samenleving inmiddels ruim 11 miljard euro per jaar, wat dus een veelvoud is van wat het Rijk uitgeeft aan het bouwen van nieuwe woningen.

[2:01:23] Het komend jaar stijgt dat naar 12 miljard, een stijging van 13 procent.

[2:01:28] Voorzitter, de SP wil eerlijk zijn over de kanttekening.

[2:01:31] Want juist koopstarters met een modaal inkomen halen nu relatief het grootste voordeel uit de aftrek.

[2:01:37] Bijna 8% van hun netto inkomen.

[2:01:39] Bij afschaffing daalt hun leencapaciteit direct terwijl de prijzen pas vertraagd volgen.

[2:01:44] En ook daarom zul je nooit van de een op de andere dag dit moeten afschaffen, maar moet je voor een verstandige afbouw gaan, juist voor die hoogste inkomens als eerste.

[2:01:57] Daarom pleiten wij dus voor een gecontroleerde en rechtvaardige afschaffing met een overgangsregeling die starters beschermt en de prijsopdrijvende subsidie tegelijk beëindigt.

[2:02:06] Daarom mijn vragen aan het kabinet.

[2:02:09] Erkent het kabinent dat de hypotheekrente aftrek, de prijzen opdrijft, geen extra woningen oplevert, de economie kwetsbaarder maakt, ondoelmatig is in Nederland verdeeld in woonklassen?

[2:02:18] Is zij bereid om met bescherming van starters een plan uit te werken voor gecontroleerde afschaffing en zo niet?

[2:02:23] Wat weten deze minister, de staatssecretaris, DNB, het IMF, OESO, SEO en het Nibud niet weten?

[2:02:31] Op welk wetenschappelijk bewijs baseert zij dat het instand houden van deze

[2:02:35] 11 miljard, bijna 12 miljard subsidie... geen negatieve gevolgen heeft voor de woningmarkt... en de stabiliteit van onze economie.

[2:02:42] Dank u wel.

[2:02:46] De heer Griemwis.

[2:02:48] Een goede analyse van mevrouw Beckerman.

[2:02:50] Ik heb er nog een vraag bij.

[2:02:52] Je kunt helemaal focussen op het afschaffen... afbouwen van de hypotheekrenteaftrek... maar dat is een systeemwijziging... die bij de Belastingdienst tot allerlei gedoe leidt.

[2:03:01] Je kan ook andersom denken van...

[2:03:04] Misschien geeft de hypotheekrenteaftrek nog wel een functie, misschien voor jongeren die toegang tot een woningmarkt willen.

[2:03:09] Maar dan moet je eigenlijk het eigen woning voor ver verhogen.

[2:03:12] Hoe staat mevrouw Beckerman tegen deze gedachtegang door het eigenlijk om te draaien, maar de facto nog wel die enorme belastingssubsidie daarmee te verminderen?

[2:03:23] Mevrouwe Beckerman.

[2:03:24] Ja, heldere vraag en ik denk dat het eigenlijk ook heel goed zou zijn als we deze discussie,

[2:03:29] helemaal zouden voeren.

[2:03:30] En dat is eigenlijk waar de pijn ook bij mijn partij wil zitten.

[2:03:33] In de verkiezingscampagne nog ongeveer een jaar geleden... waren er heel veel partijen die zeiden... we gaan deze discussie nu voeren, D66, CDA die zeide... dit is het moment en dan lijkt er dus een meerderheid te ontstaan.

[2:03:44] Ga je voor een afbouwpad?

[2:03:45] Hoe doe je dat dan precies?

[2:03:47] Doe je het op een andere manier met het eigen woningforfait?

[2:03:49] Of ga je bijvoorbeeld naar een eigendomsneutrale variant?

[2:03:53] Ik denk dat de ChristenUnie die optie ook wel eens heeft overwogen.

[2:03:58] We hebben het nu niet eens over het hoe.

[2:04:01] Omdat het alweer geblokkeerd is dat door de VVD dat het moet blijven bestaan.

[2:04:05] Dus ja, we kunnen dat op verschillende manieren doen.

[2:04:10] En ik vind het eigenlijk heel pijnlijk dat we dat debat niet voeren.

[2:04:12] Want we weten gewoon...

[2:04:14] Ik vond die oproep...

[2:04:16] van de Nederlandse bank, vond ik hier ook een hele waardevolle.

[2:04:19] Die zeiden, weet wel wat dit betekent voor je economie.

[2:04:24] Want op het moment, omdat mensen zo'n hoog schuldenlast hebben... en we collectief als Nederland zo'ne hoge schuld last... als de woningwaarde een klein beetje daalt...

[2:04:33] kleine hiccup in de economie, dan kan dat direct gevolgen hebben voor de gehele reële economie.

[2:04:39] Mensen zullen altijd proberen om hun hypotheek lastig te blijven betalen en zullen dus direct minder uitgeven aan martialatten, aan de fietsenmaker, aan kleding.

[2:04:48] Dat raakt direct ook die ondernemers, dat raakt direkt onze economie en daarom zou het heel goed zijn als we dat debat over het hoe

[2:04:54] kunnen voeren.

[2:04:55] En daarom is het heel pijnlijk dat dat eigenlijk weer geblokkeerd wordt door de VVD en we zelfs weer de andere kant op schieten, namelijk weer een verhoging die weer terechtkomt bij juist de groep die het minst nodig heeft.

[2:05:09] Meneer Griemers.

[2:05:10] Ik wil meer tegen u als voorzitter zeggen, in uw andere hoedanigheid wordt u nogal aangesproken, dus als het nodig is om het voorzitterschap even over te nemen zodat u kunt interromperen, welkom.

[2:05:23] Ik denk dat mevrouw Beckerman goed constateert dat het VVD-punt overheid is gebleven.

[2:05:28] Dus dat kan ik dan als VVDA'er zeggen en niet als voorzitter.

[2:05:31] Daar hoef ik hem niet voor over te geven, denk ik.

[2:05:33] Wilt u het overvoeren, mevouw Beckeman?

[2:05:36] Nou, ik was zwaar door mijn tijd heen.

[2:05:39] Bent u bijna klaar?

[2:05:40] Dan ben ik heel coulant.

[2:05:42] Nee, laat ik het hierbij laten.

[2:05:44] Oké, dank u wel.

[2:05:45] Dan geef ik het voorzitterschap terug aan mevhouw Beckermann.

[2:05:48] Dank u wel.

[2:05:49] Ik heb even met het kabinet overlegd.

[2:05:51] Zij hebben behoefte aan een schorsing van 20 minuten.

[2:05:54] Dat is echt heel netjes.

[2:05:56] Maar ik kijk ook even naar mijn linkerzijde, omdat een aantal Kamerleden toch even iets willen eten.

[2:06:01] Hoe lang heeft u daar een half uur?

[2:06:04] Vindt u dat...

[2:06:07] Nee, een halfuur moet u kunnen redden.

[2:06:10] En het is nu zeven of acht uur.

[2:06:15] Dus we komen om acht over half weer terug.

[2:06:18] En de rest van de vergadering zal dan worden voorgezeten door de heer Nobe.

[2:06:22] Acht over half, ja wij zijn heel precies.

[2:06:26] De vergadening is geschorst.

[2:40:59] Volgens mij heeft iedereen kunnen eten.

[2:41:03] En is het aan de zijde van het kabinet, denk ik, de minister die als eerste het woord gaat voeren.

[2:41:12] Ik ben heel blij dat we dit bad vandaag hebben en ook om dat samen met de staatssecretaris van Financiën te doen.

[2:41:18] Want fiscaliteit wordt vaak gezien als droogkost.

[2:41:22] Tarieven, vrijstellingen, aftrekposten, niet per se thema's die tot de verbeelding spreken, behalve bij, zoals u kunt zien op het gezicht van mijn collega, staatsrecretaris Van Financien.

[2:41:32] Daar is ook de goede postenverdeling gedaan.

[2:41:35] De heer Grienwis vroeg hoe ik de relatie tussen volkshuisvesting en fiscaliteit zie.

[2:41:40] Fiscaal beleid heeft invloed op wie een huis kan kopen, wie durft te bouwen en te investeren.

[2:41:46] En daarmee vooral ook hoeveel woningen er concreet bij komen voor al die mensen die zo hard een dak boven hun hoofd nodig hebben.

[2:41:52] Daarnaast heeft de fiscaliteit invloeden op de betaalbaarheid van wonen, bijvoorbeeld via de eigenwoningregeling.

[2:41:58] Deze drie.

[2:41:59] De betaalbaarheid, de beschikbaarheid en de financiële stimulering door de overheid via belastingen of subsidies werken op elkaar in.

[2:42:07] En het is aan de politiek om tussen deze een goede balans te vinden.

[2:42:11] Daarom waardeer ik het initiatief van uw Kamer om hier vandaag het debat aan te wijden samen met mijn collega.

[2:42:16] Vandaag praten we over tarieven en cijfers, maar achter elk van die cijfer staan mensen met of nog zonder een betaalbare woning.

[2:42:25] Ook de afgelopen maanden heb ik weer veel voorbeelden gezien van wat een woningnood in de praktijk betekent.

[2:42:31] Studenten die niet de studie van hun voorkeur kunnen volgen omdat ze geen kamer kunnen vinden.

[2:42:36] Net afgestudeerden die noodgedwongen in de dakloze opvang belanden omdat er geen starterswoning voor ze is.

[2:42:42] Jongens stellen die gezinsvorming uitstellen omdat ze nog bij hun ouders wonen.

[2:42:46] En ouderen die graag hun te grote, niet levensloopbestendig huis willen verruilen voor iets passends en dat niet kunnen omdat er gewoon geen woning is.

[2:42:54] Dit kabinet heeft een duidelijk doel.

[2:42:56] Al deze woningzoekenden, van starter tot ouder, van vrijgezel tot gezin en van huurder tot koper, weer perspectief te geven op het vinden van een huis.

[2:43:04] En om dat te bereiken zetten we in op 100.000 nieuwe woningen per jaar.

[2:43:08] Daarvoor moeten in de hele keten wel alle seinen op groen staan.

[2:43:12] Van voldoende ruimte en locaties tot harde plannen en ontwikkelaars en bouwers die deze plannen ook daadwerkelijk realiseren.

[2:43:20] Dat vraagt van het kabinet dat we koers houden, voorspelbaar zijn en vooral ook de randvoorwaarden waaronder die op het gebied van fiscaliteit op orde brengen.

[2:43:29] Het actieplan van de ministeriële taskforce versnelling woningbouw

[2:43:33] die ik afgelopen maandag heb gepresenteerd, laat zien hoe we dat gaan doen.

[2:43:36] Mede via maatregelen op het gebied van fiscaliteit.

[2:43:39] Dit gaat leiden tot meer, sneller en beter bouwen.

[2:43:43] Zoals uw voorzitter al zei, hoeveel nieuws staat er dan misschien in dat actieplan?

[2:43:50] Ik heb in mijn afgelopen debatten ook tegen u gezegd, ik ben niet op zoek naar nieuw.

[2:43:54] Ik ben op zoekt naar het volhouden wat voorgangers hebben verzonnen en wat goed is en wat werkt.

[2:44:00] En ik pas aan wat niet meer werkt in de huidige context.

[2:44:04] Dus het is een verzameling en het is stuur instrument geworden om nu ook echt met deze 50 actiepunten tempo te gaan maken.

[2:44:13] Het kabinet stuurt op de bouw van meer sociale huurwoningen door de investeringscapaciteit van woningcorporaties te verbeteren.

[2:44:20] Samen met de andere maatregelen uit het regeerakkoord levert het schrappen van de renteaftrekbeperking voor corporaties uit de Europese ATAT-richtlijn 28 miljard meer investerungsruimte op voor bouw.

[2:44:30] en onderhoud van sociale huurwoningen.

[2:44:33] Ook private investeerders zijn essentieel voor het halen van de woningbouwopgave.

[2:44:38] Voor deze groep investeerder wordt er rond de overdrachtsbelasting verlaagd naar 7% per 2027.

[2:44:49] Ik twijfelde heel even of ik mijn vinger ging opsteken voor deze interruptie, maar ik heb het toch maar gedaan.

[2:44:54] Want we zijn met een fiscaal debat bezig.

[2:44:56] Maar ik hoorde de minister zeggen, ik ben eigenlijk niet op zoek naar iets nieuws, maar vooral in het voortzetten.

[2:45:03] Toen dacht ik wel even, ja, maar als je doet wat je deed, krijg je wat je kreeg.

[2:45:07] Dus wat gaan we dan nu wel veranderen?

[2:45:09] En wat maakt nou dat we die plannen dan wel gaan realiseren?

[2:45:13] De minister.

[2:45:15] Er zitten wel nieuwe dingen in het actieplan.

[2:45:17] Maar van de 50 zijn dat er niet 49 die nieuw is.

[2:45:20] Maar ik denk wat hier nieuw aan is, zijn twee dingen.

[2:45:23] Eén, het is interdepartementaal afgestemd.

[2:45:26] Dus er zit niet één handtekening onder.

[2:45:28] Er zitten ook de handtekenen onder.

[2:45:30] Die horen bij de problematiek van netcongestie, van stikstof, van infrastructuur, van het sociale domein.

[2:45:38] We hebben dit met elkaar opgelopen en we hebben uiteindelijk ook met elkaar gezegd dit is het plan waarmee we die problematieken gaan oplossen.

[2:45:46] Vervolgens, dit is het debat over fiscaliteit, we hebben iets te doen.

[2:45:51] En ik heb vanaf het begin ervan gezegd, we moeten iedereen een trede op die trap omhoog proberen te krijgen.

[2:45:57] Dus we doen iets voor de corporaties, we doen niets voor de markt.

[2:46:01] En u heeft dezelfde kranten via de voorzitter uiteraard gelezen die ik lees, waarin eigenlijk alle partijen zeggen en het is nog steeds niet genoeg.

[2:46:08] Maar het is voor iedereen wel een eerste stap om te gaan zetten om bij dat genoeg te komen.

[2:46:15] Dus kan ik zeggen, als we al die 50 maatregelen hebben uitgevoerd, dat we er dan zijn en dat we de garantie hebben dat we alle aantallen halen die we nodig hebben.

[2:46:24] Ik kan de garantgie geven dat als we dit dan ook daadwerkelijk allemaal gaan doen, dat ze wel een grotere kans hebben om dichter bij dat resultaat te komen dan als we het niet doen.

[2:46:35] Dank.

[2:46:39] Dan ga ik naar die gegrimis van de ChristenUnie.

[2:46:42] Voorzitter, dank u wel.

[2:46:44] Ik ben met de minister echt heel blij met de stap die het kabinet zet om de renteaftrekbeperking voor woningcorporaties op te heffen.

[2:46:53] De zogenaamde ATAT-maatregel.

[2:46:56] Daar heeft de minister voor gestreden, daar heeft mijn fractie tijdens de augustusbesluitvorming voor gestreven.

[2:47:00] Dat vind ik een mooie stap.

[2:47:02] En ik wil niet het onderste uit de kan, maar ik wil wel graag helderheid, en ik weet niet of ik bij deze minister moet zijn of bij de staatssecretaris,

[2:47:08] over van, ja, maar wat doen we dan aan de voorraad, aan de rente die is opgebouwd op de balans en die nog niet is verrekend met de fiscus.

[2:47:17] De maatregel bestaat vanaf 2019.

[2:47:20] Gaat die maatlegel met terugwerkende kracht in tot 2019?

[2:47:23] Of gaat die in per 2026, omdat in dit jaar deze maatweg wordt aangekondigd?

[2:47:28] Of gaan die pas in vanaft 28 en moet al deze rente, die is gebouwd als verloren worden beschouwd?

[2:47:36] De minister.

[2:47:37] Ja, voorzitter, dank u wel.

[2:47:39] Die vraag wordt zo beantwoord door de staatssecretaris.

[2:47:43] Dus goed dat u niet gelimiteerd bent aan interrupties, want anders voel ik me dan altijd schuldig.

[2:47:48] Want dan denk ik, dan bent u me kwijt.

[2:47:49] Maar dat heb ik niet gehoord, dus dat is denk ik dan ook niet zo.

[2:47:53] Dan kreeg u ook nog een interruptie van meneer De Hoop.

[2:47:56] En geen zorgen, meneers Grimwis, we hebben het al weggekrast dat u een interrupties heeft gepleegd.

[2:47:59] Meneer de Hoop?

[2:48:01] Voorzitter, dank.

[2:48:02] Ik sloeg aan op het begin van de bijdrage van de minister, eigenlijk net als collega Steen, dat de minister zei ik pas vooral aan wat niet werkt, wat de vorige ministers hebben gedaan.

[2:48:12] Zo moet u het 50-puntenplan eigenlijk zien.

[2:48:15] En ik ben toch meer benieuwd naar wat voor doelen deze minister zelf ook voor oog heeft met het 50 puntenplan.

[2:48:21] Want er liggen een aantal punten voor.

[2:48:24] Het ene punt is wat liberaler, het andere punt is misschien zelfs wat meer sociaal democratisch.

[2:48:31] Het zijn allemaal losse voorstellen, maar het is mij niet heel duidelijk wat voor richting de minister zelf op wil.

[2:48:37] Wat voor doel heeft de minister voor ogen met haar plannen los van meer woningen bouwen?

[2:48:43] De minister.

[2:48:44] Mijn doel is dat als ik naar de afgelopen zeven, acht maanden kijk, dan is elke dag het wel iemand oneens met een ander over hoe we deze woningnood, deze woningscrisis moeten oplossen.

[2:48:57] Het maakt uit met wie je praat.

[2:48:59] Welk antwoord je krijgt over wat de oplossing is.

[2:49:02] En ik denk dat iedereen gelijk heeft.

[2:49:04] En dat iedereen niet in zijn eentje gelijk is.

[2:49:07] Want alles valt binnen de context van alles moet.

[2:49:10] Dus die hele keten moet omhoog op die trap... om samen ervoor te zorgen dat die 100.000 woningen komen.

[2:49:15] De corporaties pakken heel vaak de onrendabele top.

[2:49:19] Maar zonder de bouwers en de projectontwikkelaars... ontstaat er ook helemaal niks.

[2:49:24] Dus we hebben iedereen nodig.

[2:49:26] Dus mijn visie is...

[2:49:27] Met dit 50-puntenplan, waar een heleboel goede dingen in staan, ook op basis van moties die u eerder heeft ingediend of suggesties die uzelf eerder hebt gedaan.

[2:49:37] Die staan nu gebundeld bij elkaar en met dit pakket heb ik de overtuiging dat we ons niet alleen maar concentreren op de woningcorporaties, maar ook op de markt.

[2:49:45] En ook op buitenlandse investeerders om die terug naar Nederland te halen.

[2:49:49] En het is allemaal nodig.

[2:49:51] We hebben sociale huur nodig, middenhuur, beginnende koop, dure koop... oudere woningen, alles is nodig.

[2:49:57] Dus mijn visie is, met deze 50 punten... en ik ben blij dat u mijn analyse deelt, dat ik voor iedereen dus wat doe... en dat klopt, en we doen voor iedereen ook een substantiële stap...

[2:50:09] waardoor iedereen een trap omhoog kan, want iedereen in deze keten zou aan dezelfde kant van de touw moeten trekken om die huizenmarkt voor elkaar te krijgen.

[2:50:17] We hebben iedereen nodig en dat betekent dat je dus ook ervoor moet zorgen dat je voor iedereen ook iets doet om hun rol in die keten te kunnen invullen.

[2:50:28] Mooie eerste stap, maar het is niet genoeg.

[2:50:31] Nou laten we dan eerst maar eens die mooie eerste step gaan zetten om te laten zien dat we dat belastinggeld wat we hierin stoppen, dat dat ook daadwerkelijk leidt tot beter, meer en snellere woningbouw.

[2:50:44] De antwoorden mogen iets bondiger.

[2:50:47] Meneer De Hoop.

[2:50:48] Voorzitter, ik waardeer dat de minister op die manier... met een bril naar de woningmarkt kijkt.

[2:50:54] Want er is niet één oplossing die meteen alles oplost.

[2:50:58] En toch, sommige maatregelen hebben een bepaald effect.

[2:51:03] En daarmee maak je ook bepaalde keuzes.

[2:51:05] Bijvoorbeeld het verruimen van de hypotheekrenteaftrek...

[2:51:09] ...als consequentie dat de ongelijkheid tussen huurders en kopers nog wat verder toeneemt.

[2:51:13] Een van de doelen van de minister zou ook kunnen zijn... ...ik wil de on gelijkheid die veroorzaakt wordt door de woningmarkt verkleinen.

[2:51:20] Een doelen zou kunnen zijn, ik wil eigen woningbezit stimuleren... ...of ik wil sociale woningbouw weer een norm maken.

[2:51:26] Als ik scherp heb wat het doel van de Minister is... ...dan begrijp ik ook beter de keuzes die ze maakt.

[2:51:34] Dus begrijpt de minister waar ik naar op zoek ben...

[2:51:36] Een soort van stip op de horizon waar de minister over vier jaar zou willen staan.

[2:51:40] En waar we dan ook met elkaar naartoe kunnen werken.

[2:51:44] Waar ik graag over vier jaar zou willen staan is dat we ontzettend veel woningzoekenden aan een woning hebben geholpen.

[2:51:51] En met de wet regie waarin we zeggen dat twee derde daarvan betaalbaar moet zijn, is mijn focus dat we ervoor zorgen dat er betaalbare woningen zijn voor de mensen met een inkomen wat daarbij passend is.

[2:52:03] Dat is waar ik alles voor doe.

[2:52:04] Om ervoor te zorgen mensen een dak boven hun hoofd.

[2:52:07] En daarvoor kan ik niet een keuze maken voor alleen het een of alleen het ander.

[2:52:11] Want die hele keten hebben we nodig om dat te bewerkstelligen.

[2:52:14] De minister vervolgt haar vertoog.

[2:52:17] Ja, ik was nog met de chapeau-teksten bezig.

[2:52:22] Het vraagt van het kabinet dat we koers houden, voorspelbaar zijn... en vooral de randvoorwaarden op orde brengen.

[2:52:28] Zo stimuleert het kabinet de bouw van meer sociale huurwoningen... door de investeringscapaciteit van woningcorporaties te verbeteren.

[2:52:34] Oh, dit had ik al gezegd, hè?

[2:52:36] Private investeerders heb ik ook gezegд.

[2:52:38] Tot slot, de afgelopen tijd heeft het kabinent weer stappen gezet... om de volkshuisvesting verder op de agenda te zetten.

[2:52:44] Iedereen voelt de urgentie om de schouders eronder te zetten.

[2:52:47] Die urgentie blijkt al uit het pakket aan maatregelen in het actieplan, waarmee we sneller toewerken dan 100.000 nieuwe woningen per jaar.

[2:52:55] Maar het succes van een plan staat of valt met de uitvoering.

[2:52:58] Wat werkt, zet ik door.

[2:52:59] Wat anders moet, vernieuw ik.

[2:53:01] Het is duidelijk wat er moet gebeuren.

[2:53:03] Er is geld en er liggen bouwplannen genoeg.

[2:53:05] Nu telt alleen nog tempo, van tekening naar heipaal.

[2:53:08] Dat lukt het Rijk niet alleen.

[2:53:10] Dat doen we met de bouwers, de investeerders, de gemeenten en de provincies.

[2:53:13] Voor een echte versnelling is breed draagvlak nodig.

[2:53:16] Daarom ga ik natuurlijk ook graag met uw Kamer in gesprek over het actieplan en vandaag in het bijzonder over fiscaliteit.

[2:53:23] En dan begin ik met het mapje grond.

[2:53:27] Daarna investeringsklimaat, private verhuur.

[2:53:30] Dan het mapje corporaties en tot slot koop en overig.

[2:53:35] Begin ik met grond, met de vraag van de heer Nobel.

[2:53:41] Sorry, daar zit ook nog het actieplan bij.

[2:53:43] Dus actieplannen en grond zitten in het eerste mapje.

[2:53:45] En begin ik met de vragen van de Heer Nobel of ik vind dat ik handel alsof er sprake is van een wooncrisis en of ik denk dat er meer moet gebeuren.

[2:53:53] Inderdaad, het klopt dat ik dat heb gezegd en dat ik ook vaker zeg dat het grootste verschil tussen mijn vorige baan en mijn huidige baans is dat in de context van Defensie, voordat je het woord crisis of nood in de mond nam, dan had je daar en heel goed over nagedacht en dan lag er daarna een plan om daar dan ook uitvoering aan te geven.

[2:54:15] En binnen Defensië, dat is natuurlijk veel eenvoudiger

[2:54:17] De hiërarchie is eenvoudiger dan buiten defensie.

[2:54:22] Gaat iedereen in rijen in gelid, is er iemand de leidinggevende, die is de baas.

[2:54:26] En dan pak je op die manier die nood of die crisis aan.

[2:54:30] Wat mij opvalt binnen deze wooncrisis, die echt een crisis is voor de mensen die geen woning hebben...

[2:54:37] ...valt me op dat de mensen die het moeten oplossen, die hebben allemaal zelf een dak boven hun hoofd.

[2:54:42] Dus wij gaan allemaal, ik ben daar onderdeel van, gaan elke dag weer terug naar huis... ...dan hebben we een dak over ons hoofd en de volgende dag gaan we het weer proberen beter te maken.

[2:54:51] Er is niet één baas.

[2:54:52] Er zijn heel veel bazen, leidinggevenden, hoe je het wil noemen... ...mensen die een rol spelen om deze crisis op te kunnen lossen.

[2:55:00] En die hebben eigen belangen, die heb eigen zekerheden, die heeft eigen vragen.

[2:55:05] En we hebben ook nog een mooi systeem van Toorberken, maar zelfs die heeft een huis, waarin daar allerlei mandaten op allerlei plekken liggen.

[2:55:15] Dus we hebben nodig dat we met z'n allen aan dezelfde kant van de touw gaan staan.

[2:55:19] We hebben nodig that we met ze alle aan de zelfde kant gaan trekken.

[2:55:22] En ik vind dus ook echt dat als we het hebben over er is een wooncrisis, als wij met elkaar vinden dat die er is.

[2:55:29] En ik heb echt het gevoel binnen uw Kamer, voorzitter, dat dat ook zo is.

[2:55:33] Ik interpreteer onze debatten ook zo.

[2:55:36] Maar dat betekent wel dat we weinig tijd moeten verliezen aan nadenken over hoe we dit gaan oplossen.

[2:55:43] En dat we inderdaad scherpe vragen aan elkaar mogen stellen, of u eigenlijk aan mij, over leidt dit dan tot een oplossing?

[2:55:51] En ik ben van mening dat als er een actie is in het actieplan of daarbuiten, waarvan we dachten dat die zou helpen en die doet dat niet, dat we veel sneller met elkaar weer rond de tafel moeten gaan zitten om daarover te praten en te kijken hoe we daar toch beweging in kunnen krijgen.

[2:56:06] Dus ik zet in op meer, sneller en beter.

[2:56:09] En ik zou al die acties aan u kunnen voordragen, maar dat zal ik niet doen, want u heeft het ongetwijfeld goed gelezen.

[2:56:15] Maar ik denk dat bij een woningnood en het woord nood, je moet denken aan hoe gaan we dit dan ook daadwerkelijk oplossen.

[2:56:24] Ik krijg een interruptie van meneer Klemmink van JA21.

[2:56:27] Ja voorzitter, de minister zegt ja het is een crisis en iedereen wil deze crisis oplosser.

[2:56:33] En ik moet een beetje denken aan een tv-optreden van de minister van deze week bij

[2:56:38] Mijn favoriete programma wil ik bijna zeggen, maar bij Ewa.

[2:56:42] De minister zegt, ja, ik ben verbaasd over dat als je samen een probleem ziet, dat je dan toch heel anders kunt denken over een oplossing.

[2:56:48] Maar dat is natuurlijk wat wij hier bij de politiek doen.

[2:56:50] We hebben hele verschillende opvattingen, niet zozeer van wat we willen veranderen, maar hoe we het willen veranderen.

[2:56:55] En een van de problemen toch wel met het actieplan, en daar gaan we uiteraard nog uitgebreidelijk over debatten, het is niet het hoofdthema vandaag, is toch wel dat de minister eigenlijk niet kiest.

[2:57:04] Het is een middenvariant waar alles een klein beetje in zit, maar echt fundamentele keuzes die worden niet gemaakt door deze politie en ook niet in dit dossier.

[2:57:13] En dat leidt ertoe dat het eigenlijk in Breda, in deze Kamer, heel ingewikkeld kan worden.

[2:57:17] Kan de minister wat reflecteren op het feit waarom zij dan niet kiest en ook wel voldoende inziet dat er een hele verschillende opvatting zit hoe je deze woningcrisis aan moet pakken?

[2:57:26] De minister.

[2:57:28] Zeker, voorzitter.

[2:57:30] Nou, laat ik beginnen dat ik voor de heer Klemmink kies.

[2:57:33] Hij kiest niet voor mij, hij kiest voor Stef Blok 2.

[2:57:36] Ik heb even nagedacht in de pauze of ik u dan ook zou willen vervangen.

[2:57:40] Maar ik kom tot de conclusie dat ik het eigenlijk wel heel fijn vind met u in deze kamer.

[2:57:44] Dus ik kies voor u.

[2:57:46] Los van daarvan, even terug naar uw vraag.

[2:57:49] Ik kies in dit actieplan.

[2:57:51] Ik kiest voor investeringsruimte samen met collega Grinwis.

[2:57:56] Die moet ik inderdaad alle credits geven.

[2:57:59] Die verdient om 28 miljard investeringscapaciteit voor de woningcorporatie.

[2:58:05] Dat is een grote keuze.

[2:58:07] Wij gaan in onze begrotingsdebat ook met z'n allen naar mijn begroting kijken.

[2:58:12] Dat doet echt ook iets in de begroting om dat voor elkaar te krijgen.

[2:58:16] Dus ik kies voor woningcorporaties, maar ik kiezen ook voor de markt.

[2:58:20] Omdat de een het niet zonder de ander kan.

[2:58:22] Ik kies ook voor ouderen.

[2:58:25] We brengen 1,1 miljard in totaal vanuit de begroting naar oudere huisvestingen.

[2:58:31] Dus ik kiest ook voor ouderen.

[2:58:33] En ik kijk ook voor jongeren door het fonds op te richten.

[2:58:36] Waardoor we hen een handje, een stapje vooruit helpen.

[2:58:39] Ik kies voor de middenhuur.

[2:58:41] Ik kiest voor mensen.

[2:58:42] Dat is wat ik doe.

[2:58:44] En ik denk dat u mij zo ook via de voorzitter uiteraard heeft leren kennen.

[2:58:47] Ik kees voor de mensen.

[2:58:49] Daar ligt mijn keus.

[2:58:50] En het maakt me oprecht niets uit voor wie ze stemmen.

[2:58:54] Ze hebben recht op een dak boven hun hoofd.

[2:58:56] En met dit actieplan raak ik elke doelgroep.

[2:59:01] Daar doen we iets voor in het actie plan.

[2:59:06] Ik zie dat er in ieder geval één actie bij is gekomen.

[2:59:08] De minister kiest voor u, meneer Klemink.

[2:59:10] En ik denk dat dat misschien een tweede korte interruptie bij u oproept.

[2:59:18] Ja, voorzitter.

[2:59:20] Of deze minister van mij kiest of van jij natuurlijk kiest, dat zullen we nog wel meemaken de komende weken.

[2:59:24] Maar de keuze om fors in te zetten op lastenverlichting, daardoor investeringsverruiming,

[2:59:33] Voor de coöperatie is een hele duidelijke linkse pootkiekeuze.

[2:59:37] Dat is niet de keuze van jaar 21.

[2:59:38] Ik denk dat er in een welvarend land eigenlijk niet kan bestaan... dat 30% van de inwoners in een sociale woning woont... en ondersteuning nodig geeft om een woning te kunnen hebben.

[2:59:50] En dat is dus wel een keu ze die voor jaar 21 heel erg zwaar ligt... en die te kosten gaat voor waar we naartoe willen.

[2:59:56] En ik hoop dat de minister in haar keuzen bij de vijfde actieplan...

[3:00:00] ...inclusief deze, daar wel rekenschap heeft gegeven... ...dat er dus een degelijke keuze in zit, namelijk voor de linkerkant.

[3:00:07] De minister.

[3:00:08] Ja, ik kies voor balans.

[3:00:12] En deze keuze is gemaakt.

[3:00:14] Een aantal andere keuzes zijn ook gemaakt.

[3:00:16] Dus ik hoop dat de heer Klemming dat ook heeft gezien via de voorzitter.

[3:00:21] Dat er meerdere keuzES in het pakket worden gemaakt.

[3:00:24] Maar ook deze keuzE die ook logisch is als je naar de wet regie kijkt waar we met elkaar over hebben gesproken.

[3:00:30] Dat twee derde betaalbaarheid.

[3:00:32] Dus het is een keuZE die gemaakt moet worden.

[3:00:36] Nou ja, in balans.

[3:00:38] Dus dat zal mijn antwoord hierop zijn.

[3:00:42] U vervolgt.

[3:00:45] Even kijken, een vraag van de heer Nobel over... kan de minister meer duidelijkheid geven over wat zij doet aan transformeren, optoppen of splitsen?

[3:00:53] Nou, in het actieplan richt ik mij op het realiseren van tussen de 10.000 en de 20.000 wonen door middel...

[3:00:58] ...van beter benutten, want elke woning is er één.

[3:01:01] En dat doen we met actie 13, dat is 7.000 euro per woning uit de realisatiestimulans... ...doen we met Actie 6, dat's object subsidie voor onzelfstandige woningen... ...en daarnaast ga ik met de gemeenten en provincies juridisch sturen... ...op het plannen logisch mogelijk maken van optoppensplitsen en woningdelen.

[3:01:19] Actie 4, ik zal niet nu alle acties aan u gaan voorlezen...

[3:01:22] Maar ik werk dit najaar in overleg met de provincies en gemeenten aan een maatregel, zoals een instructieregel, om dit verder mogelijk te maken.

[3:01:31] Dan de vraag van de heer Nobel.

[3:01:33] Voordat u naar staatssteun greep, is toen getoetst of het knelpunt niet eerder te lossen is.

[3:01:38] De problemen op het gebied van woningbouw vergen aanpak op verschillende fronten.

[3:01:42] We hebben investeringscapaciteit nodig voor de woningcorporaties, maar dan moeten de voorwaarden wel kloppen.

[3:01:47] Daarom kijk ik zeker of er niet regels geschrapt of aangepast kunnen worden...

[3:01:52] door de uitvoering van actieagenda Stoer en de modernisering van het BBL.

[3:01:57] Vraag van de heer De Hoop over de planbatenheffing.

[3:02:03] Ik vind het belangrijk dat private winsten meer worden ingezet voor publieke tekorten.

[3:02:07] Volgens mij delen we dat doel.

[3:02:09] Een planbateheffingen rookt de winsten af die in een gebied ontstaan door een functiewijziging in het omgevingsplan.

[3:02:16] Een andere manier is om het kostenverhaal te intensiveren en de inbrengwaarde van grond aan te passen.

[3:02:21] Dit draagt bij aan publieke investeringen die nodig zijn voor woningbouw, maar ook voor de infrastructuur.

[3:02:26] In het coalitieakkoord is aangegeven dat het uitbreiden van het kostenverhaal het snelst en meest geschikt is.

[3:02:32] Daar ben ik mee aan de slag.

[3:02:34] Tijdens het debat op 11 november over grondbeleid zal ik u een brief sturen met voorstellen hoe ik een en ander vorm wil geven.

[3:02:42] Dan de vraag van de heer Grinwisch over de aangehouden motie, waar mevrouw Steen ook een vraag over stelde.

[3:02:51] Nu wordt grond vaak gekocht op basis van te positieve verwachtingen over wat er in de toekomst gebouwd kan worden.

[3:02:58] Dat prijsopdrijvende effect wil ik stoppen omdat het de voortgang van de woningbouw belemmerd en bijdraagt aan publieke tekorten.

[3:03:04] Dat staat voor mij voorop.

[3:03:06] Eerst moeten de kosten voor de publieken investeringen worden betaald en dan wat overblijft is voor de grondbezitters.

[3:03:12] Daarvoor is een aanpassing nodig van de inbrengwaarde van grond en we mogen daarbij geen tempo in de woningbouw verliezen.

[3:03:18] In de afgelopen periode heb ik de residuele waarde en de gebruikerswaarde nader geanalyseerd, zoals u door mijn voorganger was toegezegd.

[3:03:26] En daarbij heb ik onder meer gekeken naar de Kamerbrief van juni vorig jaar en naar het rapport Stoer.

[3:03:32] En ik heb met de stakeholders aan tafel gezeten.

[3:03:35] De residuele waardemethode sluit beter aan bij de huidige praktijk, maar kan wel leiden tot discussie over de benodigde parameters.

[3:03:43] De gebruikswaarde daarentegen is eenduidiger te bepalen.

[3:03:46] Maar er is een grotere breuk met de huidige praktijk en de waarde kan beduidend lager uitkomen dan de marktwaarde.

[3:03:53] Dus ik ben bezig met een brief hierover, zoals die u ook was toegezegd en die ontvangt u in oktober.

[3:04:00] Ik vind het wel een complex onderwerp, moet ik u eerlijk zeggen.

[3:04:03] En de invoering luistert nauw.

[3:04:05] Ik wil dat graag zorgvuldig doen en ook met mijn collega ministers over dit voorstel spreken.

[3:04:10] Ook ga ik hierover met u op 11 november in gesprek.

[3:04:13] Dus mocht de heer Grinwis een motie indienen...

[3:04:16] Dan hoor ik graag het oordeel van de Kamer.

[3:04:19] En dat zal dan ook mijn appreciatie zijn.

[3:04:22] Meneer Grimwits, wilt u een motie indienen?

[3:04:27] Dank aan de minister voor de appreciatie.

[3:04:32] Zo interpreteer ik op de reeds ingediende motie.

[3:04:34] Want ik heb hem al ingediend op 15 januari 2026.

[3:04:38] Die heb ik aangehouden in afwachting van de uitkomst...

[3:04:44] Dus mijn vraag is, bedoelt de minister te zeggen dat die motie van januari het oordeelkamer krijgt en dat ik die ongewijzig in stemming kan brengen?

[3:04:52] Of, omdat de tijd inmiddels alweer drie kwart jaar verder is verstreken, heeft behoefte dictum nog enige aanpassing?

[3:05:00] Want in het dictum heb ik het over...

[3:05:02] om al vanaf 1 januari 2027 op basis van de residuele waardemethodiek te gaan handelen.

[3:05:11] En dat vereist een wijziging van artikel 8.17 van het omgevingsbesluit.

[3:05:16] Ik kan me voorstellen dat dat net te krap is, dus dat ik de motie moet opschuiven naar 1 juli 2027 of naar 1 januarie 2028.

[3:05:23] Maar ik ben even benieuwd wat de minister bedoelt.

[3:05:25] Volgens mij begrijpt u de minister goed.

[3:05:28] Ja, ik begrijp uw vraag heel goed en ik heb inderdaad nodig dat u het jaartal aanpast.

[3:05:33] Dus als u het jaar kan aanpassen naar 28, dan krijgt u een motie van mij over de Kamer en dan...

[3:05:42] Voorzitter, ja, dan is het volgens mij...

[3:05:43] Dit zijn blokjes en appreciaties in één, meneer Grimmis, ja.

[3:05:47] Ja, excuus voorzitter.

[3:05:47] Dan is het heel helder en dan ga ik...

[3:05:51] Want ik vond het logisch om het jaartaal dan even op te schuiven, want het is negen maanden verder.

[3:05:55] Dan ga ik het jaartal aanpassen.

[3:05:57] Dat ga ik even doorgeven aan de Griffie.

[3:05:59] En dan ga ik de motie aan de stemmingslijst laten toevoegen één deze weken.

[3:06:04] Dus dan weten mijn collega's waar ze op kunnen rekenen.

[3:06:07] En dat wordt 1 januari 27, dat wordt 2 januaria 28.

[3:06:10] De Kamer ziet het tegemoet en de minister vervolgt haar beantwoording.

[3:06:14] Ja, de heer Nobel, het actieplan is niet genoeg.

[3:06:20] Waarom voert het kabinet het zevenpuntenplan vanuit de markt nu uit?

[3:06:24] Dat zeven puntenplan is inderdaad ook aan mij aangeboden.

[3:06:29] Grotendeels voeren we hem deels in en deels voelen we hem helemaal in.

[3:06:35] Op geen enkel punt doen we helemaal niks.

[3:06:38] Alleen geen enkele maatregel is gratis.

[3:06:41] Dus in die zin zijn er keuzes gemaakt.

[3:06:43] En waarvoor gekozen is, is actie 18, de overdrachtsbelastering, de objectsubsidie, de pensioenfrijstellingen te actualiseren, de wet betaalbare huur na een evaluatie.

[3:06:57] Maar nogmaals, het is niet gratis, dus zo zijn de keuzES gemaakt.

[3:07:02] Dan de vraag van de heer Vermeer.

[3:07:04] Hoeveel huurwoningen moeten er nog verdwijnen?

[3:07:06] Nou, liever geen enkele.

[3:07:08] Maar het is wel een ingewikkeld proces.

[3:07:11] Dat heeft te maken met huurregelgeving, fiscaal beleid, macro-economische omstandigheden.

[3:07:17] De mate waarin dit gebeurt zet druk op het aanbod van huurwoningen.

[3:07:21] Daarom heb ik in het voorjaar de wet betaalbare huur geoptimaliseerd.

[3:07:25] En evalueer ik deze wet zo snel mogelijk.

[3:07:27] En weet u dat u...

[3:07:28] voor de zomer volgend jaar daar de uitkomsten van krijgt.

[3:07:33] De vraag van de heer Vlag of de bewindspersonen de ambitie delen om terughoudender te zijn met fiscale wetgeving die volkshuisvesting negatief raakt.

[3:07:43] Fiscale maatregelen kunnen genomen worden met verschillende doelen.

[3:07:47] Dit kan gericht zijn op het woonbeleid, maar kunnen ook andere doelen beoogd worden... ...zoals het halen van een budgetaire opbrengst.

[3:07:55] Bij elk beleidsvoornemen weegt het kabinet de beoorgde doelen en eventuele neveneffecten... ...ook bij fiscale matregelen die impact hebben op de woningmarkt.

[3:08:04] Er is dan ook veelvuldig contact tussen het ministerie van Financiën en het minister van Vroo.

[3:08:10] En we hebben in het ministerium van BZK-Vroo...

[3:08:13] En we hebben de taskforce gekeken naar zowel het woon- als het fiscaal beleid om de woningbouw te versnellen.

[3:08:19] Ik krijg een interruptie van de heer Vlag van de SGP.

[3:08:22] Ja, voorzitter, dank.

[3:08:22] Het is natuurlijk een vrij algemene antwoord.

[3:08:24] Wat ik eigenlijk wil zien en horen is dat de minister figuurlijk dan ook met de vuist op tafel slaat als er fiscale maatregelen in voorbereiding zijn die haar taak eigenlijk steeds lastiger maken.

[3:08:36] We hebben het al lastig genoeg om die 100.000 woningen te halen en ook om het woningbezit te vergroten.

[3:08:42] Of ze dan ook echt...

[3:08:43] Nou ja, dat dit tot maximale urgentie verklaart in dit soort gesprekken.

[3:08:47] De minister.

[3:08:48] Jazeker.

[3:08:49] Mijn vuisten zijn figuurlijk al blauw van dat voortdurend doen.

[3:08:54] Dus daar kunt u op rekenen dat een ieder die ook maar denkt om aan de Volkshuisvesting te komen, dat die mijn figuurlijke...

[3:09:02] Ik maak deze zin maar niet af.

[3:09:05] Wij begrijpen elkaar.

[3:09:08] Via de voorzitter.

[3:09:09] De andere vraag van de heer Vlag, wat vindt het kabinet van een langjarige agenda?

[3:09:15] Stabiliteit is echt het grootste belang.

[3:09:17] De afgelopen maanden alleen maar gehoord dat al die wijzigingen ervoor hebben gezorgd dat we nu in de situatie zitten

[3:09:26] Er is dus ook niet opeens een crisis.

[3:09:29] Dit is de uitkomst van jarenlang wisselen van beleid.

[3:09:33] Vandaar dat ik ook inzet op dit actieplan, vandaar ook dat ik zeg er zitten nieuwe dingen bij, maar er zitten ook dingen bij die al eerder met elkaar zijn besproken.

[3:09:41] Maar laten we daar dan nu eens gewoon invulling aan gaan geven.

[3:09:45] De vraag van de heer Vlag over het verlengen van de nieuwbouwopslag en de verlaging van de OVB.

[3:09:53] In het actieplan staat een impuls voor betaalbare huur aangekondigd.

[3:09:57] Dat moet echt een stap geven voor het investeringsklimaat voor huurwoningen.

[3:10:02] Ik denk dat er een evenwichtig en integraal pakket ligt waar we echt stappen mee kunnen gaan zetten.

[3:10:09] We hebben het verlaagd naar 7%, niet naar 6%.

[3:10:11] En dat heeft er alles mee te maken dat dat niet gratis is om op 6 uit te komen.

[3:10:16] En dat je dan andere maatregelen moet treffen waar ik ook zelf geen meerderheid voor heb gevonden.

[3:10:23] Ik krijg een interruptie van meneer.

[3:10:25] Meneer de Hoop wil nog even wachten.

[3:10:30] Eerst de heer Vlag en dan wellicht de heere Hoop.

[3:10:33] Meneer Vdag.

[3:10:34] Ja, voorzitter.

[3:10:35] Even inderdaad op die twee punten die de minister in één beantwoording meenam.

[3:10:40] Wat die overdragsbelasting betreft, die snap ik.

[3:10:42] Dat heeft gewoon een heel duidelijk budgettaire koning.

[3:10:44] Maar die nieuwbouwopslag zou ik toch niet snel overheen willen stappen.

[3:10:49] Dat wordt heel duidelijk in dat rapport aangegeven dat dat echt kan helpen... om daar langjarig ook de bouwstroom op gang te houden.

[3:10:55] Dus ik zou de minister eigenlijk willen oproepen om...

[3:10:57] daar toch nog eens een keer goed naar te kijken.

[3:10:59] En in, ik weet niet precies hoe ze het noemden, maar in een pakket om betaalbare huur te verbeteren, te versterken, zoiets dergelijks, zou ik dat graag wel weer willen terugzien.

[3:11:10] Ja, hij is nu inderdaad voor vijf jaar verlengd.

[3:11:14] Tijdens het debat hebben we het daar ook over gehad dat u zei waarom geen drie jaar of acht jaar, waarom dan vijф jaar?

[3:11:19] Vijf jaar kon ik financieel rondrekenen, maar ik heb uw oproep gehoord en ik hoor hem nu opnieuw onderstreept om hier heel goed naar te blijven kijken en dat zal ik ook zeker doen.

[3:11:29] De vraag van de heer Nobel over hoe verhoudt de objectsubsidie zich ten opzichte van de borging.

[3:11:36] Objectsubsidies onderdeel van een breder pakket aan maatregelen.

[3:11:39] De hoogte van de subsidie is bij benadering hetzelfde als het rentevoordeel dat corporaties krijgen bij borging in de middenuur.

[3:11:46] In het coalitieakkoord zijn incidentele middelen voor de woningbouw beschikbaar gesteld.

[3:11:51] Vandaar ook de objectsubidie voor vijf jaar beschikbaars te stellen.

[3:11:54] En de werking hiervan zal ik tijdig evalueren, maar het zou moeten leiden tot 50.000 woningen.

[3:12:01] De vraag van de heer Nobel over of ik meer ruimte zie in het huurbeleid.

[3:12:08] Dat heb ik in het actieplan aangekondigd.

[3:12:12] Een impuls voor betaalbare huur, actie 17 en 18.

[3:12:15] Dat moet een grote stap zijn om dat investeringsklimaat te verbeteren.

[3:12:21] Ik heb de wet betaalbare huur al geoptimaliseerd en de nieuwbouwopslag al verlengd.

[3:12:28] over de evaluatie van de wet betaalbare huur wanneer u die ontvangt.

[3:12:34] Ik heb onlangs een consultatie over knelpunten in het stelsel van vaste en tijdelijke huurcontracten gehouden.

[3:12:40] Ik zal mijn bevindingen daarvoor voor het einde van het jaar met uw Kamer delen.

[3:12:45] Dan de vraag van de heer Nobel, wat dan uit die internetconsultatie is gekomen.

[3:12:52] Of ik al een eerste beeld kan geven.

[3:12:54] Deze zomer heeft een verkenning plaatsgevonden.

[3:12:57] Ondertussen hebben we met 15 belangengroepen gesproken.

[3:13:01] De wet voorstel passende huurcontracten heeft in internetconsaltatie gelegen.

[3:13:06] Er zijn 150 reacties op binnengekomen.

[3:13:08] Die ben ik op dit moment aan het besturen, bestuderen en me aan het beraden op het vervolg.

[3:13:14] Ik heb u aangegeven dat ik hier open en met realisme naar zou kijken.

[3:13:18] Dat ga ik ook echt doen.

[3:13:19] En ik verwacht uw Kamer uiterlijk voor het einde van het jaar hierover te kunnen informeren.

[3:13:26] Dan de vraag van mevrouw Steen, de leegstandheffing.

[3:13:30] Het is zoals u via de voorzitter weet aan de gemeente om dit instrument in te zetten.

[3:13:36] Ik werk nu samen met de VNG aan een modelbelastingverordening om richting te geven hoe ze het instrument kunnen gebruiken, want daar krijgen we vragen over terug.

[3:13:45] We doen dat samen en ze hebben gevraagd in te stappen, dus dat doen we dan ook, want de leefstandbelasting kan versterkend werken.

[3:13:51] En hopelijk kunnen we ze hierbij helpen om hier wat meer gebruik van te maken.

[3:13:56] Want net als uw kamer loop ik ook regelmatig door verschillende plaatsen waarvan ik denk, staat dit pand nou nog steeds leeg?

[3:14:04] Daar zouden best mensen kunnen wonen.

[3:14:06] U krijgt een interruptie van mevrouw Steen en dan van de heer Klemmer.

[3:14:11] Het CDA is meestal de partij van de subsidiariteit en zullen de zaken zo laag mogelijk in de samenleving regelen.

[3:14:19] Maar met de wet regie hebben we ook gezegd dat het Rijk meer regie moet nemen als het gaat over de volkshuisvesting.

[3:14:25] Nou vind ik, ja, het is natuurlijk zeker aangemeend om die leegstandsheffing in te zetten...

[3:14:30] En ik hoor ook wat u zegt.

[3:14:31] U zegt ja, de gemeente vindt dat soms nog lastig.

[3:14:35] Ziet u het ook op uw weg liggen om in al die regietafels en versnillingstafels die er zijn... ...de gemeente iets meer onder druk te zetten om dat te doen op het moment dat er veel woningen of veel panden leeg staan... ...in plaats van aan te moedigen met een handreiking?

[3:14:50] Want ik denk dat de handreikingen te over zijn...

[3:14:52] Daar is er echt geen gebrek aan, kan ik u vertellen.

[3:14:56] Maar wanneer gaat de minister hier wat strakker op ingrijpen dan alleen een handreiking?

[3:15:02] De minister.

[3:15:06] Op dit moment vragen ze om wel die handreiking.

[3:15:10] En ik wil hun vraag daarin ook gewoon serieus nemen, instappen en helpen.

[3:15:15] Als het helpen niet leidt tot het daadwerkelijk inzetten van het instrument, dan verandert de toon van het gesprek.

[3:15:21] Maar ik vind in elk gespreks, als iemand aan je vraagt, kan het op een andere manier, kun je instapppen, dan stap je eerst in voordat je heel streng wordt.

[3:15:29] Dus dat zal de volgorde zijn waar u nu mij kunt volgen.

[3:15:33] Mevrouw Steen.

[3:15:35] En kunt u dan ook iets meer vertellen over op welke manier u dat dan gaat monitoren?

[3:15:39] Of ze wel of niet het instrument inzetten voor het leegstaan van die panden.

[3:15:45] Want je zult en moeten weten waar de panden leeg staan.

[3:15:48] En vervolgens moet je kunnen zeggen, nou eigenlijk is een heffing wel op zijn plaats.

[3:15:53] Dus hoe gaat u dat doen?

[3:15:55] Hoe ziet dat eruit?

[3:15:55] Daar ben ik wel benieuwd naar.

[3:15:58] De minister.

[3:15:59] Ja, dank u wel.

[3:16:02] We hadden het al even over dat huis van Torbeke.

[3:16:05] En dat heel veel mensen hun eigen bevoegdheid daarbinnen hebben.

[3:16:08] Dit is echt een bevoegtijd van de gemeente om invulling aan te geven.

[3:16:11] En ook een verantwoordelijkheid van de Gemeente om dat zelf te doen.

[3:16:14] Dus er gaat geen Excel-bestand ontstaan van leegstaande panden... die ik dan ga monitoren of ze daar wel adequaat op handelen of niet.

[3:16:22] Waar ik wel veel gesprekken met ze over voer...

[3:16:24] En ook met de provincies over, maken jullie maximaal gebruik van jullie mogelijkheden om die woningzoekenden binnen jullie eigen gemeente, binnen jullie eigene provincie, om daar een oplossing voor te zinnen.

[3:16:36] Want we hadden die woonnood met een heleboel mensen die op zoek zijn naar het dak boven hun hoofd.

[3:16:40] Dus ik wil niet op hun stoel gaan zitten, spreekwoordelijk.

[3:16:45] Maar ik wil wel met ze praten.

[3:16:47] Dat doe ik ook over, waar heb je mijn hulp nodig?

[3:16:50] Dan stap ik in.

[3:16:51] Vervolgens zal ik vragen, hoe gaat het eigenlijk met de naleving hiervan?

[3:16:56] Maar ik will wel voorkomen dat ik de werkzaamheden ga doen die bij hen behoren.

[3:17:02] De heer Klemming, namens jij net.

[3:17:05] Ja, dank u wel, voorzitter.

[3:17:06] In mijn bijdrage zei ik dat we...

[3:17:09] Niet mee moeten gaan in een soort van beeldvorming rondom bijvoorbeeld patrieke verhuurders.

[3:17:14] Dat het mensen zijn die alleen maar grote marges en kapitaal zoeken of huidsmarkt zijn.

[3:17:20] En dan mis je net, als ik rondloop zie ik af en toe leegstand.

[3:17:22] Maar een van de problemen is dat die leegzind helemaal niet zo groot is in Nederland.

[3:17:26] Er worden met allerlei cijfers gesmeed.

[3:17:28] Maar als je dan kijkt naar feitelijk energieverbruik bijvoorbeeld.

[3:17:30] Dan valt alweer de helft af van die lijst.

[3:17:32] Dus dan ga je verdiepen wat er eigenlijk aan de hand is met zo'n pand.

[3:17:35] En dan blijkt het echte structurele leegstand veel lager te zijn, ergens rond de 12.000 of 13.000 vermoed ik in Nederland.

[3:17:41] Waak is het ook nog omdat het pandeigenaar wel wil bewegen, maar dat hij in allerlei procedures van de overheid vast zit.

[3:17:48] Dus ik hoop dat de minister wat voorzichter wil zijn om nu het beeld te schetsen alsof pandeigenaars voor de lol heel veel duizenden panden hebben vrijstaan, want dat is niet het geval.

[3:18:00] Ja, voorzitter.

[3:18:01] Zoals ik net al aangaf als antwoord op de vraag van mevrouw Steen, is dat ik gemeentes hierbij ga helpen.

[3:18:10] Want als zij de bottleneck zijn om het wel voor elkaar te krijgen, dan kunnen we daar ze misschien bij ondersteunen.

[3:18:17] Ik weet dat van het grote aantal wat er is, dat daar een heleboel van afvallen omdat.

[3:18:22] Dus de orde grote van u komt mij wel ongeveer bekend voor.

[3:18:26] Tegelijkertijd is het wel zo dat die panden er wel zijn.

[3:18:30] En ook al zijn het er maar tussen aanhalingstekens 12.000 of 13.000, als daar een gezin van vier in kunnen, dan hebben we toch alweer een heleboel mensen een dak boven hun hoofd gegeven.

[3:18:40] Dus ik wil het ondersteunen om het mogelijk te maken.

[3:18:43] De heer Klemming.

[3:18:44] Ja, dank aan de minister voor het antwoord.

[3:18:46] Het omgekeerde kan natuurlijk ook zijn.

[3:18:48] Dat de minister zegt, ja, ik spreek misschien gemeenten aan om het instrument in te zetten, zoals mijn collega van de CDA graag ziet, omdat daar inderdaad een grote hoeveelheid langdurig leefstand is.

[3:18:57] Het kan ook andersom zijn dat de minister sagt, ja ik ga ook wethouders aanspreken die

[3:19:00] de leegstandsheffing wel invoeren, maar eigenlijk dat het symboolpolitiek is.

[3:19:06] De minister.

[3:19:08] Ja, voorzitter.

[3:19:09] Ik ben niet dol op symboolpolitiek.

[3:19:12] Dus ik vind dat je altijd eerst moet vragen wat er aan de hand is en wat er nodig is om ervoor te zorgen dat panden niet leegstaan.

[3:19:19] En daar moeten we een oplossing voor vinden.

[3:19:21] En of dat dan de ene kant of de andere kant op is.

[3:19:24] Als het een eigenaar van een pand is die door de overheid in de knel is gekomen waardoor hij of zij daar niks mee kan, dan moet je daar ook oor voor hebben.

[3:19:31] En dat hebben we ook, want daarom zeg ik ook niet dat die hele grote aantallen waar zijn.

[3:19:36] Tegelijkertijd, waar het kan, moeten we er gebruik van maken.

[3:19:50] De vraag van de heer Vlag.

[3:19:51] Worden concrete afspraken gemaakt over extra woningen en hoe kunnen die beloftes harder gemaakt worden?

[3:19:59] Ik denk een paar dingen.

[3:20:00] Eén, het extra geld, die investeringsruimte die voor hen wordt gecreëerd... ...die is voor nieuwbouw, maar die is ook voor de verduurzaming en voor het onderhoud.

[3:20:10] Dus dat zit daar allemaal in.

[3:20:12] En die verduuzaming is echt heel hard nodig.

[3:20:14] Want wat ik zie gebeuren, is dat nieuwbauw, waar ik van de week ook was in Harderwijk... ...daar hebben ze nu woningen gebouwd, ook sociale huurwoningen...

[3:20:23] Met water in de kruipruimtes, zodat het watergebruik voor de helft omlaag gaat.

[3:20:27] En die mensen betalen 20 euro in de maand aan energiekosten.

[3:20:30] Het was overigens een hele kleine woning, maar 20 euro aan enerciekosten, dus dat gebeurt daar.

[3:20:39] En ik zie tegelijkertijd dat we nog heel veel oudere woningen hebben met slechte labels.

[3:20:43] Dus die verduurzaming daar is ook nodig om ervoor te zorgen dat die energierekening naar beneden gaat.

[3:20:49] Dus ik vind het belangrijk dat ze het geld ook uitgeven aan het verduuurzamen en aan het onderhoud.

[3:20:55] Want anders stuurt uw Kamer mij naar flats met een heleboel palen...

[3:20:59] Waar ik dan ga kijken en denk, wie gaat dit anders wanneer oplossen?

[3:21:04] Maar ik heb nog een tweede deel van mijn antwoord.

[3:21:06] Mag ik dat eerst afmaken?

[3:21:07] Dus we maken afspraken in de NPA.

[3:21:10] En we zien dat ze dat niet kunnen realiseren.

[3:21:13] En dat dat met name een reden ligt in die fors gestegen rente.

[3:21:18] Dus ze hebben zich in de vorige NPA gecommitteerd aan 30.000 woningen vanaf 2029.

[3:21:24] Op dit moment gaan ze met mij niet eens een nieuwe woondeal aan, omdat het niet georganiseerd was.

[3:21:30] Daar heb ik in uw Kamer regelmatig over die 19,1 miljard gesproken.

[3:21:34] Die in theorie, maar in de praktijk niet.

[3:21:37] Dus wat we nu doen, door deze extra mogelijkheden te creëren voor de woningcorporaties, komen zij terug aan tafel om in ieder geval nieuwe afspraken te maken.

[3:21:47] Maar daarvan hebben we met elkaar afgesproken, het wordt wel handen schudden.

[3:21:51] Dus wij zetten nu vanuit het Rijk een enorme stap richting de woningcorporaties.

[3:21:55] Ik wil ook graag iets terug.

[3:21:57] En wat we daarover hebben afgesproken is dat we die scheefhuur dus gewoon op 100% gaan zetten.

[3:22:02] En die is al heel ver hoor.

[3:22:03] Heel veel corporaties doen dit al.

[3:22:05] Het is net die staart die nog mee getrokken moet worden.

[3:22:08] En dat doen we nu met die brief die ik eerder aan uw Kamer heb geschreven.

[3:22:13] We doen een onderzoek naar die kostenontwikkeling en het extra benutten van het verkopen van woningen binnen de corporaties.

[3:22:22] En daarnaast is er ook nog een commissie die binnenkort gaat beginnen over die langere termijnstand van de woningcorporaties...

[3:22:31] Dus begin 27, ik rond af, begin 27 ga ik opnieuw met Edes, de VNG en de Woonbond aan tafel om de nieuwe NPA te vernieuwen.

[3:22:38] En daar ook hele concrete afspraken te maken over die aantallen die passend zijn bij de financiële investeringen die ze hebben gekregen.

[3:22:47] U voelde aan dat ik richting afronding wilde gaan.

[3:22:50] Ik geef het woord aan de heer Vlag en dan aan de Heer De Hoop.

[3:22:55] Ja voorzitter, dank voor dit uitgebreide antwoord.

[3:22:56] Kijk waar ik op zoek naar ben.

[3:22:58] Ik merkte dat het ook onder collega's tot verwarring leidde.

[3:23:00] is naar de doelmatigheid van de maatregelen die het kabinet heeft genomen.

[3:23:06] Want ja, het kabinet zet als eerste de stap, wel een forse stap, en steekt veel geld extra in corporaties of vraagt minder van corporatiesen.

[3:23:17] Het punt is dat door allerlei externe factoren we niet de zekerheid hebben dat het ook daadwerkelijk leidt tot die 60.000 extra woningen.

[3:23:26] Met andere woorden, hoe weten we nu dat deze grote hoeveelheid geld die nu in die corporatie wordt gestoken, ook doelmatig zijn om te komen tot die woning als net congestie niet is opgelost, als er allerlei problemen zijn met de regelgeving enzovoorts.

[3:23:40] Komen we niet over twee, drie jaar tot de conclusie, jammer, hoop geld erin gestoken maar we zijn tot de helft gekomen.

[3:23:46] De minister.

[3:23:50] De inzet, en dat is natuurlijk altijd met inzetten, maar de inzet is dat we deze stap zetten.

[3:23:57] En dat de woningcorporaties met de kennis die ze nu hebben, inclusief al die problematiek die er is, dat dit is wat ze kunnen doen.

[3:24:04] En het financiële volume zou leiden tot 60.000.

[3:24:08] Maar daarvan zeg ik, ik heb graag dat ze ook een deel uitgeven aan onderhoud en aan verduurzaming.

[3:24:14] Dus in die NPA moeten we dat gaan omzetten.

[3:24:16] Welk getal kunnen jullie dan realistisch realiseren?

[3:24:20] En dat moeten we volgen, en daar moet ik uw Kamer ook over informeren, om ervoor te zorgen dat u weet wat er met dat geld gebeurt.

[3:24:26] Ik wil het zelf ook heel graag weten, om te zien of die aantallen realistiek zijn.

[3:24:30] Dus die afspraken maak ik met hen in de N-PA.

[3:24:33] En natuurlijk kijk ik dan ook naar de problematiek die voor ligt en waar de hele woningbouwopgave last van heeft.

[3:24:41] Want het is niet zo dat als ik het geld nu aan de markt zou geven, dat netcongressie, stikstof...

[3:24:46] dat dat dan opeens geen probleem meer is.

[3:24:49] Het is überhaupt een probleen aan wie we het geld ook geven.

[3:24:53] Maar door deze investering geven we de woningcorporaties in ieder geval ruimte om te verduurzamen en onderhoud te doen en die nieuwbouwopgave een grotere kans van slag te hebben dat ze dat gaan realiseren.

[3:25:05] De heer Vlag, de antwoorden mogen wel echt iets korter, zeg ik richting de minister.

[3:25:09] Ja, voorzitter, ik zit met name met de volgorde.

[3:25:12] Want wij moeten straks over begrotingen gaan spreken met elkaar.

[3:25:15] ...en belastingmaatregelen die genomen zijn.

[3:25:18] En eigenlijk zegt de minister nu... ...ja, ik heb nog geen duidelijkheid over wat dat geld daadwerkelijk gaat opleveren.

[3:25:24] Het is opvallend dat de minister wel een heel duidelijke punt markeert... ...van ik wil die scheefhuur oplossen.

[3:25:29] Maar eigenlijk niet markeerd in datzelfde interview of wat dan ook.

[3:25:32] Zegt van nou, ik wil in ieder geval... ...60 zal misschien lastig zijn, maar ik wil tenminste 50.000 woningen.

[3:25:38] Die inzet had ik wel gewaardeerd.

[3:25:40] Want nu wordt aan ons gevraagd...

[3:25:43] Financieel weten we dat dat tot 60.000 woningen kan leiden.

[3:25:46] Maar eigenlijk zegt de minister in dit antwoord, ik weet nog niet of dat haalbaar is.

[3:25:50] Want ik wil ook dat het dan andere dingen moet uitgeven.

[3:25:52] Er zijn nog andere externe problemen.

[3:25:54] De volgorde vind ik vervelend.

[3:25:55] We moeten het geld wel gaan uitgeben en we weten niet waar het toe leidt.

[3:25:59] De minister.

[3:26:00] Ja, voorzitter.

[3:26:01] Ik zal een korte antwoord geven.

[3:26:03] Als ik de investeringscapaciteit doorreken, leidt dat tot 60.000 woningen.

[3:26:08] En dat is niet als je die andere dingen ook doet.

[3:26:10] Dus het verduurzamen en het onderhoud.

[3:26:12] Dus er is ruimte voor 60.00 nieuw te bouwen woningen

[3:26:16] Als de rente weer omhoog gaat, dan heeft dat impact.

[3:26:20] Dus ik heb het gevoel dat de heer Vlag mij om een bepaalde garantie vraagt... die ik niet kan geven, omdat ik helaas geen invloed heb op wat de rest van de wereld aan het doen is.

[3:26:29] Dus wat ik tegen de heur Vlag kan zeggen is...

[3:26:33] Het volume van die 60.000, daar praat ik tijdens de NPA met de partijen over om afspraken te maken.

[3:26:41] Hoeveel gaat daarvan naar onderhoud?

[3:26:42] Hoeveels gaat ervan naar verduurzaming?

[3:26:44] En hoeveel daarvan gaan nieuwbouwwoningen zijn?

[3:26:47] En dat gaan substantiële aantallen moeten zijn.

[3:26:49] Daar gaan we elkaar ook een handshake op geven.

[3:26:51] Maar er zijn omstandigheden waar ik geen invloed op heb.

[3:26:55] Dank u.

[3:26:55] Het was, het leek kort, maar toch lang.

[3:26:58] Meneer Vlag, wel kort, want er zijn nog een aantal mensen die ook een instructie willen doen.

[3:27:02] Voorzitter, die externe factoren laat ik dan even zitten.

[3:27:04] Maar ik had wel graag geweten wat de minister nou aan inzet op tafel legt of als uitkomst markeert.

[3:27:10] Want nu is het nog een onzekere verdeling tussen onderhoud, verduurzaming en nieuwbouw.

[3:27:15] Ik had toch echt, voordat we de begroting gaan behandelen en even te goedkeuren, willen weten van nou, beste Kamer, mijn inzet is echt dat dit tot 50.000 woningen gaat leiden en de rest van de investering moet ze gebruiken voor verduuzaming en onderhout.

[3:27:26] Maar nu is dat een volstrekt onzeker, bijna flippenkast van de NPA, waar wij geen invloed op hebben, maar wel de begroting moet goedgekeurd worden.

[3:27:34] Ik wil er geen flipperkast van maken, voorzitter.

[3:27:37] De inzet van 30.000 woningen per jaar blijft gewoon overeind staan.

[3:27:42] Die afspraak was er al, daar blijven we mee.

[3:27:44] Met deze inzet komen ze terug aan tafel.

[3:27:46] Dat lijkt me vrij randvoorwaardelijk.

[3:27:49] En als ze hoger dan 30.

[3:27:50] 000 komen, plus onderhoud, plus verduurzaming, dan kom ik zeker bij u terug.

[3:27:56] Geen flippenkast, maar de bal gaat wel even door naar meneer De Hoop namens Pro.

[3:28:00] Voorzitter, ik maak me ook echt zorgen om de positie van huurders.

[3:28:04] Dat zit op een aantal dingen.

[3:28:05] De minister werkt aan het meer mogelijk maken van tijdelijke contracten.

[3:28:09] Deze minister heeft ook recent de wet betaalbare huur aangepast.

[3:28:12] Ik zie dat de minister ook de verkoop van sociale huurwoningen aan het stimuleren is en ook nog die inkomensafhankelijke huurverhoging.

[3:28:19] Ziet de minister ook dat deze maatregelen eventueel echt wel effect kunnen hebben op zowel de koopkracht als de bestaanszekerheid van huurders die niet altijd heel veel extra over hebben?

[3:28:31] De minister.

[3:28:32] Voorzitter, de inkomensafhankelijke huur is omdat men... Die sociale huurwoningen zijn voor mensen die een sociale huURwoning nodig hebben.

[3:28:43] Daar wonen nu mensen in die niet per se een sociale huurwoning nodig hebben op basis van hun inkomen of hun vermogen.

[3:28:49] Ik snap dat er op dit moment niet genoeg woningen zijn waar ze dan naartoe, dus ze hoeven ook niet weg.

[3:28:53] Ze hoeven er niet uit.

[3:28:55] We vragen alleen of ze een inkomensafhankelijke huur...

[3:28:58] willen gaan betalen, die 50 of als in een hogere segment 100 euro per maand kan zijn.

[3:29:03] Dat is veel geld.

[3:29:04] Tegelijkertijd is dat op basis van het inkomen wat ze hebben.

[3:29:10] Daardoor komt er ook weer meer ruimte bij de corporaties om dat dan weer in te zetten voor de verduurzaming en onderhoud van diezelfde woningen.

[3:29:18] Als het gaat over de flexibilisering, daarvan heb ik gezegd... ...ik ga er met realisme naar kijken en dat ga ik ook doen.

[3:29:25] En ik heb gezegden voor het einde van het jaar krijgt u van mij daar een brief over.

[3:29:29] Dus als u aan mij vraagt of ik de positie van huurders aan het verslechteren ben... ...nee, dat ben ik niet.

[3:29:35] Ik ben aan het zoeken naar mogelijkheden hoe we ervoor zorgen dat mensen die het kunnen dragen, dat die niet in een huursubsidiemodel blijven zitten of in een goedkope woning blijven.

[3:29:44] Terwijl er andere mensen zijn die dat heel hard nodig hebben en daar geen toegang toe hebben.

[3:29:50] En dat we mensen hebben die het zich wel kunnen veroorloven om een hogere huur te betalen.

[3:29:56] Dat zij dat dan ook gewoon doen.

[3:30:00] Meneer Grimmes.

[3:30:02] Oh, sorry, meneer De Hoop wil nog een interruptie.

[3:30:05] Dank u wel.

[3:30:06] Ja, ik zou hier toch nog op door willen gaan, want woningbouwcorporaties hadden deze mogelijkheid al.

[3:30:11] Daar werd ik al niet heel gelukkig van, maar afijn.

[3:30:14] Nu verplichten ministers ze daartoe.

[3:30:17] 50 euro of 100 euro misschien zelfs wel per maand.

[3:30:20] Dat is heel veel geld.

[3:30:22] We weten ook dat mensen hun energierekening deze winter misschien fors omhoog gaat.

[3:30:27] En om dan te zeggen, we doen zo'n greep in...

[3:30:30] In de zekerheid van mensen, dat vind ik nogal wat.

[3:30:33] Dus ik zou echt die minister daar toch willen aanmoedigen tot iets meer terughoudendheid daarin.

[3:30:39] Want deze verplichting heeft echt wel impact daadwerkelijk direct op de portemonnee van mensen.

[3:30:45] En u verruimt wel de hypotheekrenteaftrek voor mensen die nog meer hebben dan deze mensen in de meeste gevallen.

[3:30:53] Ziet u daar ook toch dat het niet helemaal evenredig kan uitpakken?

[3:30:57] De minister.

[3:31:00] Ja voorzitter, zoals ik kijk naar de inkomensafhankelijke huur is dat het inkomen afhankelijk is.

[3:31:06] Dus ja die 50 of die 100 euro dat is veel geld.

[3:31:09] Tegelijkertijd dat is op basis van een inkomen wat er is.

[3:31:13] Waardoor een inkomensafhankelijke huur afhankelijk is van wat er binnenkomt.

[3:31:18] En we zien gewoon dat mensen...

[3:31:20] Die ooit in een sociale huurwoning zijn begonnen.

[3:31:22] Dat die inmiddels carrière hebben gemaakt.

[3:31:24] Meer zijn gaan verdienen.

[3:31:25] Of een heel groot eigen vermogen hebben.

[3:31:27] Of meerdere huizen hebben.

[3:31:29] Nou daarvan zeggen we.

[3:31:30] Die sociale huurboningen die moeten er echt zijn.

[3:31:32] Voor mensen die een inkomen hebben.

[3:31:34] Die passen bij die sociale huurponingen.

[3:31:36] Daar zetten we nu op in.

[3:31:37] Een heleboel corporaties doen het al.

[3:31:40] We verplichten het nu om dat in de volledigheid te doen, omdat we ze bijna 28 miljard investeringsruimte geven aan diezelfde woningcorporaties.

[3:31:49] Dus ik vind het alleen maar eerlijk dat als we aan de ene kant een hele grote investering doen richting die corporatiesen, dat we aan andere kant ook aan de corporatissen vragen om er dan voor te zorgen dat zij zelf ook wel het maximale daaruit halen.

[3:32:05] Tot slot, kort.

[3:32:06] Meneer De Hoop.

[3:32:06] Ja, voorzitter.

[3:32:07] Waar mijn bezwaar zit is dat dit echt...

[3:32:09] Het gaat om een hele kleine groep.

[3:32:11] En dat geldt hetzelfde voor mensen die een tweede woning hebben.

[3:32:14] Dat vind ik echt helemaal niks.

[3:32:15] Dat mensen in een sociale huurwoning zitten terwijl ze een tweete woning...

[3:32:18] Ik vind dat ook erg.

[3:32:19] Dat is niet de bedoeling.

[3:32:21] Maar ik vind dat de minister door deze maatregelen zo prominent te maken...

[3:32:26] een sentiment voedt wat oneerlijk is over woningbouwcorporaties, alsof ze niet doen wat nodig is.

[3:32:32] En ik zou willen zeggen, focus nou vooral op het vergroten van die investeringscapaciteit en niet te veel aandacht aan relatief best impactvolle maatregelen voor een kleine groep die echt niet de grote woonproblemen in Nederland veroorzaakt.

[3:32:45] Dus ik zou de minister in ieder geval willen aanmoedigen om de aandachten een beetje te verleggen naar de maatregen die daadwerkelijk echt veel impact kunnen hebben.

[3:32:53] Dat was een oproep en geen vraag volgens mij.

[3:32:55] Dan ga ik naar de heer Grimbis die wel denk ik een vraag heeft.

[3:33:00] Ja zeker voorzitter.

[3:33:05] Het afhalen van de aantal beperking voor woningcorporaties was heel hard nodig omdat woningcoöperaties de eerste woning coöperatie al vanaf 28 niet meer investeringscapaciteit hadden om nieuwe woningen te kunnen bouwen.

[3:33:19] Dus dit is echt

[3:33:20] Hard nodig.

[3:33:21] En het is meer dan een druppel op de gloeiende plaat.

[3:33:24] Uiteindelijk ligt maar onze missie verder.

[3:33:27] Dat het heel raar is dat woningcorporaties überhaupt VPB, veiligheidsbelasting, betalen.

[3:33:31] Maar daar is een discussie voor later.

[3:33:32] Voor nu ben ik blij en dankbaar.

[3:33:34] Maar de fundamentele vraag is nog steeds.

[3:33:37] Een woningcoöperatie verhuurt nu een woning.

[3:33:39] En levert daar per jaar vier tientjes op in.

[3:33:44] En wat is dan de inzet van de minister om daaraan te doen?

[3:33:47] Moet dat dan uiteindelijk in de toekomst, komt dan de woningcorporatie vroeg of laat weer bij ons terecht?

[3:33:53] Van nou ja, vanaf de aantalbeperking moet de hele VPB eraf.

[3:33:57] En anders blijven we dat probleem hebben.

[3:33:59] Of is de inzicht van de minster erop gericht dat de huurinkomsten op lange termijn hoger moeten worden.

[3:34:04] Zodat dat verschil wordt ingelopen.

[3:34:06] Want uiteINDelijk weten we dat zoals het nu gaat...

[3:34:09] het een doodlopende weg is.

[3:34:11] Vroeg of laat stopt het met investeren door woningcorporaties, omdat ze op hun lopende activiteiten gewoon vier tientjes per jaar per huis inboeten.

[3:34:26] Je bent helemaal eens met de heer Grimwis dat het niet genoeg is.

[3:34:30] Het is meer dan een druppel, maar het is nog geen stortbui.

[3:34:34] En ik denk dus ook dat ze terugkomen.

[3:34:36] Kijk, wat deze inzet heeft gedaan, is dat ze waren nu al overeenkomsten niet meer aan het tekenen.

[3:34:41] Daar zijn ze een paar maanden geleden mee gestopt.

[3:34:44] Door dit voornemen beginnen ze weer...

[3:34:46] Dus dat is wat alleen al, nog voordat ik het debat met u heb gevoerd, is wat dit al doet.

[3:34:54] Dus dat's één.

[3:34:54] Twee, ik weet het niet.

[3:34:55] Ik weet dat ze terug gaan komen, maar ik weet de antwoord niet.

[3:34:58] Vandaar die commissie die we nu aan het inrichten zijn.

[3:35:01] We zijn daar goede diverse commissieleden voor aan het zoeken om ervoor te zorgen dat zij daar antwoorden op kunnen gaan of in ieder geval suggesties kunnen gaan doen.

[3:35:10] En dat deel ik uiteraard met uw Kamer.

[3:35:15] Meneer Grimis.

[3:35:17] Voorzitter, even in de microfoon.

[3:35:20] Kan de minister ook al zeggen wanneer die commissie wordt ingesteld, wanneers er met resultaten komt en wanneert de minister dan de Kamer daarover informeert, inclusief kabinetsreactie?

[3:35:30] De minister.

[3:35:35] Zomer 27 moeten ze klaar zijn en we zijn zich nu aan het formeren.

[3:35:47] De opdracht wordt geschreven en dan ga ik uw Kamer daarover informeren.

[3:35:56] Een vraag van mevrouw Steen over hoe we ervoor zorgen dat de extra investeringscapaciteit terechtkomt bij de corporaties die daadwerkelijk bouwplannen hebben.

[3:36:06] Het mechanisme werkt nu niet zo dat het alleen maar terecht komt bij de corporations die dan nu daadwerk een plan hebben.

[3:36:14] Gelukkig gaan we wel in de NPA daar natuurlijk goede afspraken over maken.

[3:36:18] En de woningcorporaties zijn echt, dat weet mevrouw Steen nog veel beter dan ik, zijn echt goed georganiseerd om nu met elkaar hier een flinke inzet op te gaan doen.

[3:36:29] Ook hier geldt solidariteit, dat ze elkaar ook moeten ondersteunen om dit voor elkaar te krijgen.

[3:36:35] Dan de vraag van mevrouw Steen, hoe ik dat ga monitoren?

[3:36:40] Dat doe ik via de NPA.

[3:36:42] Dat doe je via de jaarlijkse financiële doorrekening op basis van die NPA en elke twee jaar is er een herijking van de Npa-afspraken.

[3:36:51] En daar rapporteer ik u natuurlijk ook over.

[3:36:54] En daarnaast ga ik het actieplan monitoren, al die 50 acties, daar staat deze ook in.

[3:37:00] Dus op die manier ga ik daar naar kijken, zonder extra bureaucratie uiteraard op te tuigen.

[3:37:07] De vraag van de heer Van Leijen, hoe het staat met de voortgang van de uitwerking van de Europese staatssteunregels voor de middenhuur...

[3:37:13] Het is natuurlijk goed nieuws dat die ruimte er komt.

[3:37:18] Die wil ik graag zo snel mogelijk inzetten voor de woningcorporaties, zodat zij door het Waarborg Fonds Sociale Woningbouw geborgen kunnen lenen voor de middenuur.

[3:37:27] Daarvoor moet de woningenwet worden gewijzigd.

[3:37:32] Ik heb uw Kamer een brief gestuurd op 23 juni 26.

[3:37:36] Dat het om een ingrijpende stelselwijziging gaat.

[3:37:39] En mijn streef is om de wijziging op 1 juli 28 in te kunnen laten gaan.

[3:37:44] Maar in mijn brief van 23 juni heb ik ook uiteengezet hoe er nu al gebruik gemaakt van kan worden.

[3:37:51] Dus dat is volgens mij een mooie inzet.

[3:37:55] Dat roept de vervolgvraag op bij mevrouw Steen van het CDA.

[3:37:58] Voorzitter, dank aan de minister.

[3:37:59] Dat doet mij deugd, want u weet dat het CDA al sinds 2024 vraagt om maatregelen vanwege die daap, want daar gaat het over, die daadmaatregel voor de middenhuur.

[3:38:11] Ik was ook een beetje teleurgesteld en dat weet de minister ook, dat het zo lang duurde.

[3:38:15] Ik heb daar ook al vragen gesteld aan de vorige minister.

[3:38:18] En ik ben ook blij te lezen, ik was ook blij om te leizen, dat er andere dingen alvast kunnen gebeuren.

[3:38:23] En mijn vraag is gewoon eigenlijk heel simpel, hoe staat het daarmee?

[3:38:26] De minister.

[3:38:29] Kom ik in de tweede termijn op terug, moet ik even navragen.

[3:38:32] Ik zie knikken bij mevrouw Steen, dus u vervolgt de beantwoording van de vraag.

[3:38:35] De vraag van de heer Nobel over of ik mogelijkheden zie corporaties toegang te geven tot het kadaster.

[3:38:44] Ik vind het net als u onwenselijk dat er mensen zijn die een sociale huurwoning bezet houden, terwijl ze ook nog andere woningen bezitten, zowel in Nederland of in het buitenland.

[3:38:52] In de brief van afgelopen maandag heb ik aangegeven dat ik met de corporatiesector ga kijken hoe we dit kunnen inperken en dat het belangrijk is dat corporatiestoegang hebben tot gegevens over woningbezit.

[3:39:03] Het moet wel passen binnen de wet.

[3:39:07] Of nee, ik moet kijken of het past binnen de Wet of dat er iets nodig is om die aan te passen.

[3:39:13] Delen van persoonsgegevens is juridisch ingewikkeld, dus ik moet zorgvuldig met het kadaster en met de juristen gaan uitzoeken hoe dit moet.

[3:39:21] Ik zou willen kijken naar de gegrimis, omdat ik hier zelf iets over wil vragen.

[3:39:27] Met alle plezier, meneer Nobel.

[3:39:29] Dan geef ik hierbij meneerd Nobel namens de VVD het woord.

[3:39:34] Dank u wel.

[3:39:36] Dank in ieder geval voor de toezegging dat u bereid bent om daar naar te kijken.

[3:39:40] Mijn indruk was toen ik met corporatiebestuurders sprak dat ze eigenlijk aangaven van ja, we hoeven niet eens zozeer al die persoonsgegevens te zien.

[3:39:47] We willen gewoon eenvoudig aan het kadaster al onze huurders vragen van...

[3:39:53] kunt u aangeven bij wie hier wel sprake van is, zodat je niet op alle persoonsgegevens individueel terug hoeft te corresponderen, waar dan weer mogelijk privacy-gevoelige informatie in zit.

[3:40:05] Dus ik hoop echt dat u alles op alles wil zetten om het gemakkelijk te maken voor corporaties en waar mogelijk ook de randen op zoekt.

[3:40:12] De minister.

[3:40:15] Ik ga inderdaad met het kadaster en met onze juristen in gesprek om te kijken hoe dit kan.

[3:40:22] Dan geef ik het voorzitterschap weer terug.

[3:40:24] Dank u wel.

[3:40:25] Ga ik naar mijn laatste mapje.

[3:40:28] Koop een overig.

[3:40:30] Begin ik met de vraag van de heer Vlag... ...over de krappere leennormen.

[3:40:34] Die leennормen zijn in 2025 geëvalueerd.

[3:40:41] DNB, AFM en CPB rapporteren jaarlijks over die leennormen... ...in relatie tot de financiële stabiliteit en de toegankelijkheid.

[3:40:51] En zij adviseren daarin de leennorman niet te verruimen of te verkrappen...

[3:40:55] Dus in het licht daarvan zie ik op dit moment geen aanleiding om dat dan toch te doen.

[3:41:01] De vraag van de heer...

[3:41:03] De heer Vlag.

[3:41:06] Ja, voorzitter, het ligt wel iets genuanceerder.

[3:41:08] Want de DNB zegt vanuit het oogpunt van financiële stabiliteit is verruiming van de leennormen onwenselijk.

[3:41:15] En tegelijkertijd zeggen ze dat dat dus op langere termijn, en daarom vroeg ik ook op een hele slimme aanpak daarvan,

[3:41:21] wel kan helpen om de positie van starters met name op de woningmarkt te verbeteren.

[3:41:25] Kijk, nu zitten we gewoon gevangen in ons eigen systeem.

[3:41:28] Maar iedereen die niet met twee salarissen een woning kan kopen... staat zwaar op achterstand door deze leennorm.

[3:41:34] En dat moet ons aan het hart gaan.

[3:41:35] Mensen die alleen een huis proberen te kopen, er zijn er geloof ik nog honderd in Nederland die je dan kunt kopen.

[3:41:40] In het hele land.

[3:41:42] Met andere woorden, ik zou toch nog een keer dringend willen vragen om te kijken van nou ja, met deze waarschuwing van de DNB in het Achterhoofd, die lees ik ook, of er toch niet een slimme manier is om op de ietsje langere termijn te kijken of die leennormen soepeler kunnen worden of wat minder ver gaan, zodat je ook die starters die met anderhalve baan of één baan een huis willen kopen ook een kans hebben.

[3:42:03] De minister.

[3:42:04] Voorzitter, wat ik de heer Vlag kan toezeggen is dat ik hier met de DNB over wil gaan praten en dat ik u terugkoppel wat er uit dat gesprek is gekomen om gewoon wat meer kennis dan op te halen of er überhaupt nog ergens een mogelijkheid is.

[3:42:19] Dan de vraag van de heere Grimwis over erfenissen.

[3:42:23] Mensen met een koophuis laten gemiddeld meer achter dan mensen met een huurhuis.

[3:42:30] Daarnaast zijn kinderen van mensen met koophuizen gemiddelt al in een betere financiële positie dan kinderen van huurhuizen.

[3:42:36] Dat is gemiddelde ongelijkheid die zichzelf versterkt naarmate de generaties elkaar opvolgen.

[3:42:42] Tegelijkertijd komen schenkingen en andere voordelen niet alleen terecht bij mensen met hoge inkomens.

[3:42:47] Daarom is dit kabinet niet voornemens de regelingen hieromtrent aan te passen.

[3:42:52] Het kabinet zet wel volop in om zoveel mogelijk betaalbare woningen te bouwen.

[3:42:56] Als er meer woningen zijn, vermindert dat uiteindelijk het insider-outsider probleem.

[3:43:01] Dan de vraag van de heer Klemmink.

[3:43:05] Of het kabinet deelt dat starters het lastig hebben om een woning te kopen?

[3:43:09] Ja, dat zien wij ook, dat het moeilijk is.

[3:43:12] Daarom zetten we volop in om zoveel mogelijk betaalbare woningen te bouwen.

[3:43:16] Verder wordt Koopstarters geholpen met de vrijstelling van de overdrachtsbelasting.

[3:43:20] En starters kunnen een hypotheek met Nationaal Hypotheekgarantie afsluiten.

[3:43:24] En ook maak ik het Nationaal Fonds Betaalbare Koop meer nieuwbouwwoningen bereikbaar en betaalbaar voor koopstarter en middeninkomens.

[3:43:31] En hier hebben we 100 miljoen extra voor vrijgemaakt.

[3:43:35] Dat roept een interruptie op bij de heer Klemmink.

[3:43:39] Ja, dank u wel, voorzitter.

[3:43:40] En dat zijn inderdaad maatregelen die helpen om het eigen woningbezit te behouden, op z'n minst.

[3:43:45] Maar de zorg bij jaar 2020 zit eigenlijk vooral dat als de Jonke Hoogte niet alsnog de stap maakt naar eigen woninbezits, dat we uiteindelijk met een veel lager percentage eigen woningsbezitten zullen eindigen dan we nu hebben.

[3:43:58] Dat is nu ongeveer op 55%.

[3:44:00] Als je dat scenario doorrekent, dan ga je naar beneden.

[3:44:04] Dat is de verkeerde kant wat het jaar 2021 betreft.

[3:44:06] Ik ben benieuwd wat de minister op basis van het actieplan weet of wellicht nog te weten kan komen.

[3:44:13] Dat zou de Kamer wel kunnen helpen bij de begrotingsbehandeling, het DCT, in december.

[3:44:19] Wat deze actieplannen nou gaan doen op de lange termijn met eigen woningbezit.

[3:44:24] Blijven we nou op deze percentage zitten?

[3:44:26] Gaan we vooruit of gaan we achteruit?

[3:44:28] En is dat inzichtelijk te maken als dat nog niet zo is?

[3:44:30] zodat de Kamer dat kan betrekken bij de begrotenbehandeling in december.

[3:44:33] De minister.

[3:44:35] Ja, dank u wel, voorzitter.

[3:44:37] Dit gaat uiteindelijk over meer aanbod.

[3:44:39] Als er meer aan bod is, dan is er ook een groter percentage die uiteindenlijk woningbezitter kan zijn.

[3:44:47] Dus ik neem uw vraag ter inspiratie mee op weg naar ons debat in de december,

[3:44:57] En dan tot slot de vraag van de heer Klemmink of ik bereid ben gemeenten te stimuleren om de landelijke regeling voor de instandhouding van betaalbare koop te gebruiken, hier niet van af te wijken.

[3:45:09] In het besluit regie volkshuisvesting is voorgeschreven op welke manier dat ook moet.

[3:45:14] De instand houding betalbare woningen en als onderdeel van de implementatie van de wet en het beslut regie

[3:45:21] Ga ik zeker met de gemeente in gesprek over hoe betaalbare koopregelingen kunnen worden voor me gegeven.

[3:45:27] De heer Klemmink wil denk ik niet wachten tot december, dus we gaan naar de heer Clemmink van J21.

[3:45:33] Ja, het was vanzelf december.

[3:45:34] Dat is goede nieuws, voorzitter.

[3:45:36] De inspanning of de aanmoediging, ik weet eigenlijk niet precies met welke woorden de minister nou gebruikte.

[3:45:42] Iets concreter.

[3:45:45] Kan ik de toezegging van de minister hebben dat de minister zich

[3:45:48] Gaat inspannen om te kijken of zij die prognose als het gaat om het eigen woningbezit, op basis van het pakket wat nu door de ministers gepresenteerd, of dat ze dat in zicht kan maken voor de Kamer voor de begrotingsbehandeling in december.

[3:46:00] De minister.

[3:46:01] Daar kom ik graag in de tweede termijn even op terug.

[3:46:06] U vervolgt.

[3:46:07] Ik ben klaar.

[3:46:09] Kijk.

[3:46:10] Dan kijk ik naar de staatssecretaris van Fiscaliteit, Geugang.

[3:46:15] Ja, voorzitter, dank.

[3:46:16] En bij de introductie van de minister ging het al even over hoe droog en saai is fiscaliteit eigenlijk.

[3:46:21] En u zag al aan mijn gezicht dat ik het eigenlijk gewoon een van de leukste onderwerpen van het leven zo niet het kabinet vind.

[3:46:30] Dus, voor zitter, we zijn aanbeland bij het leukste blokje van dit debat.

[3:46:33] Dat kan natuurlijk niet anders, dat begrijpt u.

[3:46:35] Maar misschien toch even een paar extra zinnen over waarom fiscaliteit ook juist zo'n fijne portefeuille is om ook als bewindspersoon te mogen bestieren.

[3:46:45] Omdat het natuurlijk in het hart van heel veel verdelingsvraagstukken staat, omdat je de prikkels kan richten naar maatschappelijke opgave.

[3:46:51] En dat betekent dus ook dat je heel vaak in mijn rol samen mag werken in het kabinet, omdat er vaak een beleidsdoel is die bij een andere bewindpersoon zit.

[3:47:00] En dan permitteer ik me ook maar even, voorzitter, ook gezien alles wat u de minister net heeft horen zeggen, dat het buitengewoon fijn is om dan ook met een minister samen te werken die zoveel werk wil maken van die woningbouw en daar dan ook te kunnen bijdragen vanuit de fiscaliteit.

[3:47:15] En voor mij persoonlijk is het ook altijd leuk om samen met deze minister dit onderwerp te besturen, omdat ik dan ook nog een beetje terug kan kijken naar de tijd dat ik als wethouder met een aantal van deze dilemma's mocht stoeien.

[3:47:27] En dat is altijd leuk en nuttig om te doen.

[3:47:30] Naar de fiscaliteit.

[3:47:33] Voorzitter, ik heb de vragen in drie blokjes verdeeld.

[3:47:35] Eentje over ATAT, de VPB en de WOKO's bij elkaar.

[3:47:40] Het tweede blokje gaat over box 3, om u een beetje te verwarren in de getallen.

[3:47:45] En de laatste zijn de overige vragen.

[3:47:47] Dan was al even in het interruptiedebatje ook met de minister van de Heer Grimwits de vraag... ...wat gaat het kabinet nou doen met de opgebouwde rente als gevolg van de earnings tripping maatregel in goed Nederlands?

[3:48:00] Er staat een bedrag van iets meer dan een miljard euro open en dat betekent dat het ook gewoon een financiële afweging is geworden.

[3:48:08] We hebben dankzij de betrokkenheid van, daar is al veel over gezegd, deze maatregel nu in augustus aan u kunnen voorstellen.

[3:48:15] We gaan hem nog verwerken, daar kan ik die vraag ook meteen beantwoorden, dus u krijgt nog een nota van wijziging, die moet nog even door het hele proces maken.

[3:48:21] Dan is het uiteraard ook aan uw Kamer en ik vermoed dat wij daar nog vele debatten over zullen volgen.

[3:48:27] Maar ja, dan is het ook een beetje met elkaar kiezen.

[3:48:30] Hier zet je iets neer wat structureel investeringsruimte oplevert voor woningbouwcorporaties.

[3:48:36] Kan ik ook meteen, voorzitter, de vraag beantwoorden.

[3:48:38] Ook al is dat pas in 28.

[3:48:40] Het feit dat het eraan komt betekent dat corporaties het gewoon mee kunnen nemen in hun planning.

[3:48:45] Dus dan heeft het gewoon voor het investerungsvolume meteen effect.

[3:48:49] Maar ja, soms is het ook kiezen.

[3:48:52] Kiezen in schaarste.

[3:48:52] En we hebben niet de ruimte om een miljard derving te incasseren.

[3:48:57] De heer Grimis.

[3:48:58] Voorzitter, helder.

[3:49:01] Het is ook inderdaad veel belangrijker dat deze structurele investeringscapaciteit beschikbaar komt dan dat dit incidentele punt wordt beslecht.

[3:49:11] En toch even de vraag...

[3:49:13] Of de staatssecretaris hiermee zegt van, en daarmee gaat ook alle rente opgebouwd tot 31 december 2027 gewoon afgetikt moeten worden bij de fiscus.

[3:49:26] Of, zegt de staatsecretarisch met dit antwoord, dat betekent dat alle renten opgebout tot 31-12-2025 of 2026 niet mag worden verrekend met de winstbelasting, et cetera.

[3:49:43] Dus ik ben heel erg benieuwd wat de staatssecretaris hiermee operationeel zegt.

[3:49:47] De staatssector.

[3:49:49] Ja, voorzitter.

[3:49:50] Het is een behoorlijk technisch stuk.

[3:49:52] Het ligt nu ook even ter advisering bij de Raad van State.

[3:49:55] Ik kijk heel even, omdat ik dat ook precies wil doen, wat ik hierover ook in de tweede termijn alvast kan zeggen, vooruitlopend op het gesprek en de advisering die ook nog hangende is.

[3:50:03] Voordat ik daar iets te veel in freewheel en een vervelend feit creëer voor wie dan ook.

[3:50:09] Dat kan op instemmend geknik bij de regering is rekenen.

[3:50:12] Maar ik zag meneer Vlag ook voor een interruptie.

[3:50:14] Meneer vlag.

[3:50:16] Voorzitter, toch even om het precies duidelijk te krijgen.

[3:50:19] Want binnen het huidige fiscale stelsel kunnen die corporaties die rente gewoon wel aftrekken.

[3:50:26] Als ik even kijk naar de brief van Edes zeggen ze nou pas binnen de werking van het fiscrale stelstel.

[3:50:30] Het behoefte ook geen aanvullende dekking binnen de rijksbegroting.

[3:50:34] Als de staatssecretaris zegt ja we kunnen dat miljard niet missen.

[3:50:37] Zullen de regels moeten worden aangepast?

[3:50:40] Dat lees ik tenminste in de brief.

[3:50:41] Kan de staatssecretaris zijn licht daar wat over laten schijnen?

[3:50:45] Klopt het dat ze eigenlijk nu recht hebben erop, maar dat het kabinet dit moet gaan dichtzetten om dat miljard nog binnen te krijgen?

[3:50:52] De staatsrecretaris.

[3:50:53] Voorzitter, dat is niet mijn beeld, maar laat ik dit even samen nemen in de tweede termijn, als ik even wat meer dan op de precieze diepte van de techniek met u in kan gaan.

[3:51:03] Dan, voorzitter, misschien even naar de... Nog wat andere vragen over ATAT.

[3:51:09] Ik heb er al heel veel beantwoord door een aantal zaken samen te nemen.

[3:51:13] Ook de vraag van waarom kiest het kabinet nou voor woningbouwcorporaties en wat doe je met private verhuurders in deze?

[3:51:21] Dat heeft ook evenwel te maken met dat we weten, maar daar heeft de minister al hele verstandige dingen over gezegd, daarmee zet je niet alleen een impuls bij de corporaties aan, maar ook in heel veel gebiedsontwikkelingen waar corporatiesen een rol in spelen,

[3:51:33] Het heeft ook met de lengte van de polstok te maken.

[3:51:34] Als je het over de hele linie doet, want je kan niet de middenhuurexploitanten dan weer uitsnijden, dan moet je de hele markt doen.

[3:51:42] Dat is een veel groter bedrag.

[3:51:43] En er komen ook staatssteundiscussies dan om de hoek kijken, omdat een aantal private partijen natuurlijk andere doelen nastreven dan woningbouwcorporaties.

[3:51:52] ...deze afweging.

[3:51:54] Dan heb ik de stappen op ATAT... ...en of het dan wel of niet meteen effect heeft... ...al reeds even in mijn ATAT-introductie beantwoord... ...naar mijn oordeel, voorzitter.

[3:52:04] Dan de vennerschapsbelasting.

[3:52:07] Ik ken dit signaal ook vanuit de woningbouwcorporatie zeggen... ...stel ons daar nou van vrij.

[3:52:12] En ik ga daar een beetje met eenzelfde antwoord komen... ...als de andere antwoorden.

[3:52:16] Het is kiezen met elkaar...

[3:52:18] Dit betekent ook weer een flinke derving en we hebben maar één geld.

[3:52:23] Dus dat betekend dat we moeten kiezen ook vanuit al die andere dingen die we te doen hebben waar de minister veel over heeft gezegd.

[3:52:29] In het bijzonder is het ook nog eens zo dat op het moment dat je de VPB af zou schaffen dat er een afrekenmoment komt.

[3:52:33] En we hebben even nagezocht wat staat er dan open bij corporaties als 35 miljard euro.

[3:52:39] Dus ik vermoed zomaar dat als we tot dit zouden besluiten u een vergelijkbaar briefje krijgt als waar de heer Vlag net aan refereerde.

[3:52:47] Dan wel dat we nog een keer 35 miljard met elkaar hebben op te lossen.

[3:52:49] En dat zijn natuurlijk hele grote bedragen.

[3:52:51] Het neemt niet weg dat er natuurlijk in de investeringscapaciteit van woningbouwcorporaties... ...we echt nog een nader gesprek te voeren hebben.

[3:52:58] Maar daarom ben ik ook blij dat er een commissie is aangekondigd die dat eigenlijk in een beetje bredere context beziet.

[3:53:04] Dan, voorzitter, heb ik ook de vraag van mevrouw Beckerman over de aantalmaatregel gevraagd.

[3:53:11] En waarom die niet per directe invoer beantwoord, omdat het effect eigenlijk meteen optreedt als gevolg van anticipatie.

[3:53:18] Dan wilde ik naar mijn blokje over box 3 gaan, voorzitter.

[3:53:22] En daar ga ik denk ik één keer heel veel van uw vragen relatief teleurstellend beantworden.

[3:53:29] Namelijk dat we als kabinet natuurlijk op allerlei manieren in allerlei debatten hebben gezegd... ...we moeten naar dat vermogenswinstsysteem, want dat vermorgenswinstsystem is ook voor de vastgoedsector...

[3:53:40] te prefereren, want daar zijn heel veel van de vragen die u ook op tafel heeft gelegd eigenlijk gewoon helemaal niet aan de orde als gevolg van het systeem.

[3:53:48] Nou hebben een aantal van de goede opletters onder uw commissievoorzitter gezegd, hé maar dat is toch ook precies wat er in het huidige wetsvoorstel wat in de Eerste Kamer

[3:53:57] Het antwoord is natuurlijk feitelijk ja, alleen daar is natuurlijk een buitengewoon veel kritiek op kunnen we met elkaar constateren.

[3:54:06] Dus de balansoefening wordt hoe los je die kritiek zonder dat je het probleem wat die wet wel degelijk oplost door de vastgoedsector weer opnieuw creëert.

[3:54:16] En in die balansooefening zit ik middenin en ik denk dat we daar het beste resultaat van krijgen als het kabinet daar nog even op mag doorbroeden.

[3:54:25] Als we eruit zijn gaat u het echt als allereerste horen.

[3:54:28] Alle aanmoedigingen om dat snel en effectief te doen zijn aan het juiste adres gericht.

[3:54:32] Maar meer dan dit kan ik u vanavond denk ik niet zeggen, al was het maar omdat ik daarmee eerlijk gezegd ook niet aan een betere uitkomst bijdraag.

[3:54:50] Helemaal niet met broeden op de inhoud te maken.

[3:54:51] Hij heeft dat alle scenario's al op tafel liggen.

[3:54:53] Maar dat het vooral gaat over de vraag, wat kunnen we en wat willen we dekken?

[3:54:57] De staatssecretaris.

[3:54:58] De vraag gaat inderdaad over welke route kies je?

[3:55:02] Wat vinden we dan met elkaar van die route?

[3:55:04] En als je dat hebt gekozen, dan komt er een rekening achterweg.

[3:55:06] En die heb je inderдаad met elkaar op te lossen.

[3:55:09] Meneer Vlag.

[3:55:11] Maar voorzitter, als dat zo is, dan is wel de vraag waarom het kabinet dat dan een half jaar uit meent te moeten stellen.

[3:55:16] We hebben de urgentie hier nadrukkelijk neergelegd.

[3:55:19] Er ligt gewoon een variant op tafel waar de staatssecretaris zelf mee bezig is geweest.

[3:55:22] Of een variant waarin je ook aandelen onderbrengt in de vermogenswinst.

[3:55:26] Toewerken naar de meest ideale oplossing.

[3:55:28] Dat ligt er allemaal.

[3:55:28] Het voorwerk is gedaan.

[3:55:30] Het gaat om twee vragen.

[3:55:31] Kan de Belastingdienst staan en kunnen we het betalen?

[3:55:35] Daar hoef je toch geen half jaar over te doen, zou ik zeggen.

[3:55:36] Als je een week met elkaar als coalitie en als kabinet in een hok gaat zitten, ben je er toch uit.

[3:55:43] Voorzitter, laat ik dit zeggen.

[3:55:46] Ik ben het met de heer Vlag eens dat dat niet een half jaar zou moeten hoeven duren.

[3:55:52] Meneer Grimis.

[3:55:54] Voorziter, een paar vragen, maar ik doe ze even één voor één.

[3:55:57] Eerst maar even, het grote risico van de grote inpassen is dat kleinere punten blijven liggen.

[3:56:03] En één van de punten is door de heere Vlag ook al genoemd in zijn eerste termijn.

[3:56:07] En dat is bijvoorbeeld de motie die ik samen met collega's Vermeer en Stoffer heb ingediend over

[3:56:12] het nog eens tegen het licht houden van de vastgoedbijtelling.

[3:56:16] En dat is relevant voor dit debat.

[3:56:18] En gaat de uitvoering van dit soort moties, zoals deze, gewoon door?

[3:56:22] Want ik maak me wel zorgen over, door de grote inpassen, verliezen misschien wat kleinere punten, die ook bij de wetsbehandeling allemaal aan bod zijn geweest, en niet zomaar in één zin, dat die ook naar de achtergrond verschuiven.

[3:56:35] Terwijl dit echt wel relevant is voor het onderwerp waar we vanavond bij elkaar zitten, volkshuisvesting en fiscaliteit.

[3:56:40] De staatssecretaris.

[3:56:41] Ja, voorzitter.

[3:56:42] Ook dit snap ik goed.

[3:56:43] Ik snap deze interruptie van de heer Gimwitz goed.

[3:56:45] Maar ik denk toch dat we ons eerst even te focussen hebben op wat wordt de route?

[3:56:50] Hoe gaan we het doen?

[3:56:52] Hoe landen we bij vermogenswinst met elkaar?

[3:56:55] Daar komt een dekkingsvraag achterweg, heeft de heere Vlag gelijk in.

[3:56:58] En daarna komen er een aantal afgeleiden daarvan.

[3:57:00] Maar als we niet eerst die route...

[3:57:02] strak en goed met elkaar neer weten te zetten.

[3:57:05] En daar hebben we als Minderheidskabinet overigens ook u als commissie en als Kamer hard bij nodig.

[3:57:11] Dan voeren we de discussie in de verkeerde volgorde.

[3:57:13] Dus eerst een grote beweging.

[3:57:18] Voor mij is het natuurlijk vrij eenvoudig.

[3:57:21] Je moet gewoon lef tonen.

[3:57:23] Aanwijzen van, oké, hier gaat het naartoe en daar komt het vandaan.

[3:57:26] En ik heb net in mijn eerste termijn al een suggestie gedaan.

[3:57:29] Maar ik zal de staatssecretaris daar niet mee vermoeien dan wel plagen.

[3:57:33] Mijn vraagje bij is wel, kan de staatzecretaris nog iets zeggen over of in één keer doorschakelen per 1.128 naar een vermogenswinstbelasting niet alleen voor vastgoed zoals in de wet vast lag.

[3:57:49] Maar ook vermogenswinst op waardepier op aandelen.

[3:57:52] Of dat daadwerkelijk uitvoerbaar is door de Belastingdienst per 1 in 28 en ook controleerbaar over het belastingjaar 28.

[3:58:00] Ja, vraag iets korter.

[3:58:02] De staatssecretaris.

[3:58:04] Ja voorzitter, ook hier snap ik heel goed de vraag en ook waar die vandaan komt oprecht.

[3:58:10] En tegelijkertijd dit is gewoon echt precies het proces waar wij middenin zitten om ook deze type vragen ook zelf te stellen en goed te beantwoorden.

[3:58:18] En ik kan er gewoon helaas echt niet op vooruit lopen.

[3:58:20] Maar ook deze vragen zijn onderdeel van de puzzel die we aan het leggen zijn.

[3:58:26] De heer Grimwis had nog een derde vraag en dat is een prostituutvraag.

[3:58:29] Ja, dat is...

[3:58:31] Ik zal er geen inhoudelijke vragen meer stellen.

[3:58:33] Maar krijgen wij hier voor de financiële beschouwingen nog nadere info over of is dat één groot zwart gat?

[3:58:43] Duidelijke vraag.

[3:58:44] De staatssecretaris.

[3:58:46] Kijk voorzitter, wat ik ook net zei, laat u het kabinet nou even broeden.

[3:58:52] Wetende dat wij een minderheidskabinet zijn en het altijd weer samen zullen moeten doen, overigens willen doen.

[3:58:57] Dat is het betere werkwoord in deze.

[3:59:00] Maar ik kan u niet precies voorspellen wanneer de kip het ei heeft gelegd.

[3:59:03] Dus ik kan nu ook niet preccies beloven wanneers u wat van ons hoort.

[3:59:06] Maar dat er haast achter zit en dat we het zorgvuldig willen doen en die twee in enige harmonie eerlijk gezegd, dat hoeft u mij niet te vertellen.

[3:59:15] Laat ik het zo zeggen, voorzitter.

[3:59:17] We noteren haast en spoed en u vervolgt uw beantwoording.

[3:59:21] Dan wilde ik wel nog één vraag in box 3 beantwoorden die niet in de grote beweging te vatten is.

[3:59:29] Dat is een vraag van mevrouw Steen over de leegwaarderatio.

[3:59:33] Ik kan eigenlijk heel kort op uw vraag ja zeggen, want we gaan het onderzoek in 27 starten.

[3:59:38] Het is op tijd klaar voor het volgende belastingplan, zodat u erover kunt delibereren met het kabinet.

[3:59:44] Dat was mijn blokje, box 3.

[3:59:47] Dan kom ik bij het blokje overige vragen, voorzitter.

[3:59:50] Met hier zelfs een quote van de heer Veilbrief die ik alvast klaarleg voor de vraag als die langskomt.

[3:59:58] Dan zijn er een aantal vragen gesteld over de overdragsbelasting.

[4:00:02] U heeft denk ik het rapport van CEO gezien van deze week.

[4:00:05] Ik vond het zelf over zijn buitengewoon interessant rapport.

[4:00:09] Het laat natuurlijk zien hoe al die maatregelen die je kan nemen, waaronder een hele hoop fiscale op welke baat die bijdragen aan extra woningen...

[4:00:00] ...over de overdrachtsbelasting.

[4:00:02] U heeft denk ik het rapport van SEO gezien van deze week.

[4:00:05] Ik vond dat zelf overigens een buitengewoon interessant rapport.

[4:00:09] Het laat natuurlijk zien hoe al die maatregelen die je kan nemen... ...onder een hele hoop fiscale, op welke mate die bijdragen aan extra woningen... ...nieuwbouw en wat de effect is op de bestaande voorraad.

[4:00:19] Ik zou zeggen, we hebben een mooie stap gezet in al die... ...maatregel die het kabinet heeft aangekondigd.

[4:00:26] Waar natuurlijk al een verlaging van de overdragsbelasting in zit.

[4:00:30] Maar ik heb ook goed gehoord dat in ieder geval de heer Grinwis zegt, ja, ik zou toch eens wat meer willen spreken over of een harmonisatie nou zou kunnen bijdragen.

[4:00:39] Ja of nee, ik beschouw dat nog maar even als een soort verkennend gesprek, ook omdat ik goed heb gehoerd wat de interruptie van de heere De Hoop daar onder andere op was.

[4:00:47] Dus wat ik u eigenlijk wilde toezeggen, voorzitter, is dat wij u even een brief schrijven waarin we u laten zien wat harmonisaties zou betekenen, gewoon in tarieven, maar ook even heel transparant zijn over de plussen en de minnen.

[4:00:59] Want zoiets heeft altijd voor- en nadelen.

[4:01:02] En u kunt alvast in het Zeeuwenrapport zien, want daar is dit ook een van de beleidsopties, wat het doet in termen van extra woningbouw en wat het vooral ook in de bestaande voorraad doet, dat het overigens een positief effect heeft bij de Belastingdienst.

[4:01:14] Daar kan ik u vast het antwoord op geven.

[4:01:16] Daar staat het antwerp natuurlijk ja op.

[4:01:17] Want hoe meer wij harmoniseren, hoe makkelijker het leven van de Belestingdienst wordt.

[4:01:21] Ik zeg u die brief toe en ik zeg u ook toe dat ik u in de behandeling van het belastingplan, ik weet niet of het helemaal lukt voor onze eerste WGO's, want we willen het even zorgvuldig doen, maar ik zorg dat u me op tijd heeft voor de debatten rondom het belastingsplan.

[4:01:38] Dan een andere vraag over de overdagsbelasting, dat gaat over de passieve verkrijging.

[4:01:43] Ik had meneer De Hoop over het hoofd gezien.

[4:01:45] Meneer de Hoop, excuse, ga je gang.

[4:01:47] Dank voor die toezegging aan de staatssecretaris.

[4:01:51] Maakt hij bij die brief ook inzichtelijk wat het betekent voor mensen... ...die gewoon zelf in die woning zitten, die een huis gekocht hebben... ...dat die harmonisatie er komt?

[4:02:01] Wilt u daar ook iets breder toelichten... ...wat het betekt voor de verschillende groepen die nu in andere tarieven zitten... ...als die harmonorisatie werkelijkheid wordt?

[4:02:11] Ja, voorzitter.

[4:02:12] Laten we kijken wat we kunnen doen.

[4:02:14] Want de tijd is krap, maar ik begrijp...

[4:02:16] de vraag van de heer De Hoop zo van, illustreer dat nou ook even naar de verschillende doelgroepen op de woningmarkt.

[4:02:22] Als we het kunnen, gaan we het doen.

[4:02:24] En als we het niet kunnen, zal ik u uitleggen waarom niet.

[4:02:26] Maar ik denk dat het kan.

[4:02:29] Ja, voorzitter, dank voor de toezegging.

[4:02:30] Daar ben ik echt blij mee dat de staatssecretaris dat zo oppakt.

[4:02:34] Het lijkt me verstandig inderdaad om een verkennende brief te sturen.

[4:02:37] En ja, als het niet voor 12 oktober lukt, 26 oktober zitten we weer en dan nog een keer plenair.

[4:02:42] Dus het komt vast goed.

[4:02:43] Mijn vraag is of de staatsecretarissen dan niet alleen

[4:02:46] Een bevestigende antwoord wil geven op hoeveel het bespaart aan gedoe bij de belastingdienst en aan kosten en aan menskracht.

[4:02:53] Maar om daar iets meer woorden aan te wijlen.

[4:02:55] Zodat we een beetje weten van de oude regeling van 6% dat ging met anderhalve man in een paardenkop.

[4:03:01] En de huidige regeling vergt dit en dit.

[4:03:04] En als we het zouden uniformeren kunnen we weer terug naar, laat maar zeggen, de ouder situatie.

[4:03:08] Als we daar wat meer duiding over kunnen krijgen, heel graag.

[4:03:12] Ja, voorzitter.

[4:03:13] Ook daar geldt denk ik dezelfde afspraak voor als die ik net met de heer De Hoop heb gemaakt.

[4:03:16] Wij zullen u daar dat wat we kunnen zeggen gewoon zeggen.

[4:03:19] En dat wordt iets meer dan de zin die ik het net uitsprak.

[4:03:21] Zonder meer.

[4:03:24] Dan naar de passieve verkrijging bij de overdrachtsbelasting en dan vooral in fondsen.

[4:03:28] Voorzitter, dat is wel echt technische materie.

[4:03:32] Want dat zijn natuurlijk allerlei...

[4:03:35] Dat is vastgoed waar geen overdrachtbelasting over betaald is.

[4:03:39] ...er in een fonds een wijziging optreedt... ...waardoor het percentage vastgoed... ...boven een bepaald percentage komt... ...dat zit op één derde... ...moet er alsnog overdrachtsbelasting betaald gaan worden... ...over nieuwe objecten die eraan toegevoegd worden... Of objecten... ...die er op dat moment twee jaar in zaten.

[4:03:54] Dat is een beetje de casus.

[4:03:56] En die regel is er, ook wel met goede redenen... Om namelijk... ...er ook constructies te verzinnen zouden kunnen zijn...

[4:04:03] Ik doe op z'n Duits... ...heel veel werkwoorden bewust in deze zin... ...voorzitter, die je ook weer wilt...

[4:04:09] kunnen voorkomen vanuit het beleid.

[4:04:11] Dus het lastig is als u zou willen zeggen... geef hier meer ruimte of schrap deze regel... dat het voor een aantal situaties waar fondsen net boven die grens zijn gekomen... uiteraard behulpzaam is voor het vraagstuk van die fondsen... maar je tegelijkertijd ruimte geeft waarvan de verwachting is... dat daar de kans op misbruik van bestaat.

[4:04:32] Dus in de afweging der dingen zou ik zeggen... ik zie geen ruimte om daar iets slims in te verzinnen...

[4:04:38] De goede helpt, maar de kwaden, als ik zo vrij mag zijn, wel dicht blijft zetten.

[4:04:44] Wij staan wel open voor gesprek met de sector over deze problematiek.

[4:04:47] Hebben we ook al gehad, eerlijk gezegd, zeg ik richting mevrouw Steen.

[4:04:51] En mocht er iemand een geniaal idee hebben, dan staan we daar natuurlijk voor open.

[4:04:54] Wellicht de heer Van Leijen namens D66.

[4:04:57] Ik had wel een geniale vraag.

[4:05:01] Nee, ik snap de toelichting van de staatssecretarisvoorzitter.

[4:05:05] Misbruik moet je volgens mij inderdaad voorkomen.

[4:05:07] Het is natuurlijk wel zo dat er wat wijzigingen in bepaalde fondsen zijn geweest.

[4:05:12] Versteda is natuurlijk een hele bekende casus.

[4:05:15] Ik snap de afweging, maar hoe kom je nou door dit soort wijzigungen, door zo'n geval bij Verstede, dat dingen toch op slot komen te staan?

[4:05:24] De staatssekretaris.

[4:05:25] Ik denk dat we niet in individuele casussen hier moeten spreken.

[4:05:30] Want het feit dat er dan vanaf een bepaald percentage vastgoed in een fonds overdragsbelasting moet betaald gaan worden... ...betekent ook niet per se dat het hele fonds daarmee geen rendement meer zou hoeven kunnen maken.

[4:05:43] Ik zeg het maar weer even met veel werkwoorden.

[4:05:46] Het vervelende is dat wij vanuit het werk van de Belastingdienst zeggen... ...je moet hier wel wat spelregels op afspreken om te voorkomen...

[4:05:55] Dat er constructies ontstaan waardoor je heel lang geen overdrachtsbelasting betaalt.

[4:06:00] En tegelijkertijd weet ik dat er situaties zijn dat fondsbeheerders gewoon sturen op dat percentage, maar bijvoorbeeld door het uittreden van deelnemers je er onbedoeld opeens boven komt en dan moet er opeense onverwachts en niet ingecalculeerde belasting betaald worden.

[4:06:13] Dus dat herken ik.

[4:06:15] En ik wou dat ik in dit debat, voorzitter, een soort oplossing had die die twee situaties zou kunnen scheiden.

[4:06:21] Maar die kan ik niet verzinnen zonder dat wij met elkaar extra belastingconstructies zouden moeten accepteren.

[4:06:27] En dat willen we ook niet met elkaar.

[4:06:29] Maar tegelijkertijd, dat herhaal ik maar vrij expliciet, mochten er ook, ik weet dat naar dit soort debatten altijd goed geluisterd wordt, mocht er geniale ideeën in de buitenwereld spelen, dan staan wij daarvoor open.

[4:06:41] Dan de pensioenfondsvrijstelling.

[4:06:43] Daar zijn een aantal vragen over gesteld.

[4:06:45] Voorzitter, die probeer ik eigenlijk in samenhang te beantwoorden.

[4:06:48] Ik heb in een van de debatten met de Kamercommissie over fiscaliteit ook gezegd dat ik onderken dat wij hier werk te doen hebben.

[4:06:55] Wij zijn aan het eind van dit jaar klaar met een operatie die wij modernisering noemen.

[4:07:01] En die is er echt op gericht dat wij een aantal van de terecht of onterecht ervaren barrières gaan beslechten.

[4:07:10] En ik zeg ook bewust ervaren, want soms worden ze ervarend en dan praten we erover door en dan blijkt het gelukkig in de praktijk mee te vallen.

[4:07:18] Want dan kost het ook geen geld als je ze oplost.

[4:07:20] Maar daar zijn we echt vrij serieus mee aan de slag.

[4:07:22] Er zijn inmiddels ook al vier kennisgroepstandpunten gepubliceerd die ook helpen.

[4:07:27] Horen wij ook terug uit de markt.

[4:07:29] En die gaan we ook in het beleidsbesluit dat we eind 26 nemen eigenlijk codificeren.

[4:07:33] Zodat we dat ook over de hele linie van toepassing laten zijn.

[4:07:37] Ik ben hier zelf eerlijk gezegd vrij positief over.

[4:07:41] De vragen van uw commissie of je dan daarna nog aanvullende dingen zou moeten doen, zou ik eigenlijk heel graag ook daarna willen beantwoorden.

[4:07:47] Omdat heel veel van de vragen, bijvoorbeeld als je nou verder wil harmoniseren binnen Europa, of meteen een enorme kostenpost met zich meebrengen vanuit derving, dan wel met zich mebrengt dat je ook in andere domeinen gelijk gevallen gelijk moet doen.

[4:08:04] Bijvoorbeeld pensioenfondsen die in aandelen zitten, wil je daar dan hetzelfde met elkaar, ja of nee?

[4:08:09] Dus er komt nog een hele wereld achterweg.

[4:08:10] Dus ik hoop eigenlijk dat de moderniseringsoperatie nu afdoende is.

[4:08:16] En laten we elkaar daar, voorzitter, ook scherp op houden.

[4:08:18] Want als het niet zo is, wij in het 27 met elkaar het debat vervolgen.

[4:08:23] Maar dan zullen we ook wat... Nou ja, dan worden de opties wel wat ingewikkelder, laat ik het zo zeggen.

[4:08:28] De heer Verleijen.

[4:08:29] Ja, dankjewel, voorzetter.

[4:08:31] En ik ben hier ook heel positief over, zeg ik via de voorzetter.

[4:08:34] Goed dat die modernisering slag gemaakt wordt.

[4:08:37] Wat ik ervan begrijp is dat het in essentie gaat om de vergelijkbaarheid van buitenlandse pensioenfondsen met Nederlandse pensiënfondsen.

[4:08:42] Ik ga er dan vanuit dat er in die modernisering daar ook naar wordt gekeken.

[4:08:46] Maar mijn vraag is van, goh, hoe pragmatisch zijn we erin?

[4:08:48] Gaan we buitenlands pensioenfonds één op één vergelijken met een Nederlands pensiöenfonds?

[4:08:52] Het Duits Pensioenfonds is niet vergelikbaar met een Nederlandse Pensioen Fonds.

[4:08:55] Het zijn appels en peren tot een zekere hoogte, dus ze doen nu niet helemaal hetzelfde.

[4:08:59] Maar we kunnen er wel over heen zijn dat deze twee voorbeelden allebei pensioefondsen zijn.

[4:09:04] Hoe pragmatisch zijn we daarbij?

[4:09:06] En dat is eigenlijk ook een beetje een pleidooi voor pragmatisme.

[4:09:09] De staatssecretaris.

[4:09:11] Ja, voorzitter.

[4:09:13] Pragmatisme is een woord wat mij altijd zeer aanspreekt.

[4:09:17] Dus zonder meer.

[4:09:19] Het gaat er natuurlijk vooral om dat op het moment dat die pensioenfonds zich op de Nederlandse markt willen betreden... ...dat zij zich voor de Nederlandste markt gedragen gelijk aan Nederlandse pensioenfondsen.

[4:09:30] Zodat je daar ook een...

[4:09:31] Zorg dat het level playing field ook de andere kant op klopt.

[4:09:36] En ja, we proberen dat eigenlijk zo effectief, efficiënt, pragmatisch mogelijk te doen.

[4:09:43] Zonder dat we een ongeluk veroorzaken.

[4:09:45] Dat is de comma die ik erbij zet.

[4:09:46] En het ongeluks zou kunnen zijn dat pensioenfondsen...

[4:09:52] Ofwel een ruimte krijgen die daarna een enorme budgetaire derving met zich meebrengt.

[4:09:56] Daar kom ik helaas weer aan met die waarschuwing.

[4:09:59] Of dat ook fondsen die eigenlijk geen pensioenfonds zijn, maar er wel op lijken... ...onder meer gunstige voorwaarden de Nederlandse markt kunnen bedienen.

[4:10:09] Terwijl dat weer oneerlijke concurrentie is met de niet-pensioenfondsen op de Nederlandste markt.

[4:10:13] Dus dit is het dunne lijntje, maar pragmatisch daar waar het kan zonder meer.

[4:10:19] Dat wou ik even als blokje voor de pensioenfondsvrijstelling doen.

[4:10:27] Dan zou ik u willen vragen om heel even, dan geef ik het woord even aan de heer Grimwis om het voorzitterschap over te nemen.

[4:10:33] Bij deze meneer Nobel en dan is aan u de gelegenheid om een vraag te stellen aan de staatssecretaris over hetzelfde onderwerp neem ik aan.

[4:10:39] Exact.

[4:10:39] En ik denk dat u een deel van mijn vraag al beantwoord heeft, omdat de heer Van Leijer er ook al naar vroeg van ja, in hoeverre kun je nou toch proberen om daar pragmatisch naar te kijken en gewoon de aard eigenlijk van die buitenlandse pensioenfondsen.

[4:10:51] Maar ik ben niet helemaal gerustgesteld op dat we nu heel pragmatische aan het kijken zijn.

[4:10:55] door de beantwoording van de schriftelijke vragen waar dan bijvoorbeeld staat van dat 10% van het ouderdomspensioen op te nemen, dat lijkt er toch heel erg op dat het ministerie van Financiën dan toch alle specifieke Nederlandse maatregelen gaat meenemen.

[4:11:10] Dus ik zou eigenlijk van de staatssecretaris gewoon de toezegging hier willen hebben dat hij echt zo pragmatisch mogelijk gaat kijken.

[4:11:17] En niet elk mogelijk ongeluk gaat uitsluiten.

[4:11:20] Want ik begrijp heel goed dat je zegt, ja, mogelijke derving.

[4:11:23] Maar als de kans van optreden 0,0001% is... dan moeten we onszelf ook afvragen, waar zijn we nou mee bezig?

[4:11:29] Want de afgelopen drie jaar zijn we van 32% investeringen... vanuit buitenlandse pensioenfondsen teruggezakt naar 1%.

[4:11:38] En dat is dramatisch voor de woningbouw.

[4:11:40] Dus vandaar dat ik...

[4:11:42] Ik begrijp uw antwoord, maar ik wil toch iets meer een toezegging krijgen over hoe u hier pragmatisch naar wilt kijken.

[4:11:48] De staatssecretaris.

[4:11:50] Ja, voorzitter, dank.

[4:11:51] En ik denk dat wij in ons beleid het verschil zeker niet met 0,0001% maken.

[4:11:58] Dus die oproep van de heer Nobel snap ik heel goed.

[4:12:02] Ik zet wel steeds bewust een comma achter de zinnen die ik uitspreek, omdat je hier het ook gewoon over de markt hebt en je daar ook het marktmeesterschap goed vorm te geven hebt.

[4:12:11] En tegelijkertijd ook misbruik van modernisering ook wilt voorkomen.

[4:12:16] Dat zouden ook heel veel beleggers in Nederland moeten willen.

[4:12:19] De extra comma die ik ook zet, voorzitter, is dat ja, die pensioenfondsvrijstelling is onderdeel van waarom het voor een aantal buitenlandse pensioenfondsen meer of minder terecht lastiger is om in Nederland te investeren.

[4:12:33] Maar het is een breed scala van aspecten waarom zij wel of niet in Nederland investeren gaat uiteindelijk gewoon over

[4:12:40] Welk rendement kan ik krijgen?

[4:12:42] En daar hoort zo'n vrijstelling bij, maar er speelt natuurlijk veel meer in die berekening.

[4:12:47] Misschien is het goed, voorzitter, wij hadden al een brief in de pijplijn, die heb ik de andere commissie voorgesteld.

[4:12:53] Of toegezegd, omdat u ook denk ik een keer wil zien van wat betekent het dan die modernisering.

[4:12:58] Dat snap ik ook.

[4:13:00] Dat ik ook gehoord dit debat nog eens even goed kijk.

[4:13:05] Hebben we dan ook alle aspecten vanuit het woningbouwdossier voldoende in die brief straks?

[4:13:10] En dat we hem ook aan uw commissie doen toezenden op het moment dat we naar de commissiefinanciën sturen.

[4:13:15] De staatssecretaris, dat lijkt mij een mooie toezegging en afspraak.

[4:13:19] En na deze ontroerende pragmatische ene tussen D66 en de VVD...

[4:13:23] Moet het toch goed komen in de politiek Den Haag?

[4:13:25] Dan geef ik het voorzitterschap weer terug aan de heer Nobel.

[4:13:28] Het kan wel.

[4:13:29] De staatssecretaris vervolgt.

[4:13:32] Allemaal woorden waar ik me heel thuis bij voel vandaag.

[4:13:34] Wat buitengewoon prettig van uw commissie.

[4:13:38] Voorzitter, dan wilde ik de casus over Canada van mevrouw Steen... een beetje vergelijkbaar antwoord.

[4:13:45] Ik hoop oprecht dat als wij die modernisering aanpakken... dat ook een aantal vragen die specifiek rondom Canadese pensioenfonds spelen...

[4:13:54] Nou, dat we daar meer helderheid op kunnen geven, laat ik het zo zeggen.

[4:13:58] Al was het maar omdat het ook heel ingewikkeld is om het belastingverdrag specifiek met Canada open te breken, dan wat te heronderhandelen, dan wel op onderdelen te initiëren.

[4:14:09] Ook omdat ik inmiddels geleerd heb dat dat processen zijn waar je zo drie jaar mee verder bent.

[4:14:13] Dus misschien is het goed om met elkaar af te spreken, voorzitter, dat als wij een beetje beeld hebben van hoe gaat het in 27 lopen, dus wat mij betreft is dat

[4:14:23] Voor de zomer van 27 hebben we er even een half jaar op zitten.

[4:14:27] Dat wij u dan een update sturen, wat ik u sowieso al van plan was om te noemen.

[4:14:32] Een aantal van die thema's dat we dan even reflecteren op.

[4:14:34] Heeft dit nou geholpen in de casus Canada?

[4:14:38] Zo nee, dan moeten we daar het gesprek over vervolgen.

[4:14:42] Ik wilde nog grapjes over de Europese Unie maken, maar dat doe ik maar niet, voorzitter.

[4:14:45] Misschien mevrouw Steen.

[4:14:47] Dan bent u mij net voor, dat wilde ik eigenlijk ook doen.

[4:14:49] Maar laat me dat niet doen.

[4:14:52] Ja, kijk, mijn vraag was natuurlijk... wilt u samen met Canada verkennen of dit kan?

[4:14:56] Ik hoorde de staatssecretaris net eigenlijk zeggen van...

[4:15:00] Laten we maar eens even kijken waar de modernisering ons toe laat.

[4:15:03] Dat klinkt mij een beetje, wij gaan het voor onszelf even bekijken.

[4:15:07] Mijn vraag was eigenlijk, wil u eens bellen met uw Canadese evenknie om te kijken of daar een mogelijkheid is om daar een gesprek over te hebben.

[4:15:17] Want het zou dan toch mooi zijn dat als wij over een half jaar van u die update krijgen, dat we daar ook iets over iets horen.

[4:15:24] Want dan hebben we in ieder geval al een eerste stapje van een contact gelegd.

[4:15:28] De staatssecretaris.

[4:15:30] Ja, voorzitter, zeg ik u graag toe.

[4:15:32] Dus geen enkel probleem om even te kijken of mijn Canadese ambtsgenoot een telefoontje of een videocall kan plegen om even het verhaal ook persoonlijk te horen.

[4:15:41] Dus zal ik het doen.

[4:15:42] Voorzitter, dat was mijn blokje over de pensioenfondsvrijstelling.

[4:15:48] En dan heb ik nog de eigen woning en de fiscale behandeling daarvan.

[4:15:51] Dat is mijn laatste blok binnen het blokjen diversen.

[4:15:55] Dat was een vraag van de heer Van Leijen over de 30-jaarstermijn.

[4:16:00] Ik denk eerlijk gezegd dat we daar heel pragmatisch naar moeten kijken.

[4:16:05] En dat niet moeten vermengen met andere grote discussies over de fiskale behandling van de eigenwoning.

[4:16:10] Want er is gewoon een groep inwoners in ons land die straks per 2031, als je niet oppast, gewoon een probleem met de Belastingdienst heeft.

[4:16:18] Nou, wat gaat de staatssecretaris dus aan?

[4:16:22] Ik kan het net zo goed zeggen, daaraan doen.

[4:16:24] Eerlijk gezegd, eerst maar eens gewoon goed met een aantal van de belangengroepen spreken.

[4:16:28] Dus Vereniging Eigen Huis heeft zich bijvoorbeeld al bij mij gemeld.

[4:16:31] Dus we gaan met een paar van de belangenorganisaties spreken van hoe kijken jullie nu aan tegen deze problematiek, de Nederlands Verenigering van Banken.

[4:16:37] Is er zo een?

[4:16:40] Er zijn er meer.

[4:16:41] Om daarna ook wel met beleidsopties te gaan komen, waarbij ik helemaal op geen enkele wijze nog op daarop wil vooruitlopen.

[4:16:49] Die beleidsopsies variëren ook.

[4:16:52] U heeft het rapport gezien van opties die hypotheekrente juist weer verruimen en opties dat beperken.

[4:16:59] Dus daar zit alles in.

[4:17:00] Ik hoop eigenlijk vooral dat wij dit vooral heel erg kunnen benaderen als een concreet probleem van inwoners in ons land, wat je wil voorkomen.

[4:17:09] En dat begint met te luisteren naar de mensen die de problemen hebben en dat gaan we de komende tijd doen.

[4:17:14] Dan ga ik... U krijgt een interruptie van de heer Van Leijen.

[4:17:18] Ja, voorzitter.

[4:17:19] Dank ook hier voor pragmatisme.

[4:17:21] Dat vind ik ook een groot goed.

[4:17:26] Is het realistisch dat dat tijdens deze kabinetsperiode lukt?

[4:17:29] Even een vraag over de timing.

[4:17:31] Om daar met een oplossing voor te komen.

[4:17:34] Voorzitter, of wij de oplossingen effectueren in deze kabinetsperiode, dat durf ik u niet te zeggen.

[4:17:39] Maar ik vind wel dat het mijn verantwoordelijkheid is.

[4:17:41] Ik heb het probleem aangetroffen tussen aanhalingstekens.

[4:17:44] En dan vind ik ook dat het mijn rol is om met u het gesprek te voeren over wat is het propleem?

[4:17:50] Wat zijn de ooplossingen?

[4:17:51] Ook kijken waar het politieke draagvlak ligt voor oplrossingen.

[4:17:54] En of we hem dan in dit kabinet helemaal oplossen.

[4:17:56] Of dat dat dan net nog aan mijn opvolger is wie het ook mogen zijn.

[4:18:01] En soms ben je het zelf in het leven.

[4:18:04] Dat gaan we allemaal meemaken.

[4:18:05] Maar ik vind dat ik in ieder geval nu in de analyse en richting van de oplossing een hele grote stap moet zetten.

[4:18:13] Meneer De Hoop.

[4:18:14] Voorzitter, omdat het toch over de hypotheekrenteaftrek gaat, een korte vraag.

[4:18:18] Deze staatssecretaris heeft in april een motie van de Kamer gezien, een aangenomen motie, die twee coalitiepartijen ook gesteund hebben, waar gezegd is we willen geen verruiming van de hypoteekrente aftrek.

[4:18:29] De begroting die hij voor heeft gelegd met de minister van Financiën zit hier wel in.

[4:18:33] Kan de staatsrecretaris schetsen hoe dat proces gegaan is en hoe we op die uitkomst op dit moment zijn gekomen?

[4:18:40] De staatsrector.

[4:18:41] Ja, voorzitter, dat kan.

[4:18:44] Maar ik wil eigenlijk aan het einde van het antwoord beginnen.

[4:18:46] En het eind van het aantwoord is dat dit zijn communicerende vaten.

[4:18:51] Dat weet ook uw collega Stuurtdienst als geen ander.

[4:18:54] Dus als gevolg van het stijgen van tarief gaan ook alle aftrekposten omhoog.

[4:19:02] En dat hangt heel erg samen met het koopkrachtpakket wat je uiteindelijk kiest.

[4:19:06] Want in het kooppakket, of het pakket wat in de miljoenennota zit om de koopkracht te repareren...

[4:19:11] De maatregelen die je daar wel of niet in kiest, kunnen wel of nicht invloed hebben op die schijfgrenzen.

[4:19:18] Dus even aan de achterkant van het antwoord is dat we als kabinet juist op dat koopkrachtpunt heel nadrukkelijk hebben gezegd, daar gaan we echt heel erg graag met uw Kamer over in gesprek.

[4:19:28] Of dit nou de oplossing is of dat er andere oplossingen zijn, dat doen we sowieso over alles.

[4:19:32] Maar deze hebben we ook in tekst in de miljoenennote echt even uitgelicht.

[4:19:35] Van, nou hier moeten we echt even goed over reden twisten.

[4:19:38] Wat ook echt wel een uitnodiging is om vanuit uw Kamer naar meerderheden te zoeken van wat vinden wij nou het goede koopkrachtpakket.

[4:19:46] En in die zin zou ik zeggen, is dit debat nog niet klaar.

[4:19:51] Maar is het nu ook even, denk ik, aan het gesprek wat we volgende week gaan hebben bij de Algemene Financiële Beschouwingen.

[4:19:57] Van welk koopkrachtpaklet zit er in, wat vinden we daarvan met elkaar en welke alternatieven liggen er eventueel wel of niet op tafel.

[4:20:05] Dan de vraag, waarom kom je nou tot dit?

[4:20:10] Dat heeft met die communicerende vaten te maken.

[4:20:13] En dat betekent dat als je een koopkrachtpakket kiest... ...waarin je niks aan de schrijfgrenzen doet... ...en daar is nu voor gekozen met de uitnodiging die ik u net gaf... ...dan kun je hem eigenlijk niet meer los repareren... ...omdat het die communicierende vatten zijn.

[4:20:26] Dat is dan een structuurwijziging bij de Belastingdienst BSO twee jaar verder.

[4:20:29] Of, daar heeft de heer Grimwis natuurlijk gelijk in... ...want die weet dat als geen ander...

[4:20:34] Of je moet bijvoorbeeld de eigen woningforfait verhogen.

[4:20:38] Maar ja, dat valt in deze coalitieperiode toch echt onder de afspraak dat we niet aan de fiscale behandeling van de eigenwoning zitten.

[4:20:45] Maar de achterkant van dit antwoord eindig ik dan toch nog maar een keer mee.

[4:20:50] Laten wij de algemene financiële beschouwing met vooral het koopkrachtpakket hebben.

[4:20:53] En kijkt u ook door deze bril naar dat vraagstuk.

[4:20:57] Nog een korte vraag van Dirk Hoog.

[4:20:58] Ja, kort, want dank voor deze schets.

[4:21:00] Ik ben niet fiscaal woordvoerder, dus het helpt altijd een beetje.

[4:21:04] Ik hoor wat de staatssecretaris zegt.

[4:21:07] Tegelijkertijd, de overweging en de consequenties van de keuzes die je maakt, die de staatzecretaris nu schetst, waren in april ook al duidelijk.

[4:21:14] Dus in die zin maakt het niet zoveel uit voor het politieke feit wat er lag dat er een aangenomen motie is.

[4:21:19] Waar zeker denk ik een minderheidskabinet dan rekening mee houdt.

[4:21:22] Ook als twee kabinetspartijen dat steunen.

[4:21:25] Maar ik proef aan de beantwoording van de staatssecretaris dat in het brede debat over het koopkrachtpakket echt nog wel ruimte is om hier het gesprek over te voeren.

[4:21:33] Dus dan zullen wij dat zeker doen.

[4:21:36] De staatssecretaris vervolgt de beantwoording.

[4:21:39] Ja, voorzitter.

[4:21:40] In ieder geval heb ik een veel kortere formulering dan ik.

[4:21:42] Dat is veel beter.

[4:21:45] Dan, voor zitter, in zijn algemeenheid de hypotheekrente aftrekken.

[4:21:48] En dan ga ik naar de quote van de heer Vuilbrief.

[4:21:52] Niet als minister van SZW, maar als een van mijn ambtsvoorgangers.

[4:21:57] Hij heeft gezegd, de conclusie van SEO, zelfs de bureau, is dat de eigen woningregeling niet doelmatig is.

[4:22:03] Daaruit kan worden afgeleid dat deze regeling waarschijnlijk niet zo voldoende aan de doelmatigheidstoets van artikel 3.1, waarscheinlijk niet zoveel, van de compatibiliteitswet.

[4:22:16] Ik kan niet anders natuurlijk dan het zeer eens zijn met mijn Amstvoorganger, al was het maar om staatsrechtelijke redenen.

[4:22:23] En tegelijkertijd heb ik mij te verhouden tot een coalitieafspraak... ...die ik ook als geen ander zeer respecteer.

[4:22:29] Dus daar beperk ik mij dan maar toe.

[4:22:33] Dan het eigen woningforfait, dat is de laatste vraag in mijn blokje.

[4:22:36] Maar überhaupt mijn laatste vragen, voorzitter.

[4:22:41] De heer De Hoop die vraagt... ...heeft de staatssecretaris behalve de politieke opvatting... ...ook nog een andere opvatning over het rapport?

[4:22:49] Het rapport is gewoon het rapport.

[4:22:50] Daar kun je heel droog van zien.

[4:22:52] Dat als je...

[4:22:53] gewoon kijk naar de berekeningen die eronder liggen, dat er ruimte zit in het eigen woningforfait.

[4:22:58] Dat is gewoon het blote feit van het rapport.

[4:23:00] Maar ja, we zitten wel met elkaar in een systeem waarin we natuurlijk ook politiek doen.

[4:23:04] En we hebben nou eenmaal afgesproken, nogmaals een afspraak die ik zeer respecteer, dat we de fiscale behandeling van de eigen woningen niet aanpassen deze periode.

[4:23:12] Dat was mijn blokje, voorzitter.

[4:23:14] Dank.

[4:23:15] Dan zijn we aanbeland bij de tweede termijn van de Kamer, maar we hebben nog slechts vijf minuten over.

[4:23:22] Dus ik kijk even naar de leden of er nog behoefte is aan een tweede

[4:23:32] Ja, punt van orde meneer.

[4:23:33] Nou, omdat voordat we beginnen aan de tweede termijn, u was zelf eerst de eerste spreker.

[4:23:37] Dus ik kan me voorstellen voorddat wij beginnen en anderen misschien...

[4:23:40] Ik weet niet of u...

[4:23:41] Ik was het misschien van plan.

[4:23:43] Zou ik het ook ziek vinden dat u zelf de mogelijkheid krijgt om eventueel dat twee minuten debat aan te vragen als we het voeren?

[4:23:49] Zonder dat ik de heer van Grimwist voor de voeten wil.

[4:23:54] Het is heel goed dat de heer De Hoop zo eager is namens de heere Nobel.

[4:23:58] Dus dan neem ik even het voorzitterschap even over en dan geef ik de heerne Nobel de kans om zijn aanvraag te doen en nog een slotwoord te spreken in zijn tweede termijn.

[4:24:07] Ja, ik hou het kort.

[4:24:08] Ik zou graag een twee minuten debat willen aanvragen.

[4:24:12] Mag ik misschien vragen aan de heeren Nobel of dat spoedig nog voor de belastingplanbehandeling bijvoorbeeld moet worden ingepland of kan het allemaal nog even wachten?

[4:24:21] Dat zou fijn zijn, maar gezien de drukte op de agenda denk ik dat even wachten misschien ook wel realistisch is.

[4:24:29] Dan laten we de Griffie gewoon zijn werk doen en wachten we het gewoon af wat de plenaire Griffie doet qua inplanning.

[4:24:37] Dan geef ik het voorzitterschap weer terug.

[4:24:39] Ja, dank.

[4:24:40] En dan geef ich de heer Grimmes het woord.

[4:24:43] Ja voorzitter.

[4:24:44] Echt werkelijk twee van de allermooiste terreinen kwamen vandaag samen.

[4:24:48] Volkshuisvesting, ik kan er niet genoeg van krijgen... en fiscaliteit, daar kan ik nog minder genoegen van krijgen.

[4:24:54] Dus dat de minister dat een beetje afdeed als... ja, het is toch allemaal heel technisch en een beetje saai?

[4:25:01] Nee, dat zei ze niet letterlijk, hè?

[4:25:03] Maar dat doet mij natuurlijk een beetje pijn.

[4:25:05] Ik vond het juist fantastisch dat we hier dit debat met elkaar hebben gevoerd.

[4:25:09] En ik denk dat het heel nuttig is, want dit is veel efficiënter...

[4:25:11] ...dan dat de ene minister een soort halve toezegging kan doen... ...terwijl die andere staatssecretaris dat dan moet uitvoeren.

[4:25:17] Dus laten we hier een traditie van maken.

[4:25:20] Het hoeft niet per se altijd in september, maar één keer per jaar hierover met elkaar het debat voeren... ...lijkt mij nuttig, dus laten we dit in de procedurevergadering een keer hernemen... ...dat we dit jaarlijks terug laten keren op de commissieplanning.

[4:25:32] Dat is één.

[4:25:32] En twee, ik denk dat we heel veel van onze inhoudelijke debatten gezellig gaan vervolgen... ...bij de financiële beschouwingen en bij het belastingplan...

[4:25:40] En niet alleen omdat het gezellig is, maar vooral dat het heel urgent is en het onverantwoord is om sommige dingen nog later te lagen zweven hier in het Haagse.

[4:25:49] Laten we alsjeblieft streven naar beslissingen en doorbraken en doen wat goed is voor ons land.

[4:25:54] Juist ook op het gebied van volksbescherming en fiscaliteit.

[4:25:57] Punt.

[4:25:57] Dank u wel.

[4:25:58] De heer Van Leijen, Behoefte aan de Tweede Termijn.

[4:26:01] Heel kort, voorzitter.

[4:26:02] Vandaag ging het over fiscaliteit, geen saai en droog onderwerp.

[4:26:06] maar wel het antwoord op de vraag hoe krijg je meer woningen.

[4:26:09] En daar gaat mijn woonhartje langzamer, wil ik zeggen, sneller van kloppen.

[4:26:14] Ik ben heel positief over de stappen die we zetten op de ATAT, de Vrijstelling voor de Woningcorporaties.

[4:26:18] Ik vind ook nog positiever dat dat volgens mij geen eindstap is, maar dat we nadrukkelijk kijken naar wat komt daarna op het gebied van die VPB met die adviescommissie.

[4:26:26] Dus fijn dat die stappes gezet worden.

[4:26:29] En ik herhaal mijn pleidooi op de Buitenlandse Pensioenfonds.

[4:26:31] Fijn dat we hier ook stappens zetten, maar pragmatisme graag.

[4:26:35] De heer De Hoop, ook kort alsjeblieft.

[4:26:37] Ja, voorzitter.

[4:26:38] Allereerst dank aan de beantwoording van beide bewindspersonen.

[4:26:44] Laat ik gewoon positief eindigen.

[4:26:45] Ik zie twee bewindespersonen die op hun terrein echt aan het kijken zijn... wat kan ik nou doen om de boel in beweging te brengen... om de woningnood op te lossen.

[4:26:53] En dat waardeert mijn fractie zeer.

[4:26:55] Als ik een beetje meten op een afstandje kijk, zie ik ook dat het minderheidskabinet in deze vorm misschien af en toe ook beklemmend is om een aantal keuzes te maken die nodig zijn.

[4:27:07] En ik zou deze bewindspersoon in het kabinet echt ertoe willen aanmoedigen om echt te kiezen wat voor richting gaan we nou uit.

[4:27:13] En dan zijn er meerderheden voor elkaar te krijgen om datgene te doen wat nodig is voor de woningnood.

[4:27:18] Ik hoop dat we daar snel toe komen, want wij kunnen misschien wel wachten, maar al die woningzoekenden niet.

[4:27:23] Dus dat is keihard nodig.

[4:27:25] Kies, zou ik willen zeggen.

[4:27:27] Dat is vast een bruggetje naar jaar 21.

[4:27:29] De heer Klemmink.

[4:27:31] Kies jaar 21, ja.

[4:27:34] Voorzitter, allereerst dank uiteraard aan beide bondspersonen en ook aan de initiatiefnemer van dit debat.

[4:27:40] Inderdaad, een nuttig debat is om te doen.

[4:27:42] Er was ooit een premier die zei in zijn termijn, eerst het zuur en dan het zoet.

[4:27:49] Maar dit pakket is eigenlijk zuur- en zoet-tegelijk.

[4:27:51] Er zitten elementen in waar mijn fractie best wel herlen ziet.

[4:27:56] En er zitten echt elementen waar mijn fractie moeite mee heeft.

[4:27:59] Ik heb in mijn termijn ook aangegeven dat de positie van het eigen woningbezit voor ons het allerbelangrijkste is.

[4:28:04] Daar gaan we nog uitgebreid over debatteren.

[4:28:06] Maar dan sluit ik toch even aan bij de collega De Hoop.

[4:28:09] Het is nog geen keuze.

[4:28:11] Laten we kijken wat we de komende weken alsnog kunnen doen.

[4:28:13] Dank u wel.

[4:28:14] Mevrouw Steen.

[4:28:17] Ja, kijk, als we doorbraken willen, dan moeten we volgens mij ook baanbrekende dingen doen.

[4:28:22] Ik denk dat dat voor mij wel de afdronk is van dit en eigenlijk elk woondebat wat we voeren, of het nou gaat over fiscaliteit of over...

[4:28:30] Het 50 punten plan waar we later denk ik ook nog wel over komen te spreken.

[4:28:35] En ik denk dat met name als het gaat over het stimuleren van het investeringsklimaat voor buitenlandse pensioenfondsen, dat we daar echt die pragmatische inzet moeten hebben, maar ook gewoon echt ervoor zorgen dat dat zo snel mogelijk...

[4:28:49] Goed komt.

[4:28:52] Want we hebben enorm, wij kunnen dit als overheid, zeg ik bij, maar de overheid kan dit niet alleen.

[4:28:57] Dus we hebben echt die buitenlandse pensioenfondsen nodig.

[4:29:00] Dus laten we alsjeblieft zorgen dat we daar haast mee maken, voorzitter.

[4:29:04] Dank.

[4:29:05] Dan is er natuurlijk ook nog de tweede termijn van de minister en staatssecretaris.

[4:29:08] Kan dat kort of zegt u ja, dat kan kort?

[4:29:11] Minister, ga je gang.

[4:29:14] Ik had nog twee openstaande vragen waarvan ik gevraagd had, mag ik die even meenemen naar de tweede termijn.

[4:29:19] En misschien heel kort over die buitenlandse pensioenfondsen.

[4:29:22] We hebben vandaag een sessie gehad dat we allemaal hetzelfde bericht volgende week naar München gaan.

[4:29:27] En de eerste partijen hebben zich ook al gemeld, buitenlands pensioenfondsen, dat ze in ieder geval willen praten op basis van...

[4:29:35] De reden van de koning en het 50 punten plan.

[4:29:38] Dus ik ben hoopvol.

[4:29:40] Dan had ik twee vragen.

[4:29:41] Een van mevrouw Steen over de mogelijkheden vooruitlopend op de wetswijziging... ...voor de corporaties om daarvan gebruik te maken.

[4:29:52] Er is een handreiking gepubliceerd hoe ze er gebruik van kunnen maken.

[4:29:58] Daar wordt gewerkt aan een financieringsproduct dat meer invulling geeft aan het hoe...

[4:30:00] ...dat meer invulling geeft aan het hoe.

[4:30:04] Ze mogen al gebruik maken van de vrije toewijzingsruimte... ...door woningen toe te wijzen aan de middenhuur.

[4:30:10] En tot slot heb ik de autoriteit woningcorporaties een aanwijzing gegeven... ...om niet te handhaven, in ieder geval tijdelijk niet tehandhaven tot dat.

[4:30:18] Dus dat is de inzet daarop.

[4:30:20] En dan had ik tot slot een vraag...

[4:30:22] ...van de heer Klemmink, op wie ik natuurlijk stem.

[4:30:27] Dat doe ik alleen dit debat hoor, dat grapje.

[4:30:30] Over de ontwikkelingen eigen woningbezit.

[4:30:33] Ik kan u toezeggen dat u van mij in oktober een brief krijgt... ...want die krijgt u toch al over de woningmarktverkenning van ABF.

[4:30:41] En daarin gaan we ook naar de ontwicklingen van eigen woninbezid.

[4:30:46] En ik zal nadrukkelijk kijken voordat we op verzenden drukken... ...dat uw vraag hier dan ook in wordt beantwoord.

[4:30:52] Dank u wel.

[4:30:53] En dan de staatssecretaris die twee vragen ineens zou samenvoegen, als ik me goed herinner.

[4:30:57] Ja, correct, voorzitter.

[4:30:58] Dat gaat over die earningsstrippingmaatregelen, met name de gestalde rente.

[4:31:01] U merkte dat ik wat terughoudendheid had in mijn antwoord.

[4:31:03] En die terughoudenheid is ook naar even wat nader advies wel het juiste om te doen, omdat het nog bij de Raad van State ligt.

[4:31:11] Dus ik ga toch iets meer verklappen dan ik eigenlijk van plan ben.

[4:31:14] Maar we kijken naar een vorm van overgangsrecht...

[4:31:18] Maar hoe die er precies uitziet, dat ligt nu gewoon bij de afdeling.

[4:31:22] En die moeten gewoon even ook hun werk kunnen doen zonder dat wij er al hier met elkaar het debat over voeren.

[4:31:26] Dus dit wordt vervolgd.

[4:31:31] Ja, heel kort dan meneer Griemis.

[4:31:32] Voorzitter, ik zie u twijfelen en dat snap ik heel goed, want de tijd is gepasseerd.

[4:31:36] Maar wordt dan bij de reactie op de Raad van State en in de toelichting op de nota van wijziging dan helder gemaakt hoe hier dan mee omgehoord is gegaan?

[4:31:44] Want het is wel een bestaande aftrekpost en je kan hem niet zomaar.

[4:31:48] even een schot zetten van ja, we hebben nou eenmaal te weinig budget, dus we kappen iets af wat eigenlijk een bestaand recht was, wetend dat er ook nog eens procedures lopen bij de rechter over ATAT.

[4:31:59] Ja, voorzitter, dus mijn ruimte om daar heel vrij met u over te spreken is inderdaad beperkt.

[4:32:04] Maar ja, wij zullen zorgen dat bij het eventuele reactie- na de rapport of hoe we het ook gaan doen, want we weten natuurlijk niet wat het advies wordt, wij op dit punt in zullen gaan.

[4:32:14] Dank.

[4:32:15] Dan ga ik toe naar de toezeggingen.

[4:32:17] De minister stuurt de Kamer voor het commissiedebat Grondbeleid van 11 november een brief met daarin voorstellen om uitbreiding van het kostenverhaal vorm te geven.

[4:32:24] Dat klopt.

[4:32:25] De Minister deelt voor het eind van het jaar een brief over de voortgang van het wetvoorstel passende huurcontracten.

[4:32:30] Ook dat klopt De minister informeert de Kamers in de zomer 2027 over de samenstelling en het vervolg van de Commissie over de langetermijnstand van de woningcorporaties.

[4:32:38] Ook dat klopt.

[4:32:39] De minister gaat met DNB in gesprek over de gevolgen van het verruimen van de leennormen en informeert de Kamer.

[4:32:44] Ik vroeg me wel af wanneer u de Kamers informeerd over die uitkomst?

[4:32:49] Voor het einde van het jaar, voorzitter.

[4:32:50] Voor het Einde van Het Jaar.

[4:32:52] Dan komt de staatssecretaris voor het debat over het Belastingplan met een brief over de harmonisatie.

[4:32:57] Dat klopt, de staatzecretaris deelt de brief die al is toegezegd aan de Commissie Financiën Over Modernisering van de Pensioenfondsvrijstelling Devens met de commissie FRO.

[4:33:06] Wanneer?

[4:33:12] Nou ja, dat is snel.

[4:33:14] Dat is fijn, vindt de commissie denk ik.

[4:33:17] Dan gaat de staatssecretaris in gesprek met zijn Canadezen even knie over de modernisering van de pensioenfondsvrijstelling en deelt deze voor de zomer in een brief met de Kamer.

[4:33:27] En dan tot slot denk ik aan de heer Klemmink.

[4:33:32] De minister komt in oktober met een brief waarin aandacht is voor ontwikkelingen binnen het eigen woningbezit.

[4:33:42] En de... Ja, twee minuten debat wilde ik nog vragen.

[4:33:45] Maar ja, ik denk dat je doelt op de prognose eigen woningbezit of niet?

[4:33:49] Nee, nee, nee.

[4:33:50] De laatste staatssecretaris zegt dat hij na de rapport terugkomt op de verhouding tussen hoe je bij de overgang van de huidige renteaftrekbeperking naar een uitzondering daarop met de huide fiscale rechten en hoe je dat fiscaal, juridisch en begrotingstechnisch et cetera netjes gaat oplossen.

[4:34:11] Ja, dat is een beetje een lange zin voor een toezegging.

[4:34:13] We lezen het verslag na, maar ik zie dat de staatssecretaris hier instemmend op...

[4:34:20] En of het een nader rapport wordt, dat weet je natuurlijk ook nog niet.

[4:34:24] Anders de aanbiedingsbrief.

[4:34:26] Maar wij zullen ook wel even zorgen dat we even voor de precieze formulering kijken.

[4:34:29] In een niet nader te noemen schrijven wordt de Kamer hierover geïnformeerd?

[4:34:33] Op enig moment.

[4:34:34] Ja, nee, dat is te vrijblijvend.

[4:34:37] We hebben wel de termijn vastgesteld.

[4:34:38] Dan tot slot heeft de heer Nommel een twee minuten debat aangevraagd.

[4:34:42] En daarmee sluit ik de vergadering.

[4:34:45] Dank aan de bewindspersonen voor de beantwoording.

[4:34:48] En iedereen thuis nog een fijne avond.