Implementatiewet herziene richtlijn consumentenkrediet

[0:00:00] Goedemorgen dames en heren, welkom bij de vergadering van de vaste commissie voor Financiën van de Tweede Kamer.

[0:00:07] Vandaag hebben wij een vergaderen die staat in de planning van tien tot maximaal half vijf.

[0:00:11] Het betreft wetgevingsoverleg.

[0:00:14] Om precies te zijn de implementatiewet, daar zien de richtlijn consumenten geniet.

[0:00:18] Dat betekent dat u in tweede termijn eventueel moties kunt indienen en amendementen kunt u natuurlijk altijd indienen.

[0:00:23] Er is op dit moment al één ingediend door de heer Vlag van de SGP.

[0:00:27] Welkom ook aan de bewindspersonen, de minister van Financiën en de staatssecretaris, die ook beide aanwezig zijn.

[0:00:33] Ik kijk naar mijn linkerzijde.

[0:00:35] Op dit moment zitten er vijf leden.

[0:00:37] Het kan zaterdag nog enkele aanschuiven.

[0:00:39] En we beginnen met de heer Seder, die onder enige tijdsdruk zit vanwege de aanstaande bevalling van zijn tweede kind.

[0:00:46] Maar aan de andere kant, we gaan ervan uit dat het niet in gevaar gaat komen, de schuilgang, meneer Seler.

[0:00:51] Ja, voorzitter, ter verduidelijking, ze ligt niet in het ziekenhuis en ik nu hier.

[0:00:56] Ik bedoel, we liggen wel in de periode waarin ik een belletje kan krijgen en dan kan ik er vandoor.

[0:01:02] Of het kan nog een paar dagen duren.

[0:01:03] Maar in ieder geval, ik heb een interessante week om meerdere redenen, voor zitter.

[0:01:10] Want we zitten hier vandaag natuurlijk over wetgevingsoverleg, implementatiewet, herzien en richtlijn, consumentenkrediet...

[0:01:15] Een lang verwacht wetsvoorstel.

[0:01:17] Lang verwacht, omdat was politiek en samenleving veel te lang hebben staan toekijken hoe bedrijven als Klarna Jongeren de schulden inhielpen zonder daar de nodige wettelijke instrumenten voor te hebben.

[0:01:28] En op het wetsvoorslag zelf hebben we ook heel lang moeten wachten.

[0:01:31] De richtlijn had namelijk al geïmplementeerd moeten zijn in nationale wet en regelgeving.

[0:01:36] Ik voorstel dat we hier nu zitten een paar maanden of anderhalve maand voor in werking.

[0:01:42] Laat zien dat het duidelijk niet is gelukt.

[0:01:44] Dat is best zorgelijk, maar daar kom ik straks op terug.

[0:01:47] Het doel van het wetsvoorstel is wat mij betreft tweeledig.

[0:01:50] Allereerst om consumenten beter te beschermen tegen het aangaan van onverantwoorde kredieten.

[0:01:55] Heel belangrijk.

[0:01:57] En ten tweede het tegengaan van het normaliseren van schuldgewenning en schuldenstapeling.

[0:02:01] Voornamelijk jongeren zijn het de afgelopen jaren normaler gaan vinden om op de pof te gaan leven.

[0:02:06] Want het is echt onverstandig en onverantwortelijk.

[0:02:09] En bedrijven als Klarna hebben de afgelopen jaren achteraf betalen volledig gecommercialiseerd.

[0:02:15] Er is een verdienmodel van gemaakt, voornamelijk ten koste van jongeren en mensen met een slechte inkomenspositie.

[0:02:22] Dus ja, het is goed dat dit soort producten straks ook bestempeld worden voor wat het is, namelijk een krediet.

[0:02:27] We moeten tegelijkertijd voorkomen dat elke vorm van uitgesteld betalen gebombardeerd wordt tot kredieten.

[0:02:35] Het is in ons economisch verkeer in principe best heel normaal om achteraf te betalen, bijvoorbeeld via een incasso of vroeger via AcceptGiro.

[0:02:45] Sterker nog, artikel 7, 26 lid 2 van het burgerlijk wetboek verplicht bedrijven om maximaal 50% op aanbetaling te mogen vragen als het product niet direct wordt geleverd.

[0:02:57] Kortom, achteraf betalen aan zich is niet het probleem.

[0:03:02] En dat vindt de ChristenUnie ook niet.

[0:03:04] Dat moet kunnen en er zijn situaties denkbaar waarin je dat ook heel verstandig zou vinden.

[0:03:10] Maar de commercialisatie en het gebrek aan toetsing op kredieten is wel een probleemprobleem en ook dat roept de ChristentUnie al langer.

[0:03:17] Voorzitter, er is nog veel onduidelijkheid over de rijkwijde van het wetsvoorstel.

[0:03:22] Ook na de technische briefing werd het niet veel duidelijker.

[0:03:25] En ik hoop dat er in het debat wel duidelijk uitkomt.

[0:03:27] Er moet duidelijke uitkomen.

[0:03:29] Artikel 758 BW biedt een vrijstelling voor diensten die niet worden gezien als kredietovereenkomsten.

[0:03:36] Voorzitter, mijn zorgen gaan zeer specifiek over de definitie van het verstrekken van krediet.

[0:03:42] Want wanneer de tandarts de rekening laat innen door een factureringsbedrijf en de betaling dus wordt overgenomen, wordt er dan een kredieten verstrekt?

[0:03:51] Ja of nee?

[0:03:53] We hadden hier al duidelijkheid op moeten hebben, zo een anderhalf maand van tevoren.

[0:03:57] En ook de financiële sector vindt dat zorgelijk.

[0:04:01] Want, voorzitter, artikel 758 lid 2e onder 2 biedt hierover geen duidelijkerheid.

[0:04:06] En ik hoop dat de minister en staatssecretaris dat wel vandaag kan geven.

[0:04:10] Niet alleen aan de Kamerleden, maar ook aan de hele financiëlle sector.

[0:04:13] Waarvan u kunt begrijpen dat...

[0:04:14] de belangen ook groot zijn.

[0:04:17] Duitsland heeft hierbij zeer nadrukkelijk onderscheid gemaakt tussen wanneer de betalingsvervordering wordt overgedragen, zoals bij de tandarts- of parkeerapp, en wanneers de klantrelatie wordt overgenomen, bijvoorbeeld bij een buy now pay later krediet.

[0:04:32] Mijn vraag is waarom heeft de minister niet een duidelijker onderschuit gemaakt in de wet?

[0:04:37] En kan de minister Klippenklaar duidelijk maken wat er na inwerkingstreding van het wetsvoorstel mogelijk is aan betaling op rekening?

[0:04:45] Voorzitter, dit wetsvoorstel heeft veel voordelen.

[0:04:48] Maar er zitten ook mogelijk onwenselijke gevolgen aan die we denk ik niet kunnen voorkomen.

[0:04:54] Want een BKR-check voor elke buy-now-pay-later aankoop van 30 euro...

[0:04:58] Voor deze bedrijven gaat het dus veel aantrekkelijker zijn om een doorlopend krediet aan te bieden, zodat ze maar één keer hoeven te toetsen.

[0:05:06] We zien nu al de reclames voor de Klarna-kaart, iets wat een paar jaar geleden nog niet het geval was, wat gewoon een creditcard is.

[0:05:14] Dat betekent dat veel huidige buy-now-per-later transacties zullen overgaan in een doorloopend

[0:05:20] Omdat de markt nu ook haar weg probeert te vinden met de nieuwe regels.

[0:05:24] Waar mensen nu een schuld aan gaan van enkele tientallen euro's, zullen ze vermoedelijk straks een doorlopend krediet van enkel 100 euro's per maand aangaan.

[0:05:32] En ook daar volgt een BKR-check op.

[0:05:35] En mijn vraag is of de minister deze ontwikkeling herkent en wat hij ervan vindt.

[0:05:39] En wat is de verwachting van de minister van het totaal gebruik van kredieten, zowel kortlopend als huidige buy-now-pay-later-kredieten door lopende krediten of creditcards?

[0:05:49] En in hoeverre zal de verschuiving van buy-know-pay later naar doorlopende credieten ertoe leiden dat mensen hier minder gebruik zullen maken, zodat het geregistreerde limiet ook meetelt als maandlast voor hypotheek of huur?

[0:06:02] En met de huidige regels momenteel bij BKR kan dat ook zeer nadelige gevolgen hebben op het moment dat je later in het leven met misschien een achterstand, waarvan je wel of niet bewust van was, een moeilijke hypotheek kan krijgen.

[0:06:14] Op het moment dan in de markt waarin je ook snel duidelijkheid moet kunnen bieden.

[0:06:19] En hoe ziet de minister dan de relatie tussen deze ontwikkeling en schuldregistratie?

[0:06:24] Nu word je bij het te laat betalen van je sokken via een buy-now-pay-later transactie niet geregistreerd in het BKR.

[0:06:31] In de nieuwe situatie is het waarschijnlijk dat je een doorlopend krediet aangaat bij Klarna voor, laten we zeggen, 300 euro per maand.

[0:06:38] En als dan het deel van het doorlopen kredieten dat je bent aangegaan te laat betaald wordt, zeg je wel een paar sokken voor 30 euro, maar sta je voor het hele kredien, dus 30 euro per month, negatief geregisteerd.

[0:06:49] Zoals ik net uitlegde.

[0:06:50] En een registratie die vijf jaar zichtbaar blijft met BKR, waarbij je dus inderdaad later onbedoelde gevolgen kan merken op het moment dat je met een kredietverstrekking te maken hebt bij een grote aankoop.

[0:07:04] En mijn vraag is voorzitter, ik begrijp dat dat zo kan lopen, maar de vraag is ook hoe proportioneel en hoe wenselijk acht u minister deze verschuiving en hoe moeten we dat ook als Kamerleden wegen?

[0:07:14] Voorzitter, ik heb ook vragen rond de kredietwaardigheidsbeoordeling.

[0:07:17] Want het is heel goed dat buy-now-pay-later aanbieders straks ook een krediewaardigheid beoordelen moeten uitvoeren met op zijn minst een BKR-check.

[0:07:26] En dat begrijp ik.

[0:07:27] Maar de manier van krediefwaardighuisbeoording maakt nogal uit in de praktijk, zowel voor consumenten als voor aanbieder.

[0:07:34] Want we zien dat kredietwaardigheidsbeoordelingen helpen.

[0:07:37] Bijvoorbeeld bij telecombedrijven hebben we gezien dat sinds zij deze beoordeningen uitvoeren, ze een lager percentage wanbetalers hebben.

[0:07:45] Zij kunnen mensen weigeren als klant, als iemand een BKR-registratie heeft of al wanbetaler is geweest.

[0:07:52] Maar met dit wetsvoorstel veranderen we de manier waarop een kredievaardigheidbeoording moet worden uitgevoerd en de betalingsgrens.

[0:07:58] Allereerste manier van beoording.

[0:08:00] Want de richtlijn stelt dat de beoordeling proportioneel moet zijn.

[0:08:03] Daar ben ik het helemaal mee eens.

[0:08:05] In de wet is het ingevuld als zijnde informatie dus die, en ik quote, noodzakelijk is en evenredig met de aard, duur, waarde en risico's van het krediet.

[0:08:19] De Nederlandse invulling is verder vrij strikt.

[0:08:22] De kredietwaardigheid moet boven een bedrag van 100 euro geverifieerd worden, bijvoorbeeld via een bankrekeningcheck.

[0:08:28] Dat is gevoelige informatie waarvan ik bijvoorbeeld bij telecombedrijven de twijfel heb in hoeverre dit dan wel noodzakelijk is.

[0:08:35] Ze zeggen allereerst zelf deze informatie niet nodig te hebben om onverantwoorde kredieten te weigeren, omdat ze nu al een laag percentage wanbetalers hebben.

[0:08:45] Daarnaast willen ze de data niet hebben van hun klanten, omdat deze enorm kostbare gegevens ook nog eens vijf jaar bewaard moeten blijven.

[0:08:52] En voorzitter, en dat laatste is met de Odido-hack in het achterhoofd van een paar maanden geleden niet per se een vreemde gedachte.

[0:09:01] Ook in een wereld waarin cyberveiligheid ook een steeds urgenter thema wordt.

[0:09:05] Daarom graag een reactie van de minister hoe hij naar de proportionaliteit en wenselijkheid kijkt van de wijze van het krediet waardigheidsbeoordeling voor dit soort producten.

[0:09:13] En of er ook duidelijkheid te geven kan worden ook voor de aanbieders die tussen nu en anderhalve maand dus daar ook al hun producten op moeten gaan instellen.

[0:09:21] Wordt dit dan de grens van de kredietwaardigheidsbeoordeling?

[0:09:24] De grens wordt verlaagd naar 100 euro.

[0:09:28] Elke kredie boven de 100 euro moet getoetst worden op krediewaardigheid en deze informatie moet geverifieerd worden.

[0:09:35] Maar er is een tenzij-bepaling.

[0:09:37] En ik quote.

[0:09:38] Tenzij er sprake is van lage risicoschatting op basis van het interne risicomodel van de aanbieder.

[0:09:44] Dit interne riskomodel kan achteraf getoets worden door de AFM, maar is verder een open norm.

[0:09:50] Zou een toetsing vooraf door de AFM bij in ieder geval bedrijven die veel kredieten gaan verstrekken niet wenselijk zijn, vraag ik aan de minister.

[0:09:59] Als geen duidelijkheid hier, dan kom ik misschien ook een motie om ook duidellijkheid te bieden.

[0:10:04] Voorzitter, ik stel al deze kritische vragen trouwens omdat ik ook samen met mevrouw Van Eyck als rapporteur de afgelopen maanden flink de hort op ben geweest om ook te kijken hoe deze wet in de praktijk uitpakt.

[0:10:15] Dus daar waar mijn inborst voor betere bescherming voor consumenten natuurlijk de boventoont voert, hebben wij ook ontdekt dat dit tot vragen oploept waarbij we ook vanuit onze controlerende taak het best urgent vinden dat daar ook vandaag antwoorden op komen.

[0:10:29] Met de waarschijnlijke verschuiving van kleine buy now pay later kredieten naar een doorlopend hoger krediet kunnen buy now play later bedrijven direct op basis van deze tenzij handelen zonder kredietswaardigheidsbeoordeling en verificatieplicht.

[0:10:44] Concreet betekent dit dat jongeren die nu vaak aankopen doen van 30, 50 of 80 euro via Buy Now Pay Later, maar straks een doorlopend krediet via Klarna krijgen van 1000 euro per maand zonder iets te hoeven aanleveren.

[0:10:56] Op grond van hun betalingsgeschiedenis zouden ze dan niet gecontroleerd hoeven worden voor dit veel hogere kredieten.

[0:11:02] Voor deze ontwikkeling, die waarschijnlijk gaat plaatsvinden, vind ik persoonlijk onwenselijk.

[0:11:07] En ik ben benieuwd hoe de minister dit ziet en of we hier toch niet de eisen moeten plaatsen dat bij het aangaan van een nieuw product, namelijk een doorlopend krediet, ook al ben je nu al klant bij Klarna of bij een ander, bijna beleten bedrijf, je niet eerst alsnog een kredietswaardigheidstoets moet doen.

[0:11:23] En ook hierover weeg ik een motie op.

[0:11:27] Dan een ander punt waar ik zorg over heb, is het proces dat het wetsvoorstel kredietregistratie, wat in zekere zin ook samenhangt met dit voorstel, nog niet in de Kamer ligt en de inhoud dus ook nog niet bekend is.

[0:11:40] De minister heeft in de schriftelijke beantwoording van vorige week de relatie tussen dat wetsvoorstel en het voorstel wat we vandaag bespreken een beetje gebachtaliseerd.

[0:11:52] Maar voorzitter, in mijn ogen is dat onterecht.

[0:11:54] Want de gevolgen van de kredietregistratie die volgt uit dit voorstEL zijn namelijk onbekend.

[0:12:00] Voor nu wordt het huidig regime aangehouden, maar dit regime gaat dus binnen afzienbare tijd wijzigen.

[0:12:07] En aangezien de verwachting is dat er meer geregistreerde kredieten en geregisteerde wanbetalers gaan komen, kun je wel vraag stellen bij de proportionaliteit van in ieder geval de huidige werkwijze van BKR.

[0:12:19] En BKRI kan het ook niet wijzigen omdat je afhankelijk bent van de inhoud van de regels van een wetsvoorstel dat nog niet in de Kamer ligt.

[0:12:26] Voorzitter, ik kan de minister een toelichting geven op de stand van zaken van het wetsvoorspel.

[0:12:30] Wat de inhout daarvan is, wat de beoogde implementatie is,

[0:12:34] Hoe krijgen kredieten die volgen uit deze richtlijn en ook een vervolg in het stelsel kredietregistratie?

[0:12:40] En wanneer mensen nu wanbetalers zijn, kunnen ze daar jaren later de gevolgen van ondervinden bij een hypotheekaanvraag.

[0:12:46] Ook al hebben ze op dat moment geen openstaande schulden.

[0:12:49] Ik heb het ook al uitgelegd, net bij een BKR codering... bijvoorbeeld een A2-codering.

[0:12:55] Daar wordt het lastiger om bijvoorbeeld een hypotheek te krijgen.

[0:12:58] Ik heb hier als advocaat ook jarenlang geprocedeerd tegen banken.

[0:13:01] En dan merk je dat ja, ze een eigen afwegingskader hebben... maar in de praktijk, omdat ze ook een zorgplicht hebben... dat ze niet te makkelijk kredieten vertrekken... de banken ook wel klem zitten.

[0:13:10] Waardoor mensen dus tussen wal en schip komen te vallen.

[0:13:13] Wat niet de bedoeling is.

[0:13:14] Want zo'n registratie...

[0:13:16] die nu waarschijnlijk veel meer gaat plaatsvinden, die blijft vijf jaar staan.

[0:13:20] En mijn vraag is daarom, wordt de huidige praktijk van duur en registratie, wat dus niet uit de wet voortvloeit, maar richtlijn en protocol van BIKR,

[0:13:29] Wordt dat gehandhaafd ook in de wet of kan de minister al aangeven dat daar ook wijzigingen in komen in het licht van de implementatie van de huidige richtlijn?

[0:13:40] Kunnen bedrijven en consumenten met de huidelijke praktijk uit de voeten als het wetsvoorstel in werking treedt in november?

[0:13:46] Hoe ziet de minister de relatie tussen beide wetsvoorspellen?

[0:13:49] Voorzitter, ik heb het al eerder aangegeven.

[0:13:51] Ik heb het idee dat die relatie en samenhang wordt onderschat.

[0:13:55] In de nota naar aanleiding van het verslag staat over het BKR-register dat het mogelijk leidt tot een toename van de raadpleging van het register door aanbieders van krediet.

[0:14:06] Voorzitters, dat lijkt me behoorlijk een ander statement.

[0:14:10] Is het BKR-register hierop voorbereid, vraag ik.

[0:14:13] Gaat het goed na november?

[0:14:16] Ook met de feestdagen die vrij snel na een werktraining van het wetsvoorstel plaats zullen vinden.

[0:14:22] Denk aan Black Friday, waar de ChristenUnie absoluut geen voorstander is, maar wel je ziet dat dat een enorm piekmoment is als het gaat om dit soort aankopen en dan Sinterklaas en kerst, wat kort daarop vloeit.

[0:14:34] Voorzitter, zoals ik in mijn inleiding al zei, heb ik grote moeite met het moment van inwerkingstreding van dit wetsvoorstel.

[0:14:40] Ik vind het ook wel verwijtbaar richting de regering dat we dit nu pas behandelen totdat dit wessvoorstelt over anderhalve maand in werking treedt.

[0:14:50] Zoals u aan me merkt heb ik best veel vragen over het wessvorstel en de afgelopen weken ben ik ook vanuit de sector bestookt met vragen...

[0:14:57] omdat bedrijven zelf ook geen duidelijkheid hebben waar ze precies aan moeten voldoen.

[0:15:03] En een zorgvuldige wetsbehandeling hier in de Kamer, een tijdige, had het ook echt kunnen voorkomen.

[0:15:08] En daarom ook mijn vraag aan de minister.

[0:15:10] Waarom heeft dit zo lang moeten duren?

[0:15:12] Ook het tijdstip van de inwerking training is beladen.

[0:15:15] Ik heb niet alleen aangegeven over Black Friday... Sinterklaas, kerst, nieuwjaar, wat er allemaal aan komt.

[0:15:24] En dat maakt dat wij zorgen hebben of de wet voldoende robuust en duidelijk is... om zo snel mogelijk met alle implementaties van die inwerken te treden.

[0:15:33] Wordt het over een anderhalve maand onder het regime van het kabinet... geen enorme chaos bij de financiële sector en daarmee een daadwerkelijke Black Friday?

[0:15:43] Iedereen kon zich voorbereiden op een richtlijn, want die ligt er al een tijdje.

[0:15:48] Maar de Nederlandse keuzes die eronder liggen zijn pas dit jaar bekend geworden.

[0:15:53] En de meeste keuzen zijn vastgelegd in AMVB's die notabene deze zomer pas definitief werden vastgesteld.

[0:16:00] Hoeveel weken zit er straks tussen vaststelling van de AMVD en 20 november de inwerkingstraining, vraag ik de minister...

[0:16:07] En een klippenklare vraag, acht u minister dit uitvoerbaar voor de financiële sector?

[0:16:12] De reactie van het kabinet gaat waarschijnlijk zijn, als we het hebben over de inwerkingstraining, dat een inbreukprocedure aan onze broek hangt op het moment dat we 20 november niet halen.

[0:16:24] Maar feit is dat we al sinds vorig jaar november in verzuim zijn.

[0:16:28] Want toen had de wet namelijk al geïmplementeerd moeten zijn in de nationale wetgeving.

[0:16:32] Wat is volgens de minister het risico op een inbreukprocedure vanuit de EU op het moment dat de minister... ...het onvoldoende proportioneel vindt om het in werking te laten treden op 20 november?

[0:16:46] En wat voor consequenties moet ik denken?

[0:16:48] En hoe zijn er ons omringende landen gevorderd?

[0:16:56] Dat gaat lukken, voorzitter.

[0:16:59] Voorzitter, ik vind dat er op zijn minst een redelijke toezichtspraktijk moet zijn vanuit de AFM.

[0:17:06] In ieder geval het eerste half jaar.

[0:17:09] Echter vraag ik me af of uitstel van de inwerkingtreding van het gehele wetsvoorvoorstel... ...met uitzondering van het verbod op kredietverlening voor minderjarigen en de reclamevereisten... ...van minstens een half jaar niet prudenter is.

[0:17:23] Dit is een vraag.

[0:17:24] Ik zeg niet dat we dit per se willen, maar dit hangt wel af van het antwoord dat de minister kan geven dat het stelsel en de sector voldoende voorbereid en robuust is, dat er geen problemen ontstaan voor consument dan wel de financiële sector.

[0:17:39] En ik vraag me af in hoeverre dit allemaal technisch mogelijk is.

[0:17:42] Dit biedt namelijk veel meer zekerheid voor bedrijven dan een overgangsregime voor handhaving.

[0:17:47] Voorzitter, de vereisten uit CCD 2 overlappen ook gedeeltelijk met de wet kwaliteit incasso dienstverlening.

[0:17:55] En dit erkent de minister ook.

[0:17:58] Ik ben heel blij met de WKI en dat weet de minister denk ik ook.

[0:18:02] Maar omdat er overlap zit maakt het de handhaving best ingewikkeld.

[0:18:06] Want de AFM ziet toe op de WFT en de inspectie-JNV ziet toe om de WGI.

[0:18:12] En beide toezichthouders hebben hun eigen bevoegdheid tot handhaling.

[0:18:17] En bijvoorbeeld een partij als Klarna heeft zowel met de inspectie te maken... bijvoorbeeld dat ze een paar maanden geleden na uitvraag... alsnog bleek dat ze niet in de WKI stonden.

[0:18:26] Maar die zou ook te maken hebben met de AFM.

[0:18:30] En ik wil graag van de minister vragen hoe dat samen gaat werken... om te voorkomen dat partijen helemaal niet gecontroleerd worden... omdat er misschien wat misverstanden zijn... of dat er sprake is van een dubbel regime, wat ook niet effectief is...

[0:18:44] Ik zou de minister daarom graag willen vragen om een toezegging dat er ook voor 20 november een samenwerkingsprotocol komt tussen beide toezighouders die ook de samenhang en ook de differentiatie van taken delen met elkaar.

[0:18:57] Voorzitter, dan het reclameverbod.

[0:19:00] De ChristenUnie is fel voorstander van een verbod op reclama voor bijna perlete dienstverlening.

[0:19:05] Helaas geeft de regering aan binnen de huidige richtlijn daar geen mogelijkheden voor te zien.

[0:19:10] Wat betekent de eerdere Kamer uitspraak om reclame voor buy now PLZ dienstverlening te verbieden voor de lobbypositie van Nederland op dit punt?

[0:19:19] Gaat Nederland zich in EU-verband actief inzetten om de mogelijkheid te krijgen wel een reclameverbod te kunnen invoeren voor dit soort producten?

[0:19:28] We zien nu al, voorzitter, namelijk de eindeloze reclames van Klarna voor de Klarna Card.

[0:19:34] Ik krijg het ook.

[0:19:35] Jongeren hebben vaak geen idee dat dit niet zomaar een klarnakaart is, maar het is een doorlopend krediet.

[0:19:43] Waarvan ik eerder in mijn betoog heb uitgelegd wat daar de uiteenlopende risico's van zijn.

[0:19:49] Ik heb ook nog een andere vraag over de uitzondering in artikel 7.

[0:19:53] 60, lid 6, BW.

[0:19:55] Onder andere bijna per liter aanbieders hoeven geen pre-contractuele informatie te verstrekken.

[0:20:00] Wat houdt het precies in en waarom is die voor gekozen?

[0:20:04] En kan de mensen klippen klaar zijn dat ook de informatie vooraf, dat lenen geld kost, ook dus voor deze producten gaat gelden?

[0:20:15] Voorzitter.

[0:20:15] Jongeren zijn sowieso de meest aantrekkelijke doelgroep voor bedrijven om hen zoveel mogelijk geld uit de zak te kloppen.

[0:20:22] Het nieuwe toppunt van overconsumptie en impuls aankopen is de TikTok-shop.

[0:20:28] Via filmpjes en liveshows worden jongeren verleid om zoveer mogelijk producten, die ze vaak niet nodig hebben...

[0:20:34] direct aan te schaffen via TikTok.

[0:20:37] De facto een ge-upgraded, maar veel schadelijkere vorm van telcelreclame.

[0:20:42] Bovendien, met veel producten is iets mis.

[0:20:45] De Consumentenbond bestelde als proef tien producten.

[0:20:49] Met de helft, 50 procent, was dat mis.

[0:20:52] TikTok-shop heeft lak aan privacyregels en omstelt de levensgrens van 18 jaar.

[0:20:57] En ik hoop dat deze minister hier een einde aan wil maken en dergelijke shops wil verbieden, of daar tenminste in Europese band voor wil pleiten.

[0:21:03] Ook daar wil ik met de voorstel komen.

[0:21:05] Ik zie de voorzitter streng naar me kijken.

[0:21:07] Ik ben bijna klaar.

[0:21:09] Zoals ik al noemde zie ik het tegengaan van schuldgewenning en schuldenstaping ook als een van de belangrijkste doelen van het wetsvoorstel.

[0:21:15] En een manier om de prikkel tot het gebruik van bijna pelete diensten te verlagen is ook om er een vergoeding voor te vragen.

[0:21:20] Nu mag dat niet of nauwelijks, terwijl bedrijven wel een vergroening aan klaarnaam moeten betalen.

[0:21:25] Wat mij betreft geven bedrijven de mogelijkheid om aan de consumenten wel de mogelijkheden hier een vergoeding voor te vragen.

[0:21:30] Want het geeft een prikkel om een bedrag in één keer te betalen.

[0:21:33] En anderzijds zorgt het ervoor dat bedrijfen de kosten voor de buy-out-pd-dienstverlening niet uit eigen zak hoeven te betaler.

[0:21:39] Mijn laatste vraag, voorzitter, financiële educatie.

[0:21:42] Meer dan de helft van de Nederlandse 15-jarigen heeft op school les gekregen over omgaan met geld.

[0:21:47] Maar uit onderzoek blijkt dat jongeren in Nederland...

[0:21:50] dat bijna 20% van de Nederlandse leerlingen het basisniveau via financiële geletterdheid niet heeft.

[0:21:56] Er gaat dus iets niet goed.

[0:21:57] Dit cijfer moet omlaag en financiëlle educatie moet effectiever.

[0:22:01] En ik ben benieuwd naar de concrete plannen van het kabinet op dit voorstel.

[0:22:04] Dank u wel.

[0:22:05] Dank u wel, meneer Zeden.

[0:22:06] Die sprak natuurlijk namens de ChristenUnie.

[0:22:08] U bent ruim een minuut over de tijd.

[0:22:10] Dat betekent dat de andere partijen ook een klein beetje bonus van me krijgen.

[0:22:13] Het is niet de bedoeling dat u de minuten overheen gaat.

[0:22:16] We gaan naar de heer Vlag, want ik zie geen interrupties.

[0:22:19] We gehen naar deheer Vdag en die gaat spreken namens het SGP.

[0:22:26] Ja, voorzitter, dank u wel.

[0:22:28] Geld lenen, krediet verstrekken, uitstap van betaling.

[0:22:31] Het is een van de basis onder onze economisch systeem.

[0:22:34] En het biedt een wereld van mogelijkheden.

[0:22:37] Het bied ruimte om te investeren voor ondernemers.

[0:22:39] Het geeft mensen de mogelijkheid om een huis te kopen.

[0:22:42] En bied consumenten opties om goederen en diensten aan te schaffen.

[0:22:45] Kortom, het geeft kansen.

[0:22:47] Maar we moeten ook eerlijk zijn.

[0:22:49] Het zet ook de deur open voor een scala aan risico's.

[0:22:53] In de huidige consumptiecultuur lijkt het tijdelijk genot van weer een aankoop op afbetaling vaak hoger geschat te worden dan de rekening die in de toekomst komt.

[0:23:02] Terwijl de reekening die vandaag niet wordt betaald, toch echt wordt doorgeschoven naar de toewkomst.

[0:23:06] Zeker bij bepaalde doelgroepen zijn de risico's op financiële problemen groot, zoals bij jongeren en jongvolwassenen.

[0:23:13] Allerlei onderzoeken tonen dat aan.

[0:23:15] De recente ontwikkelingen in het aanbieden van krediet, zoals by now pay later, jagen dat alleen maar aan.

[0:23:20] De richtlijn en het wetsvoorstel dat voor ligt bieden hier extra regels voor op basis van de Europese kader.

[0:23:26] En in grote lijnen steunt de SGP dit voorstel omdat het extra bescherming biedt tegen financiële ellende.

[0:23:33] Voorzitter, in het wetzvoorsteld wordt voorgesteld om minderjarigen uit te sluiten van het verkrijgen van krediet in de vorm van een uitstel van betaling.

[0:23:41] Hier valt bijvoorbeeld bijna op een liter onder.

[0:23:43] De grens voor minderjarige ligt op 18 jaar.

[0:23:46] De SGP heeft een voorstEL ingediend om die grens te verhogen naar 21 jaar.

[0:23:50] De financiële kwetsbaarheid, de schuldenproblematiek stopt helaas niet bij 18 jaar.

[0:23:55] Allerlei onderzoeken laten dit zien.

[0:23:57] Zo blijkt uit recent onderzoek van de AFM dat 9% van de BNHP-letergebruikers tussen de 18 en de 24 jaar wordt overgedragen aan een incassobureau.

[0:24:06] Ook blijkt dat 18 tot 24 jarigen vaker dan gemiddeld financieel ongezond zijn en veel gebruik maken van BNP-liter, 42%.

[0:24:16] Deze informatie bevestigt het beeld dat bijnaal peleten bijdraagt aan financiële problemen, juist ook bij jongvolwassenen.

[0:24:23] Deelt de minister die analyse?

[0:24:25] Ik snap dat het amendement de ruimte voor jongeren inperkt om uitgaven te doen.

[0:24:30] De negatieve maatschappelijke en financiëlle gevolgen van het gebruik van bijna al peleten werken echter ook door bij consumenten tot 21 jaar.

[0:24:38] Met de ophoging van de leeftijdsgrens kunnen problematische schulden en schuldgewenning bij onder meer jongeren beter voorkomen worden.

[0:24:44] En kunnen ook de negatieve maatschappelijke gevolgen voor de samenleving verkleind worden.

[0:24:48] Hoe ziet de minister dit?

[0:24:50] Ik weet dat er ook voor de groep 18 tot 21 beschermingsmaatregelen worden ingevoerd, waaronder een kredietwaardigheidsbeoordeling.

[0:24:57] Dat is belangrijk, maar ik vraag me wel af of dat voldoende is.

[0:25:00] Zo hoeft de kredietswaardige beoordelling slechts beperkt te worden vormgegeven bij kredieten tot 100 euro.

[0:25:06] Overigens verhoogt mijn amendement alleen de leeftijd voor kredieten in de vorm van uitstel van betaling.

[0:25:11] Voor de overige vormen van krediet legt het amendement geen verdere beperking op.

[0:25:15] Er blijft daar bijvoorbeeld geen toestemming van een wettelijk vertegenwoordiger nodig.

[0:25:18] Graag een reactie op het amendemen.

[0:25:21] U krijgt een interruptie van de heer Zeden namens de kersenunie.

[0:25:26] Ik heb ook geworsteld om dit punt in te brengen.

[0:25:30] In ieder geval in een amendementsvorm, want ik ben het volledig met u eens.

[0:25:33] Ik kwam bij mezelf tot de onontdekking, of tot de conclusie in ieder geval, dat de Europese kaders dat niet toelaten.

[0:25:45] We hebben als richtlijn een aantal knoppen waar we aan kunnen draaien, waar ik denk ik ook dankbaar gebruik van wil maken.

[0:25:52] Maar dat dit er juist niet één van is en dat het dus ook niet juridisch mag dat we dit als Nederland mogen doen.

[0:26:01] En dat is in ieder geval mijn conclusie.

[0:26:02] Mijn vraag is of het ook uw conclusie is en of we niet moeten kijken hoe we dit links of om rechtsom wel gewoon binnen de juiste kaders kunnen regelen.

[0:26:11] Voordat u antwoordt, meneer Vlag, ik wil vragen om de interrupties wat compacter te houden.

[0:26:15] Kunt u ook meer interrupties plegen?

[0:26:17] Ik heb geen limiet erop, voorlopig.

[0:26:19] Maar ik wil gewoon dat u elkaar volop kunt interrumperen als u dat wenst.

[0:26:22] Meneer vlag.

[0:26:24] Ja, voorzitter.

[0:26:25] Ik stel vast dat DSC en ik het doel delen.

[0:26:28] Namelijk dat we willen dat jongeren eigenlijk schuldenvrij aan hun toekomst kunnen beginnen op het moment dat je uit die kwetsbare fase komt.

[0:26:36] Het is ook voor de SGP een zoektocht geweest.

[0:26:38] Kan dit nou wel, kan dit nou net niet?

[0:26:39] Ik ben ook heel benieuwd naar de beoordeling van de minister hierop.

[0:26:43] Wij zouden heel graag zien dat die leeftijdsgrens gewoon opgehoogd wordt na 21 jaar.

[0:26:47] Dat soort discussies spelen ook wel eens rond alcoholgebruik enzovoort.

[0:26:51] Biologisch gezien houdt de hersenontwikkeling ongeveer op rond je 21ste.

[0:26:56] Dus dat is ook een hele logische grens, denk ik, om hier de grenzen te leggen als het gaat om buy-now-pay later en kredieten op afbetaling.

[0:27:04] Of het juridisch mogelijk is, dat gaan we horen van de minister.

[0:27:07] Wij zouden het in ieder geval heel graag zien.

[0:27:10] Dank u wel.

[0:27:11] Meneer Sede, geen vervolgvraag.

[0:27:13] Ik zie ook geen andere leden.

[0:27:14] U kunt verder gaan, meneer Vlag.

[0:27:16] Ja, voorzitter.

[0:27:17] De kredietmarkt draait uiteindelijk ook gewoon om winst maken.

[0:27:21] En op zich is daar niks mis mee.

[0:27:22] Maar als de schuldenproblematiek groter wordt of er winst wordt gemaakt over de rug van kwetsbare groepen, moet er gehandhaafd worden.

[0:27:28] Voor bepaalde vormen van kredieverlening, zoals bijna op peleten, wordt dat nu geregeld.

[0:27:32] Toch blijf ik wel beducht voor alternatieve routes.

[0:27:35] De AVM wijst hier ook op.

[0:27:37] Bestaande producten kunnen worden vervangen door andere producten.

[0:27:40] En mijn collega Seder heeft daar een aantal duidelijke voorbeelden van gegeven.

[0:27:44] Hoe wordt dat ontwijkgedrag gemonitord, maar vooral voorkomen?

[0:27:47] Biedt het wetsvoorstel voldoende ruimte... ...om snel nieuwe vormen van schadelijke kredietverlening te kunnen anticiperen?

[0:27:55] Voorzitter, om een goede kredietenbeoordeling te doen... ...moeten kredieverstrekkers persoonsgegevens aanvragen.

[0:27:59] En dat is best een ingewikkeld spanningsveld.

[0:28:01] Het gaat dan al snel om heel gevoelige persoonlijke gegevens... ...waarbij ook snel teveel of te persoonlijk informatie wordt opgevraagd.

[0:28:10] Wat de SGP betreft worden hier echt duidelijke grenzen aangesteld.

[0:28:13] De Raad van State besteedt hier ook aandacht aan in haar advies.

[0:28:17] In artikel 4.34a wordt nu geregeld dat kredietverstrekkers geen bijzondere categorieën van persoonsgegevens in de beoordeling mogen betrekken.

[0:28:27] Dat betekent dus dat die gegevens wel opgevraagd kunnen worden, al dan niet bewust.

[0:28:31] Moet dit in het kader van goede privacy en bescherming van persoonsegevens niet meer worden ingekaderd?

[0:28:36] Is het niet beter om bijvoorbeeld te stellen dat bijzonderde categorieen van persoonsgegeven niet mogen worden opgevaagd?

[0:28:44] Het wetsvoorstel stelt ook extra regels over de reclame-uitingen.

[0:28:48] Heel goed dat dit wettelijk wordt vastgelegd.

[0:28:50] Juist die aantrekkelijke reclamen waarin allerlei fantastische deals en voordelen worden gepresenteerd kunnen enorm misleidend zijn.

[0:28:57] Goed dat hier paal en perk aan wordt gesteld.

[0:28:59] Ook hier geldt, sommige groepen, sommigen consumenten zijn gevoeliger voor dit soort reclames dan anderen.

[0:29:06] Het is niet verrassend dat deze reclama-uittingen juist op social media breed worden ingezet met als doel jongeren te bereiken.

[0:29:12] Waarom heeft de minister hier geen extra eisen of regels aan gesteld?

[0:29:15] Is het niet raadzaam om juist bij reclame, gericht op kwetsbare doelgroepen, extra waarborgen in te voeren?

[0:29:23] Voorzitter, het is ook al eerder gezegd, de richtlijn moet uiterlijk 20 november in werking treden.

[0:29:27] Over minder dan twee maanden.

[0:29:28] We behandelen vandaag de wet, maar er volgt ook nog een wetgevingsproces in de Eerste Kamer.

[0:29:33] Er komt nog een implementatiebesluit, advies van de Raad van State, ministeriële regeling en ga zo maar door.

[0:29:40] Ik vraag me af hoe de minister deze uitdagingen in de tijd precies gaat oplossen, want bij mijn weten heeft hij ook nog een aantal andere verplichtingen in zijn agenda staan.

[0:29:48] Kan hij zijn plan hiervoor schetsen?

[0:29:50] Zowel consumenten als kredietverstrekkers moeten op tijd weten waar ze aan toe zijn.

[0:29:53] Dat vraagt om snelle helderheid over de precieze wetsteksten en ingangsdata.

[0:29:58] Graag een reactie.

[0:30:00] Tot zover.

[0:30:02] Dank u wel.

[0:30:02] En uitstekend binnen de tijd gebleven, zeg ik tegen de heer Vlaggen.

[0:30:06] Ook de heersheden vinden dat zeer knap, begrijp ik.

[0:30:09] We gaan naar mevrouw Van Eyck, die gaat praten namens de VVD.

[0:30:12] U heeft twaalf minuten spreektijd.

[0:30:13] Dank u, voorzitter.

[0:30:15] Voorzitter, de VvD steunt de implementatiewet herzien de richtlijn consumentenkrediet.

[0:30:20] Consumenten moeten beter worden beschermd tegen problematische schulden.

[0:30:23] En nieuwe kredietvormen zoals koop nu betaal later mogen geen achterdeur zijn om verantwoord krediebeleid te omzeilen.

[0:30:30] Tegelijkertijd moet de implementatie proportioneel en uitvoerbaar zijn.

[0:30:34] Regels moeten aansluiten bij de daadwerkelijke risico's.

[0:30:38] Ze moeten niet leiden tot onnodige regeldruk voor ondernemers of tot ondodige belemmeringen voor consumenten die verantwoord gebruik maken van kortlopend krediet.

[0:30:46] De gevolgen voor de regeldruk, voorzitter.

[0:30:49] Europese regelgeving moet wat de VVD betreft zo lastenluw mogelijk en in beginsel één op één worden geïmplementeerd.

[0:30:56] Het is daarom positief dat het kabinet verschillende lidstaatopties benut om onnodige regeldruck te beperken, onder meer bij informatie- en reclameverplichtingen en voor kleinere kredietbemiddelaars die slechts als nevenactiviteit bemiddelen.

[0:31:09] Tegelijkertijd wordt niet overal voor de meest lastige implementatie gekozen.

[0:31:13] Voor kaarten met uitgestelde debitering kiest Nederland voor een relatief zwaar regime.

[0:31:18] De verplichte kredietwaardigheidsbeoordelingen, BKR-raadplegingen en verificatieverplichtingen veroorzaken aanzienlijke structurele kosten.

[0:31:27] De professionaliteitsnorm uit artikel 18 van de CCD 2 moet wat de VVD betreft niet alleen gelden voor het inwinnen van informatie, maar ook voor het verifiëren daarvan.

[0:31:35] Alleen dan kan artikel 113 van het besluit gedragstoezicht financiële ondernemingen WFD daadwerkelijk risicogebaseerd worden toegepast.

[0:31:43] Kan de minister bevestigen dat dit inderdaad het geval is?

[0:31:47] In reactie op ons laatste informatieverzoek gaat de minister in op de toekomstige invulling van die kredietwaardigheidsbeoordeling.

[0:31:54] Daarbij wordt verwezen naar de beoogde herziening van de leennormen van de Vereniging voor Financieringsondernemingen in Nederland.

[0:32:00] Daaruit blijkt dat voor kredieten tot 1000 euro en met een looptijd tot drie maanden de mogelijkheid wordt geboden voor een intern risicomodel.

[0:32:09] Terwijl het voor kledieten tot duizend euro met een loop tijd langer dan drie maande niet geldt.

[0:32:14] Met deze invulling dreigt een situatie te ontstaan dat verkoop nu betaal later tot drie maanden en een maandlast die kan oplopen tot 333 euro.

[0:32:24] Een veel soepeler regime gaat gelden dan voor een langer lopend krediet tot 1000 euro, zoals bijvoorbeeld telecomkrediet.

[0:32:30] Met een maandlast tot maximaal 42 euro.

[0:32:32] Graag reactie van de minister.

[0:32:35] En als dit een juiste lezing is, blijft er dan naast de VFN-leennormen een op maat gemaakte telecomkredietcode en dat in die code invulling kan worden gegeven aan een verificatieregime dat daarvoor passend is.

[0:32:47] Voorzitter, dan de gevolgen voor consumenten.

[0:32:50] De sterke groei van koop-nu-betaal-laten vraagt om duidelijke regels.

[0:32:54] Het is goed dat deze kredietvorm onder het Europese kader voor consumentenkrediet komt te vallen en dat vergunningseisen, kredietswaardigheidstoetsen, BKR-raadpleging én betere bescherming van minderjarigen gaan gelden.

[0:33:05] Maar ook hier moeten de regels aansluiten bij het daadwerkelijke risico.

[0:33:10] Kortlopende betaalfaciliteiten voor kleine bedragen verschillen wezenlijk van langlopend consumptieve kredieten.

[0:33:16] Ze kunnen consumenten bovendien helpen om timingverschillen tussen inkomsten en uitgaven op te vangen.

[0:33:24] Extra toezicht en nalevingskosten kunnen tegelijkertijd leiden tot hogere prijzen of een kleiner aanbod.

[0:33:30] Daarom hoor ik graag van de minister hoe wordt geborgd dat de kredietwaardigheidstoets en de verificatie van gegevens proportioneel blijven en dat bij kleine laagrisicotransacties geen onnodig zware uitvraag plaatsvindt.

[0:33:42] Daarbij is ook meer duidelijkheid nodig voor de rijkwijde van de regels richting het dagelijkse betalingsverkeer.

[0:33:48] Het kabinet legt de beoordeling of een constructie onder het kredietregime valt nu in belangrijke mate bij aanbieders zelf.

[0:33:55] Juist bij telecomdiensten, parkeerapps, zorgfacturen en mobiliteitsdienesten kan daardoor onduidelijkheden ontstaan.

[0:34:02] De VVD wil daarom een zo concreet en limitatief mogelijke toelichting op welke gangbare betaal- en facturatievormen wel en niet onder de nieuwe regels vallen.

[0:34:12] Voorzitter, specifiek over die telecomdiensten.

[0:34:16] Telecomaanbieders bieden als onderdeel van het telecomabonnement of via het gebruik van de tv-mediabox de mogelijkheid om bepaalde digitale content via de maandfactuur voor de afgenomen elektronische consumentendiensten te betalen.

[0:34:27] Het gaat om administratieve afwikkeling van aankoop van bijvoorbeeld apps, digitale nieuwsdiensten en elektronische tickets voor bijvoorbeeld het openbaar vervoer.

[0:34:35] Deze factureringsdienst is voor een beperkt aantal categorieën digitale producten en tot een maximum bedrag opgenomen als telecom-exceptie in de Payment Services Directive en daarmee uitgezonderd als gereguleerde betaaldienst.

[0:34:48] Rond deze implementatiewet is discussie ontstaan over de raai kwijten van de kredietregels.

[0:34:53] Kan de minister bevestigen dat de telecom-exceptie als doorlopende factureringsdienst voor de levering van beperkte categorieën digitale producten valt onder de uitzondering voor overeenkomsten voor doorloppende dienstverlening en doorlopen levering, van dezelfde soort goederen, waarbij de consument, zolang de diensten of goederen worden geleverd, de kosten daarvan in termijnen betaalt?

[0:35:12] Voorzitter, de implementatietermijn.

[0:35:15] Een breed gedraagde zorg.

[0:35:17] De Europese richtlijn ging uit van ongeveer twaalf maanden voorbereidingstijd.

[0:35:21] Maar belangrijke onderdelen van de lagere regelgeving komen pas kort voor de inwerkingstreding op 20 november 2026 definitief.

[0:35:28] Voor aanbieders die hun systemen moeten aanpassen is enkele weken voorbereidingstijd niet realistisch.

[0:35:34] Dit knelpunt raakt veel aanbiders.

[0:35:37] De VVD wil daarom een harde, uiterste publicatiedatum voor het implementatiebesluit en de ministeriële regeling.

[0:35:44] Kan de minister aangeven wat die uiterstedatum is?

[0:35:47] En wat zijn de consequenties als die datum niet wordt gehaald?

[0:35:51] Daarnaast wil ik graag duidelijkheid over de handhavingslijn van de AVM in de eerste maanden na inwerkingstreding.

[0:35:58] En ook vraag ik de minister om de Kamer voor de inwerkingstreding te informeren over eventuele achterstanden bij vergunningsaanvragen.

[0:36:06] Voor aanbieders van kaarten met uitgestelde betaling is er een overgangstermijn van zes maanden.

[0:36:10] Hebben bestaande aanbiders daarmee voldoende tijd om hun systeem en processen zorgvuldig aan de nieuwe Nederlandse eisen aan te passen?

[0:36:17] In het verlengen daarvan nog een punt over bemiddeling en provisies.

[0:36:23] Nu de Deferred Debit Card als krediet wordt gereguleerd, kunnen partijen die worden ingeschakeld bij de totstandkoming ervan, zogenoemde co-branders, als bemiddelaar worden aangemerkt.

[0:36:33] Daardoor gelden na vergunningsplicht en de provisieregels de artikelen 154 en 155 van het besluit.

[0:36:40] Deze partijen kunnen dan aanspraak maken op doorlopende provisie over uitstaat krediet, terwijl ze na de aanvraag geen rol meer hebben in de beheerfase.

[0:36:48] Zo'n doorlopen de provisies past niet bij hun feitelijke werkzaamheden.

[0:36:52] Om de mogelijkheid te creëren om een vergoeding af te spreken die wel aansluit bij de daadwerkelijke rol van bemiddelaars kan de AFM de bevoegdheid worden gegeven om een ontheffing van het provisiegobot te verlenen.

[0:37:02] Heeft de minister het voornemen om dit zo te regelen?

[0:37:06] Voorzitter, dan evaluatie en monitoring.

[0:37:09] Na de inwerkingtreding moeten we zorgvuldig volgen of deze wet daadwerkelijk doet waarvoor zij bedoeld is.

[0:37:16] Consumenten beter beschermen, overkreditering en problematische schulden tegengaan en een gelijk speelveld tussen kredietvormen creëren.

[0:37:24] Daarbij moeten we niet alleen kijken naar betalingsachterstanden, schuldstapeling en het gebruik van koop nu betaal later...

[0:37:30] We moeten ook kijken naar de toegankelijkheid en betaalbaarheid van verantwoord consumentenkrediet, administratieve lasten, de werking van de kredietwaardigheids- en verificatieprocessen en de gevolgen voor het dagelijkse betalingsverkeer.

[0:37:42] Ik hoor daarom graag van de minister op welk concreet moment de gevoelens voor prijs, beschikbaarheid en concurrentiepositie worden geëvolueerd naast de gerealiseerde winst voor de consumentenbescherming.

[0:37:53] Ook mogelijke ontwijkconstructies en verschuivingen naar andere kredietvormen moeten daarbij worden gevolgd.

[0:37:59] Wanneer blijkt dat nationale keuzes onevenredige last of hogere consumentenkosten veroorzaken zonder aantoonbare verbetering van de consumentenbescherming, verwacht de VVD dat het kabinet bereid is deze keuzES opnieuw te bezien.

[0:38:12] Voorzitter, nog twee onderwerpen.

[0:38:14] De productinterventiebevoegdheid en de kredietregistratie.

[0:38:17] De VVD begrijpt dat de AFM in uitzonderlijke gevallen moet kunnen ingrijpen wanneer kredieproducten ernstige risico's voor consumenten opleveren.

[0:38:26] Maar een productinterveniebehoefte is een zwaar instrument.

[0:38:29] Waarom vindt voor inwerking trading van deze bevoegde niet een invoeringstoets plaats?

[0:38:34] In overeenstemming met het advies van de ATR.

[0:38:37] Of kan de productinterventiebevoegdheid als een expliciet onderdeel worden meegenomen in eerste evaluatie, zeg na drie jaar.

[0:38:44] De VVD steunt een volledig en toekomstbestendig stelsel van kredietregistratie.

[0:38:49] Het is daarom ongelukkig dat registratieverplichtingen onder de CCD 2 al op 20 november ingaan, terwijl het wetsvoorstel voor het stelsels van kreditregistraties naar verwachting pas begin 2027 wordt ingediend.

[0:39:01] Kan de minister aangeven hoe de registratiegrenzen en bewaartermijnen in deze tussenperiode, juridisch en praktisch, worden geborgd?

[0:39:10] En welke gevolgen heeft dit tijdelijke stelsel voor het zicht op de stapeling van kleine kredieten?

[0:39:16] Daarbij moet ook worden bezien of registratie van zeer klein krediet noodzakelijk en proportioneel is.

[0:39:22] Zou bij kleine bedragen bijvoorbeeld een negatieve registraties bij betalingsachterstanden kunnen volstaan zoals het BKR heeft verzocht?

[0:39:29] Tegelijkertijd zijn er partijen die juist verzoeken om bij positieve registraties van alle kredieten geen ondergrens te hanteren en voor negatieve registrations een ondergrense van 250 euro te behouden.

[0:39:39] Ik wil graag hoe de minister deze verschillende belangen weegt om tot een proportioneel en effectief registratiestelsel te komen.

[0:39:46] Ik had nog een punt over de gemeentelijke kredietbanken, maar daar gaat collega Inge van Dijk nog op in.

[0:39:52] Dus dat punt sla ik over.

[0:39:55] Dan afrondend.

[0:39:56] De VVD steunt het doel van deze implementatiewet.

[0:40:00] Betere bescherming van consumenten, het tegengaan van problematische schulden en duidelijke regels voor nieuwe kredieformen.

[0:40:06] Maar effectieve consumentenbescherming vraagt ook een proportionaliteit uit voorbereid en rechtszekerheid.

[0:40:12] Geen zwaardere verplichtingen dan het risico rechtvaardigt, geen onnodige regeldruk en voldoende voorbereidingstijd voor partijen die de nieuwe regels moeten uitvoeren.

[0:40:22] Ik kijk uit naar de reactie van de minister en de staatssecretaris.

[0:40:24] Dank u wel.

[0:40:25] Danku wel.

[0:40:26] Ik heb toch een interruptie voor u van de heer Bussoff namens Pro.

[0:40:30] Dank u wel, voorzitter.

[0:40:31] En dat gaat over die kredietwaardigheidstoets.

[0:40:34] Daarvan hoorde ik de VVD terecht zeggen.

[0:40:36] Door de open norm is daar nog onduidelijkheid over.

[0:40:38] En tegelijkertijd zien we eventueel ook een risico dat daarin verschillende toetsen eigenlijk gaan plaatsvinden.

[0:40:44] En wat de VGD betreft moet het vooral proportioneel zijn.

[0:40:47] Dus waar het risico klein is, moet het ook niet te veel vragend zijn.

[0:40:50] Alleen we weten ook dat het risiko bij jongeren best groot is.

[0:40:53] Dus zou dat...

[0:40:54] zwaar moeten meewegen de leeftijd bij zo'n kredietwaardigheidstoets.

[0:40:57] Zou je bijvoorbeeld iets voelen voor een verzwaarde kredievaardigheidsstoets voor jongeren, is mijn vraag aan de VVD.

[0:41:06] Dank u wel, voorzitter.

[0:41:07] Nog los van de vraag of dit überhaupt juridisch houdbaar is en kan onder de richtlijn die nu geïmplementeerd wordt, heb ik vooral bedoeld te zeggen dat vanuit kredietverleners er op een goede manier getoetst moet worden en dat dat proportioneel moet zijn.

[0:41:22] En dat kan betrekking hebben op welke gegevens vraag je op.

[0:41:25] En ga je verifiëren op welke manier en welk type krediet is aan de orde.

[0:41:30] Ik ben zelf ook heel erg aan het zoeken naar welke balans gaan we hier met elkaar invinden.

[0:41:35] En ik heb daar dus ook het antwoord niet op.

[0:41:37] Dus dat is echt een zoektocht.

[0:41:39] Ook in combinatie met die nieuwe wetstelsel kredietsregistratie.

[0:41:43] Want daar gaan we weer met elkaar over die grenzen praten.

[0:41:46] Ik denk dat het doel heel erg helder is.

[0:41:48] Je wil voorkomen dat met name jongeren en kwetsbaren door gebruik van dit soort kredieten in de problemen komen.

[0:41:55] En hoe zorg je ervoor dat je dat zo gericht mogelijk probeert te voorkommen?

[0:42:01] Binnen de ruimte die de richtlijn ons geeft.

[0:42:06] Dank u wel.

[0:42:06] Is dat voldoende voor u, meneer Bushof?

[0:42:09] Ja, ga je gang.

[0:42:10] Nee, helder.

[0:42:10] Dank, voorzitter.

[0:42:11] Inderdaad, de vraag is welke juridische ruimte hebben we natuurlijk.

[0:42:14] En tegelijkertijd denk ik dat dat begrip proportionaliteit... aan de ene kant een heel open norm biedt... maar aan de andere kant misschien ook wel ruimte bieden... juist om daar waar het risico groot is ook wat zwaarder te toetsen.

[0:42:24] En we weten dat bij jongeren tot 24 jaar het risiko best groot is.

[0:42:28] Dus vandaar mijn vraag of...

[0:42:31] als dat juridisch mogelijk is, bij de VVD eventueel ook wel, de bereidwilligheid is om dan voor jongeren te kijken wat we een stapje extra kunnen doen als het gaat om die kredietwaardigheidstoets.

[0:42:42] Is er bereidwilligheid, mevrouw Van Eyck?

[0:42:44] Nou, ik ga sowieso met interesse luisteren naar ieders inbreng en ook de moties die eventueel daarover worden ingediend.

[0:42:50] Maar ik wil wel voorzichtig zijn met alles op één hoop te gooien.

[0:42:55] Ik snap echt de kwetsbaarheid van jongeren en ook voor mensen met een wat lager inkomen.

[0:43:01] En anderzijds moeten we er ook wel voor zorgen dat ook jongeren, kwetsbare mensen in onze samenleving, op een normale manier kunnen blijven meedoen.

[0:43:09] En soms horen daar kredietvormen ook gewoon bij.

[0:43:12] En ik denk dat het een zoektocht is om te kijken hoe we daar met elkaar de balans in gaan vinden.

[0:43:19] Dank u wel.

[0:43:19] Volgens mij is dat overigens een zoaktocht die binnen de hele commissie nog gaande is en waar de minister misschien ons bij gaat helpen.

[0:43:25] Ik geef verder interrupties, dus we gaan naar mevrouw Van Dijnt die namens het CDA gaat spreken.

[0:43:30] En uw tijd is, en ik spiet heel even met mijn bril op, even zien, u heeft 15 minuten aangevraagd.

[0:43:37] Dank u wel, voorzitter.

[0:43:39] Voorzitter, een paar merkschoenen van 160 euro.

[0:43:41] Je hebt het geld eigenlijk niet en je hebt thuis nog prima schoenen staan, maar al je vrienden lopen ermee.

[0:43:46] Een paar klikken later heb jij ze ook.

[0:43:48] De schoene vandaag en de rekeningen later.

[0:43:50] En dan zie je die enige HVAS en ook die kan achteraf worden betaald.

[0:43:54] En of het zo moet zijn, gaan een paar dagen later je oortjes kapot en die heb je toch ook echt nodig.

[0:43:59] Dus ook die bestel je opnieuw met achteraf betalen.

[0:44:02] En ieder bedrag lijkt vrij overzichtelijk.

[0:44:05] Drie relatief kleine bedragen bij verschillende aanbieders tot de rekeningen tegelijk komen.

[0:44:10] Dat is precies het risico van achterafbetalen.

[0:44:13] Niet alleen één grote lening kan iemand in de problemen brengen, ook een stapeling van kleine, ogenschijnlijk overzichtig kredieten kan ongemerkt een probleem worden.

[0:44:21] Voorzitter, van de buy-now-pay-later gebruikers onder de 25 jaar heeft 42% minstens één ingebrekenstelling ontvangen.

[0:44:30] En uit onderzoek onder 16 tot 19-jarigen blijkt dat 1 op de 10 zelf zegt recent in het probleem te zijn gekomen door koop op afbetaling.

[0:44:38] We zijn aan het toebewegen naar een samenleving die steeds meer leeft op de pof en dat is wat het CDA betreft de verkeerde kant op bewegen.

[0:44:45] Daarom hebben we de afgelopen jaren al heel vaak gevraagd om betere bescherming bij Buy Now Pay Later door middel van goede leeftijdsverificatie, een serieuze kredietwaardigheidsbeoordeling en om te voorkomen dat mensen ongemerkt verschillende schulden naast elkaar opbouwen.

[0:44:58] Met deze wet gebeurt er veel aan en daar zijn we positief over.

[0:45:01] Buy Now Pay Later wordt eindelijk gereguleerd als consumentenkrediet.

[0:45:05] Aanbieders komen onder financieel toezicht en worden vergunningplichtig.

[0:45:09] Er moet een kredietwaardigheidsbeoordeling plaatsvinden.

[0:45:11] En Nederland voegt een verbod toe aan het aanbieden van uitstel van betaling aan minderjarigen.

[0:45:15] Dat is positief.

[0:45:16] Tegelijkertijd stoppen de risico's natuurlijk niet op iemands achttiende verjaardag.

[0:45:21] En juist onder jongvolwassenen zien we in alle cijfers veelvuldig gebruik van buy-now-pay-later en betalingsproblemen.

[0:45:27] En het blijft wat het CDA betreft een gemiste kans om de leeftijd niet tot verder op te rekken.

[0:45:32] Hoe kijkt de minister hiernaar?

[0:45:33] Is hij bereid de ontwikkeling onder jong volwassen van 18 tot bijvoorbeeld 21 jaar nauwgezet te blijven monitoren en, als de cijfer daar aanleiding toe geven, een verhoging van die leeftijdsgrenzen alsnog door te voeren?

[0:45:45] En kan de minister daarnaast aangeven of de kwetsbaarheid van jongvolwassenen bij Buy Now Pay Later ook een andere lidstaat onderwerp van discussie is?

[0:45:54] En zit die mogelijkheden om hierin gezamenlijk op te trekken, bijvoorbeeld bij een toekomstige evaluatie van de richtlijn?

[0:46:01] Voorzitter, en toch blijft bij ons ook het ongemakkelijke gevoel bestaan of we nu daadwerkelijk gaan reguleren wat we willen reguleren.

[0:46:07] En ik wil het toch weer hebben over het kopen op de pol van de Winkelstraat.

[0:46:11] We hebben het kabinet al meerdere keren gevraagd om buy now, pay later daar te verbieden of tenminste sterk te ontmoedigen.

[0:46:17] Thuis iets bestellen, het product eerst willen bekijken of passen en vervolgens betalen kan een hele praktische functie hebben.

[0:46:23] En ook het oorspronkelijke doel, consumenten beschermen tegen malefiede webwinkels, snappen we heel goed.

[0:46:29] Maar voor de kassa staan het product eigenlijk niet kunnen betalen en vervolgens direct krediet aangeboden krijgen om hem toch in je tas mee naar huis te nemen is echt iets anders.

[0:46:38] Het kabinet stelt dat een afzonderlijk Nederlands verbod op buy now pay later in fysieke winkels niet verenigbaar is met het maximum harmonisatie karakter van CCD2.

[0:46:47] De richtlijn maakt geen onderscheid tussen online en offline.

[0:46:51] En ook verdergaande ontmoediging blijkt volgens het kabinet na gesprekken met de detailhandel praktisch niet haalbaar.

[0:46:56] En begrijp ons goed, we zijn niet van plan onze detailhandels weer te overspoelen met verplichtingen.

[0:47:01] Toch vindt het CDA dit geen goede uitkomst.

[0:47:03] Er zit namelijk een ongemakkelijke tegenstelling in deze wet.

[0:47:06] De buy-now-pay-later beter te reguleren beschermen we consumenten tegen de risico's ervan...

[0:47:11] Maar tegelijkertijd dreigt ermee het gebruik van Buy Now Pay Later verder te normaliseren, ook op plekken waar die ontwikkeling juist onwenselijk is.

[0:47:18] Daarom vraag ik de minister of hij het wenselijk vindt dat Buy Now Play Later straks een normale betaalmogelijkheid wordt bij de fysieke kassa.

[0:47:26] En als zijn antwoord nee is, maar Nederland door CCD2 nationaal onvoldoende ruimte heeft, vraag ik hem wat gaat hij Europees doen?

[0:47:33] Voorzitter, een ontwikkeling in de betaaltechniek maakt het risico op koop op de pof in de winkelstraat nog groter.

[0:47:38] En ik heb het over de digitale wallet op onze telefoon.

[0:47:42] We denken bij Buy Now Pay Later nog vaak aan de winkelde achteraf betalen aanbiedt, maar die keuze kan steeds meer in de telefoon van de consument zelf zitten.

[0:47:50] Je staat bij de kassa, houd je telefoon tegen de betaalautomaat en kies niet alleen waarmee je betaalt, maar mogelijk ook wanneer je betaald.

[0:47:58] Daarom heeft de CDA met de ChristenUnie gevraagd te onderzoeken of buy now, pay later in fysieke winkels ook via de wallet kan worden verboden of streng ontmoedigd.

[0:48:05] Maar ook hier zegt het kabinet dat het op dit moment niet mogelijk is om het toevoegen van buy now pay later aan bijvoorbeeld Apple Wallet te verbieden.

[0:48:13] We kunnen buy now, pay later aan de kassa door de harmonisatie-eis in deze wet dus niet tegenhouden en hetzelfde geld voor betalen via een wallet direct aan de Kassa.

[0:48:22] Wat betekent onze wens om buy now pay later uit de winkelstraat te houden dan nog in de praktijk?

[0:48:27] En hoe voorkomen dat de grens tussen betalen en lenen steeds verder vervaagt?

[0:48:31] We kunnen blijkbaar alleen nog iets met reclamebeperkingen en mijn vraag aan het kabinet is dan ook om hier maximaal op in te zetten.

[0:48:37] Al blijft het gek voelen dat alleen reclama waarbij gemak of snelheid benadrukt wordt verboden is, maar er geen totaalverbod ingesteld kan worden.

[0:48:45] Hoe wordt het onderscheid gemaakt en welke ruimte ziet de minister om de normalisering van buy now pay later verder tegen te gaan?

[0:48:52] En voorzitter, er is natuurlijk ook een andere kant.

[0:48:55] Niet iedere vorm van uitgestelde betaling kent hetzelfde risico.

[0:48:58] En de richtlijn zelf geeft het ook aan.

[0:49:00] Een MKB'er of fysieke winkel die zelf, dus zonder een derde kreditaanbieder, een klant kosteloos maximaal 50 dagen heeft om te betalen, kan over onder voorwaarden buiten het kredietregime blijven en dat vinden we terecht.

[0:49:12] De fietsenmaker die zijn klant wat meer tijd geeft om de rekening te betaler, is wat ons betreft echt iets anders dan een commerciële kreditanbieder die achteraf betalen als verdienmodel aanbiedt.

[0:49:22] We zien in de richtlijn dus een bewust onderscheid naar het aard van het product en het risico van de consument.

[0:49:27] Maar ook veel onduidelijkheid hierover, dat blijkt wel uit ook de vragen van mijn voorgangers.

[0:49:32] En juist daarom heeft het CDA vragen over een andere keuze die Nederland bij deze implementatie maakt, namelijk over de gewone creditcard.

[0:49:39] Aan het einde van de maand wordt het volledige openstaande bedrag afgeschreven en is daarmee een vorm van uitgestelde betaling.

[0:49:46] Deze kaarten vallen door CCD2 voortaan onder het kredietregime.

[0:49:50] Maar Europa geeft Nederland expliciet de mogelijkheid om bepaalde kaarten met uitgestelde debitering uit te zonderen.

[0:49:56] En Nederland kiest daar niet voor, ondanks het advies van de ATR.

[0:50:00] Het wijst daarbij op de aanzienlijke regeldruk en het risico dat deze kaarten daardoor duurder worden.

[0:50:05] Daar heeft het kabinet ook argumenten voor en het CDA begrijpt dat we niet aan de voorkant strengere regels voor buy-now-pay-later moeten invoeren... ...en tegelijkertijd aan de achterkant een ontsnappingsroute openlaten...

[0:50:15] Maar hoe zit het dan met de proportionaliteitsvraag?

[0:50:18] Want het kabinet erkent ook dat de betalingsachterstanden bij de bestaande kaarten met uitgestelde debitering op dit moment bijzonder laag zijn.

[0:50:26] En dat zich hier weinig problemen voordoen.

[0:50:29] En mijn vraag is waarom is dan dé oplossing om alle bestaanden kaarten... ...met uitgesteld debiteren onder het kredietregime te brengen?

[0:50:36] Heeft het kabinets serieus onderzocht of die ontwijkroute gerichter kan worden afgesloten?

[0:50:41] Kan bijvoorbeeld onderscheid worden gemaakt tussen de traditionele kaart waarbij het volledige bedrag iedere maand automatisch wordt afgeschreven en nieuwe producten die feitelijk dezelfde functie hebben als buy now pay later.

[0:50:52] En als dat juridisch niet kan, waarom niet?

[0:50:55] Want de extra regels hebben wel consequenties.

[0:50:57] Het kabinet erkent zelf dat ze tot hogere kosten kunnen leiden en dat die kosten uiteindelijk bij consumenten terecht kunnen komen.

[0:51:04] Kan hij dit nogmaals toelichten?

[0:51:06] Voorzitter, het CDA gelooft in problemen voorkomen.

[0:51:09] Deze wet wil organiseren door verantwoord krediet te eisen en vroeg in te grijpen.

[0:51:14] Maar hij geeft onvoldoende antwoord op het zogenaamde schulden stapelen.

[0:51:19] En dat is bij Buy Now Paleter een aangetoond risico.

[0:51:22] In 2024 gebruikten een derde van de BuyNow PayLater-gebruikers onder 35 jaar meerdere aanbieders.

[0:51:29] En onder frequente gebruikers, dat wil zeggen meer dan 12 BuyNowPayLater betalingen per jaar, gebruikte zelfs 65% meerderen aanbiders binnen één maand.

[0:51:38] De AFM waarschuwt dat aanbieders daardoor niet altijd zicht hebben op wat iemand elders al verschuldigd is waardoor scholen kunnen opstapelen.

[0:51:45] Daar komt bij dat betalingsproblemen vooral juist bij kleine bedragen voorkomen.

[0:51:49] De AFN becijferde dat het 9 van de 10 buy-now-pay-later transacties die uiteindelijk bij een kastzooibureau terechtkwamen onder de 250 euro lagen.

[0:51:57] En hier zien we dus toch wel een probleem, want straks moet bij iedere krediet het BKR worden geraadpleegd ongeacht het bedrag...

[0:52:03] Maar het kabinet is voornemens de huidige kredietregistratierend van 250 euro te handhaven.

[0:52:08] Een klein, bijna op liter kredieten kan dus aanleiding zijn om in het register te kijken... zonder dat datzelfde kredie vervolgens voor een volgende aanbieder in dat register zichtbaar wordt.

[0:52:18] Het risico op stapeling blijft bestaan en het volledige inzicht ontbreekt.

[0:52:23] En daarna speelt de snelheid van registratie.

[0:52:25] Kreditaanbieders hebben nu drie weken om kredieten bij BKR te registreren en de AFM zegt daarover expliciet dat daardoor buy-now-pay-later schulden kunnen ontstaan die uit de zicht blijven van andere kreditaambieders waardoor stapeling mogelijk blijft.

[0:52:38] Mijn vraag is, kan een consument straks op één dag bij meerdere aanbieders buy-now-pay-later kredieten afsluiten zonder dat andere aanbiders dit zien?

[0:52:47] En zo ja, blijft daarmee niet juist het risico op schuldenstapeling bestaan die we met deze wet willen voorkomen.

[0:52:53] En ik ben me er goed van bewust dat aanpassingen aan het kredietregistratiestelsel thuis worden bij de behandeling van de nieuwe wet Stelsel Kredietregistratie, maar deze wet blijft maar op zich wachten.

[0:53:03] Kan de minister toezeggen bij dit wetsvoorstel expliciet te bezien of de registratiegrens en registratietermijn voldoende bescherming bieden tegen de stapeling van kleine kredieten?

[0:53:13] En wanneer kan de Kamer dit voorstel eindelijk verwachten?

[0:53:17] Voorzitter, een laatste punt.

[0:53:19] Ons bereiken signaal dat het nieuwe verbod op koppelverkoop mogelijk gevolgen kan hebben voor het goede werk van gemeentelijke kredietbanken.

[0:53:26] Bij schuldsanering wordt een saneringskrediet immers soms gecombineerd met bijvoorbeeld budgetbeheer.

[0:53:31] En volgens de memorie van toelichting zijn kredieten van gemeentele kredienbanken onder bepaalde voorwaarden uitgezonderd en geldt het verbod van koppelerkoop dan niet.

[0:53:40] Kan de minister bevestigen dat gemeentelijk krediebanken een integrale schuldhulpverlening hierdoor gewoon kunnen voortzetten en dat hier in de praktijk geen onbedoelde belemmeringen bestaan?

[0:53:49] Echt tot slot, we bespreken vandaag een wet waar we al langere tijd op wachten en waarvan het CDA, het kabinet, meermaals heeft gevraagd deze zo snel mogelijk naar de Kamer te sturen.

[0:53:59] Inmiddels staat de implementatie onder flinke tijdsdruk en dat hadden we al zien aankomen.

[0:54:03] Waarom is toch voor dit tijdspad een planning gekozen?

[0:54:06] Ik zou hier toch wel graag een reflectie van de minister hoe we dit in het vervolg echt beter kunnen doen.

[0:54:12] Welke lessen trekt de minister hieruit om te voorkomen dat we bij een volgende Europese richtlijn opnieuw achter de feiten aanlopen...

[0:54:18] En maakpartijen en toezichthouders uiteindelijk met een zeer korte voorbereidingstijd opzalen.

[0:54:23] Tot zover en ik ben benieuwd naar de beantwoording van de minister.

[0:54:27] Dank u wel.

[0:54:28] U heeft nog meer dan vier minuten overleg.

[0:54:29] Nou, kijk.

[0:54:31] Ik zie geen interrupties van de andere leden.

[0:54:33] Dus dan gaan we naar de heer Bussel.

[0:54:34] Die gaat spreken namens Pro.

[0:54:36] Ja, en volgens mij heb ik veel te weinig tijd opgegeven, voorzitter.

[0:54:39] Dus gelukkig is er wetgevingsoverleg.

[0:54:42] En dan heb ik wellicht al vier minuutjes.

[0:54:44] U hebt zeven minuten aangevraagd.

[0:54:45] Ja dat gaat denk ik niet lukken.

[0:54:46] Maar we gaan ons best doen.

[0:54:48] We kijken hoe ver ik kom met wetgevin.

[0:54:50] Het is altijd indicatief de spreektijd.

[0:54:52] Maar ik ga mijn best doen, voorstel.

[0:54:54] Allereerst, de wet...

[0:54:56] Die we vandaag bespreken.

[0:54:57] Die implementeert eigenlijk de herziene Europese richtlijn consumentenkrediet 2.

[0:55:01] En de kern is eigenlijk natuurlijk dat vormen van kredieten die nu grotendeels buiten de consumenten kredietrecht vallen.

[0:55:06] Straks er wel onder vallen en dan belangrijke vormer daarvan zijn dat bijna op beleden concept.

[0:55:11] Kleine kredite en kaarten met uitgestaalde debitering gaan ook aan nieuwe strengere eisen moeten voldoen.

[0:55:16] En aanbieders komen ook onder toezicht en consumenten krijgen op die manier ook betere bescherming.

[0:55:21] En op zich is dat allemaal ontzettend goed.

[0:55:23] Dat is heel erg belangrijk, denk ik.

[0:55:25] Omdat natuurlijk kredietverlening in onze economie een enorme functionele waarde heeft.

[0:55:31] En tegelijkertijd we ook zien dat het in sommige gevallen, bijvoorbeeld bij jongeren...

[0:55:35] ...nog wel eens wil leiden tot het doen van aankopen die ze zich niet kunnen veroorloven... ...met allerlei hele nadelige en negatieve gevolgen.

[0:55:43] En dat wil je zoveel mogelijk voorkomen.

[0:55:45] En in die zin is de implementatiewet die vandaag ook voorligt een concrete stap in de goede richting.

[0:55:50] Want dat buy now, pay later concept wordt ook echt behandeld als krediet.

[0:55:55] Ook kleine kredieten vallen zometeen onder strengere regels.

[0:55:59] Minderjarigen mogen straks niet meer onder het concept buy now pay later...

[0:56:05] gaan vallen.

[0:56:07] Dat zijn allerlei hele goede dingen en tegelijkertijd probeer je natuurlijk ook het gewone handelsverkeer zo goed mogelijk doorgang te laten vinden waar geen probleem is.

[0:56:17] Dat is natuurlijk ook heel belangrijk dat dat gewoon plaats kan vinden.

[0:56:21] En voorzitter, dat is best een ingewikkelde weging hoe je dat op een goede manier doet en daar heb ik een aantal punten over

[0:56:27] ...die ik voor het voetlicht zou willen brengen.

[0:56:28] En ik wil beginnen met de kredietwaardigheidstoets.

[0:56:32] Onder de 100 euro volstaat eigenlijk een beperkte toets... ...raadpleging BKR en bij het Centraal Curatele- en Bewinstregister... ...een beperkt raadplegen doen.

[0:56:42] Maar vanaf 100 euro is er dan sprake van een krediewaardigheidsstoets... die verplicht is.

[0:56:47] Alleen de aanbieder mag grotendeels zelf bepalen... ...welke gegevens daar proportioneel van zijn... ...en hoe die toets dan precies eruit ziet...

[0:56:53] En de regering zegt daarbij ook zelf, dit wordt grotendeels in de praktijk... vindt dit plaats eigenlijk, de vormgeving van deze toets.

[0:57:04] En daarbij moet het proportioneel zijn en houdt de AFM toezicht.

[0:57:09] Maar er is dus geen wettelijke...

[0:57:11] voorgeschreven uniforme minimumtoets voor kredieten boven de 100 euro.

[0:57:15] En ergens snap ik dat wel, maar toch vraag ik... en volgens mij zat dat ook ergens in de vraag van de VVD-verpakt... de minister hoe je nou voorkomt dat er zometeen... allerlei verschillende toetsen eigenlijk plaatsvinden... waarbij de ene een hele zware toets uitvoert... die misschien eigenlijk niet proportioneel is... en de ander waar je zou willen dat er wel een zwaardere toets plaats vindt... juist een te lichte toets.

[0:57:35] Dus hoe voorkomp je die willekeur in toetsing... zou ik de minister willen vragen in dit geval...

[0:57:40] Welke minimum eisen hanteert eigenlijk de AFM als het gaat om haar toezicht, zou ik de minister op dit punt ook willen vragen.

[0:57:46] En voorzitter, dat brengt mij ook bij mijn tweede punt hierover.

[0:57:50] Namelijk zou het niet zinvol zijn om juist voor jongeren ook een wat zwaardere kredietwaardigheidstoets te laten gelden.

[0:57:59] Ik bedoel, heel veel jongeren weten we uit onderzoek... komen toch te vaak in de problemen als het gaat om kredieten die ze afsluiten... of het doen van aankopen die ze zich eigenlijk niet kunnen veroorloven.

[0:58:12] En dan gaat het niet alleen om jongeren tot 18 jaar... maar juist ook daarboven nog, jongvolwassenen.

[0:58:17] En daarom vraag ik mij eigenlijk af hoe het nu is opgeschreven in de Europese richtlijn... namelijk dat zo'n kredietwaardigheidsstoets proportioneel moet zijn... en dat we dat laten aan het veld of het niet...

[0:58:28] ...juridisch mogelijk is om dan een iets zwaardere toets voor jongeren te laten gelden... ...of überhaupt leeftijd ook zwaarde te laten wegen bij die kredietwaardigheidstoets... ...zou ik de minister willen vragen.

[0:58:38] En ik ben benieuwd welke juridische ruimte daarvoor is.

[0:58:41] Dat is één.

[0:58:41] En twee, of je hier eventueel met die juridiche ruimte er is... ...daar ook dit wenselijk zou achten.

[0:58:49] En voorzitter, dan een tweede onderwerp dat gaat over de BKR.

[0:58:53] Wat er nu verandert is dat ook de aanbieder een BKRA moet raadplegen bij kleine kredieten.

[0:58:59] Dus die grens van 250 euro verdwijnt.

[0:59:02] Maar de huidige systematiek van wanneer een krediet positief wordt geregistreerd in het BKRR-register... ...die blijft voorlopig nog bestaan omdat we nog wachten op dat wetsvoorstel stelsel kredietsregistratie.

[0:59:12] Dat levert een beetje een bijzondere situatie op.

[0:59:15] Want dat zou namelijk ervoor kunnen zorgen dat bijvoorbeeld voor een krediet van 160 euro het register wel geraadpleegd wordt.

[0:59:22] Maar dat kredieten vervolgens niet geregistreerd worden.

[0:59:25] Waardoor er wel een stapeling van kredieken aangegaan kan worden zonder dat dat eigenlijk opvalt in het register.

[0:59:31] En dat is natuurlijk heel erg raar.

[0:59:33] Dat je wel dat wil kunnen checken, maar het vervolg niet geregestreerd wordt.

[0:59:37] Dus de grote kans bestaat dat...

[0:59:38] wat je wilt checken, eigenlijk überhaupt niet in dat register staat.

[0:59:41] En ik ben wel benieuwd of de minister hierop in kan gaan... en of hij dit ook een probleem vindt.

[0:59:48] En of hij ook voornemens is om bij dat wetsvoorstel... stelselkredietregistratie hier verandering in aan te gaan brengen.

[0:59:55] Omdat het me heel onwenselijk lijkt dat je aan de ene kant dus wel...

[0:59:59] in het

[1:00:00] BKR-register moet gaan kijken bij kleine kredieten, maar dat ze vervolgens niet geregistreerd gaan worden.

[1:00:04] Dus is de minister ook bereid om bij dat wetsvoorstel stelselkredietregistratie daar een verandering in aan te brengen, zodat ook die kleinere krediten wel geregisterd worden en in ieder geval stapeling voorkomen kan worden zonder dat dat opvalt in dat register.

[1:00:19] En daarbij geef ik dan wel weer mee, moet je natuurlijk ook voorkommen dat als iemand dan in een bepaalde tijd zijn betalingsachterstand gewoon volledig heeft weggewerkt,

[1:00:27] dat die dan vervolgens in de jaren daarna alsnog heel veel last daarvan heeft.

[1:00:31] Dus zou daar dan ook een verandering op moeten plaatsvinden bij dat wetsvoorstel, stel zo'n kredietregistratie zou ik de minister willen vragen.

[1:00:40] Voorzitter, dan ga ik naar een aantal uitzonderingen die nu gemaakt worden.

[1:00:46] Namelijk uitzonderingen voor fysieke winkels, voor het MKB.

[1:00:50] Zij kunnen zelf kosteloos uitstel van betaling geven tot 50 dagen.

[1:00:55] Grote webwinkels zonder fysiek winkel, daar geldt dan wel 14 dagen voor.

[1:00:58] En voor de clarinets van deze wereld, die vallen allemaal onder het nieuwe kredietregime.

[1:01:02] En, voorzitter...

[1:01:04] Volgens mij was het ook de regering zelf die in de memorie van toelichting aanhaalde en ook nog eens in de noten naar aanleiding van het verslag dat bijvoorbeeld een loodgieter die na zijn werk een factuur stuurt en dat je die binnen 30 dagen moet betalen.

[1:01:16] Dat is iets wat we heel gebruikelijk vinden en dat moet ook zonder hinder gewoon doorgaan kunnen vinden.

[1:01:20] Hetzelfde geldt voor als jij een bank koopt bij een meubelzaak... en die bank wordt later geleverd en je betaalt die op factuur.

[1:01:26] Ook dat is een hele gangbare praktijk waarvan we met z'n allen zeggen... ja, dat is nou precies wat we mogelijk willen houden... want daar ontstaan ook weinig problemen... of althans, daar zien we op dit moment heel weinige problemen.

[1:01:38] Maar, vraag ik de minister, met deze uitzonderingen die wel blijven bestaan... en aan de andere kant het strenger maken van dat buy-now-pay-later-principe...

[1:01:47] Wordt deze uitzondering dan straks niet gebruikt om eigenlijk die bijnaal P-leden constructies in, volgens mij was het mijn collega van het CDA die dat zei, in de fysieke winkelstraat te brengen.

[1:01:57] En dat lijkt me dan wel weer heel erg onwenselijk.

[1:01:59] Dus hoe ziet de minister dit?

[1:02:01] Ziet hij dit risico en deelt hij ook de opvatting van Pro dat dat in ieder geval onwenschelijk is en dat we dat zoveel mogelijk zouden moeten voorkomen?

[1:02:09] En hoe gaat de minister daar dat monitoren zou ik willen vragen.

[1:02:13] De bushof, u bent al over de tijd heen.

[1:02:15] En u kreeg van mij een minuut extra.

[1:02:17] Dus gebruik die nuttig, zeg ik.

[1:02:19] Ja, voorzitter.

[1:02:20] Sorry, ik had het beter moeten opgeven van tevoren.

[1:02:22] Dus daarvoor hand in eigen buzem.

[1:02:24] Maar het is wetgeving.

[1:02:25] Dus in principe heb je natuurlijk wat meer spreektijd of zo lang als je wil.

[1:02:28] En ik ga het echt...

[1:02:29] Ik probeer het kort te houden.

[1:02:30] Ik heb nog twee punten.

[1:02:32] En het tweede punt, voorzitter, kan ik ook kort houden, want ook mijn collega van het CDA heeft daar volgens mij een punt van gemaakt en dat gaat over die gemeentelijke kredietbanken.

[1:02:40] Want gemeentelijk krediebanken die nemen schulden over van mensen en zijn dan vervolgens de enige

[1:02:46] Maar ze helpen mensen ook om uit die schulden te komen.

[1:02:49] En normaal gesproken mag die dubbelfunctie eigenlijk niet.

[1:02:53] Maar voor gemeentelijke kredietbanken is het heel wenselijk dat die dubbelfunctie wel blijft bestaan.

[1:02:57] En schrijft de regering ook in de memorie van toelichting op bladzijde 9 dat die mogelijkheid blijft gestaan omdat zij dit zonder winstoogmerk doen.

[1:03:06] Maar ze maken dat vervolgens niet expliciet in de wet.

[1:03:09] Dus ze leggen deze uitzondering voor gemeentelijke kredietbanken niet wettelijk vast.

[1:03:13] En daarover is dan toch wel wat onduidelijkheid ook ontstaan bij de NVVK.

[1:03:17] En ik ben benieuwd of de minister die onduidelijkheid zou kunnen wegnemen.

[1:03:20] Namelijk door te garanderen dat eigenlijk de bestaande praktijk van gemeentelijk krediebank... zoals ze die nu hanteren, ongehinderd gewoon doorgang kan vinden.

[1:03:28] Omdat dat wel heel erg belangrijk is.

[1:03:30] En voorzitter, dan nog een laatste punt.

[1:03:34] Dat is...

[1:03:36] Eigenlijk een net iets ander punt dan tot nog toe.

[1:03:38] Maar wordt wel geregeld in deze wet.

[1:03:40] En dat gaat over de schone leiregeling.

[1:03:42] Ook daarvan komt eigenlijk een richtlijn vanuit Europa.

[1:03:46] En hebben wij in Nederland al een eigen schone lei regeling.

[1:03:48] Dat houdt in dat mensen die ziek zijn geweest, kanker hebben gehad... en verzekeringen willen afsluiten of kredieten willen afsnuiten... dat ze daar vaak onder strengere voorwaarden gelden omdat ze ziek waren.

[1:04:00] Maar na een bepaalde periode, als je gezond bent...

[1:04:03] vervallen die strenge voorwaarden en mag ziekte niet langer meer meespelen.

[1:04:06] En dat is superbelangrijk, omdat andere mensen, terwijl ze genezen zijn, alsnog achtervolgd worden in de jaren daarna in hun gezonde leven doordat ze ooit ziek zijn geweest.

[1:04:16] En eigenlijk heb ik daarbij twee vragen.

[1:04:20] Eén...

[1:04:21] lees ik het goed dat eigenlijk waar de nationale schone lei regeling ruimer is dan de Europese richtlijn voorschrijft, wij de nationale regeling blijven volgen.

[1:04:32] En daar waar de Europeserichtlijn eigenlijk een verbetering voorstelt, we de Europse richtlijnen inderdaad volgen, kortom dat

[1:04:38] ...voor degene die het betreft... ...bij de meest gunstige situatie hebben gekozen.

[1:04:42] Heb ik dat goed begrepen?

[1:04:44] Zou ik de minister willen vragen.

[1:04:45] En tot slot zou ik de... ...minister ook willen vraagen naar de toezegging... ...die hij eerder op schriftelijke vraag van mij heeft gedaan... ...om in gesprek te gaan met betrokkenen... ...hier over om te kijken of die termijnen...

[1:04:55] Waarna je weer met een schone lijk kan beginnen.

[1:04:59] Ook aangepast kunnen worden.

[1:05:00] Zodat je sneller nadat je genezen bent weer onder het normale regime valt.

[1:05:05] En niet door je ziekte nog al te lang achtervolgd wordt.

[1:05:08] De minister zei dat hij daarover in gesprek zou gaan.

[1:05:10] Ik ben benieuwd of dat is gebeurd en wat de uitkomsten daarvan zijn.

[1:05:12] En of daar nog positieve ontwikkelingen op te melden zijn.

[1:05:15] Tot slot voor het punt van reclame sluit ik me aan bij de vragen van de ChristenUnie.

[1:05:20] Want ik ben ruim door de tijd die ik had opgegeven heen.

[1:05:23] Dank u wel.

[1:05:24] Nou, steeds ruim drie minuten.

[1:05:26] We gaan naar de heer Schoon in zijn naam is D66.

[1:05:30] Dank u, voorzitter.

[1:05:32] Nog nooit was lenen zo makkelijk als nu.

[1:05:34] Eén klik bij het afrekenen en je hebt de lening.

[1:05:36] Vaak zonder dat je het doorhebt.

[1:05:38] Een paar kleine aankopen kunnen eindigen in een stapel aanmaningen en incassenkosten.

[1:05:44] Mijn collega's hebben hier al mooie voorbeelden van gegeven.

[1:05:48] En juist jongeren komen hierdoor dus in de problemen.

[1:05:51] Dat wil niet zeggen dat deze producten aan zich slecht zijn.

[1:05:53] Ze bieden gemak en vrijheid voor consumenten en voor mkb'ers.

[1:06:00] en lopen dus achter.

[1:06:01] Het is dus goed dat ze worden geactualiseerd.

[1:06:03] Voor D66 betekent dat ruimte voor innovatie, maar niet ten koste van mensen.

[1:06:09] Voorzitter, ik begin bij een van de kwetsbaarste groepen, die is hier ook al genoemd, van de Buy Now Pay Later jongeren.

[1:06:15] In 2023 werden bijna 600.000 BNPL-betalingen gedaan via rekeningen van 13 tot en met 17-jarigen.

[1:06:23] Dat zijn jongeren die impulsief besluiten dat ze dat ene kledingstuk toch willen hebben, terwijl ze dat niet kunnen betalen.

[1:06:29] Jongeren hebben eigenlijk weinig financiële buffers.

[1:06:31] Eengemiste betaling wordt al zo snel een schuld.

[1:06:33] En juist op die leeftijd wil je voorkomen dat schulden normaal worden.

[1:06:37] D66 steunt daarom de minimumleeftijd van 18 jaar voor achteraf betalen om deze groep te beschermen.

[1:06:43] De vraag is echter hoe aanbieders deze leeftijdsgrens gaan handhaven.

[1:06:47] Dat had ik nog niet gehoord vandaag.

[1:06:49] Dus dat is mijn vraag aan de minister.

[1:06:50] De Consumentenbond en de grote platforms roepen zelf op om één voorgeschreven methode te hanteren, zodat duidelijk is welke gegevens aangeleverd moeten worden en de privacy wordt gewaarborgd.

[1:07:02] Kan de minister toelichten hoe hij aankijkt tegen een vaste methode voor het handhaven van de leeftijdsgrens?

[1:07:08] En kan hij aangeven hoe in het huidige voorstel de privacy van consumenten wordt gewaalborgd?

[1:07:13] Dan het volgende puntje, wat ook al vaak is voorgekomen, maar toch even een speciaal reclame.

[1:07:19] Wij zijn groot voorstellen van die minimumleeftijd, maar voor ons is dat ook niet voldoende.

[1:07:23] Daarom is er ook iets nodig aan de voorkant.

[1:07:25] Zorgen dat jongeren en volwassenen zich bewust zijn van de risico's van deze producten.

[1:07:30] Studenten kregen onlangs nog een mail voor een studietraining met de tekst... Kies klarna bij afrekening.

[1:07:36] Vandaag 0 euro.

[1:07:38] Tegen die tijd is je studiefinanciering binnen.

[1:07:41] Nergens de echte prijs, geen woord over de risico's, wel een aanbieding die om 12 uur verloopt.

[1:07:48] Volgens mij heeft de collega Seder daar ook al een paar keer voordeel over genoemd en is de naam ook al vaker voorgekomen.

[1:07:54] Dat is echt heel onwenselijk.

[1:07:57] Nu gaat het om een training, maar wat is het de volgende keer?

[1:08:01] In de gokindustrie hebben we gezien wat er gebeurt wanneer online reclame en influencers worden ingezet om jongeren binnen te halen.

[1:08:07] Toen is de verstandige keuze gemaakt om strenger te zijn over wat wel en niet mag met reclame.

[1:08:12] Kan de minister toelichten waarom de reclameregels voor online gokken, zoals een verbod op influencers en op reclames gericht op jongeren, niet ook gelden voor reclamen voor krediet?

[1:08:23] En als de Europese regels dat nu niet toelaten, is de minister bereid zich daar in Europa voor in te zetten.

[1:08:29] En vallen promotie via influencers en in apps überhaupt onder deze reclamregels?

[1:08:35] Hoe houdt de AFM daar toezicht op?

[1:08:39] Voorzitter, de kern van het probleem is het verdienmodel van BNPL-producten.

[1:08:45] De AFM concludeerde dat bij een deel van de aanbieders tot 40% van de omzet binnenkwam via kosten voor te laat betalen.

[1:08:54] Bij Klarna oordeelde de rechter vorig jaar zelfs dat de incassokosten onderdeel waren van het verdienmodel.

[1:09:01] De schuldhulpverleners zien de gevolgen dagelijks.

[1:09:04] De NVVK, de branchevereniging van schuldhilpverlenen, ziet deze kredieten steeds vaker in de schuldenlijsten.

[1:09:10] En de groep mensen die achteraf betalen gebruikt om het einde van de maand te halen groeit.

[1:09:15] Verdienen aan mensen die hun rekening niet kunnen betalen is geen gezond verdienmodel.

[1:09:21] Dat is een morbide vorm van ondernemen.

[1:09:24] Volgens de AWM zijn jongeren tussen de 18 en 24 oververtegenwoordigd bij het inkassenbureau.

[1:09:31] Aanbieders moeten wat D66 betreft dan ook een actieve rol hebben bij het voorkomen en oplossen van schulden.

[1:09:36] Maar uit de beantwoording van deze minister blijkt dat een aanbieder de consument alleen hoeft te wijzen...

[1:09:41] op de schuld voor de hulpverlening bij de gemeente.

[1:09:44] Deelt de minister de zorg dat juist mensen die al in de problemen zitten... die stap vaak niet zetten?

[1:09:49] Zo ja, hoe zorgt hij ervoor dat zij die hulp wel bereiken?

[1:09:52] Ziet hij daarin een grotere rol voor de aanbieder... of zijn er andere instrumenten die beter werken?

[1:09:57] Daarnaast zijn de prikkels nu zo ingericht... dat aanbieders verdienen aan mensen die niet op tijd kunnen betalen.

[1:10:03] Wat D66 betreft moet het andersom.

[1:10:05] Het moet lonen om problemen te voorkomen.

[1:10:07] Welke mogelijkheden ziet de minister om dat te bereiken...

[1:10:10] Tot slot, één aanbieder heeft al een register waarmee consumenten zichzelf kunnen blokkeren.

[1:10:16] En andere aanbieders staan daar positief tegenover.

[1:10:18] Is de minister bereid zich ervoor in te spannen dat zo'n register sectorbreed en verplicht wordt?

[1:10:23] Uiteraard privacyveilig ingericht.

[1:10:27] Voorzitter, dan nog een ander punt dat niet raakt aan het onderwerp van vandaag, maar wel raakt naar de wet financieel toezicht.

[1:10:34] En gezien de relevantie van het onderdeel wil ik deze kans niet laten liggen.

[1:10:38] Het woord was nog niet gevallen, maar duurzaamheid heeft hier ook nog een plek.

[1:10:42] De gestegen energieprijzen door de geopolitieke situatie in het Midden-Oosten benadrukken namelijk het belang van het isoleren en aardgasvrij maken van woningen.

[1:10:51] Hoe energiezuiniger de woning, hoe lager de energierekening.

[1:10:54] Zo zorgen we ervoor dat mensen hun energierekening kunnen betalen.

[1:10:57] Juist nu is dat extra belangrijk.

[1:11:00] Huiseigenaren die hun woning willen verduurzamen, kunnen naast de bestaande subsidieregelingen ook gebruik maken van gebouwgebonden financiering.

[1:11:07] Op dit moment komt door de afwijkende complexiteit dit product nog onvoldoende van de grond.

[1:11:12] Daarmee dreigt een route die kan helpen bij de verduuzaming van woningen in de praktijk te worden afgesloten.

[1:11:17] Daarom dien ik een motie in om te onderzoeken hoe gebouwengebonden financering voor verduzaming vanwoningen makkelijker gemaakt kan worden voor huiseigenaden.

[1:11:26] Tot slot, voorzitter, terug naar het onderwerp van vandaag.

[1:11:30] Deze wet is een belangrijke stap om de regels weer bij te laten lopen met de producten van vandaag Voor D66 staan dus twee dingen centraal.

[1:11:38] Ten eerste jongeren beschermen met een leeftijdsgrens die werkt en privacygevriendelijk is en met grenzen aan reclame die hen verleidt.

[1:11:47] Ten tweede, schulden mogen nooit een verdienmodel zijn.

[1:11:49] Het moet voor aanbieders lonen om problemen te voorkomen, niet om eraan te verdienen.

[1:11:53] Ruimte voor innovatie, maar niet de kosten van mensen.

[1:11:56] Ik kijk uit naar de antwoorden van de minister.

[1:11:58] Dank u wel.

[1:11:59] Dank je wel.

[1:12:00] En voordat u iets anders kunt gaan doen, krijgt u eerst een interruptie van de heer Vlag van de SGP.

[1:12:07] Ja, dank voorzitter.

[1:12:08] Mijn vraag spit zich toe op het blokje duurzaamheid in de bijdrage van de collega Schoonis.

[1:12:14] Voor mijn gevoel een beetje off-topic.

[1:12:16] Het eerste deel van mijn vraag is wat heeft dat te maken met dit wetsvoorstel...

[1:12:21] Als u het dan toch heeft genoemd, ik heb er eerder ook werk van gemaakt en een motie op ingediend.

[1:12:26] Hoe ziet u die gebouwgebonden financiering, hoe ziet collega dat voor zich, zeg ik via de voorzitter?

[1:12:33] Maar die schoon is.

[1:12:35] Ja, dank aan de heer Vlag.

[1:12:37] Dat klopt, dat zeg ik ook gelijk al op het begin.

[1:12:39] Maar blijkbaar raakt het toch aan het wet Financieel Toezicht.

[1:12:42] En willen we daar hier ook een plek voor creëren.

[1:12:46] En dat komt in dit geval hier.

[1:12:49] En aangezien natuurlijk duurzaamheid ook belangrijk is voor iedereen.

[1:12:53] En volgens mij heeft u het net ook gezegd.

[1:12:55] Willen we dat nogmaals naar voren brengen.

[1:12:57] En ook bij de motie naar vore brengt.

[1:13:00] Als we daar samen kunnen werken, heel graag.

[1:13:03] En we vragen ook om te onderzoeken.

[1:13:05] Want het is nog niet duidelijk hoe dat dan precies zou kunnen.

[1:13:09] Dat staat hier ook.

[1:13:10] En dan heb ik ook gezegd, die complexiteit is daar.

[1:13:13] Dus laten we daar samenaar kijken.

[1:13:15] En samen met de minister ook, hoe we dat vorm kunnen geven.

[1:13:20] Dank u wel.

[1:13:21] Dat is voldoende voor de heer Vlag.

[1:13:23] Dan gaan we naar het laatste spreker van de kant van de Kamer.

[1:13:25] Dat was de heerd Hogeveen.

[1:13:26] Die namens jaar 21 gaat spreken.

[1:13:28] En die heeft acht minuten aangevraagd.

[1:13:30] Dank u voorzitter.

[1:13:31] Laat ik vooropstellen dat jaar 21 de wens deelt om problematische schulden bij jongeren via koop nu betaal later aan te pakken.

[1:13:38] Echter de rijkwijde van deze wet gaat verder, raakt meer bedrijven en de snelheid waarmee dit als Kamer behandelen waard ons zorgen.

[1:13:45] Voorzitter, we hebben de minister in de schriftelijke ronde voor de zomer al gevraagd naar de korte implementatietermijn.

[1:13:50] Het is al door een aantal collega's aangekaart.

[1:13:52] De richtlijn had uiterlijk 20 november 2025 in nationale wetgeving moeten zijn omgezet, waarna oorspronkelijk een jaar resteerde voor de nieuwe regels vanaf 20 noveember 2026 daadwerkelijk moesten worden toegepast.

[1:14:03] Vandaag behandelen wij het wetsvoorstel minder dan twee maanden voor die datum.

[1:14:07] Als de wet pas eind oktober in het Staatsblad verdwijnt, resteert voor de definitieve Nederlandse regels ongeveer vier weken in plaats van twaalf maanden.

[1:14:14] Het kabinet erkent zelf dat de marktpartijen weliswaar al langer bekend zijn met de richtlijn, maar weinig voorbereidingstijd hebben voor de nationale keuzes en daarmee samenhangende verplichtingen.

[1:14:25] Meerdere marktartijen die hiermee te maken krijgen, waarschuwen dat dit onvoldoende tijd is om deze wetgevingen zo guldig te implementeren.

[1:14:32] Ik begrijp dat de minister de datum van 20 november niet zomaar kan verschuiven, maar ik vraag de minister wel om in te zetten voor een zachte landing in de handhaving.

[1:14:40] is de minister bereid hierover met de AFM in overleg te treden en te bevorderen dat gedurende bijvoorbeeld de eerste zes maanden sprake is van een proportionele en risicogebaseerde handhavingsaanpak.

[1:14:51] Daarbij moet uiteraard wel direct prioriteit liggen bij wezenlijke consumentenbescherming, zoals de leeftijdsverificatie om minderjarigen te beschermen, maar kan tegelijkertijd rekening worden gehouden met bonafide ondernemers die aantoonbaar bezig zijn hun complexe IT-systemen en processen aan definitieve regelgeving aan te passen.

[1:15:08] Als het kabinet voor kaarten met uitgestelde debitering wel aanleiding ziet voor een overgangstermijn van zes maanden, waarom zou enige vorm van overgang of coulans voor andere ondernemingen met grote implementatieproblemen dan bij voorbaat onmogelijk zijn?

[1:15:21] Wij vragen ons af of de zeer brede implementatie voldoende onderscheid maakt tussen verschillende vormen van kredietverlening.

[1:15:26] Doorlopende conceptieve kredieten, achterafbetalingen bij een webshop en een kortlopend praktische betalingstermijndragen niet hetzelfde risico.

[1:15:34] kan de minister daarom uiteenzetten in hoeverre de voorgestelde rijkwijdte ook situaties kan raken waarin geen sprake is van een klassiek kredietproduct, maar van praktische betaaltermijn.

[1:15:44] Denk bijvoorbeeld aan parkeerapps, mobiliteitsdiensten of facturen voor zorg.

[1:15:48] Onder welke omstandigheden vallen dergelijke betaalconstructies straks wel en niet onder het kredietenregime?

[1:15:52] En vindt de minister dat voor ondernemingen voldoende duidelijk en voorspelbaar is wanneer zij vergunningsplichtig worden?

[1:15:59] De richtlijn kent namelijk zelf uitzonderingen voor bepaalde vormen van kosteloos uitstel van betalingen.

[1:16:05] Voor onder meer MKB-ondernemingen geldt dat geldt onder voorwaarden een termijn van 50 dagen, terwijl voor bepalde grote webwinkels een 14 dagen regime geldt.

[1:16:14] En hetzelfde geldt voor, collega Van Dijk kaakte dat al aan, voor de credit cards zoals wij die in Nederland kennen, de zogeheten deferred debit cards.

[1:16:22] waarbij de consument het saldo aan het eind van de maand iedere maand volledig terugbetaalt.

[1:16:26] Waarom worden producten met aantoonbaar verschillende kenmerken en risicoprofielen op onderdelen toch gelijk behandeld, vraag ik de minister.

[1:16:33] De richtlijn geeft lidstaten namelijk expliciet de mogelijkheid om kaarten met uitgestelde debitering uit te zonderen.

[1:16:38] Duitsland, Frankrijk en België maken van die mogelijkheid gebruik.

[1:16:42] Nederland niet.

[1:16:43] Is de minister bereid om nogmaals te bezien of Nederland gebruik kan maken van de uitzonderingsbepaling in artikel 2, vijfde lid van de richtlijnen?

[1:16:50] En als hij dat niet wil, waarom wegen de argumenten voor regulering in Nederland dan zwaarder dan in de omringende landen?

[1:16:55] Voorzitter, dat brengt mij bij een fundamentele punt.

[1:16:58] De afbaking wat onder krediet valt.

[1:17:01] In de schriftelijke behandeling is veel discussie geweest over gewone vormen van uitstel van betaling en over de rol van derden, bijvoorbeeld bij factoring.

[1:17:09] Het kabinet stelt dat Nederland en Duitsland voor kortdurend uitstijl van betalen in beginsel hetzelfde regime hanteren omdat de uitzondering rechtstreeks uit de richtlijn volgt.

[1:17:19] Tegelijkertijd erkent het kabinet dat de richtlijn 23 lidstaatopties en verschillende open normen bevat, waardoor in de praktijk toch verschillen tussen landen kan ontstaan.

[1:17:28] Daarom vraag ik de minister, ziet hij risico's dat ondernemingen die economisch vrijwel dezelfde dienst aanbieden door verschillend in nationale implementatie of interpretatie toch onder verschillenden regimes komen te vallen?

[1:17:39] En hoe wordt voorkomen dat Nederlandse bedrijven bij bijvoorbeeld grensgevallen met een zwaarder regime worden geconfronteerd dan vergelijkbare bedrijf in onze buurlanden?

[1:17:46] kan de minister daarnaast toezeggen dat hij bij relevante onduidelijkheden actief afstemming zoekt met de Europese Commissie en andere lidstaten, zodat bedrijven vooraf zoveel mogelijk rechtszekerheid hebben.

[1:17:56] Voorzitter, dan de kredietwaardigheidsbeoordeling.

[1:17:59] Wij waarderen het dat de minister voor kredieten tot 100 euro een lichtere toets toestaat.

[1:18:03] Het is wat ons betreft niet proportioneel als consumenten voor kleine alledaagse aankopen onnodig een diepgaand inzicht in hun persoonlijke financiën moeten geven.

[1:18:10] Maar die grens van 100 euro ligt vrijwel precies op de gemiddelde waarde van een BNPL-transactie.

[1:18:15] Die bedroeg in 2024 zo'n 96,60 euro.

[1:18:19] Daarmee kan een gewone aankoop van bijvoorbeeld 120 of 130 euro al buiten het expliciet lichtere regime vallen.

[1:18:25] Daarom vraag ik de minister waarom is precies voor 100 euro gekozen en is hij bereid te bezien of het drempelbedrag in artikel 113 van het BGFO bijvoorbeeld naar 150 kan worden verhoogd zonder dat daarmee de bescherming tegen daadwerkelijke overkreditering onevenredig wordt aangetast.

[1:18:40] Maar voorzitter, boven die grens is ook niet alles koek en ei.

[1:18:43] De minister geeft aan dat de informatie die in het kader van de kritiekwaardigheidsbeoordeling wordt opgevraagd moet worden geverifieerd.

[1:18:49] In Duitsland en Zweden gebeurt verificatie volgens het kabinet eveneens verplicht, maar er wordt gesproken over verificaties op passende wijze.

[1:18:57] In het Belgische wetsvoorstel lijkt volgens het kabinet meer ruimte te bestaan voor een zelfverklaring van de consument.

[1:19:02] Tegelijkertijd geldt voor de richtlijn voor alle lidstaten dat de kredietwaardigheidsbeoordeling proportioneel moet zijn.

[1:19:07] De vraag is daarom hoe zwaar die verificatie in Nederland bij relatief kleine bedragen in de praktijk wordt.

[1:19:12] Neem een consument die voor 120, 150 euro een paar schoenen of kleding achteraf betaalt omdat hij of zij die eerst wil passen en daarna returneren.

[1:19:20] Kan de minister uitsluiten dat bij zulke alledaagse bedragen automatische loonstroken, volledige bankafschriften of integrale transactiedata moeten worden aangeleverd?

[1:19:28] En kan hij concreet aangeven wanneer een eenvoudige plausibiliteitscontrole voldoende is en wanneers aanvullende verificatie noodzakelijk wordt.

[1:19:35] Kredietaanbieders kunnen bij een kredietwaardigheidsbeoordeling financiële gegevens moeten verwerken en dat gaat niet zonder privacy risico's.

[1:19:42] Bankafschriften en transactiedata kunnen buitengewoon gevoelige informatie bevatten, bijvoorbeeld aan welke organisatie iemand doneert, waar iemand zijn boodschappen doet of welke medische of andere persoonlijke uitgaven iemand heeft.

[1:19:53] En wij worstelen daarom ook wel een beetje met die proportionaliteit.

[1:19:56] Is de verwerking van zulke gegevens bij relatief lage kredietbedragen nog wel in verhouding tot het risico?

[1:20:03] Hoe weegt de minister dit tegenover het beginsel van dataminimalisatie uit de AVG?

[1:20:07] Kan hij bevestigen dat niet meer financiële informatie mag worden verwerkt dan voor de specifieke kredietswaardigheid noodzakelijk is?

[1:20:16] Bij welke partijen kunnen deze gegeven terechtkomen en hoe lang mogen ze eigenlijk worden bewaard nadat de toets is uitgevoerd?

[1:20:21] Het kabinet zegt zelf dat door de proportionaliteitsnorm naar verwachting niet meer informatie wordt opgevraagd dan nodig is, terwijl uit de richtlijn geen specifieke aanvullende beveiligingswaarborgen voor die gegevens volgen.

[1:20:32] Voorzitter, daarom vraag ik de minister om bij de uitwerking van artikel 13 van het BGVO maximaal ruimte te bieden aan een risicogebaseerde aanpak.

[1:20:40] Een eenvoudige controle waar dat kan, aanvulgende verificatie waar dat nodig is.

[1:20:44] kan de minister toezeggen dat bij verdere uitwerking van de Kredietwaardigheidsbeoordeling dit uitgangspunt leidend zal zijn.

[1:20:49] Tot slot, voorzitter, wil ik graag stilstaan bij de kosten.

[1:20:52] Uitgesteld betalen is voor verkopers geen gratis betalingsoptie.

[1:20:56] Aan het aanbieden ervan zijn ook kosten verbonden die uiteindelijk ergens moeten worden gedragen.

[1:21:00] Valt het te overwegen en acht de minister het redelijk dat verkopers voor specifieke kredietproducten gerichte en transparante kosten in rekening kunnen brengen bij degene die van die dienst gebruik maakt, in plaats van dat die kosten ergens verdwijnen in een algemene prijs?

[1:21:14] Dat maakt de werkelijke kosten niet alleen transparanter, het kan bovendien een bijkomend voordeel hebben.

[1:21:19] De consument wordt aangespoord om nog eens extra na te denken voordat hij of zij voor krediet kiest.

[1:21:25] Wat is de reactie van de minister?

[1:21:27] Ik kijk uit naar de beantwoording.

[1:21:38] Dank u wel.

[1:21:46] Ja, voorzitter.

[1:21:48] Eindelijk uw oordeel.

[1:21:49] We kunnen over een half uurtje of zo.

[1:21:51] We moeten natuurlijk even heen en weer lopen.

[1:21:53] Hoe wilt u het aanpakken?

[1:21:54] Want we kunnen het ook voor de lunchschorsing proberen.

[1:21:56] Het lijkt mij handig gezien de tijd dat wij eerst beginnen met de beantwoording van de bewindspersonen.

[1:22:02] En dat wij daarna nog kort schorsen voor een lunchpauze.

[1:22:05] Omdat het misschien nu wat aan de vroege kant is.

[1:22:07] Maar ik kijk ook naar de leden.

[1:22:08] Hoe ziet u dat zelf?

[1:22:09] Mijn voorstel zou zijn, we gaan over een halve uur verder met de behandeling.

[1:22:13] En dan kunnen we daarna een pauze inlassen om even een broodje te pakken.

[1:22:17] Ik zie geknik.

[1:22:19] Ja, voorzitter, ik lunch altijd om half 12.

[1:22:21] Dus ik vind het prima om nu te lunchen een half uurtje en dan in één keer door te gaan.

[1:22:29] Een half uur?

[1:22:35] Goed, we gaan over een halfuur gaan we verder.

[1:22:39] Voor de duidelijkheid, dat is dus rond 11 uur 53 zal dat dan zijn.

[2:07:35] Goedemiddag dames en heren.

[2:07:36] Iedereen is weer aanwezig na een korte pauze.

[2:07:39] Ik kijk ook even naar de leden.

[2:07:41] De staatssecretaris heeft het verzoek gedaan of zij met voorrang één vraag kan beantwoorden die zijn eerste mijneef gekregen.

[2:07:48] Omdat ze daarna dan eventueel naar andere verplichtingen gaan.

[2:07:50] Hebben de ledenen daar moeite mee?

[2:07:52] Nee.

[2:07:53] Meneer Seder.

[2:07:54] Nee, mits de appreciatie van de moties dan ook uiteraard door minister Heijnen gedaan kan worden.

[2:07:59] Mits ze gericht zijn op het onderwerp dat in de portfeil van mevrouw Van Brugge ligt.

[2:08:05] Ik denk een goed verzoek.

[2:08:07] Ik zie bij de andere leden ook geen bezwaarde.

[2:08:09] Dus we gaan in eerste instantie naar de staatssecretaris.

[2:08:11] Die zal één vraag beantwoorden.

[2:08:13] En de minister is het volgens mij ook ermee eens.

[2:08:15] Voorzitter, zou ik even het debat inleiden en even wat structuur erin aanbrengen?

[2:08:22] Dan zal ik het woord aan de statssecretarisch geven, want die had inderdaad één vraag.

[2:08:24] En dan pak ik hem verder op.

[2:08:25] Is dat dan goed voor u?

[2:08:26] Lijkt mij prima.

[2:08:27] Ga je gang.

[2:08:28] Dus dank voorzitter.

[2:08:29] Er zijn veel vragen gesteld waarvoor dank.

[2:08:31] En waar we het vandaag over hebben is, als ik het samenvat, de bescherming van de consument.

[2:08:37] En we hebben vaak debatten die zijn wat meer macro-economisch van aard.

[2:08:40] Hoe werkt de eurozone?

[2:08:41] Hoe is ons vestigingsklimaat?

[2:08:43] Werkt de financiële sector goed?

[2:08:45] En vandaag hebben we het over de bescherming van de consument.

[2:08:47] En daar heeft de Kamer ook vaak aandacht voor gevraagd.

[2:08:50] Met name ten aanzien van nieuwe dienstverlening, bijvoorbeeld bij een LP-leder.

[2:08:54] Maar dit gaat natuurlijk breder, omdat we ook in een brede zorg maken over schuldontwikkeling en mensen in kwetsbare posities.

[2:09:02] En het is ook een rol van de overheid om mensen in het economisch verkeer te beschermen.

[2:09:06] Dus daar...

[2:09:07] Dat geldt niet alleen in Nederland, dat geldt ook in Europa.

[2:09:11] En daar is een richtlijn voor gemaakt die wij hier vandaag voorstellen om te implementeren.

[2:09:19] Waarbij we eerdere wensen van de Kamer als het gaat om Buy Now Pay Later ook in het implementatiewet verwerken.

[2:09:26] Daar komt veel bij kijken, maar met name als het om het raadplegen van kredietregistraties.

[2:09:31] Er komt ook nog een wet uw Kamer op als het over hoe die kredieten worden geregistreerd.

[2:09:36] En ik snap heel goed dat de Kamer zegt, ja, dat hadden we het liefst tegelijkertijdig gedaan.

[2:09:39] Ik zal straks over het tijdspad wat schetsen.

[2:09:42] Er zijn veel vragen gesteld.

[2:09:44] Ik wilde het doen langs in de eerste plaats de inwerking, training en de handhaving.

[2:09:49] Dan kunnen we ook kort zelfs zijn bij het proces.

[2:09:51] Dat is de aanloop waar ik net al een voorschot toe deed.

[2:09:53] Dan bijna op PLA-diensten op zichzelf, waar natuurlijk de Kamers ook al lang veel aandacht voor vraagt.

[2:09:59] Dan de rijkwijd van de implementatiewet.

[2:10:01] De kredietwaardigheidstoets.

[2:10:03] Daarna de BKR.

[2:10:03] Er komt natuurlijk later ook nog wetgeving in uw Kamer op waar we verder over zullen spreken.

[2:10:08] En nog een categorie overig.

[2:10:09] En voorzitter, dat zijn alle vragen die aan mij zijn gesteld.

[2:10:12] Maar er was inderdaad ook nog een vraag aan de staatssecretaris.

[2:10:14] Dus met uw goedkeur zou ik daarnaar graag het woord willen geven.

[2:10:18] Dan gaan we naar de staatsecretarissen.

[2:10:19] Voorzitter, hartelijk dank.

[2:10:21] En hartelijk danke ook aan de minister voor deze introductie.

[2:10:24] Het ging inderdaad bij mij vaak over het onderdeel buy now, pay later in combinatie met de schuldenproblematiek die we zien bij jongeren.

[2:10:30] Op verschillende plekken voer ik dat debat ook met een aantal van u als het gaat over armoede en schulde.

[2:10:35] Maar de minister zei ook al dit wetsvoorstel is breder dan dat.

[2:10:38] Ik ben blij dat we nu ook echt de stappen zetten met elkaar om onder andere het verbod op achteraf betalen voor minderjarigen wettelijk te verankeren.

[2:10:47] En ik hoor ook de positieve inbreng van een aantal van u juist op we zijn er.

[2:10:51] Dus dat vond ik heel mooi ook van de collega van Pro.

[2:10:54] ...die aangeeft, dit heeft heel veel positieve effecten in zich.

[2:10:57] En tegelijkertijd zien we ook wel dat er een risico is... ...en daar spitst de vraag aan mij zich op toe.

[2:11:03] Bijvoorbeeld als het gaat over de samenloop.

[2:11:05] Want inderdaad, de overlap tussen de CCD2 en de WKI... ...waar ik vanuit het burgerlijk wetboek... ...consumentenkredietovereenkomst verantwoordelijk voor ben... ...daar zie je eigenlijk een samenloop en de genoemde toezichthouders... ...maar bijvoorbeeld ook de ACM en het Bureau Financieel Toezicht... ...hebben gezamenlijk al een samenwerkingsprotocol...

[2:11:23] En met afspraken voor effectief en doelmatig toezicht.

[2:11:27] En daar zag de vraag van de heer Zeder ook op.

[2:11:29] Dus ik kan hierbij toezeggen, ja dat is er al.

[2:11:32] En eigenlijk bevestigen dat dat samenwerksprotocol er is.

[2:11:35] En de toezigging dat ik met deze toezichthouders in gesprek zal gaan.

[2:11:39] Juist ook over de samenloop van in dit geval deze wetten.

[2:11:42] Omdat we juist ook willen dat iedereen weet waar ze in de handhaving de komende periode ook actief op moeten zijn.

[2:11:49] Voorzitter.

[2:11:51] En dat wekt natuurlijk een vraag op bij de heere Zeder.

[2:11:53] Ja, daar ben ik blij mee.

[2:11:56] Ik probeer hem iets te concretiseren.

[2:11:58] Zouden wij voor in werking trainen, dat is dan 20 november, tenzij minister Heijnen iets spannend zegt vandaag, maar zouden we daarvoor ook al geïnformeerd of openbaar gemaakt worden?

[2:12:09] Voor mij is het niet zo spannend.

[2:12:11] Maar hoe dat er dan uitziet, dan weet ik dat we voor die tijd weten hoe dat loopt en bedrijven überhaupt ook weten waar ze aan toe zijn.

[2:12:19] Dank u wel.

[2:12:20] Voorzitter, dat kunnen we toezeggen omdat het ook het bestaande samenwerkingsprotocol is die we heel specifiek hier eventjes op zullen terugleggen bij de Kamer om aan te geven hoe dat eruit ziet.

[2:12:30] Dank u.

[2:12:31] Ik zie geen andere vingers bij de leden.

[2:12:34] Dan dank ik de staatssecretaris voor haar inbreng en dan wens ik u nog een productieve dag.

[2:12:40] En dan gaan wij terug naar de minister die gaat beginnen aan de beantwoording van de mapjes.

[2:12:45] Voorzitter, dank u wel.

[2:12:47] Wat nogmaals brengt in herinnering waar we het over hebben, is hoe we consumenten beschermen.

[2:12:51] En er zit een spanningsveld op deze richtlijn in de implementatie.

[2:12:56] Want enerzijds, dat is al iets waar de Kamer langer aandacht voor vraagt, is... ...hoe kunnen we nou ook met nieuwe innovaties de bescherming blijven bieden vanuit onze wetgevende taak...

[2:13:06] En tegelijkertijd, als je met wetgeving komt, snap ik ook heel goed de vraag, wat betekent dat dan weer voor de aanbieders?

[2:13:12] Dan schieten we niet door, et cetera.

[2:13:14] Er zit gewoon een spanningsveld.

[2:13:16] En ik zou graag in dit debat ook gebruiken, hebben we nou de goede balans gevonden?

[2:13:19] Tussen enerzijds het beschermen en anderzijdς ook de economie, natuurlijk de vrije economie ook.

[2:13:27] in vrijheid laten functioneren.

[2:13:29] Want ik heb de Kamer ook niet gehoord dat kopen op krediet op zichzelf iets slecht is.

[2:13:33] Dat is onderdeel van het economisch verkeer.

[2:13:36] En soms ook wat consumenten ook heel graag willen, bijvoorbeeld als ze iets online bestellen.

[2:13:40] Ik zeg, ik doe het liever via een derde om ook mezelf te beschermen.

[2:13:45] Eerst te zien of ik het product maar eens geleverd krijg.

[2:13:47] Dus we moeten ook als we het hier over hebben met elkaar spreken, we hebben het over.

[2:13:51] Uiteindelijk gaat het om consumentbescherming.

[2:13:53] En als ik het plat sla, schieten we daar niet in door.

[2:13:55] Dus vanuit die insteek zal ik de vraag ook beantwoorden.

[2:13:59] Laat ik eerst wat zeggen over het proces.

[2:14:01] Wij beseffen dat we vanuit de zijde van het KNM net ook veel van de Kamer vragen... als het gaat om de korte deadlines die hiervoor lopen.

[2:14:09] Ik heb in interviews ook wel eens gezegd...

[2:14:11] Dat ik vind dat we met z'n allen harder moeten werken.

[2:14:14] Als het voor één directie niet geldt, is de directie die hierop zit.

[2:14:18] Daar wordt echt dag en nacht door een heel team van mensen op tenen gelopen.

[2:14:22] Om als je ziet aan wetgeving wat we allemaal elkaar aandoen.

[2:14:25] En allemaal voor goede redenen.

[2:14:27] Maar vanuit Europa, maar ook nationaal.

[2:14:29] En ook veel terechte vragen die vanuit de Kamer worden gesteld.

[2:14:32] Voor aanpassingen en gebruik maken van bijvoorbeeld lidstaatopties.

[2:14:35] Er wordt echt heel hard gewerkt en mensen proberen het allemaal op tijd klaar te hebben.

[2:14:42] En tegelijkertijd hebben wij in Nederland hele zorgvuldige wetgevingstrajecten.

[2:14:45] Dus we doen natuurlijk internetconsultaties waarin iedereen kan reageren.

[2:14:50] We toetsen bij de autoriteit persoonsgegevens, de ATR, de Raad van State.

[2:14:54] Natuurlijk een goede parlementaire behandeling met schriftelijke rondes en vragen.

[2:14:58] En we proberenen ook in de tussentijd uw rol dat u het kabinet aanjaagt om haast te maken ook recht aan te doen.

[2:15:05] En dan is een doorlooptijd van een wet van twee jaar, dat is natuurlijk voor een mens heel lang.

[2:15:10] Als je denkt, ja, als je twee jaar op een keuken zou moeten wachten, dan denk je, dat accepteer ik niet.

[2:15:15] Dus op een wet, helaas zit dat er wel vaak bij.

[2:15:17] En laat staan dat het dan ook nog eens een richtlijn is die in mijn team in het ministerie wordt geduid als een van de meest complexe richtlijnen.

[2:15:25] Die is waar wel aan is gewerkt, ook vanuit Europa.

[2:15:29] Met heel veel uitzonderingen, heel veel lidstaatopties waar wij deels ook weer gebruik van willen maken.

[2:15:34] En dat ook weer moeten toetsen met de toezichthouders en alle betrokkenen van Doen We Ook Het Goede en alle veldpartijen.

[2:15:39] Dus daar zit gewoon ontzettend veel werk in.

[2:15:42] Dat neemt niet weg dat wij op tijd moeten zijn, maar dan schets ik u de context waarom dit gebeurt.

[2:15:47] Nu we het vandaag bespreken.

[2:15:50] En er zijn ook een aantal specifieke vragen over gesteld.

[2:15:53] En die wilde ik langs gaan.

[2:15:54] Ik begin bij de heer Seder, precies op dit punt.

[2:15:57] Want die vroeg eigenlijk van ja, wat is dan ook het risico op een inbreukprocedure?

[2:16:02] En wat voor consequenties heeft dat?

[2:16:03] Nou, we moeten eerlijk bekennen, er loopt al een inbroekprocedura.

[2:16:07] Wegens het overschrijden van de implementatie deadline.

[2:16:10] En ik heb uw Kamer daarover op 13 april 2026 ook geïnformeerd.

[2:16:15] De volgende stap, dit is even de formele zin.

[2:16:18] De volende stap die de Europese Commissie kan zetten is dan het starten van een zaak met het Europees Hof van Justitie.

[2:16:23] Wegens te laten implementatie.

[2:16:25] En in zo'n zaak kan in ultieme vorm natuurlijk ook een boete worden opgelegd.

[2:16:29] En de hoogte is dan afhankelijk van de ernst en de duur van de inbreuk.

[2:16:32] Ik zeg er wel bij, er is nauw contact met de Europese Commissie over de voortgang van de implementatie.

[2:16:37] Iedereen ziet dat hier hard aan wordt gewerkt.

[2:16:39] En nogmaals ook dank aan de zijde van de Kamer om dit ook vandaag nog te behandelen.

[2:16:43] Want het is een week waarin we ook de financiële beschouwingen hebben.

[2:16:46] Dus er wordt ook veel van u gevraagd in de voorbereiding.

[2:16:49] Maar dit is even de formele kant van de zaak.

[2:16:51] Wij hopen natuurlijk dat het nooit zo ver zal komen.

[2:16:53] En we blijven ook goed in contact met De Commissies.

[2:16:56] Er wordt ook wel gezien dat we hier wel serieus mee bezig zijn en het ook zorgvuldig willen doen.

[2:17:01] Dan was ook de heer Seder had een vraag waarom het eigenlijk überhaupt zo lang heeft geduurd voordat de wet bij de Kamer lag.

[2:17:06] Ik heb er net al een algemene zin wat over geschetst.

[2:17:10] Meer specifiek, een implementatie termijn van twee jaar is binnen het Nederlandse wetgevingstraject sowieso heel krap.

[2:17:17] Dat is ook wel goed met elkaar te beseffen.

[2:17:18] En voor deze complexe richtlijn gold dat des te meer.

[2:17:22] Er zijn 23 lidstaatopties die allemaal apart zijn beoordeeld en ook dienen beoordeld te worden.

[2:17:30] En ook is op sommige punten in een nationale invulling nodig geweest.

[2:17:34] Denk bijvoorbeeld aan regels als het gaat om de maximale kosten en regels over raadpleging van het BKR.

[2:17:41] En parallel is ook met de Kamer een debat gevoerd over de zorg van buy-now-pay-later.

[2:17:46] Bijvoorbeeld die het ook heeft geleid tot de wens van de Kamers van leeftijdsverbod, dat is onder de 18 jaar.

[2:17:52] En dat heeft natuurlijk ook het implementatiewet op aangepast.

[2:17:57] En allemaal zo tezamen is de vertraging ontstaan.

[2:18:00] En ik zeg dat echt met de grootste waardering ook voor het team die hier hard aan heeft gewerkt.

[2:18:04] Maar u kunt mij natuurlijk altijd aanspreken als ik te laat wetten naar uw kamer stuur.

[2:18:09] Dan had meerdere partijen, waaronder de heer Vlag, de heers Zeder, maar volgens mij ook mevrouw van Eyck, hadden een vraag van ja, kunt u dan wel even plan schetsen tot de inwerking training van de wet op 20 november?

[2:18:23] Hoe ziet dat er precies uit?

[2:18:24] Nou, we zetten nu alles op alles om de wet.

[2:18:26] ...het besluit en de regelingen zo snel mogelijk in werking te laten treden.

[2:18:30] De publicatie van de wet zal dan in het gunstige geval 17 december zijn.

[2:18:35] Hangt natuurlijk wel af van de parlementaire behandeling... ...en dat gaan we gewoon zorgvuldig doen.

[2:18:39] De aanname van de Wet door de Tweede Kamer, als dat is gebeurd... ...dan gaat het besluit voor advies naar de Raad van State.

[2:18:47] En ik ga de Raadt van State ook vragen of zij dit advies ook met prioriteit willen behandelen.

[2:18:53] En de regeling wordt nu geconsulteerd en vergt geen advies van de Raad van State.

[2:18:58] Dat neemt ze natuurlijk goed mee in dit hele traject.

[2:19:00] En zodra de wet klaar is, kan de regering dan ook gepubliceerd worden.

[2:19:05] En dat is ook, denk ik, waar de Kamer naar vroeg.

[2:19:08] De AFM houdt dus ook rekening mee dat de regels pas net bestaan en zal dat dus ook in die context ook beoordelen.

[2:19:16] En daar zijn ook vervolgvragen over gesteld.

[2:19:18] Voorzitter, die maak ik dan even af.

[2:19:20] Want bijvoorbeeld mevrouw van Eyck zei ook van ja, wat is de consequentie als 20 november niet wordt gehaald?

[2:19:24] Nou, feitelijk zal de wet dus in het gunstige geval 17 december zijn en de Europese Commissie kan dan besluiten een zaak te starten.

[2:19:32] Daar ga ik even niet van uit.

[2:19:35] Maar het feitelijk is dan dat consumenten minder beschermd zijn als de wet later in werken treedt.

[2:19:40] En wij willen natuurlijk, heeft de Kamer ook vaak opgeroepen, dat komt met die leeftijdsgrens.

[2:19:44] Ik weet dat mevrouw Van Dijk vaak eerder al zei, ik vind überhaupt dat dit al te lang duurt voordat we naar die leäftijdsrens kunnen gaan.

[2:19:51] Dus ik denk dat we allemaal zien de zaken om het zo snel mogelijk te behandelen.

[2:19:54] Maar nogmaals, daarvoor is het ook nodig dat het kabinet dat tijdig bij u aanbiedt.

[2:19:58] Als het gaat om een geheel uitstel van de wet, of dat mogelijk is, met uitzonderingen van leeftijdsverificatie en reclameregels, zoals de heer Seder vroeg daarnaar.

[2:20:07] Na al geheeluitstel op een paar bepalingen na, is technisch wel heel complex en foutgevoelig.

[2:20:14] Ik vind het daarom ook wel onwenselijk, moet ik er eerlijk bij zeggen.

[2:20:17] Het gaat in tegen de richtlijn en verhoogt het risico op een zaak bij het Europees Hof van Justitie, en dus ook een boete.

[2:20:26] Daarnaast, en dat is misschien belangrijker, want los van zo'n zwaard van een boete, is het gewoon onwenselijk in het kader van consumentenbescherming.

[2:20:36] Die echt breder is dan alleen de leeftijdsverificatie en reclameregels.

[2:20:40] Dus de AFM heeft wel aangegeven in het toezicht rekening te houden met de late implementatie.

[2:20:45] En voorziet dus ook een ingroeipad.

[2:20:47] Maar het is wel, denk ik, zaak dat we geen knippen gaan maken en proberen deze wet echt nu in schil verder te brengen.

[2:20:54] En ook de heer Hoogveen had het verlengde hiervan een vraag.

[2:20:57] Of ik met de AFM in overleg wil om ook duidelijkheid over de handhaving in de maanden na een werktreding daar duidelijkerheid over wil verschaffen.

[2:21:04] De AFM heeft al aangegeven ruimte.

[2:21:07] ziet de ruimte om in haar toezicht rekening te houden met de tot nu toe beperkte duidelijkheid en de bekendheid in de markt van nieuwe normen.

[2:21:16] En de AFM ziet dus een ingroeipad voor zich in het toezigt.

[2:21:19] En indien de AFN ziet dat bepaalde handelingen niet voldoen aan de normen of verwachtingen, zal de AFR eerst ook het gesprek aangaan met partijen en niet gelijk daar heel hard op ingaan.

[2:21:29] Uiteindelijk moeten we natuurlijk aantrekken en

[2:21:31] Uit belang van consumentenbescherming.

[2:21:32] Maar iedereen ziet, ja, we moeten dit wel ook zorgvuldig doen naar marktpartijen.

[2:21:37] Die ook de tijd moeten hebben om dat allemaal te implementeren.

[2:21:40] Ik hoop dat mijn stem het overleeft tot het einde van het WGO.

[2:21:43] Dan nog twee vragen op dit punt.

[2:21:45] Sorry, minister, u krijgt een interruptie.

[2:21:47] Dat helpt, dan kan ik een slok water nemen.

[2:21:49] Ja, dank u wel.

[2:21:50] Fijn dat dit ook al loopt.

[2:21:52] En kennelijk AFM, die natuurlijk onafhankelijk is, natuurlijk ook oog heeft en goed in samenspraak is met de regering, daar oog voor heeft.

[2:22:00] Ik zou het graag concreter willen hebben.

[2:22:02] En ik heb voor mij ook geopperd om bijvoorbeeld een overgangsregime...

[2:22:06] niet in de wet, maar wel in handhaving van ongeveer zes maanden af te spreken.

[2:22:11] De reden waarom is dat je dan ook bedrijven de ruimte geeft en duidelijkheid geeft hoe daarmee om te gaan.

[2:22:17] Mijn vraag is of de minister in ieder geval kan toezeggen, anders had Karel een motie voor, om in iedere geval dat gesprek met de AFM te voeren, om te kijken in hoeverre je daarover openlijk kan communiceren.

[2:22:26] Uiteraard moet iedereen zich aan de wet houden, maar het is ook een beetje gek dat er een coulance wordt afgekondigd zonder te weten wanneer dat ophoudt.

[2:22:34] ook gezien dat het om hele grote bedragen gaat.

[2:22:37] De vraag is of de minister dat in ieder geval kan toezeggen, dat verder te concretiseren.

[2:22:42] En wat het ChristenUnie betreft lijkt zes maanden een prima tijdsperiode.

[2:22:46] De minister.

[2:22:47] Ja, kijk, de AFM is natuurlijk onafhankelijk.

[2:22:49] Dus ik vind het lastig om vanuit mijn rol daar een harde termijn of voortschrijven hoe zij hun werk moeten doen.

[2:22:56] Maar ik denk dat de AFU u ook goed heeft gehoord.

[2:22:59] En laat ik in ieder geval in de gesprekken met de AFN dit ook naar voren brengen.

[2:23:02] En de AFV vraagt hierover te communiceren.

[2:23:05] En dan zal ik de AFR ook de wens van de Kamer meegeven.

[2:23:08] Ik heb natuurlijk niet de bevoegdheid om de AFH op dit punt instructies mee te geven, af te dwingen.

[2:23:14] Maar...

[2:23:15] In de contacten die wij hebben met de toezichthouder wordt dit punt echt wel erkend.

[2:23:20] Ik zal de AFM ook vragen hier dan duidelijk over te communiceren hoe zij dit zien.

[2:23:26] Dank u wel.

[2:23:26] Mijn vraag is dan ook of de minister dan bereid is om de Kamer in ieder geval een terugkoppeling daarover te geven.

[2:23:31] En ja, ik weet dat AFM onafhankelijk is, dus daar gaat het niet om.

[2:23:34] Maar meer over wat de uitkomst daarvan is, zodat voor ieder consument, bedrijf als Kamer, gewoon duidelijker is wat dan wel of niet het regime is.

[2:23:42] En of ik dat als toezegging kan beschouwen.

[2:23:44] De minister.

[2:23:45] Dat zal ik doen en dat is bij deze dan ook de toezegging.

[2:23:49] Ik herken uiteraard dat er bij de zijde van de Kamer geen enkele twijfel is over de onafhankelijkheid.

[2:23:54] Ik hecht het eraan om te benadrukken dat mocht de toegezegd houder ook het debat volgen, dat ze ook horen van ons, zowel van de zijden van het kabinet als de Kamers, dat we de onaffankelijkheid ook zien en borgen in elkaar.

[2:24:05] Voorzitter, dan de laatste vraag op dit punt was van mevrouw Van Eyck.

[2:24:10] Het ging dan specifiek over achterstanden bij vergunningverlening en of die er überhaupt zijn.

[2:24:17] Nou, de alle vergunningaanvragen die nu zijn ingediend bij de AFM worden op tijd behandeld.

[2:24:23] Marktpartijen die een aanvraag nog moeten indienen krijgen mogelijk pas na inwerking treding van CCD2 hun vergunting.

[2:24:30] En als dit laatste het gevolg is van onduidelijkheid in de wetgeving, dan gaat AFM hier ook coulant bij om, hebben ze laten weten.

[2:24:38] Voorzitter, dan wou ik specifiek gaan naar de bijna op een leder dienstverlening.

[2:24:42] Ik kijk heel even naar de leden.

[2:24:45] Volgens mij zijn alle vragen hieromtrend beantwoord.

[2:24:47] Kunt u naar de volgende onderwerp.

[2:24:49] Dank u wel, voorzitter.

[2:24:50] Ik heb dit onderwerpen bovenaan de stapel gelegd, omdat dit ook denk ik het belangrijkste onderwerpe van de zijde van de Kamer is.

[2:24:56] En mocht de heer Seder een telefoontje krijgen, dat hij niet in spanning moet wachten tot dit als laatste wordt.

[2:25:04] Voorzitter, er zijn veel vragen gesteld.

[2:25:06] Ik loop ze gewoon allemaal af en akkoord over dat aanleidinggever aanvullende vraag.

[2:25:11] Allereerst als het gaat om de leeftijdsgrens.

[2:25:15] De heer Vlag had gevraagd, zou je die grens niet nog hoger moeten leggen?

[2:25:19] Bijvoorbeeld naar 21 jaar.

[2:25:22] Dus zoals hij dat noemt, jongvolwassenen.

[2:25:26] Laat ik eerst één stap terug doen.

[2:25:28] Ik herken dezelfde informatie ook de heer Vlag naar voren bracht, dat transacties van jongvolwassenen vaker worden overgedragen aan incassobureaus en dat zij ook vaker dan gemiddeld financieel ongezond zijn.

[2:25:41] En dat is gewoon niet goed.

[2:25:44] De wet pakt dit ook aan.

[2:25:46] We zien dit ook als echt een onwenselijke ontwikkeling.

[2:25:51] Bovenop het leeftijdsverbod van die 18 jaar voor minderjarigen zullen ook andere strenge regels gaan gelden.

[2:25:59] Zo moet een kreditaanbieder de kredietwaardigheidstoets uitvoeren en er gaat een maximum gelden voor de kosten die in rekening worden gebracht.

[2:26:06] We gaan daar straks nog uitvoerig over spreken.

[2:26:08] En ik verwacht dat de strengere kredietregels de verlening van kredieten bij jongvolwassenen en ook de achterstanden bij jong volwassen beperken.

[2:26:17] Het is de eerste stap, dus we leggen de leeftijdsgrens.

[2:26:19] Maar het is niet dat daarboven dat we daar niks doen.

[2:26:21] Dus ook daar zal strenger beoordeeld moeten worden.

[2:26:25] Wij denken dat dit nu een goede stap is om te zetten.

[2:26:31] Ik denk wel dat we dit heel goed in de gaten moeten blijven houden hoe deze ontwikkelingen gaan.

[2:26:35] Als het gaat om stapeling van achterstanden, het overdragen aan incassobureaus.

[2:26:41] De financiële ongezondheid van jongvolwassenen.

[2:26:45] Dus ik zou zeggen laten we deze stap in ieder geval zetten.

[2:26:48] Met alles wat hierachter hangt.

[2:26:50] Maar dit wel heel goed monitoren.

[2:26:51] En ik denk dat het ook goed is dat wij de Kamer hier ook regelmatig over informeren.

[2:26:56] Wat zien we hier nou gebeuren?

[2:26:57] Aanscherpen van wetgeving kan altijd.

[2:26:59] Maar ik zou sagen laten we nu deze stap zetten in een leeftijdsverhoging naar 21 jaar.

[2:27:04] Wel een vrij vergaande, omdat een verbod van bijna opleveren tot 21 jaar ook niet helemaal strookt met het uitgangspunt dat burgers vanaf 18 jaar handelingsbekwaam zijn.

[2:27:19] Ze kunnen ook hun huis kopen of een creditcard aanschaffen of zelfs het leger ingaan.

[2:27:24] Dus het is wel raar dat je wel een huis mag aanschaffen, maar niet een bijna open leder kan doen.

[2:27:30] Daar gaan ook heel veel dingen goed.

[2:27:33] Het is ook een financiële innovatie waar consumenten ook tevreden over zijn.

[2:27:36] En het is ook mooi dat in het economisch verkeer allemaal nieuwe initiatieven ontstaan.

[2:27:40] Dus laten we ook niet doen dat het allemaal schandalig is wat er gebeurt.

[2:27:44] Het betraagt ook bijna efficiëntie in het economically verkeerd.

[2:27:48] Dus op basis van de grondwet moet een verbod tot 21 jaar wel echt noodzakelijk en proportioneel zijn.

[2:27:54] En dit is wel echt een hele hoge drempel die goed onderbouwd moet worden.

[2:27:58] Om, zoals dan formeel, leeftijdsdiscriminatie te voorkomen.

[2:28:01] En wij zien dat voor de buy-now-pay-later onvoldoende onderbouding om dat op die 21 jaar te leggen.

[2:28:08] Dus ons voorstel is als we deze stap zetten, dit heel goed monitoren.

[2:28:13] Aanscherpen kan altijd.

[2:28:14] Maar wellicht zou daar andere instrumenten voor nodig zijn.

[2:28:17] Daar kom ik zo ook over te spreken.

[2:28:19] Als het gaat om bijvoorbeeld ook financiële educatie.

[2:28:23] Interruptie van de heer Vlag.

[2:28:25] Ja, voorzitter.

[2:28:25] Ik hoor goed wat de minister zegt.

[2:28:27] 18-jarigen mogen zelfs stemmen.

[2:28:28] Je ziet waar dat toe leidt.

[2:28:30] Nee, laat ik het daarbij laten.

[2:28:36] Ik snap de redenering.

[2:28:38] Tegelijkertijd hoorde ik de minister niet zeggen dat het juridisch niet kan.

[2:28:41] Hij beargumenteert uitgebreid waarom hij het niet wenselijk vindt op dit moment.

[2:28:46] Kijkend dan even, en misschien is de vergelijking niet goed hoor, maar we hebben ook een apart regime bijvoorbeeld rondom rijvaardigheid tot zelfs 24 jaar.

[2:28:56] En juist omdat je ziet dat ook veel van die aanbieders zich richten op die jongere groep via social media, aparte inzet plaatsvindt op de jongeren en ze ook bovengemiddeld voor hun problemen raken, zou je ook kunnen argumenteren dat het juist wel proportioneel is.

[2:29:09] Ik snap ook dat je mensen die een huis mogen kopen niet kunt verbieden om voor 300 euro een telefoon aan te schaffen of noem maar wat.

[2:29:16] Via afbetaling.

[2:29:19] Maar zegt de minister nu dat het niet wenselijk is of zegt hij ook dat het eigenlijk gewoon niet kan?

[2:29:25] De minister.

[2:29:27] Wij zien ook dat de onderbouwing hiervan om zwaarwegend op 21 te leggen, die zien wij niet.

[2:29:34] Maar ik denk even teruggrijpend naar mijn inleiding van dit wetgevingsoverleg.

[2:29:39] Uiteindelijk is het doel consumentenbescherming.

[2:29:41] De leeftijdsgrens is daar onderdeel van.

[2:29:42] Dat zien we vooral bij de jongeren.

[2:29:44] Dus de grens naar 18 jaar achten wij verstandig.

[2:29:47] Het is niet dat daarboven niks gebeurt.

[2:29:48] Dus er komen ook nieuwe kredietregistraties.

[2:29:51] Ook eisen over raadpleging zitten ook regels.

[2:29:54] Het gaat om reclame.

[2:29:56] We zetten ook in op financiële educaties.

[2:29:58] Het is ook al het hele

[2:30:00] Een palet, moet ik zeggen, aan maatregelen die we nemen met elkaar... om de financiële weerbaarheid van jongvolwassenen te versterken.

[2:30:08] En een leeftijdsgrens is niet het enige maatje dat je daarvoor in kan zetten.

[2:30:12] Dus in die zin vinden wij dit wel een erg zwaar instrument.

[2:30:17] We zouden zeggen, start met die 18 jaar.

[2:30:20] En laten we nou aan het einde van de wetgevingsoverleg... de totaal aan maatregenen die we hier met elkaar treffen...

[2:30:25] goed wegen en kijken of dat dan bijdraagt aan de financiële weerbaarheid van jongeren.

[2:30:35] Ja, op dit punt, ik gaf de heer Vlag een beetje op zijn kop, maar ik ben niet te klein of te groot om ook mijn keutel in te trekken in die nodig.

[2:30:46] Zegt de minister hier dat het volgens de richtlijn één van de knoppen is waar je dus wel aan kan draaien en een technisch gezien een amendement is wat van Europa wel mag?

[2:30:55] En dat zeg ik omdat ik het eigenlijk, als ik de argumenten van de minister weeg en die van de heere Vlag eigenlijk best wel een sympathiek voorstel vind.

[2:31:04] Dit heeft niks met de richtlijn te maken, want dit is iets wat wij nationaal doen.

[2:31:08] En dan kijk ik vooral naar de grondwet, die ook naar proportionaliteit kijkt.

[2:31:11] En daar zien wij de onderbouwing niet voor om te kunnen beargumenteren... waarom in dit geval leeftijdsdiscriminatie zo zwaar op dit specifieke punt van deze dienstverlening van toepassing is.

[2:31:23] Dat je zegt, er is een buy-now-pay-later die, daar komen we zo nog over te spreken... de grens vervaagt steeds meer met een creditcard, die kan je ook gewoon aanvragen...

[2:31:31] Dat je zegt, je mag wel nogmaals op je 18 een huis kopen.

[2:31:33] Je mag creditcards aanvragen.

[2:31:34] Maar specifiek deze dienst, die moet dan naar 21.

[2:31:38] Omdat we als politiek vinden dat dit instrument niet wenselijk is.

[2:31:43] Dan ga je echt heel ver als politieke.

[2:31:45] Het is uiteindelijk natuurlijk aan de Kamer.

[2:31:46] Maar wij zien hier de juridische...

[2:31:50] We zien niet hoe je deze juridisch onderbouwd krijgt.

[2:31:52] Maar het heeft niks met de richtlijn te maken.

[2:31:53] Voornamelijk over onze nationale wetgeving.

[2:32:00] Ja, voorzitter.

[2:32:01] Dan ga ik door.

[2:32:02] Want er zijn meer vragen op dit thema gesteld.

[2:32:05] Namelijk... Even kijken.

[2:32:08] De...

[2:32:14] Er was nog een klein onderhondje buiten de microfoon.

[2:32:18] Onder andere, mevrouw Van Dijk vroeg ook naar de kwetsbaarheid van jongvolwassenen bij BNOP-leder en hoe dat zit in andere lidstaten en of dat daar ook onderwerp van discussie is.

[2:32:28] Eerder in het wetgevingsproces is aan andere lidstaat gevraagd

[2:32:32] Of zij aanvullende maatregelen tegen bijna-OP-leder overwegen voor jongvolwassenen, eigenlijk in het licht van de discussie die wij hier nu hebben.

[2:32:38] Dat is niet het geval.

[2:32:39] Het onderwerp leidt zich vooral in Nederland te leven.

[2:32:43] En alleen van België is naar ons weten bekend dat zij net als in Nederland ook een bijna OP-lederverbod voor personen onder de 18 jaar invoeren.

[2:32:52] Het is ook wel zo dat Nederland als het gaat om financiële innovatie en überhaupt digitalisering ook heel erg voorop loopt in Europa.

[2:32:59] Dus het is niet dat de discussie in andere landen niet speelt, maar misschien komen sommige discussies hier eerder dan in andere lidstaten.

[2:33:06] U ziet het ook als u op vakantie bent in andere lidsstaten, dan ziet u hoe ongelooflijk gedigitaliseerd onze samenleving is.

[2:33:12] Je hoeft maar naar Duitsland te gaan en de schoteltjes met de munten liggen op het tafeltje.

[2:33:16] Je moet er altijd nog zelf aan wennen dat je überhaupt geen portemonnee meer bij je hebt.

[2:33:20] Dus Nederland is een heel gedigitale land, dat neemt voordelen.

[2:33:23] En er komen ook weer nieuwe vraagstukken naar voren, zoals met de Buy Now Pay Later.

[2:33:27] Dus naar ons weten loopt Nederland hier ook voorop.

[2:33:30] Ik wil daarmee niet suggereren dat Nederland strek is in omringende landen.

[2:33:33] Het kan ook zijn dat sommige discussies hier eerder spelen dan in ombringende landden.

[2:33:36] En ik heb op andere fronten, bijvoorbeeld als het gaat om het witwasdossier, zie ik ook dat problematiek hier eerer speelt.

[2:33:43] En Ik zie nu langzaam dat bij andere lidstaten ook het besef komt van oh ja, het gebeurt hier.

[2:33:47] Terwijl wij hier al jaren zien van dat dat hier is doorgeschoten.

[2:33:51] Nou, dit is een antwoord op mevrouw Van Dijk.

[2:33:55] Dan was er...

[2:33:58] Ja, was in het verlengde ervan ook de vraag van mevrouw Van Dijk... of er mogelijkheden zijn om met andere lidstaten op te trekken... rondom extra maatregelen voor jongvolwassenen.

[2:34:08] Bijvoorbeeld bij de toekomstige evaluatie van de richtlijn.

[2:34:12] Nou ja, dat blijven we ook doen.

[2:34:14] En er wordt ook wel naar Nederland gekeken op dit punt.

[2:34:17] Van andere lidstaat, wat gebeurt daar?

[2:34:19] En kunnen we daar lessen uit trekken?

[2:34:22] Meer in algemene zin kan ik u zeggen dat alle consumenten worden...

[2:34:25] met de wet natuurlijk beter beschermd tegen onverantwoord lenen en financiële problemen, dus ook jongvolwassenen.

[2:34:32] En waar ik net al naar verwees dat we dit goed moeten blijven monitoren, indien uit cijfers blijkt dat de regels niet goed werken, dan trek ik natuurlijk ook graag samen met andere lidstaten op om deze problemen aan te pakken.

[2:34:44] Dat speelt op dit moment nog niet, omdat eigenlijk alle landen nog bezig zijn met de huidige implementatie of dit ook net hebben afgerond, voorzitter.

[2:34:54] Dat ten aanzien van de leeftijdsgrens.

[2:34:56] Dan had de heer Schoonis ook een vraag over de methodiek... en of er een vaste methode kan komen voor de handhaving van de... leeftijdsgrens voor achteraf betalen.

[2:35:07] En hoe de privacy van consumenten wordt gewaarborgd.

[2:35:09] Die ziet u al gelijk weer de keerzijde in de spanning in dit debat.

[2:35:13] Het wet voor cel schrijft nu nog geen vaste methode voor.

[2:35:19] En op grond van de AVG zijn aanbieders wel verplicht om aan bijvoorbeeld dataminimalisatie te doen en de beveiliging op orde te hebben.

[2:35:27] Dus dat loopt weer via andere wetgeving.

[2:35:28] Daarnaast wil ik ook voorkomen dat de wet nu een specifieke methode voorschrijft die alweer heel snel achterhaald is.

[2:35:34] Want dat zie je natuurlijk ook in financiële innovaties.

[2:35:37] Hoe meer je hem inregelt, hoe makkelijker is het om die te omzeilen.

[2:35:45] En ook overigens in de EU gaat de EU mogelijk voorschriften stellen als het gaat om leeftijdsverificatie.

[2:35:53] Het wetsvoorstel bevat...

[2:35:55] Wel een grondslag om in een besluit nadere regels te stellen voor leeftijdsverificatie.

[2:36:02] En uiteraard als blijkt dat extra veiligheidsvoorschriften nodig zijn, kunnen we dat altijd snel invoeren.

[2:36:07] Maar nu hanteren we nog een open norm op dat punt.

[2:36:12] Een vraag van de heer Schoon.

[2:36:14] Ja, volgens mij, dank voor het antwoord trouwens.

[2:36:17] Ik snap de afweging natuurlijk ook.

[2:36:19] Maar wat de minister ook al zei, dat we eigenlijk een beetje voorloper zijn hierin.

[2:36:25] Kan het misschien dus juist ook een kans zijn voor Nederland om te laten zien, we geven dit voorzet en kijken hoe daarop gereageerd wordt.

[2:36:32] Volgens mij kan je het ook op die kant bekijken.

[2:36:35] Even een vraag aan de minister.

[2:36:37] De minister.

[2:36:37] Nee, zeker.

[2:36:38] Wij nemen dit ook mee in onze Europese overleg en desgevraagd kunnen wij ook best practices delen hiermee.

[2:36:56] Uiteraard, voorzitter.

[2:37:00] Dan was er een vraag als het ook van de heer Schoon is, als het gaat om de reclame.

[2:37:07] En hij vraagt meer specifiek of reclames die het gemak van krediet benadrukken nog eens toegestaan.

[2:37:13] Het korte antwoord is nee.

[2:37:14] In het wetsvoorstel is gebruik gemaakt van de lidstaatoptie in de richtlijn om dit soort reclams ook te verbieden.

[2:37:21] En de richtlijn bevat dwingende regels over kredietreclame.

[2:37:26] En lidstaten kunnen hier niet van afwijken.

[2:37:28] In de bijna OP-leder reclame gericht op minderjarigen mag bijvoorbeeld niet meer.

[2:37:34] De reclamer moet passen bij de doelgroep en minderjarige zijn dat niet meer, omdat BNPL ook voor hen gewoon deze wet verboden wordt.

[2:37:45] De AFM houdt ook toezicht en kan optreden als reclama niet aan de wettelijke eisen voldoet.

[2:37:51] En dan was het nog in het verlengde hiervan ook een vraag van de heer Vlag.

[2:37:55] Waarom er geen extra regels gelden voor reclame aan jongeren, zoals bijvoorbeeld via social media.

[2:38:00] Maar de reclameregels gelde voor alle reclamenvormen, ongeacht het kanaal.

[2:38:04] Dus ook voor influencers in apps.

[2:38:06] En de AFM houdt dan toezicht en kan ook optreden als reclama niet aan de wettelijke eisen voldoet.

[2:38:14] Dan ga ik even door, want er waren meer vragen op dit punt.

[2:38:16] Namelijk ook van de heer Vlag, of het niet raadzaam is om juist bij reclame gericht op een kwetsbare doelgroep extra waarborgen in te voeren.

[2:38:26] Er gelden al regels over reclamen en bijna pelederreclame richt zich op minderjarigen.

[2:38:32] Dat mag dan als dat het geval is, mag dat bijvoorbeeld niet.

[2:38:36] Nogmaals, het moet passen bij de doelgoed en dat zijn jongeren niet.

[2:38:38] Dus daar in die zin is hij al vrij gericht, voorzitter, als gevolg van deze wet.

[2:38:45] Dan had mevrouw Van Dijk, en ik geloof ook de heer Seder, ook een vraag over de fysieke winkels.

[2:38:51] En ik weet dat in ieder geval mevouw Van Dyck daar ook al langer aandacht voor vraagt.

[2:38:55] Vanuit de zorg van ja, wat doen we nou hier?

[2:38:58] En zijn we nou niet via andere vormen aan het overkrediteren?

[2:39:02] Nou, en meer specifiek vraagt mevr.

[2:39:04] Van Dyk of ik het niet wenselijk vind dat bijna per leder straks eigenlijk een normale betaalmogelijkheid wordt bij de fsyke kassa.

[2:39:13] En wat we daar eventueel in Europese verbanden kunnen doen.

[2:39:17] Nou er zijn nogmaals.

[2:39:17] Er zijn straks strengere regels voor bijna op leder.

[2:39:20] En dat geldt ook zoals ze in de winkels worden aangeboden.

[2:39:23] Dat weet ook mevrouw Van Dijk.

[2:39:25] En als een algeheel verbod voor bij nou per leder in winkel.

[2:39:29] Is echter niet mogelijk.

[2:39:30] Dat laat de richtlijn niet toe.

[2:39:32] Ik begrijp wel natuurlijk de zorg.

[2:39:33] En ik zal dit ook onder de aandacht blijven brengen.

[2:39:35] Bij andere lidstaten en de Europese Commissie.

[2:39:38] En mogelijk kan het ook.

[2:39:40] mee in de Europese evaluatie van de richtlijn in 2029?

[2:39:43] Dan zou ik het ook daar vragen.

[2:39:45] Ik zeg er ook bij... nogmaals, ook naar de inleiding van het wetgevingsoverleg... uiteindelijk gaat het om consumentenbescherming.

[2:39:54] En is het dus ook belangrijk dat we kijken naar de kredietwaardigheid van de consument.

[2:39:58] Kan die überhaupt een kredie krijgen of als die kredieten heeft... hoe voorkomen we dat er overkrediteringen zijn?

[2:40:04] De dienst op zichzelf...

[2:40:06] Er is uiteindelijk niet zo heel veel verschil meer met een creditcard of een buy now pay later.

[2:40:11] Het heeft een fancy geen naam, de drempel was lager.

[2:40:13] Te laag vinden we met elkaar, dus daar grijpen we nu ook op in.

[2:40:17] Maar op zich, op krediet kopen is natuurlijk een economische activiteit die niet verboden is en ook niet per se slecht hoeft te zijn.

[2:40:24] Het kan ook leiden tot efficiëntie in het economisch verkeer of dat consumenten daar voorkeur aan geven.

[2:40:30] Dus op zichzelf als een consument wil betalen en dat via andere methoden wil doen, moet dat ook mogelijk zijn.

[2:40:36] We moeten vooral voor ogen houden, zijn we niet aan het overkrediteren en het gemak om te kopen op krediet te veel aan te stimuleren.

[2:40:42] En daar zoeken we natuurlijk het evenwicht in.

[2:40:45] Interruptie van de heer Bussoff.

[2:40:46] Dank u wel, voorzitter.

[2:40:47] Ik heb twee vragen eigenlijk.

[2:40:48] Eerst één nog op het voorpunt over die reclame.

[2:40:51] Namelijk, als ik het goed begrijp... is het inderdaad zo dat zometeen voor minderjarigen... daar reclames op richten niet meer mag.

[2:40:57] Maar voor volwassenen... daarin biedt Europa eigenlijk geen ruimte om strengere reclameregels...

[2:41:03] Of althans geen algeheel verbod voor by now payleden op reclames in te stellen.

[2:41:09] Klopt dat, vraagt de minister.

[2:41:10] En is hij ook bereid om daar in ieder geval zich wel sterker voor te maken?

[2:41:13] Omdat ik dat ook wel onwenselijk vind.

[2:41:16] Dat is de eerste vraag.

[2:41:17] De tweede komt zo.

[2:41:19] Het korte antwoord daarop is ja.

[2:41:20] En ik uiteraard daar aandacht voor blijf vragen, omdat ik dezelfde risico's zie.

[2:41:24] Maar het echt getargeten op jongeren, bijvoorbeeld via social media kanalen.

[2:41:28] Ik zit sowieso met vrij beperkt succes van social media.

[2:41:32] Maar bepaalde apps om daar heel doelgericht van, dit is makkelijk, koop je concertkaartje, doe het snel.

[2:41:38] Dat kan gewoon echt niet meer.

[2:41:40] Tweede vraag, meneer Bussel.

[2:41:41] Ja, helder.

[2:41:42] Nee, dank voorzitter.

[2:41:43] En fijn ook dat de minister zich daar ook hard voor wil maken in het Europese verband, want ik denk dat dat nodig is.

[2:41:48] De tweede vraag die gaat eigenlijk, die ziet eigenlijk op de mogelijkheid om in de fysieke winkelstraat nog wel op afbetaling aankopen te doen.

[2:41:58] En eigenlijk, stel je voor dat een kleiner van deze wereld, een dergelijke dienst, bijvoorbeeld een fysiek loket in zo'n winkelstraat opent om eigenlijk de regels te gaan omzeilen en dergelijk.

[2:42:10] Als dat soort geitenpaadjes worden gezocht, biedt dan de huidige wet en regelgeving die we hebben voldoende mogelijkheden om die geiten paadjes tegen te gaan?

[2:42:20] Ziet de minister dat soort risico's of zijn die risico´s er überhaupt niet volgens de minister?

[2:42:27] Een econoom ziet altijd risico's met elkaar.

[2:42:31] Kijk, er zit geen onderscheid tussen fysiek en online.

[2:42:35] Dus dat vervaagt.

[2:42:36] Dus de regels gelden in elke vorm.

[2:42:40] Dus ook als er andere vormen worden gekozen... ...in elke form zal een krediettoets, of in ieder geval die raadpleging moet zijn... ...dat we de grenzen goed hebben gelegd met elkaar...

[2:42:48] Dat zal sowieso plaats moeten zijn.

[2:42:50] De wet heeft daarom ook gekozen voor een open norm, zodat de toezichthouder hier ook op kan inspringen.

[2:42:54] Want misschien dat er vormen worden gevonden die we nu nog niet kennen.

[2:42:57] En dan is het ook aan de AVM om dat aan de bel te trekken.

[2:42:59] En op het moment dat wij zien dat we niet meer kunnen handhaven, omdat we gewoon de toekomst niet kunnen voorspellen, zal dat uiteraard weer aanleiding geven voor aanvullende wetgeving.

[2:43:07] En de richtlijn biedt daar wel mogelijkheden voor om dat weer later aan te scherpen als het nodig is.

[2:43:12] Dan zou ik me in Europa daar weer hard voor maken om dat aan te passen.

[2:43:16] Nogmaals, wat ik merk is... het belang van het beschermen van consumenten staat op één.

[2:43:22] En specifiek op jongvolwassenen en overkreditering... dat willen we echt met elkaar voorkomen.

[2:43:25] Dat is, zoals de Engelsen zouden zeggen, bipartisan.

[2:43:29] En dat belang ziet iedereen.

[2:43:31] Dank u wel.

[2:43:32] Meneer Bussel, vervolgvraag.

[2:43:34] Op dit punt dan nog, dus als ik het goed begrijp, kan de AFM gewoon ook naar eigen inzicht handhaven op het moment dat het eigenlijk niet goed gaat.

[2:43:39] Dat is denk ik een geruststelling.

[2:43:41] Tegelijkertijd is het natuurlijk ook zo dat er best geitenpaadjes gevonden kunnen worden die wij in de toekomst, of in de toevaluatie gedaan van deze richtlijn.

[2:43:53] Maar wat gebeurt er op nationaal niveau om als wij dit soort geiten paadjes op een gegeven moment bemerken, die dan ook te kunnen dichten?

[2:44:00] De minister.

[2:44:04] Nee, ik zit even op hoe we nou nationaal die evaluatie...

[2:44:08] Ik denk dat het wel goed is om dat ook nationaal te doen.

[2:44:10] Omdat misschien dat er...

[2:44:11] Want je wilt natuurlijk voorkomen, denk ik, wat heer Bussef ook naar vraagt, dat er in Europees verband wordt gezegd, we zien het probleem niet, maar wij specifiek in Nederland wel.

[2:44:19] Dus laten we dat dan ook samen oplopen.

[2:44:21] Ik kan een voorstander de Kamer sturen hoe wij dit... Je kunt het ook amenderen.

[2:44:24] Ik weet niet of dat in de wet kan, met horizonbepaling.

[2:44:27] Maar goed, dat...

[2:44:28] Laten we met elkaar spreken.

[2:44:29] We zien het belang.

[2:44:31] En ik zal ook, ik heb ook net toegezegd dat ik het in gesprek met de AFM ook terugkoppel wat eruit komt.

[2:44:37] Zal ik even aan de AFN vragen, hoe ziet u dit?

[2:44:39] Wat lijkt u een goed moment om dit te evalueren of aan de bel te trekken?

[2:44:44] Om dit ook over te communiceren.

[2:44:46] Voegen we dit toe aan de toezegging die net is gedaan?

[2:44:48] Ik zie de heer Schoonis, maar ik zeg ook eerst de heere Ceder.

[2:44:51] Is uw vraag gerelateerd hieraan?

[2:44:56] En de heer Schoon, is het u dichter bij het onderwerp?

[2:44:59] Doen we eerst de heers Schoon en daarna de heersteder.

[2:45:03] Ja, dank u voorzitter.

[2:45:05] Even nog voor de duidelijkheid, want ik gaf als voorbeeld online gokken.

[2:45:09] Dus voor meerderjarigen zouden we dus ook een verbod op influencers kunnen krijgen in app.

[2:45:18] Begrijp ik dat goed?

[2:45:19] Dus voor jongvolwassenen.

[2:45:20] De minister.

[2:45:27] Ja, precies.

[2:45:29] Voor minderjarigen, dus onder de 18, geldt dat verbod.

[2:45:32] Dus ook in de vorm zoals u het beschrijft.

[2:45:33] Op jongvolwassenen moet ik zo even op terugkomen hoe dan weer de reclameregels zitten.

[2:45:39] Ik kom er dan even op de tweede termijn op terug.

[2:45:42] Meneer Schoonhuis?

[2:45:43] Ja, nee, ik vraag het even specifiek, omdat online gokken dat voorbeeld precies wel ook is gedaan.

[2:45:50] Ja, we zetten een beetje voor elkaar.

[2:45:52] Er gaan weer andere reclame regels door.

[2:45:54] Die heb ik hier niet bij de hand.

[2:45:56] Ik wil u goed informeren.

[2:45:57] Checken we even hoe dat zit.

[2:45:58] Want online gokken hebben we natuurlijk weer een heel ander debat over.

[2:46:00] Wat we daarvan vinden.

[2:46:02] En dat is niet specifiek dit punt.

[2:46:04] En ik weet dat we hier recent ook een heel debat af hebben gevoerd.

[2:46:07] Gaan we even aan de ambtenaren vragen om dat terug te halen.

[2:46:10] Dank u wel.

[2:46:11] Dan gaan we naar de heer Zeder.

[2:46:13] Over het bijna later betalen op straat.

[2:46:17] Ik hoorde de minister, maar omdat we volgens mij de ontwikkeling zien dat alle bijna per liter bedrijven overgaan naar doorlopende kredieten, ontstaat er wel een grote economische wissel.

[2:46:30] Namelijk dat heel veel jongeren veel meer een doorlopen krediet gaan aannemen dan dat voorheen het geval is geweest.

[2:46:36] En ik snap dat dat innovatie is en innovatie kan je niet tegenhouden.

[2:46:41] Maar ik vraag me wel af in hoeverre we voldoende beducht zijn op deze ontwikkeling.

[2:46:47] En dat jongeren niet weten dat ze een doorlopend krediet aanschaffen.

[2:46:50] En op die reden ook over een paar jaar met de gevolgen geconfronteerd worden.

[2:46:53] Dus mijn vraag is of de minister herkent dat even los van zijn argument, de punten die hij net aanstipte, er wel degelijk een mogelijke grote verschuiving draagt plaats te vinden.

[2:47:04] En de vraag of dat wenselijk is.

[2:47:06] Ja, ik kwam inderdaad op deze vraag van de heer Zeder.

[2:47:10] Want hij vroeg inderdad als het gaat om die doorlopende kredieten van honderden euro's per maand en hoe we dat deze ontwikkeling zien.

[2:47:16] Nou, ik heb inderdat vernomen dat ook buy now pay later aanbieders overwegen om over te stappen naar doorlopen krediet of dit al hebben gedaan.

[2:47:23] En dit kan er inderdaad voor zorgen dat meer mensen straks een doorlopend krediet hebben en zo ook meer op kredieten gaan kopen.

[2:47:33] Daar staat wel tegenover dat de kredietswaardigheidsbeoordeling en het achterstandsbeheer bij een hoger doorloppend kredit strenger is dan bij kleine, enkele, bijna OP-leden transacties.

[2:47:48] Dus de consument wordt bij doorlopend krediet dus nu ook beter beschermd.

[2:47:52] En dat is dan ook wel weer de aanscherping die we hier voorstellen.

[2:47:59] Meneer Zeder.

[2:48:00] Hoe voorkomen we dat we over twee jaar een nieuwsbericht krijgen dat het aantal jongeren dat verschrikt is omdat ze geen hypotheek meer kunnen krijgen?

[2:48:10] Omdat ze een aankoop gedaan hebben van een paar sokken van 30 euro, niet weten dat het niet op 30 euro gaat, maar het doorlopende krediet van noemen we 300 euro.

[2:48:20] Ik ben even zoeken naar of wij hier nu niet te naïef denken over de gevolgen waar we over twee jaar vervolgens aan de achterkant moeten gaan repareren.

[2:48:30] Mijn vraag is of de minister iets van een prognose zou kunnen of durven doen.

[2:48:34] Of erkennen dat dat inderdaad glad ijs is waar we ons op begeven.

[2:48:38] Die sokken gaat de voorzitter nooit kopen, zeg ik alvast.

[2:48:41] De minister.

[2:48:42] Het is natuurlijk niet zo dat, zoals de heer Seder schetste, als je een paar sokken op krediet koopt, dat je dan geen hypotheek meer kan krijgen.

[2:48:50] Maar ik snap de achterliggende zorg natuurlijk wel.

[2:48:53] Als het gaat om doorlopende kredieten, daar komt dus nu ook een strengere toets op.

[2:48:58] Maar ik denk dat de heer Seder nu meer vraagt naar de registratie van kredieten.

[2:49:05] Dat bedoel ik geen zin in flauw te doen, in flauwe zin.

[2:49:09] Maar die wet gaan we nog apart behandelen.

[2:49:11] Over ook welke normen leggen we daar neer en welke eisen zitten we daarin.

[2:49:15] De Kamer heeft precies op dit punt als Stratum BKR veel voorstellen ook gedaan.

[2:49:20] Dus om ook bewaartermijnen in te korten.

[2:49:23] Om drempelbedragen anders vorm te geven.

[2:49:26] Dat wetvoorstel komt zo snel mogelijk volgens mij in het eerste kwartaal volgend jaar naar uw Kamer.

[2:49:32] Dat wordt eind dit jaar naar de Raad van State gestuurd.

[2:49:34] Ook naar aanleiding van alle zorgen en voorstellen die de Kamer heeft voorgesteld.

[2:49:39] Dus daar gaan we nog specifiek over spreken.

[2:49:41] Dit zit echt op het raadplegen van de kredieten.

[2:49:45] En hoe zorgen we nou dat we voorkomen dat een consument...

[2:49:48] ...te veel kredieten gaat stapelen.

[2:49:51] En ik zeg daarbij... ...ja, want er zijn vaak vragen... ...en begrijp ik vanuit de zijde van de Kamer... ...van ja, maar als je iets registreert... ...pas op, dan krijg ik straks geen ander krediet meer.

[2:50:01] Dat is waar, maar dat is natuurlijk ook wel een beetje... ...de bedoeling vanuit het...

[2:50:05] ...belang van de bescherming van de consument... ...omdat je wil voorkomen dat kredieten opstapelen.

[2:50:08] En uiteindelijk kijk je naar... ...kan een consument het dragen, een krediet?

[2:50:12] En ja, als je veel kredien hebt lopen... ...dan is het niet heel verstandig om een nieuw kredie daar bovenop te stapelen.

[2:50:16] Dus dat kan wel een consequentie zijn.

[2:50:18] Dat moeten we ook onder ogen zien.

[2:50:19] Maar dit specifiek komt wel erg naar voren... ...bij dat andere wetsvoorstel wat we nog gaan behandelen.

[2:50:25] Ik ga even door, want er waren op dit thema meerdere vragen gesteld.

[2:50:29] Dat kunt u misschien in één interruptie samen bundelen.

[2:50:34] Er was ook een vraag over de uitzondering van de precontractuele informatieplicht.

[2:50:45] Kreditaanbieders moeten de consument vooraf aan de kredietovereenkomst informatie verstrekken...

[2:50:51] En de richtlijn schrijft voor welke informatie precies moet worden verstrekt.

[2:50:55] De richtlijnen bevat een lidstaat optie om een lichtere regime voor informatieverstrekking te regelen voor kleine en kortlopende kredieten.

[2:51:02] En de ATR, het ATR moet ik zeggen, heeft geadviseerd om deze lidstaats optie ook te gebruiken voor die kleine krediet.

[2:51:09] En dit is dus ook opgevolgd.

[2:51:11] Aanbieders van kleine en kortlopenden krediten hoeven bijvoorbeeld geen informatie te verstrekken over geautomatiseerde gegevensverwerking,

[2:51:19] En informatie over de mogelijkheid voor klanten om naar het kievit te gaan, et cetera.

[2:51:24] Dus daar is gebruik van gemaakt.

[2:51:26] Dan had mevrouw Van Dijk ook een vraag over welke ruimte ik zie om normalisering van buy now pay later verder tegen te gaan.

[2:51:37] In het licht van de eerdere discussie die we hadden over in de winkelstraten.

[2:51:41] Nou, de wet...

[2:51:43] Wat we nu echt doen, is dat de wet zorgt dat bijna op een leder wordt gekwalificeerd als krediet.

[2:51:48] Dat was natuurlijk niet het geval.

[2:51:49] En dat is denk ik al belangrijk om ook naar jongeren toe.

[2:51:54] Je koopt hier gewoon op kredieten en daar gelden andere regels voor.

[2:51:58] Het is allemaal niet gratis.

[2:52:00] Consumenten zullen niet meer in alle gevallen dus ook bijna per leder kunnen gebruiken.

[2:52:05] Sowieso als je onder de 18 bent, kan dat niet meer.

[2:52:08] Ook niet met de snelheid waarmee dat nu gebeurt.

[2:52:10] De strengere...

[2:52:11] ...kredietregels gaan gelden, zoals een kredietwaardigheidsbeoordeling... ...en een raadpleging van het BKR.

[2:52:17] En ook zal er een, bijvoorbeeld wat we al deden, nu ook hiervoor gelden... ...dat er een waarschuwing geld lenen kost geld wordt getoond.

[2:52:24] En ik blijf me inzetten ook op financiële educatie om mensen...

[2:52:28] ...bekend te maken met de risico's van buy now, pay later... ...onder andere via wijzer- en geldzaken.

[2:52:33] En ik heb in dat initiatief ook met de koningin mooie scholen mogen bezoeken... ...hoe dat gesprek op gang komt.

[2:52:40] En dan word je aan de ene zijde geconfronteerd... ...dat we enorme boomers zijn.

[2:52:44] Dus wie zijn wij om anderen de les te lezen als het gaat om nieuwe technieken?

[2:52:47] En tegelijkertijd hebben wij natuurlijk ook wel een verantwoordelijkheid... ...om de jongeren helpen financieel volwassen te worden op dit punt...

[2:52:55] We moeten enerzijds voorkomen dat de verleiding te groot wordt en anderzijdes ook deels eigen verantwoordelijkheid en financiële educatie en ook het gesprek aangaan om dit ook gewoon in het economisch verkeer te kunnen functioneren of te kunnen acteren.

[2:53:11] Dan specifiek op financiële educatie heeft ook de heer Seder nog een aantal vragen.

[2:53:16] Bijvoorbeeld welke plannen het kabinet heeft om de financiëlle geletterdheid van jongeren te verbeteren.

[2:53:22] Het mooie is die wijzer in geldzaken, dat is ook een thema geweest die de koningin op de G20-agenda heeft gezet.

[2:53:28] Dus ook de Amerikaanse minister van Financiën was zeer geïnteresseerd in dit onderwerp.

[2:53:33] Omdat ze ook zien in de Verenigde Staten hoe het daar ook wel door kan schieten.

[2:53:38] En probeert ook te leren wat wij hier doen om ook financieel volwassen te worden op jonge leeftijd.

[2:53:44] Dus daar heeft ook de koningin een grote rol in gespeeld en we hebben daar in het G20-verband ook...

[2:53:48] laten zien wat wij in Nederland allemaal doen.

[2:53:51] En er was iedereen ook wel van onder de indruk hoe ook de financiële sector zelf, dus banken, verzekeraars, alle branchevertegenwoordigers, samen optrekken en ook zelf wat zij allemaal doen om dit te voorkomen.

[2:54:04] Want er is geen financiëlle instelling die het leuk vindt om jongeren over te crediteren.

[2:54:09] Dus er zijn ook in apps, ook financiële instellingen zelf maken allemaal innovaties.

[2:54:14] Ook hier vroegtijdige waarschuwing, pas op.

[2:54:17] Het leukste vond ik de betaal later kater van Hans Boemer, weer erg grappig.

[2:54:22] Maar het zijn echt wel weer mooie initiatieven dat ook de sector zelf die verantwoordelijkheid voelt.

[2:54:29] Meer specifiek, vanaf volgend jaar hebben we ook geregeld met elkaar is er een nieuw curriculum voor het basisonderwijs en de onderbouw van het middelbaar onderwijs.

[2:54:43] En een belangrijke verbetering is dat daarin ook aandacht is voor de financiële vaardigheden.

[2:54:47] Omdat we ook zien dat economisch volwassen worden ook heel belangrijk is in de moderne samenleving.

[2:54:52] Veel scholen doen nu al mee met de week van het geld en het platform wijzen in geldzaken.

[2:54:58] De meneer die naast mij zit heeft daar zelf ook heel veel tijd en energie in, met alle waardering, om daarmee ook in de klas aandacht te hebben voor bijvoorbeeld achteraf betalen, crypto's en influencers en influencers dat daar speelt.

[2:55:11] Het zijn hele leuke gesprekken die we daar allemaal voeren.

[2:55:14] Eerder dit jaar konden ook scholen een subsidie aanvragen om dit onderwerp ook een verlastende plek in het onderwijs te geven.

[2:55:21] En de wijzer in geldzaken ondersteunt ook met lesmateriaal bijvoorbeeld en expertise over leren met omgaan met geld.

[2:55:28] En ik waardeer ook dat alle Kamerleden die daar ook een aandeel in hebben en daarin lesgeven, waarderen ik zeer.

[2:55:35] Dan als het gaat om regulering van creditcards.

[2:55:38] Dat gebied wordt natuurlijk steeds grijzer.

[2:55:41] Vraagt mevrouw Van Dijk of er ook een onderscheid kan worden gemaakt tussen traditionele kaarten die elke maand afschrijven en waar, zoals mevouw VanDijk dat eigenlijk duidt, minder problemen mee zijn.

[2:55:53] En de buy now pay later creditcards, de nieuwe ontwikkeling.

[2:55:56] We hebben onderzocht of er een onderscheid mogelijk is tussen de kaarten van bijna-OP-lederaanbieders en de wat meer traditionele kaarten.

[2:56:04] Daar blijken geen mogelijkheden voor.

[2:56:07] De bijna OP-leder aanbieden kunnen een product aanbieten met dezelfde kenmerken als een traditionele... ...kaart en daarmee vallen ze dus ook onder dezelfden richtlijn definitie.

[2:56:17] En het onderscheid is dan uitsluitend gebaseerd op wie de kredietaanbieder is.

[2:56:21] En zo'n onderschijt mag niet.

[2:56:23] En dat weet, geeft mevrouw Van Dijk ook aan, dat weet zij.

[2:56:27] En je ziet dus ook dat het, doordat het bijna op een leder nu ook als kredie wordt gezien, onder dezelfde richtlijn gaat vallen.

[2:56:35] En ook met dezelfte voorwaarden van de kreditchecks, dat het ook steeds meer naar elkaar toe groeit, voorzitter.

[2:56:42] Nou, dat punt dan.

[2:56:45] Kijk ik...

[2:56:45] Dan had de heer Seder ook een vraag over het accountmodel.

[2:56:51] Meer specifiek wat de verwachting is van het totaalgebruik van kredieten, zowel kortlopend als de huidige bij NLP lederkredieten.

[2:56:59] Doorlopende krediten en creditcards.

[2:57:02] De afgelopen jaren, wat we zagen, dat heeft de Kamer natuurlijk niet ontgaan.

[2:57:06] Er vond een hele grote stijging plaats van het aantal bijna op peleter transacties.

[2:57:11] En iedereen die dit debat volgt zal ik wat cijfers noemen.

[2:57:14] In 2024 waren het zo'n 53 miljoen transacties met een totaalbedrag van 5,1 miljard.

[2:57:21] De verwachting is dat kredietaanbieders overstappen naar een model... waarbij de klant een account met een bepaald limiet heeft... in plaats van het huidig model waarbij er een kredie per transactie is.

[2:57:36] En dan zullen er wellicht minder individuele bijna per lederkredieten zijn... en mogelijk meer andere vormen van kredieten.

[2:57:43] De wet heeft natuurlijk een grote invloed op de krediemarkt... en het is op dit moment niet heel goed...

[2:57:47] goed inschatten wat voor verschuivingen dat tot gevolg heeft.

[2:57:52] Ik vind het daarom ook lastig om een inschatting te maken, maar we zien wel dat ook vanuitzijde van de consumenten een enorme behoefte is aan dit soort dienstverlening en het soms ook

[2:58:01] echt consumenten kan helpen.

[2:58:03] Dus nogmaals, we proberen consument te beschermen.

[2:58:06] En ieder zit daar anders in natuurlijk in de wedstrijd.

[2:58:08] Maar vanuit de zijde van het kabinet probering we niet bepaalde diensten zich ontspricht zelf te verbieden.

[2:58:14] Proberen vooral te voorkomen dat het tot nadelige gevolgen heeft voor consument nogmaal als jonge volwassenen.

[2:58:20] Dan had mevrouw van Eyck een vraag over overgangstermijnkaarten en met uitgestelde betaling.

[2:58:27] En meer specifiek of de vraag of overgangstemijn van zes maanden dan voldoende is.

[2:58:34] ...is voor bestaande aanbieders van kaarten met uitgestelde debitering... ...om hun systemen en processen zorgvuldig aan te passen in de wet.

[2:58:42] Wij denken van wel.

[2:58:43] Wij denk dat een uitstelperiode van zes maanden voldoende is om de systemen... ...en processen aan te pasen voor bestaan de aanbieder... ...van kaarten, met uit gestelde debitering.

[2:58:54] Een langere uitstelt periode heeft gevolgen voor de consumentenbescherming.

[2:58:59] We hebben geprobeerd de balans in te zoeken.

[2:59:02] De buy now pay later in de vorm van een creditcard valt namelijk nu ook onder een dergelijke uitstel.

[2:59:08] Dus ja, hoe meer even zoeken naar de balans.

[2:59:11] Wij denken dat dit kan en verder uitstelen gaat ze ook weer het belang van de bescherming op de lange termijn.

[2:59:17] Helaas kan ik geen onderscheid maken in de regels tussen bestaande aanbieders van traditionele kaarten wat ik net al aangaf met uitgestelde debitering en buy now play later aanbiders die ook een derge kaart aanbieten.

[2:59:28] Dus wij denken dat

[2:59:31] Een balans is.

[2:59:33] Dan als laatste, voorzitter, in deze categorie had de heer Schoonis nog een vraag of ik me wil inspannen voor een verplicht register voor zelfuitsluiting van bijnaoplederdiensten.

[2:59:44] Nou, inderdaad, er is één aanbieder, ik geloof dat Billink was, die beschikte al over een register voor selfuitsluitting.

[2:59:53] Dus daar kan je zelf aangeven van mij niet bellen, zeg maar.

[2:59:56] Zowel op verzoek van de consument als op vervoegd van de hulpverlener.

[3:00:00] dit zijn natuurlijk initiatieven die we ook toejuichen.

[3:00:03] Andere bijnaoplederaanbieders hebben aangegeven in contacten die het ministerie met hen had... ...dat zij ook positief staan tegenover deelname aan dit register.

[3:00:12] En ik moedig ook kreditaanbiders nogmaals aan zich aan te sluiten bij het register...

[3:00:17] En zal het ministerie ook het contact hierover blijven voeren.

[3:00:21] Ook vanuit zelfbescherming.

[3:00:23] Dat ligt in een periode dat even helderder is.

[3:00:27] Maar dan is het goed om dat aan te geven.

[3:00:28] Want we kennen natuurlijk ook allemaal donkere periodes.

[3:00:31] En dan zijn dit soort initiatieven natuurlijk zeer welkom.

[3:00:34] Dank u wel.

[3:00:35] De heer Schooners.

[3:00:37] Dank je minister daarvoor.

[3:00:39] Want inderdaad, we hebben dat ook gezien met de Holland Casino en dat soort dingen.

[3:00:43] Dus dat werkt.

[3:00:46] Dus dank je.

[3:00:48] Dank u wel.

[3:00:48] En de heer Vlag heeft volgens mij ook een interruptie.

[3:00:51] Volgens mij zei de minister dat hij aan het einde van een blokje was gekomen.

[3:00:56] Ik had dan de vraag, want eerder kwam ook het onderwerp privacy aan de orde.

[3:00:58] Ik was benieuwd, ik heb een vraag gesteld over persoonsgegevens erbij betrekken of niet meer mogen opvragen.

[3:01:06] Of die in dit blok je zit of dat die later komt.

[3:01:09] De minister.

[3:01:09] Ja, die komt in de kredietwaardigheidstoetsenblokje.

[3:01:12] Dan gaan we hier uitgebreid op in.

[3:01:16] Er was nog één vraag in dit onderwerp van de bijna op je leder, van de heer Hogeveen.

[3:01:22] Die vroeg of winkels klanten kosten in rekening brengen voor bijnaop je leden, of dat mag.

[3:01:29] Nou, winkeliers mogen nu geen kosten rekenen voor by now per leder... omdat zij kwalificeren als kredietbemiddelaar.

[3:01:36] En de WFT dat verbiedt voor bemiddelaars.

[3:01:41] Ik begrijp de wens om...

[3:01:42] winkels de mogelijkheid te geven om kosten voor het duurdere bijna op je leder te rekenen.

[3:01:49] En als de Kamer dat wenst, zal ik dat ook in het implementatiebesluit kunnen regelen.

[3:01:54] Ik kijk ook even naar de zijde van de Kamers of dit een bredere wens is.

[3:02:01] De minister geeft aan dat hij alles heeft beantwoord binnen dit blokje.

[3:02:04] Ik zie bij de leden ook inderdaad volgens mij Heer Hoogveen.

[3:02:09] Dank voorzitter.

[3:02:10] Ik had nog een vraag over de creditcards met uitgestelde debitering.

[3:02:16] Komt dat later nog?

[3:02:18] Want dat werd net wel besproken namelijk.

[3:02:20] Dat hangt even van de vraag af.

[3:02:22] Ik had gevraagd dat de richtlijn lidstaten de mogelijkheid biedt om die kaarten met uitgestelde debitering... ...om dat uit te zonderen, zoals Duitsland, Frankrijk en België wel gebruik maken van die mogelijkheid en Nederland niet.

[3:02:36] En mijn vraag was of de minister bereid is om daar toch nog eens naar te kijken.

[3:02:40] De minister.

[3:02:41] Ja, maar in het voorlichte imputatiewetsvoorstel doen wij dat dus bewust niet.

[3:02:45] Om daar dus geen onderscheid aan te brengen.

[3:02:48] Een bewuste keuze geweest.

[3:02:49] Dus alles kan, alleen we hebben ervoor gekozen om dat niet te doen.

[3:02:53] Meneer Hoogland.

[3:02:54] Ja voorzitter, dan was dus mijn vraag waarom?

[3:02:59] De minister

[3:03:04] De reden is vanuit de wens die ook eerder in de Kamer breder was geuit om ook te voorkomen dat er weer ontsnappings, ja ontsnapping klinkt misschien verkeerde technologie, maar uitwijkmogelijkheden weer zijn op dit punt en we de bredere consumentenbescherming zoeken.

[3:03:23] Voorzitter, wat je ziet bij deze kaarten is dat je betaalt online en het wordt letterlijk diezelfde maand nog geïnkasseerd.

[3:03:34] En het kabinet geeft zelf ook aan dat hier eigenlijk het risico helemaal niet zit bij deze karten.

[3:03:40] Inge van Dijk aangekaart eerder.

[3:03:42] Dus kijk, voor veel Nederlanders wordt dit gebruikt als een methode om via een internationale betaling te doen met een creditcard.

[3:03:50] Dus dat is heel toegankelijk en dat wordt dan nu toch wel complexer.

[3:03:54] Dus ik zou het op de minister vragen om daarop te reflecteren.

[3:03:56] De minister.

[3:03:57] Ja, maar dat is in het licht wat heer Seder ook naar voren bracht.

[3:04:00] Zegt van ja, we willen ook voorkomen dat we nu iets regelen... en later erachter komen dat we iets niet hebben geregeld... en het risico zich naar een andere vorm gaan verspreiden.

[3:04:09] Dus we willen in de brede dus even ongeacht van de vorm of het instrument... willen we aan consumentenbescherming doen.

[3:04:16] En gaan we dus geen onderscheid meer maken tussen de verschillende vormen.

[3:04:19] Om ook te voorkommen dat als je de ene route ja, inperkt... vanuit de overtuiging die ik aan het begin heb neergezet...

[3:04:27] ...het gebruik naar een andere vorm gaat en je misschien de risico's daar ziet opstapelen.

[3:04:32] Dus ik ben het op zich met de heer Hogeveen eens.

[3:04:35] Je ziet misschien nog geen risico, maar ze kunnen er wel ontstaan.

[3:04:37] Dus we hebben gezegd laten we nou ongeacht de vorm breder de consumentenbescherming vormgeven... ...en vooral kijken naar de kredietwaardigheid en daarmee de grens waar ik zo over kom te spreken vorm geven.

[3:04:56] Voorzitter, dan wilde ik gaan naar het derde onderwerp.

[3:04:59] Dat ging over de rijkwijd van de wet.

[3:05:01] Er zijn ook veel vragen over gesteld.

[3:05:03] In de eerste plaats, en daar zitten denk ik ook de meeste zorgen, van waar hebben we het hier nou over?

[3:05:09] In de erste plaats had ook de heer Hogeveen vroeg van ja, gaan nou ook parkeerapps, OV-chipkaarten onder de kredietregels vallen?

[3:05:17] En in een meer retorische zin vroegt hij, is dat dan wel wenselijk?

[3:05:20] Voor bepaalde vormen is de wet echt heel duidelijk.

[3:05:24] Bijvoorbeeld factorering van medische facturen, sportschool-amendementen vallen uitdrukkelijk niet onder de richtlijn.

[3:05:32] Dat is ook in de richting genoemd als voorbeeld.

[3:05:36] Dit zijn categorieën die daar niet onder vallen.

[3:05:38] Er is echt, en dat geef ik ook toe, een grijs gebied.

[3:05:42] De richtlijn bevat een uitzondering voor doorlopende dienstverlening... ...waar je natuurlijk ook al veel ondervangt.

[3:05:48] En volgens mij mevrouw van Eyck noemde dat ook al.

[3:05:52] De AFM publiceert voor 20 november ook haar interpretatie van het normale handelsverkeer.

[3:06:00] En de AFM staat ook open voor overleg met partijen die hierover vragen hebben... ...om ook hier meer duidelijkheid over te verschaffen.

[3:06:09] We hadden het er ook zojuist intern over.

[3:06:12] Gezien ook de hoeveelheid vragen die hierover zijn gesteld, kan ik ook die interpretatie naar de Kamer sturen met een appreciatie erbij van hoe ziet de toezichthouder dit nou en hoe apprecieren wij dit?

[3:06:26] En dan kunnen we ook daar eventueel, bent u in de gelegenheid om daar volgvragen over te stellen.

[3:06:30] Interruptie van de heer Seder.

[3:06:32] Ja, voorzitter, dank u wel.

[3:06:33] Dit is voor ons een belangrijk punt.

[3:06:35] omdat wij dit wetsvoorstel bekijken vooral vanuit de bescherming vanuit het consument, maar wij zien ook gewoon dat dit voor de financiële sector en de IT-systemen die in principe hierop ingericht moeten worden, gewoon een hele belangrijke vraag is waar gewoon heel veel kosten, belangen, geld mee gemoeid is.

[3:06:53] Kan het zo zijn dat op het moment dat de minister dit stuurt, er eigenlijk te kort dag voor de inwerking training is, waardoor er

[3:07:00] waardoor dat niet ingeregeld kan worden.

[3:07:02] Heeft de minister signalen dat, wanneer dat naar de Kamers toe, daar voldoende tijd voor is?

[3:07:08] En zo nee, kan de minister daar wat preciezer in zijn wanneert de sector duidelijkheid krijgt en dat dus naar de kamer toestuurt?

[3:07:15] Dank u wel, de minister.

[3:07:16] Ja, maar mocht dat het geval zijn, dan valt dit precies onder die coulantse en het ingroeipad van de AFM.

[3:07:22] Dus laat mij dit meenemen in dat gesprek en ook aangeven tot welk oordeel komt nu de AFN ook op basis van de richtlijn, die echt wel ook categorieën heeft genoemd om dat richtinggevend ook aan de toezichthouder mee te geven.

[3:07:38] En dan zal ik dat uw kamer daarover informeren.

[3:07:44] Er zijn meerdere vragen op dit punt gesteld, dus ik ga even door, want wellicht wilt u dat in één interruptie meenemen.

[3:07:50] Want de heer Seder had ook over het normale handelsverkeer vragen gesteld en dan gaan we heel specifiek ook een aantal voorbeelden langs.

[3:07:56] Hij noemde bijvoorbeeld, voorzitter zeg ik via u, de heur Seder, een geval wanneer de tandarts de rekening laat innen door een factureringsbedrijf en de betalingsvordering wordt overgenomen.

[3:08:09] Wordt er dan een krediet verstrekt, ja of nee?

[3:08:11] En meer specifiek wees hij dan naar artikel 7850 lid 2e onder het burgerlijk wetboek.

[3:08:19] En hij geeft aan dat biedt daar onvoldoende duidelijkheid over, gaf de heer Seder aan.

[3:08:26] Het specifieke voorbeeld van een tandarts die zijn vordering overdraagt is genoemd in de memorie van toelichting.

[3:08:32] Ik denk dat hij daarom ook hier naar voren komt.

[3:08:34] Deze situatie valt onder de wettelijke uitzondering, want er is geen derde partij die krediet aanbiedt.

[3:08:41] En de betalingstermijn is niet langer dan 50 dagen.

[3:08:44] En er is dus in dit geval geen sprake van kredieten.

[3:08:48] En in de preambule van de richtlijn staat een vergelijkbaar voorbeeld genoemd, namelijk van medische rekeningen, meer specifiek.

[3:08:56] Dan, voorzitter, had de heer Seder ook een vraag, die wees daarop op Duitsland.

[3:09:02] De heer Zeder geeft aan van ja, ik zie dat daar onderscheid wordt gemaakt tussen wanneer de betalingsvervordering wordt overgedragen, zoals in dit geval bij de tandarts of een parkeerapp,

[3:09:13] ...en wanneer de klantrelatie wordt overgenomen, zoals bij een AOP-lederkrediet.

[3:09:19] En hij vraagt waarom niet een duidelijker onderscheid wordt gemaakt in de Nederlandse wet.

[3:09:23] Allereerst dank voor deze scherpe vraag.

[3:09:25] Ik ben, of in ieder geval het ministerie is bekend met het onderschijt in Duitsland... ...ten aanzien van de overdracht van vorderingen.

[3:09:32] In Duitseland valt uitstel van betaling niet onder de wet... ...indien dit voor maximaal 14 dagen wordt gegeven...

[3:09:38] En dit geldt ook als er sprake is van een derde partij... aan wie alleen de vordering wordt overgedragen.

[3:09:45] En het is de vraag of dit ook de juiste uitleg is.

[3:09:48] In de richtlijn wordt dit onderscheid namelijk niet gemaakt.

[3:09:51] Dus ik zie ook nadelen aan de Duitse interpretatie... omdat daarmee sommige partijen ook buiten schot kunnen blijven.

[3:10:00] En waar je nou op elederaanbieders werkt...

[3:10:03] Bijvoorbeeld ook door middel van overdracht van vorderingen.

[3:10:05] En dit kan weer tot ontwijking leiden, wat we weer proberen te voorkomen met elkaar.

[3:10:08] Dus het wil niet altijd zeggen dat het gas bij de buren groener is.

[3:10:13] Ik wijs er wel op dat we in Nederland voornamelijk de focus hebben op de bescherming van consumenten.

[3:10:20] En ook in het licht van het debat dat we hebben gevoerd over bijna op pelederdiensten.

[3:10:24] Dus het kan wel zijn dat Nederland dit inderdaad strenger doet dan omringende landen.

[3:10:28] Maar het is ook wel waar de Kamer toe heeft opgegroeven.

[3:10:32] Dan, voorzitter, gaan we wat verder de voorbeelden in.

[3:10:36] Want ook mevrouw Van Eyck heeft een vraag.

[3:10:38] En dan specifiek over de telecom-exceptie, uitzondering in CCD2...

[3:10:46] en doorlopende dienstverlening.

[3:10:47] Ik noemde hem daarnet al.

[3:10:50] En hij vraagt specifiek aan mij... of ik kan bevestigen dat de telecom-exceptie... als doorlopen facturingsdienst onder de uitzondering valt... voor overeenkomsten voor doorlope diensten.

[3:11:02] Dan zal ik ook mijn antwoord daarop geven, mevrouw Van Eyck.

[3:11:06] Als er sprake is van doorlopende dienstverlening of doorlopen levering van dezelfde soort goederen, dan vormt dat inderdaad een uitzondering op het toepassingsbereik van de richtlijn.

[3:11:17] Het kabinet kan echter niet over een bepaald product oordelen of het wel of niet krediet is.

[3:11:23] Dat is weer echt aan de AFM.

[3:11:24] En die publiceert dus, waar ik net naar verwees, dan op 20 november haar interpretatie.

[3:11:29] En ik zal dat ook dan aan de Kamer doen toekomen.

[3:11:32] Bovendien staat de AFN overigens ook open voor overleg met alle partijen die hierover vragen hebben.

[3:11:38] Dit biedt ook partijën meer duidelijkheid.

[3:11:40] Dus het is in die zin...

[3:11:41] Ook goed dat de AFM wordt ook wel in die zin gezien als een constructieve partij waar goed overleg mee mogelijk is.

[3:11:49] Dan had de heer Hogeveen een vraag... Een vraag van DSV.

[3:11:55] Ja, dank u wel.

[3:11:56] Even een kleine stap terug over de vergelijking met Duitsland, waar het ging over de clash van interpretatie.

[3:12:03] Voor mij is dit een Europese bepaling en niet de knop waarin de smaken verschillen.

[3:12:07] En als het waar is, dan heeft of Nederland gelijk en de juristen, complimenten daarvoor, of de Duitse juristen.

[3:12:14] Er moet een van de twee het aanpassen, omdat het volgens mij niet één van de knoppen is.

[3:12:19] Mijn vraag is of dat klopt.

[3:12:22] En zo ja of de minister kan toezeggen, hier zo snel mogelijk uitsluiten, ook met Duitsland over te voeren, om te kijken wie nou gelijk heeft.

[3:12:30] En eventueel, als dat nog tijdig bijgestuurd kan worden, dat mee te nemen voor de inwerkingstreding.

[3:12:34] De minister.

[3:12:35] Voorzitter, dan wordt echt het onmogelijke ook van het team op het ministerie van Financiën gevraagd om met elke lidstaat vergelijk te maken.

[3:12:41] Want het is uiteindelijk aan de Europese rechter, want het is een richtlijn, wij implementeren hem.

[3:12:46] En als daar partijen van mening zijn dat die verschillend zijn geïnterpreteerd, dan moet er een zaak komen staan aan de rechter om dat verschil te duiden.

[3:12:52] Wij kunnen dat niet op voorhand op ambtelijk niveau alle lidstaten afbellen, hoe implementeert u het en daar een juridische toets op doen.

[3:12:58] Ik snap wel waar de heer Seder natuurlijk naar vraagt.

[3:13:02] Wij zijn echt van mening dat wij het op de goede manier implementeren.

[3:13:06] Ik denk dat dat voor andere lidstaten ook geldt.

[3:13:09] En als daar verschil in staat, dan kan natuurlijk ook een dienstverlener naar de Europese rechter stappen.

[3:13:13] Een zaak aanhangig maken en daar een uitspraak op vragen.

[3:13:16] Zodat ook jurisprudentie ontstaat.

[3:13:18] En as het nodig is passen wij, sterker nog, de jurisprudenties leidend dan.

[3:13:29] Voorzitter, ik ga door.

[3:13:31] Specifiek op creditcards.

[3:13:33] De heer Hoogveen had daarnaar gevraagd.

[3:13:36] Of, deels zojuist besproken, of we als kabinet gebruik gaan maken van de lidstaatoptie en creditcards om die dan uit te zonderen.

[3:13:45] In het wetsvoorstel dat we vandaag behandelen blijkt dus dat we creditcards niet willen uitzonderen vanuit het belang van consumentenbescherming.

[3:13:53] Want ook jongeren kunnen natuurlijk een creditcard aanvragen.

[3:13:56] De creditcards en andere producten met uitgestelde debitering blijft ook een vorm van krediet.

[3:14:02] En dat is natuurlijk het centrale thema.

[3:14:04] Het is niet zozeer de instrumenten, maar hoe kunnen we nou overkreditering voorkomen?

[3:14:09] Als deze producten niet worden gereguleerd, specifiek die creditcards, dan ontstaat er een ongelijk speelveld tussen aanbieders van kredit, ongeacht de vorm waarin.

[3:14:18] En ik wil dus ook voorkomen dat bijna-oplederaanbieders creditcards uitgeven en daarmee de kredietregels in die zin kunnen omzeilen.

[3:14:27] En er is al, begreep ik, een bijna oplederaambieder die een dergelijke kaart aanbiedt.

[3:14:31] Nou, ik wil er allemaal geen orde over hebben, want nogmaals, ik juich elke ondernemerschap toe een nieuwe vorm van dienstverlening.

[3:14:37] Wij kijken naar hoe ziet de consumentenbescherming eruit en ik probeer dat...

[3:14:42] Uit te zoomen van instrumenten of aanbieders specifiek.

[3:14:45] En vooral vanuit belang van de consumenten te blijven redeneren.

[3:14:47] En daarom hebben wij dat, dus in den brede passen we dat toe.

[3:14:51] Dan had de heer Seder een vraag.

[3:14:54] U krijgt een interruptie van de heere Hoogveen.

[3:14:56] Ja, voorzitter, daar toch nog op terugkomen.

[3:14:58] Ik ben daar niet van overtuigd.

[3:15:00] Kijk, als een aanbieder als Klarna zo'n kaart uitgeeft... zal dan waarschijnlijk onder een Mastercard of een visa zijn.

[3:15:10] Dan is dat precies dezelfde constructie die we nu zien al.

[3:15:14] Die wordt aangeboden door Merck & Express, et cetera.

[3:15:18] En dat is dus gewoon je betaalt.

[3:15:19] En letterlijk dezelfede maand wordt het geïncasseerd.

[3:15:21] En het kabinet zegt zelf dat daar dus niet het grote risico zit.

[3:15:26] Dus ik vraag me echt af, zijn we nu niet gewoon een heel toegankelijk betalingsproduct moeilijker aan het maken voor de consument om gebruik van te maken?

[3:15:37] De minister.

[3:15:38] Het succes van nieuwe dienstverleners was juist omdat het ook in sommige vormen als minder toegankelijke werd gezien.

[3:15:44] Maar los daarvan...

[3:15:47] Nogmaals, vanuit de consument geredeneerd en de bescherming van een consument voor overkreditering, maakt het mij niet uit in welke vorm dat plaatsvindt.

[3:15:54] Maar wil je voorkomen dat er een stapeling van kredieten plaats vindt en daardoor consumenten, vooral jongvolwassenen, in de problemen komen.

[3:16:04] En als je de ene kant...

[3:16:06] en de andere kant niet, is natuurlijk het risico dat risico's naar een andere vorm gaan.

[3:16:13] Daarom trekken we gewoon één lijn in dit wetsvoorstel.

[3:16:15] Het is uiteraard aan u om dat te wegen, maar wij denken dat dit verstandig is.

[3:16:21] Dan wil ik gaan naar het accountmodel, voorzitter, en de BKR-registratie.

[3:16:25] En dan specifiek de heer Seder vroeg daar ook naar.

[3:16:29] En hij vroegt daarbij of mensen minder gebruik maken van kredieten doordat het geregistreerde doorlopende limiet ook meetelt als maandlast voor de hypotheek of huur.

[3:16:40] Kredieten die in het BKR geregistreerd worden tellen mee bij de beoordeling van een hypotheekaanvraag en het was altijd al zo.

[3:16:47] Dit beschermt de consument tegen te hoge lasten.

[3:16:50] Dit kan ertoe leiden dat mensen minder gebruik gaan maken van dit soort kredieten om te anticiperen op bijvoorbeeld een nieuwe hypotheekaanvraagt.

[3:16:58] En pas na inwerktraining van de wet is het effect hiervan natuurlijk goed te oordelen.

[3:17:03] Maar meer in de algemene zin, we krijgen natuurlijk vaak vragen hierover.

[3:17:06] We willen aan de ene kant een oproep vanuitzijde van de Kamer.

[3:17:09] Bescherm consumenten, voorkom overkreditering.

[3:17:12] Maar volgens hoor ik ook vaak, en dit is partijneutraal.

[3:17:17] Ja, maar de studieschuld mag dan niet meetellen.

[3:17:18] Of ja, deze dienst niet.

[3:17:20] Ja krediet is kredieten.

[3:17:21] En uiteindelijk wat we willen is dat de consument niet vastloopt.

[3:17:24] En daar probeer je een bescherming voor te bieden.

[3:17:27] En ik snap dat dat ergens anders natuurlijk discomfort kan geven als het meetelt bij de kreditaanvraag, maar uiteindelijk is het in het belang van de consument om te voorkomen dat kredieten op krediet op klediet stapelen en uiteindenlijk de maandlasten niet meer gedragen kunnen worden.

[3:17:40] Dat is uiteinderlijk elke keer het belang.

[3:17:41] En uitzonderingen van kredieten die maar niet meetellen.

[3:17:45] Uiteindelijk wordt het wel maandelijks van je rekening geschreven.

[3:17:48] Geregistreerd of niet.

[3:17:49] Daarom proberen we dat vooral inzichtelijk te maken.

[3:17:51] Het heeft natuurlijk ook een positieve werking.

[3:17:53] Namelijk als het allemaal netjes gaat, dan wordt je kredietwaardigheid in positieve zin geoordeeld.

[3:18:00] En kan het ook makkelijker worden wellicht om kredite te komen.

[3:18:03] Daar kom ik straks nog specifieker over te spreken als we over BKR hebben.

[3:18:07] Dat is het laatste onderwerp wat ik wilde behandelen.

[3:18:09] Dan had de heer Vlag ook een vraag over de ontwijking en meer specifiek wat voor ontwijkgedrag door de kredietmarkt, hoe dat wordt gemonitord en hoe dat te voorkomen.

[3:18:23] Dit is echt aan de AFM, die houdt toezicht op de kreditmarkt en heeft daarbij uiteraard ook aandacht voor ontwijkgedrag.

[3:18:29] De AVM is doorlopend in gesprek met verschillende stakeholders, van aanbieders tot aan consumentenorganisaties, waarin iedereen natuurlijk ook een belangrijke signaleringsfunctie heeft.

[3:18:38] En de AVM kan dan verder onderzoek doen als dat nodig is.

[3:18:41] Dan had de heer Vlag ook een vraag in dit licht over het wetsvoorstel.

[3:18:45] voldoende ruimte biedt om snel nieuwe schadelijke vormen van kredietverlening te anticiperen.

[3:18:51] Weet je, ik verlengde wat de heer Seder eerder al naar vroeg.

[3:18:54] Nou ja, daar zijn wij van mening dat dat het geval is.

[3:18:57] Dit wetvoorstel bevat namelijk een zogenoemde productinterventiebevoegdheid voor de AFM.

[3:19:03] En daarmee kan de AFN schadelijke producten of praktijken verbieden of beperken.

[3:19:10] En de bevoegdeheid is er voor de situaties dat een bestaande wetgeving...

[3:19:15] of toezichtinstrumentaring juist tekortschieten bij toekomstige ontwikkelingen.

[3:19:18] Omdat we natuurlijk nooit helemaal kunnen overzien wat er allemaal nog weer opnieuw wordt bedacht.

[3:19:23] En voor deze bevoegdheid gelden dan strengere eisen.

[3:19:26] En dit instrument mag dan pas ingezet worden als alle andere opties van de AFM niet werken.

[3:19:33] Dus het is wel een ultieme remedie, maar...

[3:19:35] Die mogelijkheid is er wel.

[3:19:37] Dan als laatste, voorzitter, in dit onderwerp van de Rijkwijdte had ook de heer Seder nog een vraag hoe proportioneel en wenselijk het is dat iemand voor een kleine achterstand dan voor het hele krediet negatief geregistreerd is.

[3:19:51] En laat me dit dan uitleggen.

[3:19:52] Nee, laat ik hem hier nu beantwoorden en dan komen we er straks nog wat uitgebreider over te spreken.

[3:19:57] Een betalingsachterstand wordt niet meteen geregistreerd.

[3:19:59] Dat is denk ik ook wel goed om die te benoemen.

[3:20:01] Individuele buy-now-pay-lader transacties worden straks na een achterstand van twee maanden geregisterd.

[3:20:07] En creditcard transacties werden na drie maanden achterstand geregisteerd.

[3:20:12] Dus de huidige praktijk, later gaan we dat harmoniseren.

[3:20:14] Het registreren van een dergelijke achterstand is natuurlijk belangrijk voor het ontdekken en voorkomen van financiële problemen.

[3:20:21] Dat is uiteindelijk weer waarom we het doen.

[3:20:23] Vanuit het belang van de consument en om de consiment in die zin te beschermen.

[3:20:27] En dit betekent niet direct dat een afwijzing op nieuwe kredieten.

[3:20:32] Dus een volgende kreditaanbieder moet de achterstand er wel mee wegen.

[3:20:36] En kan hier ook informatie over opvragen.

[3:20:39] Dat zit natuurlijk het hele idee hierachter.

[3:20:41] In het wetsvoorstel...

[3:20:43] Kredietregistratie, waar ik dus later mee naar de Kamer kom.

[3:20:49] Daar wordt dus ook gekeken naar de lengte van de bewaartermijn en de registratie.

[3:20:53] Ik heb alle wensen van de Kammer ook goed gehoord die hierover zijn geuit.

[3:20:55] Die verwerken we nu en dan kunnen we ook daar het debat over aangaan.

[3:20:59] En ik spreek ook graag hier nader over wat we hier allemaal doen.

[3:21:02] Want ik weet dat dit onderwerp ook een hele belangrijke aan de zijde van de Kamer was.

[3:21:06] Ik ben hierbij aan het einde gekomen van de Rijkwijd en dan wilde ik doorgaan in het verlengde hiervan over de kredietwaardigheidstoetsen, voorzitter.

[3:21:13] Als u dat kunt toestemmen.

[3:21:17] Nog zie ik nog een vraag van de heer Bussel.

[3:21:18] Ja, praktisch vraag.

[3:21:20] Want later komen we ook nog over de BKR-registraties te spreken.

[3:21:23] En daar komt dan denk ik ook dat punt van aan de ene kant wel inzicht in kredieten onder de 250 euro, maar die niet registreren.

[3:21:34] Ja, klopt.

[3:21:37] Hoor ik ook graag hoe de Kamer dat ziet.

[3:21:39] Want dat kunnen we samen inregelen.

[3:21:41] Voorzitter, dan wou ik naar de kredietwaardigheidstoets.

[3:21:44] Daar zijn ook veel vragen over gesteld.

[3:21:46] Dan begin ik bij de heer Bussoff.

[3:21:48] Die vraagt of er niet een zwaardere kredieten...

[3:21:56] We hebben veel kopjes koffie gedronken de afgelopen tijd.

[3:22:00] Kan er niet een zwaardere kredietwaardigheidstoets voor jongeren gaan gelden?

[3:22:04] En welke juridische ruimte er dan bestaat daarvoor, mochten we daartoe besluiten?

[3:22:07] En ook of dat wenselijk is.

[3:22:09] Een zwaarere kreditwaardighedsbeoordeling voor jongvolwassenen betekent... ...dat er dus een onderscheid gemaakt wordt naar leeftijd.

[3:22:16] En dit mag niet, tenzij het proportioneel en noodzakelijk is om jongvolwasser te beschermen...

[3:22:26] En die onderbouwing zie ik niet.

[3:22:27] En dan verwijs ik naar wat ik hier eerder over heb gezegd, in het licht van de implementatietermijn inderdaad.

[3:22:38] Daar staat ze, laat ik het bijgenoemd.

[3:22:42] Ik denk namelijk dat de kredietwaardigheidsbeoordeling, zoals die nu verplicht wordt, dus voor jongvolwassenen, wel ook echt zal beschermen tegen overcreditering.

[3:22:49] Dus dat is dan in antwoord op het oordeel dat aan mij werd gevraagd.

[3:22:53] Dank u, de heer Bussoff.

[3:22:55] Ja, voorzitter.

[3:22:55] Kijk, ik kan mij best voorstellen, hoewel ik het heel sympathiek vind, het amendement van mijn collega Vlag, dat een verbod uitbreiden naar de leeftijd tot 21 jaar best wel, ja, ook wat juridische moeilijkheden met zich meebrengt om de proportionaliteit te beargumenteren.

[3:23:10] Aan de andere kant is waar ik om vraag om het niet onmogelijk te maken voor jongeren, maar op het moment dat een jongere dus een krediet aanbiedt,

[3:23:18] vraagt, dat daar dan bij, of jongvolwassenen dat doen, dat leeftijd wel degelijk een zwaardere risicofactor is om mee te laten wegen.

[3:23:25] En ja, ik zie daar denk ik dan wel de ruimte toe en ben wel benieuwd als de minister zegt, nou ja, we doen al genoeg om jongeren te beschermen, wat dat dan specifiek is als het gaat om die kredietwaardigheidstoets.

[3:23:36] Dat zou ik dan nog van de minister graag willen horen.

[3:23:39] De minister.

[3:23:39] Ja, ik snap de vraag.

[3:23:40] Kijk, ik beantwoord natuurlijk in formele zin, maar ik snap ook de zoektocht van de zijde van de Kamer.

[3:23:46] Ik kan dit ook met de AFM mede opnemen, hoe zij dit beoordelen.

[3:23:52] Want ik snap wel de achtergrond van de vraag van de heer Bussof.

[3:23:55] Ik zou zelf echt willen voorkomen om nu die leeftijdsgrens op specifieke diensten te verhogen.

[3:24:00] Maar ik hoor ook goed de zorg van de kamer zegt, ja, maar toch zien wij hier wel een verhoogd risico.

[3:24:05] En je zou die leefdijds grens

[3:24:06] of in ieder geval de leeftijdscategorie daarin moeten meewegen.

[3:24:10] Dus laat mij dat opnemen bij de AFM, wat de mogelijkheden hiervoor zijn.

[3:24:13] En sowieso wil ik dat we in de evaluatie van de wet die we met elkaar eerder hebben afgesproken, dan ook specifiek aandacht hebben voor deze doelgroep die hier toeziet.

[3:24:23] En dan kijken welke ontwikkelingen zien we hier in het licht van het nieuwe wetsvoorstel.

[3:24:31] Ik wil even een toevoeging doen.

[3:24:34] Inderdaad, voor het risicoprofiel.

[3:24:36] Volgens mij doen verzekeraars dat toch ook bij jongvolwassenen, bij autoverzekeringen, et cetera.

[3:24:42] Dus even als voorbeeld.

[3:24:47] Dan ga ik wat speculeren, voorzitter.

[3:24:49] Ik kan me het wel voorstellen, maar als je kijkt naar...

[3:24:53] Of iemand kredietwaardig is.

[3:24:55] Je kijkt ook naar vaste contracten.

[3:24:57] Wat is het inkomen?

[3:24:57] Dus er wordt natuurlijk breder gekeken.

[3:24:59] Maar ik ga nu wat meer in de filosofische houding komen.

[3:25:01] Dan moet ik altijd meer oppassen bij wetgevingsoverleggen.

[3:25:03] Alles wat ik zeg is onderdeel.

[3:25:04] Wordt van de wetsbehandeling.

[3:25:06] Dus ik probeer het allemaal heel formeel en netjes te antwoorden.

[3:25:08] Als u daar nog specifieke vragen over heeft.

[3:25:10] Dan komt dat later.

[3:25:12] Voorzitter, dan had de heer Bushof ook nog een vraag over wettelijke voorgeschreven normen voor krediet boven de 100 euro.

[3:25:23] En hoe voorkomen we nou dat er verschillende toetsen van verschillend aanbieders komen?

[3:25:28] De wet bevat bewust een open norm voor een kreditoets.

[3:25:33] Dat zit ook in de richtlijn.

[3:25:35] En het is niet mogelijk en wenselijk om voor elke kredievorm een bepaalde toets voor te schrijven.

[3:25:42] Dus de branchevereniging van aanbieders van krediet voor consumenten, de verenigingsfinancieringsmaatschappij VFN, bepaalt in overleg met de sector en met de AFM de kaders voor die kreditoets.

[3:25:56] En daarnaast houdt de AFN ook doorlopend toezicht op de uitvoering van de kredintoets door de aanbiders.

[3:26:02] En de leennormen van de VFn en het toezigt van de AFR waarborgen grosso modo wel de consistentie van de van de toets.

[3:26:12] Daar dan een hele specifieke vraag over, want niet alle aanbieders zijn gehouden aan die VFN-leennormen.

[3:26:19] En daar is dan de vraag, ja, hoe gaat het daar dan in zijn werk eigenlijk?

[3:26:25] De minister.

[3:26:26] Nee, terecht, maar dat is dus ook aan de AFM.

[3:26:28] Maar dat neem ik dan ook weer mee in diezelfde, want dat is een terecht punt.

[3:26:32] Maar nogmaals, de toezichthouder maakt daar op zichzelf natuurlijk geen onderscheid tussen.

[3:26:37] Ja, de aanbieder staat bij de regels geld voor iedereen, los van of je bij een branchevereniging zit.

[3:26:41] Het is ook niet als ik lid van de ANWB ben dat ik harder mag rijden op de snelweg.

[3:26:48] De VVD-aanbeldingen zullen ineens toenemen, inderdaad.

[3:26:53] Dan had de heer Hoogveen ook een vraag... over specifiek de verhoging van die 100-euro-grens.

[3:27:01] En vraagt of die niet van 100 naar 150 euro kan.

[3:27:04] Nou, deze is... Dus hoor ik ook graag van de zijde van de Kamer hoe u dat ziet.

[3:27:08] De heer Hoogeveen wees er altijd inderдаad op... dat de 100-eur-grenzen gekomen... dat het gemiddeld bedrag is van de bijna-OP-leden...

[3:27:17] Kredieten die worden aangegaan.

[3:27:20] En daarom is op dit bedrag gekomen.

[3:27:22] Hoe hoger je hem legt, hoe minder kleine kredieten er onder vallen.

[3:27:25] En van de zijde van de Kamer was daar wel de zorg van de stapeling van die kleine kledieten.

[3:27:30] En ja, 100 euro is misschien in onze positie niet veel geld.

[3:27:34] Maar voor een jong volwassenen is het natuurlijk wel heel veel geld en kan het zomaar zijn dat je achterstand op achterstand krijgt.

[3:27:39] Maar ik kijk hier ook naar de Kamer.

[3:27:43] Dit bedrag is niet ideologisch tot stand gekomen, puur pragmatisch vanuit een gemiddeld bedrag.

[3:27:49] En wij zitten in die zin er open in.

[3:27:50] We proberen hier een balans te zoeken tussen enerzijds consumentenbescherming en anderzijdse schieten we niet door in regelgeving.

[3:28:00] En dan is het gemiddelde BNPL-bedrag een neutrale grens.

[3:28:05] Maar laten we straks ook nog zien welke moties u komt en waar de meerderheden liggen.

[3:28:11] Overigens is deze grens ook in afstemming met de AFM gedefinieerd.

[3:28:16] Dan had mevrouw Van Eyck ook nog een vraag of er een risico bestaat... ...dat voor bijna per leder onder de 1000 euro en de drie maanden... ...een veel soepeler regime gaat gelden.

[3:28:28] Bij kredieten vanaf 100 euro moet een aanbieder in principe informatie opvragen... ...en deze informatie dus ook verifiëren.

[3:28:36] En dat is een strenger regime dan nu het geval is en dus niet soepelder...

[3:28:39] Maar misschien heb ik de vraag verkeerd opgeschreven.

[3:28:42] Nu moet je in de huidige situatie pas vanaf 1000 euro informatie van de klant verifiëren.

[3:28:48] Dus die grens gaat echt naar beneden.

[3:28:51] Alleen als er een bestaande klant met een goede betaalgeschiedenis is, of dat die klant dat heeft, kan stapsgewijs de by now pay later limiet worden verhoogd zonder verificatie.

[3:29:03] En daarmee zoeken we wederom een balans tussen enerzijds de consumentenbescherming, de eenvoud voor de consement, maar ook de lastendrukte voor de aanbieder.

[3:29:11] Dan, voorzitter, had mevrouw Van Eyck ook een vraag over proportionaliteit... in de kredietwaardigheidsbeoordeling en de verificatieplicht.

[3:29:18] En meer specifiek, hoe wordt geborgd dat de kreditwaardighedstoets... en verificatie van gegevens proportioneel blijft... en dat bij kleine laagrisicotransacties geen onnodige zware uitvraag plaatsvindt?

[3:29:32] De verificatiën door de consument aangeleverde informatie... voorkomt dat de consulent een kredie krijgt op basis van bewust...

[3:29:41] onjuiste informatie en de verificatieplicht is al proportioneel want de verficatie is niet nodig bij een aankoop onder de 100 euro of als een klant inderdaad dus een goede betaalgeschiedenis heeft en dit voorkomt een onnodig zware uitvraag die niet in verhouding staat tot de situatie ik denk dat mevrouw van Eyck daar ook

[3:30:00] Maar dat dat ook de achtergrond van de vraag was.

[3:30:03] En daarnaast geldt de regel dat alleen als de aanbieder informatie opvraagt, de aanbieder deze informatie dan moet verifiëren.

[3:30:12] Dan had mevrouw Van Eyck ook nog een vraag of bij kleine kredietbedragen kan worden volstaan met een negatieve registratie bij betalingsachterstanden.

[3:30:20] Misschien goed om hier ook een paar dingen uit elkaar te halen.

[3:30:22] Een positieve registatie is dus louter het in een BKR registreren van het feit dat een consument dat kredie heeft.

[3:30:30] Dus er is geen oordeel bij, het is puur het noemen daarvan.

[3:30:33] Een negatieve registratie is een registraties van de betalingsachterstand... ...en dat is natuurlijk een signaal dat het problematisch kan worden.

[3:30:41] Niet gelijk bij de eerste, we vergeten allemaal onze rekening... ...maar daar zit natuurlijk de eerste signalering.

[3:30:49] Op dit moment wordt niet ieder kleinkrediet dus ook dan positief geregistreerd.

[3:30:54] Dus een krediet wordt pas positief geregistereerd en nogmaals er zit geen oordeel aan... ...wordt pas positieve geregisterd...

[3:30:59] vanaf een kredietbedrag van 250 euro en een minimale looptijd van een maand.

[3:31:05] Dus de voorbeelden die we voorbij zagen komen... leidt niet eens tot überhaupt een registratie.

[3:31:09] Hierboven heb je wel een registratie, maar is dus niet negatief.

[3:31:12] Het is gewoon puur u heeft dat kredie.

[3:31:15] Dat staat allemaal in het reglement van BKR.

[3:31:18] En de registratiegrenzen worden wettelijk opgenomen in het wetsvoorstel stelselkredietregistratie.

[3:31:24] En de Kamerbehandeling van dat wetsvoortstel, die komt dus nog.

[3:31:27] En ja, nogmaals, ik begrijp dat de KamER dat graag in samenloop had gehad.

[3:31:31] Maar dat loopt nu uiteen.

[3:31:33] Maar deze komt nog naar de Kamers.

[3:31:34] Zullen we ook specifiek nog bij stilstaan?

[3:31:37] En kunnen we daar ook nog verder over spreken?

[3:31:39] Kijk even naar de heer Bushof, want ik zie hem aanstalten maken voor een vraag.

[3:31:42] Ja, ik zag dezelfde aarseling.

[3:31:44] Zeg je tegen de minister.

[3:31:45] Meneer Bushoff.

[3:31:46] Op dit punt toch nog een vraag aan de minister.

[3:31:48] Hoe hij dan weegt dat aan de ene kant nu inderdaad dus wel zo is dat bij die kleinere kredieten er inzagen wordt of gekeken wordt naar het BKR-register, maar dat die kleine krediten vervolgens niet geregistreerd worden en de risico's op stapeling.

[3:32:03] Hoe ziet de minister dat?

[3:32:04] Ik snap dat hij zegt dat komt ook nog deels terug bij dat andere wetsvoorstel, maar... ...dat is voor dit debat toch best relevant eigenlijk.

[3:32:12] Ja, voorzitter.

[3:32:13] En daar probeer ik ook heel open aan te geven.

[3:32:14] Dit is ook een zoektocht.

[3:32:16] Want op zich de kleine kredieten waar de Kamer ook van zegt... dat hoeft dan niet gelijk tot problemen te leiden.

[3:32:20] En tegelijkertijd als je grotere bedragen met betaalachterstanden ziet... kan een klein krediet natuurlijk wel een situatie verder versterken.

[3:32:27] Ja, dit is zoeken naar een grens.

[3:32:29] Ik hoor ook heel graag hoe de KamER het ziet.

[3:32:31] We hebben echt geprobeerd aan te sluiten bij gemiddeldes wat achten we redelijk.

[3:32:36] Waarbij ik ook probeer te kijken wat misschien ogenschijnlijk...

[3:32:39] in de situatie waarin wij spreken, kleine bedragen lijken, maar voor een jong volwassene natuurlijk ineens hele grote bedragen zijn.

[3:32:45] En achterstanden kunnen zich ook ineens opstapelen.

[3:32:49] En dan kom je ineens in een hele andere situatie terecht.

[3:32:51] Maar ook al hier, we zitten er echt open in.

[3:32:54] Als de Kamer zegt, we zien het graag op andere grenzen, kunnen we daar ook het debat over voeren.

[3:33:01] Het is denk ik, iedereen zie ik zoeken naar de balans tussen enerzijds consumentenbescherming en anderzijdens niet doorschieten in regelgeving.

[3:33:09] Ik doe gewoon een voorstel en ik hoor graag of ik daar een verkeerde afweging heb gemaakt.

[3:33:14] Dan had de heer Seder ook een vraag of het niet...

[3:33:19] De eis moet zijn dat bij het aangaan van een nieuw product bij een partij waar je al klant bent er nog een keer een kredietwaardigheidstoets gedaan moet worden.

[3:33:29] Terechte vraag.

[3:33:30] Het korte antwoord is ja.

[3:33:33] Een kreditaanbieder moet een verhoging van het kredie bij een klant zorgvuldig afwegen.

[3:33:39] Zeker als het ook een grote verhoging betreft.

[3:33:43] Dus als een account van een klant bijvoorbeeld bij een Palleda-aanbieder van 250 euro wordt verhoogd tot 1000 euro, dan moet de aanbieder een uitgebreide kredietwaardigheidstoets doen.

[3:33:54] Dus ongeacht of je daar al geregistreerd bent.

[3:33:56] Want nogmaals, het gaat niet om...

[3:33:59] In dit geval gaat het om, kan je het ook dragen in dit gevaal, die verhogingen?

[3:34:02] Omdat het weer een aanvullend risico is.

[3:34:05] Dan, voorzitter, had ook de heer Hoogveen hier in het verlengde van een vraag namelijk op de verificatieplicht en of dat ook alleen indien nodig zou kunnen.

[3:34:16] Het is belangrijk dat aanbieders informatie verifiëren.

[3:34:20] Anders konden consumenten uiteraard makkelijk een te hoge krediet of een te hoger bijna op lederlimiet krijgen.

[3:34:26] Bovendien is er al proportionaliteit ingebouwd.

[3:34:30] De verificatie is dus niet nodig onder de 100 euro, of als de klant een goede betaalgeschiedenis heeft.

[3:34:36] En volgens ons inzicht biedt dat voldoende proportionaliteit bij de uitvraag van gegevens.

[3:34:44] Maar als de gegeven worden uitgevraagt dan moet deze wel worden geverifieerd.

[3:34:49] En dat voorkomt het krijgen van krediet op basis van bewust

[3:34:52] ...verkeerd aangeleverde informatie.

[3:34:54] En we gaan natuurlijk uit van dat iedereen van goede trouw is.

[3:34:57] Maar ja, je moet ook altijd toch even die toets doen.

[3:35:00] Dan had de heer Hoogveen ook een terechte zorg over privacy.

[3:35:05] Natuurlijk ook veel aan bord gekomen.

[3:35:08] En bij welke partijen data terechtkomen wat dan bewaartermijnen zijn.

[3:35:12] Nou, de data komen in beginsel bij de kredietaanbieder terecht.

[3:35:16] En deze moeten gegevens dan vijf jaar bewaren op basis van huidige wetgeving...

[3:35:20] Mogelijk maakt een aanbieder gebruik van een bureau om een bijzondere persoonsgegevens te lakken.

[3:35:28] Dus deze zijn op grond van de AVG ook verplicht om aan dataminimalisatie te doen en om gegevens niet langer dan noodzakelijk te bewaren.

[3:35:35] De autoriteit persoonsbegevens houdt hier toezicht op.

[3:35:37] Dus dan wel hoe het binnen een aanbieger is geregeld.

[3:35:41] Bij verschillende aanbieders zitten er voldoende Chinese walls, worden ook gegeven dan ook voldоende gelakt.

[3:35:48] Of het wordt uitbesteed aan een externe partij.

[3:35:50] En dan houdt de autoriteit persoonsgegevens dan ook toezicht op.

[3:35:55] Maar dit moet natuurlijk goed gaan.

[3:35:57] En dat is op deze manier geborgd.

[3:35:59] Ook de heer Seder had hier vragen over.

[3:36:02] En of de verificatie van informatie door het opvragen van financiële informatie voor telecom kredietproducten dan wel proportioneel is.

[3:36:11] Op dit moment werkt de telecom sector met zelfverklaringen.

[3:36:16] En die zelfverklaringen volstaan straks niet meer, zoals ook staat in het concept implementatiebesluit.

[3:36:26] Zelfverklaren bieden namelijk niet altijd een getrouw beeld van de werkelijkheid.

[3:36:30] En voor bijna op een leder is dit gewoon, achten wij dat niet verstandig, maar ook niet voor telefoonkredieten.

[3:36:37] Het is gewoon alle twee krediet, wat ook de aanbieder is.

[3:36:41] En ook bij telecomkredieten is er sprake van een lange looptijd van één of twee jaar.

[3:36:46] Daar zit je dan wel aan vast.

[3:36:47] De telecomsector kan samen met de AFM komen tot proportionele invulling van die kredietwaardigheidsbeoordeling.

[3:36:54] En dus het opvragen van gegevens.

[3:36:56] En ook al heeft de telecomkredietsector nu eigen leennormen.

[3:37:01] Dan, voorzitter, ook de heer Seder had het vragen over het interne risicomodel van kreditaanbieders bij de kredietswaardige beoordelling.

[3:37:10] En of dat achteraf gedoetst kan worden door de AFN en of toetsing überhaupt wenselijk is.

[3:37:16] Het is in de eerste plaats aan kredietaanbieders zelf om ervoor te zorgen dat zij zich aan de normen van de wet houden.

[3:37:25] De AVM is doorlopend in gesprek met marktpartijen over hoe zij de norm invullen.

[3:37:29] De AFM is dus ook wel uiteraard betrokken hierbij en ook vooraf.

[3:37:33] Toezicht op de naleen van normen vindt dan achteraf plaats om te beoordelen of kredietenaanbiders dit wel goed doen.

[3:37:41] Dan nog een laatste vraag van de heer Seder in deze categorie, voorzitter.

[3:37:45] En dat is dan ook het bruggetje naar het volgende onderwerp.

[3:37:49] Vroeg de heere Seder mij of het BKR-register wel voorbereid is op de toename van raadplegingen.

[3:37:55] Wees er bijvoorbeeld op op Black Friday.

[3:37:58] Asking for a friend, zou ik zeggen.

[3:37:59] De BKRI heeft aangegeven klaar te zijn voor de grote toename in raadleggingen.

[3:38:05] En hiervoor is ook continu of doorlopend nauw contact met BKR.

[3:38:10] Mocht dat leiden tot andere inzichten, dan zou ik dat uiteraard u melden.

[3:38:14] Dan wil ik gaan naar het volgende onderwerp BKHR.

[3:38:17] En we blijven toch nog even hangen in dit napje.

[3:38:19] Ik zeg als eerste mevrouw Van Eyck.

[3:38:21] Ja, dank u wel.

[3:38:21] En ik hoop dat ik de minister goed heb begrepen als het gaat om de leennormen.

[3:38:25] Waar in eerste instantie met VFN over gesproken wordt.

[3:38:28] Maar dat er naast door branches, bijvoorbeeld de telecomsector, altijd ruimte is om in overleg met de AFM te kijken naar een code of een manier van verificatie wat passend is voor dat product en voor die sector.

[3:38:44] Minister.

[3:38:45] En zo is het precies.

[3:38:47] En de heer Seder, die heeft volgens mij ook een interruptie.

[3:38:51] Voorzitter, twee vragen.

[3:38:53] Privacy en gevoeligheid is een belangrijk punt, ook gezien de toenemende mogelijkheden van AI.

[3:39:00] Mijn vraag is of third verification, dus dat een bank een vinkje kan geven in plaats van het allemaal gegevens uit te wisselen, de voorkeur verdient?

[3:39:10] En op welke wijze de minister daar misschien ook wel een aanjagende rol in kan spelen qua snelheid?

[3:39:17] Maar ook misschien qua informatieuitwisseling.

[3:39:19] Je veel minder data deelt met elkaar.

[3:39:22] En ik denk wel dat het in ieders belang is om dat zoveel mogelijk te minimaliseren.

[3:39:26] Mijn vraag is in hoeverre dat ook bij de minister wenselijk is.

[3:39:30] En ook in hoerverre hij daar een aanjagende rol in denkt te kunnen spelen.

[3:39:34] Dat laatste kan natuurlijk altijd, dus ik zie het ook als een oproep in die zin.

[3:39:38] Maar laten we dit ook meenemen.

[3:39:40] Het wordt nu een uitgebreide brief, maar in diezelfde brief die ik dan stuur van de AVM, laat me dan ook specifiek op dit punt terugkomen.

[3:39:46] En dan ga ik daar ook in overleg over.

[3:39:49] Dank u wel voorzitter.

[3:39:50] Dat beschouwen we dan ook als concrete en aparte toezegging, omdat dit voor ons wel belangrijk is.

[3:39:54] Want dit hangt samen met privacy en dataminimalisatie.

[3:39:56] In verhouding tot hoe je dat dan met elkaar doet.

[3:39:58] En inmiddels zijn er mogelijkheden waarin je met elkaar checkt of iemand kredietwaardig is.

[3:40:03] Zonder dat je echt ook de papieren bij een ander hoeft voor te leggen.

[3:40:08] Het tweede punt, voorzitter, is het register Cura Telen.

[3:40:11] En bewindt ongeveer 50.000 tot 20.000 mensen die daar onder vallen.

[3:40:15] Het is momenteel niet verplicht dat er een check wordt gedaan bij aanbieders om dat te doen.

[3:40:20] Het kabinet gaf eerder aan zijn voornemens om dat verplichten.

[3:40:24] Later in een brief gaven ze aan dat is vooral een handreiking, niet per se een verplichtiging.

[3:40:28] De vraag is of de minister concreet kan toezeggen om in ieder geval bij de evaluatie mee te nemen in hoeverre mensen onder keuren telen toch alsnog door de mazen vallen en in hooverre die verplicting niet alsnodig naast de BKR-check wenselijk is.

[3:40:41] Ja, slim.

[3:40:44] Ja, en beide vind ik verstandig.

[3:40:48] Dus dat kan ik ook toezeggen.

[3:40:50] Voorzitter, dan wilde ik gaan naar het onderwerp BKR.

[3:40:56] En daar had de heer Seder ook een aantal vragen... over meerdere leden van de zijde van de Kamer.

[3:41:01] In de eerste plaats of bedrijven en consumenten... met de huidige praktijk uit de voeten...

[3:41:08] Als dit wetsvoorstel ook in werking treedt en wat dan de relatie is tussen dit wens voorstel en het wensvoorstels stelselkrediet registratie.

[3:41:16] En nogmaals, ik snap dat de Kamer dat graag in samenhang had behandeld.

[3:41:20] Er zit uiteraard samenhang tussen de wets voorstellen, maar het huidige BKR blijft bestaan.

[3:41:25] En kan ook gebruikt worden.

[3:41:27] En deze implementatiewet implementeert de CCD2-richtlijn.

[3:41:32] En onderdeel hiervan is de raadpleging van het BKR.

[3:41:36] En dat kan dus ook gedaan worden in de huidige BKР.

[3:41:38] Het wetsvoorstel stelsel kredietregistratie gaat de BKRR wettelijk verankeren.

[3:41:43] En de BKKR hanteert al registratiegrenzen en bewaartermijnen.

[3:41:48] Maar die worden dus ook opgenomen in de wet.

[3:41:49] En daar heeft de zijde van de Kamer ook voorstellen voor gedaan om die aan te passen.

[3:41:53] Daar komen we dus ook mee naar de Kamers.

[3:41:55] Dus dat komt nog apart.

[3:41:56] En dan gaat het dus specifiek over de registratie.

[3:41:58] Vandaag hebben we het puur over de raadplegen.

[3:42:02] Dan had de heer Seder en ik geloof ook mevrouw Van Dijk hier een vraag over.

[3:42:06] Of ik toelichting kan geven op de stand van zaken van het wetsvoorstel.

[3:42:10] Kredietregistratie, de inhoud daarvan en de beoogde implementatie.

[3:42:14] Nou, dat kan ik doen.

[3:42:16] Het wetsvorstel stelsel krediet registratie.

[3:42:17] Ik maak het even heel formeel, ook voor de handelingen.

[3:42:20] Het wet voorstel kredit registrati maakt van BKR een rechtspersoon met een wettelijke taak.

[3:42:26] En het BKRI wordt wettelijk verankerd en zaken als...

[3:42:30] registratiegrenzen en bewaartermijnen worden dan dus ook opgenomen in de wet onlangs ontving ik het tweede advies van de autoriteit persoonsgegevens op het wetsvoorstel kredietregistratie en dat wordt nu verwerkt door hetzelfde team en ik verwacht eind oktober het westsvoorstijl dan naar de rekenkamer te sturen voor het advies en het wettsvoorstil eind dit jaar naar de raad van staten te sture en dan kan het na verwerking van dit advies

[3:42:59] het wetvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd worden.

[3:43:01] En dat doe ik dan zo snel mogelijk, wel afhankelijk natuurlijk van het advies van de Raad van State en de Rekenkamer.

[3:43:06] En dan verwachten we dat het begin volgend jaar in uw kamer ligt en we dat verder kunnen behandelen.

[3:43:10] Dan is het een wet en kunt u ook weer amendementen op indienen of aanpassen.

[3:43:14] Maar we hebben al eerdere zaken die de Kamer heeft meegegeven en volgens mij ook vanzijde van de D66-fractie van collega's van de heer Schoonis hadden daar ook al richtingen mee gegeven om termijnen in te korten, geloof ik.

[3:43:25] Dan had mevrouw Van Eyck gevroegd welke gevolgen het later indienen van het wetsvoorstel stelselkredietregistratie voor het zicht op de stapeling van kleine kredieten heeft.

[3:43:37] De nieuwe kredietsoorten zoals creditcards, buy now per lederkrediet zullen dus geregistreerd gaan worden.

[3:43:43] BKR en de kredietaanbieders hebben samen besloten om de registratie ervan uit te stellen tot mei 2027.

[3:43:51] Zodat de technische vereisten veranderingen ook kunnen plaatsvinden.

[3:43:56] Dit kunnen zij doen omdat de registatiegrenzen nu nog niet wettelijk geregeld zijn, maar enkel in het BKRR-reglement.

[3:44:04] Voor creditcards geldt ook de eerste zes maanden geen verplichting om te registreren vanwege het uitstel van de inwerking training van de regels van de creditcards.

[3:44:14] Daar hebben we aan het begin van het WGO over gehad.

[3:44:17] En dit betekent dat deze kredieten dus niet meteen geregistreerd gaan worden.

[3:44:21] En de volledige bescherming tegen stapeling van schulden is er dan pas vanaf mei 2027, is onze inschatting.

[3:44:28] We zullen uiteraard kreditaanbieders in de tussenperiode een overzicht hebben van de bij hen aangegaande kredieten.

[3:44:38] En we kunnen de consument wel doorverwijzen naar bijvoorbeeld gespijtmaatregelen treffen als dat nodig is.

[3:44:47] Het belangrijkste voor nu is het implementeren van de richtlijn, de wettelijke normen als het gaat om BNOP-leder.

[3:44:52] En dan vervolgen we het andere wetstraject later.

[3:44:57] Dan had de heer Seder nog een vraag... hoe de kredieten die volgen uit deze richtlijn... een vervolg krijgen in het stelsel kreditregistratie.

[3:45:08] De nieuwe kredietsoorten zullen in het BKR dus geregistreerd gaan worden.

[3:45:12] In deze vallen boven de bestaande BKRE-registratiegrens van die 250 euro.

[3:45:18] Met een minimale looptijd van één maand.

[3:45:19] Ik heb daar eerder al naar verwezen.

[3:45:21] Dit is dus vanaf mei 2027...

[3:45:23] Omdat nog wordt gewerkt aan de technische veranderingen die nodig zijn bij het register en bij de aanbieders.

[3:45:28] Dan had mevrouw Van Eyck nog een vraag over hoe de registratiegrenzen en bewaartermijnen juridisch en praktisch geborgd worden tot in werking training van het wetstelsel kredietregistratie.

[3:45:42] De registratiegenzen en de bewaartermijnen van het BKR zijn momenteel geborgde via het reglement van BKr en de kreditaanbieders zijn daarbij aangesloten.

[3:45:50] Het bestuur van Bkr kan krediteaanbieden schorsen als zij zich niet aan dit reglement houden.

[3:45:57] De autoriteit persoonsgegevens houdt toezicht op de privacy en kan ook weer boetes opleggen.

[3:46:02] En juist om de juridische borging van het BKR te versterken, wordt nu ook gewerkt aan een wetsvoorstelstelselkredietregistratie, ook mee naar aanleiding van veel discussies die wij in de Kamer hierover hebben gevoerd.

[3:46:14] Dan had mevrouw Van Eyck een vraag over hoe verschillende belangen bij kredietregistratie worden gewogen.

[3:46:23] En hoe wordt dan tot een proportioneel en effectief registratiestelsel gekomen?

[3:46:28] Op dit moment staan de registratiegrenzen nogmaals in het reglement van het BKR.

[3:46:33] In het wetsvoorstelstelsel kreditregistraties worden deze krediegrensen dan wettelijk verankerd.

[3:46:39] Tot de inwerkingtreding van dat wetsvorstel gelden dan de huidige registratiekaders.

[3:46:44] En we gaan uiteraard in dat wetsvoorstel de verschillende belangen meewegen, zodat er ook een proportioneel en effectief registratiestelsel komt.

[3:46:52] En in de Kamerbehandeling van het wetsvorstel ga ik dan ook uiteraart weer graag met u in gesprek over de aanpassing van die grenzen, waar ik net ook al naar verwees.

[3:46:59] Dan had mevrouw Van Dijk een vraag of een consument op één dag zonder BKR-registratie meerdere bijna-oplederkredieten kan afsluiten en zo schulden kan stapelen.

[3:47:11] Nou, een terecht vraag en het antwoord is ja, dat kan.

[3:47:15] De stapeling kan niet volledig worden voorkomen, zeg ik daar ook heel eerlijk bij... ...want het BKR biedt momenteel geen real-time registratie en informatie.

[3:47:24] Ik denk dat dat ook waar mevrouw Van Dijk naar verwijst.

[3:47:28] Bij de uitwerking van de wet stelselkredietregistratie... ...zal ik wel kijken naar de registratiegrenzen en of het wenselijk is...

[3:47:34] als alle kleine kredieten in het PKR of die ook dan komen te staan.

[3:47:38] En voor Buy Now Pay Later-aanbieders gaat wel een actualisatiebeleid gelden en bij signalen die wijzen op financiële problemen moet zij opnieuw de kredietwaardigheid beoordelen.

[3:47:50] Voorzitter, dan had de heer Bushof ook over schuldenstapeling nog een vraag.

[3:47:54] Namelijk of ik van plan ben het BKR-wetsvoorstel zo te weinig wijzigen dat schuldstapening van kleine kredieten niet meer mogelijk is.

[3:48:07] De bescherming tegen stapeling van krediet zal ik ook meenemen bij de verdere uitwerking van de wet Stelsel Kredietregistratie.

[3:48:14] En ik zal bij die uitwerking dan ook kijken naar wat ik net al aangaf, de registratiegrenzen.

[3:48:21] En of het wenselijk is dat alle kleine kredieten in de BKR komen te staan.

[3:48:26] En tot die tijd geldt natuurlijk de huidige registratiekader.

[3:48:29] Maar goed, nogmaals, we nemen dit mee in het volgende stelsel.

[3:48:31] Want ik denk dat...

[3:48:33] Ik zie dat iedereen hier dezelfde zorgen over heeft.

[3:48:36] Dan als laatste, voorzitter, de heer Seder, die wees op een negatieve registratie in het BKR, dat hij nu vijf jaar blijft staan en wordt de huidige praktijk van de duurverregistratie gehandhaafd.

[3:48:48] Ik zie het weeskeer net al, want volgens mij was dit ook een voorstel van D60-collega.

[3:48:54] Het voornemen is om een bewaartermijn te verkorten naar drie jaar.

[3:48:57] En dit staat ook in de consultatieversie van het wetsvoorstel wat... Wetsvoorstal, stelselrecht, kredietregistratie.

[3:49:04] Je moet echt naar een andere naam van dat wetsvorstel.

[3:49:07] Ik probeer het heel zoveel te doen, voorzitter.

[3:49:09] Het wetsforstel moet nog voor, wat ik net al aangaf, voor advies naar de Raad van State.

[3:49:13] Daarna gaat het dus naar de Tweede Kamer.

[3:49:14] Daar praat ik hier graag verder met u over.

[3:49:16] Maar het zit er wel in, ook naar aanleiding van de oproep van de Kamer Dan wilde ik naar de categorie overen gaan.

[3:49:22] Want er waren ook nog wat diversere vragen gesteld die we niet echt in een onderwerp konden onderbrengen.

[3:49:27] Voorzitter.

[3:49:32] Zo, de huiswerker erbij.

[3:49:34] Dan had de heer Bushof een beetje buiten de orde misschien... maar over de schone lei wel een belangrijke regeling.

[3:49:42] Er worden ook vaak Kamervragen over gesteld.

[3:49:45] Hij wees namelijk op een nationale regeling voor schonelei... voor mensen die ziek zijn geweest en met name ex-kankerpatiënten.

[3:49:52] En of die ruimer dan Europese regeling en of dat wel zo blijft met deze wet.

[3:49:58] Dat is de aanleiding van de vraag.

[3:49:59] De nationale schone leiregeling zoals we die kennen blijft bestaan.

[3:50:04] Daarnaast komt er een regime ter implementatie van de schone lei uit de richtlijn.

[3:50:10] En dit is een extra regime voor de situatie dat een...

[3:50:13] Een overlijdingsrisicoverzekering wordt afgesloten bij een consumentenkrediet.

[3:50:19] En dit komt niet tot zeer beperkt verhoor in Nederland, maar toch.

[3:50:26] De wijzigingen voor consumenten zijn er dus...

[3:50:29] Niet of zeer beperkt.

[3:50:32] In de praktijk betekent dit dat de gunstige voorwaarden van het oude regime wel blijven bestaan.

[3:50:38] En ook dank dat u hier aandacht voor blijft vragen, want het zal je maar overkomen.

[3:50:42] Het is al erg genoeg en dan wil je ook dat je snel een nieuwe start in je leven kan krijgen.

[3:50:51] Dan had de heer Bussel ook een vraag wat de uitkomst van de nationale schone lei gesprekken zijn bij verzekering.

[3:50:57] Want we hebben vaak in Kamervraag ook aangegeven, we zijn in gespreк.

[3:51:00] Dus ik voel me ook een beetje als aanjager hiervan.

[3:51:03] En dan moet ik helaas wel erbij zeggen, ik zal uw kamer informeren als er een uitkomste is van die gesprekke.

[3:51:07] En dat zit dan volgend jaar in de Kamerbrief?

[3:51:10] Ja.

[3:51:15] Het loopt goed te gesprekken, maar wil uw Kamer daar zoveel mogelijk over informeren?

[3:51:19] Ik kan er wel bij zeggen dat dit onderwerp...

[3:51:22] Dit wordt wel gevoeld in het ministerie om dit echt heel goed te doen.

[3:51:25] Sterker nog, het hele initiatief van die schone leienregeling was juist een initiatieve om te voorkomen dat mensen... Nou, als je al...

[3:51:33] schoon moment verklaard dat ik nog dit soort nasleep heb.

[3:51:36] Dus juist wordt hier heel hard aan getrokken bij het ministerie, maar ook in de sector zeg ik erbij.

[3:51:42] Maar we proberen dat dus nu in een bredere Kamerbrief dit naar uw Kamer te toekomen en dat u niet elke keer over Kamervragen hoeft te stellen.

[3:51:50] En dan kunnen we uiteraard ook nog dat meenemen in debatten die dan gepland staan.

[3:51:53] Misschien bij de financiële marktdebatten.

[3:51:57] De heer Schoonis vroeg of de minister de zorg deelt dat mensen in de schulden niet de stap zetten naar schuldhulpverlening en hoe zij dan bereikt worden.

[3:52:08] Het kabinet pakt de schuildepraktiek in de volle breedte aan.

[3:52:13] Dus alle maatregelen staan in het nationaal programma armoede en schulde.

[3:52:17] Belangrijk is de wettelijke vroegsignalering... voor onder meer wooncorporaties bijvoorbeeld en energiebedrijven.

[3:52:25] Zij hebben de wlettelijke plicht om betaalachterstanden te melden.

[3:52:29] Vanaf 2027, dus van volgend jaar... stelt het kabinet structureel 20 miljoen euro beschikbaar aan gemeenten... om meer mensen te bereiken met ook beginnende schulden.

[3:52:40] Dit zijn slechts twee voorbeelden.

[3:52:43] Zo moet natuurlijk stap voor stap de hulp makkelijker worden gemaakt...

[3:52:46] Afgelopen donderdag zijn hiervoor ook bestuurlijke afspraken vroegsignalering ondertekend.

[3:52:52] En dat komt dan ook naar de...

[3:52:55] Het woord komt uiteraard ook naar De Kamer.

[3:52:57] Dus we zijn er wel mee bezig.

[3:52:59] Ook hier ziet iedereen het belang ervan.

[3:53:02] Juist die vroege signalering om erger te voorkomen.

[3:53:07] De heer Schoonis.

[3:53:08] Dank voorzitter en dank aan de minister.

[3:53:10] Volgens mij zitten we op dezelfde golf lengte.

[3:53:13] En in het verlengde daarvan, hoe kijkt de minister aan dat de platforms zelf ook nog daar een verantwoordelijkheid in hebben om daarmee aan de gang te gaan?

[3:53:25] Voorzitter, ik wil de Kamer goed bedienen, maar deze heb ik niet paraat nu hier zozeer.

[3:53:30] Want we hebben ons vooral voorbereid op het voorliggende wetsvoorstel.

[3:53:36] Ik kijk even hoe ik, heer Schoonis, kan ik daar later op een later moment op terugkomen om op deze vragen te beantwoorden?

[3:53:41] Of wilt u in dit debat, want dan moeten we het in de tweede termijn even achterhalen wat de stand van zaken hier precies is.

[3:53:47] Meneer Schoones.

[3:53:48] Nee, ik ben al gehoord.

[3:53:51] Meneer Bussel, voordat u verder gaat, de minister.

[3:53:54] Ik heb nog een vraagje over het vorige onderwerp.

[3:53:56] Ja, een brief volgend jaar is fijn.

[3:53:59] Dat het gesprekken lopen, dat de intentie er is, dat kan ik me ook goed voorstellen.

[3:54:02] Alleen, enige indicatie is dat eind volgend ja, dat vind ik best wel laat.

[3:54:06] Maar neem aan dat het eerder is.

[3:54:09] De minister.

[3:54:10] Nee, we kijken elkaar gelijk aan.

[3:54:11] Dat moet sowieso in het eerste kwartaal, maar dat vind ik al te laat als je in maart zit.

[3:54:15] Dus het moet echt begin volgend jaar zijn.

[3:54:16] Kijk, we zitten nu, voor iedereen die... Straks geschiedkundigen die dit debat teruglezen.

[3:54:21] We zitten nu in eind september, dus oktober.

[3:54:25] Dus we zitten al bijna in het volgende jaar.

[3:54:26] Dus dit moet zo snel mogelijk.

[3:54:28] Dus echt begin van volgend januari, februari, zo moet dat zijn.

[3:54:33] Ik wens alle historici die dit debat teruglezen heel veel plezier.

[3:54:37] Dan even kijken, deze had ik beantwoord voorzitter.

[3:54:42] De heer Bussel had ook een vraag of ik kan bevestigen dat gemeentelijke kredietbanken uitgezonderd blijven.

[3:54:50] En ja, dat kan ik bevestige.

[3:54:51] Dus de gemeentenlijke kreditbanken blijven onder de bestaande uitzondering vallen.

[3:54:59] Dan had de heer Seder nog over de TikTok-shop.

[3:55:02] Die kende ik niet.

[3:55:04] Ja, maar ik blijf maar benadrukken hoe een boomer je af en toe kan zijn.

[3:55:09] En of ik een einde wil maken aan de TikTok shops en daarvoor zich in Europees verband wil inzetten.

[3:55:14] Nou, een verbod acht ik niet proportioneel en niet uitvoerbaar.

[3:55:18] Het kabinet deelt wel de zorg dat TikTok-shops consumenten kan aanzetten tot impulsieve aankopen.

[3:55:25] En daarmee financiële problemen bij sommige consument kan vergroten.

[3:55:29] Echter, binnen de Europese Unie geldt de vrijheid van ondernemerschap.

[3:55:34] Moet ik het wel even formeel opwijzen.

[3:55:36] Dat betekent dat de overheid niet zomaar een bedrijfsvorm kan verbieden.

[3:55:42] Deze vrijheid is uiteraard niet opbegrensd, zeg ik ook richting de heer Seder.

[3:55:47] Het bedrijf moet zich houden aan de wet en regelgeving.

[3:55:50] Onder meer op het gebied van gegevensbescherming, de AVG... productveiligheid en consumentenbescheming.

[3:55:55] TikTok als, ja, ik begrijp dat het een zeer groot online platform is, gelden bovendien de meest strenge eisen in de Digital Service Act, DSA.

[3:56:04] En de Europese Commissie houdt hier ook toezicht op.

[3:56:06] Zo is bijvoorbeeld dit bedrijf TikTok verplicht om alle systeemrisico's die voortvloeien uit de dienst te analyseren en te beperken.

[3:56:13] En ook TikTok is ook in contact geweest met de Europede Commissies over de TikTok-shop.

[3:56:20] We zullen even achterhalen wat daar nu de laatste stand van zaken is, voorzitter.

[3:56:23] En ik...

[3:56:23] Ik begrijp het ook vanuit de maatschappijvisie van de heer Seder, de zorg hierover.

[3:56:29] Maar ja, we kunnen niet zomaar nogmaals individuele bedrijven gaan verbieden.

[3:56:33] De heer Zeder over de TikTok-shop.

[3:56:35] Het probleem hiermee is dat in theorie volg ik de minister volledig.

[3:56:40] Alleen het is een feit van algemene bekendheid dat TikTok zich niet aan de regels houdt.

[3:56:45] Niet aan privacy, nogal levensverificatie.

[3:56:48] En daarmee het eigenlijk gewoon doet wat het wil.

[3:56:52] En daarmee wat we hier bespreken eigenlijk volledig wegglipt op TikTok.

[3:56:59] Voor mij ook het meest gebruikte platform onder jongeren.

[3:57:02] Dus ik denk dat ik er wel een motie over indien om toch wat meer urgentie te krijgen vanuit de minister.

[3:57:07] De minister gaf wel aan.

[3:57:09] De stand van zaken te achterhalen, dat kan in ieder geval helpen om de feiten op orde te krijgen.

[3:57:13] Misschien helpt het ook om de minister ervan te doordringen dat dit echt een serieus probleem is.

[3:57:20] Mijn vraag is wanneer de minister dat dan naar de Kamer kan toesturen.

[3:57:22] Ik ga wel een motie erover indienen, maar u weet, kan dat elkaar helpen... om te kijken hoe we elkaar vinden, in iedere geval in de gezamenlijke opgave om jongeren te beschermen.

[3:57:32] Laat ik vooropstellen dat we deze zorg delen met elkaar.

[3:57:36] Als je zelf kinderen hebt en je ziet wat er online allemaal voor innovatie plaatsvindt... dat je af en toe denkt, gaat dat wel goed?

[3:57:43] Ik moet wel zeggen, dit is een onderwerp waar echt bij mijn collega de minister van EZK zit...

[3:57:48] Dus de motie zie ik graag tegemoet.

[3:57:52] Ik sta daar uiteraard positief tegenover, maar dan moet ik hem doorgeleiden naar mijn collega voor een appreciatie.

[3:57:57] Laten we het dan zo doen.

[3:57:58] En dan zou ik de collega ook vragen aan te geven wat nu de laatste stand van zaken is bij die appreciatie en dan kunt u hem altijd nog wegen of u hem indient of niet.

[3:58:06] Dus nogmaals, ik zie de moties graag

[3:58:08] Positieve grondhouding.

[3:58:10] Ik heb de dictum nog niet gezien, maar ik snap wat u probeert te bereiken, zeg ik via u, voorzitter.

[3:58:15] En dan zal ik ook mijn collega in het kabinet vragen om een breder te appreciëren dan alleen de oordelkamer of niet.

[3:58:22] Voorzitter, dan kom ik tot nog een aantal vragen.

[3:58:25] Specifiek op provisieverbod had mevrouw Van Eyck nog een vraag.

[3:58:28] Namelijk of ik overweeg de AFM de bevoegdheid te geven... een ontheffing van het provisievebod te verlenen voor creditcard-aanbieders.

[3:58:37] Nou, creditcardaanbiders hebben aangegeven dat de verplichting... om maandelijks provisies te betalen aan een aanbieder volgens hen... niet passend is bij de werkzaamheden van een bemiddelaar.

[3:58:49] Ik zie wel bezwaren tegen het toekennen van...

[3:58:52] ...de bevoegdheid aan de AFM om een ontheffing te verlenen... ...aan de creditcardsector van de provisieregels.

[3:58:58] Want bij een onheffing moet de AFN per partij dat gaan regelen.

[3:59:02] En ik vind het echter passender om dit dan bij besluit te regelen... ...voor de gehele creditcard sector in plaats van via een ontheffing door de AFR.

[3:59:13] Dus ik kan wel toezeggen dat ik dit verwerk in het implementatiebesluit... ...als dat dan tegemoet komt aan het punt van mevrouw Van Eyck.

[3:59:21] Ik zie geknikt, dus dan laat ik dat dan ook op deze manier doen, voorzitter.

[3:59:25] Dan had mevrouw Van Eyck ook een vraag over een invoeringstoets voor de productinterventiebevoegdheid van de AFM.

[3:59:38] En of ik dat met de Kamer kan delen.

[3:59:40] De productinterventiebevoegdheid, hij kwam al eerder aan de orde in dit debat, van de AFM is een zwaar instrument.

[3:59:45] Er moet worden voldaan aan strikte voorwaarden en mag alleen worden ingezet als bestaande instrumenten tekortschieten.

[3:59:52] Dat is ook op deze wijze verankerd in de wet.

[3:59:55] De AFM zal deze bevoegdeheid daarom niet vaak inzetten, is de verwachting.

[3:59:59] De

[4:00:00] De meerwaarde zit wel in het afschrik-effect en de mogelijkheid om op te treden bij toekomstige ontwikkeling, ook waar de heer Seder aandacht voor vroeg.

[4:00:07] Een invoeringstoets voor inwerkingtraining levert wel naar onze overtuiging op dit moment geen verdere informatie op.

[4:00:15] De bevoegdheid dient immers voor situaties die nog niet waren voorzien in de richtlijn tekst.

[4:00:21] Dat kan ik even in formele zin erover zeggen.

[4:00:25] Maar als hier aan de zijde van de Kamer zorgen over zijn, kan ik wel toezeggen de bevoegdheid na invoering ook mee te nemen in de evaluatie.

[4:00:33] Om even te zien, werkt het nou en is er meer nodig?

[4:00:36] Ook daar zie ik een bevestiging op, dus laten we dat dan ook zo doen.

[4:00:39] Voorzitter, dan als laatste de heer Seder.

[4:00:43] Die had de vraag of ik kan toezeggen dat er een samenwerkingsprotocol komt tussen de inspectie van justitie en veiligheid en AVM.

[4:00:51] Nou, kijk even, mijn collega is het helemaal mee eens.

[4:00:53] En dat kan ik toezegen, want de AVM en de inspecties van justitiën en veiligeheid hebben al een samenwerksprotocol opgesteld met afspraken over de onderlinge samenwerking en afstemming.

[4:01:03] Dus laat ik dat ook bij deze formele zin toezekken.

[4:01:06] Als allerlaatste voorzitter, mevrouw Van Eyck.

[4:01:10] Maar die hebben we denk ik al langs gehad.

[4:01:12] Die wil weten op welk moment de gevolgen van de wet voor de prijs en de beschikbaarheid van kredietconsumentenpositie en de consumentenbescherming evalueren.

[4:01:24] Maar dat hebben we uitgebreid aan de orde gehad, dus dat gaan we ook op die manier doen.

[4:01:29] Dan ben ik aan het einde gekomen van alle vragen die zijn aangesteld.

[4:01:32] Dank u wel.

[4:01:32] Dan kijk ik naar de leden.

[4:01:34] De minister heeft alle vragen beantwoord die gesteld zijn.

[4:01:37] Zijn er leden die nog een vraag missen?

[4:01:42] Op voorhand is dat niet het geval.

[4:01:45] Dan heeft u er zelf nog.

[4:01:47] Gaan we gaan.

[4:01:55] Dat doe ik dan in formele zin, want we hebben het al uitgerust in het debat.

[4:01:58] Dat was een amendement van de heer Vlag.

[4:02:02] En dat was nummer 10, maar even totale, even voor de handelingen.

[4:02:06] Dat ging om amendement 3692-4, nummer10 van deheer Vlach.

[4:02:12] Die moet ik formeel ontraden, voorzitter.

[4:02:14] Dat gaat over verhoging van de leeftijdsgrens van 18 naar 21 jaar.

[4:02:19] En daar verwijs ik naar de argumentatie zoals uitgewisseld in dit wetgevingsoverleg.

[4:02:25] Dank u wel.

[4:02:26] Dan hebben wij de eerste termijn van beide zijden gehad.

[4:02:29] Gaan wij door naar de tweede termijn.

[4:02:31] Meneer Seder.

[4:02:32] Ja, voorzitter, dank u wel en ik wil de minister en staatssecretaris bedanken voor hun beantwoording.

[4:02:37] We hebben veel vragen gesteld, maar dat komt omdat er ook veel vraagen waren.

[4:02:40] Maar de minister heeft ook, denk ik, veel antwoord gegeven.

[4:02:44] Een deel van onze vragen hangt af van de wet kredietstelsel, waarvan de minister goed gehoord heeft wat voor de ChristenUnie belangrijk is.

[4:02:53] Namelijk dat er ook een passend protocol komt dat past bij de huidige implementatierichtlijn.

[4:03:00] We hebben een aantal casen voorgelegd waarbij we aangegeven hebben dat het belangrijk is om duidelijkheid te geven.

[4:03:04] De minister heeft aangeven dat in gesprek met de AFM hij erop terugkomt en de AFN daar ook duidelijker over geeft.

[4:03:10] Wanneer je wel of geen...

[4:03:12] gebruik, of tenminste wanneer er wel of geen sprake is van een bepaald regime.

[4:03:17] Ik heb de minister ook gehoord, een aantal toezeggingen, tenminst de minister heeft een aantal toeziggingen gedaan waar ik denk dat het heel goed is om mee uitvoeren te kunnen.

[4:03:27] Ik hebben wel drie punten.

[4:03:31] Sorry, excuses.

[4:03:32] Voor het verder gaat, ik zie de heer Schoonis die iets wil vragen.

[4:03:36] Dank u voorzitter, ik wilde de heerserder niet

[4:03:38] Echt onderbreken, maar ik wil graag even een technische break hebben van een paar minuten.

[4:03:43] Dan gaan we even een handenwasbreken van vijf minuten invoeren.

[4:03:48] Dan mag u weer opnieuw beginnen.

[4:11:03] Goed, dames en heren.

[4:11:03] Op een korte schorsing.

[4:11:04] We gaan weer verder met de tweede termijn.

[4:11:06] De DSC mag opnieuw beginnen namens de ChristenUnie.

[4:11:09] Voorzitter, ik hou het kort.

[4:11:10] Ik heb een paar moties.

[4:11:12] De Kamer gooit op raadsvlaag in constateren dat artikel 474, eerste lid van de wet op het financieel toezicht, kredietbemiddelaars verbiedt een vergoeding voor bemiddeling bij de consument in rekening te brengen, bijvoorbeeld bij een aankoop via een buy-now-pay-later aanbieder.

[4:11:24] Overwegend dat een beperkte en vooraf kenbare vergoeden voor achteraf betalen consumenten kan stimuleren om bewuster af te wegen of gebruik van kredieten

[4:11:32] ...voor de betreffende aankoop noodzakelijk en passend is... ...en daarmee kan bijdragen aan het voorkomen van schuldgewenning en overkreditering.

[4:11:38] Verzoekt de regering om op grond van artikel 4, 74, derde lid... ...een wijziging van lagere regelgeving voor te breiden... ...die bedrijven een betaalmogelijkheid via achterafbetalen toestaat... ...om voor achteraf betalen een vergoeding te vragen, mits... ...de vergoering alleen de aantoonbaar en rechtsverzeker aan de betaaloptie toe te rekenen kosten dekt... ...geen winstopslag heeft en de consument kan kiezen om te betalen via een methode zonder vergoedering.

[4:11:59] En gaat over tot de orde van dag, Ceder van Eijk en Hogeveen...

[4:12:02] Dan, voorzitter, dit gaat over de leeftijdsgrens van bijna per liter.

[4:12:08] De Kamer gehoord op raadslaging constateert dat met dit wetsvoorstel het expliciet verboden wordt om krediet te verstrekken aan middenjarigen.

[4:12:14] Overwegend dat uit onderzoek blijkt dat middenjaren en jongeren gevoelig zijn voor het aangaan van kredieten via bijna-per-liter diensten met schuldgewenning en in sommige gevallen daadwerkelijk problematische schulden als gevolg.

[4:12:25] Overwegend dat het conform de richtlijn niet mogelijk is om in nationale wetgeving de levensgrens voor het verstakken van kredieten te verhogen.

[4:12:31] Maar het wel wenselijk zou zijn geweest, verzoekt de regering de AFM te verzoeken het gebruik van bijna politieke krediten door jongeren van 18 tot en met 21 jaar actief te monitoren.

[4:12:40] En hierover actief rapporteren en gaat over tot de orde van de dag.

[4:12:44] Ik kruis even iets door, voorzitter.

[4:12:47] Alsjeblieft.

[4:12:49] En tot slot, voorzitter, de befaamde TikTok-shopmotie.

[4:12:52] De Kamer gehoorde beraadslaging constaterende dat TikTok de mogelijkheid heeft geïntegreerd om via dit platform direct producten te bestellen die influencers via TikTok aanprijzen zonder tussenkomst van de webshop of platform overwegend dat de doelgroep van TikTok voornamelijk jongeren zijn die via influencers worden aangezet tot impuls aankopen en normalisering van het aangaan van schulden.

[4:13:14] Overwegend dat de Consumentenbond heeft gewaarschuwd voor de risico's van de TikTok-shop... ...verzoekt de regering de mogelijkheden te ontzoeken voor verbod op de TikTokshop... en wanneer dit niet direct mogelijk is te bijten voor een verbod.

[4:13:25] En dan kan men hierover te informeren echt over tot de orde van de dag.

[4:13:29] Kijk uit naar de beantwoording.

[4:13:30] Dank je wel.

[4:13:30] Dan kijk ik even naar de andere commissieleden.

[4:13:32] De heer Hogeveen heeft aangegeven dat hij onder een enorme tijdsdruk zit en zo direct eerder weg moet.

[4:13:38] Het verzoek is of hij na de heer Seder als tweede het woord mag voeren namens jaar 21.

[4:13:44] En ik zie iedereen die zegt, nou ja, het moet dan maar vooruit.

[4:13:46] Nee, maar ga u gewoon meneer Hogeveen.

[4:13:49] Voorzitter, dank u wel.

[4:13:50] Het is een nobel doel.

[4:13:51] Ik heb nou mijn eerste gesprek op de basisschool van mijn dochter.

[4:13:53] Dus dat wil ik wel voor tijd aanwezig zijn.

[4:13:56] Drietal moties.

[4:13:58] De Kamer gehoord de beraadslaging.

[4:13:59] Constateren dat de herzieningrichtlijn consumentenkrediet en lidstaatoptie kent... ...die de mogelijkheid biedt om kaarten met uitgestelde debitering uit te zonderen van het toepassingsgebied... ...en dat omringende landen zoals Duitsland, Frankrijk en België gebruik maken van deze uitzonderingsbepaling en Nederland niet...

[4:14:12] Overwegende dat dit kan leiden tot een ongelijk speelveld, een verslechtering van de concurrentiepositie en disproportionele lasten voor aanbieders van betaalmiddelen met geringe betalingsproblematiek, verzoekt de regering alsnog gebruik te maken van de uitzonderingsbepaling van artikel 2, vijfde lid van de richtlijn, voor kaarten met uitgestelde debitering die daaraan gestelde voorwaarden voldoen.

[4:14:31] En gaat over tot de orde van de dag.

[4:14:34] De Kamer gehoord de beraadslaging, constaterend dat in het implementatiebesluit een beperkte kredietwaardigheidsbeoordeling is geregeld voor kredieten tot 100 euro.

[4:14:40] Overwegende dat de gemiddelde orderwaarde in de praktijk te dicht op de grens ligt, waardoor consumenten voor kleine aankopen te snel met een onevenredige zware kreditwaardige beoordelling te maken krijgen, verzoekt de regering om het drempelbedrag in artikel 113, tweede lid van het besluit gedragstoezicht financiële ondernemingen, te verhogen van 100 euro naar 150 euro en gaat over tot de orde van de dag.

[4:15:01] De Kamer gehoord op raadslaging, constaterend dat de herziene richtlijn consumentenkrediet voorschrijft dat informatie voor de kredietwaardigheidsbeoordeling naar behoren en indien nodig middels onafhankelijk verifieerbare stukken moet worden geverifieerd.

[4:15:13] Constaterend, dat omringende landen in hun implementatie vasthouden aan een dergelijk risicogericht en proportionele toets terwijl Nederland in het implementatiebesluit verplicht in alle gevallen aangeleverde informatie te verifiëren.

[4:15:24] Overwegend dat dit leidt tot disproportionele regeldruk waarbij consumenten voor risicoarme aankopen verplicht loonstroken of bankafschriften moeten overleggen, verzoekt de regering de verificatieplicht in artikel 113 eerste lid van het besluit gedragstoezicht financiële ondernemingen risicogericht in te richten in lijn met de richtlijn en de ons omringende landen en gaat over tot de orde van de dag.

[4:15:43] Midden ondertekend door mevrouw Van Eyck.

[4:15:45] Dan wil ik via de voorzitter de minister nog danken voor dit wetgevingsoverleg.

[4:15:50] Goed gepland, zo vlak voor de algemene financiële beschouwingen.

[4:15:53] Ik wens de minister daar veel sterkte mee.

[4:15:58] Dank u wel.

[4:16:04] Dank voorzitter en dank aan de minister voor de uitgebreide beantwoording... en zijn ruimhartige opstelling om de Kamer tegemoet te komen... op heel veel vragen en ook vervolgtrajecten.

[4:16:15] We spreken elkaar nog verder als het gaat over de wet Stelselis in de kredietregistratie.

[4:16:19] Er zullen heel veel van die vragen weer opnieuw aan de orde komen.

[4:16:21] Dus ik ben heel benieuwd hoe dat eruit gaat zien.

[4:16:24] Dank voor de toezegging op het punt van de doorlopende provisie van de creditcards... en de beheerfase daarvan.

[4:16:30] Dus die motie kan ik achterwege laten...

[4:16:33] Hetzelfde geldt voor de productinterventiebevoegdheid van de ACM, om in ieder geval daar goed naar te kijken.

[4:16:39] De minister zei ook al, het is een streng instrument en laten we met elkaar goed bekijken hoe we dat gaan inzetten.

[4:16:47] Hoe vaak het voorkomt en hoe vaak het nodig is.

[4:16:49] De markt gaat altijd sneller dan de wetgever, dus ik denk dat het goed is om er bovenop te blijven zitten.

[4:16:53] Ik heb nog één vraag en die houdt me toch wel bezig als het gaat om het onderscheid tussen een doorlopend krediet aan de ene kant, waar monitoring zal volstaan, en een aflopende kredieten aan de andere kant waar je continu aan het toetsen bent.

[4:17:10] En ik vraag me af of dat dan wel zo proportioneel is.

[4:17:13] Misschien dat de minister daar nog kort iets over kan zeggen.

[4:17:17] Dan heb ik één motie nog, voorzitter.

[4:17:19] De Kamer hoort de beraadslaging constaterende dat bij onder meer telecomdiensten, parkeer- en zorgfructuur- en mobiliteitsdienst onduidelijkheid kan ontstaan over de vraag wanneer sprake is van krediet waarop het kredietsgezin van toepassing is.

[4:17:29] Overwegend dat rechtszekerheid vereist dat voor aanbieders en consumenten vooraf zo duidelijk mogelijk kenbaar is welke verplichtingen van toewassing zijn, verzoekt de regering om voor de inwerking training van de nieuwe regels de Autoriteit Financiële Markten te verzoeken richtlijnen te publiceren over de rijkwijde van het kreditgezin voor gangbare betaal- en facturatievormen met daarbij bij voorkeur

[4:17:46] Een zo concreet en limitatief mogelijk afbakening aan de Kamer hierover te informeren gaat over tot orde van de dag.

[4:17:52] Mede namens de heer Schoonis en de heere Ceder.

[4:17:54] Dank u wel.

[4:17:56] Dank je wel, mevrouw Van Dijk en dan was het CDA.

[4:18:00] En dank voor de beantwoording.

[4:18:02] En inderdaad, de zoektocht naar balansen was heel duidelijk te merken in de Kamer.

[4:18:06] Er zijn dan ook veel toezeggen gedaan die aan toekomen in een inmiddels lange brief.

[4:18:11] Ik denk dat het belangrijk is dat ook degene voor wie dit relevant zou kunnen zijn actief geïnformeerd hierover worden.

[4:18:17] Al weet ik dat zij waarschijnlijk ook rijkhalsend naar die brief zullen uitkijken, omdat er voor hun ook gewoon belangrijke dingen terug zullen komen.

[4:18:24] Met betrekking tot digitaal betalen zijn we inderdaad al fors vooruitgelopen op andere landen.

[4:18:31] Ik gaf de minister aan, herkennen we ook.

[4:18:34] Het is logisch ook dat sommige zorgen bij ons dan misschien nadrukkelijker spelen dan bij andere landden.

[4:18:38] Dat geeft ook wel meteen een stukje verantwoordelijkheid als het aan mij ligt om te zorgen dat we dit ook tijdig adresseren.

[4:18:45] En de minister onderschreef dat volgens mij ook wel.

[4:18:47] Lange motie dus hierover.

[4:18:49] De Kamer gehoord ter beraadslaging constaterende dat Buy Now Pay Later onder de herziene Europese richtlijn consumentenkrediet verder wordt gereguleerd.

[4:18:57] Constaterende het dat maximum harmonisatie karakter van CDC 2 Nederland beperkt in de mogelijkheid om nationaal aanvullende maatregelen te nemen.

[4:19:04] Overweging dat nieuwe digitale betaalvormen ertoe kunnen leiden, dat consumentenkrediet steeds meer als gewone betaalmethode wordt aangeboden.

[4:19:11] Overwege dat het daarom van belang is de ontwikkelingen van buy now pay later en de effecten van de nieuwe regelgeving nou letten te blijven volgen, verzoekt de regering de ontstelling van buy-now-pay-later gebruik, betalingsproblemen en problematische schulden blijven monitoren met bijzondere aandacht voor jongeren en jongvolwassenen en de stapeling van keine kredieten.

[4:19:29] En indien deze ontwikkeling daartoe aanleiding geeft zich in een Europees verband in te zetten voor verdere aanscherping van het consumentenkredietkader, waarbij in ieder geval wordt betrokken het kunnen verbieden van buy-now-pay-later in fysieke winkels, het kunnen beperken van buy now pay later in digitale wallets, het invoeren van een Europese minimumleeftijd voor buy now, pay later.

[4:19:46] met ruimte voor lidstaten om hun hogere leeftijdsgrenzen te hanteren.

[4:19:49] Verder gaan de beperkingen of een algeheel verbod op reclame voor buy-now-pay-later... en andere verdergaande beperkingen van buy-not-pay later... indien de ontwikkeling van problematische schulden daartoe aanleiding geeft.

[4:19:59] En verzoekt de regering daarbij actief medestanders onder andere lidstats te zoeken... en de Kamer over de ontwicklingen van de Nederlandse inzet te informeren.

[4:20:06] En gaat over tot de orde van de dag, mede door de heer Schoonis en de heers Zeder.

[4:20:10] Dan nog een motie over de registratiekredieten.

[4:20:14] De Kamer gehoord te beraadslagen en constateren dat kreditaanbidders onder de implementatie van CDC 2 bij ieder krediet ongeacht de hoogte daarvan het kreditregister moeten raadplegen.

[4:20:23] Constateren wat het kabinet voornemens is in het toekomstige wet stelselkredietregistratie de huidige registratiegent van 250 te handhaven.

[4:20:30] Overweging dat hierdoor kleinere kredieten wel aanleiding geven tot raad plegen van het kreditregister.

[4:20:35] ...maar zelf niet altijd zichtbaar zijn voor andere kredietaanbieders... ...overwege dat juist bij Buy Now Pay Later het risico bestaat... ...dat consumenten bij verschillende aanbieden... ...meerdere kleinere kredieverplichtingen aangaan... ...en de AVM-waarschuwing voor schuldstapeling... ...verzoekt de regering bij de wet stelselkredietregistratie... ...de registratiegens van 250 opnieuw te bezien... ...daarbij expliciet te onderzoeken hoe de stapeling van kleine kredieten... ...tijdig zichtbaard kan worden voor kreditaanbiedens.

[4:20:59] Verzoekt regering de Kamer hierover bij de indiening van het wetsvoorstel... ...te informeren en gaat over tot de orde van de dag...

[4:21:04] Mede ingediend door collega Schoonis en Seder.

[4:21:07] Verder ben ik ten slotte bij te horen dat de gemeentelijke kredietbanken hun goede werk gewoon kunnen blijven doen.

[4:21:12] Scheelt me ook weer een motie.

[4:21:14] En ik denk ook fijn dat dergelijke initiatieven in de praktijk er zijn.

[4:21:22] Dank u wel voorzitter en ook dank aan de minister voor de beantwoording van alle vragen.

[4:21:27] En ook volgens mij inderdaad zijn we gezamenlijk op zoek naar die balans.

[4:21:31] Hoe kun je consumenten beschermen en aan de andere kant gewoon het normale handelsverkeer normaal doorgang laten vinden.

[4:21:36] Want dat willen we volgens wij allebei.

[4:21:38] En tegelijkertijd in die zoektocht zijn er ook nog wel wat losse eindjes die we eigenlijk moeten invullen met elkaar.

[4:21:44] En daarvoor gaf volgens mijn de minister ook enkele ruimte om dat gezamenlijke te doen.

[4:21:48] En in dat ligt nog een enkele moties.

[4:21:51] De Kamer gehoord de beraadslaging constateren dat jonge gebruikers van koop nu betaal later het eerder als betaalmiddel zien dan als schuld.

[4:21:57] Verzoekt de regering meer bewustzijn te creëren door een waarschuwingszin te verplichten bij het afrekenen met koop.

[4:22:01] Nu betaal.

[4:22:02] Later gaat over tot de orde van de dag.

[4:22:05] De Kamer gehoord de beraadslaging, constaterend dat het Nibud laat zien... dat jongvolwassenen frequenter gebruiken zijn van koop nu betaal later... en het vaak als gewoon betaalmiddel zien... en meer dan gemiddeld in financiële kwetsbare situaties zitten.

[4:22:18] Overwegend dat jong volwassen daarom kwetsbaarder zijn voor koop... en dit meegenomen moet worden in de kredietwaardigheidsbeoordeling... verzoekt de regering de ruimte die een proportionele krediwaardige beoordelling biedt... te gebruiken om leeftijd als risicofactor mee te nemen... zodat jongvolswassenen beter worden beschermd tegen het aangaan van schulden... en gaat over tot de orde van de dag.

[4:22:36] En dan de Kamer gehoord te beraadslagen en constaterende dat in de nieuwe richtlijn een aantal uitzonderingen zitten.

[4:22:41] Zoals het toestaan van krediet binnen de termijn van 14 dagen voor grote online winkels.

[4:22:45] En binnen een termijn von 50 dagen voor fysieke winkel.

[4:22:48] Overwegende dat deze uitzonderingen misbruikt kunnen worden.

[4:22:50] Doordat aanbieders constructies kiezen die binnen de uitzonden vallen maar in de praktijk werken als achteraf betalen.

[4:22:55] Verzoekt de regering om in overleg met de AFM de toepassing van deze uitsondering nationaal te evalueren.

[4:23:00] Daarbij specifiek te bezien of sprake is van oneigenlijk gebruik of risico's voor consumenten.

[4:23:05] En indien de uitkomsten daartoe aanleiding geven, passende maatregelen treffen.

[4:23:09] En gaat over tot de orde van de dag.

[4:23:11] En dan de laatste.

[4:23:12] De Kamer gehoord op een raadslaging constateren dat krediet onder de 250 euro... Ja, voorzitter, deze laatste heeft eigenlijk mijn collega Inge van Dijk ook al best wel.

[4:23:21] Dus als ik nou het voorstel mag doen zo meteen aan mevrouw Van Dijk...

[4:23:25] ...om één toevoeging bij haar motie, dan wil ik daar misschien wel onder.

[4:23:28] Want dat gaat over dat die kredieten eigenlijk onder de 250 euro niet BKR geregistreerd worden... ...waarvan ik denk dat zou wel logisch zijn in het licht van het voorkomen van een stapeling van die kредieten.

[4:23:40] Dus dat lijkt mij logisch.

[4:23:41] Dat was ook het verzoekpunt volgens mij van mevrouw Inge van Dijk in de motie die zij voorlas.

[4:23:45] En tegelijkertijd zou ik er dan wel één punt aan willen toevoegen...

[4:23:49] En dat is namelijk dat we dan ook in het wetsvoorstel dat nog naar de Kamer gaat regelen, dat die negatieve registraties, wanneer een tijdelijke betalingsachterstand volledig is ingelopen, die termijnen daarvoor verkort worden.

[4:24:00] Want dan zoeken we volgens mij de juiste balans.

[4:24:03] Ik zie de minister heel moeilijk kijken.

[4:24:05] Ik snap dat dat een beetje ingewikkeld is om te onderhandelen over moties via de microfoon.

[4:24:09] Maar als we hem zo kunnen aanpassen, dan dien ik deze niet in.

[4:24:13] En dan ga ik graag onder die van mevrouw Van Inge van Dijk.

[4:24:17] Ik kijk stiekem naar...

[4:24:19] Oké, volgens mij gaat dat goed komen.

[4:24:21] Voorzitter, dan hoef ik niet die motie te doen en ik had nog een motie maar daar heeft ook de minister al toe gezegd namelijk dat hij zich ook in Europees verband wel wil inzitten voor zo'n reclameverbod op koop nu betaal later wanneer dat nodig is om consumenten te beschermen dus ook daarvoor is geen motie nodig en ik ben ook blij met de toezegging van de minister dat gemeentelijke kredietbanken gewoon hun goede werk kunnen doen en kijk ook uit naar het punt over de schone leiregeling en de brief die nog komt.

[4:24:47] Tot zover.

[4:24:48] Dank u wel.

[4:24:49] En als laatste de heer Schoonis namens D66.

[4:24:54] Dank je voorzitter.

[4:24:55] Ja, ook voor mij natuurlijk dank aan de minister... en ook aan de staatssecretaris die al weg is natuurlijk voor de beantwoording.

[4:25:02] Het was een beetje een rare vreemde eend in de bijt over de verduurzaming... maar toch de motie daarover.

[4:25:08] De Kamer gehoord de beraadslaging.

[4:25:10] Constateren dat door de gestegen energieprijzen... door de geopolitieke situatie in het Midden-Oosten... de energierekening van huishoudens snel is gestegen...

[4:25:18] Overwegende dat het isoleren en aardgasvrij maken van woningen de energiezuinigheid verbetert en daarmee resulteert in een lagere energierekening voor huishoudens.

[4:25:26] Overwegend dat huishouden in goed geïsoleerde aardgastvrije woningen een stuk minder kwetsbaar zijn voor plotseling energieprijsstijgingen door geopolitieke ontwikkelingen.

[4:25:35] Constateren dat gebouwgebonden financiering een product is waarmee huiseigenaren de financiering van verduurzaming rond kunnen krijgen, maar door de complexiteit het product nog onvoldoende van de grond komt.

[4:25:44] Overwegend dat daarmee een route die kan helpen bij de verduurzaming van woningen dreigt te worden afgesloten, verzoekt de regering om voor het einde van het jaar te onderzoeken hoe gebouwgebonden financiering voor verduuzaming vanwoningen makkelijker gemaakt kan worden voor huiseigenaren.

[4:25:57] Verzoekt er regering daarbij in te gaan welke stappen nodig zijn ten aanzien van de interpretatie van de WFD, verduidelijking van nationale kredietwetregelgeving of andere juridische belemmeringen.

[4:26:09] Het gaat over tot de orde van de dag.

[4:26:11] Mede namens Vlag en Seder.

[4:26:17] Dank u wel.

[4:26:19] Ik kijk heel even naar onze telling.

[4:26:21] Volgens mij heb ik 14 moties horen aankondigen.

[4:26:25] Ik heb er 12, maar we horen het zelf.

[4:26:28] En de rivier heeft er 12 dus.

[4:26:31] Misschien dat we ergens nog iets gaan vinden.

[4:26:33] Ik kijkt naar de minister.

[4:26:35] Heeft u een paar minuutjes nodig of gaat u direct door?

[4:26:38] Als u mij vijf minuten geeft, maken we even de administratie op orde.

[4:34:44] Dames en heren, we gaan verder nu met de beantwoording van het kabinet en de appreciatie van de moties.

[4:34:49] En als het goed is zijn er dertien moties ingediend en is er één vraag gesteld.

[4:34:53] Het woord is aan de minister.

[4:34:55] Ik had nog twee openstaande vragen, voorzitter.

[4:34:57] Even kijken.

[4:34:59] Ik had een vraag van mevrouw Van Eyck nog, die ook in de tweede termijn was gesteld.

[4:35:04] Namelijk of het verschil in kredietwaardigheidstoets tussen een aflopend en een doorlopende kredieten wel proportioneel is.

[4:35:11] Op grond van het wetsvoorstel moet een kredietswaardige beoordeling altijd proportionele zijn.

[4:35:17] En hierbij wordt rekening gehouden met de kenmerken van het kredie, bijvoorbeeld of het aflopen of doorlopen is.

[4:35:24] Had de heer Schoonis nog een vraag of kredietaanbieders een grotere rol krijgen bij de vroegsignalering?

[4:35:33] Op grond van de richtlijn krijgen aanbiedERS daarin al een rol.

[4:35:36] Dus die krijgen ze al.

[4:35:37] Ze worden verplicht bij betaalachterstanden de klant te wijzen op gemeenschappelijke schuldhulpverlening.

[4:35:45] En betaalachtenstanden moeten zij dus in de gaten houden.

[4:35:48] En de ANVM houdt hier ook toezicht op.

[4:35:51] Dan wilde ik naar de applicatie...

[4:35:52] Toch een vraag van de heer Schoeners.

[4:35:57] Dat hadden wij begrepen, alleen je kan op pagina 67 op de website dat neerzetten, maar dat het een meer prominente plek zou krijgen.

[4:36:06] Dat was ook mijn vraag, dus dat het echt een prominente plaats zou krijgen om dat te doen.

[4:36:11] De minister.

[4:36:13] Ik snap op zich de vraag, het is wel de AFM die daar toezicht op houdt in hoeverre dat daar ook goed over wordt gecommuniceerd en dergelijke.

[4:36:20] Het vraagt dus heers schoon is niet, maar ik wil ook voorkomen dat ik zeg op welke pagina iets moet staan.

[4:36:24] Het is uiteindelijk ook aan de AFN om daarop toe te zien of het duidelijk is.

[4:36:27] Dan wilde ik naar de moties gaan, voorzitter.

[4:36:30] Er zijn nog op het laatste moment een paar samengevoegd, dus we gaan het even heel zorgvuldig doen of het allemaal goed gaat en het ook goed lezen met elkaar.

[4:36:37] Ik kan er veel orde op kamer geven.

[4:36:39] De allereerste, motie 1 van de heer Seder van Eyck en Hogeveen, die kan ik orde ook kamergeven.

[4:36:46] Dan motie 2 van de heer Seder.

[4:36:49] Kan ik ook orde op kamer geven?

[4:36:51] Ik zeg er wel bij.

[4:36:53] Dictum is het een verzoek.

[4:36:54] Een verzoekteregering de AFM te verzoeken.

[4:36:57] Ik zie het als een vervoek.

[4:36:58] Open neerleggend.

[4:36:59] AFM onafhankelijk.

[4:37:00] Het is geen aanwijzing.

[4:37:01] Als we dat zo samen...

[4:37:02] Ook lezen, dan kan ik een oordeelkamer geven.

[4:37:05] Dan motie 3 van de heer Seder over de TikTok-shop.

[4:37:10] Ik zou hem willen vragen deze, ik snap dat hij hem heeft ingediend, maar aan te houden.

[4:37:13] Dan kan ik hem doorgeleiden naar mijn collega EZK om hem te appreciëren.

[4:37:17] En ik zal ook vragen dat voor de volgende stemming te doen.

[4:37:21] Dat is morgen, dan zal ik het vanmiddag nog proberen.

[4:37:24] Maar staat dit op de stemmingslijst volgende week, voorzitter?

[4:37:26] Ja.

[4:37:27] Volgende week, dan zorg ik dat hij voor de volgende week voor de stemming dan ook de appreciatie heeft.

[4:37:33] En als u hem dan kan aanhouden, dan kan het zijn volledige appreciatie.

[4:37:36] De heer Seder.

[4:37:37] Ja, dat is goed.

[4:37:37] Maar als ik een briefje voor dinsdag krijg, dan hoeft die niet in principe aangehouden te worden, toch?

[4:37:42] Nee, dan hoeven die toch niet aangehoud te worden.

[4:37:44] Tenminste...

[4:37:45] Wat is dan de appreciatie?

[4:37:48] Dan zou ik hem moeten ontraden, voorzitter.

[4:37:49] En daarom zei ik, als je hem aanhoudt, heeft u een open...

[4:37:52] Ik snap het.

[4:37:53] Ik ham dan aan tot de stemming van volgende week dinsdag.

[4:37:56] Ja, dan geluiden wij dit door naar onze collega in het kabinet.

[4:37:59] Dan motie 4 van de heer Hoogveen.

[4:38:03] Die zou ik moeten ontgraden, forzitter, en dan verwijs ik mee naar wat we daarover in het debat hebben uitgerisseld met elkaar.

[4:38:09] Dan motie 5 van de heer Hogeveen.

[4:38:12] Die leg ik echt heel open neer.

[4:38:14] Ik stel natuurlijk die 100 euro grens voor.

[4:38:19] Het is aan de Kamer, dus ik ga hem even heel traditioneel zuiver interpreteren.

[4:38:23] Het IS aan het oordeel van de Kamers.

[4:38:25] Wij hebben in het debat aangegeven, ik zoek hier naar een balans.

[4:38:28] Als uw Kamer dit een betere vindt, dan kunnen we dat uiteraard verwerken.

[4:38:32] Ik wijs er wel op, bij hem zelf vonden wij het verstandiger om hem op 100 euro te zetten.

[4:38:36] Maar om op basis daarvan hem te ontraden vind ik ook te ver gaan.

[4:38:39] Want we hebben hier een heel open debat met elkaar om de balans goed te vinden.

[4:38:43] Dus met die duiding erbij leg ik hem heel open neer en zou ik hem oordeelkamer geven.

[4:38:49] Hoewel mijn oorspronkelijk voorstel was 100 euro, zeg ik erbij.

[4:38:53] Dan motie 6 zou ik van de heer Hoogveen en mevrouw Van Eyck ook oordeelskamer willen geven.

[4:39:02] Dan motie 7, voorzitter.

[4:39:06] Daar is in het dictum van mevrouw Van Eyck, heer Schoonis en de heer Seder.

[4:39:11] Het dictum verzoekt de regering om voor inwerking treding van de nieuwe regels de autoriteit financiële markten te verzoeken richtlijnen te publiceren.

[4:39:20] Als ik het zo mag lezen, dat ik vraag om guidance van de AFM.

[4:39:25] En dan als ik hem zo mag gelezen, kan ik een oordeel aan de Kamer geven.

[4:39:29] Dan motie 8, voorzitter.

[4:39:34] Mevrouw van Dijk, de heer Schoonens en de heers Ceder.

[4:39:38] Uitgebreide motie kan ik ordeel kamer geven.

[4:39:42] En motie 9, die is op het laatste moment samengevoegd.

[4:39:45] En dan wil ik even zeker weten dat we elkaar goed begrijpen.

[4:39:48] Want in het dictum verzoekt iets te doen, maar ook iets te onderzoeken.

[4:39:51] En namelijk te onder zoeken hoe de stapeling van kleine kredieten tijdig zichtbaar kan worden voor kredietverleners.

[4:39:57] En daar is aan toegevoegt ook om de registratietermijn te verkorten voor negatieve registraties.

[4:40:06] En zou ik dat in hetzelfde onderzoek mogen meenemen?

[4:40:08] Want dan kunnen we het betrekken bij de wetsbehandeling...

[4:40:11] En dan is die minder dwingend en dan nemen wij het mee en dan kunnen we de balans zoeken.

[4:40:17] Dan lees ik hem als ook dit mede in het onderzoek dan mee te nemen of dat verkort kan worden.

[4:40:22] En dan kan ik het oordeelkamer geven, voorzitter.

[4:40:24] En dat was de motie van mevrouw Van Dijk.

[4:40:26] De heer Schoonis, de heer Seder en de hee Bushof.

[4:40:30] Dan motie 10 van de heere Bushof kan ik ook ordeelkamer geven.

[4:40:34] En datzelfde geldt voor motie 11 van de heren Bushof, kan ik dan ook ordelkamergeven.

[4:40:39] Dan de motie 12 van de Heer Bushof... Nou, dat is een strike hier.

[4:40:43] Ik krijg ook een ordelelkamer, voorzitter.

[4:40:45] En dan motie 13 van deheer Schoones, deheeren Vlag en deheere Seder.

[4:40:52] Ja, die wou ik als ontijdig.

[4:40:54] En dat heeft met het volgende te maken.

[4:40:57] KPMG heeft in opdracht van de minister van Vroo onderzoek gedaan naar gebouwgebonden financiering.

[4:41:04] Dit rapport heeft de Kamer ontvangen voor de zomer en binnen een paar weken, we hebben het nog net even gecheckt,

[4:41:09] ontvangt u ook een kabinetsreactie op het rapport KPMG.

[4:41:13] Dus ik kan twee dingen doen.

[4:41:14] Ik kan hem ontwijden geven.

[4:41:15] Je kunt hem ook aanhouden.

[4:41:17] Dan leid ik hem door naar mijn collega in het kabinet.

[4:41:19] Dan kan hij hem meenemen bij de kabinettsapprisatie.

[4:41:23] Maar om nu een oordeel aan te geven, vond ik in het licht van wat ik net zei onhandig.

[4:41:30] Dan houd ik hem even.

[4:41:32] Dan is motie 13 aangehouden?

[4:41:35] En dan zal ik mijn collega in het kabinet wijzen op deze motie en dan vraag ik dat te betrekken bij de kabinetsreactie.

[4:41:40] Voorzitter, dat waren de dertien moties, als onze administratie goed klopt.

[4:41:43] En dan wou ik u bedanken voor uw voorzitterschap en de Kamer voor de constructieve debat dat we hier hebben gevoerd.

[4:41:50] Dank u wel.

[4:41:51] Ik kijk nog één keer naar de leden en ik zie nog een hand bij de heer Schoonis.

[4:41:55] Ik weet niet hoe het precies werkt, maar de toezeggingen kunnen we die nog eventjes... Oké, oosten.

[4:42:03] Inderdaad, nu zijn we aan het einde van de administratie.

[4:42:05] Dan komt er een hele rits met toezeggingen, zeg ik erbij.

[4:42:10] De eerste toezigging is gedaan aan de heer Seder.

[4:42:13] De staatssecretaris voor Justitie en Veiligheid informeert de Kamer voorafgaand aan de inwerking treding van de wet over het gesprek met de betrokken toezichthouders, de zaakjes AFM, inspectie, JNV, ACM, BFT, over het bestaande samenwerkingsprotocol.

[4:42:27] Er staat alleen geen termijn bij.

[4:42:30] Voor de inwerkentreding.

[4:42:32] Oké, voor de inwerking treding, ja, oké, helder.

[4:42:35] Die klopt, ja.

[4:42:36] Dan gaan we naar een toezegging aan de heer Seder en de heere Bushof.

[4:42:40] De minister gaat in gesprek met de AFM over... 1.

[4:42:44] Eventuele coulance in de handhaving en mogelijke concretisering daarvan.

[4:42:47] 2.

[4:42:48] De beste manier om deze wet te evalueren.

[4:42:50] Drie, hoe om te gaan met de doelgroep jongvolwassenen en de specifieke risico's voor die groep.

[4:42:55] Vier, manieren van verificatie waarbij privacy en dataminimalisatie het uitgangspunt zijn.

[4:43:00] Zoals zero knowledge proof verificaties en komt het over deze zaken terug aan de Kamer.

[4:43:06] Klopt ook?

[4:43:07] Ja.

[4:43:08] Dan is er een toezegging aan de gehele commissie.

[4:43:10] Op 20 november 2026 publiceert de AFM haar interpretatie van normaal handelsverkeer.

[4:43:16] De minister deelt deze interpretatie, vergezeld van een kabinetsappreciatie, aan de Kamer.

[4:43:22] Ja, klopt ook.

[4:43:24] Toezicht aan de heer Bushof.

[4:43:26] De ministers koppelt begin volgend jaar de uitkomsten terug van de gesprekken die worden gevoerd over de schone rijregeling, waarbij de ministers volgens mij ook opmerken dat het eerste kwartaal liever snel dan later, volgens wij.

[4:43:39] Ja.

[4:43:39] Klopt ook

[4:43:40] Toezeg aan de heer Seder, de minister van EZK zal bij de appreciatie van de motie Seder over de TikTok-shop een update van de stand van zaken geven over de gesprekken die met de Europese Commissie worden gevoerd over de Tik Tok-shop.

[4:43:58] Die klopt ook?

[4:43:58] Ja, plus appreciatie.

[4:44:00] Plus appreciatie, ja.

[4:44:02] Die heb ik inderdaad in het begin genomen, excuses.

[4:44:05] Dat zijn alle toezeggingen die ik heb.

[4:44:07] Meneer Seler.

[4:44:08] Ik heb nog eentje dat bij de evaluatie ook specifiek gekeken wordt of het CCBR, het curatele systeem, niet wat verplichtere karakter zou moeten krijgen.

[4:44:19] Daar waar het nu vooral als handreiking is bedoeld.

[4:44:22] Ik kijk naar de minister en daar wordt ook geknikt, dus die klopt ook.

[4:44:24] Ja, daar hadden we inderdaad toegezegd.

[4:44:27] Kijk nog één keer naar mijn linkerzijde of alle toezeggingen zijn genoemd.

[4:44:31] De heer Schoon is.

[4:44:33] Ik had er nog een paar opgeschreven.

[4:44:36] Het is schaduwadministratie.

[4:44:42] Het was over het register om zichzelf te blokkeren.

[4:44:46] Volgens mij had ik daar ook een toezegging op dat de minister daar actief mee aan de slag ging.

[4:44:58] Ik werd even afgeleid, zeg ik tegen de heer Schoonis.

[4:45:01] Het registeren om jezelf te blokkeren, dat daar de minister mee aan de slag ging.

[4:45:08] Ik zeg het even heel kort.

[4:45:10] De minister, klopt ook.

[4:45:14] Dan had ik nog dat we een standaard misschien gingen neerzetten voor een standaat van methode om die 18 jaar te controleren.

[4:45:28] dat de minister daar een voortrekkersrol zou nemen in Europa, zodat we eindelijk weer eens koptrekkers worden in Europa.

[4:45:42] Ja, voorzitter, ik neem dit ook mee in de Europese overleggen en als wij het over dit onderwerp hebben zal ik het ook naar voren brengen en waar nodig zal ik natuurlijk gelijk optrekken.

[4:45:50] Ik zeg wel eerlijk bij, ik ga er geen aparte kopgroep voor oprichten, maar dat is volgens mij ook niet waar de heer Schooners naar vraagt.

[4:45:59] Meneer Schoonis.

[4:46:02] Jamais deux sans trois, dus nooit twee zonder drie, zeggen ze in Frankrijk.

[4:46:05] Dus volgens mij had ik ook een toezegging op dat we voor meerderjarigen ook gingen kijken qua reclames of net zoals met online gokken, dat niet in apps en influencers het zou kunnen gelden.

[4:46:23] De minister.

[4:46:41] Er wordt mij ingefluisterd dat als het gaat om gokken, dat is niet Europees gereguleerd.

[4:46:48] Daar zit het verschil in en daarom kunnen we in het voorliggende wel verder gaan.

[4:46:55] Dank u wel.

[4:46:56] Overigens de reden tussen toezeggingen en...

[4:46:59] Wel of niet gedaan door de bewindspersoon.

[4:47:02] Kijk, een toezegging is natuurlijk een nieuwe voorneming van de bewinstpersoon om activiteiten te zullen ontplooien.

[4:47:06] Maar punt 2, waarvan de Tweede Kamer op een bepaald moment een concreet resultaat zal worden gepresenteerd.

[4:47:11] En dat geldt natuurlijk niet voor alle toezekkingen.

[4:47:13] Op het moment dat er wordt gevraagd om een inspanning, is dat niet zozeer iets wat concreet bij de Kamer terugkomt.

[4:47:18] De bewindespersoon doet die inspanningen.

[4:47:20] En daar kunt u later eventueel over bevragen, want het is niet zo dat daar een schriftelijke bevestiging op komt.

[4:47:25] Vandaar dat de toezengingen soms wat apart lopen met

[4:47:28] Hetgeen wat u als Kamer denkt als een toezegging te krijgen en hetgeen hoe wij dat noteren.

[4:47:32] Vandaar de uitleg.

[4:47:35] Ik denk dat we hier maar alles hebben afgehandeld.

[4:47:37] Dank de mensen in de zaal, mensen thuis, de minister, de ambtenaren en natuurlijk de leden voor de deskundige indringing.

[4:47:44] En dan sluiten we deze vergadering.