Implementatiewet herziene EU-richtlijn mensenhandel

[0:00:00] Ook verwelkom ik graag de aanwezige Kamerleden.

[0:00:14] Ik zal ze even afgaan ook voor de kijker thuis.

[0:00:17] Dan begin ik bij mevrouw Faber van de PVV.

[0:00:21] Daarnaast mevouw Bikker, CU.

[0:00:23] Boomsma, jaar 21.

[0:00:25] Verkuilen, VVD.

[0:00:27] Diederik van Dijk van de SGP.

[0:00:29] Thijs van der Brink van CDA en Abdi van PvdA.

[0:00:33] En zelf ben ik... Sorry?

[0:00:35] Oh, pro.

[0:00:35] Excuses, excuses.

[0:00:37] Pro.

[0:00:38] Het zit nog in het systeem.

[0:00:39] Het is nog in mijn systeen.

[0:00:40] Mijn excuses.

[0:00:42] Enzelf ben ik belheers van D66.

[0:00:48] We hebben een vrij druk programma, want de spreektijden voor eerste termijn zijn opgegeven.

[0:00:54] Dat zijn behoorlijk wat spreeketijden.

[0:00:57] Dus dat wordt denk ik best wel een uitdaging in vier uur.

[0:01:03] Daarom, ook om het proces een beetje te bewaken en dat we ook een tweede termijn kunnen hebben, want als u zich het vorige debat kunt herinneren over mensenhandel en sekswerk, hadden we geen tweedetermijn.

[0:01:16] Zou ik willen voorstellen aan mijn linkerzijde, hoe kijkt u tegenaan om de interrupties voor onderling tot

[0:01:23] twee, drie te beperken.

[0:01:25] Twee op drie interrupties.

[0:01:28] Mevrouw Faber.

[0:01:29] Ja, ik wil toch graag de voorzitter erop attenderen dat het wel een wetgevingsoverleg is.

[0:01:33] En dit is wel een belangrijk onderwerp.

[0:01:35] Dus ik denk wel als we interrupties hebben, dat we die wel moeten kunnen stellen, eerlijk gezegd.

[0:01:44] Mefrouw Bikker.

[0:01:46] Voorzitter, ik denk dat de Kamer hier elkaar ook niet de hersens in gaat slaan op dit punt, dus dat we er wel uitkomen.

[0:01:53] Maar mocht het nou uit de pas lopen, dan heeft u wat mij betreft alle credits om op dat moment in te grijpen en ons kort te houden.

[0:02:02] En interrupties kunnen ook kort.

[0:02:04] Ja, daar sluit ik me helemaal bij aan.

[0:02:08] Oké, dan gaan we starten met mevrouw Faber.

[0:02:13] U heeft het woord.

[0:02:14] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:02:16] Politiek correct Nederland heeft de mond vol over de koloniale slavernij.

[0:02:20] Maar geen woord over Istanbul, waar zich een van de grootste slavenmarkten ter wereld bevond.

[0:02:24] Waar miljoenen Europeanen werden verhandeld.

[0:02:27] Of over het piraterij aan de kusten van Barberije.

[0:02:30] Meer dan 1 miljoen Europeanen worden gevangen genomen, waarvan er velen terecht kwamen in de slavenputten van Marokko.

[0:02:36] Heeft de minister al gebeld met de koning van Marocco en de president Erdogan voor een excuus over schadevergoeding?

[0:02:41] Of werkt dat alleen enkel één kant op?

[0:02:44] Voorzitter, terwijl het Westen de slavernij afschafte, gaat de moderne slavernie onder het mom van mensenhandel gestaagd door.

[0:02:52] In beide gevallen wordt de vrijheid van de slachtoffers afgepakt en buiten de daders voor eigen financieel gewin hen medogeloos uit.

[0:03:00] Slachtoffer worden gedegradeerd tot een verdienmodel.

[0:03:03] Een mens is geen handelswaar.

[0:03:05] Niet de vrouw, niet de man en ook niet het kind en het ongeboren kind dat verhandeld wordt.

[0:03:10] En dit behelst niet enkel zaken als gedwongen prostitutie, arbeidsuitbuiting, criminele uitbuiting.

[0:03:16] Daders kunnen ook vaders, broers en moeders zijn.

[0:03:19] Voorzitter, de Europese Commissie is met een richtlijn gekomen om mensenhandel strenger aan te pakken op Europees niveau.

[0:03:25] Ze worden er extra vormen van uitbuuting toegevoegd.

[0:03:28] Dit betreft draagmoederschap, gedwongen huwelijken en illegale adoptie.

[0:03:32] In Nederland is in artikel 273 f lid 2 al impliciet vastgelegd dat deze vormen strafbaar zijn.

[0:03:40] Nu wordt het expliciet opgenomen in de wet.

[0:03:43] Hierdoor is het zo klaar als een klontje dat deze formen van uitbuiting strafbare zijn.

[0:03:47] Daarnaast wordt het gebruik maken van niet-seksuele diensten van de slachtoffer ook strafbaar.

[0:03:52] Dit naast het gebruik van seksuele diensten waar nu al een verbod op ligt.

[0:03:56] In Nederland is al het een en ander geregeld in het wetboek voor strafrecht betreffende het draagmoederschap.

[0:04:02] Nu is het verboden om jezelf als draagmode publiekelijk aan te bieden.

[0:04:07] De wensouder mag niet in het openbaar aangeven op zoek te zijn naar een draagmoder.

[0:04:11] Voorzitter, ondertussen is het niet duidelijk of commercieel draagmoederschap nu verboden is.

[0:04:17] De huidige wetsartikel geeft dit niet impliciet aan.

[0:04:20] Maar er ligt een wetvoorstel in de Kamer over draagmooderschap, dat is het wetsvoorstelen 3693, waarin is opgenomen dat je wel mag aangeven je te willen aanbieden of op zoek bent naar een draag moeder.

[0:04:33] Maar er mag dan geen geur van commissie omhangen.

[0:04:37] Of het wetvoorstel over draagmoederschap wel dan niet wordt aangenomen, het feit blijft dat uitbuiting op de loer ligt.

[0:04:45] De richtlijn geeft als definitie van uitbuitting van draag moederschappen

[0:04:49] Vrouwen die gedwongen of misleid worden om draagmoeder te zijn.

[0:04:53] Misschien zijn er wel vrouwen, die uit vriendschap hun kind willen dragen en afstaan.

[0:04:58] Maar we moeten niet naïef zijn dat vrouw tegen kostprijs staan te trappelen om een baarmoeder aan vreemden te verhuren.

[0:05:05] Te denken geven de commerciële partijen die adverteren op het grenzeloze internet met rent a womp .

[0:05:13] Deze agentschappen stropen dorpen af, recruteren arme vrouwen en maken dikwijls afspraken met hun partner die in geldnood zit.

[0:05:22] En dit speelt ook in landen zoals Oekraïne.

[0:05:24] Deze vrouw worden gedwongen zwanger gemaakt, moeten het kind afstaan dat vervolgens verkocht wordt.

[0:05:31] Het kan ook nog zijn dat een kind wordt verwekt in de schimmige wereld van de prostitutie en de vrouw in kwestie gedwongen wordt de zwangerschap uit te zitten.

[0:05:39] Niet alleen een levensgevaarlijke situatie voor de moeder, die kans loopt te moeten bevallen in een peeskamertje zonder professionele hulp, maar ook voor het kind.

[0:05:49] Het kind loopt het risico officieel niet te bestaan.

[0:05:52] Het kan verhandeld worden binnen de seksindustrie, aangeboden worden als orgaandonor of ter adoptie.

[0:05:59] Vrouwen binnen de sexindustrie lopen grote risico's.

[0:06:02] Jonge en nog naïeve vrouwen kunnen onder valse voorwenselen verstrikt raken in het web van een pooier.

[0:06:09] Om uitbuiting voor jonge prostituees in te dammen, heb ik dan ook een amendement ingediend, mede ondertekend door de SGP, door collega Diederik van Dijk, om de minimumleeftijd voor prostitues te verhogen van 18 naar 21 jaar.

[0:06:23] Een jarenlange wens van de Tweede Kamer trouwens.

[0:06:27] Of vrouwen uit eigen beweging om commerciële redenen hun dienst als draagmoeder aanbieden of hiertoe gedwongen, in beide situaties is het ongeboren kind gedegradeerd tot handelswaar.

[0:06:38] Is het kind dat zijn of haar leven start met een trauma dan niet het slachtoffer?

[0:06:43] Want het kind wordt na de geboorte bruut gescheiden van het moederlichaam, terwijl het kind de eerste maanden na de gebeurten zich nog eenvoelt met het moederslichaar.

[0:06:52] En is de draagmoeder of diegene die haar hiertoe dwingt dan ook niet schuldig aan mensenhandel?

[0:06:57] En waarom blijven de gevolgen voor het kind onderbelicht?

[0:07:00] Commercieel draag moederschap moet je gewoon niet willen.

[0:07:04] Omdat misstanden niet uitgesloten kunnen worden, is het sinds 2024 verboden om kinderen vanuit het buitenland ter adoptie over te laten komen.

[0:07:13] Geldt dit ook voor binnen de Europese Unie?

[0:07:16] En geldt het risico van misstanden ook voor draagmoeders?

[0:07:19] Zou er niet een strafwaarstelling gesteld moeten worden op een draag moeder in het buitenland, net zoals het geval is in Italië?

[0:07:26] Neemt de vraag naar draag- moederschap niet toe nu adoptie voor kinderen uit het buiteland verboden is en binnenlandse adoptie gecompliceerd is.

[0:07:34] Dit alles kan illegale adoptie in de hand werken.

[0:07:37] Er zijn immers grote netwerken van mensen-smokkelaars.

[0:07:40] In Ter Apel wordt men daar iedere dag mee geconfronteerd.

[0:07:44] Vanuit AZC's verdwijnen regelmatig kinderen en vrouwen die verhandeld worden in onder andere de seksindustrie.

[0:07:50] Hier is mensenhandel en mensensmokkel met elkaar verweven.

[0:07:54] Europol rapporteert dat een deel van de criminele netwerken zich niet alleen bezighouden met mensensmokkel.

[0:08:00] Zij zijn ook actief met andere criminelle activiteiten, voornamelijk drugshandel en mensenhandel zoals arbeids- en seksuele uitbuiting en gedwongen criminaliteit.

[0:08:09] Zijn misleiden slachtoffers, maken slachtoffs afhankelijk om slachtofers uiteindelijk uit te laten buiten.

[0:08:16] In deze zin zijn mensensmokelaars ook mensenhandelaar.

[0:08:21] Verder is het een fluitje van een cent om kinderen vanuit Oost-Europa naar het rijkere West-Europe te brengen.

[0:08:26] Legaliseren van een kind ligt lastig, mits je een corrupte ambtenaar hebt.

[0:08:31] Het is dan ook onbegrijpelijk dat de minister niet de voorgestelde strafverzwaring voor ambtenaren in functie die betrokken zijn bij alle vormen van uitbuiting overneemt.

[0:08:40] Hier kan ook ondervallen het legaliseren illegale kinderen.

[0:08:44] En het onbeperkt herkennen van kinderen van familieleden uit verwegingstand die dan vervolgens worden ingevlogen.

[0:08:51] En waarom is dit niet overgenomen in het wetsvoorstel?

[0:08:54] Dient de overheid niet het toonbeeld te zijn voor integriteit?

[0:08:57] Graag een reactie van de minister.

[0:08:59] Voorzitter, een vooruitgestuurd minderjarig kind kan gebruikt worden als een ticket naar Nederland.

[0:09:06] Dikwijls bevindt het gezin zich al in Turkije.

[0:09:09] Het lot van het kind wordt in de handen van medogeloze mensenhandelen neergelegd.

[0:09:14] Enkel zodat de ouders er beter van kunnen worden.

[0:09:17] Welke ouder doet zoiets?

[0:09:18] Er wordt misbruik gemaakt van het kid.

[0:09:20] Is dat niet een vorm van uitbuiting?

[0:09:22] En is de ouder dan ook niet strafbaar voor mensenhandel?

[0:09:25] Het expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel geeft aan...

[0:09:28] dat de instroom van Eritrese AMV's gepaard gaat met signalen van mensensmokkel en mensenhandel.

[0:09:35] En hoe zit het met alle personen en organisaties die deze praktijken ondersteunen?

[0:09:40] Maken zij zich ook niet schuldig aan mensenhandelen?

[0:09:42] Werpt dat niet een heel ander licht op onder andere Vluchtelingenwerk Nederland en andere NGO's die hier een boterham mee verdienen?

[0:09:53] Graag een reactie van de minister.

[0:09:55] Voorzitter, ik rond af.

[0:09:57] Mensenhandel is een gruwelijke handel en dient op alle mogelijke manieren bestreden te worden.

[0:10:02] Daarom ook mijn amendement, mede ingediend met de SGP, zodat het wetstechnisch minder gecompliceerd wordt om iemand te kunnen vervolgen wegens mensenhandel.

[0:10:13] Ik zie uit naar de beantwoording van de Minister.

[0:10:16] Dank u wel.

[0:10:17] Heeft een interruptie van mevrouw Bikker.

[0:10:21] Ja, voorzitter, dank u wel.

[0:10:23] En volstrekt eens met mevrouw Faber dat slavernij eigenlijk in een moderne vorm nog steeds voorkomt, ook in ons land.

[0:10:32] En dat het altijd vrouwen betreft in een kwetsbare positie, en enkele keer jongens, maar altijd meestal vrouw en jonge meiden.

[0:10:40] Ik heb met interesse het amendement gezien van collega Faber om de leeftijd in ieder geval naar 21 te verhogen, zodat je makkelijker kan ingrijpen bij jonge slachtoffers van mensenhandel en ook van prostitutie, omdat daar 9 van de 10 keer echt wat mis is.

[0:10:57] Ik vraag me af of we dat ook niet andersom zouden moeten doen, want wie houdt dit allemaal in stand?

[0:11:01] Dat zijn toch ook de mensen, de kerels die hier gebruik van maken.

[0:11:05] De daders zal ik maar zeggen of de klanten.

[0:11:09] Wat zou collega Faber nou helpen om ook te kijken naar de leeftijd van de klant?

[0:11:14] Zijn er dingen die voor haar belangrijk zijn?

[0:11:17] Want ik zou heel graag ook op dat punt stappen zetten.

[0:11:22] Mevrouw Fahme in het woord.

[0:11:24] Ja, dank u wel.

[0:11:25] Ik dank mevrouwen Bikker voor deze vraag.

[0:11:27] Kijk, het is zo dat momenteel ligt de minimumleeftijd op 16 jaar.

[0:11:31] Ik denk voor het gaan, voor de klanditie, voor... de prostitutie.

[0:11:36] En ik denk dat mevroor Bikken daarop doet, want zij wil graag dat het verhoogd wordt naar 18.

[0:11:42] Ik begrijp haar overweging.

[0:11:44] Ik moet wel zeggen van...

[0:11:46] jongelui die op 16- of 17-jarige leeftijd naar de prostituee gaan.

[0:11:50] Ik heb liever dat ze naar een prostitoe gaan, omdat andere vrouwen of meisjes op straat worden lastiggevallen door deze jongens.

[0:11:58] En dan heb ik het liever georganiseerd bij de prostitué dan dat zij loslopen op straат, waardoor zij andere meisje of vrouw lastigvallen.

[0:12:08] Ik zie weder nog een interruptie van mevrouw Bikker.

[0:12:12] Ja, maar daarmee bevestig je toch het beeld dat vrouwen handelswaar zijn die je gewoon mag pakken.

[0:12:20] En in het ene geval door geld te betalen.

[0:12:23] En als je dat niet kan doen, dat je dan kennelijk iemand op straat zou mogen pakken, dat is toch in strijd met alle normen en waarden waar wij voor staan als samenleving.

[0:12:32] Dus ik zou mevrouw Faber op dat punt...

[0:12:35] Het kan toch niet zijn dat we mensen, dat ze zouden mogen verkrachten op het moment dat ze niet naar een prostituee zouden.

[0:12:41] Dat lijkt me ook niet dat mevrouw Faber dat vindt.

[0:12:44] Dus dat is toch de omgekeerde wereld.

[0:12:46] Dat is toch meegaan in een visie die juist afschuwwekkend is.

[0:12:52] Met vrouw Faber.

[0:12:53] Kijk, het degraderen van vrouwen naar handelswaard is natuurlijk altijd fout.

[0:12:57] Maar dan moeten we ook even kijken, wie zijn die jongens?

[0:13:01] En ik heb begrepen uit andere gesprekken dat het vaak ook...

[0:13:05] Want de vraag was gesteld van wanneer is het nou het drukste?

[0:13:08] Nou, dat was in ieder geval het rustigste met deze minderjarige jongens als klant tijdens de ramadan.

[0:13:16] Dus dat zegt al iets van wie deze jonge lui zijn, welke groep dat is.

[0:13:21] En ja, laten we nou maar heel eerlijk zijn.

[0:13:23] De ramadan is een onderdeel natuurlijk van de islam.

[0:13:28] En daar heeft vrouwen een totaal andere positie.

[0:13:31] Ja, en dan moet je dat ook aan gaan pakken.

[0:13:33] Want het is een stukje symptoombestrijding natuurlijk.

[0:13:36] En ja bij de PVW, wij vinden islam hoort niet bij Nederland.

[0:13:40] We zien dat nu ook geuit als de bezoekers van de prostituees.

[0:13:45] Dat die jonge jongens daar ook naartoe gaan.

[0:13:48] Ja, en dan zou je dus daar ook stappen in moeten zetten.

[0:13:51] En niet alleen op die leeftijd.

[0:13:52] Want het probleem zit natuurlijk dieper.

[0:13:55] Een vrouw binnen de islam heeft gewoon een andere positie.

[0:13:58] Die heeft een minderwaardige positie in dat uitzicht.

[0:14:00] Ook in het prostitutiebezoek.

[0:14:03] Eenvrouw Bikker.

[0:14:04] En graag inderdaad ook de antwoorden op interrupties ondergehouden.

[0:14:12] Ja, voorzitter, de thee is zelden zo slap geschonken als vandaag bij de PVV.

[0:14:16] Heb je eens een kans om in te grijpen en een norm te stellen rondom prostitutiebezoek?

[0:14:20] Dan krijg ik een heel betoog over de islam.

[0:14:22] Ik vind dat in Nederland we hebben te staan voor de waardigheid van vrouwen, van meisjes, altijd, overal.

[0:14:28] En ik vind het echt discompleet gebrek aan respect als we minderjarige jongens toestaan om in de prostitutiën actief te zijn.

[0:14:36] Dus nu is er een kans op sterke koffie te schenken in plaats van slappe thee.

[0:14:40] En ik nodig de PVV graag uit om daarin samen op te trekken.

[0:14:44] In plaats van allerlei omcirkelende bewegingen.

[0:14:48] Als wij willen staan voor de vrijheid en veiligheid van vrouwen.

[0:14:51] Het liefst heb ik dan helemaal geen prostitutie.

[0:14:53] Want ik vind het van de zotte dat vrouwhandels waar zijn.

[0:14:56] Dat vind ik nergens op slaan dat je door betaling...

[0:14:58] seks kan kopen, vind ik idioot.

[0:15:01] Maar goed, in dit land vindt de meerderheid dat vanzelfsprekend.

[0:15:04] Laten we de vrouwen dan in ieder geval met het respect behandelen dat ze verdienen.

[0:15:08] En dat is niet een minderjarige jongen van welke afkomst, welke religie of welke soort invulling je daar verder aan kan geven ook.

[0:15:16] En ik hoop van harte dat er een moment komt dat de PVV en ik daar samen in op zullen trekken in plaats van de antwoorden tot nu toe.

[0:15:23] Ik ben een hoop vol mensen in die zin en ik nodig me er vaber uit om daar nog eens later op te reflecteren.

[0:15:28] Ja, dank u wel voorzitter.

[0:15:32] Ik moet daar natuurlijk op reageren.

[0:15:33] Het is natuurlijk helemaal geslappetee.

[0:15:34] Ik vind het eerder slappe thee van de ChristenUnie.

[0:15:37] Die gaan altijd het gesprek ontwijken zij over de islam waar de vrouw een onder...

[0:15:42] ...ondergeschikte positie heeft.

[0:15:44] En als u zich eens verdiept in de Koran... ...heb je hoofdstuk 4, ik kan het u zo aanwijzen.

[0:15:48] Dat heet Anissa.

[0:15:49] Dat staat precies in hoe je vrouwen moet behandelen.

[0:15:51] En dan komt het gewoon uit dat ze tweederangs burgers zijn.

[0:15:54] Dat is het werkelijke probleem.

[0:15:55] Dat moet benoemd worden.

[0:15:58] Tot zover.

[0:16:00] Mag ik het woord aan mevrouw Bikker?

[0:16:02] Ja, voorzitter, dank u wel.

[0:16:04] Te veel slachtoffers van mensenhandel... ...zijn onzichtbaar.

[0:16:08] Vrouwen, jonge meisjes, waar vandaan ook.

[0:16:11] En ik weet nog goed hoe onthutst ik was toen ik ontdekte dat in mijn eigen Utrecht, waar ik destijds woonde, het volop voorkwam dat ook jongemeiden in de prostitutie belanden.

[0:16:21] En hoe kwamen ze daar?

[0:16:23] Door pooiers die ze uitbuiten, maar ook door klanten die in hun leaseauto's daar langs reden en betaalden voor de seks met deze jonge meiden.

[0:16:31] En dat kan niet waar zijn, voorzitter.

[0:16:33] Dat we dat toestaan in ons land, of het nou wel of niet gereguleerd is, want officieel was dit geregulereerd.

[0:16:38] Het is gewoon mis als een volwassen vent van een jaar of 40 plus denkt dat hij bij een jonge vrouw tegen betaling alles maar kan maken...

[0:16:45] En al helemaal als er sprake is van mensenhandel en je toch wel signalen moet hebben dat het mis is.

[0:16:51] Voorzitter, ik vind het walgelijk dat daders, dat klanten strafverloos zijn in dat opzicht.

[0:16:56] En daarom zijn we vandaag bijeen omwille van een belangrijke herziening van een richtlijn die in de kern een uiterst kwetsbare doelgroep beter beschermt en strenger toeziet op iets wat we markt noemen, maar waar criminaliteit en uitbuiting aan de orde van de dag zijn.

[0:17:13] Het reactieve en voornamelijk strafrechtelijk instrument uit 2011 wordt met deze herzienerichtlijn aangevuld tot een breder instrument dat zich ook richt op de vraagkant van de markt.

[0:17:23] U zegt, ik blijf dat een beetje onder protest zo noemen.

[0:17:26] Maar het blijft ook ooghouden voor de slachtoffers.

[0:17:29] En de ChristenUnie vindt het heel goed dat deze voorstellen beter definiëren wat seksuele uitbuiting is.

[0:17:36] Dat verbreden, dat het ook naar draagmoederschap, gedwongen huwelijken en illegale adoptie wordt gekeken.

[0:17:41] En dat er ook verder wordt uitgebreid naar andere soorten van uitbuiting.

[0:17:45] In een circuit waar zo weinig toezicht is, is dat van groot belang.

[0:17:49] En toch heb ik echt nog een aantal zorgen die wat mij betreft nog te veel over het hoofd zijn gezien.

[0:17:56] Want het is ontzettend belangrijk dat de klanten...

[0:18:00] de kerels dus die misbruik maken, veel meer aandacht krijgen in deze wijzigingen.

[0:18:05] En de ChristenUnie vindt het daarom wijs dat zowel opzet als schuld strafbaar worden gesteld.

[0:18:09] En dat de minister in dit voorstel iets verder gaat dan wat de Europese richtlijn minimaal eist.

[0:18:14] Te vaak wordt in de context van prostitutie en menshandel de gebruiker van deze diensten buiten schot gelaten.

[0:18:20] En uiteindelijk, voorzitter, dat is toch een economische wetmatigheid, valt of staat een product bij de vraag.

[0:18:26] En door keihard op te treden en de verantwoordelijkheid bij de gebruiker te leggen, denk ik dat we net als bij de principes van heling toch heel veel kunnen doen aan de misstanden.

[0:18:37] Tegelijk lost strafbaar stelling niet alles op als je niet handhaaft.

[0:18:41] En het zeker M kaart in zijn brief aan de Kamer aan hoe uiterst gering op dit moment de strafrechtelijke vervolging is.

[0:18:48] En wanneer er dan toch een straf wordt opgelegd, voorzitter, dan zijn de straffen over het algemeen uiterst mild.

[0:18:54] Meestal taakstraffen.

[0:18:55] Hoe mild moet het worden, voor zitter?

[0:18:59] Zouden klanten niet, zoals de Raad van State ook terechtstelt, zich veel meer moeten beseffen dat de plek waar zij zich begeven overladen is met menselijke uitbuiting?

[0:19:08] Dat er heel veel vrouwen getraumatiseerd en gekwetst daar rondlopen en dat dan voorzichtigheid past?

[0:19:14] Ze zijn niet bezig een kamerplant bij de praxis uit te zoeken, voorzitter.

[0:19:18] En zonder scherpe handhaving blijft deze uitbreiding een papieren verscherping van klanten aanpakken.

[0:19:23] En daarom is mijn vraag aan de minister, hoe ziet hij erop toe dat niet alleen de vraag naar menshandel ontmoedigd wordt, maar ook daadwerkelijk afneemt?

[0:19:30] Heeft hij daarvoor gedacht hoe hij dat inricht?

[0:19:33] En is de minister het met mij eens dat we toch ook eens hebben te kijken naar de waardigheid van de vrouwen die het betreft en daarom de leeftijd van de klant zullen moeten betrekken in de aanpak, zoals ik net al met collega Faber wisselde.

[0:19:47] Daarnaast, voorzitter, de coördinatie.

[0:19:48] Want keer op keer blijkt dat de coödinatie van mensenhandelaanpak verstek blijft gaan.

[0:19:55] Slachtoffers van mensen handel hebben bescherming, opvang en zorg en ondersteuning nodig.

[0:19:59] En dat vergt een keten die goed op elkaar inspeelt en sterk is gericht op het registreren van signalen en gegevens.

[0:20:06] Als er één zaak duidelijk is uit de ingestuurde brieven van Comencia, de SOM, het CKM, de Nationaal Rapporteur, dan is het wel de eensgezindheid over de behoefte aan de wettelijke verankering van de rol die Comencia moet hebben als nationaal verwijsmechanisme.

[0:20:19] Om haar rol te kunnen vervullen moet er overzichtelijk contact zijn met de hele keten van gemeentepolitie, scholenzorg, eigenlijk iedereen die betrokken is en moet de toegang zijn tot gegevens van de slachtoffers.

[0:20:30] Maar voorzitter, echt al jaren, ik kan me geen rapport herinneren waarin het niet staat, hapert dit systeem omdat er onduidelijkheid is, maar bovenal een wettelijke grondslag ontbreekt.

[0:20:40] Kan de minister aangeven op welke manier hij zorg wil dragen voor wettelijk verankering?

[0:20:46] Dan non-punishment.

[0:20:47] In de context van deze richtlijn is het cruciaal om stil te staan bij de nazorg van slachtoffers.

[0:20:52] Wanneer je uit de handen van mensenhandelaars bent ontglipt, opgevangen bent en niet meer in dat duistere circuit zit, wil je niets liever dan een frisse start, een schone lei.

[0:21:01] Want de dingen die jou zijn overkomen, voorzitter, zijn op zichzelf al een hele zware last voor de rest van je leven.

[0:21:07] Maar slachtoffers worden nog te vaak telkens opnieuw ook door justitie herinnerd aan het duistere hoofdstuk van hun leven.

[0:21:15] Te vaak wordt door politie of OM niet gezien dat criminele handelingen gebeurd zijn in de context van uitbuiting, waardoor slachtoffsers als daders worden behandeld.

[0:21:23] Daar waar je hoopt op steun en rechtvaardigheid worden slachtovers weggezet als boeven door wie zij uitgebuit worden.

[0:21:29] Voorzitter, daarom is de ChristenUnie blij dat het non-punishment beginsel via het wetsvoorstel Modernisering Strafvoorstelling Menshandel, dat nu bij de Eerste Kamer ligt ter behandeling, dat het zo wordt ingevoerd.

[0:21:38] En dit beginsel gaat ervan uit dat een slachtoffer niet gestraft mag worden voor de criminele handelingen die zij heeft verricht in de context van hun uitbuiting.

[0:21:45] En ik wil met ere collega Verkuilen noemen, die zich daar ook sterk voor heeft gemaakt.

[0:21:49] Mijn vraag is nu wel, voorzitter, hoe de minister verwacht het non-punishment beginsel in de praktijk toe te passen.

[0:21:55] Kan de minister in kaart brengen wat er in de keten nodig is op coördinerend vlak om te waarborgen dat een slachtoffer niet keer op keer voor de schone lei hoeft te vechten?

[0:22:04] Dat gaat namelijk ook helpen, voor zitter, in de aangiftebereidheid van slachtofers.

[0:22:08] Voorzitter, deze richtlijn biedt ons niet alleen de kans om strenger te zijn voor wie misbruik maakt, maar ook eerlijker voor wie is misbruikt.

[0:22:16] En laten we die kans grijpen met scherpere handhaving aan de vraagkant.

[0:22:20] Ik vind dat er op dat gebied ook online veel meer moet gebeuren.

[0:22:23] Daarover zal, weet ik heel toevallig, collega Booms maar meer zeggen en daar sluit ik me nu al van harte bij aan.

[0:22:30] Voorzitter, het is belangrijk dat de keten rond Comentia wordt verbeterd en verstevigd en een wettelijke basis krijgt.

[0:22:36] En dat een slachtoffer werkelijk een schone lij krijgt, zodat iedereen die nu in moderne slavernij verkeert, weet we gaan die banden verbreken.

[0:22:44] En jij verdient een recht op een nieuwe toekomst.

[0:22:46] Dank u wel.

[0:22:49] Danku wel.

[0:22:49] Dan toch eerst de heer Verkeijlen.

[0:22:52] Ja, dank voorzitter.

[0:22:54] En zeker, dat was een goede samenwerking met mevrouw Bikker destijds bij het artikel.

[0:23:00] Maar dat non-punishment beginsel raakt ook bijvoorbeeld criminele uitbuiting.

[0:23:04] En dat raakt bijvoorbeeld ook jongens die geronseld worden om explosieven bij deuren neer te leggen.

[0:23:10] Ik ben wel benieuwd, waar ziet mevr.

[0:23:12] Bikken nou die grens over juridische aansprakelijkheid en schuld?

[0:23:18] ten opzichte van het non-punishmentbeginsel.

[0:23:20] Ik snap hem heel goed bij seksuele uitbuiting en andere vormen, maar bij deze expliciet.

[0:23:25] Mevrouw Bikker.

[0:23:25] Ja, voorzitter, zeer terechte vraag hoor.

[0:23:27] En ik heb hem nu inderdaad expliciet gemaakt op seksuelenuitbuiting, waar ik echt denk dat we nog een wereld te winnen hebben.

[0:23:33] Ook juist in het aanpakken van de keten van mensenhandelaren, smokkelaars, die uitbeeld blijven op het moment dat we het slachtoffer te moeilijk maken om aangifte te doen.

[0:23:43] Bij criminele uitbuiting hebben we ook samen geconstateerd dat voor je het weet je alleen de 14-jarige schoffies oppakt die geronseld zijn.

[0:23:53] Maar niet verder in de keten eigenlijk aanpakt wie de grondleggers zijn van al deze ellende.

[0:23:58] En ik vind dat het allerbelangrijkst.

[0:24:00] Dat neemt niet weg dat je een 14- jarige wel en zeker ook de ouders, want het is natuurlijk idioot als we de Rotterdamse haven bedenken, dat s'nachts daar jongetjes worden gesnapt.

[0:24:08] Hoe kan het zijn dat je als ouders niet doorhebt dat jouw 14-jarige jongen op pad is?

[0:24:13] Dat is natuurlijk onvoorstelbaar, voorzitter.

[0:24:16] Dus ik vind absoluut dat we daar wel hebben te bespreken.

[0:24:19] Als jongens daar daden begaan die niet oké zijn, heb je daarop aan te spreken.

[0:24:23] En het non-punishment beginsel veegt ook niet alles van tafel.

[0:24:26] Maar maakt wel duidelijk, als iemand in opdracht van een ander een handeling verricht onder dwang...

[0:24:32] Kijk dan vooral naar degene die daarin de aanstichter is geweest.

[0:24:36] En als we de zware criminelen willen aanpakken, moeten we niet alleen maar bezig blijven met veertienjarige criminele jochies die explosieven leggen.

[0:24:45] Neem niet weg dat je er achteraan moet, maar altijd het grotere verhaal blijven zien.

[0:24:48] En dat spreekt me ook altijd zo aan in de visie van collega Verkuilen, voorzitter.

[0:24:54] Mevrouw Faber.

[0:24:56] Ja, dank u voorzitter.

[0:24:57] Mevrouw Bikker heeft het terecht over uitbuitingen en dat het ook aan de orde van de dag is.

[0:25:02] Ze zegt ook van jij moet ook kijken van wie zijn de aanstichters.

[0:25:05] Maar hoe ziet mevrouwe Bikkers het dan bijvoorbeeld met de alleenstaande minderjarige vluchteling, met de ANV'ers die...

[0:25:12] door hun familie vooruit worden gestuurd om te functioneren als ticket voor de rest van de familie om overgehaald te worden.

[0:25:20] En deze kinderen worden gewoon blootgesteld aan een levensgevaarlijke reis.

[0:25:26] Ik heb een stuk van de rechtbank, want ik verzin het allemaal niet zelf.

[0:25:30] Dan gaat het dus echt over, er is een grote trek van migranten, gaan via Libië...

[0:25:35] En door die grote trek is daar dus een heel netwerk ontstaan van mensensmokkel en mensenhandel.

[0:25:43] Daar worden gewoon mensen opgesloten.

[0:25:45] Je hebt locaties van 1200 tot 1500 mensen die worden opgesloten.

[0:25:48] Als ze proberen te ontsnappen worden ze doodgeslagen.

[0:25:53] Vrouwen en kinderen die huilen worden doodgeschoten.

[0:25:56] Die moeten gewoon weg.

[0:25:57] Er worden ook gewoon kinderen verkocht daar of achtergelaten.

[0:26:01] Dat zouden we toch gewoon niet meer moeten faciliteren.

[0:26:06] Want op het moment dat je zegt, we stoppen ermee met die ANV's, dan ga je dit ook te pas afsnijden.

[0:26:12] Hoe ziet mevrouw Bikker dat?

[0:26:16] Ja, voorzitter.

[0:26:17] Mevrouw Faber legt denk ik wel de vinger bij een van de grootste misstanden van de West-Europese geschiedenis.

[0:26:24] Ik herinner me een artikel van The Guardian waarin de mensensmokkel en mensenhandel dwars door Afrika in beeld is gebracht.

[0:26:32] En wie zijn de slachtoffers?

[0:26:34] Dat zijn opnieuw minderjarigen en vrouwen die al onderweg de meest gruwelijke dingen meemaken.

[0:26:39] En waar anderen aan verdienen.

[0:26:43] En dat vind ik crimineel.

[0:26:44] En wat moet aangepakt?

[0:26:45] En dat is ook de reden waarom de ChristenUnie heeft gezegd... we zullen dat Europese migratiepact steunen.

[0:26:52] Daar zitten dingen in die ik ongemakkelijk vind.

[0:26:54] Maar laat helder zijn dat dit niet mag lonen, dit criminele gedrag.

[0:26:59] En tegelijk heb ik, ik herinner me ook de ogen van slachtoffers... de lege ogen, voorzitter, van slachten.

[0:27:04] Want er is niemand die, ik heb gesproken, wat zo'n...

[0:27:07] moedeloze indruk maakt.

[0:27:09] Als je ziet wat deze mensen hebben meegemaakt... en hoe muur ze zijn geslagen... dan weet ik ook dat het soms nog strijden is... dat zij een goede opvang en traumaverwerking krijgen.

[0:27:19] En dan kunnen we niet alleen maar zeggen... zoek het maar uit en ga maar terug en de groeten.

[0:27:24] Want het is ook zo dat omdat hier...

[0:27:27] klanten zijn die in de prostitutiesector deze meiden en vrouwen bezoeken... dat het lucratief is voor criminelen om deze meisjes en vrouwen hier naartoe te halen.

[0:27:41] Dus met elkaar wordt dat in stand gehouden.

[0:27:44] En ik vind dat verwerpelijk en ik zal daarom altijd met elke vezel die in mij is... ook echt strijden voor een ander prostitutiebeleid waarin juist klanten strafbaar zijn...

[0:27:55] En ik denk dat we daar echt nog een wereld hebben te winnen.

[0:27:57] En dat we door dit pappen en nat houden ook dat soort systemen, waar mevrouw Faber terecht de vinger bij legt, in stand houden.

[0:28:08] Ja, dank u voorzitter.

[0:28:08] Maar zou je dan de ouders niet straffen moeten stellen in deze?

[0:28:11] Want zij sturen die kinderen op een levensgevaarlijke reis... terwijl de ouder juist het kind dient te beschermen.

[0:28:18] Dan heb je ook nog een deel van de ous.

[0:28:20] Die zitten al in een veilig land, zoals Turkije.

[0:28:22] Die sturen hun kinderen op pad vanuit Turkije, dus die zitten al veilig.

[0:28:25] Dus die hebben dan ook geen incentives om hen naar voren te stemmen.

[0:28:30] Want zolang je ook blijft faciliteren...

[0:28:33] Maar blijft die stroom komen op het moment dat je zegt we doen het niet meer, dan houdt het op.

[0:28:37] En dat is denk ik de enige manier om het te stoppen.

[0:28:41] Mevrouw Bikker.

[0:28:43] Ja, voorzitter.

[0:28:44] Als het zo eenvoudig was, dan zou het ook nog wel weer makkelijker zijn.

[0:28:47] Maar ik heb te veel mensen gesproken, ook slachtoffers.

[0:28:52] die te gedachten hadden dat ze hier bijvoorbeeld op kinderen zouden gaan passen.

[0:28:57] Dat ze hier nanny zouden worden.

[0:28:59] En die ook door hun ouders zo vooruit zijn gestuurd in de hoop op een betere toekomst.

[0:29:03] Even los wat ik daarvan vind, want ik heb zelf minderjarige kinderen en ik kan me niet voorstellen... in de omstandigheden hier, dat je je kind van 14 onbegeleid wegstuurt.

[0:29:12] Dus ik kan daar helemaal met de pet niet bij.

[0:29:16] Maar ouders worden dus ook geregeld misleid en betalen grote sommen geld... omdat ze denken dat ze daarmee kiezen voor de betere toekomst van hun kind.

[0:29:24] En dat maakt voor mij opnieuw, en dan kom ik dus op de brede range aan maatregelen... ik denk echt dat we een soort deltaplan tegen deze misstanden moeten hebben.

[0:29:32] Waarom?

[0:29:32] Omdat er criminelen zijn die hier goud geld aan verdienen...

[0:29:35] Dat hebben we te doorbreken.

[0:29:36] En ik wijze dan, en vandaag gaat het in het bijzonder... over mensenhandel, bescherming van slachtoffers.

[0:29:42] En voor mij, ik heb de nadruk gelegd op de misstanden in de seksindustrie.

[0:29:46] Omdat ik daar al jarenlang zie dat grote criminele organisaties... dat gewoon gebruiken als verdienmodel.

[0:29:52] En Ik vind dat we daar veel scherper op moeten zijn.

[0:29:54] En dat Nederland veel te naïef is in een progressief liberaal klimaat.

[0:29:58] Als we dingen maar vergunnen en dan

[0:30:00] dan komt het allemaal wel in orde.

[0:30:02] Het tegendeel hebben we gezien de afgelopen jaren.

[0:30:04] Dus ja, u kunt mij vinden in de aanpak... daar waar mensen willen zijn weten kinderen sturen... om te laten worden misbruikt, moet je altijd aanpakken.

[0:30:12] Zijn we het helemaal over eens?

[0:30:13] Alleen het lastige is in het geheel... dat ouders soms ook op andere gronden dat doen.

[0:30:19] En dan denk ik niet dat je die oudens moet hebben, maar de crimineel.

[0:30:23] Ja, dank u voorzitter.

[0:30:24] Ik vind het toch enigszins naïef over de nannies.

[0:30:27] Er zal er misschien wel één of twee tussen zitten.

[0:30:28] Dat zou best wel kunnen.

[0:30:29] Dat wil ik niet bestrijden.

[0:30:31] Maar het is toch wel heel bijzonder dat zodra ze hier zijn, dat ze zo snel mogelijk gezinshereniging aanvragen.

[0:30:39] Want als ze dat dan niet zouden doen, dan snap ik het.

[0:30:41] Maar ze vragen allemaal gezins herenigingen aan.

[0:30:45] Ja, voorzitter.

[0:30:46] Nou maakt mevrouw Faber er een asieldebat van.

[0:30:48] Dat kunnen we ook doen.

[0:30:49] Vind ik helemaal niet erg.

[0:30:51] Maar even terug.

[0:30:51] Als het hier gaat om het bestrijden van mensenhandel.

[0:30:54] De slachtoffers die ik gesproken heb.

[0:30:57] Over het algemeen zijn die misleid.

[0:31:00] Of een heel aantal, komt ook voor uit Oost-Europa bijvoorbeeld, wist wel dat ze dit type werk ging doen, maar niet dat daar vervolgens bij zou horen dat je in elkaar gerost wordt en al je geld wordt afgepakt.

[0:31:11] En terecht, dat is natuurlijk idioot.

[0:31:13] Dus daar heb ik nu de focus op gelegd.

[0:31:15] Ik ben het met mevrouw Faber eens dat daar waar mensen willens en wetens

[0:31:19] alleen maar bezig zijn om elkaar een ticket te bezorgen, dan moet je dat aanpakken.

[0:31:24] Maar daar waar mensen vluchten vanwege oorlogsgeweld... of hun leven in gevaar is omdat ze bijvoorbeeld christen zijn in Iran... dan hebben we een hele andere situatie.

[0:31:33] En snap ik ook dat er onmiddellijk gezinshereniging wordt aangevraagd.

[0:31:36] Dus daar zit een...

[0:31:37] Een brede schakering in plaats van een zwart-wit beeld.

[0:31:39] En dat is denk ik het verschil tussen ChristenUnie en PVV.

[0:31:43] Misstanden zijn we het over eens.

[0:31:45] Keihard aanpakken.

[0:31:46] Alleen de manier waarop mevrouw Faber vervolgens de grenzen sluit.

[0:31:49] Daarvan denk ik, ja dat vind ik harteloos.

[0:31:51] Voor mensen die daadwerkelijk vanwege levensgevaar op de vlucht zijn.

[0:31:56] Maar we kunnen elkaar nog steeds vinden in het aanpakten van al die criminelen en boeven.

[0:31:59] Die hier onwaarachtig veel geld aan verdienen.

[0:32:03] Dank u wel.

[0:32:04] Dan heeft u het woord meneer Boonsma.

[0:32:07] Dank u wel, mevrouw de voorzitter.

[0:32:09] Mensenhandel is moderne slavernij.

[0:32:12] Niet ver weg, maar hier en nu.

[0:32:13] En toen we in juni vorig jaar deze wet al behandelden, zei ik al, elke dag worden in Nederland commerciële vrouwen uitgebuit en verkracht.

[0:32:21] Vrouwen die met valse praatjes naar Nederland worden gelokt en terechtkomen in een onbegrijpelijke nachtmerrie van uitbuiting.

[0:32:28] Maar ook migranten die zich dagenlang kapot moeten werken in een loods en in een vies zaaltje op de grond moeten slapen.

[0:32:35] Of vrouwen die in hun huwelijk als een soort huisslaaf worden behandeld.

[0:32:38] Mensenhandel is een veelkoppig monster, maar het gaat steeds om de meest mensonterende misdrijven in ons land.

[0:32:44] Het is dus onze dure plicht om alles te doen wat we kunnen om dat zo goed mogelijk te voorkomen en bestrijden.

[0:32:50] En dat doe je in ieder geval...

[0:32:51] Door de daders goed te vervolgen, te veroordelen en te bestraffen.

[0:32:56] En als het even kan zwaar te bestraf.

[0:32:57] Morgen stemt de Eerste Kamer dan ook hopelijk voor de wet om strafbestelling van mensenhandel onder 2.73f te moderniseren.

[0:33:04] Maar deze Europese richtlijn biedt nog wel nieuwe aanknopingspunten.

[0:33:09] Deel is al in de commissie aan de orde gekomen.

[0:33:11] Goed dat de minister nu die coördinerende rol heeft gekregen.

[0:33:15] De regering moet nu echt zetten zijn werk maken van goede landelijke opvang voor alle slachtoffers.

[0:33:19] Goede verwijsmechanismes.

[0:33:21] Wat dat betreft sluit ik me aan bij de vraag van mevrouw Bikker al over de wettelijke verankering en wat de minister nu daaraan gaat doen.

[0:33:31] Nu worden er bij de wet drie vormen van uitbuiting nog expliciet toegevoegd aan de opzomming van de wet.

[0:33:36] En dat is belangrijk, want die lijst is wel niet limitatief, maar expliciteren dat geeft gewoon houvast een duidelijkheid.

[0:33:44] De minister gebruikt voor draagmoederschap en illegale adoptie zelf ook het argument dat we noemen de kenbaarheid vergroot.

[0:33:50] Maar voorzitter, dat geldt dan ook voor het opnemen van huwelijkse uitbuiting wat ons betreft.

[0:33:55] Ook in Nederland zijn er dus vrouwen die vaak met een migratieachtergrond, niet altijd, maar die hier naartoe worden gehaald en die worden vervolgens gedwongen om zich helemaal kapot te werken.

[0:34:04] Die worden ook als slaaf behandeld.

[0:34:06] Die mogen niks, die mogen het huis niet eens uit en die werden vaak ook nog eens mishandeld.

[0:34:10] Dit is in Nederland gewoon gaande.

[0:34:12] En die verborgen vrouwen die leven in een soort chronische situatie van onmacht, angst, geweld, repressie, schaamte, afhankelijkheid en uitbuiting en dat moeten wij zoveel mogelijk stoppen.

[0:34:23] En dat is dus niet alleen het geval bij gedwongen huwelijken, maar ook bij huwelijke die niet met dwang tot stand komen waar dat in ieder geval niet kan worden bewezen.

[0:34:30] Hier is ook op gewezen door velen, ook al in de Eerste Kamer is dat natuurlijk aan bod gekomen, want er bestond wat begripsverwarring hier en daar over huwelijksdwang, huwelijkse gevangenschap en huwelijke uitbuiting.

[0:34:41] Het eerste gaat over het afdwingen van het huwelijk, het andere gaat over onthouden van de vrijheid om het te beëindigen.

[0:34:45] En het derde gaat over uitbuiting binnen het huwelijk, ook als het vrijwillig is gesloten of een vergelijkbare relatie.

[0:34:52] En die laatste vorm ontbreekt nu nog in de wet en die moet dus worden opgenomen wat ons betreft.

[0:34:57] De minister heeft het willen verduidelijken in de toelichting, wat ons bedrijf niet voldoende.

[0:35:02] Ja, vorig jaar heb ik ook al aangegeven dat het goed is om huwelijksuitbuiting onder 273f op te nemen.

[0:35:08] Werd er toen ook breed gedeeld door de Kamer.

[0:35:10] Kwam ook al naar voren in het ronde taalgesprek met Fun for Freedom in de tijd.

[0:35:15] Nou, Comentius schrijft ook al dat als je het expliciet opneemt in de wet, dat leidt ertoe dat er actiever naar wordt gehandeld.

[0:35:20] Iets wat niet noodzakelijkerwijs het geval was.

[0:35:22] Dus daarom ook een amendement daartoe.

[0:35:24] Ik verwacht dat dat zo door bureauwetgeving ook wordt ingediend.

[0:35:28] De delicts vereisten veranderen dus niet.

[0:35:32] Handel, middel en oogmerk blijven vereist uiteraard.

[0:35:36] En natuurlijk willen we vervolgens ook dat werk wordt gemaakt van de opsporing.

[0:35:39] Dus hoe gaat de minister dat vormgeven?

[0:35:42] Dan voorzitter, huwelijkse uitbuiting vindt dus ook plaats buiten Nederland.

[0:35:46] Bijvoorbeeld met mannen met een migratieachtergrond die trouwen met hun vrouw in herkomstland en haar dan achterlaten bij de schoonfamilie waar ze dan wordt uitgebuit.

[0:35:53] Daar moet Nederland ook absoluut zero tolerance beleid op voeren, dat soort praktijken.

[0:35:58] Dus hoe staat het met de uitvoering van mijn motie van vorig jaar over consulaire en juridische bijstand?

[0:36:03] Kan je nou op grond van artikel 6 en 7 van het strafrecht dat allemaal gaan vervolgen, ook al vindt het dus niet plaats in Nederland?

[0:36:09] Kan een Nederlander dan worden vervolgd voor huwelijksuitbuiting die gedeeltelijk in het buitenland plaatsvindt?

[0:36:15] En hoe vaak heeft het OM bijvoorbeeld de afgelopen vijf jaar zo'n mensenhandelzaak vervolgd, waarvan de feiten dus buiten Nederland lagen?

[0:36:22] Hoe zijn de consulaten en ambassades geïnstrueerd?

[0:36:25] Welke instructies hebben gekregen?

[0:36:27] Zijn er al meldingen gedaan waar ze inderdaad mensen te hulp zijn geschoten daar?

[0:36:31] We horen het graag.

[0:36:31] Dan, voorzitter, een tweede amendement.

[0:36:34] Dat gaat over de plek waar heel veel seksuele uitbuiting tegenwoordig begint.

[0:36:38] En dat is op seksadvertentiewebsites.

[0:36:42] We weten ook al jaren dat daar gewoon veel speelt.

[0:36:45] Het Centrum Kinderhandel Mensenhandel vond het meer een deel van de vervolgde klanten die betaalde seks hadden met een minderjarige, dat contact werd gewoon gelegd op een gewone seks advertentiesite voor volwassenen.

[0:36:56] De field lab tulpaslag van het OM concludeerde ook al na twee jaar dat zelfregulering dus niet werkt.

[0:37:02] Hackers konden gewoon advertenties plaatsen voor minderjarigen.

[0:37:05] Verschillende onderzoeken blijken gewoon dat in drie kwart van de gevallen waarbij strafrechtelijk onderzoek is ingesteld voor gebruik, voor minderjaarigheid, dat is gewoon gebruik gemaakt van websites die notabene bij die gedragscode waren aangesloten.

[0:37:19] Dus dit is gewoon echt niet goed genoeg.

[0:37:21] En zelfs de OVSE heeft nu Nederland aanbevolen om gewoon age consent, consent verification op die sites verplicht te stellen.

[0:37:30] Nou, de Kamer heeft er al meerdere maals om gevraagd, dus daar moet gewoon nu een wettelijke grondslag voor komen.

[0:37:34] België heeft het sinds juni 2024 geregeld.

[0:37:38] Voor plaatsing moet het platform de identiteit en meerderjarigheid controleren van de adverteerder en van de persoon die de dienst verleent aan de hand van een identiteitsbewijs en een foto van die dag.

[0:37:47] Er is een meldplicht bij signalen van mensenhandel, een meldtknop en een bewaarplicht.

[0:37:51] Ook daartoe hebben wij een amendement.

[0:37:55] Ja, dat neemt die verplichting over voor die gespecialiseerde seksadvertentiewebsites die in Nederland gevestigd zijn en zich op Nederland richten.

[0:38:01] En een rapport dat in september is verschenen bleek ook dat 80% van de advertenties loopt via dat soort sites.

[0:38:08] Je moet gewoon controleren per advertentie ook, zodat je ook kan voorkomen dat als eenmaal een account is geverifieerd, dat die dan alsnog wordt gebruikt voor minderjarigen of anderen.

[0:38:16] Dus laten we dit nou gewoon bij wet gaan regelen en ik hoop op steun.

[0:38:19] De sociale media zitten niet in dat amendement.

[0:38:22] België lost dat op door adverteren buitengeverifiëerde platforms überhaupt te verbieden.

[0:38:27] Is de minister bereid om die Belgische kanaal, om die route ook uit te werken en mee te nemen in zijn plan van aanpak?

[0:38:35] Dan voorzitter over de klanten.

[0:38:37] Ja, zonder klanten geen mensenhandel en geen gedwongen prostitutie.

[0:38:40] Je moet ook wel bijzonder gestoord zijn om seks te kopen terwijl je doorhebt dat iemand daar onder dwang zit of wordt uitgebuit.

[0:38:47] Wat die 21 betreft moet dat dan ook echt worden vervolgd en bestraft.

[0:38:50] Al helemaal als het gaat om minderjarigen.

[0:38:52] En daar is inderdaad gewoon veel te weinig aandacht voor nu.

[0:38:55] Ik begrijp ook dat het OM zegt ja de prioriteit ligt bij uitbuiters wat ons betreeft.

[0:38:59] Maar die klanten mogen gewoon niet vrijuit gaan.

[0:39:01] Je weet gewoon dat heel veel uitbuiting en misbruik plaatsvindt in die prostitutiesector.

[0:39:06] En je weet ook al, alleen al omdat de meeste vrouwen, verreweg de meesten vrouw, vinden dat hele idee gewoon afschuwelijk.

[0:39:12] Dus je kunt niet altijd van buitenaf aan iemand zien of die wordt uitgebuit.

[0:39:16] Dus geen enkel fatsoenlijk mens zou überhaupt het risico moeten willen nemen om dat soort diensten af te nemen.

[0:39:23] Dus ik vind dat je moet daar moet je gewoon ook echt op inzetten.

[0:39:27] Nou nu wordt die strafwaarstelling uitgebreid tot niet seksuele uitbuiting in de opzet variant uitgebleid tot schuld.

[0:39:34] Oké dus voor mensen die niet zeker wisten maar die het zouden moeten vermoeden.

[0:39:38] Voor sekswerk was dat natuurlijk al zo.

[0:39:39] Om dat uit te breiden, daar heb ik wel wat vragen over.

[0:39:42] Hoe gaat dat in de praktijk in zijn werk als het nu al moeilijk is om dat te vervolgen bij sekswerk?

[0:39:47] Ik vind ook bij seksenwerk is het veel ingrijpender nog als het onder dwang gebeurt dan bij andere vormen van gedwongen arbeid.

[0:39:54] Waarbij niet gezegd dat het dan niet ernstig is.

[0:39:56] De Raad van State wees al op een verbouwing met angstige bouwvakkers die geen Nederlands spreken.

[0:40:04] In de nota lees ik dat de burger pas een verificatieplicht heeft bij duidelijke signalen.

[0:40:09] Maar ga je de arbeidsinspectie dan ook 273G inzetten voor de inleners en opdrachtgevers?

[0:40:16] Hoe kan een norm werken als niemand hem kent?

[0:40:20] De nota zegt dat werkgevers geen doelgroep zijn van de communicatie over deze wet.

[0:40:24] In ieder geval kan de minister, als dit zo in de wet komt... wel bevestigen dat het niet leidt tot minder aandacht voor het vervolg van klanten... juist van sekswerkers die worden uitgebreid.

[0:40:36] Dan over klanten nog.

[0:40:36] De richtlijn eist, mevrouw Wikker zei het ook al, dat de vraag daadwerkelijk afneemt.

[0:40:42] Dat je daar ook beleid voor ontwikkelt.

[0:40:44] Artikel 19b verplicht dus dat Nederland ook jaarlijks aan Brussel moet gaan melden... hoeveel klanten zijn verdacht, vervolgt en veroordeeld...

[0:40:50] Dus dat is goed, want dan kan de Kamer die cijfers ook krijgen.

[0:40:54] Hoeveel waren het er sinds 2022 bijvoorbeeld?

[0:40:57] Welke straffen zijn er voor uitgedeeld?

[0:40:59] Is de minister bereid die klantenaanpak in het vervolgprogramma van ons actieplan tegen mensenhandel ook een eigen actielijn te geven met meetbare doelen?

[0:41:09] Dat horen we graag.

[0:41:09] Dan tot slot, voorzitter.

[0:41:12] Het is cruciaal om ook bij het voorkomen en bestrijden van die uitbuiting samen te werken met bijvoorbeeld België en Duitsland...

[0:41:20] Uit onderzoek van het Centrum Kinderhandel Mensenhandel blijkt ook dat jongeren uit Nederland en in België seksueel worden uitgebreid.

[0:41:25] En dat dat zorgopsporing en monitoringsmechanisme aan weerszijden van de grens nog niet goed genoeg samenwerkt.

[0:41:32] Dat is ook versnipperde informatie.

[0:41:33] Dus hoe wil de minister dat verbeteren?

[0:41:36] En ik las in de flap dat de VNG had gevraagd om aanvullende middelen voor de implementatie van deze richtlijn en ter preventie.

[0:41:47] Maar dat is afgewezen in de voorjaarsnota of nu in de begroting.

[0:41:52] Maar waar ging dat precies om?

[0:41:53] Waar vroeg de VNG precies op en waarom is dat afgewegen?

[0:41:57] Tot zover.

[0:41:59] Dank u wel.

[0:41:59] Even een interruptie van mevrouw Abdi.

[0:42:02] Ja, dank voorzitter.

[0:42:03] Ik vervang mijn zeer gewaardeerde collega Songe Mutler die ziek is.

[0:42:07] Dus via deze weg wil ik haar ook wetenschap wensen.

[0:42:10] Ik wil graag op een punt ingaan die me intrigeerde.

[0:42:12] Want ik heb het amendement van de heer Boomstra dus ook niet gelezen als het gaat over die seksadvertenties.

[0:42:16] Maar in Nederland heb je natuurlijk de ACM die toeziet als het geht Europese wetgeving en DSA.

[0:42:21] Dus die moeten toezien op illegale content.

[0:42:24] En eigenlijk wat de heere Boomstra schetste, inderdaad seks advertenties die doelbewust ook een platform zijn voor uitbuiting.

[0:42:31] Dus zou daar niet een rol ook moeten zitten van ACM om daartoe te zien, zodat ze ook boetes kunnen opleggen en eventueel ook naar de rechten kunnen stappen om dit soort platforms offline te kunnen halen.

[0:42:39] Dus ik ben best benieuwd even hoe de heer Boomsen hiernaar kijkt.

[0:42:43] Ja, zeker.

[0:42:44] Dat gaat dan om het bestraffen.

[0:42:46] Dat lijkt me ook goed.

[0:42:47] Maar het is ook goed om in te zetten op preventie in deze.

[0:42:50] Het is niet altijd sprake van doelbewust handelen... vanuit de advertentiewebsite zelf.

[0:42:58] Het kan ook dat zij dat niet doel bewust doen... maar dat zij gewoon worden gebruikt.

[0:43:04] Er zijn natuurlijk heel veel mensen die advertenties erop willen zetten... en daar dan minderjarigheid bij komt kijken... of mensen anderen die daar dan misbruik van maken...

[0:43:11] Neem niet weg dat we gewoon met z'n allen moeten voorkomen dat dit gebeurt.

[0:43:15] En dat je dus...

[0:43:17] Ik begrijp ook niet, want het is toch vrij logisch.

[0:43:18] Als jij een blikje bier wil kopen in de supermarkt... dan moet je je leeftijd aantonen.

[0:43:24] Dus hoe kan het nou dat je bij die seksadvertentiewebsites... dat je dan wettelijk op dit moment geen enkele verplichting hebt om te toetsen...

[0:43:32] De personen die daar op die advertentiewebsite komen te staan, of die wel meerderjarig zijn.

[0:43:37] Terwijl er zoveel uitbuiting plaatsvindt in deze sector.

[0:43:40] Maar als mevrouw Abdi denkt dat daar ook een rol ligt voor de ACM, dan lijkt me dat prima om dat ook mee te nemen.

[0:43:50] Dank voor zijn mening.

[0:43:51] Ik denk dat er zeker ook een rol ligt, omdat dit soort websites, die moeten ten eerste ook bekendmaken, als er signalen zijn van uitbuiting, waar meld je dat?

[0:43:58] Nou, dat is bij heel veel websites niet bekend.

[0:44:00] De heer Bones weet ook dat voor de zomer in onze eigen stad een Roemeense bende is opgerold, waarbij honderden vrouwen op de wallen zijn uitgebuit.

[0:44:10] Heel veel van die mannen liepen niet alleen voorbij, die kwamen daar ook via advertentie, hoe die vrouwen werden ook gesignaleerd.

[0:44:15] Dus eens het gaat om preventie, maar is de heer Boons er ook niet mee eens dat het ook gaat om zichtbaarheid, zichtbarheid van acties, dat de overheid ook laat zien, we handhaven je op, we stellen je bij een norm en we vinden dat je hierop tegen opgetreden moet worden.

[0:44:26] Dus zou die zo'n voorstel dan vanuit mijn club, mijn partij steunen?

[0:44:31] De heer Bonesma.

[0:44:32] Nee, zeker.

[0:44:38] Dan geef ik het woord aan de heere Verkuijlen.

[0:44:40] Ja, dank u wel voorzitter.

[0:44:42] En fijn dat we dit debat met deze minister voeren.

[0:44:45] Laat ik dat ook gezegd hebben.

[0:44:47] Een jong meisje dat tussen twee mannen een hotellobby binnenloopt om seksuele handelingen te verrichten op een hotelkamer en daar seksuel wordt uitgebuit.

[0:44:55] Een hotel dat waarschijnlijk meerdere keren overboekt is door uitbuiters en waar het baliepersoneel de andere kant op kijkt.

[0:45:03] Een bedrijf waarvan het personeel ziet dat een collega veel langer doorwerkt en gevaarlijk werk verricht.

[0:45:08] Voor die collega geen arbeidsbescherming, maar arbeidsuitbuiting.

[0:45:13] Een leerling die op school in ruil voor een blikje zwaar verslavende snus gevraagd wordt om een pakketje met cocaïne af te geven.

[0:45:19] Geen pakketbezorging, maar criminele uitbuiting, seksuele uitbijting, arbeidsbuiten, crimineel uitbijten, drie verschijningsvormen.

[0:45:27] van het mensenonterende delict Mensenhandel.

[0:45:30] Vandaag debatteren we over de implementatie van de Europese Richtlijn... ter voorkoming van mensenhandel en de bescherming van de slachtoffers.

[0:45:36] De richtlijn benoemt een aantal verschijningsvormen.

[0:45:38] Uitbuiting van het draagmoederschap, uitbuiting... van gedwongen huwelijken en uitbuitting van illegale adoptie.

[0:45:44] Delicts vormen die al in juni 2025 overigens door Kamerleden Wij en Nas... van de BBB en de heer Van Dijk van de SGP zijn geamandeerd... en met brede steun van de Kamer, waaronder de VVD...

[0:45:56] toen in het wetsvoorstel opgenomen.

[0:46:00] Bij de behandeling van dat wetsvoorstel in de Eerste Kamer vorige week en uit de reactie van de Raad van State blijkt dat uitbuiting van gedwongen huwelijken als te eng geformuleerd wordt gezien.

[0:46:09] Er is al het nodige over gewisseld.

[0:46:11] Mijn fractie sluit zich daarbij aan.

[0:46:13] Een huwelijk hoeft niet onder dwang gesloten te zijn om daarna in huwelijksuitbuiting over te gaan.

[0:46:18] We zien dat uitbijting plaatsvindt binnen huwelijken of andere relaties die aanvankelijk vrijwillig zijn begonnen.

[0:46:24] Vrouwen worden systematisch gedwongen door hun partner om diensten of arbeid te verrichten.

[0:46:29] Dat moeten we in het belang van de slachtoffers niet alleen benoemen als vorm van mensenhandel.

[0:46:33] We moeten de kans benutten om het in de wet te expliciteren.

[0:46:36] Ik heb daar samen met D66 een amendement over ingediend.

[0:46:40] En ook graag de reactie van de minister.

[0:46:42] Maar ik kijk ook met belangstelling naar het amendement wat de heer Boomsma heeft ingediend, waarvan de strekking mogelijks verder gaat.

[0:46:50] Voorzitter, kamerbreed wordt mensenhandel gekwalificeerd als een van de meest mensonterende delicten.

[0:46:55] Een delict dat de hoogst mogelijke prioriteit in de opsporing en vervolging vereist.

[0:46:59] Het doel van de modernisering van artikel mensenhandel vloeit daaruit voort.

[0:47:04] Namelijk de complexiteit vereenvoudigen om sneller tot bewijs te komen.

[0:47:09] Ik heb destijds in het wetgevingsdebat de oude wetgeing een botmes genoemd voor opsporingsinstanties.

[0:47:16] De toenmalige staatssecretaris van de Burg beloofde in antwoord daarop met de gemoderniseerde wet een scherp zwaard.

[0:47:25] Vanwege de complexe bewijslast heeft de VVD samen met de ChristenUnie tijdens de wetsbehandeling van het gemoderniseerde artikel een amendement ingediend.

[0:47:33] Met dit amendement wordt een aangifteplicht voor mensenhandel in de wet opgenomen en die geldt ook voor de klanten van prostituees.

[0:47:41] Die aangifteplicht geldt dus ook voor het baliepersoneel in het hotel en het personeelslid in mijn voorbeeld.

[0:47:49] Het amendement is met brede steun door de Tweede Kamer aangenomen.

[0:47:54] De VVD kijkt eveneens met belangstelling naar het amendement van de SGP en de PVV om voorwaardelijke opzet toe te voegen en zo de bewijslast te verlagen.

[0:48:03] Nu is voor het bewijzen van uitbuiting de zwaarste juridische variant van opzet vereist.

[0:48:08] Wat mijn fractie betreft kijken we scherp naar alle verschijningsvormen van mensenhandel om te bezien of de bewijsbaarheid van het oogmerk van uitbuiting niet een te hoge drempel vormt, waardoor daders ermee wegkomen.

[0:48:20] Voorzitter, zoals ik eerder betoogde is mensenhandelen een van de ernstigste delicten die ons wetboek van strafrecht kent.

[0:48:26] Een delict waarvan de opsporing en vervolging de hoogste prioriteit behoort te krijgen.

[0:48:31] Om die reden bestaat er ook een absoluut doorlaatverbod voor mensenhandels.

[0:48:36] Dit betekent dat opsporingsdiensten verplicht zijn om direct in te grijpen en het delict te beëindigen en niet door te laten duren.

[0:48:44] Ook volstaat voor mensenhandel een melding en is een aangifte niet noodzakelijk om actief op te sporen.

[0:48:51] Voorzitter, met die wetenschap las ik tabel 2 van de brief van 24 september jongstleden aan de Kamer over de prioriteit in de opsporing.

[0:48:59] Daarin staat bij ondermijning mensenhandelen 1 en hetzelfde kopje, niet behandelde zaken 18.

[0:49:06] 18 zaken waarvan geen aangifte is gedaan.

[0:49:09] Je zou bijna zeggen goed dat bikker en verkuilen een aangifteplicht hebben geamondeerd.

[0:49:13] Maar dat is hier niet het punt.

[0:49:15] Mensenhandel is amtshalve vervolgbaar en vereist geen aangifte.

[0:49:19] Een melding volstaat en vereis navolging volgens het doorlaatverbod.

[0:49:23] Wat zegt dit nu over de prioritering van een ernstig delict als mensenhandel?

[0:49:27] Graag een reflectie hierop, voorzitter van de minister.

[0:49:30] Voorzitter, in het verlengde daarvan, in de memorie van toelichting bij de implementatiewet van de Europese lichtrijn, staat in de laatste alinea op pagina 27 de volgende formulering en ik citeer.

[0:49:41] Een eerste inschatting is dat de impact op de gehele strafketen beperkt zal zijn, gelet op de huidige capaciteit en prioriteitsstelling van de betrokken organisaties.

[0:49:52] Dat roept andermaal het beeld op dat er onvoldoende prioriteit is bij de opsporingsinstanties.

[0:49:59] De toenmalige staatssecretaris, excuus.

[0:50:03] Mensenhandel door politie en OM wordt gegeven, die prioriteit.

[0:50:08] Graag een reactie van de minister hierop.

[0:50:10] Voorzitter, ook de huidige capaciteit wordt kennelijk als beperkt ingeschat.

[0:50:14] Van het kabinet hebben wij begrepen dat 58 FTE in navolging van de motie Segers en Asscher aan de formatie zijn toegevoegd.

[0:50:21] Ik wil graag van de minster weten wat concrete resultaten zijn van deze 58 FTA en of zij structureel voor mensenhandel worden ingezet.

[0:50:31] Dan, voorzitter, de slachtoffers.

[0:50:33] Ik wil mijn maandering uitspreken voor alle mensen en alle organisaties die deze vaak ernstig getraumatiseerde slachtofers opvangen en bijstaan.

[0:50:42] Uit gesprekken met deze organisatie werd duidelijk dat zij zich zorgen maken over de wettelijke grondslag om gegevens te delen met de Nationaal Rapporteur.

[0:50:50] Er is al het een en ander over gewisseld en ik sluit mij daar graag bij aan.

[0:50:55] Kan de minister aangeven of die zorg terecht is?

[0:50:58] En of dat daar een specifieke wettelijke grondslag voor gegevensdeling door de Nationaal Rapporteur Mensenhandel voor nodig is.

[0:51:05] Zoals in 2023 is voorbereid.

[0:51:08] Een andere zorg betreft de structureel vrijgemaakte financiën voor het opvangstelsel van mensenhandelslachtoffers.

[0:51:14] Niet automatisch komen deze middelen daadwerkelijk ten goede aan gespecialiseerde opvangen van slachtoffer van mensen handel.

[0:51:21] De financiering loopt via de gedecentraliseerden vrouwenopvang.

[0:51:26] waardoor de gemeenten uiteindelijk zelf kunnen bepalen hoe het geld wordt ingezet, is de minister bereid hierover in gesprek te gaan met de VNG.

[0:51:33] Voorzitter, ik sluit af.

[0:51:35] De implementatie van de Europese richtlijn voegt een aantal deluxe vormen aan mensenhandel toe.

[0:51:41] Maar zoals ik in mijn betoog aangaf, maakt mijn fractie zich ook zorgen.

[0:51:44] Beschikken we na de modernisering en toevoeging van de Europese richtlijn over een scherp zwaard, voldoende capaciteit en hoge prioriteit voor de aanpak van mensenhandel of een botmes, capaciteitsgebrek en onvoldoende prioriteit?

[0:52:00] Ik zie in die zin uit naar de beantwoording door de minister.

[0:52:02] Ik dank u wel, voorzitter.

[0:52:06] De heer Van Dijk heeft een interruptie.

[0:52:08] Vraag aan de heer Verkuijlen, al is complimenten voor de heldere speech.

[0:52:11] Echt heel veel mooie punten erin, dus complimenten.

[0:52:16] Ook voor wat hij zegt over misstand en uitbuiting in het sekswerk zogezegd.

[0:52:22] En ook die woorden van hem op mij laten inwerken is dan voor de heur Verkuilen geen doren in het oog.

[0:52:27] Dat het regeerakkoord zo stevig inzet op de destigmatiseringsaanpak van sekswerk.

[0:52:34] Waarbij, hoe je het ook wendt of keert, je deze branche en alles wat ermee samenhangt wel normaliseert.

[0:52:41] De heer Verkeijden.

[0:52:42] Ja, voorzitter, mijn betoog.

[0:52:45] Dank voor de complimenten overigens aan de heer Van Dijk.

[0:52:48] Laat ik daarmee beginnen.

[0:52:50] Ik denk dat we hier iets uit elkaar lopen.

[0:52:52] Ik denke dat wij wel zien dat goed gereguleerd sekswerk wel degelijk een plaats zou kunnen vinden.

[0:53:00] Over alle misstanden die daarmee samenhangen kan ik klip en klaar zijn.

[0:53:05] Daar zullen we elkaar snel vinden.

[0:53:08] De heer Van Dijk.

[0:53:09] Dank.

[0:53:12] Is de heer Verkuijler wel bereid om in ieder geval het risico en de spanningsvelden te aanvaarden?

[0:53:17] Het valt me op artikel 28 van de richtlijn.

[0:53:20] Die heeft over preventie- en vraagreductiemaatregelen.

[0:53:24] En benoemt in dat kader de inzet van specifiek opgezette bewustwordingscampagnes.

[0:53:29] Nou, dit soort bewustwortingscampages.

[0:53:32] Ik heb daar de heere Verkuiler ook geen afstand van horen nemen of iets dergelijks.

[0:53:34] Een tegendeel.

[0:53:35] Erkende je verkuilend dat dat tenminste een spanningsveld oplevert en we daar dus alert met elkaar moeten zijn ten opzichte van die destigmatiseringsaanpak en de bijbehorende campagnes van sekswerk?

[0:53:50] De heer Verkuijlen.

[0:53:51] Ja, voorzitter.

[0:53:53] Als ik de heer Van Dijk goed begrijp, dan zit het met name op de campagnes en de bewustzijn van de klanten.

[0:54:00] Daar vinden we elkaar ook.

[0:54:01] Ik vind, en ik denk mevrouw Bikker met mij, omdat wij ook dat amendement hebben ingediend, dat er een aangifteplicht zou moeten gelden, juist ook voor die klanten, zodra ze daar kennis van nemen dat er misstanden zijn in die sector, dat ze daar ook actief melding en aangiftes van doen.

[0:54:17] Dus daar zit geen licht tussen.

[0:54:21] Als het gaat over de stigmatisering, ja, daar zie ik in dat we heel goed moeten kijken en ik denk dat we daarin met name moeten kijken naar hoe kunnen we zorgen dat die branche, en daar ligt nog een nieuwe wet sekswerk volgens mij die er aan zit te komen, die ook die registratie van sekswerken natuurlijk op een andere manier inhoud gaat geven en dat we langs die lijn ook naar die stigmatisierung moeten kijken.

[0:54:48] Dan geef ik het woord aan de heer Diederik van Dijk voor zijn inbreng.

[0:54:52] Dank u wel, voorzitter.

[0:54:54] Voorzitter, in het Bijbelboek Amos lezen we een aangrijpende aanklacht tegen de handelaren van zijn tijd.

[0:55:01] Mensen die niet voor terugdeinsen om armen voor geld te kopen en behoeftigen voor een paar schoenen.

[0:55:07] De profreet...

[0:55:07] Amos spreekt de godsoordeel over uit.

[0:55:10] Bijna 3000 jaar later is die aanklacht onthutsend actueel.

[0:55:14] Nog altijd worden mensen verhandeld alsof ze koopbaar zijn.

[0:55:17] Vrouwen die gedwongen worden hun lichaam te verkopen of kwetsbare moeders die worden gereduceerd tot baarmoeder.

[0:55:24] Voorzitter, we kunnen daarvoor niet alleen naar het buitenland wijzen.

[0:55:27] Ook in Nederland vinden deze vormen van mensenhandel plaats, soms achter gesloten deuren...

[0:55:31] via digitale platforms of verscholen achter overeenkomsten die op papier vrijwillig lijken.

[0:55:38] Wat zegt het over onze samenleving als we mensenhandel terecht veroordelen, maar tegelijkertijd onvoldoende kritisch kijken naar praktijken waarin het lichaam van vrouwen een verdienmodel is geworden?

[0:55:50] De SGP hoopt dat we bij de behandeling van dit implementatievoorstel ook kritisch naar de constructies in eigen land durven te kijken waar we vormen van mensenhandel gedogen, zolang het op papier goed geregeld is.

[0:56:03] De implementatie van deze richtlijn houdt ons wat dat betreft een spiegel voor.

[0:56:07] Zij benoemt nieuwe vorm van uitbuiting, waaronder uitbueting bij draagmoederschap en vraagt aandacht voor mensenhandelen die worden verergerd door discriminatie op grond van geslacht.

[0:56:17] Despre legt daarbij ook de vinger bij de omgang van vrouwen in de samenleving waar zij te vaak

[0:56:22] als lustobject worden geprojecteerd.

[0:56:25] De vraag is of deze Nederlandse implementatie voldoende bescherming biedt.

[0:56:29] Kunnen we uitbuiting bewijzen?

[0:56:31] Durven misstanden in onze prostitutiepraktijk en porno-industrie onder ogen te zien?

[0:56:36] En hoe valt het te rijmen dat we uitbuting bij draagmoederschap strafbaar stellen, terwijl het kabinet tegelijkertijd werkt aan verdere juridische regulering van draag moederschappen?

[0:56:47] Voorzitter, allereerst de voortgang.

[0:56:49] De Europese implementatietermijn verstreekt op 15 juli jongstleden.

[0:56:53] Inmiddels zijn we ruim twee maanden verder en bespreken we de wet in dit huis.

[0:56:57] Wanneer verwacht de minister dat deze wet daadwerkelijk in werking treedt?

[0:57:00] En komt Nederland hiermee niet in de problemen?

[0:57:03] Heeft de Europese Commissie Nederland inmiddels aangesproken op de overschrijding van de implementatientermijn en welke gevolgen heeft de vertraging voor de bescherming van slachtoffers?

[0:57:12] Voorzitter, menshandel is vaak bijzonder moeilijk te bewijzen.

[0:57:16] Slachtoffers zijn afhankelijk van hun uitbuiter, vrezen represailles en durven derhalve geen belastende verklaring af te leggen of aangifte doen uit vrees voor hun veiligheid of die van hun familie.

[0:57:29] Achter een ogenschijnlijk vrijwillige dienst kan de wereld van dwang en afhankelijkheid schuilgaan.

[0:57:34] Daarom heb ik samen met collega Faber een amendement ingediend dat het bestanddeel oogmerk uit de delictsomschrijving van mensenhandel schrapt.

[0:57:42] En daarmee wordt beoogd de bewijslast voor het OM te verlagen en de drempel voor slachtoffers om aangifte te doen weg te nemen.

[0:57:50] Hoe beoordeelt de minister deze voorgestelde wijziging in het licht van de vervolgingspraktijk?

[0:57:55] Daarnaast vraag ik de minister welke mogelijkheden hij ziet om financiële en digitale opsporing van mensenhandel te versterken.

[0:58:01] En hoe voorkomen we dat de bewijsvoering te zwaar afhankelijk wordt van verklaringen van slachtoffers?

[0:58:07] Welke aanknopingspunten mogen ketenpartners gebruiken om ambtshalve over te gaan tot vervolging?

[0:58:14] De herziende richtlijn vraagt ook aandacht voor de bijzondere kwetsbaarheid van vrouwen en meisjes.

[0:58:19] Dat raakt aan een bredere vraag die ik eerder heb gesteld.

[0:58:22] Hoe kijken wij als samenleving naar vrouwen?

[0:58:24] Terwijl men spreekt over gelijkwaardigheid en zelfbeschikking... bestaat er tegelijkertijd een omvangrijke commerciële markt in ons land... waarin vooral het vrouwelijk lichaam centraal staat.

[0:58:35] Artikel 28 van de richtlijn stelt preventie- en vraagreductiemaatregelen aan de orde... en benoemde inzet van specifiek opgezette bewustwordingscampagnes.

[0:58:48] Hoe vertaalt de minister de aandacht voor discriminatie op grond van geslacht...

[0:58:51] naar het Nederlandse preventiebeleid.

[0:58:54] En hoe rijmt dit met de in het coalitieakkoord benoemde destigmatiseringsaanpak van sekswerk?

[0:58:59] Er wordt daarbij ook kritisch gekeken naar maatschappelijke praktijken die de vraag naar seksuele diensten stimuleren.

[0:59:06] Voorzitter, de SP waakt tevoren deze implementatiewet tot een papieren tijgerverwort.

[0:59:11] Als we kijken naar de prostitutiepraktijk in Nederland, verwacht ik van de minister een kritische houding.

[0:59:17] Ja, mensenhandel en gedwongen prostitue zijn al strafbaar, maar hoe vaak worden er vrouwen onvrijwillig aangeboden op plekken waarvan het publiek meent dat ze dit vrijwillig doen?

[0:59:27] Kan de minister aangeven hoe deze implementatiewet bijdraagt aan beter zicht op de omstandigheden waaronder de vrouwe daadwerkelijk in de prostituutie terecht komen?

[0:59:36] ...gaat hij de handhavingsaanpak van onvrijwillige prostitutie versterken.

[0:59:40] Het is van belang dat vrouwen die uit de prostitue willen stappen... ...daar ook de hulp en middelen voor krijgen die daarvoor nodig zijn.

[0:59:47] Is er minstens voornemens de middellen en zichtbaarheid... ...voor uitstaporganisaties te verhogen.

[0:59:54] Seksuele uitbuiting beperkt zich niet tot vergunde bedrijven.

[0:59:57] Ook thuisprostituties, escort- en

[1:00:00] online platforms stellen politie en hulpverlening voor grote uitdagingen.

[1:00:04] Hoe intensiveert de minister de handhaving van deze

[1:00:07] Met name jongvolwassenen bewinnen zich steeds vaker op online platforms waar ze tegen betaling seksuele content verkopen.

[1:00:16] Deze leeftijdscategorie is bijzonder kwetsbaar voor misbruik.

[1:00:20] Het is immers lastig te controleren of deze content vrijwillig verschijnt.

[1:00:24] Daarom heb ik samen met collega Faber een amendement ingediend ter verhoging van de minimumleeftijd voor prostitutie van 18 naar 21 jaar.

[1:00:32] Ik ben mij ervan bewust dat het kabinet deze maatregel ook heeft benoemd in het coalitieakkoord, maar een wetsvoorstel moet nog opgesteld worden.

[1:00:39] We kunnen dat nu regelen, dus ik verwacht steun van tenminste de coalitIEpartijen.

[1:00:44] Als we het hebben over online uitbuiting, dan verdient ook de pornoindustrie nadrukkelijk aandacht.

[1:00:49] Online platforms kunnen worden gebruikt om slachtoffers te ronselen, onder druk te zetten en het misbruik tentoont te stellen.

[1:00:56] Beelden die niet eenvoudig te verwijderen zijn zodra ze eenmaal digitaal circuleren.

[1:01:01] Zeker niet wanneer er onder druk een contract getekend is waarbij de producent eigenaar is van de beelden.

[1:01:08] Slachtoffer ervaren levenslange reputatieschade en de producente komt ermee weg.

[1:01:12] Op welke wijze krijgt de bestrijding van mensenhandel via online platforms en de porno-industrie vorm?

[1:01:19] Welke verantwoordelijkheid dragen platforms wanneer zij verdienen aan materiaal dat onder dwang tot stand is gekomen?

[1:01:25] En hoe geeft het kabinet uitvoering aan de Europese verplichting om de vraag terug te dringen die uitbuiting bevordert?

[1:01:33] Tot slot vraag ik de aandacht voor een ander in het oog springend onderdeel van deze implementatiewet.

[1:01:37] De expliciete vermelding van uitbuiting bij draagmoederschap als vorm van mensenhandel.

[1:01:43] De miljoenenindustrie achter draagmooderschapstrajecten draait ook in Nederland.

[1:01:49] Via oneigenlijke procedures maken Nederlandse wensouders gebruik van binnenlandse en buitenlandse draagmoeders, waarbij slechts één belang voorop staat, de zelfbeschikking van volwassenen.

[1:02:00] Het belang van het kind schuiven we gemakshalver tezijde, ondanks verschillende internationale verdragen die dit belang moeten waarborgen.

[1:02:07] Deze implementatiewet regelt dus verbod op uitbuiting van draag moederschap.

[1:02:12] Tegelijkertijd wil het kabinet met de wet kind-draagmoederschap en afstamming draagmoedschap verder juridisch regelen.

[1:02:20] Dat de scheidslijnen flinterdun zijn blijkt nu al uit de praktijk.

[1:02:24] De vrees bij experts bestaat dat met het reguleren van draagmooderschap die grens nog minder zichtbaar wordt.

[1:02:31] Het voorstel beschrijft financiële afhankelijkheid, familiale druk of misleiding als signalen voor uitbuiting bij draagmoederschap.

[1:02:38] Maar hoe bewijst het OM dat hier sprake van is wanneer vooraf een overeenkomst is gesloten?

[1:02:44] Welke omstandigheden zijn voldoende om het oogmerk van uitbuitting aan te tonen?

[1:02:49] En wanneers zijn wensouders strafrechtelijk verantwoordelijk als ze concrete aanwijzingen vooruitbuiting negeren?

[1:02:56] Deelt de minister de mening dat het gebruik van de procedures die thans worden gebruikt voor de erkenning van het kind uit een draagmoeder onderdeel zijn van de strafbepalingen uit deze richtlijn, bijvoorbeeld door oneigenlijk gebruik aan de adoptieprocedure?

[1:03:10] En hoe waarborgt de minister bescherming die artikel 1 lid 2 van boek 1 uit het burgerlijk wetboek biedt tegen persoonlijke dienstbaarheden?

[1:03:18] Samen met collega Faber heb ik een amendement ingediend dat ook commerciële activiteiten rond draagmoederschap tussen particulieren onder het strafrechtelijke verbod brengt.

[1:03:27] In het huidige voorstel wordt enkel commercieel draagmeerderschap waarbij een tussenpersoon betrokken is strafbaar gesteld.

[1:03:33] Hoe ziet de minister toe op de handhaving hiervan?

[1:03:36] En welke maatregelen treft de minister om organisaties die zich nu bezighouden met commerciële draagmoederschapstrajecten te beletten in hun werkzaamheden?

[1:03:45] Ziet hij een verbod op deze organisatie als oplossing?

[1:03:49] Het voorstel spreekt over het verschil tussen commerciële vergoeding en een onkostenvergoeding.

[1:03:53] Hoe wordt dit onderscheid gemaakt?

[1:03:55] Hoe vindt de controle plaats?

[1:03:57] Enkel op basis van de contract of in de verdiepend onderzoek plaats.

[1:04:01] Voorzitter, voorafgaande toestemming die vastgelegd is in een contract biedt geen garantie dat gevoelens en omstandigheden gedurende een zwangerschap overhandig blijven.

[1:04:11] Er is inmiddels binnenlandse en buitenlandse jurisprudentie beschikbaar waaruit blijkt dat draagmoeders achteraf spijt krijgen van te afstaan en hun kindje willen behouden.

[1:04:20] Hoe waarboogt het kabinet dat een draag moeder werkelijk vrijblijft om op eerdere afspraken terug te komen?

[1:04:26] Hoe draagt dit wetverstel daaraan bij?

[1:04:28] En hoe wordt voorkomen dat voorafgaande contractuele vastlegging in de praktijk het herkennen van uitbuiting bemoeilijkt?

[1:04:36] draagt de voorgenomen regulering van deze praktijk niet juist bij aan het verzwakken van de positie van deze moeders.

[1:04:43] Voorzitter, het implementatievoorstel dat voor ligt, merkt uitbuiting bij draagmoederschap uitdrukkelijk aan als mensenhandel.

[1:04:50] Tegelijkertijd werkt het kabinet aan wetgeving die draag moederschappen in Nederland verder juridisch regelt.

[1:04:55] Hoe denkt de minister dat deze twee ontwikkelingen zich tot elkaar verhouden?

[1:05:00] Is de minister ervan overtuigd dat de voorgestelde Nederlandse regeling stand houdt

[1:05:04] wanneer ze aan het Europese recht en internationale verdragen wordt getoetst.

[1:05:08] Deze richtlijn verbiedt draagmoederschap niet als zodanig, maar dat ontslaat het kabinet niet van de verplichting om uitbuiting daadwerkelijk te voorkomen en te bestrijden.

[1:05:18] Een vooraf goedgekeurde overeenkomst mag daarbij geen obstakel vormen voor de opsporing en vervolging.

[1:05:23] De Nationaal Rapporteur Menshandel waarschuwde er al eerder voor dat het reguleren van draagmoederschap uiteindelijk ook kan leiden tot het regulieren van uitbuiting, vanwege de redelijke vergoeding die als stimulans kan dienen om een draag moeder over te halen.

[1:05:39] Ook waarschuwt de Nationale Rapporteur voor het schenden van de lichamelijke integriteit die onvoldoende wordt beschermd.

[1:05:45] Ik vraag de minister daarom beide wetsvoorstellen uitdrukkelijk in samenhang te beoordelen.

[1:05:50] Leidt deze implementatiewet tot een ander oordeel van dit kabinet ten aanzien van de voorgenomen regulering?

[1:05:57] Ook internationaal worden indringere vragen gesteld over draagmoederschap.

[1:06:00] Zo pleit speciaal rapporteur in zaken geweld tegen vrouwen en meisjes in haar rapport uit 2025 voor een internationaal verbod op draag moederschapp omdat het risico op uitbuiting zo groot is.

[1:06:13] Ook verschillende Europese landen zoals Frankrijk, Duitsland, Spanje en Italië kennen verregaande beperkingen.

[1:06:20] Waar Nederland op andere dossiers graag voorop loopt, als het gaat om de bescherming van mensenrechten, kiest Nederland hiervoor verdere regulering van een kwalijke praktijk.

[1:06:29] Kan de minister inzichtelijk maken hoe andere Europese lidstaten de richtlijn hebben geïmplementeerd?

[1:06:34] En waarom verschilt de Nederlandse aanpak zoveel van de Duitse, Franse, Spaanse of Italiaanse?

[1:06:40] is dit kabinet er niet alles aan gelegen om alle risico's op mensenhandel tegen te gaan.

[1:06:45] Voorzitter, dit wetvoorstel gaat wat de SGP betreft over meer dan enkele het implementeren van een Europese richtlijn.

[1:06:52] Het biedt ook aanleiding om kritisch te kijken naar de omstandigheden waarin uitbuiting ontstaat.

[1:06:58] Soms zijn die scheidslijnen flinterdun.

[1:07:01] Dank u, voorzitter.

[1:07:04] Dank je wel.

[1:07:05] Dan geef ik het woord aan de heer Thijs van der Brink.

[1:07:10] Dank u wel, mevrouw de voorzitter.

[1:07:12] Mensenhandel is een hardnekkige en zeer kwalijke vorm van criminaliteit.

[1:07:16] Mensenen worden gereduceerd tot een verdienmodel op allerlei verschillende manieren, van arbeidsuitbuiting tot aan seksuele uitbuiting.

[1:07:23] Kwetsbare slachtoffers worden heel gericht getarget door criminelen die steeds internationaler en digitaler opereren.

[1:07:29] Daarom is het extra belangrijk dat mensenhandel niet alleen op nationaal niveau wordt aangepakt en tegengegaan, maar juist ook op Europees niveau.

[1:07:36] Criminelenetwerken houden helaas niet op bij de grens.

[1:07:39] Dus alleen op Europeesch niveau kunnen we de hardnekkige criminele netwerken in beeld krijgen en kwetsbare slachtoffers beter beschermen.

[1:07:46] Daarom is het een goede stap dat we vandaag de implementatiewet bespreken van de Europese richtlijn ter voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers.

[1:07:55] We lezen in de memorie van toelichting dat op veel onderdelen de nationale wetgeving al voldoet aan de Europse richtlijnen.

[1:08:01] Dat is een goed teken, want dat betekent dat we een stevige aanpak hebben in het tegengaan van mensen handel, maar daarmee zijn we er nog lang niet.

[1:08:07] CDA wil namelijk een harde aanpak van criminele netwerken en een hele goede slachtofferbescherming.

[1:08:12] Dat houdt in dat er veilige opvang beschikbaar is, dat er goede begeleiding is en nieuwe manieren worden toegepast om crimineel netwerk digitaal in beeld te brengen.

[1:08:21] Daarom allereerst de vraag aan de minister hoe het op dit moment de samenwerking verloopt met andere Europese lidstaten in de aanpak voor mensenhandel.

[1:08:27] En ook op welke manier wordt die aanbak verbeterd na de implementatie van deze richtlijn?

[1:08:33] In hoeverre zijn de mogelijkheden tot informatiedeling en uitwisseling toereikend?

[1:08:37] Werken politieteams uit verschillende lidstaten samen?

[1:08:40] En wordt voorkomen dat slachtoffers uit het zicht raken in andere lidstoten?

[1:08:45] De Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld heeft eerder geadviseerd om met voldoende mogelijkheden te komen voor gegevensuitwisseling.

[1:08:52] Melden bij Comentia gebeurt nu namelijk te vaak anoniem, maar liefst 605 keer in 2023 omdat professionals bang zijn voor de AVG.

[1:09:01] Anonieme meldingen tellen niet mee omdat het kan gaan om dubbeltellingen.

[1:09:05] Maar dat gaat dus ten koste van het inzichtelijk maken van de omvang van slachtoffers van mensenhandel.

[1:09:10] Als je die 605 meldingen wel mee zou tellen in 2023, was je uitgekomen op 1473 in plaats van 868.

[1:09:17] Dat maakt nogal uit.

[1:09:19] Wat heeft de minister met die aanbeveling gedaan en met welke verbeteringen gaat hij komen?

[1:09:25] Voorzitter, de implementatiewet die we vandaag bespreken zorgt ervoor dat verschillende vormen van uitbuiting worden opgenomen in onze wetgeving.

[1:09:31] Bijvoorbeeld uitbuitting via gedwongen huwelijken, via draagmoederschap en illegale adoptie.

[1:09:36] Deze vallen nu ook al onder de rijkwijten van de strafbaarstelling van mensenhandel.

[1:09:40] Verwacht de minister verbetering in het tegengaan van dergelijke vorming van uitbuiting of wordt het gemakkelijker deze vorm van uitboiting op te sporen?

[1:09:47] Mijn fractie hoopt wel dat deze uitbreiding van vormen niet leidt tot minder opsporing van seksuele uitbuiting.

[1:09:53] Ik kan de minister bevestigen dat deze in de wetstekst niet leiden tot de verschuiving van de aandacht in de opsporingen.

[1:09:59] Voor het CDA is het belangrijk

[1:10:00] dat de implementatie niets afdoet aan de aanpak van seksuele uitbuiting en bescherming van slachtoffers van seksiëel geweld.

[1:10:07] Integendeel, wij believen dat daar meer aandacht aan wordt besteed dan minder.

[1:10:11] Voorzitter, dan wat vragen over de inhoud van de wet.

[1:10:13] Allereerst enkele juridische vragen.

[1:10:14] De implementatiedeadline van de herzieningsrichtlijn is verstreken, 15 juli 2026.

[1:10:19] Vorige gesprek had het er ook over.

[1:10:21] Welke consequenties heeft dit voor Nederland?

[1:10:23] En liggen andere Europese lidstaten meer op schema?

[1:10:26] Dankzij deze implementatiewet wordt de opzomming van vormen van uitbreiding uit artikel 273f van het wetboek van strafrecht geëxpliciteerd.

[1:10:34] Hoe verhoudt deze aanpassing zit tot de wet modernisering en uitbreidingsstrafbestelling mensenhandel die nog bij de Eerste Kamer ligt?

[1:10:41] Met die wet wordt het huidige artikel273f juist overzichtelijker gemaakt.

[1:10:45] Hoe voorkomen we dat de juridische werkelijkheid weer ingewikkelder wordt?

[1:10:49] Daarnaast zijn we benieuwd of de minister al begonnen is met het bekender maken van het non-punishment-beginsel bij de handhavende autoriteiten.

[1:10:55] Mensen die onder dwang van een uitbuiter strafbare feiten plegen, zijn niet strafbaar.

[1:10:59] Dat beginsel wordt wettelijk verankerd als de Eerste Kamer met het wetsvoorstel over de modernisering van de strafbaarstelling van mensenhandel instemt.

[1:11:07] Hoe staat het met het bekenner maken daarvan?

[1:11:11] De minister heeft aangegeven zich te willen inzetten voor het vergroten van de meldings- en aangiftebereidheid en dat daarvoor verschillende acties worden verricht.

[1:11:17] Kan hij daar al meer over zeggen?

[1:11:19] Zijn er al concrete resultaten geboekt?

[1:11:22] De minister hebt voorgekozen om deze wet niet te implementeren voor het Caribisch deel van het Koninkrijk, omdat dat tot vertraging zou leiden.

[1:11:28] Graag horen we van de minister wat hij gaat doen om ook in dat deel Nederland de aanpak van mensenhandel te verstevigen en slachtoffers te beschermen.

[1:11:35] Ik zei het al, criminelen houden zich niet aan gemeenten, provincie, lands of zelfs continentsgrenzen.

[1:11:41] In de richtlijn is voorgesteld dat één of meer verwijgingmechanismes moeten worden ingesteld, waardoor een lidstaat kan zorgen voor detectie en identificatie van slachtoffers van mensenhandel.

[1:11:51] Wie bepaalt dat iemand slachtoffer is?

[1:11:53] Welke informatie mag worden gedeeld?

[1:11:55] En wat gebeurt er nadat het is vastgesteld dat de sprake is van mensenhandel?

[1:11:59] Via het verwijgingmechanisme kunnen de slachtoffsers naar passende zorg en opvang worden verwezen.

[1:12:04] Voor de zomer schreef de minister dat samen met Comentia wordt verkend hoe dit uitwerking krijgt voordat deze Europese richtlijn zou ingaan.

[1:12:11] Die implementatiedeadline is inmiddels verstreken, kan de minister hier al meer over zeggen.

[1:12:15] Hoe heeft hij het verwysingsmechanismen vormgegeven en staat het mechanisme ook in verband met de opvanketen van slachtovers?

[1:12:21] We begrijpen dat sinds 18 juni van dit jaar het Centraal Informatiepunt is gelanceerd, werkt dat naar behoren en weten de slachtoffers de weg daarnaartoe te vinden.

[1:12:31] Over opvang gesproken, er zijn te weinig opvangsplekken voor het aantal slachtoffsers.

[1:12:35] We lezen in de voortgangsrapportage dat de minister nog bezig is met verkennen, uitwerken en ontwikkelen van een nieuw opvangelandschap.

[1:12:42] Wat zijn de concrete ambities van de minister?

[1:12:44] Wanneer kunnen we verwachten dat de opvanging wel op orde is?

[1:12:47] De CDA-fractie ziet hier graag meer tempo in.

[1:12:49] Elk slachtof dat niet wordt opgevangen

[1:12:51] Terwijl dat hem of haar wel zou helpen om uit de ellende te komen, is er één teveel.

[1:12:56] Voorzitter, we hebben in deze Kamer al vaker over het actieplan Samen tegen Mensenhandel gesproken.

[1:13:00] Met als doel het aantal slachtoffers van mensenhandel in Nederland naar beneden te brengen door de samenwerking tussen ketenpartners te verbeteren en professionaliseren.

[1:13:08] Net voor de zomer ontvingen we de halfjaarlijkse voortgangsbrief.

[1:13:11] We lazen over het Fieldlab klantenaanpak en hun landelijke actiedag.

[1:13:14] Tijdens deze dag zijn op diverse platforms na inzet van logprofielen honderden chats gevoerd met potentiële klanten.

[1:13:21] De minister onderzoekt of het haalbaar is om later dit jaar opnieuw zo'n dag te organiseren omdat het succesvol is gebleken.

[1:13:26] Gaat hij dat inderdaad doen?

[1:13:28] En wat is daarvoor nodig?

[1:13:29] Wanneer krijgen we de uitsluitsel over?

[1:13:32] Voorzitter, als we het hebben over complexe strafzaken waar mensenhandel vaak onder valt, hebben we het vaak ook over de capaciteitsproblemen bij onder andere de politie.

[1:13:39] Nu lezen we dat vanaf 2020 extra gelden beschikbaar zijn gekomen voor de werving van medewerkers en dat deze inmiddels allemaal zijn geworven.

[1:13:46] Welke concrete resultaten zijn te verwachten dankzij deze extra medewerkers?

[1:13:51] Zijn er nu nog steeds tekorten op het gebied van de aanpak van mensenhandelen en hoe zit dat bij het Openbaar Ministerie en de rechtspraak?

[1:13:58] Tot slot, de minister heeft besloten dat hij zelf Nationaal Coördinator Mensenhandel is.

[1:14:02] De richtlijn verplicht ieder land zo'n coördinatoren te hebben.

[1:14:05] De CDA-fractie gunt hem die titel en job, maar vindt dat die titelen wel verplichten met zich meebrengt.

[1:14:09] Dat betekent dat u echt aan de bak moet en zich tot het uiterste moet inspannen om mensenhandel en uitbuiting terug te dringen.

[1:14:15] Eerlijk gezegd, hadden wij het ook niet erg gevonden als u een onafhankelijk iemand had aangesteld als coördinator?

[1:14:19] Vreemde ogen dwingen soms immers.

[1:14:22] Maar goed, dat zou misschien ook weer tot meer bureaucratie hebben geleid en daar willen we vanaf.

[1:14:26] Dus akkoord dat u deze functie gaat vervullen, maar neem hem serieus alsjeblieft.

[1:14:30] Onze vraag, hoe gaat u die functies concreet invullen?

[1:14:33] Wat zijn uw doelen als coördinator Menshandel en wat ziet u als uw verantwoordelijkheid?

[1:14:37] Heeft u doorzettingsmacht ten opzichte van andere ministeries bijvoorbeeld?

[1:14:42] Veel succes in deze nieuwe rol, want dat betekent dat mensen die nu nog onder duistere omstandigheden worden uitgebuit weer vrije mensen worden

[1:14:48] die in vrijheid en veiligheid een menswaardig leven kunnen leiden.

[1:14:52] Ik dank u wel.

[1:14:54] Dank u wel, mevrouw Faber.

[1:14:56] Ja, dank u voorzitter.

[1:14:57] Een vraag aan meneer Van der Brink.

[1:14:59] Hij heeft het over harde aanpak van criminele netwerken in zaken mensenhandel.

[1:15:04] Maar hoe staat hij dan in het amendement, wat is ook mede ingediend door de SGP... en door mijzelf als persoon, betreffende de drempel...

[1:15:14] te verlagen om eerder tot de veroordeling te komen van mensenhandel.

[1:15:21] Ik heb tot het moment niet scherp op het netverlies.

[1:15:23] Ik wacht de appreciatie van de minister af, maar ik zal daar met sympathie naar kijken.

[1:15:28] U heeft ook een interruptief van de heer Verkuijlen.

[1:15:31] Ja, dank voorzitter en dank ook voor de bijdrage van de Heer Van der Brink.

[1:15:36] U zei in uw betoog dat de bewijslast met het nieuwe artikel is vereenvoudigd.

[1:15:41] Nou heb ik nog eens even gekeken wat is nou de oogst geweest en dat was toch, we hebben ernstige benadeling toegepast waardoor je arbeidsuitbuiting, dat ligt een iets lagere drempel.

[1:15:51] Maar ik ben wel benieuwd wat hij dan ziet en dat licht ook in de lijn van wat mevrouw Faber net zei.

[1:15:57] Is die bewijslast nu inderdaad zo vereenvoudigd?

[1:16:00] Is het nu zo dat die opsporingsdiensten eenvoudiger tot bewijs komen?

[1:16:05] Dank u.

[1:16:06] Dat is onze indruk op grond van hetgeen hier voor ligt.

[1:16:10] Maar als het eenvoudiger kan en beter kan, dan staan wij daar voor open.

[1:16:16] Oké, dank u wel.

[1:16:17] Dan geef ik het woord aan mevrouw Abdi.

[1:16:20] Dank voorzitter.

[1:16:21] We hebben het hier over mensenhandel.

[1:16:23] Een van de meest ernstige en mensonterende misdrijven die we kennen.

[1:16:27] Dat er hard tegen opgetreden moet worden is evident.

[1:16:30] Om wat beter mogelijk te maken hebben we hier in de Tweede Kamer niet al te lang geleden, zoals genoemd door meerdere collega's,

[1:16:34] al de Wet Modernisering en Uitbreiding Strafbestelling Mensenhandel aangenomen.

[1:16:38] Dat ligt nu dus bij de Eerste Kamer.

[1:16:41] Die wet was de grote herziening van het mensenhandelartikel in ons strafrecht.

[1:16:45] Waar we het nu over hebben, is de wet waarmee de gewijzigde EU-richtlijn mensenhandels in ons stafrecht wordt opgenomen.

[1:16:51] Het daarin opnemen van specifieke vormen van uitbuiting kan een nuttige verduidelijking zijn.

[1:16:56] En dat ook het misbruik maken van de slachtoffer van mensenhandelen wordt uitgebreid, is prima.

[1:17:01] Maar in de uitbreiding van rechtsmacht kunnen wij ook ons als fractie vinden.

[1:17:04] Kortom, deze implementatiewet kan op de steun van mijn fractie rekenen.

[1:17:07] Dat neemt niet weg dat we ook nog wat opmerkingen en kritische vragen hebben over hoe het nog beter kan.

[1:17:12] Laat ik beginnen met wat in de wet aan ons strafweg wordt toevoegd.

[1:17:15] Namelijk gedwongen huwelijk, illegale adoptie en draagmoederschap.

[1:17:19] Voor een deel gaat het om zich al strafbaar feiten.

[1:17:21] Het wetvoorstel voegt daar specifiek het element van uitbuiting aan toe.

[1:17:25] De vraag is wanneer er niet alleen sprake is van iemand te dwingen te trouwen of illegaal adoptie of verdraagmoederschap, maar ook nog een uitbuiting van die persoon.

[1:17:32] In de stukken bij dit wetvoorstel worden er wel voorbeelden van genoemd, maar summeer.

[1:17:36] Dat geldt ook voor de nieuwe strafwaarstelling van het gebruikmaken van alle diensten, niet alleen seksuele, van de slachtoffer mensenhandel.

[1:17:42] Ook hier zijn de toelichting en voorbeelen summeerd.

[1:17:45] De Nationale Rapporteur Mensenhandel wijst er dan terecht op dat om de rechtsspraak meer houvast te bieden, het nodig is om deze vorm van mensenhandel nader te duiden.

[1:17:54] Kan de minister daarop ingaan?

[1:17:56] En als het nodig mag, wat mij betreft, ook in een brief.

[1:17:59] Dan de non-punishment-beginsel.

[1:18:01] Dat onderwerp speelde al bij de wet moderniserende uit bij een strafverstelling mensenhandel en blijft heel erg actueel.

[1:18:07] Want door nu het voorliggende wetsvoorstel gaat het beginsel van het niet bestraffen van slachtoffers mensenhandelen ook gelden voor administratieve en bestuurlijke boetes.

[1:18:15] Dus niet alleen geen strafrechtelijke sancties als slachtofen ontdekt worden gedwongen, maar ook bij bestuurlijk overtreding verband met prostitutie, zwartwerken, et cetera.

[1:18:24] Ook de minister wil niet dat personen die als slachtoffer tot dit soort overtredingen worden aangezet daarvoor gestraft gaan worden.

[1:18:31] De vraag is echter of dit deel van het non-punishment beginsel wel genoeg doordrongen is tot alle bestuursorganen.

[1:18:38] De minister zegt toe met de relevante partijen in gesprek te gaan over het toepassen van een non- punishment beginsel.

[1:18:43] Maar met de Nationale Rapporteur vraag ik me af of dat genoegen is.

[1:18:46] Worden instanties die boetes kunnen opleggen, denk aan gemeentes, de arbeidsinspectie, de Belastingdienst, daarmee doordronken van een Non-Punishment Beginsel?

[1:18:54] In de Algemene Wet Bestuurzeg is al bepaald dat bestuursorganen geen boetes mogen opleggen voor overtredingen die niet aan de overtreder kunnen worden verweten.

[1:19:02] Ik heb geen zicht hoe vaak bestuurgaren dan nu toe onterecht boetes aan slachtoffers van mensenhandel geven.

[1:19:08] Daarvan heeft de minister gezegd het gaan monitoren.

[1:19:11] Is dat gebeurd?

[1:19:12] En is het daarnaast, analoog aan strafrecht, een aanvulling van de ABB met de non-pensione beginsel slachtoffs van menshandel toch niet nuttig?

[1:19:20] Dan wil ik graag iets zeggen over de slachtoffers.

[1:19:23] Te beginnen met een nationaal verwijsmechanisme voor slachtoffsers.

[1:19:26] Het wetvoorstel kent daarvoor wel juridische grondslag, maar het NVM zelf moet nog ingericht worden.

[1:19:31] Ik sluit me daarmee ook aan bij de vraag van collega Bikker.

[1:19:33] Want Comencia moet om slachtofers in contact te kunnen brengen met passende opvang, zorg, bescherming en ondersteuning...

[1:19:38] wel signalen gegeven als slachtoffers van alle betrokken instanties kunnen ontvangen en verwerken.

[1:19:44] Daarom vragen commensen om een wettelijke verankering van hun taken binnen de NVM en een duidelijk grondslag voor gegevens- en regeeswerking.

[1:19:50] Kan de minister hierop ingaan?

[1:19:52] De richtlijn stelt eisen aan het vaststellen van slachtofschap van mensenholmen.

[1:19:56] Volgens de minister voldoet Nederland daaraan.

[1:19:58] Volgst de Nationale Rapporteur niet.

[1:20:00] En ik wil niet in een soort juridische welisnietische discussie belanden,

[1:20:04] Maar het wringt wel voor mij de schoen als het gaat om het loskoppelen van de slachtofferschap aan het meewerken aan de vervolging van de mensenhandelaar.

[1:20:12] De strikte koppeling tussen een verblijfstitel en een strafrechtelijke opsporingsverzoek vind ik ongewenst.

[1:20:17] Het uitgangspunt bij de bescherming en opvang van slachtoffs moet de humanitaire overweging zijn en hoe aannemelijk het slachtofschap is.

[1:20:24] Er wordt nog steeds verkend hoe vanuit de zorgtermijn een partij kan worden aangewezen die ook de geringste aanwijzing van mensenhandel kan vaststellen en de vertrekplicht van de vreemdeling kan opschorten.

[1:20:34] En er wordt nagedacht over onafhankelijk commissie die buiten het strafrechtstraject om het slachtofferschap kan vaststellen.

[1:20:39] Maar dit horen wij al jaren.

[1:20:41] Wat is de stand van zaken en wil de minister ook hier actie opnemen?

[1:20:44] Ik sluit me ook aan bij de vragen van een collega van de CDA als het gaat om te weinig opvangplekken, omdat de minister daarop in kan gaan wat daarvoor mogelijk is.

[1:20:52] En tot slot, voorzitter.

[1:20:54] Slachtoffers van mensenhandel, het is een stille pandemie.

[1:20:56] Bij heel veel misdrijven zien we dat mensen eigenlijk veel meer eerder in beeld komen... omdat ze overlast veroorzaken, zichtbaar in de samenleving, meer geluid maken.

[1:21:05] Maar juist als het gaat om slachtoffer-mensenhandel zien we deze mensen in stilte leiden.

[1:21:09] En het gaat vaak om veel vrouwen.

[1:21:11] Vrouwen die, als ze überhaupt bewust zijn van hoe het overkomen is...

[1:21:14] Twijfel om hulp te zoeken, omdat het consequentie heeft voor de mensen om hen heen, of consequenties heeft voor hun kinderen, of consequence heeft voor familie die afhankelijker van zijn.

[1:21:22] En in voorgaande spreek zat heel veel over een soort duisternis of enge mannen die erachter zitten.

[1:21:28] De realiteit is veel diffuser.

[1:21:30] Heel veel slachtoffers van mensenhandel zijn ook mensen die eigenlijk zouden weten en zouden moeten weten.

[1:21:35] Die worden ingezet terwijl ze eigenlijk uitgebuit worden.

[1:21:38] Ik denk aan allerlei mensen die hand- en spandiensten voor schoonmaken.

[1:21:42] Denk aan de zaak die eerder speelde in Seen van Stars, waar schoonmakers ook werden uitgebuit.

[1:21:47] Er zijn zoveel gevallen van mensenhandel, waar als samenleving eigenlijk beter zou moeten weten, juist omdat slachtoffers niet in positie zijn om hulp te kunnen vragen.

[1:21:56] Dus mijn vraag is ook aan de minister.

[1:21:58] Zelfs als we het goed geregeld hebben in de wet, welke cultuuromslag gaan wij nu aanjagen om mogelijk te maken dat deze slachtoffs wel geholpen worden?

[1:22:06] En dat er bewustwording komt, ook in de Nederlandse samenlevening,

[1:22:08] ...over hoe wijdverbreid mensenhandel is.

[1:22:10] En je zou zelfs kunnen zeggen een onderdeel van onze economie.

[1:22:13] Dus ik zou graag een minister willen vragen... ...net zoals we eerder het hebben gedaan met slachtoffers van intieme terreur... ...waarbij de samenlezen wijzen op dit zijn de rode vlaggen.

[1:22:21] Welke stappen kunnen wij ondernemen om die zichtbaarheid...

[1:22:24] Als het gaat om slachtoffer-mensenhandel, of het nou is om arbeidsuitbuiten, of er is om seksuele uitbuiten.

[1:22:29] Of is zoals terecht de heer Verkuijlen ook wijs op criminele uitbuiting.

[1:22:32] We bewust zijn ook als samenleving, waar kunnen we terecht als we vermoedens hebben dat er sprake is van uitbuitting.

[1:22:37] Ook hier hoor ik graag van de minister iets meer over.

[1:22:39] En tot slot, voorzitter, ben ik ook benieuwd hoe vaak de minister eigenlijk zit met de politie, met het openbaar ministerie, om te kijken hoe we die aanpak van mensenhandel veel gericht en veel beter kunnen aanpakken.

[1:22:50] Dus met andere woorden, hoe vaak is dit een prioriteit?

[1:22:52] Kan de minister daarop ingaan?

[1:22:53] Dank u.

[1:22:57] Dank u wel.

[1:22:58] Dan wil ik graag het voorzitsschap overdragen aan mevrouw Faber, zodat ik mijn inbreng kan doen.

[1:23:04] Ja, dank u wel, het woord is gelijk aan u voor uw inbreg.

[1:23:08] Dank u, voorzitter.

[1:23:10] Voorzitter, mensenhandel gebeurt dichter bij huis dan dat we soms denken.

[1:23:14] Een meisje dat online wordt geronseld, een arbeidsimmigrant die zijn baan en zijn woning dreigt te verliezen als hij zijn mond opendoet.

[1:23:21] Een vrouw die binnen haar huwelijk wordt uitgebuit en steeds minder over haar eigen leven te zeggen heeft.

[1:23:26] En lang niet altijd herkennen we dit op tijd.

[1:23:29] De manier waarop mensen worden geronseld en uitgebreid verandert voortdurend.

[1:23:33] Het criminele circuit leert snel.

[1:23:36] Dus moeten wij dat ook doen.

[1:23:37] Daarom is het goed dat we vandaag spreken over de implementatie van de Europese richtlijn tegen mensenhandel.

[1:23:43] Maar met alleen een wetswijziging zijn we er niet.

[1:23:45] We moeten mensen eerder in beeld krijgen, zorgen dat zij de juiste hulp krijgen en voorkomen dat ze ergens onderweg uit beeld verdwijnen.

[1:23:53] Mensenhandel verplaatst zich steeds meer online.

[1:23:58] Ronselen via social media kan heel klein beginnen.

[1:24:01] Een berichtje op Snapchat, een compliment onder een Instagramfoto of de belofte van snel geld.

[1:24:07] En voor je het weet kunnen jongeren terechtkomen in seksuele of criminele uitbuiting.

[1:24:12] Uit onderzoek van de Nationaal Rapporteur blijkt dat bij binnenlandse seksuele uitbuiting van minderjarigen in bijna acht op de tien gevallen het eerste contact online werd gelegd.

[1:24:23] Een meisje denkt dat iemand echt in haar geïnteresseerd is.

[1:24:26] Jongeren worden steeds verder een crimineel netwerk ingetrokken.

[1:24:29] En dat gebeurt gewoon op de telefoon die ze iedere dag in hun hand hebben.

[1:24:34] We moeten dus eerder herkennen wanneer het misgaat.

[1:24:37] Als we pas in actie komen wanneers jongeren al diep zijn in het netwerk, zijn we te laat.

[1:24:42] Voorzitter, een aantal vragen hierover aan de minister.

[1:24:46] Waar schiet onze huidige aanpak van online rondstelling voor mensenhandel nog tekort?

[1:24:51] Heeft de politie voldoende capaciteit, expertise en instrumenten om online signalen vroegtijdig te herkennen en in te grijpen?

[1:24:57] En welke concrete verbeteringen gaat de minister doorvoeren?

[1:25:01] En kan de minister concreet maken welke interventies aantoonbaar effectief zijn om te voorkomen dat jongere slachtoffer of dader van mensenhandel worden?

[1:25:10] En als die kennis er onvoldoende is, hoe zorgt hij ervoor dat we sneller weten wat werkt en effectieve interventie vervolgens landelijk worden opgeschaald?

[1:25:19] Voorzitter.

[1:25:20] Passende opvang, bescherming en zorg voor slachtoffers is cruciaal.

[1:25:26] Comensa speelt hier een belangrijke rol bij.

[1:25:28] Dat hebben ook al een aantal andere collega's van mij ook aangegeven.

[1:25:31] Maar in de praktijk loopt het nog te vaak vast op iets heel bazaals.

[1:25:36] Welke informatie mag je met elkaar delen?

[1:25:38] Politie, gemeenten, zorgorganisaties en andere organisaties weten niet altijd welke gegevens...

[1:25:45] zijn wel of niet met commensen mogen delen en op welke grondslag.

[1:25:50] Daardoor kan een signaal worden gemist, iemand niet worden doorverwezen... of niet op tijd de juiste hulp krijgen.

[1:25:56] En als meldingen niet goed bij elkaar komen... wordt ook de landelijke registratie minder betrouwbaar.

[1:26:03] Dan weten we dus ook minder goed hoeveel slachtoffers er daadwerkelijk zijn.

[1:26:07] De Nationaal Rapporteur waarschuwt daarnaast... dat het Nationaal Verwijzingsmechanisme nog onvoldoende is uitgewerkt...

[1:26:15] En dat raakt juist in mensen die zelf niet naar de politie stappen of daar nog helemaal niet in beeld zijn.

[1:26:21] Een systeem voor slachtofferbescherming kan niet beginnen bij de vraag of een slachtover zelf de weg naar de polietie weet te vinden.

[1:26:28] Nederland is hier eerder door zowel de OVSE als de mensenhandelsdeskundige van de Raad van Europa op aangesproken.

[1:26:35] Dan moeten we het nu ook echt goed gaan regelen.

[1:26:38] Het moet duidelijk zijn wie vanaf het eerste signaal waarvoor verantwoordelijk is, hoe iemand wordt doorverwezen en welke gegevens daarvoor mogen worden gedeeld.

[1:26:46] Ook moeten commensen een duidelijke wettelijke basis hebben voor de taken die het binnensysteem uitvoert.

[1:26:52] Voorzitter, daarom vraag ik de minister, erkent hij dat de onduidelijkheid over gegevensverdeling ertoe leidde dat slachtoffers buiten beeld blijven en onze landelijke registratie onvolledig is?

[1:27:04] Is hij bereid een specifieke wettelijke grondslag voor gegevendeling en verwerking met commensen te regelen?

[1:27:12] En wanneer is het nationaal verwijzingsmechanisme volgens de minister daadwerkelijk op orde?

[1:27:17] Met duidelijke taken en verantwoordelijkheden en een route naar hulp voor slachtoffers die niet bij de politie in beeld zijn.

[1:27:24] En hoe verhoudt de korting op de baassubsidie van Comensa zich tot de extra taken die het krijgt?

[1:27:30] De bescherming van een slachtoffer mag niet ineens wegvallen omdat een zaak later juridisch anders wordt beoordeeld.

[1:27:37] Als iemand eerst als mogelijk slachtover van mensenhandel wordt gezien, maar de zaak laten wordt aangemerkt als ernstige benadeling, kan de behoefte aan opvang en beschermen nog precies hetzelfde zijn.

[1:27:50] We hebben het hier vooral over arbeidsmigranten.

[1:27:53] Ook het strategisch overleg mensenhandel waarschuwt voor dit risico.

[1:27:57] Kan de minister garanderen dat iemand in zo'n situatie niet ineens zijn bescherming verliest?

[1:28:03] Voorzitter, mensenhandel stopt niet bij de grens.

[1:28:07] Maar juist daar kunnen slachtoffers wel uit beeld raken.

[1:28:11] Recent onderzoek van het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel laat zien dat Nederlandse jongeren, vooral meisjes, in België en Duitsland seksueel worden uitgebuit.

[1:28:20] Professionals kwamen in twee jaar tijd naar schatting minstens 125 slachtoffsers tegen.

[1:28:26] Het jongste meisje was 14 jaar.

[1:28:28] In de formele registraties waren slechts negen jongeren terug te vinden.

[1:28:32] 125

[1:28:33] Tegenover 9.

[1:28:35] Dit verschil laat zien hoeveel jongeren we mogelijk niet in beeld hebben.

[1:28:39] En de bescherming van een meisje mag natuurlijk niet ophouden zodra zij de grens overgaat.

[1:28:44] De Europese richtlijn moet juist helpen om die grenzen tussen onze systemen te overbruggen.

[1:28:50] Voorzitter, hoe verklaart de minister het verschil tussen die 125 slachtoffers en de 9 jongeren in de formele registratie?

[1:28:58] Welke concrete afspraken zijn er nu met België en Duitsland over signalering, gegevensdeling en doorverwijzing?

[1:29:05] Waar zitten nog de gaten en wat gaat de minister doen om die te dichten?

[1:29:10] Voorziter, een slachtover van mensenhandel kan ook zelf strafbare feiten plegen.

[1:29:15] Het is hier ook al een aantal keren genoemd, het non-punishment beginsel.

[1:29:19] Niet uit vrije wil, maar omdat hij of zij daartoe gedwongen wordt.

[1:29:22] Een jongere kan worden gedwongoed drugs te vervoeren of fraude te plegen.

[1:29:26] Een meisje dat zelf wordt uitgebreid kan onder dwang worden ingezet om andere meisjesvrouwen te ronselen.

[1:29:31] Ook dan hebben we nog steeds te maken met iemand die slachtoffer is van mensenhandel.

[1:29:37] Daar is het non-punishment beginsel voor.

[1:29:39] Wie als gevolg van mensenhandel wordt gedwongen iets strafbaars of onrechtsmatig te doen, moet niet vervolgens zelf worden bestraft zonder dat daarna die dwang wordt gekeken.

[1:29:49] Ook de Nationaal Rapporteur vraagt hier aandacht voor.

[1:29:52] Het kabinet verwijst naar de bestuurlijke boetes naar artikel 5.41 van de Algemene Wet Bestuursrecht.

[1:29:58] Maar volgens de rapporteur is er

[1:30:00] in de praktijk nog onduidelijkheid over de toepassing en is de kennis hierover niet overal voldoende.

[1:30:06] Er vraagt bovendien of deze bescherming niet breder moet worden bekeken dan alleen bestuurlijke boetes.

[1:30:12] Voorzitter, kan de minister bevestigen dat de non-punishment beginsel ook kan gelden wanneer een slachtoffer onder dwang andere slachtoffs rondzult?

[1:30:20] En hoe zorgt hij ervoor dat politie-OM en bestuurlijke instanties dit beginsel kennen en slachtoferschap op tijd herkennen?

[1:30:28] En, hoe kijkt de minister naar het punt van een nationaal rapporteur dat non- punishment mogelijk breder moet worden toegepast dan alleen bij bestuurlijk boetes?

[1:30:37] Mijn collega's hebben het hier al genoemd, het brede trekken van deze richtlijn bij huwelijken.

[1:30:45] En zoals ook mijn collega Verkeulen al zei, zullen wij beide een amendement indienen over het amendement met betrekking tot gedwongen huwelijke.

[1:30:55] Want iemand kan vrijwillig trouwen of in een relatie zitten en later binnen het huwelijk of relatie worden uitgebreid.

[1:31:01] Voor een slachtoffer moet niet bepalend zijn hoe het huwelijk ooit is begonnen.

[1:31:05] maar wat hem of haar binnen het huwelijk of relatie wordt aangedaan.

[1:31:09] En ik kijk ook uit naar het amendement van de heer Bosma, die een verdere uitbreiding is.

[1:31:14] Sorry, Bonsma, excuses.

[1:31:17] Ik ben vandaag een beetje met de woorden.

[1:31:23] Een ander punt is de wetsevaluatie.

[1:31:27] Hoe gaat de minister de uitvoering en effecten van deze wet monitoren en evalueren?

[1:31:32] En hoe zorgen we ervoor dat deze wet daadwerkelijk effectief is?

[1:31:36] Een specifieke wetsevaluatie mis ik in deze wet.

[1:31:40] Graag hoor ik van de minister hoe hij hiernaar kijkt.

[1:31:44] Voorzitter, als er één ding uit dit debat duidelijk wordt is dat mensenhandel zich voortdurend aanpast.

[1:31:48] Onze aanpak moet dus net zo wendbaar zijn als de criminaliteit die we proberen aan te pakken.

[1:31:53] Deze implementatie geldt niet alleen voor het aanpassen van wet en regelgeving.

[1:31:58] We maken de strafbaarstelling breder en explicieter, zodat verschillende vormen van uitbuiting beter kunnen worden aangepakt.

[1:32:04] Maar een wet werkt pas echt als we slachtoffers eerder weten te vinden, datens kunnen aanpakken en mensen die worden uitgebuit uit die situatie kunnen komen.

[1:32:15] Dank u wel voor uw inbreng.

[1:32:18] Er zijn geen interrupties, dus dan kan ik het voorzitterschap weer aan u teruggeven.

[1:32:22] Dank u.

[1:32:23] Dan stel ik voor, en dan kijk ik ook even naar mijn rechterzijde om te schorsen.

[1:32:29] Dan doen we een half uur.

[1:32:33] Heeft u daar voldoende aan een halfuur?

[1:32:35] Ik wilde eigenlijk 20 minuten voorstellen, maar als u een halfuur zegt, dan zal ik dat u geven.

[1:32:41] Oh, 120.

[1:32:41] Nou, we zijn goed bezig geweest.

[1:32:44] Ik geef het woord aan mevrouw Fouwer.

[1:32:46] Ja, nog even een kleine vraag.

[1:32:47] Wellicht kunnen we nog vijf minuutjes erbij krijgen om het ook nog even te eten.

[1:32:50] Dan hebben we dat ook gehad.

[1:32:51] Dan heeft de minister ook iets meer tijd.

[1:32:55] Dat lijkt me een heel goed voorstel.

[1:32:56] Tien over half twaalf.

[2:13:24] Goedemiddag, we gaan beginnen.

[2:13:34] Het waren zoals de minister zei heel veel vragen, rond 21 hoorde ik u net melden.

[2:13:42] Ik wil het volgende voorstellen aan de Kamerleden, dat we de interrupties per blokje doen.

[2:13:49] Ik zie ja geknik.

[2:13:52] En dan kijk ik weer naar mijn richterzijde, naar de minister.

[2:13:54] Kunt u aangeven welke blokjes u heeft?

[2:13:58] Dan kunnen we dat hier noteren en daar geef ik u daarna... kunt u dan het woord nemen.

[2:14:04] Ja, dank voorzitter.

[2:14:06] Een hoop vragen inderdaad, waarvan niet het merendeel juridisch getint.

[2:14:12] Dus...

[2:14:13] Ik zal proberen alle vragen goed mogelijk te beantwoorden, maar een hoop bij doorvragen zou ik toch ook willen verwijzen naar de reguliere rapportage die wij maken, ook voor het einde van het jaar weer over mensenhandel, waarin we een aantal van die vragen kunnen meenemen die niet strikt gezien van toepassing zijn op de implementatiebed zoals die hiervoor ligt.

[2:14:31] Hopelijk helpt dat wat in het inlopen van de tijd.

[2:14:35] Ik begin met een inleiding, dan doe ik eerst de juridische vragen.

[2:14:39] Dan sta ik stil bij het Nationaal Verwijzingsmechanisme.

[2:14:43] Dan het non-punishmentbeginsel.

[2:14:46] Dan de opsporing.

[2:14:49] Dan implementatiewetsverstel en draagmoederschap.

[2:14:54] Dan draagmooderschap overig.

[2:14:58] Dan klanten, pornoplatforms, geld en een categorie overig

[2:15:08] U hoort dat de opzomming al enige tijd in beslag ligt.

[2:15:12] Ja, dank u wel.

[2:15:12] Dat is inderdaad een behoorlijke opzoming.

[2:15:15] En dan geef ik u ook meteen het woord.

[2:15:19] Dank u voorzitter.

[2:15:19] En toch wil ik ook beginnen met mijn inleidende spreektekst.

[2:15:22] Want we spreken vandaag een heel belangrijk en actueel onderwerp.

[2:15:27] Menshandel is een grove schending van mensenrechten.

[2:15:30] Van het recht op lichamelijke integriteit, het recht tot persoonlijke vrijheid en het recht aan menselijke waardigheid.

[2:15:36] Slachtoffers van mensenhandel verkeren vaak in een kwetsbare positie, waarvan op grove wijze misbruik wordt gemaakt.

[2:15:42] Deze schrijnende vorm van criminaliteit vraagt om een effectief strafrechtelijk instrumentarium.

[2:15:48] Met het oog daarop heeft uw Kamer vorig jaar het wetsvoorstel Modernisering en Uitbreiding Strafbestelling Menshandel aangenomen, waarin de wettelijke regeling van menshandel wordt gemoderniseerd en verruimd, zodat er meer mogelijkheden komen om daders te vervolgen en slachtoffers te beschermen.

[2:16:04] Dat wetsvoorspel heb ik vorige week mogen verdedigen in de Eerste Kamer tijdens de plenaire behandeling en ik hoop dat dat spoedig kan worden aangenommen.

[2:16:14] Het wetsvoorstel waar we over vandaag spreken strekt zich tot de implementatie van de herziene EU-richtlijn over mensenhandel en vult die eerder genoemde gemoderniseerde regeling van mensenhandelen aan.

[2:16:25] En daarbij gaat het onder andere om het expliciet in de wet vastleggen van drie specifieke uitbuitingsvormen

[2:16:30] de uitbuiting van een persoon bij respectieve draagmoederschap, gedwongen huwelijken en illegale adoptie.

[2:16:36] Waarbij ik opmerk dat die uitbuitingsvormen inmiddels ook zijn geëxpliciteerd in het eerder genoemde wetsvoorstel Modernisering Mensenhandel.

[2:16:45] En daarnaast voorziet het wetsforstel in het verbreden van de bestaande strafbestemming van het opzettelijk gebruik maken van diensten die worden verleend door een slachtoffer van mensenhandel tot ook niet-seksuele dienste.

[2:16:56] Daarnaast worden ter implementatie van de richtlijn aanvullende maatregelen ter ondersteuning van slachtoffers van mensen ondergenomen, waaronder het versterken van het verwijzingsmechanisme voor de vroegtijdige identificatie van slichtoffers.

[2:17:09] Ik merk op dat het bestaande Nederlandse recht en beleid al grotendeels voldoen aan de verplichtingen uiteindelijk zien naar richtlijnen, maar de extra stappen die nodig zijn worden dus in het kader van dit wetsproject gezet.

[2:17:21] En dat brengt mij bij mijn eerste blokje juridisch, voorzitter.

[2:17:27] En ook hier zijn het een hoop onderwerpen door elkaar, maar het gaat hier om de juridische, de wetstechnische vragen die zijn gesteld.

[2:17:34] Dus de onderwerppen kunnen beleidsmatig op een later moment terugkomen, maar dat zal ik dan vertellen als u dat opvalt.

[2:17:41] Mevrouw Faber vroeg het vooruitsturen van een kind voor gezinshereniging.

[2:17:45] Zou dat ook gezien kunnen worden als een vorm van mensenhandel?

[2:17:49] Ja, daar is eigenlijk maar één vraag relevant voor mensenhandel.

[2:17:52] Dat is het toetsen aan de drie delictvereisten.

[2:17:55] Namelijk het verrichten van een handeling, het opzettelijke aanwenden van een beïnvloedingsmiddel en het oogmerk van uitbuiting.

[2:18:02] En ik kom bij de waardering van het amendement aan het einde van mijn termijn nader terug op wat dat betekent voor uw amendement.

[2:18:10] Organisaties die vluchtelingen ondersteunen, maken die zich niet schuldig aan mensenhandel.

[2:18:15] Kort en goed geldt daar dus dezelfde drieslag voor.

[2:18:17] De gemoderniseerde strafbaarstelling die dus vorige week in de Eerste Kamer is behandeld, die strekt zich al uit tot alle vormen van welbewuste behulpzaamheid bij mensenhandelen, zoals ook het vervoeren of het huidvesten van het slachtoffer, dan bij andere vorm van hulp, ook als deze door een rechtspersoon wordt verleend.

[2:18:37] Dus voor zover iemand onder het mom van de hulpverlening anderen zou willen uitbuiten, valt dat dus onder de linksomschrijving zoals die in de vorige week behandelde wet is aangemaakt.

[2:18:49] Ik merk wel op, dit draait natuurlijk ook aan het thema mensen smokkel.

[2:18:52] Ik denk dat daar ook uw vraag vandaan komt.

[2:18:54] Daar ligt nog een wetsvoorstel in uw kamer waar we ook deze discussie meer uitgebreid en toegespitst op dat thema kunnen ontwikkelen.

[2:19:04] De heer Verkuijlen vroeg naar huwelijksuitbuiting ook te expliciteren wanneer het huwelijk of de relatie niet onder dwang is aangegaan, maar laat dat uitbuiting luidt.

[2:19:13] Ik sta daar wel winnend tegenover, zeg ik, tegen hem en ik zal dat bij de appreciatie van het amendement toelichten.

[2:19:20] De heere Boomsma vroege of huwelijkse uitbuitting ook strafbaar is als het in het buitenland plaatsvindt.

[2:19:25] Het antwoord daarop is ja.

[2:19:26] En het langere antwoorden is nee.

[2:19:29] Als dat door een Nederlander of tegen een Nederlanders is of een vreemdeling die in Nederland een vaste woningverblijfplaats heeft, dan geldt dezelfde rechtsmacht voor Nederland op grond van artikel 6 eerste lid.

[2:19:47] Hoe verhouden de twee wetsvoorstellen zich tot elkaar?

[2:19:49] Dat is een vraag van de heer Van der Brink.

[2:19:51] Ik noemde net al even dat er deels een overlap is, ook door amendering.

[2:19:56] We hebben in ieder geval gezorgd dat er een samenloopregeling van kracht is.

[2:20:00] Dus dat beide wetsforstellen technisch gezien goed op elkaar aansluiten.

[2:20:04] Ook daar waar er wellicht een eigen overlap zou kunnen worden gezien.

[2:20:09] Zoals ik in mijn inleidingen aangegaf is dit wetsvorstel regelt dus één die explicitering...

[2:20:14] die we nu al voor hebben liggen in de Eerste Kamer.

[2:20:17] Maar twee, ook het strafbaar stellen van andere dan niet-seksuele diensten.

[2:20:21] Dat is denk ik het meest springende punt.

[2:20:23] Het rest heeft te maken met de implementatie naar stelverwijzingsmechanismen, et cetera.

[2:20:26] Maar daar kom ik zo meteen op verder uitgebreider op terug.

[2:20:35] Ik doe mijn best zoals u ziet, voorzitter.

[2:20:39] Het oogmerk vereisten voor mensenhandel, daar vroeg de heer Diederik van Dijkma ook andere besteden aandacht aan en inbreng.

[2:20:45] Daar kom ik op terug bij de appreciatie van het desbetreffende amendement.

[2:20:51] En mevrouw Faber vroegt nog of er een strafverzwaaringsgrond moet worden gecreëerd voor ambtenaren die bijdragen aan mensenhandelen of de erkenning van kinderen uit het buitenland.

[2:21:00] Ik ben het met u eens dat daar een strabverzvaaringsgrund voor moet gelden.

[2:21:04] Maar die is ook geregeld en dat is in artikel 44 van het wetboek voor strafrecht.

[2:21:09] Wat stelt dat de ambtelijke hoedanigheid van degene die een strafbaar feit begaat een algemene strafverzwaringsgrond is.

[2:21:15] Die meebrengt dat er op het feit gestelde maximumstraf met een derde wordt verhoogd.

[2:21:22] En dat betekent dus dat ambtenaren al hogere straffen kunnen krijgen voor het vanuit functie plegen van dit strafbare feit.

[2:21:32] Dat hoeft dus niet afzonderlijk in dit wetsvoorstel te worden geregeld.

[2:21:39] Dan de implementatietermijn.

[2:21:43] Ja, die is verstreken.

[2:21:45] Daar zijn we niet alleen in.

[2:21:46] Voor zover wij kunnen nagaan hebben zo'n 20 landen een brief van ingebreken stellingen ontvangen.

[2:21:53] We hebben dus uiteengezet dat we een partiële implementatie al bereikt hebben...

[2:22:01] Ook inzichtelijk gemaakt naar de commissie welke stappen via dit wetsvoorstel nog moeten worden gezet voor de volledige implementatie van de richtlijn.

[2:22:11] Ja, ik kan alleen maar zeggen het is goed dat we vandaag dit watsvoorstelt behandelen.

[2:22:15] En ik hoop natuurlijk dat we zo snel mogelijk door kunnen naar de Eerste Kamer om er niet over te zorgen dat verdere stappes van de commisie uit kunnen blijven.

[2:22:23] Dat was het blokje juridisch voorzien.

[2:22:25] Nou, dat was vrij compact.

[2:22:27] Dank u wel.

[2:22:28] Ik geef het woord aan mevrouw Faber.

[2:22:30] Ja, dank u wel voorzitter.

[2:22:31] Ik heb nog even een vraag over die corrupte ambtenaren.

[2:22:34] Want het is nu namelijk geregeld in een algemeen artikel, artikel 44 in het wetboek van strafrecht.

[2:22:39] Maar ik heb gekozen voor een lex specialis.

[2:22:42] En het is namelijk zo dat de officier van justitie die bepaalt op welke feiten er vervolgd worden.

[2:22:49] En dan zal hij waarschijnlijk nu aangeven het wetsartikel van, dat is geloof ik 274, uit mijn hoofd, van het wetboek van strafrecht.

[2:23:00] Maar als hij dan niet het artikel 44 bijnoemt van die strafverzwaring, dan wordt het niet meegenomen bij de rechter.

[2:23:07] Dus vandaar dat ik een lex specialis heb, dat is artikel 237f, zodat dat ook meegenommen wordt bij het orde van de rechter.

[2:23:16] Want het is natuurlijk afhankelijk van wat de officier van justitie ten laste legt.

[2:23:22] En als daar alleen artikel 227f in zit en niet artikel 244 strafrecht...

[2:23:27] Dan valt die extra verzwaringsgrond eraf.

[2:23:31] Dus vandaar dat ik hem dus op heb genomen als lekspecialis om toch alsnog altijd die verzwarungsgrond te hebben.

[2:23:40] De minister.

[2:23:41] Ik ben er volledig eens met mevrouw Faber dat die verzvaringsgront onderdeel moet uitmaken van de zaken waarbij ambtenaren betrokken zijn.

[2:23:49] Dus dat stel ik niet in vragen.

[2:23:52] Ik denk alleen dat we moeten waken dat we voor specifieke strafbare feiten wel zo'n specifieker melding maken en voor anderen niet.

[2:23:59] Terwijl in principe, als ik het zo beluister, maar mevrouw Faber met mij eens is, dat als artikel 44 wordt toegepast, dat dan in principe die strafverzwaring waar zij om vraagt,

[2:24:10] ook geadresseerd is.

[2:24:11] Dus ik zie andere wegen dan wetgeving om bijvoorbeeld in overleg met het OM te komen tot een adequate toepassing van artikel 44, ook in het geval van menshandel.

[2:24:25] Ja, maar op het moment dat de officier van justitie bij de aanklacht, bij de eis, geen artikel 44 meeneemt, dan komt die strafverzwaring niet zoals het nu is.

[2:24:37] Maar als dit amendement aangenomen zou worden, dan wordt die altijd toegepast.

[2:24:41] En dat is namelijk mijn punt.

[2:24:45] Ik snap uw punt.

[2:24:47] Tegelijkertijd zie ik dus andere wegen om te zorgen dat de artikel 44 bijvoorbeeld bij opsporings- of vervolgingsrichtlijnen zoals die ook worden uitgegeven, waardoor de individuele officier van justitie ook weet dat hiervoor aandacht moet worden besteed ook in strafzaken die betrekking hebben op mensenhandel.

[2:25:03] Dan bereik je naar mijn mening hetzelfde zonder dat je daarvoor voor dit specifieke feit nu een uitzonderingsgrond moet creëren in de wet.

[2:25:16] Ja hoor, mevrouw Faber, gaat uw gang.

[2:25:19] Dank voor uw antwoord, maar dan kan ik dit zien als een toezegging van de minister dat hij in overleg gaat met het openbaar ministerie hierover, zodat het altijd wordt meegenomen.

[2:25:29] En kan die daar ook schriftelijk op reageren naar de Kamer om te weten wanneer dat is gebeurd en hoe of wat?

[2:25:36] De minister.

[2:25:37] Ja, zeker.

[2:25:38] Ik wijs er nog even op.

[2:25:39] Zelfs als het amendement zou worden aangenomen van mevrouw Faber, dan nog is het aan de officier van justitie om dat ten laste te leggen.

[2:25:45] Dus daar is eigenlijk geen verschil in.

[2:25:47] Dat kun je daarmee ook niet afdwingen als wetgever.

[2:25:50] Dat zal echt aan het OM zijn.

[2:25:52] Maar ik zeg hier toe dat op het moment dat deze wet is aangenommen, ik dat gesprek ook aanga met het OM om aandacht te vragen voor artikel 44.

[2:26:01] Ik zie geen verder interrupties voor dit blokje.

[2:26:03] Dan kunt u verder, minister, met het blokverwijzingsmechanisme.

[2:26:10] Ja, dank voorzitter.

[2:26:11] Een hoop vragen daarover van een hoop mensen.

[2:26:14] En ik moet eerlijk zeggen, het is ook wat ingewikkeld.

[2:26:17] Dat komt door deels de taken die voortvloeien uit deze richtlijn.

[2:26:22] Deels de taken die in Nederland Comentia heeft die breder zijn dan wat in de richtlijnen is vereist.

[2:26:28] En dat voor die verschillende taken ook verschillend gegevensverwerkingsregimes gelden.

[2:26:33] Dat maakt het niet eenvoudig.

[2:26:35] En als het niet te eenvoudig is, heb ik geleerd, dan moet ik voorlezen wat er op mijn briefje staat.

[2:26:41] Op dit moment is er een nationaal verwijzingsmechanisme voor het herkennen, de detectie en de doorverwijzing van slachtoffers naar hulp en opvang.

[2:26:48] Een vermoedelijk slachtover kan door een zorg- of opvangsorganisatie worden gesignaleerd of door een van de drie opsporingsdiensten, de politie, de KMAAR of de Nederlandse arbeidsinspectie.

[2:26:58] Er is op dit moment geen afzonderlijke instantie die formeel vaststelt dat iemand slachtofer is van mensenalmond.

[2:27:05] Bij de geringste aanwijzing dat er sprake kan zijn van mensenhandel kunnen de opsporingsdiensten een slachtoffer de bedenktijd aanbieden.

[2:27:13] Voor vermoedelijke slachtofers zonder rechtmatig verblijf betekent dit dat zij toegang tot de categorale opvang slachtovers mensenhandels kunnen krijgen voor drie maanden en dat zij in die periode kunnen bedenken of zij aangifte willen doen.

[2:27:26] Voor dubbelingdemanten geldt een bedenkteid van 30 dagen.

[2:27:31] Wanneer aangifte wordt gedaan of het slachtoffer op andere wijze meewerkt aan het strafrechtelijk onderzoek, kan het in de aanmerking komen voor een tijdelijke verblijfsvergunning en de IND beoordeelt de aanvraag op grond van de daarvoor geldende voorwaarden.

[2:27:43] Slachtoffers met rechtmatig verblijn kunnen toegang krijgen tot gemeenschappelijke opvangvoorzieningen voor slachtofers Menshalm.

[2:27:50] De informatie over een vermoedelijk slachtover mag tussen organisaties worden gedeeld als er toestemming is gegeven door het slachoffer of als er sprake is van een vitaal belang.

[2:28:01] Vanuit dat actieplan wordt het Nationaal Verwijzingsmechanisme verder doorontwikkeld, inclusief de aansluiting op een nieuw opvangconcept.

[2:28:08] En in deze ontwikkeling wordt ook bezien op welke wijze het verblijfsrecht en het strafproces kunnen worden losgekoppeld.

[2:28:18] Daarnaast wordt verkend onder welke voorwaarden een onafhankelijke en multidisciplinaire commissie kan worden ingesteld die buiten het strafsproces om een rol kan krijgen bij de formele vaststelling van slachtofferschap.

[2:28:29] Een dergelijke aanpak kan bijdragen aan een meer onafhankelijke erkenning van slachtofferschap en aan passende ondersteuning van slachten, ook wanneer een aangifte onvoldoende opsporingsindicaties oplevert om tot vervolging van een verdachte te komen.

[2:28:43] In de volgende voortgangsbrief, dat is voor het einde van het jaar, hoop ik u te kunnen informeren over de doorontwikkeling van het Nationaal Verwijzingsmechanisme langs deze lijnen.

[2:28:58] Zoals gezegd is de doorverwijzing van slachtoffers naar de juiste hulp en opvang geen taak van een nationaal rapporteur, maar is dat een taak voor Comentia.

[2:29:07] Op dit moment heb ik gezeg dat op grond van toestemming voor het slachtofer of als er sprake is van vitaal belang al kan worden gekeken naar gegevensdeling.

[2:29:16] Maar in het kader van het herzien van het opvanglandschap, zoals ik dat net noemde, en de rol die Comentia hierin krijgt, kunnen er aanpassingen van wettelijke grondzagen nodig zijn.

[2:29:29] Ik loop daar nadrukkelijk niet voor weg, zeg ik hier, maar ik wil wel die discussie over de opvangen afwachten.

[2:29:34] Omdat we dan precies weten hoe dat eruit gaat zien en wat Comentica daar ook voor nodig zou hebben.

[2:29:42] Dan is er nog een nationaal contactpunt grensoverschrijdende doorverwijzing.

[2:29:46] Dat is een aanvullende verplichting uit de herziende richtlijn Mensenhandel.

[2:29:51] En daarvoor regel ik sowieso een aanvollende verwerkingsgrondslag voor Comentia, waarbij ik ook het advies van de autoriteit persoonsgegevens zal

[2:30:00] Voor de Nationaal Rapporteur is ook nog een wettelijke grondzak nodig om bijzondere persoonsgegevens te mogen verwerken.

[2:30:02] Voor

[2:30:08] En ik werk samen met de Nationale Rapporteur aan een conceptwetsvoorstel waarnaar u ook heeft gevraagd.

[2:30:14] Ik geloof dat ik daarmee de verschillende actoren en regimes al dan niet gekoppeld aan deze implementatierichtlijn heb genoemd.

[2:30:29] Ik kijk nog even of ik hier wat mis uit de beantwoording.

[2:30:44] Het Centraal Informatiepunt Menshandel.

[2:30:47] De vraag van de heer Van der Brink, in hoeverre dat nu functioneert.

[2:30:50] We hebben dat nagevraagd bij Comentia.

[2:30:53] Zoals bekend, slachtoffers van mensenhandel kunnen bij het Centraal Informatiepunt terecht voor informatie over onderhandel, opvang, zorg en hulpverlening.

[2:31:00] En professionals vinden er ook routes voor signalering of doorverwijzing.

[2:31:04] En ook burgers die vermoedens hebben van mensen handel krijgen duidelijkheid over welk handelingsperspectief ze hebben.

[2:31:09] Het is in meerdere talen beschikbaar, waaronder het Nederlands, Engels, Spaans en Roemeens.

[2:31:14] En of het naar behoren werkt?

[2:31:16] Ja, Comencia ziet wel een stijging in het aantal adviesaanvragen.

[2:31:19] Maar nog geen stijging in het aantal geregistreerde slachtoffers.

[2:31:23] Dat is onderdeel van de verdere monitoring naarmate het langer bestaat om te zien of uiteindelijk ook in die keten dat dus verder doorwerkt.

[2:31:31] Dat staat voor dit moment.

[2:31:33] Dank u wel.

[2:31:34] Dan zag ik als eerste interruptie mevrouw Bikker.

[2:31:38] Voorzitter, even om de minister goed te begrijpen.

[2:31:41] Wat betreft die wettelijke grondslag of de wettelijk basis voor het Nationaal Verwijzingsmechanisme.

[2:31:47] Als ik de minister begrijp, zegt hij dat breng ik wel in gang daarvoor de grensoverschrijdende taak.

[2:31:54] Maar nog niet, een streepje onder nog, voor binnenlands.

[2:31:58] Heb ik hem dan goed begrepen?

[2:31:59] Dan gaan we het daarna over het wel of niet hebben.

[2:32:03] Ja dat klopt en dat hangt samen met die discussie over het opvangconcept die nog loopt.

[2:32:07] Want daaruit zal ook blijken welke wettelijke grondslag benodigd is om dit sluitend te maken.

[2:32:16] Vandaar de korte ophouding en dat concept komt voor het kerstreces nog.

[2:32:22] Dus het is ook geen hele lange vertraging.

[2:32:25] Mevrouw Bikker.

[2:32:26] Nee, voorzitter.

[2:32:27] Goed dat de minister de vaart erin houdt.

[2:32:29] Maar mijn zorg zit namelijk dat het verder uit elkaar gaat lopen.

[2:32:32] En ik denk juist dat die complete wettelijke grondslag ook voor binnenland nodig is om slagkracht, daadkracht en helderheid te hebben over de verschillende taken die er zijn.

[2:32:43] En in het bijzonder ook wel de positie van Comentia in het geheel.

[2:32:46] En omdat het al zo lang...

[2:32:48] aan het zweven is geweest, en voor een deel kunnen we dat ons hier aantrekken, voor een delen omdat er Europese afspraken werden gemaakt, zou ik dat heel graag heel snel vastleggen.

[2:32:57] Dus vandaar mijn verheldering aan de minister dat we elkaar goed begrijpen dat het voor het geheel wel wettelijk vastgelegd gaat worden.

[2:33:05] Ja, het antwoord daarop is ja.

[2:33:07] En ik geef ook toe, ik heb niet van niks het voorgelezen, omdat het best complex is om in de verschillende taken al dan niet voortvloeiend uit deze implementatierichtlijn te weten wat regelen we nou voor wie op welk moment.

[2:33:20] Dus het antwerp is ja en heel graag kom ik voor het einde van het jaar dus terug op het concept, maar dan maken we ook helder inzichtelijk welke stap voor welke taak in welk tijdpad om die samenhang ook te kunnen tonen.

[2:33:38] Ik zie geen andere interrupties voor dit blokje.

[2:33:42] Dus dan kan de minister verder gaan met het blok non-punishment.

[2:33:46] Ja, een hoop vragen daarover.

[2:33:49] En ik denk terecht een belangrijk uitgangspunt.

[2:33:53] Ook als we willen dat er schot komt in de ontsporing en de aangiftebereidheid in dit soort zaken.

[2:34:00] Mevrouw Belhuis vroeg of...

[2:34:02] Het non-panagementbeginsel ook geldt wanneer een slachtoffer een andere slachtover onder dwang rondzult?

[2:34:07] Het antwoord is ja.

[2:34:08] Als iemand daartoe gedwongen voelt, dan geldt het non-managementbezinsel.

[2:34:13] En is dat dan in de bestuursrechtelijke context ook van toepassing als de oplegging van een andere sanctie wordt overwogen dan een bestuurlijke boete?

[2:34:20] Dat was uw andere vraag.

[2:34:22] En het antwoord daarop is dat een bestuursorgaan geen bestuurlijke boete mag opleggen voor zover de overtreding niet aan de overtrader kan worden verweet.

[2:34:30] En daar zit hij implicit al in.

[2:34:33] En dat codificeert het algemene rechtsbeginsel dat je geen straf kunt krijgen zonder schuld.

[2:34:40] En net als in het strafrecht betekent dat dat als het aannemelijk wordt... ...dat de overtreding niet aan de overtrader kan worden verweten... ...ook geen bestraffende sanctie kan worden opgelegd.

[2:34:49] Dus als het non-punishment beginsel van toepassing is... ...is er automatisch sprake van een situatie dat de overtreading niet kan worden verweten.

[2:34:56] En dat betekend dat je dus ook geen bestrafende sancti onder het bestuursrecht kan opleggen.

[2:35:03] Mevrouw Bikker vroeg hoe wij verwachten dat in de praktijk toe te passen.

[2:35:10] Het is natuurlijk opgericht om te voorkomen dat slachtoffers worden gestraft voor strafbare feiten die zij onder invloed van een uitbreidingssituatie hebben gepleegd.

[2:35:18] En dat kan dus in verschillende fasen van het strafproces worden toegepast.

[2:35:22] Het OM kan besluiten om niet tot vervolging over te gaan of een zaak te sepaneren op basis van het non-punishment beginsel.

[2:35:28] Maar ook als er wel wordt vervolgd, kan bij de beoordeling van de strafbaarheid en de strafooplegging...

[2:35:33] Rekening worden gehouden met het slachtofferschap en de omstandigheden waaronder het strafbare feit is gepleegd.

[2:35:38] En conform de motie Ceder-Bikker maak ik met de betrokken partijen afspraken over hoe de toepassing jaarlijks kan worden gemonitord.

[2:35:46] Maar daarvoor is het natuurlijk wel van belang dat alle betrokke professionals ook kennis hebben van het non-punishment principe.

[2:35:52] En daar zetten we via het actieplan breder op in.

[2:35:55] Zo investeert de politie bijvoorbeeld in trainingen over het non-punishment beginsel.

[2:35:59] En dat moet ertoe leiden dat strafstoffen zo vroeg mogelijk in de keten al worden herkend.

[2:36:04] Daadwerkelijk als straftoffer in plaats van als dader.

[2:36:10] Dat was ook een vraag van de heer Van der Brink.

[2:36:12] Het breder bekendmaken van het non punishment beginsel, dat is een doorlopend proces.

[2:36:17] Ik noemde net al de training van de eerste lijns professionals in het herkennen van signalen van criminele uitbuiting.

[2:36:24] En het thema mensenhandel heeft ook een vaste plek in de basisopleiding van de

[2:36:30] Er is ook een intern actieplan criminele uitbuiting geïmplementeerd, waarin voorlichting aan basis politieteams is opgenomen met specifieke aandacht voor non-punishment.

[2:36:40] En met het OM wordt gewerkt aan de borging van de aanpak van criminelle uitbuitting in de hele politieorganisatie.

[2:36:47] Het is ook verankerd het beginsel in de relevante opleidingen en in de e-learning over de modernisering van artikel 273f van het wetboek van strafrecht.

[2:36:57] Het is ook onderdeel van het non-punishmentbeginsel van de OM-aanwijzing Menshandel en van de interne opleidingen van het OM.

[2:37:05] Daarnaast zijn er ook gespecialiseerde Menshandelofficieren beschikbaar voor kennisdeling en advies in dit soort concrete zaken.

[2:37:11] En bewustwording in de gehele keten, zoals ik al zei, is een belangrijk onderdee in het actieplan samen tegen Menshandels, zodat de signalering, de duiding en de toepassing van het Non-Punishment Beginsel consistent kunnen gaan plaatsvinden.

[2:37:25] Dank u wel minister.

[2:37:27] Ik kijk rond, ik zie geen interrupties.

[2:37:32] Duidelijke antwoorden.

[2:37:34] Dan kunt u verder gaan met het blokje opsporing als ik het goed heb.

[2:37:38] Ja, daar zijn een hoop vragen over gesteld.

[2:37:40] Ik denk ook dat dat terecht is.

[2:37:41] Want uiteindelijk kunnen wij wetten maken.

[2:37:43] Maar als we niet in staat zijn om dat ook te vertalen in de uitoefening door de Opsporingsdienst en de rechtelijke organisatie.

[2:37:51] Dan missen we een deel van de keten.

[2:37:54] Het is ook een van de prioriteiten binnen de politie en ook in het Veiligheidsplan 2027-2030, wat op zeer kort termijn komt, zult u zien dat mensenhandel als een prioriteit is aangemerkt, ook voor de komende situatie.

[2:38:10] Wat doet men er dan aan bij de politiek?

[2:38:13] Ik noemde net al de training voor de eerste lijns medewerkers en politiemedewerkens over bewustwording en herkennen van verschillende vormen van afspraken.

[2:38:25] Politie zet zich ook in binnenkade van het beschrijven van mensenhandel om bewijsmateriaal te vinden, zowel in het fysieke als het digitale domein.

[2:38:32] En daar werd ook naar gevraagd, juist door de werving van nieuwe medewerkers met een digitale achtergrond, is hier echt een impuls gegeven vanuit de motie Segers-Ascher.

[2:38:42] En inmiddels is er aan iedere afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel een digitare specialist toegevoegd die kan helpen bij deze belangrijke online component.

[2:38:54] De politie heeft ook met extra middelen de politieorganisatie versterkt om de komende jaren mensenhandel aan te pakken.

[2:39:00] Uiteraard is het altijd aan het gezag om te bepalen waar de prioriteit wordt gelegd en zal politiecapaciteit altijd schaars worden, maar ik denk dat met deze dedicated FTA's wel een belangrijke impuls is gegeven.

[2:39:15] We verwachten niet dat de wettelijke veranderingen van dit implementatievoorstel gaan leiden tot heel veel meer beslag op de strafwegketen.

[2:39:24] Maar dat hangt niet samen met het feit dat we daar geen prioriteit aan geven.

[2:39:27] En ik denk dat de tijd zal moeten leren met het nu gevuld zijn van de posities bij het OM, maar ook bij politie.

[2:39:38] En dus het opbouwen van specialismen.

[2:39:40] Dat we ook gaan zien dat meer zaken, maar

[2:39:44] adequaat en sneller kunnen worden behandeld.

[2:39:48] Ik heb daar overigens geen cijfers voor, zeg ik u nu, maar ik ga proberen die voor die jaarlijkse rapportage wel aan u te kunnen geven, zodat u wat meer inzicht heeft in wat hebben die inspanningen van het afgelopen jaar nu in vertaling in de strafrechtketen in ieder geval voorgemaakt.

[2:40:07] De heer Boomsma vroeg nog naar de arbeidsinspectie.

[2:40:10] Gaan we die ook inzetten bij opdrachtgevers en bij inleners?

[2:40:14] In het strafrechtelijk onderzoek kan, als er duidelijke signalen zijn dat gebruik is gemaakt van de dienst van een slachtoffer... ...onderzoek naar overtreding van artikel 273g van het strafrecht in het lopende strafrechterlijke onderzoeks worden meegenomen.

[2:40:28] En dat kan dus ook plaatsvinden bij inleders.

[2:40:30] En het hoeft geen apart strafrechterlijk onderzoekt te zijn.

[2:40:36] Verwacht ik dan, was het een vraag van de heer Van der Brink, een verbetering in het tegengaan van uitbuiting via gedwongen huwelijken, via draagmoederschap en illegale adoptie.

[2:40:46] Wordt het gemakkelijker om deze op te sporen door het expliciteren hierin?

[2:40:52] Niet per se, maar het kan wel echt helpen om het zo kenbaar te maken, expliciet in de wet.

[2:40:57] Dat dergelijke situaties als menshandel kunnen worden aangemerkt.

[2:41:01] Het kan helpen voor

[2:41:02] De herkenning en de signalering en daarmee dus ook het in beeld komen van slachtoffers en andere zaken.

[2:41:06] Dus in die zin juich ik het toe.

[2:41:10] Hoe gaan we dan die opsporing vormgeven, vroeg de heer Boomsma als het gaat om huwelijkse uitbuiting.

[2:41:16] Ja, dat heeft de aandacht absoluut van de politie.

[2:41:19] Maar de politiek moet natuurlijk wel signalen krijgen voordat ze iets kan doen.

[2:41:25] De politie kan niet proactief op zoek gaan naar deze signalen.

[2:41:28] Maar als er signalen zijn, dan worden die met dezelfde voortvarendheid opgepakt als bij andere zaken van mensenhandel.

[2:41:34] Dus de herkenning van...

[2:41:36] Dezelfde signalen met andere vormen van mensenhandel, die zorgt er wel voor dat in ieder geval de opvolging van signalen hetzelfde is.

[2:41:45] krijgen we een verschuiving van de aandacht van de opsporing... juist door het niet meer alleen seksuele diensten aan te merken... maar ook niet-seksueel dienst.

[2:41:52] Dat weten we nog niet.

[2:41:54] We weten nog niet wat de impact daarvan zal zijn op het werk van politie.

[2:41:59] En natuurlijk is mensenhandel heel specialistisch werk.

[2:42:01] Dus je kunt die specifieke politiecapaciteit van de opsporing... maar één keer inzetten.

[2:42:08] Maar als er straks een toename aan signalen over de nieuwe vorm van uitbuiting...

[2:42:12] binnenkomt, dan zou dat gevolgen kunnen hebben voor de keuze binnen de Ossporing.

[2:42:16] En die zullen we dan ook moeten wegen tegenover de seksuele uitbuiting.

[2:42:21] Want ik hoor uw Kamer goed, denk ik in meerderheid, dat u daar zeker geen verslapping in zal willen zien.

[2:42:29] Dus dat signaal nemen we mee bij de evaluatie.

[2:42:35] Ja, zaken buiten Nederland.

[2:42:37] Hoeveel zijn dat er geweest?

[2:42:39] Helaas kunnen we uit het systeem van het OM niet naar voren halen in hoeverre de feiten van een zaak zit buiten nederland hebben afgespeeld.

[2:42:46] En dan moet je echt in de individuele zaken duiken.

[2:42:48] Dus ik heb u wel toegezegd net een overzicht van alle mensenhandelzaken zoals die er zijn geweest over de afgelopen jaren heen in de rapporteurs voor het einde van het jaar.

[2:42:58] Maar deze kan ik helaas niet uitraden.

[2:43:03] Hoe verloopt de Europese en internationale samenwerking ten brede, vroeg de heer Van der Brink.

[2:43:09] Terechte vraag, want mensenhandel beperkt zich niet tot de landsgrenzen.

[2:43:12] En er moet dus ook nauw worden samengewerkt met Europese partners.

[2:43:16] Dat gaat om het bespreken van trends, samenwerken, maar ook andere aspecten van de aanpak voor mensenhandels.

[2:43:22] In de Benelux hebben we ieder jaar een werkgroep rondom het thema mensenhandelen.

[2:43:26] En daar besprekken we hoe we gezamenlijk de aanpakt binnen de Benulux kunnen verbeteren.

[2:43:31] De internationale samenwerking is ook een structureel onderdeel van de Nederlandse politieaanpak in de bestrijding van mensenhandel.

[2:43:37] En dat behelst het samenwerken met herkomst, transitlanden, het krijgen en delen van informatie via kanalen zoals Europol, Interpol of het netwerk van liaison officers in de verschillende landen.

[2:43:48] En in sommige gevallen betreft het ook concrete operationele en niet-operationele interventies, stroomopwaarts of wanneer Nederland een transitland is in landen van bestemming.

[2:43:59] Politie-samenwerking is bij grensoverschijnend delict als mensenhandel van groot belang.

[2:44:04] Daarom ben ik ook blij dat de Nederlandse politie zich sterk inzet in het kader van EMPACT, wat een Europese politie- samenwerking, die zich onder meer specifiek op de mensenhandels richt.

[2:44:14] We zijn al enkele jaren trekker op het thema mensenhandelen binnen EMPECT.

[2:44:20] Verder vraagt de herziende richtlijn lidstaten ook om het instellen van een contactpunt voor grensofschijnende doorverwijzing.

[2:44:25] Daar hebben we het net over gehad.

[2:44:26] En dat wordt voor ons commensia.

[2:44:29] En dat zou ik de internationale samenwerking moeten versterken ten behoefte van goede en betere zorg voor slachtoffers.

[2:44:37] Dan was er nog een vraag van de heer Verkuijlen over de 18 zaken waarvan geen aangifte is gedaan.

[2:44:43] Wat zegt dat nu over de prioritering van ernstig delict als mensenhandel?

[2:44:48] Ik noemde al eerder dat de prioritering voor de veiligheidsagenda in ieder geval ook mensenhandel weer een van de prioriteiten zal worden.

[2:44:56] En het klopt, mensenhandelen is ambtshal vervolgbaar en vereist dus ook geen aanvergifte om dat verder op te pakken.

[2:45:04] Een melding is voldoende voor de politie om daarmee aan de slag te gaan.

[2:45:10] Ik kan alleen niet zeggen wat er in deze 18 individuele zaken de reden is geweest dat die melding niet is opgepakt.

[2:45:17] Dat kan ook zijn dat er verder te weinig opsporingsindicaties waren.

[2:45:21] Dat is althans wat door de politie in algemene zin werd gezegd over het feit dat een groot deel van die meldingen de eerste drempel niet hebben gehaald.

[2:45:33] Maar ook hier zullen we de vinger aan de pols houden, daar waar het gaat om het opvolgen van meldingen.

[2:45:40] Wat zijn de resultaten van de 58 FTE?

[2:45:44] Vroeg de heer Verkuijlen.

[2:45:48] In ieder geval kun je met die 58 FDE vanwege het specialisme meer complexere zaken behandelen.

[2:45:56] En ook tot een succesvol einde brengen.

[2:45:58] Ik denk dat dat specialisme de grootste toegevoegde waarde is, nog los van het aantal FTE dat daarmee gemoeid is.

[2:46:04] Of dat ook direct terug te leiden is naar extra zaken.

[2:46:08] Ik ga nu dat overzicht voor het einde van het jaar geven.

[2:46:11] Maar wat ik zei, de complexiteit is een belangrijke route.

[2:46:16] Dat we meer doorhebben hoe deze mensen opereren en dat dus ook effectiever kunnen aanpakken.

[2:46:20] Want uiteindelijk gaat het om het breken van deze netwerken.

[2:46:25] Zijn al die extra FTE'en er dan gekomen?

[2:46:28] Ja, zowel bij het OM zijn de functies voor mensenhandel vervuld, maar ook bij de politie.

[2:46:34] Nogmaals, daar wil ik helemaal niet zeggen dat er nooit in het kader van prioriteitsstelling door het gezag een afweging wordt gemaakt waarbij een mensenhandelszaak niet wordt opgepakt.

[2:46:43] Dat is hoe we het systeem hebben ingericht in Nederland.

[2:46:46] Maar ik denk dat de prioriteitstelling en het zorgen van expertise wel zeker helpen.

[2:46:52] Dat was een blokje opsporing.

[2:46:53] Dank u wel.

[2:46:54] Dan geef ik het eerste woord aan mevrouw Abdi.

[2:46:58] Ja, dank voorzitter.

[2:46:59] Graag nog een iets meer detail van de minister als het gaat over opsporing.

[2:47:04] Want het is inderdaad goed dat er meer FT is toegevoegd als het om opsporings- en mensenhandel gaat.

[2:47:09] Maar de complexiteit en volgens mij de kritiek die vaker aangedragen is, specifiek als het er gaat om mensenhandelen, dat het binnen de politie, maar ook binnen het Openbaar Ministerie, verschillende plekken eigenlijk moet inbrengen.

[2:47:18] Dus de ene district, dan doe je het bij het Nationaal Zorg- en Veiligheidshuis.

[2:47:22] Bij de andere district doe je het bij de RIEC.

[2:47:24] Nou, als ik kijk bij het voorbeeld van criminele uitbuiting... is er soms een onderzoek al zo ver gevorderd... dat het heel moeilijk is om mensenhandel aspect in te brengen.

[2:47:33] En volgens mij is er behoefte aan een sturingsmechanisme... met hele duidelijke procesafspraken... dat wanneer je signaleert als rechercheur dat sprake is van mensenhandelen... dat je een soepeler route hebt dan dat je het verschillende manieren moet doen... en ook gefragmenteerd in Nederland.

[2:47:45] Dus ik ben benieuwd hoe de minister hiernaar kijkt.

[2:47:48] Er is een eerder advies ook geweest van nationaal rapporteur Explicit... van maak je nou bestuurd...

[2:47:52] Procesafspraken maken helder dat als je te maken hebt met signalen van mensenhandel, dat zo'n officier van justitie, maar ook een rechercheur bezig is, dat ze één route bewandelen waarbij je sneller tot de zaken kan komen.

[2:48:04] Dus ik was benieuwd hoe de minister hier naar kijkt.

[2:48:06] Anders van de minister?

[2:48:07] Ja, daar komt de minister heel graag op terug in de voortreinsreptage voor het einde van het jaar.

[2:48:12] Heel specifiek.

[2:48:12] Ik kan me voorstellen dat het samenloop van zaken, juist omdat...

[2:48:17] We met de ondermijnde criminaliteit in Nederland zien dat uitbuiting daar heel vaak bij komt kijken.

[2:48:22] Als tweede effect.

[2:48:25] Dat dat in sommige gevallen niet leidt tot dezelfde route.

[2:48:28] Maar dat wil ik graag voor u verkennen en dan kom ik dan op terug.

[2:48:31] Mevrouw Abdi.

[2:48:32] Ja, veel dank.

[2:48:33] En zou de minister dan ook willen verkennen... Kijk, er zijn heel veel nieuwe initiatieven en projecten geïnitieerd.

[2:48:38] Dat zie je continu, ook op dit onderwerp.

[2:48:41] Wat zijn nou de uitkomsten?

[2:48:43] Welke doelstellingen willen we bereiken?

[2:48:45] Zou de minister ook daarin misschien naar kunnen gaan van...

[2:48:47] Wat heeft al deze initiatieve, zeg maar echt op daadwerkelijk opgeleverd... en waar werken we nu naartoe?

[2:48:51] Want dat is ook iets, zeg ik heel eerlijk... als iemand die dan nieuw hier in het dossier moet verkennen.

[2:48:55] Dan zie je dat er heel veel gebeurt, maar dat er van alles gebeurt.

[2:48:57] En mij niet helder is, waar werpen we nu concreet naartoo?

[2:49:00] Dus als de minister daar misschien ook iets...

[2:49:01] naarop in kan gaan.

[2:49:02] In de brief zou het ook heel wenselijk zijn.

[2:49:05] Dat nemen we mee op dat moment.

[2:49:08] Dan zag ik volgens mij eerder de heer Verkuijlen.

[2:49:11] Ja, dank voorzitter.

[2:49:12] En ook dank voor de beantwoording door de minister.

[2:49:15] Mijn vraag raakte ook een beetje aan het feit van... Kijk, we zijn nu de bomen aan het optuigen.

[2:49:20] Er komen meer delicten bij dankzij deze richtlijn.

[2:49:24] Maar als we niet in staat zijn om bomen goed te snoeien... dan komen we ook niet veel verder.

[2:49:29] Het is eenvoudiger op dit moment om een debat over mensenhandel hier te voeren... dan dat je een zaak overtuigend en wettelijk bewijst.

[2:49:39] Dus het gaat er... En dat is mij ook een lief ding, omdat ik zelf ook een aantal decennia bij de politie heb gewerkt.

[2:49:46] Dat we oud-collega's van mij iets in handen geven waarmee ze ook makkelijker dit delict kunnen aanpakken.

[2:49:54] En dat het niet zo is dat ze denken van ja, dit gaat het nooit worden.

[2:49:57] Dus laten we maar kijken wat er van klein fruit overblijft.

[2:50:00] Wat makkelijke te doen is.

[2:50:02] Daar wil ik graag nog een reactie van de minister op.

[2:50:04] En de tweede is, en dat was een beetje wat ik noemde...

[2:50:06] Voorzitter, over het bottenmes versus het scherpe zwaard.

[2:50:10] En het tweede is even, met dank voor die beantwoording over die FTE, heb ik ook gevraagd, zijn die nou dedicated?

[2:50:16] En ik vraag dat omdat capaciteit bij de politie altijd uitgesmeerd wordt over meerdere domeinen.

[2:50:23] Dus de wijkagent van vandaag, die loopt ook de noodhulp.

[2:50:26] En ik wil graag dat die 53 FTE uit de motie Zeger en Asscher ook echt worden ingezet voor mensenhandel.

[2:50:33] Dank u.

[2:50:35] De minister.

[2:50:35] Ja, het scherpe zwaard.

[2:50:37] Ja, al denk ik dat het overgrote deel van het in handen geven van het instrumentarium in het wetsvoorstel zit wat ik vorige week in de Eerste Kamer heb gegeven.

[2:50:48] Dat behelst die modernisering, dat behelft ook die extra categorie van ernstige benadeling waardoor je de drempel van mensenhandel eerder haalt.

[2:50:58] Ook in gevallen waarbij vroeger dat in een schemergebied terecht kwam.

[2:51:03] Daar zit ook de expliciteering van wat moet je daar nou onder verstaan.

[2:51:06] Daar worden voorbeelden gegeven.

[2:51:08] Ik denk dat die wetsbehandeling een heel groot deel van het scherpe zwaard is.

[2:51:13] En met dit wetsvoorstel slijpen we die nog een klein beetje op.

[2:51:18] Maar het zwaart, denk ik, is het wetsvoorbeeld waar we vorig jaar uitgebreid met elkaar over hebben gediscussieerd.

[2:51:24] Daarmee moet de politie dus inderdaad meer in handen krijgen.

[2:51:27] Die 58 voor FTE, die zijn dedicated.

[2:51:30] Ik zal ook in de brief meenemen hoe die capaciteit specifiek op deze zaken wordt gezet.

[2:51:35] Want het gaat om het specialisme zoals ik hier terecht meld.

[2:51:38] Dank voor dat antwoord.

[2:51:44] Ik snap die drempelverlaging bij ernstige benadeling.

[2:51:48] Maar het gaat nou juist om die seksuele uitbuiting.

[2:51:51] Dat soort zaken, om die op een goede manier wettelijk en overtuigend bewezen te krijgen.

[2:51:56] En daar zal de toevoeging van dat specifieke artikel niet zo heel veel aan toevoegen.

[2:52:00] Dus ik ben wel benieuwd, waar ziet de minister dan...

[2:52:03] Die ruimte waardoor die bewijslast zo aanzienlijk omlaag is gegaan.

[2:52:07] Los van het toevoegen van een extra element.

[2:52:12] De seksuele uitbuiting zal dat ook altijd afhankelijk zijn van de medewerker van een slachtoffer in dit geval.

[2:52:21] En ik ben zelf mee geweest met de politie hier in Den Haag.

[2:52:24] Ik ben in zo'n sociale huurwoning geweest waar...

[2:52:27] in dit geval een Colombiaanse vrouw zat, verder niet met haar eigen huisraad, nauwelijks huisraadt, wel met grote stapels cash.

[2:52:38] Maar op dat moment, als die persoon al dan niet onder dwang niet bereid is om te getuigen, dan komt de politie op een gegeven moment niet heel veel verder.

[2:52:50] En ik denk dat dat de uitdaging is.

[2:52:52] Hoe verlaag je nou voor slachtoffers die drempel om hier aangifte tegen te doen?

[2:52:58] Het non-punishmentbeginsel hadden we het al eerder over.

[2:53:00] Ook het feit dat agenten daar in de eerste lijn op worden getraind, daar dus ook op kunnen signaleren.

[2:53:08] Maar ook toch proberen zo'n zaak rond te krijgen door te kijken wie zit hier nou boven of achter.

[2:53:13] En dat is gewoon goed recherchewerk wat gedaan moet worden.

[2:53:17] Dus ik denk dat dat niet heel erg zit in dit wetsvoorstel, dat we daar nu een grote slag in maken.

[2:53:23] Die wettelijke ankers zijn er wel, maar de specifieke zaken maken het wel heel moeilijk.

[2:53:32] Dan zag ik, oh ja, ik ga op de heer Thijs van den Brink.

[2:53:39] U gaf aan dat u niet uit kan sluiten dat de uitbreiding van het aantal vormen van mensenhandel kan leiden tot een verschuiving in de opsporing.

[2:53:48] Tegelijkertijd zei u, ik heb uw Kamer goed gehoord, u wilt niet dat de aandacht weggaat bij seksuele uitbuiting.

[2:53:56] Hoe voorkomen we dat dat dan toch gebeurt?

[2:54:00] De minister.

[2:54:02] Keuzes in de opsporing zijn altijd aan het gezag.

[2:54:05] Die zullen op basis van deze wetten aan de slag gaan.

[2:54:07] En ik stel me voor dat we bij de evaluatie van het wetsbestel dit effect meenemen in hoeverre we dat hebben zien optreden.

[2:54:14] En daar dan consequenties aan kunnen verbinden.

[2:54:19] Want u kunt dat niet aan de voorkant meegeven, dat de Kamer dat een ongewild effect zou vinden?

[2:54:28] Ja, we kunnen dat meegeven gezamenlijk.

[2:54:33] Tegelijkertijd zal elke keer de keuze voor een individuele opsporingszaak zijn aan het lokale gezag.

[2:54:40] En dat zijn wij weer niet.

[2:54:42] Dus men zal toch altijd de afweging maken lokaal wat heeft prioriteit.

[2:54:48] Stel maar de zaak van Denet voor, zoals ik die tegen de heer Van Kuylen schetste...

[2:54:52] Moeilijke zaak.

[2:54:53] Zou je met een heleboel recherchewerk weliswaar een trapje hoger kunnen komen?

[2:54:59] Als je dan tegelijkertijd een Zaanse glazenwasserszaak hebt lopen, dan kan ik me voorstellen dat de prioriteit lokaal wellicht valt op die zaak waarbij 1700 busjes door heel Nederland rijden en je een enorm criminele organisatie kunt aanpakken.

[2:55:15] En een heleboel mensen helpen versus deze enige moeilijk te rechercheren zaak.

[2:55:21] Ik vind het af en toe moeilijker van ons systeem, maar ook de schoonheid.

[2:55:26] Dat uiteindelijk ik artikel 12 en mijn aanwijsbevoegdheid niet wekelijks inzet voor de opsporing.

[2:55:35] Mevrouw Bikker.

[2:55:36] Ja, voorzitter, dank.

[2:55:38] Dank ook voor de beantwoording.

[2:55:40] Maar dat laatste punt onderstreept denk ik precies de zorg van deze Kamer.

[2:55:45] Omdat dit een haaldelict is, wat zich vaak uit in een individuele omstandigheid, in een individually situatie, zo, ik ga er van stotteren worden.

[2:55:57] Waar meestal ook gewoon een grotere organisatie achter zit.

[2:56:01] Want anders krijg je het allemaal niet gefaciliteerd.

[2:56:06] Alleen al contacten, klanten er laten komen... geld ophalen enzovoorts.

[2:56:11] En juist daarom is het dan zo zorgwekkend... dat het heel vaak nauwelijks lukt om een zaak rond te krijgen.

[2:56:17] En dat we ook in vervolging en opsporing zien... dat dan vervolgens de straf nog vrij mild uitpakt.

[2:56:23] En precies daar zit mijn zorgvoorzitter... ook in gevolg op de interrupties met...

[2:56:27] collega Verkuilen, dat de bewijslast behoorlijk hoog blijft en dat het vrij moeilijk is om dit aan te pakken.

[2:56:34] Heeft de minister nu het idee dat hij met dit wetsvoorstel die bewijslast iets verruimt?

[2:56:38] En zo ja, waar blijkt dat dan uit?

[2:56:41] Het woord is aan de minister.

[2:56:42] Ja, ook hier verwijs ik daar voor die discussie eerder door naar het wetsvorstel waar we het vorig jaar over hebben gehad.

[2:56:48] Daar zat die verlaging van de bewwijslast, het verruimen van

[2:56:54] de delictsomschrijving, het opschonen van het botte mes, zoals de heer Verkuijlen dat noemde.

[2:57:01] Met dat wetsraject geloof ik dat we echt een hele grote stap hebben gezet om dit voor de opsporingsdiensten en voor de rechtelijke macht tastbaarder en beter vervolgbaar te maken.

[2:57:12] Ik geloof dat een hele

[2:57:15] Of dat hier gaat werken of niet, ook zit echt aan die slachtofferkant in combinatie met het non-punishment beginsel.

[2:57:22] Dus worden mensen meteen erkend als slachtofer en wat kun je daarin doen om mensen te krijgen tot medewerking aan een strafrechtelijk proces.

[2:57:30] Wat natuurlijk altijd moeilijk is in deze zaak.

[2:57:33] Dat is minder concreet, maar wel heel belangrijk.

[2:57:39] Dan zie ik een vervolginterruptie van mevrouw Bikker.

[2:57:42] Ja voorzitter, dit was dank aan de minister en hij proeft hierin misschien ook wel mijn ongeduld.

[2:57:47] Want ik heb heel graag dat wetsvoorstel gesteund.

[2:57:51] Ook nog wat aangescherpt samen met collega's om juist te zorgen dat het nog makkelijker wordt om daders aan te pakken, slachtoffers te beschermen.

[2:58:00] Maar ik hou op dit punt wel echt aan zorg.

[2:58:04] En ik wisselde dat eerder ook al met collega Verkuijlen.

[2:58:07] Het blijft de Achilleshiel van compleet artikel 73f.

[2:58:12] En wat mij betreft in de gevraagde evaluatie zal dit ook expliciet aandacht moeten krijgen.

[2:58:18] En dat brengt me bij mijn vervolgvraag, voorzitter.

[2:58:20] Want de motie Segers-Asscher, de 10 miljoen.

[2:58:24] die volgens de minister nu ook dedicated wordt ingezet... echt voor de aanpak van mensenhandel, dat we dat niet gebruiken.

[2:58:30] Alleen maar voor het identificeren van vreemdelingen bijvoorbeeld.

[2:58:33] Wat ik af en toe ook wel eens terug hoor.

[2:58:35] Terwijl ja, dat vind ik gewoon het werk van een ministerie van Asiel en Migratie om te doen.

[2:58:39] En moet niet specifiek...

[2:58:41] het geld van mensenhandel opslokken.

[2:58:42] Deelt de minister dat?

[2:58:43] En kan hij ook, als hij verder rapporteert over de inzet van die middelen, echt aangeven hoe dit specifiek voor mensenhandelen wordt gebruikt, in plaats van in de algemene keten, die zeer belangrijk is voor asiel en migratie, maar waar dit geld niet voor bedoeld was?

[2:58:57] De minister.

[2:58:58] Ja, ik neem dat mee in diezelfde voortgangssabotage voor het einde van het jaar.

[2:59:02] De heer Boonsma.

[2:59:04] Dank voor de vervolging.

[2:59:06] Het is afhankelijk van een slachtoffer dat bereidt zich te getuigen.

[2:59:09] Tegelijkertijd weet je dat juist hier natuurlijk heel vaak voorkomt dat de slachtoffsers te bang zijn of te zeer in de war of te getraumatiseerd of tezeer worden gechanteerd om te geteuigen.

[2:59:22] Als ze het al doen, dat er dan al snel wordt geconstateerd dat er een tegenstrijdigheid zit in hun getuiging, die ook vaak te maken heeft met het trauma dat is ervaren en waardoor dat

[2:59:33] op die punten dan toch weer sneuvelt.

[2:59:36] En daar maken wij ons denk ik ook grote zorgen over.

[2:59:39] Hoe je nou voor kunt zorgen dat dat op een of andere manier wordt verbeterd... en dat je toch manieren vindt om dat risico te verminderen.

[2:59:46] Door meer naar steunbewijs te kijken, door misschien de manier hoe je slachtoffers verhoort... omdat daar duidelijk aandacht is van een trauma-expert of dergelijke.

[2:59:55] Ziet de minister daar nog andere mogelijkheden?

[2:59:59] Annick.

[2:59:59] Dit

[3:00:00] Dit is niet de wet, dit kunnen we niet oplossen in de wet.

[3:00:03] Dit gaat erom hoe ga je in de praktijk om met dit soort zaken.

[3:00:07] Ik wil daar ook in die brief wel aandacht aan besteden.

[3:00:13] Maar uiteindelijk is het actieplan tegen mensenhandel natuurlijk ook bedoeld om dit soort aspecten op een meer beleidsmatige manier te adresseren.

[3:00:20] Om te zorgen dat je die drempels wegneemt.

[3:00:23] Net zoals de training van elke eerste lijns politiefunctionaris om te herkennen...

[3:00:28] Dat je te maken hebt met slachtoffer van mensenhandel.

[3:00:30] Dus het is op vele borden schaken.

[3:00:32] Maar je zult het allemaal moeten doen.

[3:00:33] Daar ben ik wel mee te weten.

[3:00:36] Dan zie ik geen verdere interrupties.

[3:00:38] Dan kan de minister verder met zijn volgende blokje.

[3:00:52] U moet de microfoon alsjeblieft.

[3:00:55] Het...

[3:00:56] Voorliggende wetsvoorstel en draagmoederschap.

[3:00:59] En laat ik eigenlijk beginnen met de overige vragen over draag moederschappen.

[3:01:03] Want die wil ik heel graag verwijzen naar het wedstrijd traject wat ook al door een aantal van u werd genoemd.

[3:01:09] Van mijn collega's, staatssecretaris voor justitie en veiligheid.

[3:01:12] Ik denk dat de vragen voor zover ze niet betrekking hebben op dit implementatie voorstel meer op hun plek zijn daar.

[3:01:20] Dat geldt dus zowel voor de vraag van mevrouw Faber over de strafwaarstelling over

[3:01:25] In het buitenland, waarbij ik kortuit halver kan zeggen... dat als er sprake is van mensenhandel en die delicten worden bewezen... dat dan ook hiermee mensenhandelen in het buiteland kan worden vervolgd... op dezelfde gronden als die ik net noemde.

[3:01:42] Daar waar het gaat om mensenhandeling in het algemeen.

[3:01:44] Dus die vraag kan ik wel beantwoorden.

[3:01:46] Overgevraagd van met name de heer Van Dijk... zou ik graag willen doorverwijzen naar de staatssecretaris.

[3:01:52] Maar er waren natuurlijk wel een aantal vragen...

[3:01:54] op dit thema die wel echt betrekking hadden hier op dit wetsvoorstel.

[3:02:01] Een daarvan was hoe denkt de minister dat dit implementatiewetsvoorstal en de wet kind draagmoederschap en afstamming zich tot elkaar verhouden.

[3:02:08] Dit wets voorstel gaat enkel om mensenhandel in de vorm van uitbuiting van draag moederschappen en dan gaat het dus echt om zeer ernstige misstanden rondom draagmooderschap.

[3:02:17] En het wetsvoorspel kind draagt moederschap en de afstaming van de staatssecretaris gaat over de wettelijke regulering

[3:02:23] van draagmoederschap in het algemeen en heeft dus ook bredere vragen en inkleuring.

[3:02:33] Deelt de minister de mening dat gebruik van huidige procedures voor erkenning van een kind uit draagmeerderschap onder de strafbepaling van de richtlijn kan vallen, bijvoorbeeld bij oneigenlijk gebruik aan adoptieprocedure?

[3:02:44] Indien volgende op draagmoederschap de wettelijke adoptieprocedure wordt gevolgd, vormt die adoptie op zichzelf geen strafbaar feit.

[3:02:53] Een verdere gedachtenwisseling over het onderwerp zou ik ook toch weer willen doorverwijzen naar het andere debat met de staatssecretaris.

[3:03:01] Hoe kan het OM bewijzen dat sprake is van uitbuiting bij draagmeerderschap?

[3:03:04] Dat was ook een vraag van de heer Van Dijk.

[3:03:06] Voor het bewijs van mensenhandel in de vorm van uitbuiting bedraagmoederschap is nodig dat dan in artikel 273f eerste lid genoemde handeling is verricht.

[3:03:16] Zoals het werven, vervoeren of huisvesten.

[3:03:18] Opzettelijk een beïnvloedingsmiddel is aangewend en dat er een oogmerk van uitbijting was.

[3:03:24] En u vraagt hoe kunnen we nou bewijzen dat zo'n beïnnvloedsmiddelen is aangewend.

[3:03:28] Ook in het geval dat er van tevoren wel een overeenkomst is getekend en welke omstandigheden zijn dan voldoende.

[3:03:33] om te kunnen bewijzen dat het oogmerk van uitbuiting bestaat.

[3:03:38] Ook in het geval van een vooraf overeengekomen overeenkomst, kan worden getwijfeld of dit echt vrijwillig is gebeurd, of dat gebruik is gemaakt van een beïnvloedingsmiddel.

[3:03:48] En dat sprake is geweest van het beïnnvloedsmiddeldwang, kan bijvoorbeeld blijken uit de verklaring van de desbetreffende vrouw zelf.

[3:03:55] Dat gebruiksgemaakt van een kwetsbare positie als beïhnvloedingsmiddel, mag in het algemeen worden verondersteld bij een zwakke financiële positie van de vrouwen,

[3:04:02] Waarbij in het bijzonder valt te denken aan de afkomst uit een land met een significant lager welvaartspel.

[3:04:09] Vanwege haar persoonlijke omstandigheden is de vrouw in een dergelijk geval immers in verminderde mate in staat tot een vrije wilsbepaling omtrent het draagmoederschap.

[3:04:17] En als iemand in zo'n situatie wordt overgehaald om draagmode te worden, dan wordt misbruik gemaakt van een kwetsbare positie.

[3:04:23] Het vereist wel dat de dader zich bewust is geweest van de relevante feitelijke omstandigheden van de betrokkenen waaruit die kwetsbaarheid voortvloeit.

[3:04:31] En voor het kunnen aannemen van een oogmerk van uitbuiting is het voldoende als de mensenhandelaar heeft gehandeld uit winstbejacht of als hij verregaande vrijheidsbeperkingen heeft opgelegd aan het zwangere slachtoffer.

[3:04:44] Dan was nog de vraag van de heer Van Dijk.

[3:04:45] Wanneer zijn wensouders schafrechtelijk verantwoordelijk als zij concrete aanwijzingen voor uitbuiting negeren?

[3:04:52] Wensoudens die concrete aanwezingen negering kunnen schafrechtelijk aansprakelijk zijn onder dit artikel.

[3:04:59] Die bepaling komt in beeld wanneer iemand ondanks duidelijke signalen dat de beoogde dienstverlening mogelijk het voorwerp is van mensenhandel, toch van de diensten gebruik maakt.

[3:05:08] Die duidelijk signalen kunnen bijvoorbeeld zijn gelegen in de uiterlijke signales die betrekking hebben op het slachtoffer zelf

[3:05:14] De omstandigheden waaronder de diensten worden aangeboden en aanwijzingen dat een mensenhandelaar controle uitoefent over het slachtoffer.

[3:05:23] En de specifieke omstandigheden die in de praktijk aan de orde kunnen zijn, kunnen per uitbuitingsvorm een eigen inkleuring hebben.

[3:05:29] En laat ik nogmaals zeggen dat deze strafrechtelijke aansprakelijkheid natuurlijk alleen in beeld komt in situaties waarbij het evident is dat sprake is van mogelijke mensenhandel.

[3:05:40] Dat voor wat betreft draagmoederschap.

[3:05:43] Dit is een interruptie van de heer Van Dijk.

[3:05:47] Dank voor de reactie.

[3:05:48] Er is natuurlijk heel veel van te zeggen en ik ben me er ook van bewust.

[3:05:50] Een aantal dingen gaan wellicht terugkomen in het andergenoemde wetvoorstel.

[3:05:54] Waar ik de vinger bij leg, dat is nogal wat andere EU-landen een hele andere lijn ten opzichte van draagmoederschap vormen.

[3:06:02] En dat ligt wel heel erg benieuwd.

[3:06:04] Hoe gaan die landen om met de implementatie van dit wetvoorstal?

[3:06:07] Is daar zicht op of kan dat in kaart worden gebracht?

[3:06:11] Antwoord van de minister.

[3:06:13] Ik wil er wel naar kijken hoe andere landen daarmee omgaan.

[3:06:16] Het zou voor de implementatie van dit wetsverstel niet uit moeten maken, want de middelen en de bewijstrempel zijn gelijk hiermee voor alle EU-landen.

[3:06:28] Neem niet weg dat landen natuurlijk wel ander beleid kunnen hebben op draagmoederschap in bredere zin.

[3:06:33] Dat verwijst dan weer door naar het traject van staatssecretaris.

[3:06:36] Dus ik hou die twee wel uit elkaar.

[3:06:39] Ik wil hem echt dan zien op de engte van artikel 2...

[3:06:43] Ik zie geen verdere interrupties bij het blokje.

[3:06:50] Dan kunt u verder gaan met uw blok je klanten.

[3:06:54] Klanten.

[3:06:56] Mevrouw Bikker die vroeg naar moeten we de leeftijd van de klant ook betrekken bij de aanpak van de mensenhandel.

[3:07:02] We hebben die discussie eerder gevoerd in een commissiedebat mensenhandelen en prostitutie en ik heb daarbij

[3:07:09] Wel aangegeven dat wat de regering betreft we niet de sekswerkers en de klanten gelijk moeten schakelen.

[3:07:18] De minimumleeftijd voor sekswerkers gaan we verhogen.

[3:07:22] Zoals aangekondigd in het coalitieakkoord vanwege de kwetsbaarheid die het werk met zich meebrengt.

[3:07:27] Dat is iets anders voor mensen die als klant gebruik maken van die dienst.

[3:07:31] Ik geloof dat daar toen ook een motie over is ingediend die volgens mij geen meerderheid heeft gehaald.

[3:07:44] De heer Van Dijk vroeg hoe wij uitvoering geven aan de Europese verplichting om de vraag terug te dingen die uitbuiting bevordert.

[3:07:53] Wij geven uitvoer aan die verplichtiging via de verbreding van de rijkwijdte van artikel 273g.

[3:07:59] En uit de toelichting bij de richtlijn volgt dat het om de vragen die uitbuiting bevorderd terug te dringen van belang is.

[3:08:05] Om het gebruik van diensten waarbij het startoffer wordt uitgebouwd.

[3:08:08] Om dergelijke diensten te verlenen.

[3:08:09] En de gebruiker van de dienst weet dat de persoon die de diens verleent een slachtoffer is van mensenhandel.

[3:08:14] Om dat strafbaar te stellen.

[3:08:16] En door die verbreding wordt dus niet alleen het gebruik van seksuele dienesten.

[3:08:20] Maar alle soorten dienosten die door uitbuiting tot stand zijn gekomen.

[3:08:24] Strafbaar gesteld.

[3:08:26] Maar dat is de strafbaarstelling.

[3:08:27] En dat is dus een wetstechnische antwoord.

[3:08:30] Maar that is natuurlijk niet genoeg.

[3:08:31] En daar hadden we het net ook al over.

[3:08:33] De verdere klantaanpak wordt versterkt via het actieplan Samen tegen Mensenhandel met onder andere mediacommunicatie bij vervolging, jaarlijkse actiedagen en een fieldlab klanten.

[3:08:45] En natuurlijk gaan we het wetsartikel 273G ook evalueren.

[3:08:49] En uit die evaluatie komen mogelijk ook aanknopingspunten om de bestraffing van klanten effectiever te maken.

[3:08:55] Het onderzoek heb ik reeds bij het WODC ingediend, maar de planning is nog niet tot ons gekomen vanuit het Wodc.

[3:09:02] Dus ik zal u daar ook via de voortgangsbrief over de voorgang rapporteren.

[3:09:07] De heer Van den Brink vroeg of er nog in 2026 ook een landelijke actiedag komt.

[3:09:14] Ja, de motie over nog een landelijk actie dag in 2060 is aangenomen.

[3:09:18] Dus ik zal dat ook in mijn gesprekken met het OM en de politie opnemen om te kijken hoe en wanneer we daar resultaat van kunnen zien.

[3:09:28] Dat is de blok klanten.

[3:09:31] Ik zag inderdaad mevrouw Bikker.

[3:09:33] Ja, voorzitter, want als er iets moet gebeuren, dan is het wel die aanpak van klanten.

[3:09:37] En de minister kon eigenlijk al aanvoelen dat ik ook maar gewoon in blijf zetten, dat die leeftijdsgrens omhoog gaat.

[3:09:45] Want ik vind het echt van de zotte dat jongens van 16 over de wallen lopen en daar een vrouw uitkiezen en tegen betaling seks hebben.

[3:09:52] Dat vind ik echt nergens op slaan.

[3:09:54] Ik vind dat we dit in ons land echt anders moeten regelen.

[3:09:56] Maar terug naar waar we hier het debat over hebben.

[3:10:01] Kan de minister aangeven op welk moment hij ook wil dat er een betere bewustwording onder klanten is?

[3:10:08] Hoe snel verwacht hij resultaat van zijn aanpak?

[3:10:13] Dat wil ik heel graag meenemen in het actieplan tegen mensenhandel en de uitvoering daarvan.

[3:10:18] Ik denk dat dat een belangrijk element is.

[3:10:20] Over anderhalve week, zeg ik uit mijn hoofd, begint de week tegen mensen handel.

[3:10:24] Dat is een van die momenten in het jaar dat we ook daadwerkelijk breed hier aandacht voor kunnen vragen.

[3:10:31] Dat wordt ook landelijk, maar ook op lokaal niveau is er informatie beschikbaar, banners...

[3:10:39] brochures over hoe je ermee om te gaan.

[3:10:41] Dit is een deel, denk ik, van dat actieplan, maar er kan vast meer.

[3:10:45] Dus dat nemen we graag in elkaar mee.

[3:10:48] Mevrouw Bieker.

[3:10:49] Ja, voorzitter.

[3:10:50] En neemt de minister daarin mee dat er dan ook een aangifteplicht is?

[3:10:54] Want als je je begeeft in een loesje sector, en dat is het, dan verwacht ik juist van al die kerels die zo goed weten waarom ze geld gaan pinnen om dit te gaan doen, dat ze ook bereid zijn om aangiftes te doen op het moment dat het mis is.

[3:11:08] Dus kan de minister ook daarop toezeggen dat rond die aangifterbereiden, dat de cijfers moeten stijgen en ook dat we gaan zien dat er meer vervolging gaat komen?

[3:11:17] Minister.

[3:11:18] Ja, die aangifteplicht is aangenomen in de wet.

[3:11:23] Het is nu dus deel van ons strafrecht en daar zullen we dus ook de nodige aandacht aan besteden.

[3:11:31] Oké, dan zijn we bij het blokje, ik kan mijn eigen handschrift niet lezen, maar volgens mij was het de porno-industrie.

[3:11:39] Porno-platforms.

[3:11:43] De heer Dieding van Dijk vroeg welke verantwoordelijkheid dragen platforms wanneer zij verdienen aan materiaal dat onder dwang tot stand is gekomen.

[3:11:52] Wanneer het illegale content betreft is de DSA, de Digital Services Act van toepassing, en die ligt verplichtingen op aan tussenhandeldiensten.

[3:12:00] En op basis van de DZA zijn hostingdiensten, waaronder de online platforms, gehouden om illegale conten te verwijderen als zij daar weet van krijgen.

[3:12:09] Verwijderen hostingdiensten illegale content na de melding niet, dan kunnen ze ook geen aanspraak maken op de aansprakelijkheidsbeperking die zij in beginsel wel genieten.

[3:12:19] De DSA is een maximum harmonisatie en dat betekent dat we daar bovenop als lidstaten geen nationale eisen kunnen stellen, zoals het opleggen van aanvullende verplichtingen aan tussenhandeldiensten.

[3:12:32] En dat geldt voor alle categorie tussenhandel diensten uit de DSA, dus niet alleen maar voor de very large online platforms.

[3:12:39] In november 2027 zal de DSA worden geëvalueerd.

[3:12:43] Dat betekent niet automatisch dat er ook een herziening komt, maar het is in ieder geval een belangrijk moment om te bezien of aanvinden dat verplichtingen voor tussenhandeldiensten wenselijk en nodig zijn.

[3:12:53] Voorts is bekend dat enkele grote porno-platforms hun uploadvoorwaarden de afgelopen jaren hebben aangescherpt, onder meer door strengere eisen te stellen aan identiteitsverificatie en toestemming van betrokkenen.

[3:13:04] Of dat ook bij andere websites kan worden afgedwongen, dat hangt af van de toepasselijke wet en regelgeving.

[3:13:09] En de mogelijkheden voor toezicht en handhaving.

[3:13:11] En daar vragen we dus aandacht voor in het kader van de herziening van de DSA.

[3:13:18] De heer Van Dijk vroeg hoe we de aandachtsvoor discriminatie op grond van geslacht naar het Nederlands preventiebeleid vertalen.

[3:13:26] En hoe rijmt dat met de destigmatiseringsaanpak van sekswerk?

[3:13:30] Ik wil wel het belang tussen mensenhandel en sekswerk benadrukken, ook hier.

[3:13:37] Sekswerk is een legaal beroep in Nederland.

[3:13:40] En als er geen sprake is van een vrijwillige keuze voor dit beroem, is er ook geen sprak meer van sekswerken, maar van seksiële uitbuiting en daarmee dus van mensenhandelen.

[3:13:50] Sekwerkers moeten hun werk kunnen uitvoeren met bijbehorende rechten en plichten, zoals die ook gelden voor andere beroepsgroepen in Nederland,

[3:13:56] En het tegengaan van het stigma is daarbij belangrijk, omdat uit onderzoek blijkt dat dit een negatieve impact op de sociale positie van sekswerkers heeft, waardoor ze kwetsbaarder zijn voor geweld en uitbuiting.

[3:14:08] En het spanningsveld zoals dat geschetst wordt door de heer Van Dijk tussen bewustworgingscampagnes en het destigmatiseringsaanpak zie ik dus niet in dit licht.

[3:14:19] Die campagne schijnt immers over de aanpak van mensenhandel en dat zien wij als kabinet anders dan sekswerk.

[3:14:27] Dan vroeg de heer Van Dijk ook naar het feit dat seksuele uitbuiting zit niet beperkt tot vergunde bedrijven, maar dat ook thuisprostitutie, export en online platforms politie en hulpverlening voor grote uitdagingen stellen.

[3:14:42] En hoe gaan we daar intensiever op handhaven?

[3:14:46] Het is belangrijk dat seksiële uitbuiting van sekswerkers wordt gesignaleerd en aangepakt.

[3:14:51] De gemeenten geven daar lokaal sekswerkbeleid vorm aan en om hen te ondersteunen in het signaleren van misstanden worden verschillende stappen ondernomen.

[3:15:01] Zo richt actielijn 4 van het Versterkprogramma Samen Tegen Mensenhandel zich op ondersteuning en aanmoedigen van regionale samenwerking.

[3:15:09] Door goede samenwerken tussen verschillend partijen kunnen misstanden beter worden gesignaleerd en opgespoord.

[3:15:14] In actielijnen 5 wordt bekeken hoe informatie over signalen van mensenhandel gedeeld kan worden

[3:15:19] Zodat er meer zicht is op mogelijke misstanden.

[3:15:23] Ten aanzien van online sekswerkadvertentieplatforms vind ik dat zij er alles aan moeten doen om te voorkomen dat hun platforms worden misbruikt voor seksuele uitbuiting.

[3:15:32] En ik kom ook, zeg ik onderhandeld tegen de heer Boomsma, dit najaar met een plan van aanpak daarvoor.

[3:15:38] En daar betrek ik de aangehouden motie Boomsmabikker.

[3:15:41] bij die de regering verzoekt om een wettelijke grondslag uit te werken voor onder andere een identificatieplicht voor adverteerders en een meldplicht van platforms bij signalen van uitbuiting.

[3:15:52] En het Belgische voorbeeld zou ik daar zeker bij betrekken, zeg ik u bij deze toe.

[3:15:58] Dan de uitstapprogramma's.

[3:16:01] Jaarlijks wordt 6 miljoen euro uitgekeerd aan 18 centrumgemeenten om uitstapprogramma's voor sekswerkers te financieren.

[3:16:08] Voor het jaar 2026 zijn de middelen eenmalig met een half miljoe verhoogd.

[3:16:15] Op dit moment zit een nieuwe verhoging niet in de planning.

[3:16:20] En om de zichtbaarheid van deze programma's te vergroten, hebben het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en mijn ministerie informatie hiervoor op de website sekswerkgoedgeregeld.nl geplaatst.

[3:16:32] Dat was de pornoplatforms.

[3:16:34] Dank u wel.

[3:16:36] Ik zie geen vragen.

[3:16:38] Dan kunt u verder met het blokje geld.

[3:16:41] Ja, geld en mensenhandel zijn natuurlijk in de hout met elkaar verweven, maar hier ging het dan meer over de vraag of wij voldoende geld beschikbaar stellen.

[3:16:48] Om dit ook allemaal aan te pakken.

[3:16:52] Ten eerste laat ik zeggen tegen de heer Van Keulen.

[3:16:54] in gesprek met de VNG over de inzet van de middelen voor de opvang van slachtoffers door gemeenten.

[3:17:02] Wij stellen structurele middellen oplopend tot 7 miljoen euro beschikbaar om dat te realiseren.

[3:17:07] In 2027 komt 2,5 miljoenen beschikbaars en de minister van langdurige zorg, jeugd en sport zal een overleg met de vng en de gemeente bezien hoe dat precies in te zetten en waar uitbreiding van de opvancapaciteit te realiseren is.

[3:17:21] Was er inderdaad ook een claim van de VNG voor preventieve maatregelen ingediend?

[3:17:25] Ja, dat was een claim... ...van 340.000 euro per jaar.

[3:17:30] En die claim is afgewezen met het oog op de essentiële uitvoering van de richtlijn...

[3:17:38] Bij enkele van de claims, zoals voor de arbeidsinspectie en bij Comentia, volgen de uitvoeringskosten direct voort uit de richtlijn.

[3:17:47] Maar hoewel preventie in bredere zin wel wordt genoemd in de richtlein, is dat geen directe uitvoerskosten die hieraan kunnen worden gerelateerd.

[3:17:55] En daarom is deze keuze gemaakt in de toekenning van de schaarse middelen.

[3:18:00] Dan was er nog een vraag naar de baassubsidie van Comencia.

[3:18:04] Laat ik allereerst benadrukken hoe belangrijk het werk is dat Comencia doet in de aanpak tegen mensenhandel.

[3:18:11] De implementatie van deze wet heeft ook uitvoeringsconsequenties voor Comencia, zoals werkzaamheden in het kader van het Nationaal Verwijzingsmechanisme Menshandel en de uitvoering van het eerder genoemde contactpunt grensoverschrijdende doorverwijzing.

[3:18:24] Daarvoor wordt Comencia ook financieel gesteund door mijn ministerie.

[3:18:28] En over de basissubsidie heb ik de vermindering van de subsidie in 2025 en 2026 gecompenseerd.

[3:18:35] Maar klopt dat inderdaad in de generieke korting die door het vorige kabinet is ingevoerd.

[3:18:40] En die het huidige kabinet heeft gehandhaafd om te bezuinigen op subsidies.

[3:18:45] Ook de subsidies van Comentia worden geraakt.

[3:18:49] Ik ga ervan uit dat we in het kader van de begrotingsbehandeling nog wel over geld komen te spreken in een brede en ook meer specifiek.

[3:18:56] Ik zag een interruptie van de heer Boonsma.

[3:19:00] Dank.

[3:19:01] Over die 340.000 euro voor de VNG.

[3:19:05] De minister zegt dat het niet essentieel was voor de implementatie.

[3:19:08] Maar wat was dan de inhoudelijke reden voor dit verzoek?

[3:19:11] Wat zouden ze daar dan mee gaan doen?

[3:19:13] Of dat nou essentieels is of niet?

[3:19:14] Is er wel een inhoudelijk oordeel geveld over het belang van deze investering?

[3:19:18] Want ik kan dat op dit moment niet goed beoordelen.

[3:19:21] De minister.

[3:19:22] Nee, dat heb ik ook niet paraat.

[3:19:23] Waar naar gekeken is, is in het kader van de implementatie van deze wet, welke organisaties doen claims om dit wetsvoorstel te kunnen implementeren.

[3:19:34] Dat is de drempel waar deze onderdoor is gevallen.

[3:19:37] Omdat de 340.000 niet noodzakelijk was voor de implementatie van dit watsvoorsteld.

[3:19:44] Of het verder zinnige claims waren of niet, kan ik nu weinig over zeggen.

[3:19:52] Oké, dan heeft u het laatste blokje en dat is het blok over.

[3:20:01] Ja, het is een hele marathon, voorzitter, maar het laatst blok en daarna heb ik natuurlijk nog de amendementen.

[3:20:07] Dat komt in zicht.

[3:20:10] De opvang van start-ups van de mensenhandel, de heer Van den Brink vroeg daar naar.

[3:20:16] Ik heb hem net al gerefereerd.

[3:20:20] Ja, dus dat herhaal ik.

[3:20:22] Voor het einde van het jaar komt het inhoudelijk kader voor het opvanglandschap naar uw Kamer toe.

[3:20:28] Dat zal de minister van Langdurige Zorg...

[3:20:31] jeugd en sport doen.

[3:20:33] Ik noemde net al dat structurele middelen oplopen tot 7 miljoen die hiervoor beschikbaar zijn gesteld, evenals de 2,5 miljoenen die in 2027 al beschikbare is.

[3:20:44] Mijn collega van VWS zal een afstemming met de VNG in gemeente bezien waar die eerste uitbreiding in 2028 al kan landen.

[3:20:53] Dan de loskoppeling van slachtofferschap en het strafproces.

[3:20:56] Een vraag van mevrouw Abdi.

[3:20:59] Dat staat onder actielijn 3 in het actieplan samen tegen mensenhandel.

[3:21:04] En het creëren van breed draagvlak voor onder alle ketenpartners, binnen zowel de strafrechtketen, de vreemdelingenketen als slachtoferhulpverlening is van groot belang.

[3:21:14] Maar ik ben me ook van bewust dat snelheid in dit proces voor de slachtoffs vooral van groot belangrijk is.

[3:21:19] Ik heb eerder toegezegd dat er wordt verkend of een vierde partij

[3:21:22] Vanuit het zorgdomein kan worden aangewezen.

[3:21:24] Die de geringste aanwijzing kan vaststellen.

[3:21:26] En ik hoop hiermee beter zicht op slachtoffers te krijgen.

[3:21:29] De praktische uitwerking hiervan zien we in samenwerking met de verkenning naar de inrichting van de multidisciplinaire commissie die ik eerder noemde.

[3:21:37] Die onafhankelijk slachtoferschap kan vaststellen buiten het strafproces om.

[3:21:42] Wat om veel zorgvuldigheid, afstemming en uitwerkvragen zou vragen.

[3:21:46] Voor de kerst krijgt u het voorstel van mij voorgelegd.

[3:21:53] Ik weet niet of u het blokje is afgemaakt.

[3:21:56] Het blok is nog niet klaar, dus gaat u gang.

[3:22:00] Mevrouw Abdi vroeg ook welke stappen kunnen we ondernemen voor de zichtbaarheid van de mensenhandel, waar kunnen we terecht?

[3:22:06] Bij de lancering van de koepelcampagne naam Sluit Menshandel Uit is ingezet op het creëren van een herkenbare en gezamenlijke basis voor communicatie.

[3:22:15] En met de aangesloten betrokken partners wordt aandacht gevraagd voor de bewustwording en het herkennen van de verschillende vormen van mensenhandel.

[3:22:23] Het Centraal Informatiepunt werd al genoemd als een nieuwe stap in 2026, zowel voor startoffers, eerstiglijns professionals maar ook voor burgers om te informeren en te kunnen doorverwijzen.

[3:22:35] En dat is bedoeld als een informatiesite maar ook een handelingsinstrument.

[3:22:39] En laagdrempelijkheid en toekomkelijkheid staan daarbij voorop.

[3:22:44] De meldings- en aangiftebereidheid vergroten.

[3:22:50] Ja, we hebben het net eigenlijk in de discussie al veel over gehad.

[3:22:54] Een belangrijk aandachtspunt, omdat we anders ook nooit komen tot de zaken die we nou juist hopen aan te pakken hiermee.

[3:23:00] En meldings en aangeftebereidenheid is één van de actielijnen daarin.

[3:23:04] En in het kader van de proeftuin aangiftepereidheid...

[3:23:07] is er onderzoek verricht door het CKM en dat rapport is aan uw Kamer aangeboden.

[3:23:11] En we kijken nu naar de aanbeveling van ons onderzoeken en hoe we daar opvolging aan kunnen geven.

[3:23:19] De motie over consulaire en juridische bijstand van de heer Boomsma, die moet ik kortheidshalve doorgeleid naar mijn collega van Buitenlandse Zaken, want dat ligt op zijn beleidstijl, maar dat zullen wij doen.

[3:23:32] De heer Van den Brink vroeg naar Caribisch Nederland.

[3:23:35] Nee, dit wetsvoorstel geldt dan niet, maar wat doen we daar dan wel?

[3:23:39] In 2025 is gestart met de ontwikkeling van een beleidskader dat richting zal geven aan de aanpak van mensenhandel en mensensmokkel.

[3:23:47] Dat wordt met de relevante partners in de rechtshandhavingsketen opgesteld.

[3:23:51] Het doel is om te komen tot een integrale aanpak waarbij rekening wordt gehouden met de beschikbare capaciteit van de betrokken organisaties in Caribisch-Nederland.

[3:24:02] Om mensenhandel en mensensmokkel effectief tegen te gaan, is het onder andere van belang dat zowel professionals als burgers de signalen herkennen en ook weten te handelen.

[3:24:10] En met trainingen en voorlichtingscampagnes wordt onverminderd ingezet op het vergroten van de bewustwording rondom mensenhandal en mensenschokkel in Caribisch Nederland.

[3:24:20] En er wordt ook gewerkt aan het optimaliseren van het themaregister voor een betere registratie van dit fenomeen.

[3:24:26] En aangezien het vaak ook grensoverschrijdend is,

[3:24:29] wordt niet alleen aan Caribisch Nederland gewerkt, maar wordt ook gewerkt aan de samenwerking met de landen in het Koninkrijk conform het MOU-samenwerking ter voorkoming en bestrijding van menshandel en mensensmokkel.

[3:24:42] Dus ook Curaçao, Aruba en Sint Maarten.

[3:24:45] Mevrouw Berhiers vroeg naar wat als iemand als mogelijk slachtoffer van mens handel wordt gezien, maar dat is eigenlijk later wordt aangemerkt als ernstige benadeling.

[3:24:55] Kan de behoefte dan nog precies hetzelfde zijn?

[3:24:58] Ik hoor de zorgen als het gaat om de voorzieningen van slachtoffers voor ernstige benadeling.

[3:25:04] Derde landen als die slachtoffsers zijn voor ernstig benadering kunnen straks met de strafbestelling Mensenhandel onder de daarvoor geldende voorwaarden een tijdelijke verblijfsvergunning voor ernstiger benadening aanvragen.

[3:25:15] Aan deze regeling is geen aparte bedenktijd verbonden.

[3:25:18] En op basis van die verblijdsvergunningen hebben deze slachtofers ook toegang tot basisvoorziening.

[3:25:23] Als er daarna wel de geringste aanwijzing is van mensenhandel, kan het slachtoffer gebruik maken van de bestaande mensenhandelsprocedure.

[3:25:30] En dan krijgt de slachtover bedenktijd en tijdens die bedenkte tijd kan het gebruikmaken van de daaraan gekoppelde voorzieningen, waaronder de landelijk categorale opvang slachtovers mensenhandelen.

[3:25:42] Zowel bij ernstige benadening als bij mensenhandeling kan onder de daarvoor geldende voorwaarden voortgezet verblijf aan de orde zijn als het strafproces langer duurt dan drie jaar.

[3:25:52] EU-burgers die voldoende aan de voorwaarden voor verblijf op grond van het Unierecht hebben dus rechtmatig verblrijf en kunnen gebruikmaken van de voorzieningen die voor hen beschikbaar zijn.

[3:26:01] Maar bij de uitvoering van de regeling is aan voren gekomen dat het EU-verblijfsrecht van een EU-burger in bepaalde situaties kan worden beëindigd, bijvoorbeeld wanneer niet lang aan devoorwaarden for verblijk wordt gedaan.

[3:26:11] Op dit moment, dat heb ik ook bij de behandeling in de Eerste Kamer vorige week gezegd, is het nog niet duidelijk hoe groot die groep is en of daar in de praktijk zich knelpunten gaan voordoen.

[3:26:21] Dus de IND gaat monitoren hoe groot deze groepen is en in hoeverre deze slachtoffers ondanks de bestaande mogelijkheden

[3:26:27] tussen de bestaande regelingen invallen.

[3:26:31] En op basis van die uitkomsten wordt behoordeeld of aanvullende maatregelen nodig zijn.

[3:26:36] En dan kom ik bij de invoeringstoets van dat wetsvoorstel, moderniseren mensenhandel, kom ik daarop terug.

[3:26:44] Hoe kijkt de minister naar de wetsevaluatie?

[3:26:47] Ja, dat is goed en nodig zelfs om wetten te evalueren op hun werkzaamheid.

[3:26:53] De richtlijn vraagt ook om een evaluatie.

[3:26:56] Uiterlijk op 15 juli 2030 dient de commissie bij het Europese parlement en bij de raad een verslag in waarin wordt beoordeeld in hoeverre lidstaten de nodige maatregelen hebben genomen en welke effecten ook die maat regelen hebben gesorteerd.

[3:27:10] Wij leveren daarvoor uiteraard de benodigde gegevens aan.

[3:27:14] Van de modernisering van de strafbaarstelling vindt uiteraart ook een evaluatie.

[3:27:19] En daarbij zullen we ook 273G meenemen, zodat dat in één keer kan worden gedaan.

[3:27:29] En het verslag van de commissie zal ik uiteraard ook aan uw Kamer doen toekomen.

[3:27:33] Dat was de categorie overig, voorzitter.

[3:27:35] Dank u wel, minister.

[3:27:37] Mevrouw Abt had een interruptie.

[3:27:41] Ja, dank voorzitter.

[3:27:42] Ik wilde graag terugkomen over het punt wat ik maakte inderdaad over de link tussen het slachtofferschap en de strafrechtelijke opsporingsonderzoek.

[3:27:52] En daarna volgde ook iets korts wat de minister zei, ook over kunnen we een vierde partij toezorgen naar mij.

[3:27:58] Het was niet zonder reden dat ik natuurlijk in mijn spreektekst had over urgentie.

[3:28:02] Dus als ik hoor een verkenning bovenop een vereniging, dan weet ik eigenlijk niet wat naar de Kamer toe komt voor de kerst.

[3:28:07] En hoe snel we een verbetering zien daadwerkelijk voor slachtoffers.

[3:28:12] Dus het zou tenminste iets preciezer kunnen zijn, wat kan de Kamer en daarmee ook slachtoffs mensen aan verwachten als het gaat over die drempel dus verlagen voor slachteoffers?

[3:28:22] De minister.

[3:28:24] Zoals gezegd, voor het KSSS komen we met een voorstel hoe dat in te richten.

[3:28:29] Dus dat is inclusief het voorstelen voor de vierde partij.

[3:28:35] Mevrouw Abdi, wil u nog iets zeggen?

[3:28:41] Ja, ik wil het graag concreet.

[3:28:43] Dus ik hoor een verkenning inderdaad hoe we het gaan inrichten.

[3:28:48] Maar ik wil niet vaak dingen voorbij halen, maar ik heb het genoegen een medewerker te hebben bij ons op de fractie die al twintig jaar hier rondloopt.

[3:28:58] Deze discussie speelt al heel lang.

[3:29:00] Dus wat kunnen wij concreet verwachten?

[3:29:02] Vergeet dat een wetswijziging?

[3:29:04] Wanneer komt het in werking?

[3:29:05] Komen er kosten bij kijken?

[3:29:06] Hoe precies kan de minister dat nu formuleren?

[3:29:08] Als dat niet kan, vind ik het prima om het in een andere manier.

[3:29:11] Misschien een korte briefje dat naar de Kamer toe komt.

[3:29:13] Maar ik wil heel specifiek weten, wat krijg ik kerst?

[3:29:16] En wanneer wordt het daadwerkelijk hertreed in effect?

[3:29:19] Het woord is aan de minister.

[3:29:21] Ja, het is een beetje buiten de rijkwijde van het wetsvoorstel waar we het vandaag over hebben.

[3:29:26] Het is meer een beleidsvraag, maar ik zal hem dus ook separaat voor u beantwoorden.

[3:29:33] Dan zie ik de heer Van den Brink.

[3:29:36] Dank u wel, voorzitter.

[3:29:37] Dank voor alle antwoorden, meneer de minister.

[3:29:38] Ik denk dat ik twee antwoord heb gemist en zo niet, dan hoor ik het graag.

[3:29:42] Ik had gevraagd naar de anonieme meldingen.

[3:29:44] Nationaal rapporteur Menshandel die heeft gevraagt van ja, kan je niet bij de professionals onder aandacht brengen dat die AVG misschien toch iets minder streng gehanteerd moet worden?

[3:29:52] Daar zou ik graag uw reactie willen.

[3:29:53] En uw nieuwe baan als nationaal coördinator had ik nog vragen over gesteld.

[3:29:58] Ik ben benieuwd naar uw antwoording.

[3:30:00] Minister.

[3:30:01] Als we er twee van de 120 hebben gemist, dan hebben we het nog best aardig gedaan, denk ik dan maar.

[3:30:07] Ik kijk even of ik daar in de tweede termijn op terug kan komen, anders doen we dat schriftelijk via de rapportage.

[3:30:12] Dan zou ik graag de voorzitterschap kort aan mijn collega Faber willen geven voor een interruptie.

[3:30:19] Ja, dan geef ik u weer gelijk het woord terug als woordvoerder namens D66.

[3:30:23] Dank u wel, voorzitter.

[3:30:25] Dank voor uw antwoorden.

[3:30:27] Voorzitter, dank voor de beantwoording van de minister.

[3:30:32] Ik heb een aanvullende vraag als het over de evaluatie gaat.

[3:30:37] Dat het antwoord was helder.

[3:30:38] U noemde net ook een invoeringstoets.

[3:30:40] Hoe kijkt de minister...

[3:30:41] naar een invoeringstoets als deze wordt toegepast voor deze wetgeving?

[3:30:49] Ja, voorzitter.

[3:30:50] Ik zou eigenlijk...

[3:30:52] willen kijken hoe we bij de invoeringsstoetsmodellisering mensenhandel ook aandacht kunnen besteden hieraan.

[3:30:59] Dat vereist dan wel dat we ook een spoedige behandeling kunnen krijgen in de Eerste Kamer.

[3:31:05] Maar afzonderlijk denk ik dat een separaat invoerstoets voor dit vrij kleine wetsvoorstel niet heel veel toegevoegde waarde heeft.

[3:31:15] Dus ik ga kijken of het al kans waard is met de wetmodernisering.

[3:31:20] Oké, dus kan de minister, voorzitter, toezeggen dat dat dan wordt meegenomen?

[3:31:25] Dat is aan de minister of u dat toezegt.

[3:31:27] Maar ik vraag aan de minster, zegt u dat toe?

[3:31:30] De minister zegt toe dat hij gaat kijken hoe hij dit wetsvoorstel kan meenemen in de invoerstoets van de molensing met z'n allen.

[3:31:38] Dan geef ik u het voorzitterschap weer terug.

[3:31:41] Dank u wel, voor zitter.

[3:31:43] Dan zijn we aan het einde gekomen van de eerste termijn van de minister.

[3:31:49] Oké, de amendementen.

[3:31:50] En dan gaan we nu de amendemente, de appreciatie van de minister, horen.

[3:31:57] Minister, u bent aan het woord.

[3:32:00] Ja, en ook hier vooraf een korte inleiding, omdat die ook door zou klinken in de appreciatie van meerdere amendementes.

[3:32:13] Die meedeling vooraf is dat een wetsvoorstel dat EU-regelgeving implementeert zich moet beperken tot onderdelen die voor de implementatie noodzakelijk zijn, conform de aanwijzingen van de regelgeving.

[3:32:24] Met andere woorden, geen nationale koppen.

[3:32:28] En dat voorstel is in ieder geval niks, want het meenemen van extra nationaal beleid kan het implementatietraject vertragen...

[3:32:33] bijvoorbeeld doordat daar straks in de Eerste Kamer een discussie over kan ontstaan op de inhoud.

[3:32:38] En dat moeten we ook niet willen.

[3:32:41] U weet ook dat de implementatie-deadline al is verstreken.

[3:32:47] En ik zeg dat omdat een heleboel van de ingediende amendementen zien op wetsaanpassingen die buiten de rijkwijden vallen van deze herziene EU-richtlijn over mensenhandel.

[3:32:58] En daarom, ten principale, is dit niet het juiste kader

[3:33:02] Om daarover het gesprek aan te doen.

[3:33:06] Een aantal hebben ook ingrijpende uitvoeringsconsequenties.

[3:33:10] En dat zou dan weer strikt gezien een wegering van de Raad van State vragen.

[3:33:18] En ook die tijd is er uiteraard niet.

[3:33:22] Ik geef dat even vooraf als winstwaarschuwing mee.

[3:33:26] Mocht mijn appreciatie...

[3:33:29] Dank u wel, minister.

[3:33:31] Ik wil graag even het woord geven aan mevrouw Faber, want die heeft volgens mij een verhelderende vraag.

[3:33:39] Ja, dank u wel voorzitter.

[3:33:40] Begrijp ik het nou goed van de minister dat een nationale kop niet mogelijk zou zijn op een richtlijn?

[3:33:46] Dat heb ik voor het eerst nu gehoord, dus ik kan me dat haast niet voorstellen.

[3:33:52] Aan de minister.

[3:33:53] Ik zeg u niet dat het niet mag.

[3:33:56] Conform de aanwijzingen van de regelgeving mag het niet, dus u zult ze van ons uit opgesteld niet krijgen.

[3:34:04] Uiteraard staat het u vrij om wetten te amenderen, dat is uw goed recht.

[3:34:08] Ik wijs u alleen wel op de mogelijke consequenties daarvan.

[3:34:14] En dat heb ik ook al een paar keer meegemaakt in de Eerste Kamer, dat daar dan een beleidsmatige discussie ontstaat over iets wat eigenlijk

[3:34:21] een droge implementatierichtlijn van een richtlijn was.

[3:34:26] Ik zie een tweede vuilnende vraag, denk ik, van Huw Boosma.

[3:34:31] Tenminste, voor zo ik het heb begrepen is het inderdaad zo dat als het kabinet een richtlijn implementeert, een nationale wetgeving, dan is het aan het kabinent om dat strikt genoemd te doen en daar geen andere dingen aan toe te voegen.

[3:34:43] Maar dat dit niet iets is dat geldt voor de Tweede Kamer.

[3:34:47] De Tweede kamer moet natuurlijk altijd zelf besluiten om al dan niet daar nog wijzigingen aan te brengen.

[3:34:52] Met die verstanden dat natuurlijk rekening moet worden gehouden met uitvoering en met de Eerste Kamer en al die dingen.

[3:34:57] Dus de terughoudendheid ligt in die zin bij het kabinet, maar niet in eerste instantie bij de Kamer.

[3:35:06] De minister.

[3:35:10] Dat klopt.

[3:35:11] En desondanks is er een reden dat het kabinet daar natuurlijk zeer terughouden in is.

[3:35:18] En de reden daarvoor is natuurlijk ook dat...

[3:35:24] uitgebreide nationale koppen de behandeling moeilijker maken en daarmee het implementatietraject kunnen vertragen.

[3:35:31] Nogmaals, ik ga u gewoon appreciëren en u stemt zoals u wil.

[3:35:38] Het was alleen een winstwaarschuwing voor het feit dat u wat ontraden zult horen.

[3:35:44] En dat geldt voor het amendement van mevrouw Faber, nummer 8, over het vooruitsturen van een minderjarige vreemdeling.

[3:35:52] In de aanvulling op wat ik net al zei, ik ontraad dus dat amendement, in de aanvoering op wat net zei over de rijkwijde van het implementatievoorstel, dat het er buiten valt en de mogelijke ingrijpende gevolgen, raakt dit ook aan het recht op gezinshereniging binnen het Unierecht, dat uitgewerkt is in de Vreemdelingenwet 2000.

[3:36:11] En het leidt er ook toe dat de wettelijke opzomming van specifieke uitbuitingsvormen wezenlijk gaat afwijken van de omschrijving daarvan in de herziende EU-richtlijn, terwijl het er juist zo strekt om daarbij te laten aansluiten.

[3:36:24] In de huidige vorm is het amendement ook niet uitvoerbaar, omdat het technisch niet is aangesloten op het wetsvoorstel tot modernisering en uitbreiding strafbaar stelling mensenhandel, dat vorige week in de Eerste Kamer is behandeld.

[3:36:36] Mevrouw Faber.

[3:36:38] Dat laatste ben ik het niet eens met de minister, want volgens mij kan je zo'n amendement altijd verwerken in een wetsvoorstel, maar dat even tezijde.

[3:36:47] De minister geeft aan dat het dan ook weer in strijd is met gezinshereniging, maar het gezin was herenigd en het kind wordt gewoon op een levensgevaarlijke reis gestuurd.

[3:36:57] Het gebeurt ook dikwijls dat het gezin al in Turkije zich bevindt.

[3:37:01] Dat is een veilig land.

[3:37:03] Vervolgens heb je natuurlijk ook Afrikaanse toestanden via Libië, dat is een levensgevaarlijke route.

[3:37:09] Daar worden kinderen omgebracht, er worden kinderen verkocht, ze worden achtergelaten.

[3:37:14] Alleen maar ter eer en glorie van de ouders, zodat zij als het kind het redt, als hij zo'n levens gevaarlijk reis overleeft, dat zij dan...

[3:37:25] hier in Nederland verenigd kunnen worden.

[3:37:27] Maar ze waren al samen.

[3:37:29] Dan is het natuurlijk ook nog zo... dat het artikel van de EVRM betreft de gezinshereniging... dat is artikel 3 of 8, ik ben hem even kwijt welke het ook weer is...

[3:37:38] Dat is niet absoluut.

[3:37:42] Je kan zaken regelen in nationale wetgeving om dat anders uit te voeren.

[3:37:49] Ik ben het daar niet met de minister eens, dus ik denk dat het wel degelijk zin heeft om zo'n amendement...

[3:37:56] eventueel te implementeren in de wetgeving.

[3:37:59] Want het kan toch niet zo zijn dat welke ouder stuurt zijn kind op zo'n levensgevaarlijke reis.

[3:38:06] En dan kun je wel zeggen van, want ik zag ook al zo' n berichtje en dan zegt iemand ja maar je gaat toch geen mensen straf weer stellen die nog in het buitenland zitten.

[3:38:12] Maar het is natuurlijk wel zo als er een veroorredening komt heeft dat zeker invloed op het geven van de verblijfsvergunning.

[3:38:18] Van de ouders?

[3:38:19] Want wil je dergelijke personen met zo'n instelling hier in Nederland hebben?

[3:38:23] Dat is dan even een zijvraag.

[3:38:25] Maar ik vind wel dat het een vorm van mensenhandel is.

[3:38:27] Want een kind wordt in feite uitgebuit.

[3:38:29] Of is de minister het niet mee eens dat zo'N kind dan niet gebruikt wordt als brug naar Nederland om naar Nederland te komen?

[3:38:37] De minister.

[3:38:39] Ja, voorzitter.

[3:38:41] Ook specifieke gevallen waar sprake is van de drie voorwaarden zoals die gelden voor mensenhandel, kunnen ook van toepassing zijn op migratiesituaties.

[3:38:52] Alleen u vraagt hier om een hele specifieker vorm daaruit te pakken.

[3:38:56] Daarvan zeggen wij dat heeft vergaande consequenties.

[3:38:59] Daar is ook niet nog alles over uitgezocht wat je daarvan zou willen uitzoeken.

[3:39:04] Bovendien valt er buiten rijkwijde van de EU-richtlijn

[3:39:08] En daarom ontraad ik hem.

[3:39:10] Maar nogmaals, het staat u vrij om het met mij oneens te zijn.

[3:39:14] Alleen dit is mijn appreciatie.

[3:39:17] Ja, u gaat uw gang mevrouw Faber.

[3:39:21] Kijk, dat het buiten de richtlijn valt, daar kan je ook nog een discussie over voeren.

[3:39:25] In feite doet het er niet toe, want we kunnen hierop aanhaken bij de behandeling van dit wetsvoorstel.

[3:39:31] Maar het feit blijft wel dat een kind wordt uitgebouwd.

[3:39:34] En Nederland heeft ook allerlei verdragen ondertekend om kinderen te beschermen.

[3:39:39] Maar hier laten we het gewoon lopen.

[3:39:41] Dat kan toch niet?

[3:39:43] De minister.

[3:39:44] Ik ben bang dat u hem iets te simpel maakt voor een hele ingewikkelde juridische discussie die hier onderweg gaat, waarin ik niet zeg dat die discussie niet gevoerd zou moeten worden en ik denk dat we in het kader van het wetsontwerp Mensensmokkel dat ook best zouden kunnen doen, maar dan...

[3:40:02] vind ik het wat anders dan hem hier als amendement, als uitvloeisel inzetten.

[3:40:07] En daarom ontraad ik hem hier.

[3:40:09] Normaal zeg ik niet dat de discussie niet gevoerd zou moeten worden over onwenselijke praktijken.

[3:40:15] Gaat uw gang.

[3:40:17] Dan amendement Faber-Diederik van Dijk nummer 9.

[3:40:20] Dat gaat over het verhogen van de leeftijd voor prostitutie.

[3:40:24] Die ontraat ik.

[3:40:25] Eén, maar die zult u eerder gehoord hebben, hij gaat de implementatie te buiten.

[3:40:31] Maar twee, hij is overbodig, gelet op het wetsvoorstel modernisering mensenhandel, want daar is namelijk een amendement Bikker-Boomsma aangenomen en daarmee gaat dit amendement niet samen.

[3:40:43] Als gevolg van dat amendement wordt namelijk in de strafbepaling van mensenhandel altijd uitdrukking gebracht dat een persoon beneden de leeftijd van 21 jaar die in de prostitutie werkzaam is zich in een kwetsbare positie bevindt.

[3:40:54] Dat is dus een gegeven op basis van dat amendment waarmee de groep personen die de indieners op het oog hebben al strafrechtelijk worden beschermd.

[3:41:05] Dan nu mevrouw Faber.

[3:41:07] Ja, voorzitter.

[3:41:08] Ik vind het een heel bijzonder antwoord van de minister.

[3:41:11] Want zelfs in het coalitieakkoord staat dat men de leeftijd wil verhogen.

[3:41:16] Dat er een wetsvoorstel komt.

[3:41:18] Daar zitten we al jaren en jaren op te wachten.

[3:41:20] Er ligt nu hier een amendement.

[3:41:22] Dat ligt hier gewoon klaar.

[3:41:23] Dan kunnen we het zo...

[3:41:25] Implementeren kan zo verwerkt worden in het wetsvoorstel.

[3:41:28] Dus dan is ook mijn vraag, hoe serieus is de VVD met het verhogen van die leeftijd?

[3:41:33] Hoe serieus zijn dat en hoe serieuze is dat coalitieakkoord?

[3:41:36] Ik geef het hier, ik dien het hier die minister aan op een zilveren plateauotje om het zo in één klap te regelen.

[3:41:44] En volgens mij, we kunnen van alles vinden van uw minister, maar volgens me is hij hartstikke druk.

[3:41:48] Dat wil ik hem wel meegeven.

[3:41:49] Dan ga je daar toch geen tijd aan besteden aan een wetsvoorstel.

[3:41:52] Als het hier kan te klaar liggen.

[3:41:54] Ik weet niet hoe serieus ik dan het moet nemen dat dit kabinet echt die leeftijd wil verhogen.

[3:41:59] Ik kan er met mijn pet niet bij.

[3:42:02] Het woord staat aan de minister.

[3:42:04] Ja, ik voorzie dat we hier nog acht amendementen op deze manier gaan bespreken.

[3:42:09] Het heeft er ook mee te maken met een stuk zorgvuldigheid in de wetgeving.

[3:42:13] En dat begint met duidelijk afbakenen wat beoog je met een wetsvoorstel.

[3:42:17] Wat is het effect daarvan, in dit geval op een kwetsbare groep mensen?

[3:42:22] Hoe kijkt het maatschappelijk veld daarnaar?

[3:42:25] Hoe kijken opsporings- en handhavingsinstanties daarna?

[3:42:27] In een normaal wetgevingstraject zijn dat alle stappen, zoals u weet, die doorlopen moeten worden.

[3:42:33] Van het opstellen van het wetsontwerp, dan in consultatie brengen.

[3:42:36] Het vervolgens aan de Raad van State sturen voor advies.

[3:42:40] Dan komt het naar uw Kamer toe voor een eerste schriftelijk overleg, zo nodig een tweede schriftelijke overleg.

[3:42:46] Dan komen we in een behandeling zoals deze te spreken over het wetsontwerp.

[3:42:50] En dan komt het amendementen.

[3:42:52] Naar mijn mening is dit een volledig wetsontwerp wat nu in een amendementsvorm, zonder al die stappen te hebben doorlopen, hier in een wet terecht komt die daar niet voor was bedoeld.

[3:43:03] Dan kunt u zeggen u mist een kans, maar ik kies gewoon voor een ander traject waarbij ik wel het veld, de consultatie en de Raad van State en anderen in positie wil brengen om daar ook hun mening over te kunnen geven.

[3:43:15] Dat is hoe ik het zie.

[3:43:16] Dank u wel.

[3:43:17] Ik wil, voordat ik mevrouw Bikker het woord geef, wel even meegeven.

[3:43:24] We hebben twintig minuten de tijd nog maar en er moeten nog een aantal amendementen worden geapprecieerd.

[3:43:30] Daarna is de tweede termijn en we kunnen niet uitlopen, want hierna precies om twee uur is er een andere vergadering.

[3:43:35] En volgens mij, mevrouw Fabio, heeft u het punt duidelijk gemaakt.

[3:43:40] En anders wordt het hier een heen en weer.

[3:43:44] Dan geef ik u als laatste hierop nog een interruptie, maar dan wel echt heel kort.

[3:43:51] Ja, voorzitter.

[3:43:51] Ja, sorry hoor.

[3:43:52] Maar ik vind het toch wel serieuze onderwerpen die we hier bespreken.

[3:43:54] En dan gaan we niet afraffelen in een kwartier.

[3:43:56] Dan gaan we er een keer op een later moment verder.

[3:43:58] Maar de keuze die de minister maakt, is eigenlijk zorgvuldig ontwijken om die door te laten gaan.

[3:44:06] Want we zitten hier jaren op te wachten.

[3:44:07] We kunnen het nu gewoon regelen.

[3:44:09] Dan vraag ik me echt de stelste af in hoeverre wil de coalitie echt die leeftijd verhogen.

[3:44:14] Ik zet daar mijn grote vraagtekens bij.

[3:44:18] En dan geef ik het woord aan mevrouw Bikker die een aanvulling hierop heeft.

[3:44:22] Ja, voorzitter, beluister ik de minister nu goed... dat hij zegt voor het deel waar het valt onder 273F... daar is het geregeld met het amendement Bikken-Boomsma of Boomsma-Bikken... weet ik niet, wij werken zo goed samen dat ik die volgorde niet meer weet.

[3:44:36] En dat ligt nu in de Eerste Kamer.

[3:44:38] Daar waar mevouw Faber ziet op het verder verhogen van die leeftijd naar 21... wat ik zeer steun, hè... zou je dat eigenlijk buiten 273f moeten zien.

[3:44:46] Heb ik dat zo goed begrepen?

[3:44:47] Want dan...

[3:44:48] Nou ja, daar zijn dan ook mogelijkheden voor.

[3:44:52] Maar dan snap ik de minister goed.

[3:44:55] De minister.

[3:44:55] Dank voor de verheldering.

[3:44:57] Klopt, het was trouwens, ik lees hem nog even terug voor u, maar het was Bikker Boomsma.

[3:45:04] Dus ja, voor deze kwetsbare groep is daarmee voor mensenhandel aspecten dit punt afgedekt.

[3:45:10] De vraag over verhoging, ik wil ook via de voorzitter, mevrouw Faber, echt gerust stellen.

[3:45:15] De coalitie wil dit absoluut doen en we maken daar werk van.

[3:45:19] Dus dat zeg ik u bij deze toe.

[3:45:22] Dank u wel.

[3:45:22] Gaat u verder met de appreciatie?

[3:45:26] Amendment nummer 10 van mevrouw Faber en Diederik van Dijk.

[3:45:31] Ook die ontraad ik.

[3:45:32] Eén weer met het feit dat het buiten implementatie valt.

[3:45:35] Maar twee ook omdat ik dit echt vind passen bij het wetsvoorstel kind, draagmoederschap en afstamming.

[3:45:43] Wat voor ligt voor behandeling in uw kamer.

[3:45:46] Dus ik zal hem daar...

[3:45:48] Mevrouw Faber.

[3:45:50] Ja, voorzitter.

[3:45:50] Kijk, de argumentatie dat het buiten de implementatie van dit wetsvoorstel ligt...

[3:45:56] Wij mogen gewoon aanvullende amendementen indienen en daarmee word je gelijk op min 1 gezet met je voorstel.

[3:46:03] Ik vind dat niet correct, eerlijk gezegd.

[3:46:06] De minister.

[3:46:07] Ik zal het vanaf nu achterwege laten.

[3:46:11] Oké.

[3:46:12] Gaat u verder.

[3:46:16] Dan amendement nummer 11, dat gaat over de strafverzvaringsgrond.

[3:46:20] Daar hebben we het over gehad in het debat.

[3:46:21] Dus die ontraad ik omdat ik hem overbodig vind vanwege artikel 44.

[3:46:26] En ik heb al een toezegging gedaan om daar het gesprek met het OM over aan te gaan.

[3:46:35] Dan het amendement 12 van mevrouw Faber en Diederik van Dijk.

[3:46:40] Die ontraak ik.

[3:46:41] Omdat de Nederlandse definitie van mensenhandel, die is neergelegd in 273f, eerste lid van het wetboek van strafrecht, aanstuit bij de EU-definitie van menshandel.

[3:46:51] Die is opgenomen in artikel 2, eerste lit van de EU richtlijn over mensenhandelen.

[3:46:56] En het amendement gaat deze definitie te buiten, omdat de richtlijnen geen verandering brengt in de EU definitie.

[3:47:03] Die wordt opgenoemd in artikel 2, eerst lid van de EURichtlijn Over Mensenhandel

[3:47:08] Het huidige oogmerk vereisten sluit aan bij de EU-definitie van mensenhandel die in dit verband spreekt van for the purpose of exportation of in de Duitse vertaling zum Zwecke der Ausbeutung.

[3:47:20] Andere internationale definities zoals de definitie in de Raad van Europa-verdrag in zaken de bestrijding van mensen handel bevatten soortgelijke formuleringen en dit vereisten schappen.

[3:47:30] Maakt dus dat we niet meer aansluiten bij de internationale definities.

[3:47:34] In het kader van het wetsvoorstel modernisering, waar we het een paar keer over gehad hebben, is uitvoerig met het parlement gewisseld van gedachten over de rijkwijd van de strafbestelling.

[3:47:44] En daarbij is er voor gekozen om het huidige wettelijke oogmerk vereisten te handhaven.

[3:47:49] En wat toen gold in die discussie geldt wat mij betreft onverkort nog steeds.

[3:47:57] Mevrouw Faber.

[3:47:58] Ja, uiteraard ben ik het er niet mee eens.

[3:48:02] Kijk, die drempel kunnen we gewoon verlagen.

[3:48:07] Dit kabinet geeft aan dat ze serieus werk willen maken... om mensenhandel te bestrijden.

[3:48:13] Hier ligt weer iets gepresenteerd, een amendement... wat dat ook beoogt om die grens te verlagen... en dan komt de minister weer met zijn opmerking... ja, dat sluit niet aan bij de Europese wetgeving.

[3:48:25] Ja, er zijn wel meer zaken die niet aansluiten bij de EU... waar we extra zaken regelen.

[3:48:31] Dus...

[3:48:31] Ik vind dat eigenlijk geen argument eerlijk gezegd.

[3:48:35] De minister.

[3:48:37] Ik ga naar het volgende amendement.

[3:48:39] Gaat u graag verder.

[3:48:41] Dat is het amendement van mevrouw Faber, nummer 13.

[3:48:44] Dat gaat over de behulpzaamheid bij mensenrechten.

[3:48:52] Die ontraad ik ook.

[3:48:54] Omdat bij de behandeling van het wetsvoorstel, de modernisering waar we het eerder over had, ook uitvoerig hierover van gedacht is gewisseld.

[3:49:01] Over de rijkheid van de strafplaatstelling van mensenhandel.

[3:49:04] En ik zou die discussie niet weer opnieuw willen doen in dit kader.

[3:49:09] Ja hoor, mevrouw Faber, gaat u gewoon.

[3:49:11] Ja, dank u wel voorzitter.

[3:49:13] Ja maar de minister kan toch niet ontkennen dat mensenhandel en mensensmokkel dat die gewoon in onderlinge samenhang zijn.

[3:49:22] En dat die ook gewoon stevig aangepakt moeten worden.

[3:49:24] En ook de medeplichtigheid ervan en het faciliteren hiervan dat dat gewoon strafbaar is.

[3:49:32] Ik bedoel als mensen dat willens en wetens doen, dat is toch onacceptabel?

[3:49:39] De minister.

[3:49:40] Zeker, dat brengt me ook bij amendement nummer 14.

[3:49:43] Die ontraad ik, maar dat doe ik omdat dit meer past... en dat geldt eigenlijk ook voor het vorige onderwerp... binnen het wetsvoorstel over mensensmokkel... wat op dit moment bij uw Kamer aan de hangig is.

[3:49:53] En in dat kader wil ik graag nader in gesprek gaan... over de rijkwijde van de strafbepaling van mensensnokkel.

[3:50:05] Dan het amendement Verkuilen Belheers, nummer 15...

[3:50:09] om gedwongen huwelijk te vervangen door uitbuiting bij huwelijken.

[3:50:14] Die geef ik ordeelkamer.

[3:50:20] Het ligt niet aan de partijkleur, zeg ik, voorzitter, tegen mevrouw Faber.

[3:50:33] Ja, deze discussie hebben we ook in de Eerste Kamer gehad.

[3:50:37] Daarmee geef ich ihm ordeekamer.

[3:50:40] Dat geldt niet voor het amendement Boomsma-Mutluur, dat is nummer 16 dan.

[3:50:46] Die maakt hem nog breder.

[3:50:50] In het oordeel van het amendement dat ik net gaf, gaf ik aan dat de EU-richtlijn is toegespitst op uitbuiting van een persoon bij gedwongen huwelijken.

[3:50:58] Maar waarom ik op dat punt iets ruimhartiger kan zijn door gedwungen huwelijk te vangen door huwelijke.

[3:51:04] Omdat bij dat amendement de wettelijke formulering van deze specifieke uitbuitingsvorm nog steeds dicht blijft aanstuiten bij de omschrijving daarvan in de EU richtlijn over mensenhandel.

[3:51:13] En dat voorkomt ook discussies over wat er wel en niet in die opsomming moet worden opgenomen.

[3:51:18] Waarbij ik volledigheid zal benadrukken dat mensenhandel ook betrekking kan hebben op vorm van uitbuiting die niet specifiek in de wet staan.

[3:51:25] Het amendement van de heer Boomsma gaat een stap verder door de uitbuitingsvorm ook te verbreden tot vergelijkbare relaties.

[3:51:32] Een verdere uitbreiding laten we ons verder afkomen te staan van de internationale opzommingen.

[3:51:38] Maar zoals ik zei, het sluit er ook niet uit dat deze toch strafbaar zijn.

[3:51:41] Omdat het een niet limitatieve lijst van uitbuiting betreft in de wedstrijd.

[3:51:49] Het gaat me hier specifiek om het element vergelijkbare relaties.

[3:51:54] Als je het alleen zou beperken tot huwelijk of geregistreerd partnerschap, dan zou ik die bezwaren kunnen laten varen.

[3:52:04] Heer Boomsma.

[3:52:06] Oké, want dan is het nog altijd een uitbreiding op dat vorige amendement.

[3:52:10] Want het gaat in ieder geval ook om geregistreerd partnerschap.

[3:52:13] En dan kijk ik nog even naar dat, ja, een vergelijkbare relatie.

[3:52:16] Het is inderdaad niet limitatief, dus het blijft alsnog strafbaar.

[3:52:19] Ook als het daar die vorm dan niet geëxpliciteerd staat.

[3:52:23] Nou, dan kan ik dat denk ik, ja.

[3:52:25] Dan kan ik het nog aanpassen.

[3:52:27] Allemaal correct.

[3:52:31] Wat is de applicatie?

[3:52:34] Met die aanpassing, dus alleen huwelijk en geregistreerd partnerschap, krijgt hij oordeelkamer.

[3:52:41] De heer Verkuijlen.

[3:52:42] Voorzitter, dan ga ik graag mee in de ondertekening bij het amendement van de heer Boonsma.

[3:52:49] Ik zie dat D66 dat ook doet, dus dat betekent dat wij het amendment zullen intrekken.

[3:52:59] Dan hebben we het amendement nummer 17, Bomsma-Bikker.

[3:53:04] Die ontraad ik en dat doe ik met verwijzing naar het debat.

[3:53:07] Ik heb gezegd dat we komen met een plan van aanpak voor het einde van het jaar waarin ik ook de aangehouden motie Bomsa-Bakker betrek.

[3:53:16] En daar wil ik even de tijd van nemen.

[3:53:27] Deer Boonsma.

[3:53:28] Ja, sorry.

[3:53:30] Ik snap dit.

[3:53:31] Maar kijk, tegelijkertijd, dit speelt al zo lang.

[3:53:34] En ik ben dan wel benieuwd...

[3:53:36] Volgens mij is het ook niet zo ontzettend riscant of risicovol of ingewikkeld om dit te doen.

[3:53:41] Je moet gewoon websites moeten verplicht worden om te verifiëren of iemand meer de jaag is.

[3:53:45] Dat is ook al praktijk in België.

[3:53:47] Dus ik denk nou niet dat we hier enorme risico's gaan lopen.

[3:53:50] Of in de Eerste Kamer of in de uitvoering.

[3:53:51] Als je zoiets...

[3:53:53] nu gewoon doet.

[3:53:53] Want anders dan ja, op zich dan wachten we op een voorstel maar dan moet er dus een nieuw wettelijk traject weer worden doorlopen en dan zijn we toch ook weer jaren verder.

[3:54:02] Dus dat in oogschouw nemen, dan zou het niet toch verstandig zijn om nu gewoon dit te besluiten iets waar we al zoveel jaren tegenaan lopen.

[3:54:12] De minister.

[3:54:13] Toch verwijzend naar mijn eerdere appreciatie van mevrouw Fabers amendementen of een aantal daarvan zou ik toch liever het traject doorloper waarbij we ook

[3:54:22] de verschillende stappen van wetgeving hierbij volgen.

[3:54:28] Verder wil ik zelf nog even expliciet aangeven dat ik, omdat de amendement met de correcties van de heer Boomsma eigenlijk ook ons amendement meeneemt, die van mij en van de voorkeurde, dat ik ook meeteken op het amendement van de

[3:54:48] Oké, dan dank de minister voor de eerste termijn en voor de beantwoording en de appreciatie van de amendementen.

[3:54:54] Dan gaan we nu naar de tweede termijn van de Kamer.

[3:54:58] Dan geef ik het woord aan mevrouw Faber.

[3:55:02] Ja, ten eerste wil ik de minister bedanken voor de antwoorden.

[3:55:06] Ik vind het wel uiterst teleurstellend over bepaalde amendementen, hoe de minister daarop reageert.

[3:55:11] Maar goed, het laatste woord is aan de Kamer.

[3:55:14] Dus ik hoop dat mijn collega's enigszins bij zinnen blijven en gewoon hierin mee kunnen gaan in meerderheid.

[3:55:20] En dan wacht ik verder op.

[3:55:22] Tot zover.

[3:55:23] Dank u wel.

[3:55:24] U heeft het woord, mevrouw Bikker.

[3:55:26] Ja, voorzitter.

[3:55:27] Dank aan de minister en dank aan al die mensen die zich achter de schermen inzetten voor het bestrijden van mensenhandel.

[3:55:32] Want dat is keihard nodig.

[3:55:34] En ook al is de Kamer het hier niet over alles eens, over dit ding dan toch zeker.

[3:55:38] En wat hoop ik dat ook deze implementatiewet daaraan bij gaat dragen.

[3:55:42] Voorzitter, ik heb op twee punten nog zorgen.

[3:55:44] De een ziet op de aanpak van klanten en de ander op het nationaal verwijzingsmechanisme.

[3:55:48] En over beide een motie, voorstitter.

[3:55:50] De Kamer gehoord de beraadslaging, constaterende dat met deze richtlijn zowel opzet als schuld bij het gebruikmaken van diensten van slachtoffers van mensenhandel strafbaar wordt gesteld, maar dat het aantal vervolgingen van klanten van slachtenvers menshandel gering is en opgelegde straffen doorgaans beperkt blijven tot een taakstraf

[3:56:06] Overwegend dat een van de belangrijkste manieren om mensenhandel terug te dringen, de vraag ernaar te ontmoedigen en moet doen laten afnemen.

[3:56:13] Overwegende dat het programma Samen tegen Mensenhandel in 2027 wordt voortgezet en dit een logisch moment is om de afspraak van de vraagzijde hierin te verankeren.

[3:56:22] verzoekt de regering het ontmoedigen en daadwerkelijk terugdringen van de vraag naar diensten van slachtoffers van mensenhandel als zelfstandig thema op te nemen in de voortzetting van het programma Samen tegen Mensenhandel vanaf 2027 en de Kamer jaarlijks via de monitor van de Nationaal Rapporteur te informeren over de ontwikkeling van het aantal vervolgingen en veroordelingen en gaat over tot de orde van de dag, mede ondertekend door collega's Boomsma, Diederik van Dijk en Van der Brink.

[3:56:45] Voorzitter, de tweede motie, alstublieft.

[3:56:49] De tweede motie gaat over het Nationaal Verwijzingsmechanisme.

[3:56:53] De Kamer gehoord de beraadslaging, constaterende dat slachtoffers van mensenhandel tijdige identificatie, bescherming, opvang, zorg en ondersteuning nodig hebben.

[3:57:01] Constaterende, dat de herziene Europese Richtlijn Mensenhandel nadruk legt op vroegtijdige identificatie, verwijzing, ondersteunen en beschermen van slachtofers.

[3:57:08] Overwegende, dat onduidelijkheid over verantwoordelijkheden, gegevensdeling en de landelijke coördinatie ertoe kan leiden dat slachtenvers niet of te laat in beeld komen en dat passende opvangen en beschering vertraging oplopen.

[3:57:18] Overwegende dat het Nationaal Verwijzingsmechanisme en de coördinerende en registrerende rol van Comentia daarom een duidelijke wettelijke basis behoeven, verzoekt de regering om uiterlijk binnen zes maanden na aanneming van deze motie met een voorstel te komen voor wettelijk verankering van het Nationale Verwijzingmechanismen en de noodzakelijke slachtoffercoördinatie inclusief een expliciete grondslag voor de coödinatie- en registratietaken van Comencia

[3:57:40] En voor de daarvoor noodzakelijke gegevensverwerking verzoekt de regering tevens om, indien dit voorstel niet binnen deze termijn aan de Kamer is toegezonden, de Kamers schriftelijk te informeren over de redenen van vertraging en over de concrete stappen en planning waarmee alsnog tot wettelijke verankering wordt gekomen.

[3:57:54] En gaat over tot de orde van de dag mede ondertekend door collega's Belhiers, Boomsma, Diederik van Dijk, Van den Brink en Verkuijlen.

[3:58:00] Dank u wel voorzitter.

[3:58:01] En zo ik het niet had gezegd, veel dank voor de beantwoording.

[3:58:04] Dank u wel.

[3:58:05] U heeft het woord, meneer Boomsma.

[3:58:07] Ja, dank voorzitter en veel dank aan de minister voor de beantwoording.

[3:58:11] Ik zal het amendement over huwelijksuitbreiding dan aanpassen en dan indienen.

[3:58:16] Dank ook aan de ambtenoten voor de samenwerking op dat vlak.

[3:58:20] Heel goed dat we dat nu kunnen expliciteren nog in de wet.

[3:58:22] Dat is in ieder geval weer een stap de goede richting.

[3:58:24] Wat betreft de seksadvertentiewebsite, ik ga me nog even beraden wat we daarmee doen.

[3:58:29] Het zou hem toch heel veel waard zijn om daar ook gewoon nu een stap te kunnen zetten.

[3:58:32] Want heel veel dingen op dit dossier mensenhandel, waar zoveel urgentie wordt gevoeld door eigenlijk de hele Kamer, gaan wat ons betreeft toch wel heel erg langzaam.

[3:58:41] Tegelijkertijd snap ik ook wat de minister zegt over het belang van zorgvuldigheid en dergelijke, maar daar komen we dan nog op terug.

[3:58:50] Dan heb ik ook nog een motie over die grensoverschrijdende signalering.

[3:58:55] De Kamer gehoord de beraadslaging, constaterende dat de herzieningsrichtlijn lidstaat verplicht een contactpunt aan te wijzen voor de grensoverstrijdend doorverwijzing van slachtoffers en dat de regering Comencia daartoe wil aanwijzen.

[3:59:04] We constateren dat uit onderzoek van het Centrum Kinderhandel Mensenhandel blijkt dat jongeren uit Nederland, in België en Duitsland seksueel worden uitgebreid terwijl zorgopsporingen en monitoringsorganisaties aan weerszijden van de grens over versnipperde informatie beschikken die niet wordt samengebracht.

[3:59:17] En overwegend dat mensenhandel een haaldelict is en vroegtijdige signalering bij grensoverschrijdende uitbuiting tekortschiet, verzoekt de regering...

[3:59:24] De mogelijkheden van een pilot met België en Duitsland te verkennen, onder andere met het Euroregionaal Informatie- en Expertisecentrum, gericht op gezamenlijke signalering en verwijzing van jonge slachtoffers.

[3:59:34] Ervoor te zorgen dat de nationale verwijsmechanismen van de drie landen op elkaar aansluiten en belemmeringen op het gebied van opsporing betrekken tot informatieuitwisseling, ongelijke bevoegdheden en prioritering zoveel mogelijk worden weggenomen.

[3:59:45] En de Kamer te informeren wanneer het contactpunt bij Comencia operationeel is en met welke capaciteit en gaat over tot de orde van de dag.

[3:59:51] Mede ingediend door mevrouw Bikker en mevouw Belhiers.

[3:59:55] Dank u wel.

[3:59:57] Meneer Verkuilen.

[3:59:59] Ja, dank

[4:00:00] Ik zal het kort houden.

[4:00:00] Ik

[4:00:02] Veel dank voor de beantwoording door de minister.

[4:00:04] Zorg bij mijn fractie over de bewijslast.

[4:00:07] Die heeft hij voor een deel weg kunnen nemen, maar die is er nog wel.

[4:00:10] Ik zal dan ook met belangstelling...

[4:00:12] nog even naar amendement 12 kijken over die voorwaardelijke opzet.

[4:00:16] Omdat ik denk dat dat de bewijslast verlaagt.

[4:00:19] Plus, hij is genoemd voor de delicten die ook in de richtlijn staan.

[4:00:23] En dat maakt een vergelijking interessant.

[4:00:25] Namelijk tussen voorwaarlijke opzetten voor die omschreven vormen van mensenhandel en de andere.

[4:00:32] Dank u wel, de heer Diederik van Dijk.

[4:00:35] Dank u wel, voorzitter.

[4:00:37] Dank ook voor de gegeven beantwoording.

[4:00:39] De SGP zal dit wetsvoorstel steunen, omdat het toch weer stap in de goede richting zet.

[4:00:43] Tegelijkertijd, dat vind ik ook wel de conclusie van dit debat, dat het bepaald niet helpt dat we onze samenleving dingen normaal noemen die niet normaal zijn.

[4:00:53] Denk aan prostitutie, denk aan porno, denk naar draagmoederschap, et cetera.

[4:00:58] ...stuk voor stuk praktijken die mensenwaardig en zeer vrouwonvriendelijk zijn.

[4:01:03] We hopen en blijven werken aan een cultuurverandering dit punt.

[4:01:06] Ik wil twee moties indienen, mede in dit licht.

[4:01:08] De eerste, de Kamer gehoorde beraadslaging... ...consterende dat artikel 28 van de EU-richtlijn 2024-1712... ...voorschrijft dat lidstaten doeltreffende preventie- en vraagreductiemaatregelen inzetten... ...om in te spelen op verschillende vormen van menshandel.

[4:01:22] Ten einde de vraag die menshandels stimuleert te ontmoedigen en terug te dringen...

[4:01:26] en daarbij expliciete aandacht vraagt voor bewustmakingscampagnes gericht op potentiële en huidige gebruikers.

[4:01:31] Overwegend dat de brede beschikbaarheid van pornografie op negatieve wijze bijdraagt tot de ontwikkeling van jongvolwassenen en die objectivering van vrouwen en daarmee ook een voedingsbodem vormt voor een ongezonde kijk op vrouw verzoekt de regering met een integraal actieplan te komen tegen seksualisering in de samenleving inclusief maatregelen

[4:01:50] ...tegen normalisering van pornografie.

[4:01:52] Dat gaat over door de Orde van de Dag, mede ondertekend door collega Bikker.

[4:01:55] En de tweede motie betrekt draagmoederschap... ...maar gaat uitdrukkelijk over dwang.

[4:02:00] En daarom dien ik hem in dit debat in bij dit wetvoorstel.

[4:02:03] De Kamer, gehoorde braadslaging, constaterend uit jurisprudentie blijkt... ...dat voorafgaande contractuele instemming met het afstaan van een kind... ...niet zelden leidt tot situaties waarin een draag moeder... ...gedurende de zwangerschap of na de geboorte op haar beslissing terugkomt...

[4:02:18] Overwegend dat bij beslissingen over de scheiding van moeder en kind het belang van het kind en het recht op eerbiediging van het gezinsleven zwaarwegend zijn, verzoekt de regering te waarborgen dat draagmoeders die terugkomen op eerdere afspraken over het afstaan van hun kind toegang hebben tot onafhankelijke juridische en psychosociale ondersteuning en dat contractuele afspragen nooit mogen leiden tot feitelijke dwang of scheidingen van moeders en kinderen.

[4:02:47] Dank u wel voorzitter.

[4:02:49] Dank u al.

[4:02:49] Dan geef ik het woord aan de heer Thijs van der Brink.

[4:02:52] Dank u wel, voorzitter.

[4:02:54] Dank aan de minister voor de beantwoording.

[4:02:56] Ik ben wel een beetje bezorgd over zijn antwoord op de vraag of er een verschuiving in de opsporing kan optreden van seksuele uitbuiting naar arbeidsuitbuiting.

[4:03:03] Maar een motie heeft denk ik niet veel zin, omdat de minister zegt dat ligt bij het lokale gezag.

[4:03:07] Ik wil alleen nogmaals benadrukken dat ik, maar volgens mij de meerderheid in deze Kamer, daar echt niet op zit te wachten.

[4:03:12] Dus als u iets kunt doen om dat te voorkomen, heel graag.

[4:03:14] En ik zie uit naar de beantworting van mijn vraag over de nationaal coördinator en de anonieme meldingen, maar die komen dan later als het goed is.

[4:03:21] Dank u wel.

[4:03:22] Dan geef ik het woord aan mevrouw Abdi.

[4:03:23] Ja, dank voorzitter.

[4:03:24] Omwille van de tijd hou ik het kort.

[4:03:26] Ik wil ook via deze weg de minister en zijn ambtenaren heel erg danken voor de uitvoerige beantwoording.

[4:03:31] Dat scheelt wat moties, dat is ook wel fijn.

[4:03:33] En ik wil ook iedereen die werkt in de aanpak rond mensenhandel van grond van mijn hart ook heel erg bedanken, omdat het inderdaad moeilijk werk is, complex werk is.

[4:03:41] Nog twee punten van aandacht.

[4:03:44] Ik had expliciet ook gevraagd of het misschien wenselijk is om de Algemene Wet Bestuurzaak aan te vullen met een non-punchment beginsel.

[4:03:50] Voor een slachtoffer van mensenhandel, daar kreeg ik een beetje een antwoord op van kom-sie, kom-sa.

[4:03:56] Graag iets meer duiding daarover.

[4:03:57] En tot slot, als het gaat over overheidscampagnes, dan ga ik iets zeggen wat ik al vaker zeg bij, ik denk wel tig debatten.

[4:04:04] Een website maakt nog niet een overheidscampagne en dat betekent niet dat je daarmee slachtoffs bereikt.

[4:04:08] Dus daarom maakte ik expliciet ook die verwijzing.

[4:04:10] naar de aanpak wat we zien rondom intiem terreur, waarbij we echt mensen in de samenleving wijzen van wat zijn nou signalen waarmee je kan herkennen dat iemand in een uitbuitsituatie zit.

[4:04:19] Wat zijn bepaalde gesprekken die je kan aanknomen, zinnen die je kunt zeggen.

[4:04:22] Een handingskader, omdat zonder signalen kom je nergens in het uiteindelijk helpen van deze slachtoffers.

[4:04:28] Dus daar zou ik graag iets meer duiding over worden.

[4:04:30] Als er nu niet kan, vind ik het ook prima, maar dat is in ieder geval vanuit mijn aandachtspunt.

[4:04:33] Dank.

[4:04:37] Dank u wel.

[4:04:37] Dan geef ik kort mijn voorzitschap aan mevrouw Faber.

[4:04:41] Gaat u gang.

[4:04:42] Dank u, voorzitter.

[4:04:44] Graag wil ik ook de minister en de ambtenaren bedanken voor de goede beantwoording.

[4:04:49] En toch wel veel vragen, 121.

[4:04:53] Verder wilde ik nog één punt aangeven met betrekking tot de bestuurlijke boetes.

[4:04:59] Daar heeft de minister een antwoord op gegeven.

[4:05:01] Het enige punt wat ik daar nog bij had, en dat had volgens mij ook...

[4:05:03] De nationale rapporteur aangeeft dat het ook belangrijk is om de rijkwijde van de non-punishmentbeginselen ook vanuit de bestuurlijke macht mee te geven over die bestuurlijk boetes, hoe dat in werking gaat.

[4:05:17] En verder is het inderdaad wat mijn collega's ook hebben aangegeven dat dit een belangrijke implementatiewet is om ook daders, dat het daderbegrip breder is gezet, maar ook vooral de slachtoffers, zodat we die niet vergeten.

[4:05:29] Daar gaat het uiteindelijk ook om.

[4:05:31] Dank u wel.

[4:05:33] Wilt de minister hier nog op reageren?

[4:05:35] Nee?

[4:05:36] Dan geef ik u het woord voor de schap weer terug.

[4:05:38] Of het voorzitterschap, sorry.

[4:05:42] Dank u wel.

[4:05:42] Dan kijk ik naar de minister.

[4:05:46] Heeft u schorsing nodig voor de tweede termijn?

[4:05:50] Dan krijgt u het wort.

[4:05:51] Dan krijg u het word voor, nog niet de moties, want die wachten we later inderdaad als iedereen die heeft.

[4:05:57] Maar dan kunt u in ieder geval de reactie geven op de vragen die gesteld zijn.

[4:06:03] Dank.

[4:06:05] En dank voor uw inbreng in de tweede termijn.

[4:06:07] We hebben geprobeerd onze film ook uw vraag te beantwoorden, maar dit is ook een onderwerp wat heel veel kanten heeft en waar we ook zeker het gesprek weer in de toekomst voor aangaan.

[4:06:17] Dus vergeef me ook waar ik dat doorverwezen heb naar de voortgangsrapportage.

[4:06:22] Dat wil niet zeggen dat het geen aandacht krijgt of niet gewerkt wordt.

[4:06:26] Waar ik daar aan toe wil voegen...

[4:06:28] is de noodzaak om de AWB aan te passen op het punt van non-punishment.

[4:06:33] Ik heb in het voorbeeld al aangegeven dat de facto het geregeld is, omdat je zonder schuld ook geen boete kunt krijgen, of in ieder geval die niet zou hoeven betalen.

[4:06:45] Maar ik neem in de voortgangsrapportage een wat uitgebreidere passage.

[4:06:49] Over op de campagne kom ik dan ook op terug tegen die tijd.

[4:06:54] Elk lid heeft weer zijn eigen dynamiek en zijn eigen aanpak.

[4:06:59] Daar wil ik me ook graag over laten adviseren, maar ik neem deze graag mee.

[4:07:02] En die van intieme terreur, moet ik zeggen, heeft bij mij ook wel indruk gemaakt.

[4:07:08] En ik merk ook dat het veel losmaakt in de maatschappij.

[4:07:11] En dat is dus zeker in dat geval een effectief middel gekleed.

[4:07:14] De heer Van der Brink vroeg nog over de anonieme meldingen.

[4:07:17] Ik herken de constatering uit werkveld dat er problemen worden ervaren rondom gegevensdeling en dat dat een effectieve aanpak in de weg zou zitten.

[4:07:26] In het kader van het actieplan hebben we een handreiking informatiedeling en gegevenverwerking ontwikkeld.

[4:07:31] Daar wordt nu de laatste hand aan gelegd en het doel is het geven van een handelingskader aan

[4:07:35] de betrokken professionals, gebaseerd op werkwijze uit de praktijk.

[4:07:40] Daarbij houden we wel rekening met de vereisten en de bedoelingen van de privacy-wetgeving, maar soms is het ook een ervaren drempel zonder dat die er wettelijk ook is.

[4:07:49] En dat hebben we met deze handreiking willen doen.

[4:07:53] De komende periode wordt in alle regio's onder aandacht gebracht en wordt met elke regio gekeken welke ondersteuningen worden geboden bij de implementatie daarvan.

[4:08:02] En de tweede vraag van de heer Van der Brink, die ging over mijn eigen functioneren.

[4:08:07] Daar gaat het veel over de laatste tijd.

[4:08:10] De aanpak vergt een gezamenlijke inzet.

[4:08:14] Samen met collega bewindspersonen, maar ook met het brede mensenhandelveld heb ik gewerkt aan het versterken van de aanpak daarvan.

[4:08:20] En dan gaat het over dossiers die raken aan de opvang van slachtoffers, het verblijfsrecht of de internationale samenwerking.

[4:08:26] En ook dossiers waar mijn collega-bewindspersonen in die eind verantwoordelijk voor zijn.

[4:08:32] Bij die uitwerking van de taken, bevoegdheden en verant woordelijkheden van mijn rol als nationaal coördinator zal ik nader ingaan op de taken en verand woordelijkheidsverdeling tussen de verschillende bewindspersoon in de aanpak van Mensenhandel.

[4:08:46] Wat al duidelijk is, is dat ik als Nationaal Coördinatoren Mensen Handel de Regieraad Mensen handel zou voorzitten om op bewind persoon niveau afspraken te maken over mensenhandel

[4:08:56] En de verduidelijking zal voor het kerstreces naar uw kamer worden gestuurd.

[4:09:02] Dan kom ik aan bij de moties.

[4:09:06] Want we hebben de motie nog niet gekregen.

[4:09:09] Dus dan moeten we even wachten een paar minuten totdat de motiefs zijn uitgedeeld.

[4:10:28] De moties zijn uitgedeeld, dus de minister heeft het woord.

[4:10:38] Dank.

[4:10:38] Motie 1 van mevrouw Bikker.

[4:10:41] Die geeft de appreciatie ontijdig.

[4:10:43] Ik ben op dit moment nog volop bezig met de uitvoering van het huidige actieplan samen tegen mensenhandel.

[4:10:48] En daar zijn ook verschillende acties die zien op de aanpak van klanten.

[4:10:51] Dat loopt tot eind 2027 en zal ook worden geëvalueerd.

[4:10:55] En voordat we een nieuw actieplan opstellen, wil ik ook weer in gesprek met de brede mensen halen op mijn veld en bezien wat de resultaten zijn geweest van het huidige.

[4:11:09] Mevrouw Bikker, gaat u gewoon.

[4:11:12] Ja, voorzitter.

[4:11:12] De minister kent mij als razend ambitieus op dit thema.

[4:11:15] Maar hij heeft ook gezien hoe ik een pas op de plaats heb gemaakt met amendementen op dit punt.

[4:11:20] En in alle rust echt naar het punt heb gekeken wat de kern is van deze herziening en deze implementatiewet.

[4:11:26] Dat ziet op de aanpak van de klanten.

[4:11:29] Dus het is toch ook ondenkbaar dat in een volgend actieplan...

[4:11:33] het niet over klanten zou gaan.

[4:11:35] En dan is dit zo rustig en breed geformuleerd, dat ik ontijdig eerlijk gezegd, ik snap ergens wel de eerste reserve op een ministerie van ja, moeten we dit nou wel doen, want we zijn nog bezig.

[4:11:46] Maar het is toch volstrekt logisch dat we hiermee door moeten.

[4:11:48] Dus kan de minister alsjeblieft nog iets ruimdenkender hiermee omgaan in zijn appreciatie?

[4:11:53] De minister.

[4:11:55] Ik ga proberen wat ruimdenker te zijn in mijn appreciatie.

[4:11:59] Ik geef hem orde op Kamer.

[4:12:01] Als ik hem zo mag lezen, dat we het huidige actieplan natuurlijk wel gaan evalueren.

[4:12:05] Dat het buiten kijf staat dat klanten een belangrijk onderwerp zijn binnen de aanpak tegen mensenhandel.

[4:12:12] En dat ik in die zin deze motie zie als een aanmoediging.

[4:12:16] Nou, dat is ruimhartig.

[4:12:18] Gaat u verder.

[4:12:18] Het geeft geen garanties voor de andere moties, zeg ik alvast even op voorhand.

[4:12:24] Motie nummer 2 van mevrouw Bikker, die kan ik ordeelkamer geven.

[4:12:28] Maar wel als ik hem zo mag interpreteren dat ik eerst met de uitwerking van het Nationaal Verwijzingsmechanisme kom.

[4:12:35] Voordat ik aan de wettelijke verankering ga werken.

[4:12:43] Dan motie 3, die geef ik ordealkamer.

[4:12:49] Over de pilot...

[4:12:52] Motie 4 van de heer Van Dijk, die ontraad ik.

[4:12:58] Het tegengaan van seksualisering van vrouwen dient onderdeel te zijn van de integrale aanpak van geweld tegen vrouw.

[4:13:04] Aan die aanpak wordt nu al gewerkt, onder andere in het onderwijs en via campagnes zoals Wat vind jij?

[4:13:11] Tot waar is het leuk voor allebei?

[4:13:12] En vind je dat die grap opmerking niet kan, man, zeg er dan wat van.

[4:13:16] Ik breng het niet zo klinkend als het bedoeld was, denk ik, in de commercial.

[4:13:20] En ook werkt Emancipator aan het tegengaan van seksisme.

[4:13:24] Online pornografie is legale content die onder het recht op vrijheid van meningsuiting valt.

[4:13:28] welke eveneens een recht om informatie te ontvangen omvat.

[4:13:32] Overheidsbeperkingen moeten daarbij, medegelend op het censuurverbod, worden beperkt, maar wel moet aanvullende bescherming tegen kinderen worden geboden tegen bepaalde vormen van schadelijke legale content.

[4:13:44] Zo wordt bijvoorbeeld toegang van minderjarige tot pornografische audiovisuele content in de mediawet gereguleerd.

[4:13:51] Het ministerie van OCW heeft recent de wegwijzerseksualiteit online geactualiseerd, die een uitgebreid overzicht van preventieve hulpmiddelen biedt

[4:13:58] waarvan een aantal zich ook richtte op pornografie.

[4:14:02] Dan motie nummer 5 van de heer Diederik van Dijk.

[4:14:06] Die zou ik ontijdig willen verklaren, omdat deze wat mij betreft echt thuis hoort op het bordje van mijn collega, de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, gelet op haar portfeuillehouderschap.

[4:14:15] En ik haar ook niet heb kunnen consulteren.

[4:14:19] Maar u bent nog in het wetsvoorstel draagmoederschap onderweg.

[4:14:22] Vandaar mijn appreciatie ontijdigt.

[4:14:24] De heer Van Dijk

[4:14:27] Wat ik al aangaf is dat deze motie op dit ogenblik relevant is en niet zozeer gekoppeld is aan het nieuwe wetverstel.

[4:14:35] Ik begrijp wat de minister zegt over het takenpakket van de staatssecretaris.

[4:14:39] Volgens mij stemmen we op zijn vroegst, dinsdag over de week.

[4:14:43] En ik zou dan willen vragen of de minister wil bewerkstelligen bij zijn collega dat we voor die tijd een appreciatie van mevrouw Van Brugge krijgen.

[4:14:51] Dat zeg ik u toe.

[4:15:00] Dan gaan we naar de toezeggingen.

[4:15:02] Deze zal ik voorlezen.

[4:15:10] De eerste toezenging is dat de minister in overleg treedt met het OM en aandacht vraagt voor artikel 44 van het wetboek van strafrecht over strafverzwaring.

[4:15:23] En de vraag is op welke termijn?

[4:15:25] Ja, goed.

[4:15:28] Tweede toezegging.

[4:15:31] De minister informeert de Kamer via de volgende voortgangsbrief Mensenhandel voor het einde van het jaar over de volgende punten door ontwikkeling van het nationaal verwijzingsmechanisme via de genoemde lijnen.

[4:15:43] Een verkenning hoe in het opsporingsproces heldere procesafspraken kunnen komen waar de signalen van mensenhandel samenkomen.

[4:15:51] Hoe de extra en gespecialiseerde capaciteit van 58 FTE specifiek op mensenhandelszaken

[4:15:57] wordt ingezet.

[4:15:58] Waar de 10 miljoen euro aan besteed wordt die specifiek bedoeld was voor de aanpak van mensenhandel.

[4:16:04] Derde toezegging, de Kamer ontvangt via de volgende rapportage Mensenhandel voor het eind van het jaar een overzicht van alle mensenhandelszaken.

[4:16:13] Vierde toegeving, de minister neemt in het actieplan Aanpak Mensen Handel ook de aangifteplicht en bewustwording van klanten van sekswerk mee.

[4:16:22] De vijfde toezegging, de minister komt dit najaar met een plan van aanpak voor meer controle op de pornoplatforms en neemt hier de motie Bikkes-Booms maar in mee over een verplichte identificatieplicht voor adverteerders.

[4:16:38] Dan hebben we de zesde toenzegging.

[4:16:41] De minister gaat kijken hoe hij de uitvoeringstoets van dit wetsvoorstel kan meenemen in het wetsvoerstel Modernisering Mensenhandel.

[4:16:50] Sorry, ja, de invoeringstoet, ja.

[4:16:52] En dan hadden we nog de laatste toezegging die net is gedaan.

[4:16:59] Oké.

[4:17:01] Zijn hier nog aanvullingen op?

[4:17:03] Ja, ik zie de heer Verkuijler.

[4:17:05] Ja, voorzitter.

[4:17:05] Volgens mij was er nog een toezegging op het gebied van in gesprek gaan met de VNG over de specifieke opvang.

[4:17:13] En daar zei de minister van ik doe dat graag.

[4:17:14] Dus dat heb ik opgevat.

[4:17:16] Heel ruimhartig.

[4:17:17] Dat was een toenzegging.

[4:17:18] Zie ik daar de minister knikken?

[4:17:20] Ik deed dat zo graag omdat ik dat doorverwees naar mijn collega van langdurige jeugdzorg en sport.

[4:17:26] Dus met haar naam erop is het een toegezegging?

[4:17:32] Dan wil ik hierbij het BGO, zijn we bij het einde gekomen, wil ik de vergadering sluiten.

[4:17:41] En wil ik nogmaals de minister en zijn ambtenaren bedanken.

[4:17:44] En volgende week zullen de stemmingen plaatsvinden op dinsdag 6 oktober.

[4:17:51] Over de amendementen en de moties.

[4:17:54] Alles.

[4:17:55] Het hele pakket.

[4:17:56] Volgende week dinsdag.

[4:17:58] U bent erbij.

[4:17:59] Fijne dag.