Initiatiefnota van de leden Straatman, Mutluer en Mathlouti over de aanpak van PTSS bij geüniformeerde beroepen (36662)

[0:00:00] Aan de orde is het nota-overleg over de initiatiefnoten van de leden Straatman, Mutler en Malouti over de aanpak van PTSS bij geuniformeerde beroepen.

[0:00:09] Ik heet de initiatievenemers, de minister, de lede en de ambtelijke ontsteuning en degene die het debat volgen van harte welkom.

[0:00:18] De spreektijd is vier minuten per fractie.

[0:00:21] Ik sta vier interrupties per fracties toe.

[0:00:24] In de eerste termijn.

[0:00:25] En dan willen we graag starten en dan geef ik het woord aan mevrouw Van der Plas.

[0:00:30] Ga u gang.

[0:00:31] Ja, dank u wel.

[0:00:32] Vandaag ben ik in het blauw en dat is niet voor niks, omdat we hierover een heel belangrijk onderwerp hebben.

[0:00:38] En blauw staat niet alleen voor de politie, maar staat voor mij voor alle hulpverleners in Nederland die dagelijks met mooi werk, maar soms ook met afschuwelijke zaken te maken krijgen.

[0:00:48] Vandaar.

[0:00:50] In het blauw.

[0:00:51] Voorzitter, ik wil allereerst heel veel dank zeggen aan de initiatiefnemers voor deze nota.

[0:00:57] Want het vraagt heel veel tijd en doorzettingsvermogen om de problemen van mensen over wie deze nota gaat op de politieke agenda te houden.

[0:01:05] En het is heel moeilijk uit te leggen dat juist voor de mensen die dag en nacht voor ons klaarstaan goede zorg nog steeds niet vanzelfsprekend is.

[0:01:13] Maar vooral wil ik ook de mensen bedanken om wie het vandaag gaat.

[0:01:16] Politieagenten, militairen, brandweermensen, ambulancepersoneel, BOA's... en nog veel meer mensen die dagelijks in de hulpverlening zitten.

[0:01:25] Mensen die zich dagelijk inzetten voor Nederland.

[0:01:27] Die naar een zwaar ongeluk rijden, een brandend gebouw binnen gaan... of iemand proberen te redden terwijl anderen afstand houden.

[0:01:33] En wat zij meemaakt, dat blijft soms hangen.

[0:01:36] Ook wanneer het uniform allang aan de kapstok hangt.

[0:01:39] En thuis voelen partners en kinderen de gevolgen.

[0:01:42] En daarom verdienen ook zij onze aandacht en onze ondersteuning.

[0:01:46] Voorzitter, wie voor ons klaarstaat moet erop kunnen rekenen dat wij klaar staan wanneer het met hem of haar niet goed gaat.

[0:01:53] Mijn eerste vraag aan de initiatiefnemers is...

[0:01:55] Wat is er sinds het schrijven van deze nota veranderd?

[0:01:58] Want inmiddels zijn er stappen gezet rond de PTSS-regeling bij de brandweer en het nieuwe stelsel bij de politie.

[0:02:06] Welke knelpunten zijn daarmee opgelost?

[0:02:08] Welke blijven bestaan en geven deze ontwikkelingen aanleiding om voorstellen bij te stellen?

[0:02:14] En dan het door de initiatiefnemers voorgestelde landelijke PTSS-meldpunt.

[0:02:19] BBB is voorstander van het bundelen van expertise.

[0:02:22] Goede kennis en ervaringen moeten worden gedeeld en ook steunen wij een contactpunt dat dag en nacht bereikbaar is voor mensen met PTSS en voor familieleden.

[0:02:31] Juist midden in de nacht kan iemand hulp nodig hebben of kan een partner zich geen raad meer weten.

[0:02:37] Maar hoe zien de initiatiefnemers dit meldpunt concreet voor zich?

[0:02:40] Wie neemt de telefoon op?

[0:02:42] Wat kan die persoon daadwerkelijk betekenen en hoe wordt gezorgd dat iemand vervolgens snel passende hulp krijgt?

[0:02:49] Binnen de afzonderlijke organisaties bestaat vaak al goede zorg met deskundigen die het werk, de collega's en de organisatie goed kennen.

[0:02:56] BBB denkt dat de uitvoering mogelijk beter daar kan blijven.

[0:03:00] Laten we de bestaande capaciteit verbeteren en aanvullen waar die tekort schiet.

[0:03:04] Kunnen de initiatievenemers hier een reactie op geven?

[0:03:07] In de beantwoording schrijven de initiatiefnemers zelf dat bestaande zorgstructuren behouden blijven.

[0:03:12] Kunnen zij concreet maken hoe het meldpunt daar dan op aansluit?

[0:03:16] Hoe voorkomen we dat een centrum op afstand, waar mensen vooral met case managers te maken krijgen...

[0:03:22] En hoe blijft de werkgever aanspreekbaar op zijn zorgplicht?

[0:03:25] Voorzitter, dan heb ik ook nog een aantal vragen aan de minister.

[0:03:28] Klopt het dat wordt bezuinigd op het aantal bedrijfsartsen of op de beschikbare uren bij bedrijvsartsen bij de politie?

[0:03:34] Zo ja, verhoudt zich dat tot de ambitie om beroepsgerelateerde klachten eerder te herkennen en mensen sneller te helpen?

[0:03:41] En welke afspraken gelden over de termijn waarbinnen een melding van mogelijke PTSS moet worden opgepakt?

[0:03:47] Worden die termijnen daadwerkelijk gehaald?

[0:03:50] Kan de minister aangeven hoeveel mensen langer wachten, hoe lang zij wachten en wat er gebeurt wanneer een termijn wordt overschreden?

[0:03:56] En wie houdt ondertussen contact met de medewerker en dienstgezin?

[0:04:00] Voorzitter, de reden dat ik deze vragen stel is omdat hulpvraag voor veel van deze mensen al een enorme stap is.

[0:04:06] En dan moet er iemand zijn die luistert, verantwoordelijkheid neemt en snel kan helpen.

[0:04:10] Bij goede PTSS-zorg hoort dat je ook de voorkant op orde hebt en houdt.

[0:04:15] Tot slot, voorzitter.

[0:04:16] Is de minister bereid om toe te zeggen dat hij voor alle beroepsgroepen een campagne gaat uitrollen, zodat mensen met mogelijke PTSS-gerelateerde klachten weten dat er hulp beschikbaar is en wanneer deze beschikbar is?

[0:04:28] En kan hij dat toezeggen?

[0:04:29] Ik ben benieuwd naar de beantwoording van de initiatiefnemers en de minister.

[0:04:33] Dank u wel.

[0:04:35] Dank u wel, mevrouw Van der Plas.

[0:04:36] Keurig binnen de tijd.

[0:04:38] Dan ga ik door naar de volgende spreker.

[0:04:40] En dat is mevouw Koen Radi.

[0:04:44] Voordat de tijd start even huishoudelijke mededeling.

[0:04:47] Want dat had ik al bij jullie wel aangegeven.

[0:04:48] Bij enkele leden ook.

[0:04:49] Ik ben zo meteen ruim eerder weg.

[0:04:52] Dat is niet uit desinteresse.

[0:04:53] Want we blijven uiteraard volgen wat de beantwoording gaat zijn vanwege elders verplichtingen.

[0:05:00] Ik had dit al eigenlijk even in mijn inleiding willen aangeven, maar u bent me even voor.

[0:05:03] Dat is geen enkel probleem.

[0:05:04] Dan wil ik graag uw bijdrage starten.

[0:05:09] Dank u wel.

[0:05:10] Voorzitter, dank aan de initiatiefnemers voor hun inzet voor politiemensen, brandweerlieden, ambulancemedewerkers, boa's en militairen.

[0:05:17] Mensen die naar voren stappen wanneer anderen achteruitstappen.

[0:05:21] Die soms letterlijk met gevaar voor eigen leven een ander helpen.

[0:05:24] De initiatievnemers mogen ons dan ook als bondgenoot beschouwen.

[0:05:28] Wij steunen de hoofdlijn van deze nota.

[0:05:30] De reactie van het vorige kabinet vond ik sumier.

[0:05:33] Ik mis urgentie, ik mis leiderschap, ik miss regie.

[0:05:36] Natuurlijk is het Rijk niet van iedere geuniformeerde de werkgever.

[0:05:40] Maar een minister kan wel aanjagen, partijen bij elkaar brengen en normen stellen.

[0:05:44] Aan initiatiefnemers daarom de vraag, welke regierol verwachten zij concreet van het kabinet?

[0:05:49] Waar eindigt de verantwoordelijkheid van werkgevers en waar begint die van het Rrijk?

[0:05:53] Voorzitter, dan de politie.

[0:05:54] In juli werd onze motie met BBB aangenomen voor betere mentale ondersteuning, vroegsignalering en nazorg.

[0:06:01] En wat is de stand van zaken?

[0:06:03] Sinds april 2025 geldt bovendien een nieuw stelsel rond beroepsgerelateerde gezondheidsklachten.

[0:06:08] Toch horen wij nog steeds kritiek van agenten met PTSS over begeleiding, procedures, inkomsten derving en restschade.

[0:06:16] Hoeveel politiemedewerkers met psychische klachten of PTSS hebben inmiddels gebruik gemaakt van het nieuwe stelsel?

[0:06:21] En wat doet de minister concreet met de signalen over inkomstenderving en rechtsschade?

[0:06:26] Dan de BOA's.

[0:06:27] 23.000 mensen, ruim 1100 werkgevers.

[0:06:30] Versnippering ten top.

[0:06:32] Juist bij kleinere werkgever schiet de ondersteuning volgens de initiatiefnota tekort.

[0:06:36] De Kamer heeft via de motie Mutelier-Straatman gevraagd om landelijke erkenning van PTSS als beroepsgerelateerde aandoening en een uniform kader voor preventie en nazorg.

[0:06:46] Hoe staat het met die uitwerking?

[0:06:48] En wie voert namens het Rijk de regie?

[0:06:51] En wanneer ligt er resultaat?

[0:06:54] Wij kiezen het liefst voor afspraken met werkgevers.

[0:06:56] Maar dat overleg kan niet eindeloos duren terwijl BOA's afhankelijk blijven van de toevallige werkgever bij wie zij in dienst zijn.

[0:07:03] Voorzitter, bij de brandweer is sinds februari gelukkig een landelijke PTSS-regeling van kracht.

[0:07:09] Een belangrijke stap.

[0:07:11] Maar een regeling op papier is één ding.

[0:07:13] De praktijk is waar het uiteindelijk om gaat.

[0:07:15] En één opvallend verschil blijft bestaan.

[0:07:17] De landelijke brandweerregeling kent, anders dan de regeling bij de politie, geen vergoeding voor immateriële schade.

[0:07:23] Waarom?

[0:07:24] En vindt de minister dat uitlegbaar aan een brandweerman die door zijn werk PTSS heeft opgelopen.

[0:07:30] Dan de ambulancezorg.

[0:07:31] Volgens de initiatiefnota verschillen nazorg en opleiding nog sterk per regio.

[0:07:35] Er is geen uniforme nazorgopleiding met landelijke kwaliteitseisen.

[0:07:39] Duitsland kent die volgens de iniciatief nota wel.

[0:07:42] Mijn vraag aan de initiatievenemers, wat is concreet nodig om ook in Nederland tot zo'n uniforme standaard te komen?

[0:07:49] Geld, regelgeving, landelijken afspraken of simpelweg bestuurlijke wil?

[0:07:54] En aan de minister, wil hij daar samen met VWS en de ambulance sector werk van maken?

[0:07:59] Voorzitter, dan het landelijke onafhankelijke PTSS-loket.

[0:08:02] Geen nieuw zorgstelsel, maar één onafvankelijke toegangspoort die bestaande expertise verbindt.

[0:08:08] De initiatiefnemers noemen het Veteraneninstituut als mogelijke basis.

[0:08:12] Zien zij dat inmiddels als de meest voor de hand liggende route?

[0:08:15] Het kabinet kiest niet voor zo'n loket en wijst vooral naar bestaande structuren en werkgevers.

[0:08:20] Maar waar kan iemand vandaag terecht die juist niet bij zijn werkgever wil of durft aan te kloppen?

[0:08:26] Hoe garandeert de minister dat dan onafhankelijke en laagdrempelige toegang?

[0:08:30] Er zit nog wel een niat in het voorstel, de financiering.

[0:08:34] De initiatiefnemers erkennen zelf dat die nog nader moet worden uitgewerkt.

[0:08:37] Mijn vraag aan zowel hen als de minister is daarom... wat zou zo'n landelijk PTSS-instituut naar verwachting kosten?

[0:08:45] En wie zou dat volgens hen moeten betalen?

[0:08:48] Tot slot aan de initiatievnemers.

[0:08:49] Hun voorstEL betekent niet dat iedere cao of rechtspositie identiek moet worden.

[0:08:54] Maatwerk blijft mogelijk.

[0:08:56] Maar hebben zij het gevoel dat hun voorstel door het kabinet feitelijk wordt afgeslagen?

[0:09:01] En als overleg met werkgevers en regio's onvoldoende oplevert, wanneer komen verdergaande landelijke afspraken of uiteindelijke regelgeving in beeld?

[0:09:09] Voorzitter, de verantwoordelijkheden zijn versnipperd.

[0:09:12] De problemen zijn dat niet.

[0:09:13] PTSS houdt zich niet aan organisatiegrenzen, cao's of veiligheidsregio's.

[0:09:19] Eén onafhankelijk landelijk loket moet er wat ons betreft komen.

[0:09:22] Goede ondersteuning mag niet afhangen van beroep, werkgever of regio.

[0:09:27] Nu is regie nodig.

[0:09:28] Tijd voor actie.

[0:09:41] Er zijn geen interrupties.

[0:09:45] Dan gaan we door naar de volgende spreker.

[0:09:47] En dat is mevrouw Tsegai.

[0:09:48] Gaat u gang.

[0:09:48] Dank u wel, voorzitter.

[0:09:50] Voorzitter, allereerst veel dank aan de initiatiefnemers, hun fractieondersteuning en natuurlijk ook de ondersteuning vanuit de Kamerorganisatie.

[0:09:58] Ik denk dat iedereen die wel eens een initiatiewet of noten heeft gegeven weet hoeveel...

[0:10:02] Dat is dus daarvoor zeer veel bewondering.

[0:10:06] Voorzitter, in mijn voorbereiding op dit debat las ik een hartverschurrende opmerking van de dochter van een Afghanistan-veteraan.

[0:10:13] PTSS is een sluipmoordenaar, zei zij.

[0:10:16] Het deed mij realiseren dat onze mensen van de politie, de brandweer, ambulancezorg en de krijgsmacht weliswaar zelf in de vuurlinie staan, maar daarachter ook vaak hun geliefde betrokken raken.

[0:10:28] De impact van trauma's op partners en kinderen is vaak heel erg groot.

[0:10:32] En voor al die militaire politieagenten, BOA's, brandweerlieden en ambulancepersoneel moeten wij nu in dit debat doen wat nodig is.

[0:10:41] Zorgen dat trauma's worden voorkomen en als dat niet lukt goed worden behandeld.

[0:10:45] Mensen die voor onze veiligheid opkomen en tijdens hun werk dingen meemaken die de meeste van ons gelukkig nooit mee hoeven te maken...

[0:10:52] moeten zich op hun beurt verzekerd weten van onze inspanning om hen en wie achter hen staat gezond te houden.

[0:10:59] Voorzitter, en juist daar gaat het nu mis.

[0:11:02] Want ondersteuning is nog te afhankelijk van het uniform dat je draagt... de regio waar je werkt of de werkgever die je toevallig hebt.

[0:11:09] En bij de een is PTSS landelijk erkend als beroepsziekte... en zijn er regelingen voor zorg- en restschade... en bij een ander moet je veel meer zelf uitzoeken.

[0:11:18] En dat lijkt ons onacceptabel.

[0:11:20] Voor de brandweer hebben we inmiddels een belangrijke stap gezet... mede vanwege het amendement Mütler van Nispen...

[0:11:27] Daardoor is geld beschikbaar gekomen voor een landelijke regeling.

[0:11:30] Maar waarom zouden een BOA-ambulancemedewerker of medewerken van DEI... die tijdens het werk getraumatiseerd raakt, wezenlijk anders behandeld moeten worden?

[0:11:39] Daarom steunen wij de gedachte achter één landelijk onafhankelijk loket.

[0:11:43] Niet als weer een nieuwe organisatie, maar als plek waar we de expertise die er al is juist samenbrengen.

[0:11:49] En een plek die ervoor zorgt dat iemand snel bij de juiste hulp terechtkomt... en die helpt voorkomen dat er tussen beroepen onrechtvaardige verschillen blijven.

[0:11:56] Mijn vraag aan de minister is daarom hoe ziet hij zo'n landelijk loket voor zich en hoe kunnen we de bestaande expertise van onder andere het Veteraneninstituut en gespecialiseerde PTSS-zorg daarin daadwerkelijk bundelen?

[0:12:11] En hoe borgt hij daarbij de deskundigheid en het noodzakelijke maatwerk per beroepsgroep?

[0:12:17] Voorzitter, dan de erkenning als beroepsziekte.

[0:12:20] We hebben eerder samen met het CDA gevraagd om samen met BOA-werkgevers te komen tot landelijke erkenningen van PTSS als beraepsgerelateerde aandoening en tot een uniform kader voor preventie, begeleiding en nazorg.

[0:12:33] Ik vroeg me af wat daar inmiddels van terecht is gekomen en wat is er concreet nodig om ook goed en landelijk te regelen dat dit ook voor ambulancepersoneel en andere geuniformeerden

[0:12:42] beroepen geldt.

[0:12:45] En ik noem daarbij ook DAI, douane en bijvoorbeeld de kustwacht, want ik begrijp van mijn collega Abdi dat er de nodige weerstand is om PTSS als beroepsziekte voor DAI te erkennen.

[0:12:57] Waar ligt voor de minister de grens en op basis van welke criteria wil hij zich ervoor inzetten dat het kabinet bij alle relevante ambtenaren-CAO's PTSS as beroeksziekte overweegt?

[0:13:08] Voorzitter, minstens zo belangrijk is preventie.

[0:13:11] Dus voorkomen dat klachten zich ontwikkelen tot PTSS.

[0:13:15] Want er is in Nederland veel gespecialiseerde kennis, maar niet iedere sector en niet ieder werkgever maakt daar op dezelfde manier gebruik van.

[0:13:22] Waarom eigenlijk niet, vraag ik mij dan af.

[0:13:23] En kan het landelijke loket juist ook de plek worden van waaruit bewezen kennis over preventie en vroegsignalering beschikbaar komt voor alle geuniformeerde beroepen?

[0:13:34] Voorzitter, dan tot slot de behandeling van PTSS.

[0:13:37] Want ook als we alles doen aan preventie... zullen er helaas mensen zijn die dit oplopen.

[0:13:42] Daarom hebben Pro en D60 eerder aandacht gevraagd... voor MDMA-ondersteunende therapie voor mensen met ernstige PTSS... en de Staatscommissie heeft hierover geadviseerd.

[0:13:52] Er loopt een onderzoek.

[0:13:53] Een aangehouden motie vroeg om een pilot... en die wens is er nog steeds.

[0:13:58] Kan de minister aangeven waar we nu staan?

[0:14:01] Voorzitter, ik rond af.

[0:14:02] Deze mensen waar we het vandaag over hebben, die stonden er toen de samenleving hen nodig had.

[0:14:07] En dan moeten wij er ook voor hen staan wanneer zij ons nodig hebben.

[0:14:11] Onafhankelijk van hun uniform, hun werkgever, hun postcode, maar met erkenning, goede preventie, deskundige behandeling en fatsoenlijke nazorg.

[0:14:19] Dank u wel, voorzitter.

[0:14:21] Dank u wel, mevrouw Serraai.

[0:14:23] Dan gaan we door, geen interruptie, naar de volgende spreker.

[0:14:26] Dat is meneer Van Lanschot namens CDA.

[0:14:28] Dank u al voorzitter.

[0:14:29] Voorzitter, allereerst dank aan de initiatiefnemers.

[0:14:31] Het kost inderdaad tijd, zweet, energie, bloed, tranen, maar het ligt er toch, danken daarvoor.

[0:14:38] Voor zitter, het zal u niet verbazen dat wij de voorstellen uit deze initiatievnota van harte onderschrijven.

[0:14:44] Toch wil ik een enkel punt nog apart onder de aandacht brengen en hier enkele vragen over stellen aan de

[0:14:50] Om te beginnen het voorstel om tot één onafhankelijk landelijk PTSS loket te komen.

[0:14:54] De initiatiefnemers zien het Nederlands Veteraneninstituut nadrukkelijk als een voorbeeld en stellen dat het mogelijk ook breder en centrale rol zou kunnen vervullen.

[0:15:02] Hebben zij hierover inmiddels concreet contact gehad met het Veteraneninstituut, vragen wij?

[0:15:06] En welke lessen kunnen we leren vanuit de aanpak van PTSS bij Defensie, zoals het 24-7 bereikbare veteranenloket?

[0:15:14] Daarbij is een landelijk loket natuurlijk alleen zinvol als het daadwerkelijk iets toevoegt.

[0:15:18] Hoe voorkomen we, voorzitter, dat het een extra administratieve schakel wordt tussen werknemer en de zorgaanbieder?

[0:15:24] Een bijzonder aandachtspunt is dat geuniformeerden gedurende hun carrière voor verschillende organisaties kunnen werken, terwijl PTSS zich soms pas jaren na een traumatische gebeurtenis manifesteert.

[0:15:34] Hoe zou zo'n loket in de praktijk kunnen werke wanneer iemand bij meerdere geunformeerde organisatie heeft gewerkt?

[0:15:40] Sinds 1 februari 2026 geldt binnen de veiligheidsregio's een gemeenschappelijke regeling voor erkenning en aanspraken bij PTSS als beroepsziekte bij de brandweer.

[0:15:51] Die voorziet onder meer een loonaanvulling, aanvullingen op de WIA en vergoeding van noodzakelijke medische kosten.

[0:15:57] Dat is een stap in de goede richting.

[0:15:58] Maar de compensatieregeling is anders ingeregeld dan bijvoorbeeld bij de politie.

[0:16:03] Vindt de minister dat een wenselijke situatie?

[0:16:06] Vragen wij.

[0:16:07] Voorzitter, afrondend.

[0:16:08] Het kabinet onderkent het belang van passende begeleiding en zorgt wanneer medewerkers in hoog risico beroepen beroepsgerelateerde gezondheidsklachten oplopen.

[0:16:16] Voor het CDA is het erbij belangrijk dat mensen weten waar zij terechtkomen en dat verschillen tussen organisaties niet onnodig tot verschillende in toegang tot hulp leiden.

[0:16:25] Uit de kabinetsreactie maak ik echter op dat de minister niet van plan is om één landelijk PTSS-loket in te richten,

[0:16:31] voor deze beroepen.

[0:16:32] Kan de minister dit nader toelichten?

[0:16:34] Want ik overweeg hier de tweede termijn met een aantal andere collega's een motie over in te dienen.

[0:16:48] Dank u wel.

[0:16:59] Dank voorzitter.

[0:17:00] Ik sluit me van harte aan bij de complimenten van de collega's, maar vooral ook bij hun warme woorden over de mensen die hier vandaag spreken.

[0:17:08] Want als je soms de wetenschappelijke literatuur leest, dan kan het nogal droog zijn.

[0:17:14] De huidige prevalentie van DSM-5 PTSS is 1,3%, terwijl de geschatte huidig prevalentie... ...van ICD-11 PTSS 1,0% bedraagt en die van complexe PTSS, 1,6%.

[0:17:28] En in de Engelse literatuur.

[0:17:29] Oftewel, de mensen over wie we het vandaag hebben, komt bijna 10%...

[0:17:45] Heeft PTSS.

[0:17:47] En in de nota wordt ook beschreven, 300 politieagenten per jaar krijgen PTSS en vanochtend nog in het Algemeen Dagblad een stuk over DJI.

[0:17:54] Collega Tsegai had het er al over, waar een van de PIW'ers, penitentiaire inrichtingmedewerkers, zegt dat hij het gevoel heeft dat wel tientallen collega's met PTSS rondlopen op dit moment.

[0:18:07] En dat zijn allemaal tamelijk abstracte termen.

[0:18:11] En ook als het over kosten gaat, dan schrijft de nota dat het de maatschappij miljarden kost, alleen al de PTSS bij geïnformeerden en ook daar Engels onderzoek, 40 miljard voor de Britse situatie.

[0:18:22] Maar er zitten persoonlijke drama's die daarachter schuil gaan.

[0:18:26] En toen wij rond de tafel gesprekken in 2022 organiseerden over psychedelica bij therapie, hadden we ook een aantal van deze mensen te gast.

[0:18:34] Die toen in een besloten setting hun verhaal met ons deelden.

[0:18:37] En dat gaat door merg en been.

[0:18:38] Mensen die bij de politie werkten of mensen die dat voor de...

[0:18:43] Defensie krijgsmacht deden.

[0:18:45] U hebt een interruptie van minister Huis.

[0:18:51] Ja, want voordat hier misverstanden ontstaan, de Engelse cijfers kennen ze ook, maar er is een verschil tussen PTSD, dat is de disorder, en PTSS, dat zijn de syndromen.

[0:19:00] En waarom Amerika-Engeland de disorder aanhouden,

[0:19:04] is dat je veel eerder bij de signalering moet zijn.

[0:19:07] Een syndroom heeft een iets van lange termijn effect, ik zeg het in leken taal.

[0:19:10] Dus dat onderscheid en dat gaat dadelijk voor het loket belangrijk worden.

[0:19:13] Ik had het veel liever, en dat is mijn vraag ook, de PTSD-definitie aangehouden in Nederland.

[0:19:21] Dat doen we nog steeds niet.

[0:19:22] En bent u het daar met me eens via de voorzitter?

[0:19:26] Meneer Sneller.

[0:19:27] De SGP vraagt er ook over in het schriftelijk overleg en de initiatiefnemers hebben volgens mij geen aparte definitie willen introduceren.

[0:19:34] En ook ik verdiep me af en toe in de medische problematiek erachter, maar wil me ook niet wagen aan het herdefiniëren daarvan.

[0:19:43] Maar het kan pas later, de stoornis die langer duurt, maar die ook pas later kan optreden, misschien als je al een andere werkgever hebt.

[0:19:52] Terwijl het oorspronkelijk ontstaan is op het moment dat je wel een geuniformeerd beroep had.

[0:19:57] Als de vraag inderdaad, wat is het?

[0:19:59] En de onbekendheid er vaak mee zelf.

[0:20:02] Maar ook bij het diagnosticeren de moeilijkheid.

[0:20:06] Ik denk dat dat een hele terechte vraag is van de heer Struijs.

[0:20:10] Het gaat erom dat de kwaliteit van het loket dadelijk, die vroegsignalering, ook open voor moet staan.

[0:20:20] En die komt vaak via familie en omgeving.

[0:20:23] Mensen willen het soms in het begin niet altijd zelf inzien.

[0:20:27] Dus ik begrijp dat wij elkaar aanvullen als we zeggen dat dat wel een heel belangrijk element van het nieuwe loket wordt.

[0:20:34] Voorzitter.

[0:20:36] Dank u wel.

[0:20:37] Dat is natuurlijk heel terecht van wat de heer Struijs zegt.

[0:20:40] Volgens mij is het loket juist bedoeld als een laagdrempelige voorziening... waar je ook als je het gevoel hebt klachten te krijgen... of als je omgeving inderdaad je wijst op... zou je niet eens hulp moeten zoeken, even huiselijk gezegd... dat dat dan een plek is om hier ook over te praten... waar er mensen zitten die er al wat ervaring en kennis van hebben...

[0:20:57] Om je daar vervolgens over te helpen.

[0:20:58] En wat dan aan de achterkant vervolgst de definitie is waar je naartoe wordt verwezen.

[0:21:04] Of dat dan voor PTSS of voor PTSD.

[0:21:06] Volgens mij gaat het erom mensen die klachten ervaren die hierop lijken dat die een toegang hebben.

[0:21:13] Dus daarover zijn we het dan volgens mij eens.

[0:21:17] Dan verzoek ik u verder te gaan met uw inbreng meneer Sneller.

[0:21:20] Dank u wel.

[0:21:20] Ik noemde de enorme impact die het heeft, niet alleen op de mensen zelf, maar ook op hun omgeving.

[0:21:25] Dan wat concretere vragen, voorzitter.

[0:21:27] Want de initiatiefnemers stellen voor om te komen tot dat laagdrempelige steunpunt voor geïnformeerde beroepen en dat voorstel steun ik uiteraard ten zeerste.

[0:21:35] Omdat er nu gewoon mensen natuurlijk langs verschillende instanties.

[0:21:39] De problematiek is geschetst.

[0:21:41] De kabinetsreactie daarentegen lijkt vooral te wijzen op bestaande regelingen, richtlijnen en samenwerkingsverbanden.

[0:21:46] En mijn vraag aan de minister is of hij erkent dat betere samenwerking niet automatisch betekent dat de versnippering die mensen nu ervaren...

[0:21:53] bij het zoeken van hulp verdwijnt.

[0:21:56] Welke concrete problemen die de initiatiefnemers in hun nota signaleren worden nou met de huidige aanpak volgens de minister daadwerkelijk opgelost en welke niet?

[0:22:04] En is de minister het ook met mij eens dat juist één landelijk punt voor laagdrempelige hulp dit op een goede manier zou kunnen ondervangen?

[0:22:13] En ik ben ook benieuwd uiteraard hoe de initiatievenemers hebben gekeken naar de kabinetsreactie en welk een meerwaarde volgens hen één loket nou juist kan bieden die niet gevonden wordt in de huidege

[0:22:23] Dan wordt er gewezen op preventie.

[0:22:26] Je hebt een deel van de doelgroep, als ik het zo oneerbiedig mag zeggen... die komt door het werk zelf, het reanimeren van kinderen, het naar een brand toe moeten.

[0:22:36] En anderen krijgen PTSS als gevolg van agressie en geweld... terwijl zij hun beroep uitoefenen.

[0:22:42] Wat eigenlijk niet...

[0:22:44] primair hun rol is.

[0:22:47] En mijn vraag is even, daarvoor lijkt het bijna alsof ook de preventieaanpak bij de doelgroep wordt neergelegd, terwijl we daar volgens mij breder moeten kijken.

[0:22:55] En daar heb ik ook met mevrouw Mütler in het verleden in februari 2024 ook een motie ingediend om te kijken welke verantwoordelijkheid we ook aan werkgevers daarin

[0:23:05] waar je dezelfde versnippering natuurlijk ziet, kan meegeven om bijvoorbeeld artikel 3 van de Arbo-wet, de arbeidsomstandighedenwet beter na te leveren, maar ook te wijzen op de mogelijkheden voor civielrechtelijke schadevergoeding.

[0:23:17] Dus ik ben benieuwd wat zij daar zien.

[0:23:19] En tenslotte, voorzitter, collega Tsegay noemde het al, de behandeling waar eigenlijk relatief weinig voor een bepaalde deel van de doelgroep

[0:23:28] gewoon geen effectieve behandeling mogelijk is.

[0:23:31] Waar er ook weinig vooruitgang is geweest sinds de elektronische EDMR is geïntroduceerd... en waar volgens de staatscommissie MDMA, ik citeer hun conclusie... gezien het overtuigende wetenschappelijke bewijs voor de veiligheid en effectiviteit van MDMA-assisted therapy... en de grote lijdensdruk bij de patiëntengroep... adviseert de statscommissies om de implementatie van MDMAT bij PTSS zo snel als mogelijk te faciliteren.

[0:23:57] En interessant genoeg bij dat rond de tafel gesprek, maar ook bij de presentatie van die staatscommissie en MDMA, was het eigenlijk van links tot rechts dat daar enthousiast op werd gereageerd.

[0:24:08] En tegelijkertijd zie ik dat andere landen ons voorbij streven.

[0:24:11] En ik wil graag van de minister weten wat hij gaat doen om dit te bespoedigen.

[0:24:15] Dank u wel, voorzitter.

[0:24:17] Dank je wel, meneer Sneller, voor uw inbreng.

[0:24:18] Dan geef ik graag het woord aan meneers Struijs namens 50PLUS.

[0:24:24] Ja, ik neem u even terug mee in de tijd.

[0:24:25] Ik was programmadirecteur weerbaarheid in 2011 tot en met 2014 met één opdracht.

[0:24:31] PTSS een beroepsziekte maakte binnen de politie.

[0:24:35] En ik heb nog nooit zoveel weerstand ervaren van een man die de georganiseerde misdaad heeft bestreden.

[0:24:41] Dus dit is een hardnekkig dossier.

[0:24:44] En tot de dag van vandaag vind ik, we hebben stappen gemaakt, doen we mensen tekort.

[0:24:47] En ik ga even in op die laatste inzichten.

[0:24:50] Ik ontarm het loket, maar de kwaliteit van het loquet is cruciaal.

[0:24:55] Momenteel spreekt binnen de politie en andere beroepen niet meer over PTSS, maar over mentale blessures.

[0:25:01] Want in aanvang zie je niet wat er nu echt aan de hand is.

[0:25:04] Een tweede is de back-office.

[0:25:07] Op het moment dat je fantastische etalage hebt, maar geen voorraadkast, en de collega's attenderen erop, dan gaat het goed mis.

[0:25:14] En dat gaat ook voor de juridische procedure.

[0:25:16] Mensen die PTSS hebben binnen de politie en andere diensten, die hebben een tweede PTSS van de procedure.

[0:25:22] En hoe komt dat?

[0:25:23] Omdat op een gegeven moment, zeg de commissie destijds, die heb we gelukkig afgeschaft... Ja, Joop is gescheiden, die scheiding is PTSS.

[0:25:31] Nee, Joep is zich anders gaan gedragen, waardoor zijn partner het niet meer zag zitten.

[0:25:35] En dan hebben we dan heel veel bewijsvoering en al die juristen...

[0:25:38] Ik had op een bepaald moment zelfs tien vaste juristen in dienst die alleen maar dit soort zaken deden bij de Politiebond...

[0:25:43] Dus daar hebben we veel van geleerd.

[0:25:45] Dus ik vraag even door of aan de mensen die deze notitie hebben gemaakt, of ze goed hebben nagedacht voor de kwaliteit van de intake, maar ook van de back-office.

[0:25:54] Een tweede vraag ik aan de minister of hij een aanjaagfunctie wil, want ik vind dat PTSS een beroepsziekte is, natuurlijk ook voor DJI en de BOA's, maar met dezelfde back-offs.

[0:26:05] Maar ook voor iedereen in de zorg.

[0:26:07] En dat is een aparte discussie, dat weet ik, maar ik hoop dat hij die aanjaagfunctie in het kabinet met alle leermomenten die we hebben mee wil nemen.

[0:26:15] En dan ga ik nog een slagje dieper, want ik begon de discussie al niet over de definitie, maar wel over mentale blessures.

[0:26:24] En met hele goede therapieën.

[0:26:27] Overigens de diagnose PTSS bij het AMC, ik heb dat dus een paar keer mogen schouwen, die krijg je niet zomaar.

[0:26:32] Dus dat is een heel belangrijk ankerpunt.

[0:26:34] Dan heb je gewoon PTSS en gaat dan niet als werkgever lopen rommelen, ja maar.

[0:26:39] Een ander element is dat PTSS soms bij gepensioneerden wordt geconstateerd en dan is de vangnet er niet of dat loket.

[0:26:46] Dus ik ga nadrukkelijk benadrukken...

[0:26:49] Ik ken zoveel mensen binnen de forensische opsporing, die zitten eindelijk thuis na tien jaar overwerk en die krijgen herbeleving.

[0:26:55] En dan is er een dokter met een pilletje.

[0:26:57] Nee, dan moet er ook een loket voor hun zijn.

[0:27:00] Een ander van de kwaliteit van het loket is echt die partners of de omgeving.

[0:27:03] Want er zit een juridisch dispuut elke keer als de omkeving ziet dat het niet goed gaat met Jan.

[0:27:08] Jan herkent dat niet.

[0:27:09] Dan willen ze soms, want ze vertrouwen de werkgever niet altijd, toch die melding doen zonder dat ze zelf genoemd worden.

[0:27:14] Dus hem of haar naar de dokter krijgen of op een goede plek.

[0:27:18] En daar moeten we goed over nadenken met dit loket, dat dat gewaarborgd is en hoe we dat gaan waarborgen.

[0:27:23] Gaarde en reactie.

[0:27:25] Nou, omwille van de tijd, ik heb ontzettend veel vragen, maar ik ontarm het wel, want het is superbelangrijk dat we naar de volgende stap gaan.

[0:27:31] Voor een ieder.

[0:27:32] En de woorden van Caroline, van mevrouw Van der Plas gaan we aan het hart hebben.

[0:27:39] Want dit zijn de mensen die hier aan de frontlijn staan en onze democratie bewaken.

[0:27:44] Dus ze verdienen het allerbeste.

[0:27:45] Dank u wel.

[0:27:48] U hebt een interruptie van me vrouw van der Plos.

[0:27:51] Ja, dank u wel.

[0:27:52] En dank ook aan de heer Struijs voor de inbreng... en die ook heel veel gebaseerd is op eigen ervaringen.

[0:28:01] Ik had nog wel even een vraag over, want ik vind het op zich wel interessant... over dat PTSD en PTSS, syndroom of disorder.

[0:28:10] Het is me alleen niet helemaal duidelijk of 50PLUS, de heere Struys...

[0:28:16] Het voorstel zoals het nu ligt met PTSS dan wel gaat steunen of daar geen steun aan geeft, dat is me in de inbreng niet helemaal duidelijk geworden.

[0:28:27] Nee, ik geef u volledige steun aan.

[0:28:32] Mijn risicoassessment is dat je vaak ziet dat mensen dan zeggen... ...ja, we weten niet of het PTSS is of een burn-out.

[0:28:39] Nou, je hebt een mentale blessure, je verdient dit loket.

[0:28:41] En gaandeweg zullen we wel zien of het een angststoornis is of dat.

[0:28:45] En het verschil tussen disorder hebben de Engelsen met name aangebracht... ...want ze willen helemaal aan de voorkant komen.

[0:28:51] Elke vorm van een psychische stoornis zou kunnen leiden...

[0:28:54] ...tot PTSS, maar het is sowieso al heel snel een disorder.

[0:29:00] En de onderzoeken van de professor Gerssels met habiliteit momenteel... ...die zijn echt belangwekkend.

[0:29:07] Want wat ook zo interessant is, het klinkt een beetje hard... ...maar van PTSS wil ik het ook nog even benoemd hebben...

[0:29:12] herstel je in 90% van de gevallen, als je er vroeg bij bent, maar het geneest nooit.

[0:29:18] Het is altijd een litteken.

[0:29:19] Dus het kan terugkomen.

[0:29:21] En dan is het belangrijk dat die betreffende intake ook weet, oh wacht even, 10 jaar geleden heeft hij schrikkelijke trauma's gehad.

[0:29:27] Dan passen ze ook gelijk de intake wat sneller aan.

[0:29:30] Dus dat verschil probeer ik aan te brengen, dat je dan een kwalitatief hoge intake moet en we gaan nog verder ontwikkelen.

[0:29:38] Dus ik ga dit van harte steunen, maar ik ga ook wel de kwaliteit bewaken.

[0:29:44] Dank u wel, dank u wel meneer Struijs voor uw inbreng.

[0:29:46] Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Martens-Amerika namens de WWD.

[0:29:50] Ja, dank.

[0:29:50] En het leuke van een onderwerp waar over het algemeen de overgrote meerderheid het een keer met elkaar eens is, is dat de sfeer inhoudelijk is en we allemaal ook

[0:30:00] grotendeels dezelfde vragen hebben.

[0:30:01] Dus ik hoop dat ik de dubbelingen kan vermijden.

[0:30:03] Voorzitter, voor mijn fractie is het belangrijk... dat we goede zorg dragen voor mensen die dag en nacht klaarstaan... voor onze veiligheid.

[0:30:09] En de hulp bij PTSS zou niet afhankelijk moeten zijn... van je beroepsgroef of je werkgever.

[0:30:15] En ook dat is al meerdere malen hier genoemd.

[0:30:17] Of in welke regio je werkt, of je bberoeps bent, of vrijwilliger.

[0:30:21] Daarom wil ik beginnen met grote complimenten aan de initiatiefnemers.

[0:30:24] Ik loop nu bijna drie jaar rond in deze Kamer...

[0:30:26] Het is heel makkelijk om ergens iets van te vinden.

[0:30:28] Het is net wat meer werk om uiteindelijk zelf zo'n nota te gaan schrijven.

[0:30:32] Dus grote complimenten daarvoor en ook aan het team, want we weten allemaal dat daar heel veel ondersteuning bij gepaard gaat.

[0:30:39] Mijn partij heeft ook eerder de motie van mevrouw Mutluur mede ingediend voor een nationaal PTSS-instituut.

[0:30:45] Omdat het wat ons betreft belangrijk is dat er wordt gewaarborgd dat de juiste hulp- en kennisexpertise aanwezig is bij de behandeling van PTSS.

[0:30:54] En ik heb over deze noten nog wel een aantal vragen...

[0:30:57] Ik zal drie punten aanstippen.

[0:30:58] Eerst de preventie.

[0:30:59] Voorzitter, naast alle goede voorstellen voor behandeling en erkenning van PTSS... is het ook belangrijk dat we ons inzetten om PTSS bij geuniformeerde beroepen te voorkomen.

[0:31:10] De politie maakt daarbij gebruik van een soort periodieke APK-keuring voor personeel.

[0:31:16] Ik ben benieuwd of we dit volgens de initiatiefnemers niet zouden moeten verbreden... naar bijvoorbeeld andere geunformeerde beropen.

[0:31:23] Welke stappen zijn er volgens initiatievnemers nog te nemen...

[0:31:26] ...opleidingen van deze beroep als je het hebt over preventie.

[0:31:29] Bij de politieacademie wordt er bijvoorbeeld training gegeven... ...om in stressvolle situaties de hartslag te verlagen... ...en zo uiteindelijk eventueel PTSS te kunnen voorkomen.

[0:31:37] En kunnen we dit soort preventieve maatregelen ook niet bij opleidingen... ...van andere geuniformeerde beroemen implementeren?

[0:31:45] En kunnen wij de verschillende beroepsopleiding hierbij met elkaar...

[0:31:50] contact brengen om te zorgen dat zij van elkaar kunnen leren.

[0:31:53] Hoe kijken de indieners hiernaar, maar wellicht ook hoe kijkt de minister hierna, zou hij daar nog een rol kunnen spelen om dit nadeel tot elkaar te breng.

[0:32:00] En dan de cultuurverandering voorzitter.

[0:32:02] Ik wil het graag hebben over iets essentieels dat ten grondslag ligt aan de bestrijding van PTSS, namelijk het creëren van een cultuur waarbij agenten, brandweermensen, ambulancepersoneel, boas, militair en iedereen in een geuniformeerd beroep moet kunnen aangeven

[0:32:15] wanneer het niet goed gaat, zonder dat dit wordt gezien als een zwaktebod.

[0:32:21] Volgens mij zei mevrouw Conradi dat ook al.

[0:32:23] Wat als je nou niet bij je werkgever wil aankloppen?

[0:32:25] Hoe gaan we daar dan uiteindelijk mee om?

[0:32:28] De werkdruk binnen deze beroepen is natuurlijk enorm hoog.

[0:32:30] Dat weten we allemaal.

[0:32:31] En terwijl ingrijpende gebeurtenissen nog nauwelijks verwerkt zijn... dient zich vaak alweer de volgende melding aan.

[0:32:37] Met een hoog verantwoordelijkheidsgevoel voor slachtoffers en nabestaanden... is het natuurlijk ook lastig om zelf te verwerken.

[0:32:42] En het zijn mensen...

[0:32:43] Achter deze beroepen die altijd doorgaan voor anderen, voor ons.

[0:32:47] Ook wanneer eigen grenzen zijn bereikt.

[0:32:49] En ook daar grote complimenten aan de indieners.

[0:32:52] Het laat zien dat dit een belangrijk onderwerp is.

[0:32:54] En er spelen in mijn ogen ook leidinggevende binnenorganisaties uiteindelijk een sleutelrol.

[0:32:59] Zij kunnen afwijken terug gedrag, mentale problemen, tijdig signaleren en bespreekbaar maken.

[0:33:04] Maar dat moet het ook in de gereedschapskist van de leidinggevende zitten.

[0:33:08] Kan de minister hier bijvoorbeeld op reflecteren?

[0:33:10] Is dat voldoende afgedekt op die meneer of zijn er nog haken en ogen of zouden wij vanuit de Kamer daar iets voor kunnen stellen?

[0:33:18] En hoe denkt de minister over het inzetten van rolmodellen die hun eigen verhaal vertellen?

[0:33:22] Is daar nog ruimte voor en zouden de indieners dat ook zien zitten?

[0:33:25] Hoe gaan we voorkomen dat regelingen rondom PTSS geen papieren tijger worden doordat de regeling op papier kloppen, maar vaak in de uitvoering wellicht niet helemaal aansluiten bij de realiteit?

[0:33:35] Graag een reactie van de minister.

[0:33:37] En dan tot slot, wat de VVD betreft zou de douane en de DEI ook moeten worden aangesloten bij een uniforme aanpak van PTSS voor geuniformeerde beroepen.

[0:33:47] De psychosociale belasting bij bijvoorbeeld DJI is hoog door de werkdruk, agressie en geweld.

[0:33:53] Een PI-medewerker krijgt dagelijks te maken met geweld, suicides of andere ernstige incidenten en DJI-medeuwerkers vallen nu onder de CAO-rijk.

[0:34:01] En maken gebruik van de reguliere bedrijfszorg.

[0:34:04] Maar het past bij hun baan en functie dat ze ook onder de landelijke PTSS-regeling zouden kunnen vallen.

[0:34:10] Dat is specifiek ook een vraag aan de indieners.

[0:34:12] Hoe kijken zij daarnaar?

[0:34:13] En hebben ze er best voor gekozen om die overige geuniformeerde beroepen hier bijvoorbeeld buiten te laten?

[0:34:18] Omdat dat een relatie heeft naar de CAO Rijk.

[0:34:21] Voorzitter, ik sluit af.

[0:34:23] Dank nogmaals aan de Indieners, ik ben benieuwd naar de antwoorden ook van de minister over de ruimte die er nog is.

[0:34:28] En ik kijk uit naar de Antwoorden.

[0:34:31] Dank u wel voor uw inbreng.

[0:34:32] Dan zijn we aan het einde gekomen van de eerste termijn Kamer.

[0:34:35] Ik kijk even naar de initiatiefnemers, want we gaan even schorsen.

[0:34:39] En hoeveel tijd denkt u ongeveer nodig te hebben voor een schorsing?

[0:34:44] En de minister natuurlijk ook, maar in eerste instantie even de initiatievenemers.

[0:34:58] Zullen we het rondmaken?

[0:35:00] Elf uur?

[0:35:02] Dan heeft u uitgebreid de tijd om met uw team even om de tafel te gaan.

[0:35:09] Dan schors ik tot elf uur.

[0:35:11] Dank u wel.

[1:01:23] Dames en heren, ik heropen de vergadering.

[1:01:26] We zijn toegekomen aan de eerste termijn van de initiatiefnemers.

[1:01:29] Ik wil voorstellen maximaal drie interrupties in dit blokje.

[1:01:34] En dan wil ik graag het woord geven aan de initiatievenemers voor de beantwoording van de vragen die gesteld zijn door de Kamer.

[1:01:42] Gaat uw gang.

[1:01:44] Dank voorzitter en dank ook aan de leden dat zij in zulke grote getale hier aanwezig zijn bij deze bespreking van deze initiatiefnota.

[1:01:52] Heel veel dank daarvoor en ook dank voor alle mooie woorden en de ondersteuning voor wat wij in onze initiatievnota opschrijven.

[1:01:59] En eigenlijk de goede zorg die wij voor iedereen in Nederland willen regelen, die een publieke zaak dient en een pubrieke taak diend om ons veilig te houden en ons gezond te houder.

[1:02:10] Dus veel dank daarvoor.

[1:02:11] Zodadelijk heb ik een aantal inleidende woorden en daarna hebben wij het opgedeeld in blokjes.

[1:02:17] Ik zal iets zeggen over het landelijk loket en hoe die organisatie eruit moet zien wat ons betreft.

[1:02:24] De heer Madloet zal iets sagen over preventie en nazorg en de vragen die daarover gesteld zijn.

[1:02:29] En mevrouw Mütler sluit af met de individuele vragen over de specifieke beroepen en de overige vragen.

[1:02:37] Dan voorzitter, ik over op de inleidende tekst.

[1:02:40] Want zoals denk ik al door heel veel leden terecht opgemerkt is, is het gewoon heel belangrijk dat wij goede zorg leveren voor mensen die Nederland gezond en veilig houden.

[1:02:50] Want elke dag staan duizenden mensen in Nederland vooraan.

[1:02:53] Als anderen juist een stap terug doen.

[1:02:56] Of het nu gaat om politieagenten, brandweermensen, ambulancepersoneel, BOAS en militairen.

[1:03:01] En vandaag lazen we ook natuurlijk in de krant, bijvoorbeeld als het gaat over het gevangenispersoneel.

[1:03:06] Wat voor uitdagende situaties men tegenkomt.

[1:03:08] En dat doen zij allemaal om ons veilig te houden.

[1:03:12] Maar het werk dat zij voor ons doen kan ook diepe mentale sporen nalaten.

[1:03:17] En wie jarenlang voor onze samenleving klaarstaat, mag erop vertrouwen dat de samenleging er ook voor hem of haar is wanneer het misgaat.

[1:03:24] En juist daar zien wij een probleem.

[1:03:27] De zorg en ondersteuning voor geïnformeerde met werk gerelateerde psychische klachten is niet overal hetzelfde of goed geregeld.

[1:03:34] En Wie hulp nodig heeft kan te maken krijgen met verschillende loketten, verschillen de procedures en verschillenden vormen van ondersteunen.

[1:03:41] Daarnaast hebben veel mensen in hun loopbaan meerdere uniformen gedragen.

[1:03:45] Een trauma dat in het ene beroep is ontstaan, kan zich jaren later in een ander beroem voordoen.

[1:03:51] Wat ons betreft staat de mens achter het uniform centraal.

[1:03:55] Daarom doen wij met deze initiatiefnota voorstellen om de zorg en ondersteuning voor geuniformeerden met werkgerelateerde PTSS te verbeteren.

[1:04:03] Wij willen dat deze first responders sneller de juiste hulp kunnen vinden, dat er minder versnippering is en dat er veel meer samenhang komt in de aanpak.

[1:04:12] En met deze initiatiefnota willen we daarom toewerken naar een landelijk steunpunt voor PTSS bij geuniformeerden.

[1:04:18] Een plek waar kennis, expertise en ondersteuning samenkomen en waar niet het uniform dat iemand draagt of de plek dat iemand woont bepaalt welke hulp beschikbaar is.

[1:04:28] Voorzitter, dan zal ik een aantal vragen beantwoorden die gesteld zijn over het landelijk loket en hoe moet dat dan uitzien.

[1:04:37] Maar misschien voordat ik daar toe kom, mevrouw Van der Plas stelde heel terecht de vraag van wat is er nu eigenlijk veranderd sinds de initiatiefnota?

[1:04:44] Een hele aanloop geweest.

[1:04:46] En gelukkig kan ik zeggen is er ook het een en ander veranderde.

[1:04:49] Dat zien we natuurlijk bij de politie waar er een nieuwe regeling gekomen is.

[1:04:53] In 2025 bij de brandweer zien we dat per 1 februari 2026 ook een landelijke regeling is afgesproken door de verschillende veiligheidsregio's en de vakbonden.

[1:05:03] En dat juichen wij van harte toe en wij vinden dat goede ontwikkelingen.

[1:05:06] En tegelijkertijd, wat ik meerdere van u zojuist hoorde zeggen, de heer Struis zei dat, mevrouw Conradi zei ook, je hebt een papieren werkelijkheid en je hebt hun werkelijkiteit in de praktijk.

[1:05:16] Dus die eerste stappen zijn goed, die geven een goed signaal.

[1:05:20] En tegelijkertijd moet nu ook blijken wat daarvan voor de mens achter de klachten terechtkomt.

[1:05:27] En dan zien we bijvoorbeeld bij de brandweer dat er natuurlijk wel zorgen zijn dat de uitvoering nog steeds heel decentraal geregeld is.

[1:05:34] inherent verbonden met het feit dat het allemaal verschillende veiligheidsregio's zijn.

[1:05:38] En ook bij de politie, ik denk dat de heer Struijs dat zojuist ook heel mooi verwoordde, zien we ook dat er nu in de praktijk nog steeds problemen zijn.

[1:05:45] Dus je ziet dat die organisaties wel een beweging maken in de juiste richting, maar dat we nog altijd wel verbeterpunten zien waarvan wij denken, daar kan zo'n landelijk steunpunt daadwerkelijk bij helpen.

[1:05:56] Tegelijkertijd zien we een hoop andere uniforme beroepen

[1:06:01] In de publieke dienst, waar nog niet die stappen zijn gezet.

[1:06:05] Zoals bij de BOA's, zoals bij het DEI, zoals het ambulancepersoneel.

[1:06:10] Dus ja, er is een hoop veranderd sinds de initiatiefnota.

[1:06:14] Maar is het al voldoende?

[1:06:15] Wat ons betreft zeker niet.

[1:06:17] En daar kan dit landelijk steunpunt, dit landelijke loket aan bijdragen.

[1:06:22] Mevrouw Straatman, u hebt een interruptie van mevrouwen Van der Plas.

[1:06:26] Dank u wel, voorzitter.

[1:06:28] Ja, wat mevrouw Straatman zegt, je hebt de werkelijkheid op papier en de werklichheid in de praktijk.

[1:06:35] En wat wij horen over de brandweerregeling is, ja, er is inderdaad een regeling op papier, maar in de uitvoering gaat dat wel eens mis.

[1:06:45] Dat er gewoon eigenhandig wordt besloten om niks te doen.

[1:06:49] Ondanks dat er een regeling is.

[1:06:51] Ja, dat gaan we gewoon niet doen.

[1:06:53] Of dat in alle veiligheidsregio's hetzelfde is.

[1:06:58] Wat ik hoorde is dat dat eigenlijk in alle... ...veiligheid regio's zelfde is en niet beter bij de een beter bij... ...de ander.

[1:07:05] Dat kan ik zelf niet beoordelen, maar ik leg gewoon even terug wat ik hoor.

[1:07:11] En dan vraag ik mij wel af, hoezeer de initiatiefnota ook een hele goede beweging is, maar hoe kunnen wij nou borgen dat...

[1:07:24] Er ook echt wat mee wordt gedaan door al die instanties die mensen hebben, die PTSS hebben.

[1:07:31] Bij de politie, bij de brandweer, noem alles maar op.

[1:07:36] Want wij kunnen hier in Den Haag heel veel goede dingen doen en op papier heel veel mooie bewegingen maken.

[1:07:41] Maar uiteindelijk, en dat geldt voor alles, is het van hoe gaat de uitvoering in de praktijk.

[1:07:46] En ik schrik er wel van als iemand tegen mij zegt...

[1:07:48] Ja, ik heb me wel gewezen op die regeling.

[1:07:52] Alleen er wordt gewoon keihard tegen mij gezegd, maar dat gaan wij niet doen.

[1:07:55] Hoe gaan we dat ook in die initiatiefnota?

[1:07:58] Hoe gaan wij dat met z'n allen borgen?

[1:08:00] Dat ook die mensen gewoon de hulp krijgen die ze verdienen, waar ze recht op hebben en die ze nodig hebben.

[1:08:07] Mevrouw Straatman.

[1:08:07] Ja, dank voorzitter.

[1:08:08] En die harte kreet zoals ik het eigenlijk wel zou willen noemen van mevrouw Van der Plas... ...die kan ik helemaal onderschrijven.

[1:08:13] Want het is natuurlijk niet uit te leggen als je iets op papier regelt... ...dat mensen in de praktijk nog steeds het gevoel hebben dat ze het moeten bevechten.

[1:08:21] Ik denk dat de heer Struijs het zojuist ook heel mooi noemde.

[1:08:23] Het is een soort tweede PTSS die ontstaat omdat je in allerlei juridische regelingen verwikkeld raakt.

[1:08:29] En daar moeten we zo snel mogelijk vanaf, want dat doet totaal geen recht...

[1:08:32] Aan al het goede werk dat de mensen voor onze veiligheid en voor onze gezondheid hebben gedaan.

[1:08:36] Wat kan dat landelijk loket aan toevoegen?

[1:08:39] Ik zie daar drie dingen.

[1:08:41] Allereerst is dat landelijke loket onafhankelijk.

[1:08:45] Is buiten de eigen organisatie geplaatst.

[1:08:48] En je ziet met name bij Defensie, zei ik ook de vraag.

[1:08:51] antwoord al op de vraag van de heer Van Landschot... die zei van ja, wat leren wij van het Veteraneninstituut?

[1:08:56] Dat juist die onafhankelijke positie zo ontzettend belangrijk is.

[1:09:00] Omdat mensen toch vaak spanning ervaren, terughoudend zijn... niet snel genoeg durven te... hun klachten durven aangeven binnen de eigen organisatie... omdat ze angst zijn van ja wat komt daar dan na?

[1:09:12] Betekent dat dan bijvoorbeeld bij de politie... dat dat gevolgen heeft voor het gebruik van mijn dienstwapen?

[1:09:17] Dus wij zeggen, hou dat niet binnen die eigen organisatie... maar verplaats dat naar een onafhankelijk loket... zodat je veel laagdrempeliger signalen kan doorgeven en klachten kan aangeven... zoddat je ook veel sneller geholpen kan worden.

[1:09:30] Dat is één.

[1:09:31] Tweede punt is dat je ziet dat je dus in je hele carrière te maken kan hebben... met verschillende uniformen die je draagt.

[1:09:40] En op momenten dat PTSS...

[1:09:43] ...naar voren komt, mensen geblootgesteld worden aan PTSS-klachten... ...kan het zomaar zijn dat ze een oorzaak heeft voor iets wat tien jaar geleden heeft plaatsgevonden.

[1:09:51] En dan is het heel lastig voor iemand, ja waar moet ik dan naartoe?

[1:09:53] Moet ik dan naar mijn huidige werkgever?

[1:09:55] Moest ik naar mijn vorige werk geven?

[1:09:57] En je belandt dan al heel snel in een soort bureaucratisch...

[1:10:00] Nou geheel waar we in Nederland heel goed in zijn, in juridische procedures.

[1:10:04] Terwijl wij zeggen het maakt helemaal niet uit welk uniform je hebt gedragen.

[1:10:08] Je moet altijd bij iemand terecht kunnen en daar kan ook dat landelijk steunpunt dan bij helpen.

[1:10:14] En ten derde, en dat is denk ik ook een antwoord op een vraag die een heel aantal van uw leden heeft gesteld.

[1:10:20] Hoe zorgen we er dan ook voor dat die zorg uiteindelijk voor iedereen gelijk is?

[1:10:24] En het eerlijke antwoord, ook richting de heer Struijs als het gaat over die back-office... is dat wij het antwood daarop nog niet hebben in deze initiatiefnota.

[1:10:30] Want die verantwoordelijkheid blijft bij de werkgevers.

[1:10:33] We behouden de bestaande zorgstructuren.

[1:10:36] Maar wat wij wel doen, is door dat allemaal te bundelen... heel inzichtelijk maken waar de verschillen zitten.

[1:10:42] Dat het dus anders is als je als BOA aanklopt bij het landelijk steunpunt... of als je as militair aankloopt.

[1:10:48] En wij hopen, en dat is ook een oproep...

[1:10:50] Met deze initiatiefnota.

[1:10:52] Dat dat het gesprek op gang brengt tussen werkgevers.

[1:10:55] Om die ongerechtvaardigde verschillen om die recht te trekken.

[1:10:59] En daar kan dat landelijk steunpunt ook bij helpen.

[1:11:01] Omdat gewoon inzicht is wel stap 1.

[1:11:04] Om vervolgens het gespreek te voeren.

[1:11:06] En mocht dat niet voldoende zijn.

[1:11:08] Dan moeten we echt wel denken aan verdergaande stappen.

[1:11:10] Zoals bijvoorbeeld de veteranenwet.

[1:11:12] Hebben we het bij wet vastgelegd.

[1:11:13] Maar mevrouw Mütler zal daar zo dadelijk...

[1:11:15] nog nader op ingaan.

[1:11:16] Dus dat is wat mij betreft wel echt de toegevoerde waarde van dat loket om heel terecht wat u zegt ervoor te zorgen dat iedereen die zorg krijgt die hij of zij ook echt verdient.

[1:11:27] Een vervolginterruptie van mevrouw Van der Plas.

[1:11:29] Ja en bij dat landelijke steunpunt kunnen daar dan ook mensen terecht die zeg maar tegen een muur oplopen bij hun eigen organisatie waar tegen gezegd wordt ja

[1:11:38] allemaal hartstikke leuk wat ze in Den Haag verzinnen, maar dit gaan wij gewoon niet doen.

[1:11:42] Is er dan ook een mogelijkheid voor mensen dat ze op een veilige manier daar melding van kunnen maken... en zodat die organisatie of die instantie daar ook op wordt aangesproken?

[1:11:53] Want het kan natuurlijk gebeuren dat iemand denkt van ja, ik ga dat maar niet melden... want ik moet ook hier nog verder en ik moet nog wat dingen...

[1:12:01] kunnen bereiken of de hulp krijgen die ik nodig heb.

[1:12:03] En als ik dit ga doen, dan ben ik een soort van... Nou ja, dan wordt het mij misschien nog moeilijker gemaakt.

[1:12:08] Hoe gaat dat dan?

[1:12:10] Is daar ook in voorzien?

[1:12:12] Ja, dat is denk ik ook een van de kernpunten waarom we graag die onafhankelijkheid willen bewaren.

[1:12:17] Je wilt juist die rol van de werkgever die de zorg moet faciliteren en die ervoor moet zorgen dat er voldoende zorg is, scheiden van het steunpunt waarin mensen zo vroeg mogelijk kunnen signaleren.

[1:12:29] Zoals de heer Struijck zegt, je wil zo vrolijk mogelijk aan die voorkant komen.

[1:12:32] Zonder dat je allerlei twijfels hebt van wat betekent dat voor mijn eigen organisatie.

[1:12:37] Daarvoor is juist dat steunpunt, daarvoor is die onafhankelijkheid zo belangrijk.

[1:12:41] En ja, die organisatie, dat steunkunt zal natuurlijk ook inzicht hebben van wat dat betekend.

[1:12:46] Wat hebben we op papier ingeregeld en hoe werkt het in de praktijk?

[1:12:49] En als daar heel veel signalen doorkomen dat dat niet matcht...

[1:12:53] Dan ben ik heel blij dat we één centrale locatie hebben waar die informatie samenkomt.

[1:12:58] En waar dat ook gebundeld terug kan komen.

[1:13:00] Dan wel richting de werkgevers, dan wel richtings de politiek, zodat we daar ook op kunnen sturen.

[1:13:07] Voorzitter, dan ga ik verder.

[1:13:09] Ik heb denk ik ook al een heel aantal vragen die gesteld zijn nu meegenomen.

[1:13:13] Misschien nog een aantal vragen.

[1:13:15] Mevrouw van der Plas stelde ook over de vraag van 24-7 meldpunt.

[1:13:19] Hoe ziet dat er concreet uit?

[1:13:20] Daar heb ik zojuist denk ik veel over gezegd.

[1:13:23] Nou, dat betekent dat een aantal werkgevers...

[1:13:25] die hierbij aan verbonden zijn, zullen wel gewoon personeel daarvoor moeten leveren... zodat zij daadwerkelijk aan die voorkant, aan die intake... de signalen kunnen ontvangen, de klachten kunnen doorgeven.

[1:13:36] En zij zullen dan inschatten bij welke PTSR-zorgverlener... de betreffende persoon het beste terecht kan.

[1:13:45] En dat kunnen heel veel verschillende zijn.

[1:13:48] Dat is ook de kracht dat we niet afdoen aan de bestaande zorgstructuur.

[1:13:52] Het is dus niet iets op afstand.

[1:13:54] Ik zou ook tegen mevrouw Van der Plas willen zeggen... nee, juist die maatwerk behouden we heel erg.

[1:13:58] Die bestaende zorgsstructuren behouwen we.

[1:14:00] We helpen alleen mensen om daar veel eerder toegang toe te krijgen.

[1:14:03] Omdat wat we nu dus zien, die versnippering leidt ertoe... dat je die toegANG feitelijk niet hebt.

[1:14:08] Wellicht wel op papier, maar in de praktijk niet.

[1:14:10] En we maken die toegan dus veel beter en veel makkelijker.

[1:14:15] En dat ook op de vraag, inderdaad, wordt het dan niet een centrum op afstand?

[1:14:20] Nee, dat wordt het dus zeker niet.

[1:14:22] Dan nog gezien de vraag die mevrouw Conradi had van ja, wat is dan de regierol van het Rijk?

[1:14:28] Want wat mij betreft scheiden we dus wel echt die rol van de werkgever en de rol van het rijk.

[1:14:33] En de werkgiver blijft dus ook verantwoordelijk voor die zorg.

[1:14:37] Die blijft ook verantwortelijk voor de uitvoering.

[1:14:40] En daar zullen we dus ook continu dat gesprek mee moeten aangaan.

[1:14:43] Van we zien ongerechtvaardige verschillen.

[1:14:46] Hoe kan dat?

[1:14:47] En herstel dit.

[1:14:48] De rol van het Rijk is wel om dit aan te jagen.

[1:14:51] Om dit gespreк te faciliteren.

[1:14:53] Om via zo'n loket dit ook te faciliteeren.

[1:14:56] En om ook die kennisbundeling mogelijk te maken.

[1:14:59] Zodat we niet alleen die richtlijnen hebben waar de minister in de kabinetsbrief ook op verwijst.

[1:15:03] Maar dat we ook daadwerkelijk zien dat dat in de praktijk werkt.

[1:15:06] tot verbetering leidt.

[1:15:08] Dus zo zie ik ook wel echt de rol van het Rijk om dat aan te jagen, de kennis te bundelen en daar waar het niet goed gaat ook in te grijpen.

[1:15:17] Dan de vraag, volgens mij ook van mevrouw Koen Radi... over het Vetraaninstituut.

[1:15:22] En die vraag stelde de heer Van Landschot ook.

[1:15:24] Zien wij dan het Veteraaninsttuut eigenlijk als het ideale voorbeeld?

[1:15:28] En het antwoord daarop is ja.

[1:15:30] Want ik denk niet dat we het wiel nogmaals moeten uitvinden.

[1:15:34] We hebben in Nederland gewoon een heel goed werkend instituut... waar natuurlijk ook nog allerlei dingen beter kunnen.

[1:15:41] Maar we mogen ook wel heel trots daarop zijn.

[1:15:43] Dat is een instituurtje dat ook wel uniek is...

[1:15:46] In de wereld, wij spraken vrijdag ook weer opnieuw met het Veteraneninstituut en daar herhaalden zij opnieu, we hebben in Nederland ongeveer 100.000 veteranen en er werken 270 medewerkers bij dat instituut.

[1:15:59] Ter vergelijking in Duitsland, bijna 10 miljoen veteranen.

[1:16:02] Zeven medewerkers.

[1:16:03] Dus dat is gewoon een super robuuste infrastructuur waar we natuurlijk van gebruik moeten maken.

[1:16:09] En je ziet ook dat bijvoorbeeld de ambulance regio's voor een deel al zijn aangehaakt.

[1:16:14] Zes van de 25 ambulance regiën en de brandweer is ook heel incidenteel aangehakt.

[1:16:20] Allereerst bevestigt dat dat het versnipperd is en dat het natuurlijk ontzettend onrechtvaardig is dat de ene ambulancebroeder wel gebruik kan maken van die mooie infrastructuur en de andere niet.

[1:16:30] Maar aan de andere kant maakt het dus ook mogelijk dat je dus die infrastructuuren zo kan inzetten dat het voor meerdere geuniformeerde beroepen mogelijk is.

[1:16:38] Dus zo zien wij dat ook.

[1:16:39] Wij zien het echt als een gefaseerd proces om de infrastructur die daar al ligt te gebruiken en uit te breiden.

[1:16:49] Mevrouw Straat, u heeft een interruptie van meneer Struis.

[1:16:51] Ga u gaan.

[1:16:52] Ja, dank voorzitter.

[1:16:55] Ik ben ook een fan van het Veteraneninstituut, maar we moeten ook constateren dat de samenwerking tussen het Veteraaneninstitut en bijvoorbeeld de politie, die zijn eerst bij het Veteraniensituut aangesloten en later zijn ze weer weggegaan, dat we daar wel van leren dat elke...

[1:17:10] Tak van sport.

[1:17:11] Veel overeenkomsten.

[1:17:12] Zeker als het gaat om PTS en zorg.

[1:17:14] Maar ook heel veel verschillen.

[1:17:16] Het is echt een heel veelverschil als je preventie doet.

[1:17:18] Als je een kazernemodel hebt.

[1:17:20] Of je werkt in de zorg of bij de politie.

[1:17:22] Dat je het eerste die je spreekt je partner is.

[1:17:25] Dus die verschillenen.

[1:17:25] Ik hoop wel dat jullie die ook onder... Dus ik vind het prima om met veteranen samen te werken.

[1:17:32] En veel op te zetten.

[1:17:34] Maar ik hoop wel.

[1:17:34] Dat er toch ruimte is voor die cultuurverschillen?

[1:17:38] Bent u dat mee eens?

[1:17:40] Mevrouw Straatman.

[1:17:41] Ja, voorzitter, daar ben ik helemaal eens met de heer Struijs.

[1:17:43] Ik denk dat u ook moet zien als een soort eenheid in verscheidenheid.

[1:17:47] Het Veteraneninstituut biedt die infrastructuur om gewoon die intake-routes te regelen, die aansluiting op die back-office, zoals u dat ook zo mooi zei, in te reglen.

[1:17:57] En tegelijkertijd kan die backoffice heel veel verschillende routes mogelijk maken.

[1:18:01] Die bestaande zorgstructuur, maar ook de bestaende samenwerkingsafspraken... die er allemaal al liggen, die moeten we natuurlijk niet weggooien.

[1:18:10] Dat zou natuurlijk van de zotte zijn.

[1:18:11] Dus die behouden we, behoude ook het maatwerk.

[1:18:13] Alleen ja, gewoon de infrastructuur.

[1:18:15] Hoe regel je dat nou daadwerkelijk goed in?

[1:18:18] Ja, dat ligt al bij het veteraneninstituut.

[1:18:20] Daarop zijn ze ook aangehaakt met de ambulance, zijn ze aangehakt inderdaad met de brandweer.

[1:18:26] En uit het verleden hebben we natuurlijk ook lessen getrokken van wat moet er beter ten opzichte van de politie.

[1:18:31] Maar wat wij, de signalen die wij krijgen, is wel echt zorgen ook voor dat je die politie ook weer extern organiseert bij zo'n instituut.

[1:18:37] Juist om het echt laagdrempelig te houden en om ook aan die voorkant te kunnen blijven zitten.

[1:18:42] Want het is gewoon risicovol om dat vanuit de organisatie zelf te doen.

[1:18:48] Met alle goede wil wordt het daar natuurlijk ingeregeld.

[1:18:50] Alleen ja, mensen hebben natuurlijk toch het idee dat dat consequenties kan hebben.

[1:18:54] En eigenlijk trekt men dan veel te laat aan de bel en dat is eeuwig zonde.

[1:18:58] En dat leidt tot heel veel schade en klachten die we gewoon hadden kunnen voorkomen.

[1:19:04] Dus dat wat betreft het veteraneninstituut.

[1:19:09] Even kijken dan op een belangrijke vraag die natuurlijk werd gesteld over de financiën.

[1:19:14] Want het is denk ik een terecht punt van... op het moment dat je gaat opschalen, gaat dat ook meer kosten.

[1:19:19] En dat is zo, tenminste als je naar de organisatorische kant kijkt.

[1:19:25] Je hebt die infrastructuur van het Veteraneninstituut... dus in die zin zou het efficiënt moeten kunnen.

[1:19:29] Nogmaals, je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden.

[1:19:32] Maar als je daar nieuwe beroepen op aanhaakt...

[1:19:34] Evident dat dat natuurlijk ook meer menskracht kost en dus ook meer organisatorische capaciteit vraagt.

[1:19:41] Wat ons betreft staan daar primair de werkgevers voor aan de lat.

[1:19:45] Het is ook iets wat de werkgivers, nou uiteindelijk ook die zorgplicht hebben zij en die verantwoordelijkheid ligt daar ook.

[1:19:53] Mocht dat op die manier niet voldoende werken, dan hebben we natuurlijk een andere discussie.

[1:20:00] Maar op dit moment hebben wij die signalen niet en zullen we dat ook anders moeten afwachten.

[1:20:05] En ten tweede geldt natuurlijk ook hoe meer je aan die voorkant kan zitten, hoe efficiënter je het ook kan inrichten.

[1:20:10] En ook op termijn dat dat ook tot kostenbesparing kan leiden.

[1:20:13] Omdat je nu ziet dat mensen veel te laat aan de bel trekken, met hoog ziekteverzuim te maken krijgen...

[1:20:19] En ook dat kost de maatschappij natuurlijk heel veel geld.

[1:20:22] Dus als we dat veel slimmer inregelen... en mensen veel eerder die hulp bieden die ze ook kunnen krijgen... dan kan dat dus ook qua financiën voordeel opleveren... ten opzichte van de huidige situatie die we nu hebben.

[1:20:34] Maar die we gewoon onvoldoende in beeld hebben.

[1:20:36] Ik zat even te wachten tot u een keer adem zou halen.

[1:20:38] Maar daarom interrupteer ik u even.

[1:20:41] U hebt een interruptie van mevrouw Martens-Amerika.

[1:20:43] Dank en ook dank voor de beantwoording.

[1:20:45] Ik denk wel dat het dekkingsvraagstuk hierin belangrijk is, juist omdat we hier natuurlijk ook het debat voeren over het verbreden.

[1:20:52] Bijvoorbeeld bij BOA's heb je natuurlijk heel veel particuliere werkgevers.

[1:20:55] Dus dat zou betekenen dat zij in theorie, want ik ben het eens met de analyse dat het op termijn zorgt voor een strakkere wet, een poortwachter als we het op die manier bekijken en de zorgplicht.

[1:21:06] Alleen, er zijn natuurlijk ook geuniformeerde beroepen waar het uiteindelijk alsnog indirect door de belastingbetaler wordt betaald.

[1:21:12] Om het maar even helemaal plat te slaan.

[1:21:15] Dus we zullen onderscheid maken tussen hoe we de rekening versturen.

[1:21:18] En dat gaat uiteinde wel van bijvoorbeeld de begroting JNV.

[1:21:22] Dus SEC zeggen dat de werkgever daarvoor aan de lat staat.

[1:21:26] Dat wordt een politieke keuze hoe we die begroting inrichten.

[1:21:29] Maar hoe zien de indieners dat dan richting de private werkgevers bijvoorbeeld?

[1:21:33] Hoe kunnen we dat onderschijt maken en mag je wettelijk dat onterscheid?

[1:21:36] En hoe verreken je dat?

[1:21:39] Dus nogmaals, ik sta achter de analyse.

[1:21:44] Ik heb nog wel wat vraagtekens bij de uitvoering.

[1:21:47] Mevrouw Straatman.

[1:21:48] Ja, dat is denk ik een hele terechte vraag die mevrouw Martens Amerika stelt.

[1:21:52] En ook een vraag waarvan wij nu zeggen... dit is een richting die wij ingaan met deze nota.

[1:21:58] En wij kunnen op dit moment niet precies overzien... hoe die kosten, waar die wel of niet neerslaan.

[1:22:03] Wij zeggen wel, primair is het de verantwoordelijkheid van de werkgever.

[1:22:06] En dan heb je natuurlijk publieke...

[1:22:08] en private werkgevers.

[1:22:09] Dat zou in principe ook gewoon... uit de begroting die die publieke werkgever... op dat moment heeft moeten kunnen.

[1:22:16] Op het moment dat het blijkt dat dat niet uitkomt... zoals natuurlijk het verleden ook bij de brandweer... wel heeft uitgewezen... dan zullen we daar opnieuw de politieke discussie over moeten voeren.

[1:22:25] En gezien de brede steun nu in de Kamer... denk ik dat wij ook wel allemaal...

[1:22:28] die wens hebben om dat gewoon werkend te krijgen.

[1:22:31] Maar ik geloof er wel heel erg in dat die kosten op dit moment genomen moeten worden... maar dat die voor de baten uitgaan en dat, of zeg ik het net andersom... maar in ieder geval dat op termijn het veel geld kan opleveren... omdat je juist veel meer aan de voorkant kan zitten en dat je een instituut inregelt... dat het ook gewoon uitnodigend maakt voor mensen om te zeggen... blijf niet te veel daarin hangen, je hebt geen angst...

[1:22:54] Het is helaas vaak onderdeel van het beroep PTSS.

[1:22:57] Dus zorg ervoor dat je een fatsoenlijke behandeling krijgt... en help mensen om dat tijdig te kunnen oplossen.

[1:23:05] En een vervolginterruptie van mevrouw Martens-Amerika.

[1:23:07] Ga de gang.

[1:23:08] Ja, dank.

[1:23:08] En ik snap natuurlijk ook dat dit aan de start is... van het al dan niet uitwerken van beleid.

[1:23:14] Ik denk dat het wel goed is om ons wel met z'n allen bewust te zijn... en ik denk dat uiteindelijk de lasten relatief mee zullen vallen, hoor.

[1:23:21] Maar dat we ons daar wel bewust voor zijn dat dat niet verdwijnt, die kosten.

[1:23:26] Maar hoe zien de indieners dat dan in relatie tot de private werkgevers bijvoorbeeld?

[1:23:30] Dus stel je voor het lukt ons uiteINDelijk om te kwantificeren...

[1:23:33] Heel luguber klinkt, maar laten we het even politiek benaderen.

[1:23:37] Wat dat dan kost, bijvoorbeeld ik meld een medewerker aan of de medewaker die meldt zichzelf en dan juist met het idee dat je dat misschien niet direct bij je werkgever wil doen, maar direct naar het instituut wil gaan, dan komt er uiteindelijk toch een rekening die gaat naar de...

[1:23:52] Hebben jullie al een eerste gedachtenrichting daarover gedaan?

[1:24:00] Of staan jullie open voor suggesties vanuit deze kant nogmaals?

[1:24:02] Echt enkel met het idee om te zorgen dat het niet strandt in de uitvoering.

[1:24:05] Want dat zou natuurlijk heel zonde zijn dat dat op een rekening uiteindelijk stuk loopt.

[1:24:12] Mevrouw Straatman.

[1:24:13] Ja, dat denk ik nogmaals een hele terechte vraag waar we denk ik ook in de uitvoering moeten kijken hoe kunnen we dat het best inregelen.

[1:24:20] Ik ben ook benieuwd hoe de minister hier naar kijkt.

[1:24:22] Maar in principe zou je aan de voorkant natuurlijk die werkgeversorganisaties moeten kunnen identificeren die gewoon een bijdrage zouden moeten leveren aan dat instituut.

[1:24:32] Dus ik zou het liever aan de vorkant inregeln dan aan de achterkant op het moment...

[1:24:36] dat bij werkgever A komen er tien mensen aan het loket en bij de andere drie, dat die werkgeer A dan meer zou moeten betalen.

[1:24:43] Ik denk dat dat een gezamenlijke verantwoordelijkheid is die je aan de voorkant zou moeten afregelen.

[1:24:49] Maar dat is een uitvoeringsvraagstuk waar we denk ik ook wel nader naar zouden moeten kijken.

[1:24:55] U hebt nog een interruptie van meneer Sneller.

[1:24:57] Mevrouw Straatman kent mijn voorliefde voor de batenkant bij dit soort vragen.

[1:25:02] En in de initiatiefnota staat ook dat er aanvullend onderzoek nodig zal zijn om de financiële impact van PTSS precies te kunnen kwantificeren.

[1:25:11] Als zij nou filosofeert over die baten kant, welk onderzoeks zou er dan moeten gebeuren om over pak een beet vijf jaar beter te kunnen beoordelen inderdaad...

[1:25:19] Ziektelasten, behandeling, inzetbaarheid, alle andere kosten die daarbij komen.

[1:25:25] Om dan ook te kunnen kijken, heeft het nou opgeleverd wat er verwacht werd?

[1:25:30] En heeft het dan gekost wat het waard is?

[1:25:33] Mevrouw Straatman.

[1:25:34] Ja, ik denk een hele mooie vraag, voorzitter, van de heer Sneller.

[1:25:37] En dat is iets wat altijd heel lastig te onderzoeken is natuurlijk.

[1:25:40] Wat zijn nou de maatschappelijke baten van bijvoorbeeld preventie, waar we vaak tegenaan lopen?

[1:25:48] Onze overtuiging is echt dat als je meer aan de voorkant gaat zitten, dat dat betekent minder ziekteverzuim en minder maatsschappelijke kosten.

[1:25:55] Dus hoe je dat precies wetenschappelijk inregelt, daar ben ik niet in.

[1:26:00] Dat ligt niet mijn expertise.

[1:26:02] Maar de aanname is natuurlijk wel dat je veel sneller kan werken aan herstellen en reintegratie.

[1:26:08] En dat aan zich, dat heeft natuurlijk ook weer een prijskaartje.

[1:26:11] Dus als dat op enig moment uitgerekend zou kunnen worden, dat hoe vroeger je meldt en hoe vrolijker je in behandeling gaat, hoe sneller je ook weer terug kan keren in de samenleving, dan zou dat denk ik iets zijn waar we met z'n allen, los van de financiële kant, vooral ook voor de mens, heel blij zijn dat iemand weer volwaardig mee kan doen.

[1:26:32] Geen vervolginterruptie van meneer Sneller.

[1:26:34] Dan wil ik graag het woord geven voor een interruptie aan meneers Struijs.

[1:26:37] Ja, dank voorzitter.

[1:26:38] Nou, er zijn wel wat dingen bekend, met name bij zorgverzekeraars.

[1:26:41] Die waren heel gretig om hieraan mee te werken na verloop van tijd, omdat met name in de preventiepotten veel geld zit wat niet benut is.

[1:26:49] Maar hoe meer je inzichtelijk maakt, ook aan de hand van een monitoring van het loket, hoe gewilliger ze worden.

[1:26:54] Dat is één ding.

[1:26:56] En echte grote zorgverzekeraars, daarin zie je nu momenteel een beweging komen.

[1:27:01] Want de mentale problemen in Nederland nemen toe.

[1:27:04] Dus ze spelen daarop in, zeker naar die voorkant toe.

[1:27:08] En een tweede wat ik wel graag mee wil geven en toch even een reflectie ook op.

[1:27:12] Het begint pas spannend te worden na de immateriële schade.

[1:27:15] Iemand kan niet meer zijn nachtdiensten doen enzovoort.

[1:27:19] En raakt daardoor zijn huis kwijt en al die...

[1:27:21] Dat soort dingen.

[1:27:23] Ik denk dat het loket ook een belangrijke functie kan hebben in de signalering daarvan... ...dat de consequenties op andere gebieden ook groot zijn.

[1:27:31] En dan moet je terugvallen of op een advocaat of op, in mijn geval, een politiebond.

[1:27:36] Maar dat zijn wel dingen die, denk ik, voor het loquet ook belangrijk worden... ...in de signalerende functies en de afspraken.

[1:27:41] Graag gedaan.

[1:27:45] Ja, helemaal eens.

[1:27:47] Helemaal eens, voorzitter.

[1:27:48] Die signalerende functie dicht bij het loket ook helemaal toe.

[1:27:52] En zeker nog, ik denk dat die signalerande functies... ook kan helpen om de verschillen bloot te leggen... hoe bijvoorbeeld verschillende werkgevers en organisaties omgaan... met zo'n dilemma als immateriële schade.

[1:28:03] De discussie rondom de brandweer maakt heel duidelijk... dat de brand weer daar net weer een andere afslag neemt... dan bijvoorbeeld defensie.

[1:28:10] Dan is het denk ik heel...

[1:28:11] behulpzaam ook voor de bonden en voor alle mensen daar betrokken... om te zeggen van ja, maar heel inzichtelijk hoe organisatie A, B en C hiermee omgaat... en waarom doen wij dit dan niet?

[1:28:21] Dus die signalerende functie op die manier zou ik ook wel echt zien voor het loket...

[1:28:26] Ja, voorzitter, dan kom ik denk ik bij de laatste vragen in mijn mapje.

[1:28:32] De heer Struijs zei ook al terecht, de back-office moet ook goed ingeregeld zijn.

[1:28:35] Nou, dat zijn wij helemaal met hem eens.

[1:28:37] Tegelijkertijd moeten we ook gewoon het eerlijke verhaal vertellen... dat met een loket nog niet meteen de backoffice ook goed is ingeregeld.

[1:28:44] En dat is ook de gesprekken die we bijvoorbeeld met het Veteraneninstituut hadden.

[1:28:48] Zij zeiden, wij willen het liefst niet alleen één loket, we willen ook gewoon...

[1:28:51] dat iedereen dezelfde zorg krijgt binnen het maatwerk dat er natuurlijk ook nodig is.

[1:28:56] Dat vraagt gewoon ook wel echt iets van werkgevers.

[1:28:59] Dus wij hopen door dit inzichtelijk te maken, ook dat gesprek op gang te brengen.

[1:29:04] En nogmaals, als dat onvoldoende is, dan mag het daar ook absoluut niet bij blijven.

[1:29:09] Dan moet dat geen punt zijn, maar een comma.

[1:29:12] En mevrouw Midler zal daar zo dadelijk ook nog wat nader op ingaan.

[1:29:16] En tot slot denk ik de hele terechte vragen van de heer Struijs... ook van, ja, maar ook gepensioneerden moeten ook ergens terecht kunnen... vaak als ook PTSS tot herbeleving leidt vele jaren later... nadat het trauma of het incident zich heeft voorgedaan.

[1:29:31] En ook die meldingen van familie en van vrienden en mensen rondom iemand... dat moet ook goed geborgd zijn.

[1:29:37] Nou, daar zijn wij het helemaal mee eens.

[1:29:39] Daar is dus ook dat Veteraneninstituut al wel goed op ingericht...

[1:29:42] Maar ook juist voor die wisselingen in uniform, om het zo maar te zeggen.

[1:29:47] Maakt dat loket zo belangrijk.

[1:29:50] Omdat je dus dan direct één locatie hebt waar je naartoe kan.

[1:29:54] In plaats van dat je je afvraagt bij welke werkgever moet ik nu zijn.

[1:29:57] Zeggen nog, ik heb op dit moment geen werkgeven meer.

[1:30:00] En wie is er nu voor mij?

[1:30:01] Dat loket is er dan dus ook voor de mensen die op dit moment geen dienstverband meer hebben.

[1:30:04] momento

[1:30:06] Nogmaals, dan kan het zo zijn dat het bij verschillende uniformen, verschilliende werkgevers, dat er nog andere regelingen zijn voor ex-werknemers.

[1:30:15] Dat is natuurlijk ook niet rechtvaardig, maar dat maken we dan opnieuw weer inzichtelijk en daar gaan we dan vervolgens weer het gesprek over voeren.

[1:30:23] Tot zover mijn mapje, voorzitter.

[1:30:25] Dan geef ik graag het woord aan meneer Maltloeti.

[1:30:29] Dank voorzitter.

[1:30:31] Voorzitter, wie kiest voor een geuniformd beroep... ...kiest voor betekenisvol werk, maar soms ook voor werk waarin je heftige dingen meemaakt.

[1:30:37] Dat hoort bij het vak, maar psychische schade hoeft geen vanzelfsprekend gevolg te zijn.

[1:30:44] We kunnen helaas niet voorkomen dat mensen traumatische gebeurtenissen meemaken en we kunnen ook niet iedere PTSS voorkommen.

[1:30:52] Maar we kunnen mensen wel beter voorbereiden, signalen eerder herkennen en voorkomend dat klachten onnodig verergeren.

[1:30:58] En voorzitter, daarom begint goede zorg wat ons betreft niet per se pas als iemand uitvalt.

[1:31:02] Preventie begint al in de opleiding, op de werkvloer en bij een cultuur waarbij het heel normaal is om over mentale gezondheid te praten en vooral op tijd hulp te vragen.

[1:31:11] Juist de landelijk loket kan daarbij helpen door de kennis en ervaring uit al die verschillende beroepsgroepen samen te brengen, zodat zij van elkaar kunnen leren en we preventie steeds verder kunnen verbeteren.

[1:31:21] Voorzitter, we schrijven in de initiatiefnota dat we de mentale weerbaarheid willen versterken en daarmee wil ik in het kader van preventie als eerste stil bijstaan.

[1:31:30] Want voorzitter, we willen een belangrijk onderscheid maken.

[1:31:33] Preventie betekent niet dat we kunnen voorkomen dat iemand ooit PTSS ontwikkelt.

[1:31:37] Wat we wel kunnen doen is de risico's verkleinen, mentale weerbaarheid versterken en ervoor zorgen dat signalen van psychische klachten eerder worden herkend.

[1:31:44] En dus ook het gesprek daarover voeren en vooral ook de ruimte voor dat gespreк te faciliteren.

[1:31:50] De collega van de VVD noemde de APK-gesprekken bij de politie en ik denk dat dat een mooi voorbeeld is om structureel dat gesprek binnen de organisatie te faciliteren.

[1:32:02] En het inregelen is één, maar ook de cultuur veranderen is natuurlijk nog een andere uitdaging.

[1:32:07] Want als je bij een organisatie werkt waar sterk zijn, weerbaar zijn en zeker niet je zwak te stonen een cultuurnorm is, dan is het voeren van het gespreks heel lastig.

[1:32:19] Dus ik denk dat er één bij de organisaties waar dat nog niet gangbare zaak is, het faciliteren van het gesprek één is, maar zeker ook ruimte houden voor de cultuur die daarvoor nodig is.

[1:32:32] De collega's van Pro stelden de vraag of het loket eventueel de plek is om dat gesprek te faciliteren.

[1:32:40] Hoe je dit inregelt, hoe je die ruimte voor die gesprekten inregt.

[1:32:47] Ik denk het wel.

[1:32:48] We zien in de praktijk dat organisaties wat verder zijn.

[1:32:53] Het Veteraneninstituut heeft veel aandacht voor de fase voordat PTSS zich überhaupt ontwikkelt.

[1:33:00] Herkenning.

[1:33:01] Van situaties waar een militair in terecht kan komen.

[1:33:04] En wat voor effect die hebben op de mentale gezondheid van een militär.

[1:33:10] Daar kunnen we veel van leren.

[1:33:11] En ook uit het buitenland.

[1:33:12] Duitsland werd even genoemd.

[1:33:13] Maar in het gesprek dat wij vrijdag met het Veteraneninstituut hadden.

[1:33:16] ...begrijpen we ook dat zij ook kijken naar bijvoorbeeld de Scandinavische landen... ...Noorwegen, Italië, waar ze het heel nadrukkelijk meenemen in een voortraject... ...voordat PTSS zich überhaupt voordoet.

[1:33:29] En dat doet me ook even denken aan de inbreng van de heer Struis.

[1:33:33] En zonder in terminologie te vervallen, maar PTSS en PTSD... ...waarbij het in mijn adem vooral gaat over de periode daarvoor... ...ik denk dat dat heel belangrijk is...

[1:33:44] Om dat te faciliteren.

[1:33:49] Ik ga de vragen zoveel mogelijk in volk worden langs, voorzitter.

[1:33:55] De heer Sneller wees terecht op de belang van preventie, ook als het gaat om geweld richting hulpverleners.

[1:34:00] En dat zijn natuurlijk hele pijnlijke, harde situaties waar onze hulp verleners in terecht kunnen komen.

[1:34:06] Dat vraagt natuurlijk wel om een breder debat, want het is natuurlijk een bredere maatschappelijk probleem.

[1:34:10] Wat we helaas te veel zien, en iedere keer is de een te veel overigens.

[1:34:15] Maar het gaat over hoe de samenleving zich uitrichting onze hulpverleners en wat het effect daarvan is.

[1:34:20] En dat begint in de basis volgens mij met keihard normeren, want je hebt het hier gewoon eigenlijk over crimineel geweld.

[1:34:26] Ik bedoel, ik kan er niet bij met mijn hoofd dat je geweld tegen hulpvolleners überhaupt...

[1:34:31] ...in je opkomt.

[1:34:33] Maar dat normeren gaat over optreden op basis van de bestaande wet en regelgeving... ...en u noemde specifiek het civielrechtelijk vervolgen en het verhalen van schade.

[1:34:43] Wat mij betreft is dat een hele goede en u heeft daar in uw manifest eerder aandacht voor gevraagd.

[1:34:50] Volgens mij terecht en ik ben ook benieuwd naar de reactie van de minister op dit punt... ...in hoe hij daar naar kijkt.

[1:34:57] De vraag van Paul heb ik zojuist gehad.

[1:35:01] Meneer Matlouti, ik ga u even onderbreken.

[1:35:03] U hebt een interruptie van meneer Struijs.

[1:35:06] Daar ben ik bang, maar ik ga het toch maar doen, want ik vind het te belangrijk.

[1:35:09] Dank voorzitter.

[1:35:11] Ja, even, is dit loket nu ook?

[1:35:14] Want we maken een onderscheid tussen de mentale, morele en die fysieke weerbaarheid.

[1:35:18] En ik wil toch even attenderen, je hoeft niet gewond te zijn om PTSS te krijgen.

[1:35:23] Een ME'er die nu voor de veertigste keer hoort, of het nou van links of van rechts komt, dat hij een NSB'er is, kan wel eens naar binnen slaan.

[1:35:30] Dus het is belangrijk dat het loket ook daarvoor openstaat.

[1:35:33] Dus dan heb je geen mutaties of zo, maar je hebt te veel gehoord en ineens komt hij aan.

[1:35:38] En een tweede is in dat die wisselwerking van monitoring naar de backup, zal ik het maar even onheerbiddig noemen.

[1:35:46] Het leergeld is dat die mentale check-up, die helpt, maar die moet verbeterd worden.

[1:35:50] Dat zien we binnen de politie en dat soort dingen.

[1:35:52] Hele zware onderdelen zoals korpscommandotroepen en DSI vinden dit heel normaal.

[1:35:57] En dat heeft een hele goede werking naar de rest.

[1:35:59] Dus hoe kijken jullie naar de mentale check-up en naar de geestelijke verzorging, die een fantastische rol speelt in het leger.

[1:36:04] Nog iets te weinig bij de politie, maar dat is ook zo'n instituut dat bij vroegsignalering, maar ook in de back-office, een belangrijke rol speel.

[1:36:12] Nou, het zijn een heleboel vragen in één, maar dit is mijn laatste interruptie, dus ik moest eventjes zo...

[1:36:17] Dank, voorzitter.

[1:36:18] Vraag tegen.

[1:36:19] Dank u wel.

[1:36:20] Ik geef het woord aan meneer Matloet.

[1:36:21] Ja, dank voorzitter.

[1:36:23] Ja... ...die signalen en mentale check-ups... ...ik denk dat dat in de basis binnen de organisaties... ...hopelijk zo goed mogelijk georganiseerd is.

[1:36:30] De realiteit... ...leert dat dat helaas niet zo is.

[1:36:33] Ik weet even niet wie zijn inbreng... ...dat naar voren kwam... ...maar dat vraagt ook om iets...

[1:36:38] toch wat managementvaardigheden om die signalen te herkennen binnen je organisatie.

[1:36:46] En als dat niet zo is, dan hoop ik, of tenminste dan beogen we wel... dat het loket die kennis tussen de verschillende beroepsgroepen kan delen.

[1:36:57] Want inderdaad, het begint bij signalen.

[1:37:02] En de mentale check-ups die u noemt, die...

[1:37:05] zullen er ook structureel moeten zijn om toch de thermometer even te voelen van hoe gaat het met een betreffende werknemer.

[1:37:14] Zeker als er heel veel demonstraties zijn geweest om even in het straatje van de politie te blijven of anderszins.

[1:37:22] Maar dat zijn wel aspecten die we beogen met het loket inderdaad.

[1:37:28] Een vraag van het CDA.

[1:37:31] Hoe voorkomen we dat het loket een extra administratieve schakel wordt tussen werknemer en zorgaanbieder?

[1:37:37] Ja, dat is dus absoluut niet de bedoeling.

[1:37:39] Want u kunt het loquet in de basis gewoon zien als een voorportaal waar iemand zich laagdrempelig...

[1:37:45] kan melden.

[1:37:48] Het loket zal niet de zorg doen, het zorgverlenen... de rechtspositie bepalen of ander werk uit handen nemen... die gewoon eigenlijk bij de werkgevers liggen.

[1:38:04] Maar wel als laagdrempelige voordeur voor een werknemer... die het even niet ziet, die het niet weet...

[1:38:11] die niet primair terecht kan of denkt terecht te kunnen bij zijn werkgever.

[1:38:15] Dus dat onderscheid moeten we echt met elkaar maken.

[1:38:18] Maar terecht de vraag.

[1:38:20] De collega van de BBB die gaf aan binnen de afzonderlijke organisaties zit al heel veel kennis, goede zorg en expertise.

[1:38:31] Moeten we daar geen gebruik van maken?

[1:38:33] Ja, zeer zeker.

[1:38:34] Maar wij zien dit loket als hulpmiddel om die werkwijze binnen de Afzonderlijk Organisaties juist te versterken.

[1:38:41] Juist door die kennis en expertise te delen binnen het loket van al die werkgevers en juist van elkaar te leren.

[1:38:47] Volgens mij is het uitgangspunt ook zorg dichtbij en bij je eigen werkgever direct waar dat kan.

[1:38:53] Maar als dat niet kan, dan moet het loket wel een uitweg zijn waar iemand terecht kan en verder geholpen kan worden.

[1:39:01] Want dat is volgens mij het allerbelangrijkste.

[1:39:06] De collega van jaar 21 die vroeg...

[1:39:08] Of is er standaard nodig om voor goede opleiding en nazorg te komen?

[1:39:15] Is daarvoor geld, kegelgeving of landelijke afspraken nodig?

[1:39:18] En bestuurlijke wil?

[1:39:19] Ik denk vooral die laatste twee, de bestuurlijk wil.

[1:39:21] En ik denk dat we daar met elkaar hierbij zijn om die bestuurlike wil ook te tonen.

[1:39:24] En die proef ik in de verschillende bijdrages.

[1:39:30] Ja, en landelijke afsprakken.

[1:39:31] Ik denk vooral in eerste instantie afspragen tussen de verschilende beroepsgroepen.

[1:39:34] Dat die komen tot een uniforme landelijke werkwijze.

[1:39:39] Neem nou het ambulancepersoneel waarin we al zagen en ook bij de brandweer dat de verschillende regio's helaas nog van elkaar verschillen.

[1:39:48] En dat uiteindelijk via het loket dat die kennis breder gedeeld wordt en het niveau binnen alle beroepsgroepen omhoog gaat.

[1:39:56] We zien dat bij de brandweer dat het al verankerd is in de wet.

[1:40:00] Ik weet niet of dat per se hoeft, maar dat kan in een volgordelijkheid zoals ik net gaf uiteindenlijk wel een uitkomst zijn.

[1:40:06] Maar daar is het denk ik te vroeg voor om daar iets over te zeggen.

[1:40:11] dan denk ik dat ik door alle vragen op het onderwerp preventie en nazorg ben geweest.

[1:40:17] En als dat niet zo is, dan hoor ik dat.

[1:40:20] Ik zie verder geen interrupties, dus dan gaat het woord.

[1:40:23] Nou, mevrouw Moedler.

[1:40:25] Graag gedaan.

[1:40:25] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:40:27] Toen ik de verhoren van de parlementaire enquête deed, dan had je altijd een veger.

[1:40:31] En dat was de persoon die dan de laatste vragen of de vragen die niet waren gesteld oppakte.

[1:40:39] Dus ik ga heel eerbiedig de specifieke regels omtrent geuniformeerde beroepen op mij nemen, de vraagen die daaromtrend zijn gesteld.

[1:40:47] En ik zal tevens ook de vragen die nog zijn blijven liggen voor mijn rekening nemen.

[1:40:55] Maar ik wil beginnen ook met een hele korte inleiding.

[1:40:58] En sorry als ik een beetje in herhaling val, maar die ruimte pak ik gewoon.

[1:41:03] Namelijk, waarom deze initiatiefnota en waarom komen wij zo nadrukkelijk op voor deze groep?

[1:41:10] Omdat wij van deze mensen iets heel bijzonders vragen.

[1:41:13] Want de politieagent, en ik weet dat menig van jullie een keertje met een agent is meegelopen, die gaat die straat op, die maakt schietpartijen mee, overvallen.

[1:41:22] De brandweerman die een brandend gebouw ingaat.

[1:41:26] Ambulancemedewerker die een reanimatie moet doen van een kind.

[1:41:31] En BOA die steeds vaker midden in agressie en geweld staat.

[1:41:34] En zij kunnen gewoon niet zeggen, ja vandaag even niet...

[1:41:37] Het hoort bij een publieke taak om naar voren te stappen waar anderen juist afstand nemen.

[1:41:43] Maar ik vind ook, en met mijn collega's, dat daar iets tegenover moet staan.

[1:41:47] Namelijk, als hun werk hen psychisch verwondt, want dat is exact wat er gebeurt... dan mag de kwaliteit van de erkenning en ondersteuning niet afhangen van het uniform dat zij dragen.

[1:41:57] De regio die zij werken, de woonplaats of toevallig de werkgever die zij hebben...

[1:42:04] En ik herhaal waar wij voor staan.

[1:42:08] Wij stellen de mens achter het uniform centraal.

[1:42:12] En dat betekent dus dat ieder beroep precies dezelfde ondergrens moet kennen.

[1:42:16] Daarom pleiten wij voor een landelijke toegangspoort waar kennis en expertise gebunteld is, onafhankelijke organisatie die buiten de organisatie staat zodat het ook laagdrempelig kan worden benaderd en met ruimte voor maatwerk.

[1:42:32] Wij willen hiermee een bodem leggen waaronder niemand mag zakken en we willen leren, we willen evalueren.

[1:42:38] En we willen kijken hoe we ook andere publieke beroepen... die structureel hetzelfde hoge trauma-risico lopen... zoveel en zo goed als mogelijk kunnen ondersteunen.

[1:42:48] En dat wil ik zeggen omdat er vandaag ook in de publieken tribune... een aantal van deze beroepsgroepen aanwezig zijn... die te maken hebben met PTSS.

[1:42:58] En die daar het menselijke leed, ook hun gezinnen overigens... daar dag in en dag uit...

[1:43:07] En dat moeten we gewoon benoemen.

[1:43:11] Dan ga ik naar de vragen.

[1:43:12] De vraag van collega Van der Plas van de BWB, die stelde hem al eerder en die is deels ook beantwoord door mijn collega Straatman.

[1:43:20] Want wat is er nou sinds het schrijven van deze nota veranderd?

[1:43:24] Ja, er zijn inderdaad stappen gezet.

[1:43:26] Als je kijkt naar de brandweer, dankzij de Kamer is PTSS bij de brand weer landelijk erkend.

[1:43:34] Als beroepsziekte en door het amendement van 1,75 miljoen is ook de regeling erkenning en aanspraken PTSS als beroep ziekte tot stand gekomen.

[1:43:45] En vanaf 1 februari geldt ook bij het brandweerpersoneel waaronder vrijwilligers PTSS erkent beroemsziekte.

[1:43:54] Want wat zagen wij, het was afhankelijk van je veiligheidsregio wat je hulp was.

[1:44:02] Bij de ene werd je gekort op je salaris, bij de andere kreeg je de kosten voor de medische hulp niet vergoed.

[1:44:10] Bij het ene kreeг je een hond om je te begeleiden bij PTS en ik heb gezien hoe nuttig dat kan zijn en bij de anderen niet.

[1:44:17] Ik hoop echt dat nu men gaat werken naar een uniforme regelgeving.

[1:44:23] Heb ik er vertrouwen in?

[1:44:24] Hebben wij er vertouwen in.

[1:44:25] Nou, eerst zien dan geloven.

[1:44:28] Dat is de reden waarom wij eerder een motie hebben ingediend.

[1:44:31] Die de Kamer heeft omarmd.

[1:44:33] Om een tussentijdse evaluatie te doen.

[1:44:35] Om te kijken wat werkt, wat werpt niet.

[1:44:37] Want wij weten uit praktijk.

[1:44:39] En ik sluit me aan bij datgene wat ook mevrouw Van der Plas heeft gehoord.

[1:44:43] Dat heel veel brandwielen nog te maken hebben met...

[1:44:46] gesteggeld met uw werkgevers, dat ze naar de rechter moeten stappen om u gelijk te halen, dat soms ook de verzekeringsmaatschappijen de boel frustreren, moet ook benoemd worden en gezegd worden.

[1:44:59] En dat moeten we wel inzichtelijk maken zodat we daar actie op kunnen ondernemen.

[1:45:03] En daarom vinden wij dat

[1:45:05] één PTSS-instituut, een onafhankelijke instituut, daar een hele belangrijke rol in kan spelen.

[1:45:13] Dan hebben we niet alles misschien opgelost, maar dan hebben we wel een organisatie waar deze geuniformeerde beroepen naartoe kunnen, laagdrempelig hun zegje kunnen doen en advies kunnen vragen en begeleiden.

[1:45:25] Mevrouw Mietler, ik heb een instructie van mevrouwe Van der Plos.

[1:45:29] Ja, dank u wel.

[1:45:29] Die tussentijdse evaluatie is natuurlijk toe te juichen, want je moet weten, werkt het wel wat wij hier allemaal hebben bedacht?

[1:45:38] Dat zeg ik even oneerbiedig, want ik neem de initiatiefnota heel erg serieus.

[1:45:44] Maar zit dan in zo'n tussentijdse evaluatie, hoe ga je dat dan doen?

[1:45:49] Met wie ga je evolueren?

[1:45:51] Want als je alleen maar met bijvoorbeeld case managers of met de leiding van de brandweer bijvoorbeeld gaat evoluëren en niet de nette mensen om wie het gaat.

[1:46:04] Hoe gaan we dat doen?

[1:46:05] Want we hebben ook nog te maken met de AVG, alle privacy regels.

[1:46:09] Mag je dan wel opvragen wie hebben zich allemaal gemeld en mogen wij die benaderen?

[1:46:14] Is daar over nagedacht hoe we binnen die AVG-regels ook de mensen, waaronder een paar van deze mensen op de tribune zitten, ook die betrekken bij de evaluatie?

[1:46:23] Want daar gaat het nou juist om.

[1:46:25] Hebben die de hulp gekregen die ze nodig hebben, recht op hebben en verdiend hebben?

[1:46:30] En hoe gaat dat dan?

[1:46:32] Mevrouw Mietler.

[1:46:32] Volgens mij een onwijs terechte opmerking van collega Van der Plas.

[1:46:36] Want uiteindelijk doen we het voor deze mensen en evalueren zonder de mensen om wie het gaat, zou ik van de zotte vinden.

[1:46:43] We hebben 25 veiligheidsregels.

[1:46:44] Ik focus me nu even op de brandweer.

[1:46:47] Ja, dan is het belangrijk, want die motie was overigens ontraden.

[1:46:50] Er vindt wel een evaluatie naar de nieuwe regeling plaats, maar dat duurt een paar jaar.

[1:46:54] En wij hebben gezegd ga in gesprek met die veiligheidregio's.

[1:46:58] En in mijn beleving moeten de veiligheidsregio's dan in gesprek, niet alleen met hun case managers, maar met hun vrijwilligers, met de brandweerlieden, om te kijken.

[1:47:06] Waar zitten nou de lacunes?

[1:47:08] Wat werkt?

[1:47:09] Wat werk niet?

[1:47:10] Waar is er behoefte aan?

[1:47:11] Waarom is het nodig dat mensen naar de rechter moeten stappen, terwijl je eigenlijk tot één uniforme regeling kunt komen?

[1:47:19] Dus ik verwacht, en ik hoop dat de minister daar ook nog eens op ingaat, dat die motie die door de Kamer is omarmd,

[1:47:27] Dat die wordt opgepakt en dat die gesprekken op korte termijn ook met die veiligheidsregio's worden gevoerd.

[1:47:36] Ook over de invulling daarvan, waarbij dus het betrekken van brandweerlieden en vrijwilligers nadrukkelijk onderdeel hiervan uitmaakt.

[1:47:48] Mag ik een ordervoorstel doen?

[1:48:02] Volgens mij gaan we redelijk goed in de tijd.

[1:48:05] Als de minister ook kort en puntig gaat antwoorden.

[1:48:10] En effectief gaat antwaarden.

[1:48:13] Zouden we misschien het aantal interrupties met één mogen verhogen?

[1:48:18] En dan zal ik zorgen dat hij ook kort and puntig is.

[1:48:22] En dan geldt het natuurlijk ook voor de anderen.

[1:48:24] Volgens mij gaat het half twee, dus volgens mij moet dat kunnen.

[1:48:28] Gezien het verzoek volgens mij gezamenlijk van de leden komt, wil ik dat graag toestaan.

[1:48:34] Vier interrupties, dus dat betekent minister Huis en mevrouw Van der Plas nog een extra interruptie.

[1:48:39] En dan halen we het gewoon voor de tijd van de minister af.

[1:48:43] Nee, gaat u gang mevouw Van den Plas.

[1:48:45] Ja, want ik had een korte vervolgvraag.

[1:48:46] Want mevr.

[1:48:47] Mutleur zegt dat we de leiding moeten gaan ophalen of het allemaal wel goed gaat.

[1:48:51] En dat is nou juist het punt.

[1:48:53] Want hoe onafhankelijk is dat?

[1:48:56] En mijn vraag ging echt over de AVG.

[1:48:58] Kun je binnen de privacyregels die er zijn ook gewoon zelf mensen benaderen?

[1:49:03] Daar zit wel een beetje mijn zorg.

[1:49:05] Dat je straks tegen die muur aan het lopen van ja, dat mag niet, want AVG... Mevrouw Mietler.

[1:49:12] Waar we niet... Trouwens, inderdaad, ik heb die vraag nog niet beantwoord.

[1:49:16] Want de AVP kan al knelpunt vormen.

[1:49:18] En we willen natuurlijk wel binnen de privaciregelgeving handelen.

[1:49:23] Het is niet zo dat wij de dossiers in willen zien.

[1:49:26] Van individuele brandwielieden op vrijwilligers.

[1:49:28] Dat ruist in tegen de regels.

[1:49:30] Maar ik kan me best goed voorstellen dat wanneer brandwielen zelf een stap naar voren zetten en informatie verstrekken over hun eigen situatie, dat het dan wel kan.

[1:49:40] Een beetje hoogoven, zonder heel erg in te gaan op die individueel dossiers, want die kunnen we niet opvragen.

[1:49:46] En die kunnen we ook niet zomaar inzien.

[1:49:49] Maar ik denk wel dat we ook samen met de minister en de veiligheidsregio's zouden moeten nadenken hoe we dan de brandweerlieden en de vrijwilligers in staat moeten stellen om die stap zelf te zetten en hun punten aan te dragen, zodat het ook heel serieus wordt meegenomen bij die tussenevaluatie.

[1:50:06] Dan wil ik nog even iets kort zeggen over de politie, want de politiek werkt sinds 1 april met een nieuwe PTSS-stelsel en de focus ligt niet langer op erkenning van een dienstongeval, beroepsziekte of een beroepincident, maar op zorg en ondersteuning.

[1:50:21] Dat is op zich wel heel mooi, want daarbij geldt dus nu een ruime benadering.

[1:50:26] Als de klachten ook maar 1% werkgerelateerd zijn, is dat voldoende om ondersteuning en begeleiding te starten.

[1:50:32] Wij juichen dat toe.

[1:50:33] Dat is een hele mooie stap.

[1:50:36] Echter...

[1:50:37] Je wil wel dat, en dat zeggen ook de politiebonden, die betreuren ook dat zij niet langer zijn aangesloten bij het veteranen loket.

[1:50:46] Omdat daar veel kennis en expertise beschikbaar is.

[1:50:48] En wij denken ook dat met ons voorstel voor één gezamenlijk loket ook uitvoering kan worden gegeven aan die wens.

[1:50:55] Want je hebt iets onafhankelijks nodig.

[1:50:58] Anders ga je het heel erg intern regelen.

[1:50:59] En dat kan ook weer een hele grote drempel vormen richting politieagenten.

[1:51:05] Maar laten we eerlijk zijn, het is ook een cultuur hè.

[1:51:07] We noemen het even machokultuur.

[1:51:11] Waar onze vrouwelijke en mannelijke dienst niet altijd het stoer vinden.

[1:51:16] Of niet altijd de ruimte voelen om dat gesprek aan te gaan.

[1:51:21] En om hun gevoelens te delen.

[1:51:22] En daarom is die onafhankelijkheid zo belangrijk.

[1:51:26] Ondanks de mooie stappen bij de politie... zou dat een vervolgstap in onze beleving moeten en kunnen zijn.

[1:51:31] Overigens zeg ik tegen meneer Struis... er liggen nog wel wat dossiers van agenten met PTSS... die in die oude regeling vielen.

[1:51:40] En de Kamer heeft eerder gepleit... voor het zo snel als mogelijk oplossen van die dossiers.

[1:51:45] Maar dat leidt tot dubbele victimisatie.

[1:51:48] Dat die mensen die al zoveel trauma's hebben ervaren... dat die nog een keer in die trauma's belanden.

[1:51:54] Omdat ze niet gezien...

[1:51:56] erkend gevoeld worden.

[1:51:59] Ambulancepersoneel, we hebben meerdere ambulanciemedewerkers gesproken... die zeggen, hoe kan het dat wij nog niet erkend worden?

[1:52:07] Dat PTSS bij ons niet als een landelijke beroepsziekte wordt gesteld.

[1:52:12] En dat vinden wij ook, want er zijn nu maar zes van de 25 ambulanceregio's... die aangesloten zijn bij het steunpunt ambulance...

[1:52:21] Dan kan je direct contact hebben met een gespecialiseerde maatschappelijke werker.

[1:52:27] Maar dat is wat ons betreft onvoldoende.

[1:52:29] Dat geldt ook voor de DEI.

[1:52:32] FNV pleit al langer voor de erkenning van de beroepsziekte.

[1:52:35] Hoewel de Centrale Raad van Beroep inmiddels heeft geoordeeld... dat PTSS bij de DEA-personeel dienstjustiële inrichting als beroepsoekte wordt aangemerkt... ontbreekt er nu nog steeds een structurele, sectorbrede en laagdrempelijke...

[1:52:49] Landelijke regeling vanuit de werkgever.

[1:52:51] Daarom ook onze pleidooi weer, voeg die aan het instituut.

[1:52:55] En dat geldt ook voor de reddingsbrigade en kustwacht.

[1:52:59] Daar bestaat helemaal geen landelijke PTSS-procedure.

[1:53:04] We hebben een brief ontvangen van de FNV en die wil ik ook even kort benoemd hebben.

[1:53:08] Want die hebben aangegeven, eigenlijk moet je het nog breder kijken.

[1:53:14] Ook naar je zorgpersoneel.

[1:53:16] En dan stond best wel een heftig artikel in de Telegraaf van Laura.

[1:53:20] Zij is social worker.

[1:53:24] En die heeft de meest nare dingen meegemaakt in de opvang, in de nachtopvang.

[1:53:28] En ook dat moet erkend worden.

[1:53:30] Maar om te wel eerlijk zijn, we hebben nu met onze initiatiefnoten heel erg gefocust op die geuniformeerde beroepen.

[1:53:37] Maar wij zeggen niet dat we daarmee niet de pijn van het zorgdomein mogen ontkennen.

[1:53:45] Wat ons betreft moet op enig moment ook die uitbreiding plaatsvinden.

[1:53:50] En een goede landelijke aanpak komen, ook voor die groepen.

[1:53:54] En dat wil ik nog even benoemd hebben.

[1:53:55] Dan een aantal vragen.

[1:53:57] Vraag van de collega van de VVD, mevrouw Martens Amerika, over de APK-keuring.

[1:54:05] Of we dat kunnen verbreden.

[1:54:06] Want dat hebben we bij de politie.

[1:54:08] Dat vinden we echt een onwijs interessante voorstel ook.

[1:54:12] Zeker als je pleit voor uniforme zorg.

[1:54:16] Dan zou die mentale check-up ook bij die andere beroepsgroepen moeten zijn.

[1:54:22] Het hoeft niet altijd dezelfde keuring te zijn.

[1:54:25] Of dezelfte frequentie hoeven te krijgen.

[1:54:28] Dat kan verschillen per beroeksgroep.

[1:54:31] Dus dat voeg ik nog wel aan toe.

[1:54:35] U vroeg ook, zeg ik via uw voorzitter aan mevrouw Martens-Amerika, welke stappen er nog te nemen zijn bij de opleidingen van die beroepen.

[1:54:44] De politieacademie geeft trainingen om in stressvolle situaties de hartslag te verlagen om PTSS te voorkomen.

[1:54:51] Kunnen we dit soort preventieve maatregelen ook benutten?

[1:54:53] Ja, graag.

[1:54:54] Ook hier geldt weer niet exact misschien dezelfde training.

[1:54:57] Maar wat kunnen we van elkaar leren en hoe kunnen we ervoor zorgen dat ieder geuniformeerde tijdens de opleiding leert om te gaan met langdurige stress?

[1:55:07] Dus echt wel kijken naar het trauma wat een incident kan opleveren.

[1:55:13] En dat is denk ik wat ons betreft een hele belangrijke.

[1:55:16] Dan ga ik richting afronding met twee vragen nog.

[1:55:21] Ja, 21 vroeg als de overleg met de werkgevers en regio's onvoldoende oplevert.

[1:55:28] Wanneer gaan we dan verdergaande landelijke afspraken maken?

[1:55:31] Wanneers gaan we de regelgeving in beeld brengen?

[1:55:36] Wij vinden het belangrijk om werkgever en regios echt wel de ruimte te geven om hun verantwoordelijkheid op te pakken.

[1:55:43] De werkgever is verantwoordelijk, maar wij hebben ook als overheid een zorgplicht.

[1:55:47] Maar die ruimte die die werkgevers moeten oppakken is niet vrijblijvend.

[1:55:52] Als wij zien dat de gemaakte afspraken niet tot tijdige nazorg of goede begeleiding leiden... en die lacunes worden in mijn beleving door dit instituut wel inzichtelijk gemaakt...

[1:56:05] Dan gaan we wel met elkaar in gesprek.

[1:56:07] Hebben we een nieuwe PTSS?

[1:56:08] Wet nodig.

[1:56:10] Moeten we kijken hoe we de volgende stap kunnen zetten naar een uniforme en eenduidige zorg?

[1:56:16] Lastig, maar niet onmogelijk.

[1:56:19] Maar daarom zetten wij nu deze stap.

[1:56:21] En ik eindig, voorzitter, nu met mijn laatste vraag.

[1:56:28] De overheid heeft een aanjaagfunctie.

[1:56:32] Hoe kijken wij naar de reactie van het kabinet?

[1:56:36] Nou, positief.

[1:56:38] Er worden stappen gezet.

[1:56:40] Maar het kan niet zo zijn dat de minister aangeeft... ja, niet mijn pakje aan, het is van de werkgevers.

[1:56:48] Nee, zeggen wij.

[1:56:49] Wij hebben een gezamenlijke zorgplicht richting deze dieners.

[1:56:56] Op zich zijn we blij met de totstandkoming van de richtlijn psychosociale ondersteuning binnen hoge risicoberoepen.

[1:57:03] Uit de reactie van het kabinet komt ook naar voren dat er veel kennis en goede voorbeelden beschikbaar zijn.

[1:57:08] En dat er verschillende samenwerkingsverbanden met elkaar worden gedeeld.

[1:57:12] Maar alleen samenwerken is niet genoeg, want dat laat eigenlijk direct zien hoe versnipperd de boel is.

[1:57:18] En daarom willen wij ook dat er meer wordt gedaan, namelijk het oprichten van één loket waar kennis en kunde wordt gebundeld en toegankelijk is voor alle geuniformeerde beroepen en in de toekomst een verbreding.

[1:57:30] En dan eindig ik.

[1:57:31] Waarom doen we dit?

[1:57:33] Wij doen dit gewoon voor de mens achter het uniform.

[1:57:37] En het lukt niet misschien in één keer.

[1:57:39] Misschien hebben we daar meerdere fases voor nodig, maar wij gaan ons daar heel erg hard voor blijven maken.

[1:57:46] Dank u wel, dank u wel initiatiefnemers voor de inbreng eerste mijn.

[1:57:50] Dan gaan we door naar de eerste mijn kabinet.

[1:57:54] En dan wil ik graag het woord geven aan de minister.

[1:57:56] En neemt u vooral alle tijd hoor.

[1:57:59] Het was een grapje.

[1:58:00] Dat durf ik nu niet meer.

[1:58:02] Nee, allereerst dank namens het hele kabinet aan de initiatiefnemers die hier zitten, maar ook hun voorgangers die een belangrijke rol hebben gespeeld bij het opstellen van deze nota.

[1:58:13] Het agenderen van het onderwerp en dat onderwerpen is ontzettend belangrijk.

[1:58:15] Het gaat hier om PTSS, een ernstige aandoening.

[1:58:20] bij mensen die voor ons de kristallis uit vuur halen, laat ik het zo maar zeggen.

[1:58:25] Dat zijn de mensen in geuniformeerd beroep.

[1:58:27] En ik moest ook bij de voorbereiding van de behandeling meteen terugdenken aan mijn eigen tijd als beleidsmedewerker bij Defensie, waar ik zo'n twintig jaar geleden onder andere betrokken was bij personeelsbeleid.

[1:58:38] En natuurlijk speelde toen PTSS een grote rol.

[1:58:41] En als ik kijk naar wat er in die jaren bij Defensie is opgezet aan zorg, erkenning, systemen, back-office in de woorden van de heer Struis, dan is er ontzettend veel gebeurd.

[1:58:52] Tegelijkertijd zie je dat dat elke keer weer opnieuw moet gebeuren bij nieuwe organisaties.

[1:58:56] Bij de politie zijn een aantal jaar geleden een aantal grote stappen genomen, is in eerste instantie inderdaad aangesloten bij het Veteraneninstituut.

[1:59:04] Maar in de volwassenwording van het PTSS-beleid bij de politie werd ook besloten dat dat niet de goede plek was.

[1:59:09] En inmiddels durf ik te zeggen dat de regeling bij de polietie, in ieder geval voor de nieuwe instroom, zijn vruchten begint af te werpen en dus meer een adequate zorg levert.

[1:59:18] De politie heeft een 24-7 loket, etcetera, etcetera.

[1:59:22] Dus ook daar zie je een stuk van die volwassernoording in het PTS6-beleg.

[1:59:26] Dan komen we bij de brandweer.

[1:59:27] Ik denk dat daar beleidsmatig op papier een belangrijke stap is gezet.

[1:59:31] We hebben nu een landelijke regeling.

[1:59:33] Nu is de vraag hoe zorgen we dat dat niet op papier blijft, maar dat dat ook in de praktijk wordt nageleefd.

[1:59:38] Dat je geen verschillen hebt tussen regio's daarbij.

[1:59:43] Daar doen we dus ook die evaluatie naar.

[1:59:44] Natuurlijk luisteren we daarbij ook naar de betrokkenen zelf, hoe die dat ervaren.

[1:59:51] Mijn hand niet in het vuur steken dat er niet sprake zal zijn ook daarvan problemen bij de implementatie.

[1:59:58] Omdat je natuurlijk van 25 systemen

[2:00:00] Nu gaat naar één.

[2:00:01] Daar moeten we open voor zijn, daar moeten we scherp op zijn en moeten zorgen dat we ook bij de brandweer toewerken naar een volwassen PTSS-organisatie.

[2:00:08] PTSS organisatie.

[2:00:10] Maar daarmee zijn we er natuurlijk niet, want dit overleg gaat breder en je kunt het eigenlijk zo breed trekken als je wilt.

[2:00:17] De zorg werd erbij gehaald in zijn volledigheid, de renningspigraat, de kustwacht, de douane heb ik gehoord, de DEI.

[2:00:26] En dat is allemaal waar.

[2:00:29] En tegelijkertijd, de manier waarop we het nu wettelijk hebben belegd, is dat uiteindelijk tussen werkgevers en werknemers in overleg met de vakbonden moet worden gekomen tot hoe bed je dat dan in.

[2:00:44] En daar worst ik een beetje met de rol vanuit het kabinet.

[2:00:47] Ik vind hem vrij makkelijk vanuit de politie bezien, want ik ben gewoon de werkgever van de politiek, ik heb daar zelf een verantwoordelijkheid.

[2:00:54] Ik vinden hem nog redelijk makkelijk naar de brandweer gezien, dat is een organisatie waar ik mij in ieder geval politiek verantwaardelijk voor voel en waarbij ik een nauw gestructureerd overleggen met de werkgivers en daar dus ook dit in kan brengen.

[2:01:09] Ik moet voor de ambulancedienst

[2:01:12] Waar ik zeker een warm hart voor heb, maar wel kijken naar mijn collega van VWS.

[2:01:16] Die overigens ook heeft toegezegd om hier aandacht aan te willen besteden.

[2:01:20] Juist vanwege die versnippering die je ook daar in de 25 werkgevers ziet.

[2:01:27] En ik voel een morele plicht daar waar het de BOA's aan gaat.

[2:01:32] Omdat ik nu al zie dat met de honderden werkgever die we daar in het BOA-landschap hebben...

[2:01:38] het moeilijk zal zijn voor elk van die werkgevers om dit op een adequate manier in te regelen.

[2:01:46] Dus ik ga daar wat mee doen, zeg ik u.

[2:01:49] En dat doe ik met die psychosociale ondersteuningrichtlijn in de hand.

[2:01:55] Die helpt, die geeft in ieder geval aanknopingspunten voor de werkgevens van hoe zou je hier mee om moeten gaan.

[2:02:01] Maar ik wil dat ook doen door, en dat werd eerder al genoemd,

[2:02:05] in een van uw inbrengen te starten met een campagne die zich richt op al deze beroepen.

[2:02:12] Die wijst op de effecten die PTSS of die het zware beroeps kunnen hebben

[2:02:17] op deze mensen en dat we daarbij actief dus ook vragen aan de aandacht voor één, melders, kom naar voren met de klachten die u heeft.

[2:02:26] Maar twee, ook naar de werkgevers toe om richtlijnen te geven in die campagne om daar beleid op in te richten.

[2:02:37] En ik zou vinden dat dit geen gevecht zou moeten zijn tussen werknemers en werkgever.

[2:02:41] We hebben inmiddels zoveel ervaring met PTSS

[2:02:45] dat we dat ook over moeten kunnen brengen en dat op een goede manier regelen zonder dat er druk aan te pas komt.

[2:02:51] Ik maak daar dus ook, zeg ik bij deze, een half miljoen voor vrij om zo'n campagne in te gaan richten.

[2:02:58] En dat brengt mij bij het landelijk steunpunt.

[2:03:01] En de lichtvaartse kabinetsreactie destijds wat hoekig.

[2:03:06] Ik ben niet a priori tegen een steunput.

[2:03:10] Ik zou alleen wel willen weten wat gaan we er precies mee doen om te voorkomen dat we verkeerde verwachtingen wekken.

[2:03:17] En daar echo ik wat de heer Struijs ook al zei.

[2:03:21] Is dit een intake point?

[2:03:23] Is het een onafhankelijk steun punt waarbij je informatie krijgt die in de goede richting wijst?

[2:03:28] Moet het ook al verder ingaan op de zorgvragen die er leven.

[2:03:32] Daar wil ik graag een slag naar maken.

[2:03:34] En ik denk dat dat ook voor elke organisatie licht anders kan liggen.

[2:03:38] Ik denk dat volwassen organisaties als Defensie en Politie wellicht minder behoefte hebben aan een dergelijk loket.

[2:03:47] Omdat er inmiddels geleerd is over de afgelopen periode wat hebben deze bijzondere medewerkers eigenlijk nodig.

[2:03:55] Aan laagdrempeligheid om steun te kunnen vragen.

[2:03:59] Maar ik noemde net al de BOA's.

[2:04:01] Ja, daar kan ik me ontzettend goed voor stellen dat dit...

[2:04:03] echt een toegevoegde waarde kan hebben om te zorgen dat je landelijk in ieder geval met je initiële vragen terecht kunt en in de goede richting wordt gewezen.

[2:04:13] Dus met die slag, namelijk dat ik tot onderzoek zou willen doen, maak ik toch een meer uitgestoken hand richting het initiatief zoals genoemd in de inbreng.

[2:04:28] Ik zal voorzitter met gezwinde spoed proberen door de vragen heen te gaan, want het waren er

[2:04:34] Best veel, maar er is ook al ontzettend veel beantwoord door de initiatiefnemers.

[2:04:37] Ik heb een mapje algemeen, een map je politie, een boa, een brandweer en een ambulance.

[2:04:43] En dat geeft wel aan hoe er toch ook weer verschillen zitten tussen de verschillende beroepsgroepen.

[2:04:49] Terwijl PTSS zich natuurlijk overal voor kan doen.

[2:04:55] Deze vraag heb ik net in mijn inleiding gehad.

[2:05:06] Vind ik een wens dat er grote verschillen zijn tussen beroepsgroepen.

[2:05:08] Het sluit eigenlijk aan bij mijn inleiding, was de heer van Landschot die het vroeg, maar dicht ook in het verlengde van mevrouw Tsekai, namelijk is deskundigheid en maatwerk per doelgroep.

[2:05:21] Ja, je zult daar een balans in moeten vinden.

[2:05:24] Dus ik vind het aanjagen wel degelijk een rol, ook vanuit het kabinet, om te zorgen dat het voor alle beroepgroep geregeld wordt, in algemene zin.

[2:05:32] En daar waar dat nog niet zo is, denk ik dat je heel erg kunt meeliften op bestaande initiatieven.

[2:05:38] Je kunt het veteraneninstituut inschakelen of anderszins.

[2:05:42] Uiteindelijk denk ik that elke beroepsgroep ook weer zodanig zijn eigen kenmerken heeft dat je ook wel die kennis en expertise in je eigen organisatie op een of andere manier wilt borgen om te zorgen dat daar

[2:05:54] ook aandacht voor is.

[2:05:55] En dat sluit weer aan bij het verhaal van het Veteraneninstituut en de politie.

[2:05:59] Ja, in eerste aanleg denk ik dat dat goed was, maar uiteindelijk nu ligt er een structuur die meer toegespitst is op het specifieke werk van de politiek dan wat het Veteraaneninstitut vanuit de defensie-expertise kon bieden.

[2:06:11] Die volwassenwording zie ik eigenlijk door al die doelgroepen heen gaan.

[2:06:17] En zoals gezegd, voor de BOA's zal ik me

[2:06:19] Als eerste bijzonder inspannen en dat zeg ik toe voor de ambulances namens de collega.

[2:06:28] Bij wie kun je nu terecht op dit moment als je klachten krijgt?

[2:06:31] Ja, dat hoeft dus niet alleen maar op je werk te zijn.

[2:06:35] Daar waar er een volwassen organisatie is, denk aan Defensie, denk an politie, zijn daar gewoon professionele routes om jezelf met draagdrempelig

[2:06:44] te kunnen melden.

[2:06:45] Maar ook de huisarts is natuurlijk gewoon een eerste instappunt voor klachten over het verlengde van PTSS.

[2:06:53] Uiteindelijk moet de werkgever natuurlijk wel een rol gaan spelen in die zorgvraag.

[2:06:56] Dat werd ook door de initiatiefnemers benoemd.

[2:06:59] En daar zou ook zeker voor beroepsgroepen met geweldsmonopolie een afweging moeten worden gemaakt.

[2:07:04] Wat is de impact hiervan voor de burgers, de collega's en de persoon zelf...

[2:07:11] Daar waar het gaat om bijvoorbeeld het behoud van een vuurwapen.

[2:07:16] Het is zeker geen automatisme overigens, zeg ik hierbij, dat dat afgenomen wordt.

[2:07:21] Maar daar staat natuurlijk wel een vraag die de werkgever uiteindelijk alleen maar als enige kan beantwoorden.

[2:07:29] Als een medewerker geen gehoor vindt of dat niet durft, dan hebben we ook de ombudsfunctionaars bij de politie die daarin kan bemiddelen, doorverwijzen of zelf onderzoek gaan doen naar aanleiding van een of meerdere meldingen.

[2:07:45] En dat geldt dus ook voor medewerkers die in de knel komen.

[2:07:51] Medewerksters die bij meerderen werkgevers hebben gewerkt, hoe werkt dat nu in de praktijk?

[2:07:55] In principe is de huidige werkgever...

[2:07:58] Als eerste aanzet en op het moment dat er blijkt dat klachten ook te relateren zijn aan eerdere beroepen, dan is het in eerste instantie aan de werkgevers om met elkaar in overleg te gaan om te kijken hoe de afwikkeling moet verlopen tussen de werkgivers om de juiste zorg te kunnen bieden.

[2:08:18] Het loket heb ik beantwoord.

[2:08:21] Een landelijk PTSS-instituut, dan zou je zeggen dat is de back-office eigenlijk.

[2:08:27] Dus een stap groter dan het meldpunt.

[2:08:32] Ik denk dat je daarvoor de verschillen tekort zou doen tussen de verschille beroepsgroepen.

[2:08:36] Dus ik heb het het liefste gewoon geregeld per beroeksgroep en het landelijk steunpunt als kenniscentrum wat mensen in de goede richting kan wijzen.

[2:08:47] Of dat ook die rolrichting de werkgevers kan doen.

[2:08:54] De campagne heb ik u zojuist verteld, dat gaan we dus doen.

[2:08:59] De MDMA ondersteunde therapie.

[2:09:02] Recent heeft mijn collega minister van VWS daarover nog kamervragen van D66 beantwoord.

[2:09:08] Het is echt haar beleidsterrein, dus ik zou u ook daarnaar willen verwijzen.

[2:09:13] Volgens haar gaat het nog niet om een bewezen effectieve en veilige behandeling, maar om geneesmiddelonderzoek.

[2:09:18] Maar recentelijk heeft ze wel geld gekregen, maar het veronderzoek daarna via ZON-MB.

[2:09:23] Dat zeg ik via uw voorzitter aan de heer Sneller.

[2:09:36] Moet er inderdaad conform een periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek worden aangeboden door werkgevers aan alle werknemers?

[2:09:47] Dat was de vraag van de heersteller.

[2:09:48] Ja, dat moet inderzaad conform de Arbo-wet.

[2:09:53] En daarmee moeten werkgevens ook aandacht hebben voor preventie van psychische problemen.

[2:09:57] En dat is onder andere beschreven in de richtlijn waar we het eerder over hadden.

[2:10:02] Psychologische ondersteuning binnen hoog risico beroepen.

[2:10:08] Overigens valt de DEI ook al onder die richtlijn, zeg ik daarmee.

[2:10:12] Dus ook daar wordt meegewerkt.

[2:10:17] Meneer de minister, ik onderbreek u even met een interruptie van meneer Sneller.

[2:10:21] Ja, dan pak ik ook meteen het vorige onderwerp nog even mee.

[2:10:23] Want ik snap dat de minister daar niet in detail iets over kan zeggen.

[2:10:27] Het kabinet gaat hier ook over de eigen afvaardiging.

[2:10:29] En juist, ik denk dat hier ook die behandeling belangrijk is.

[2:10:32] Maar ik zal daar een motie over indienen en dan hoop ik dat de minster van VWS die kan appreciëren.

[2:10:36] Over de artikel 3 van de Arbeidsomstandighedenwet, daar is in het verleden juist een motie van de Kamer aangenomen.

[2:10:43] Dat is inmiddels 2,5 jaar geleden.

[2:10:45] En ik heb het gevoel dat die nog steeds niet volledig is uitgevoerd.

[2:10:48] Dus misschien dat daar ook in een volgende brief een keer wat explicieter op terug kan worden gekomen.

[2:10:53] Die is ingediend 8 februari 2024.

[2:10:58] En Ik heb het idee dat we daar namelijk ook winst kunnen boeken in het kader van de preventie nog steeds.

[2:11:04] De laatste ben ik zeker met u eens, maar ik zal zorgen dat er een update komt bij een volgend moment.

[2:11:24] Ja, leren van elkaar.

[2:11:26] Absoluut.

[2:11:27] Het is eigenlijk wat ik net zei.

[2:11:28] We hebben verschillende stadia van volwassenheid.

[2:11:30] De politie heeft zeer veel geleerd van defensie in de eerste aanleg van de opzet van het PTSS-stelsel.

[2:11:38] Maar nu de politie het nieuwe stelsel implementeert, wordt defensie daar ook weer meegenomen om ook daar weer eventuele lessen uit te kunnen leren die defensie weer meeneemt.

[2:11:46] En de veiligheidsregio's hebben natuurlijk de ervaringen van de politiek meegenommen, daar waar het gaat om de regeling voor de brandweer.

[2:11:54] Gelukkig wordt er wat gedaan met de kennis die is opgedaan bij het ontwikkelen van beleid.

[2:12:00] Ik zou ook het liefste hebben dat we vanuit alle werkgevers morgen het allemaal hetzelfde hadden geregeld.

[2:12:06] Maar zoals gezegd, vanwege het feit dat dit tussen werkgevens en werknemers is belegd zoals dat nu is in Nederland, zullen we in ieder geval van elkaar moeten kunnen leren.

[2:12:21] Mevrouw Martens-Amerika vroeg naar leidinggevenden en hebben die daar dan wel het goede gereedschap voor?

[2:12:26] Ook daar de richtlijn is eigenlijk een middel wat de aanknopingspunten moet geven voor werkgevers op alle niveaus om hier aandacht voor te hebben.

[2:12:35] Ja natuurlijk hangt het ook wel van de individuele leidinggivende af of daar wel of geen gehoor aan wordt gegeven dan wel ontvankelijkheid voor is.

[2:12:44] De ombudsfunctionalis wil ik dan toch maar onder aandacht brengen als de functionalis die daar waar dat niet het geval is, zou moeten kunnen helpen in de bemiddeling dan wel een onderzoek.

[2:12:57] Rolemodellen, vroeg mevrouw Martens-Amerika, kunnen we die inzetten?

[2:13:00] Ja, absoluut.

[2:13:01] En diep respect voor mensen die als rolmodel willen vertellen over hun ervaringen rondom PTSS.

[2:13:08] Dat is niet makkelijk, dat is een uitdaging in zichzelf, maar het geeft ontzettend veel inzicht...

[2:13:14] aan organisaties om dit een bespreekbaar onderwerp te maken.

[2:13:17] Ik heb dat bij Defensie zien gebeuren.

[2:13:20] Ik weet dat dit bij de politie ook gebeurt.

[2:13:21] Ik denk dat binnen mijn ministerie ook bijeenkomsten zijn georganiseerd.

[2:13:25] En ja, dat maakt het onderwerpen levend en indrukwekkend, omdat je ziet wat hier op het spel staat.

[2:13:35] Dan kom ik bij het kopje politie, voorzitter.

[2:13:43] Mevrouw Conradi vroeg naar de stand van zaken over de uitvoering van de motie over betere mentale ondersteuning.

[2:13:49] Vroeg signalering en nazorg bij de politie.

[2:13:52] De invoering van het nieuwe stelsel beroepsgerelateerde gezondheidsklachten per 1 april 2025 is daarin de eerste stap.

[2:13:59] En de implementatie van de tweede fase van het stelcel wordt als een volgende verbeterstap gezien in deze onderwerpen.

[2:14:07] Deze fase is specifiek gericht op een goede opvolging en afhandeling van meldingen.

[2:14:11] Ik neem dat overigens mee, de stand van zaken daarbij, in het tweede halfjaarbericht politie 2026.

[2:14:17] Ze vroegen ook hoeveel politiemedewerkers met psychische klachten of PTSS hebben inmiddels gebruik gemaakt van het nieuwe stelsel.

[2:14:24] De 1% beroepsgerelateerd werd al genoemd als de nieuwe standaard.

[2:14:29] En er is dus geen medische diagnose meer noodzakelijk om die zorgen ook te gaan bieden.

[2:14:35] In 2025 zijn er 1804 meldingen geregistreerd die vallen onder het nieuwe stelsel beroepsgerelateerde gezondheidsklachten.

[2:14:45] Wie houdt contact, vroeg mevrouw Van der Plas, met de politiemedewerker en dienstgezin?

[2:14:50] Uiteraard heeft dit een enorme impact op het gezin en de omgeving als iemand uitvalt met beroepgerelateerdere gezondheidsklachten.

[2:14:57] De leidinggevende is in beginsel altijd het eerste aanspreekpunt.

[2:15:01] Maar als een politiemedewerker langer dan zes maanden is uitgevallen, dan loopt het contact via een case manager van het team beroepsrisico's.

[2:15:09] Maar politiebedewerkers en hun gezin kunnen zich ook melden bij het sociaal loket als ze niet weten wat ze moeten doen met de hulpvraag die ze hebben.

[2:15:18] Mevrouw Kouradi vroeg wat doe ik met het signaal over inkomsten, derving en rechtsschade bij politie medewerksters bij PTSS.

[2:15:24] Ik heb geen signalen kunnen ophalen.

[2:15:26] Maar dat zegt natuurlijk nog niet alles, dus ook daar zal ik verder induiken en kom ik dan in een half jaar bericht op terug.

[2:15:33] Maar in principe is inkomstenderving en restschade onderdeel van het nieuwe stelsel en zou dus moeten worden ondervangen.

[2:15:41] Worden de termijnen gehaald?

[2:15:45] Ja, dat vroeg mevrouw Van der Plas.

[2:15:49] Politiemedewerkers kunnen direct aanspraak maken op alle voorzieningen die erin zitten.

[2:15:54] Dus een politiemedewerker die zich meldt met gezondheidsklachten die meer dan 1% beroepsgerelateerd zijn... ...die krijgen direct de benodigde begeleiding, zorg en vergoedingen.

[2:16:04] De uiteindelijke doorlooptijd hangt verder wel af van de casus.

[2:16:07] En zorg- en ondersteuning van de politie medewerkert staat daarbij voorop.

[2:16:12] U vroeg ook, mevrouw Van der Plas, zeg ik via uw voorzitter, of er wordt bezuinigd op het aantal bedrijfsartsen...

[2:16:17] Nee, er wordt niet bezuinigd op het aantal bedrijfsartsen bij de politie.

[2:16:21] Zij zijn een belangrijk aanspreekpunt voor politiemedewerkers... voor alles wat met werken gezondheid heeft te maken.

[2:16:28] En zij kunnen ook het beste beroepsgerelateerde klachten herkennen... en de politiemeerwerker helpen om de juiste zorg en ondersteuning te krijgen.

[2:16:36] Dat was het blokje politie, dan kom ik bij de BOA's.

[2:16:44] Ja, wij zijn op dit moment bezig met...

[2:16:47] Minister, ik heb een interruptie van mevrouw Scherkie.

[2:16:50] Ja, even op die capaciteit van bedrijfsartsen.

[2:16:54] Want de minister zegt er wordt niet op bezuinigd bij de politie.

[2:16:58] Maar er zijn natuurlijk meerdere geuniformeerde groepen waar we vandaag over spreken.

[2:17:03] Dus kan hij daar misschien ook op reageren in relatie tot die andere groep?

[2:17:07] Minister.

[2:17:09] Ja, laat ik toezeggen dat ik in het volgende halfjaarbericht de bedrijfsgezondheidszorg meeneem als een stand, inclusief wat daar de voornemens zijn, al dan niet te gaan bezuinigen.

[2:17:21] Is dat... Een vervolginterruptie gaat eraan.

[2:17:24] Voorzitter, ik waardeer op zich de toezichting, alleen zou het niet handiger zijn om dit inzichtelijk te maken voor de begrotingsbehandeling, want dan kan de Kamer er eventueel nog iets mee doen.

[2:17:35] De minister.

[2:17:36] Ik ga even kijken of dat mij lukt voor in ieder geval de instanties die onder mijn verantwoordelijkheid vallen.

[2:17:47] Kan de minister... Mevrouw Tsegai, laatste interruptie.

[2:17:51] Nou ja, het is niet echt een interruptie, het's meer een verhelderende vraag.

[2:17:54] Komt de minister daar dan in de tweede termijn op terug?

[2:17:57] De minister

[2:17:59] Ik heb in de tweede termijn nog niet alle aantallen.

[2:18:02] Maar als u mij vraagt of ik een inspanning ga doen om u die voor de begrotingsbehandeling te doen toekomen, dan is dat bij deze moment toezeggen.

[2:18:11] Gaat u verder.

[2:18:16] De BOAS.

[2:18:18] Ja, we zijn bezig met de uitwerking of de herziening van het BOA-bestel.

[2:18:22] De grove contouren daarvan hebben we eerder geschetst en besproken met de Kamer.

[2:18:28] Wat mij betreft, en dat is hier mijn inspanningsverplichting, maakt het inrichten van PTSS-zorg onderdeel uit van de gesprekken die gevoerd worden door de werkgevers en werknemers in de aanloop naar het nieuwe BOA bestel.

[2:18:44] Dat moet in 2028 gereed en geïmplementeerd zijn.

[2:18:47] Ik neem daarbij niet de verantwoordelijkheid van werkgevers, vakbonden of werknemers over.

[2:18:52] Maar ik wil wel echt mijn uiterste best doen om te zorgen dat in dat traject wat we nu aan het doorlopen zijn die uniformiteit komt.

[2:18:58] Zodat we voorkomen wat we bij de brandweer zo lang helaas hebben gezien totdat er een landelijke regeling kwam.

[2:19:16] Dan kom ik bij de brandweer.

[2:19:19] Het inhalatieblokje.

[2:19:20] En het is ook een hele korte.

[2:19:24] Waarom zit er in de landelijke PTSS-regeling geen vergoeding voor immateriële schade, terwijl die er bij de politie wel in zit?

[2:19:34] En vind ik het een uitlegbaar verschil?

[2:19:36] Het is het resultaat van de onderhandelingen van de overlegpartners en...

[2:19:43] Ja, zij zijn hierop uitgekomen waardoor die immateriële schade dus niet in de landelijke brandweerregeling zit en wel in de politieregeling.

[2:19:50] Nou daar kan ik niet in interveneren, dat zou ook niet passen bij mijn rol.

[2:19:54] Maar de veiligheidsregio's geven aan dat de regeling is opgezet als een werkgeversvoorziening vanuit het oogpunt van goed werkgevenschap en niet als een aansprakelijkheid of schadevergoedingsregeling.

[2:20:06] Maar als er sprake is van schade, al dan niet immaterieel, dan is compensatie wel mogelijk via een aansprakelijkheidsprocedure.

[2:20:14] En die kan parallel lopen aan de vergoeding conform de regeling PTSS.

[2:20:19] Dus er is wel een route, maar inderdaad is dat daar wel anders geregeld dan bij de politie.

[2:20:27] En dan de ambulances.

[2:20:28] Ja, daar heb ik u al verteld.

[2:20:31] Ik heb een inspanningsverplichting ook van de minister van VWS.

[2:20:35] Of het is eigenlijk de minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport die dit mee gaat nemen in haar overleggen met de werkgevers.

[2:20:41] Om te kijken of we hier die aanjaagfunctie zoals genoemd verstand kunnen geven.

[2:20:47] Dat waren de aan mij gestelde vragen voorzitter.

[2:20:50] Dan dank de minister voor de beantwoording.

[2:20:52] Dan gaan wij door met de tweede termijn Kamer.

[2:20:54] Maar alvorens heb ik het verzoek gekregen voor een hele korte sanitaire schorsing.

[2:20:59] Dus ik wil graag de vergadering schorsen voor vijf minuten.

[2:21:02] En dan gaan wij verder.

[2:21:04] Dank u wel.

[2:27:31] Ik heropen de vergadering na deze zeer korte schorsing.

[2:27:36] We gaan naar de tweede termijn Kamer en ik wil graag het woord geven aan mevrouw Van der Plas om daarmee te starten.

[2:27:44] Allereerst twee moties.

[2:27:45] De Kamer gehoort de beraadslaging constaterende dat politiemedewerkers met psychische klachten momenteel moeten wachten op een afspraak bij de bedrijfsarts.

[2:27:52] Overwegend dat snelle signalering en passende ondersteuning bij psychische krachten, waaronder mogelijke PTSS, van groot belang zijn om verergering en langdurige uitval zoveel mogelijk te voorkomen.

[2:28:02] Overwegen dat bezuinigingen op de bedreigingsgezondheidskundige zorg binnen de politie toe kunnen leiden dat wachttijden verder oplopen.

[2:28:08] Verzoekt de regering om voor de begrotingsbehandeling inzichtelijk te maken wat de gevolgen zijn van bezuinigen

[2:28:12] op de capaciteit van bedrijfsartsen binnen de politie voor de toegankelijkheid en kwaliteit in arbozorg.

[2:28:18] In het bijzonder voor de signalering, begeleiding en doorverwijzing bij PTSS en de Kamer hierover te informeren.

[2:28:24] En verzoekt de regering tegelijkertijd met de politiek in gesprek te gaan om te voorkomen dat bezuinigd wordt op de kapaciteit van de bedrijfshartsen.

[2:28:30] Om langere wachttijden voor politiemedewerkers met psychische klachten te voorspellen gaat over tot de orde van de dag.

[2:28:35] Samen ingediend met mevrouw Segay.

[2:28:37] Ik onderbreek u even mevouw Van der Plaster is een interruptie van Martens Amerika.

[2:28:41] Ja dank.

[2:28:42] Snelle vraag aan mevrouw Van der Plas.

[2:28:44] Want ik snap de motie heel goed.

[2:28:45] Alleen mevouw Van Der Plas heeft een vraag gesteld aan de minister.

[2:28:47] Namelijk of er bezuinigd wordt op dit onderdeel.

[2:28:50] En daarvan is gezegd dat is niet zo.

[2:28:52] En nu dient mevhouw Plas een motie in naar de gevolgen van de bezuinigen.

[2:28:55] Dus ik ben dan benieuwd.

[2:28:56] Gelooft zij dan de minister niet dat het niet wordt bezuinigt?

[2:28:59] Want ik moet dat meenemen of ik de moties steun.

[2:29:03] Nou fijn dat u die vraag stelt.

[2:29:04] Want toen de minister dit antwoord gaf had ik geen interrupties meer.

[2:29:08] Want ons bereiken namelijk heel andere signalen.

[2:29:10] ...van bedrijfsartsen bij de politie zelf.

[2:29:14] Dus het is niet zozeer dat ik de minister geloof.

[2:29:16] Ik denk dat de minister informatie voorleest wat hij krijgt.

[2:29:19] Maar als wij van de werkvloer zelf horen dat er wel degelijk bezuinigd gaat worden...

[2:29:25] tot wel soms 20% van het aantal bedrijfsartsen, dan baart mij dit wel zorgen.

[2:29:30] En ik wacht ook op de appreciatie van de minister op deze motie.

[2:29:34] Dus het is niet voor niks dat ik deze motgie indien.

[2:29:38] Omdat wij uit de praktijk iets heel anders horen.

[2:29:40] Dank u wel.

[2:29:42] Dan kunt u verder gaan met uw volgende motie, mevrouw Van der Plas.

[2:29:47] Dank u wel.

[2:29:47] De Kamer hoort de beraadslaging constaterende dat de initiatief nota oproept te onderzoeken welke andere beroepsgroepen in aanmerking moeten komen voor het landelijke PTSS-loket.

[2:29:56] Overwegen dat ook andere zorgmedewerkers dan alleen

[2:30:00] ambulancepersoneel door ingrijpende gebeurtenissen tijdens hun werk PTSS kunnen ontwikkelen, overwegen dat de overheid een bijzondere verantwoordelijkheid draagt voor een toegankelijk en goed functionerend zorgstelsel en dat bescherming en behoud van zorgmedewerkers daarvoor essentieel zijn, verzoekt de regering samen met werkgevers en werknemers te komen tot sectorbrede erkenning van werkgerelateerde PTSS als beroepsziekte in de zorg en gaat over tot de orde van de dag.

[2:30:25] Dank u wel.

[2:30:29] Voorzitter, dank u wel.

[2:30:30] En dank ook aan de initiatiefnemers voor de beantwoording en tevens aan de minister.

[2:30:35] Ik heb nog één motie.

[2:30:37] De Kamer gehoord de beraadslaging constaterende dat ook buiten de in de initiatievnoten straatman, matluti en mutleur genoemde beroepsgroepen werknemers structureel kunnen worden blootgesteld aan traumatische gebeurtenissen...

[2:30:50] Overwegend dat dit onder meer geldt voor zorgprofessionals die in hun werk veelvuldig worden geconfronteerd met agressie, geweld, overlijden en andere traumatische gebeurtenissen.

[2:30:59] Verzoekt de regering te onderzoeken welke beroepsgroepen binnen het zorg- en veiligheidsdomein een vergelijkbaar hoog risico op PTSS hebben.

[2:31:06] Daarbij in ieder geval relevante zorgberoepen, DAI, douane en kustwachten betrekken.

[2:31:11] En te bezien welke van deze beroapsgroep kunnen aansluiten bij de landelijke PTSS aanpak.

[2:31:15] En gaat over tot de orde van de dag.

[2:31:17] Mede ingediend namens de leden Mütler, Matluti en Stratman.

[2:31:22] Dank u wel mevrouw Tsegai.

[2:31:23] En dan geef ik graag het woord aan meneer Van Landschot.

[2:31:26] Dank voorzitter.

[2:31:27] Eén motie.

[2:31:27] De Kamer gehoord de beraadslaging.

[2:31:29] Constaterende dat PTSS als beroepsziekte vaker voorkomt bij mensen die werken bij defensie, politie, brandweer, ambulancezorg of als BOA.

[2:31:36] Van mening dat de overheid een verantwoordelijkheid heeft om deze personen die beroepsmatig voor de samenleving klaarstaan de noodzakelijke hulp te bieden.

[2:31:41] als er grote psychische gevolgen oplopen tijdens hun werkzaamheden, van mening dat één landelijk loket voor PTSS als beroepsziekte aantoonbare voordelen heeft.

[2:31:49] Verzoekt de regering in samenspraak met betrokken werkgevers van de initiatiefnota genoemd beroeksgroepen een landelijk PTSS-loket op te richten waar alle geuniformeerde beroepen bij aan kunnen sluiten en gaat over tot orde van de dag samen met de collega's Straatman, Mugler en Badmouti.

[2:32:03] Tot slot, voorzitter, dank ik de initiatiefnemers, de minister voor de beantwoording en de gedachte van het CDA.

[2:32:09] Ga natuurlijk uit naar iedereen in uniform die iedere dag ons land veilig houdt.

[2:32:14] Dank u wel.

[2:32:17] Dank voorzitter.

[2:32:18] Twee moties ook.

[2:32:19] De Kamer gehoord de beraadslaging.

[2:32:21] Overwegend dat bestaande behandelingen van PTSS lang niet altijd effectief zijn.

[2:32:24] Overwegende dat de staatscommissie MDMA heeft geadviseerd om de medische toepassing van MDMA bij PTSS zo snel mogelijk in Nederland te ontwikkelen en om de implementatie te faciliteren.

[2:32:34] Constaterende dat het Nederlandse onderzoek naar de toepassingen van MDMatherapie naar verwachting ruim vier jaar zal duren.

[2:32:40] een eventueel registratietraject nog van start moet gaan, overwegende dat er volgens de staatscommissie mogelijkheden zijn om bij schrijnende gevallen al eerder MDMA-therapie bij PTSS op zeer kleine schaal aan te bieden, zoals compassionate use, leverop artsenverklaring en naturalistisch onderzoek, verzoekt de regering om met voorstellen te komen om, onder strikte medische voorwaarden, voor een kleine groep met hoge urgentie MDMA therapie PTSS

[2:33:04] mogelijk te maken voordat het eventuele registratietraject volledig voltooid is en gaat over tot de orde van de dag, mede ondertekend door Tsegai en Mutluer.

[2:33:12] En voorzitter, tweede motie.

[2:33:14] De Kamer gehoord de beraadslaging, constaterende dat ambulancemedewerkers en andere geuniformeerde beroepen tijdens hun werk regelmatig worden blootgesteld aan ingrijpende en potentieel traumatische gebeurtenissen, overwegende dat deskundigen erop wijzen dat preventie van PTSS ook vraagt om het beperken.

[2:33:29] van onnodige blootstelling aan traumatische situaties en het versterken van mentale weerbaarheid, overwegende dat in Duitsland wordt gewerkt met uniforme opleidingen en landelijke kwaliteitseisen voor de ondersteuning en nazorg.

[2:33:40] ...van ambulancepersoneel terwijl dergelijke standaarden in Nederland ontbreken... ...verzoekt de regering om samen met relevante beroepsgroepen te onderzoeken... ...welke elementen uit de Duitse en eventueel andere Europese landen hun aanpak... ...van preventie, nazorg en opleidingsstandaarden toegepast kunnen worden in Nederland... ...en de Kamer hierover te informeren met voorstellen voor landelijke kwaliteitsstandaard.

[2:33:59] En gaat over tot de orde van de dag.

[2:34:01] Mede ondertekend door Mabluti, Muluer en Straatman.

[2:34:06] Dank u wel.

[2:34:07] En ook van mij dank aan iedereen aan de overkant voor de beantwoording.

[2:34:10] Dank u wel, meneer Sneller.

[2:34:12] Dan geef ik het woord graag aan mener Strijs.

[2:34:14] Ja, voorzitter, dank.

[2:34:17] Dank voor deze initiatiefnota die ik echt omarm.

[2:34:20] Ik zie het ook als een eerste belangrijke volgende stap.

[2:34:22] Dus ik wil het ook ruimte geven om te groeien.

[2:34:25] Ik see al in de nota dingen staan, ga verkennen hoe je omgaat met DJI, ga omkennen, verkennen... ...hoe je om gaat met mensen in de zorg.

[2:34:33] Want ik vind dat die PTSS-status heel snel moet komen.

[2:34:36] Maar laten we iets neerzetten wat ook even de ruimte krijgt om te groeien.

[2:34:40] Want het is zo belangrijk dat we een vertrouwd loket krijgen waar mensen terecht kunnen.

[2:34:47] Ik ben ook blij met de antwoorden van de minister die ook zijn aanjaagfunctie bij andere ministeries op gaat pakken om hier naar te kijken.

[2:34:55] Dus van mijn kant bewust geen moties.

[2:34:59] Omdat ik ga sommige moties gewoon steunen hoor.

[2:35:00] Maar ik vind het belangrijk dat we die eerste stap gaan zetten.

[2:35:03] Het is al moeilijk genoeg na al die jaren.

[2:35:05] Dus ik ben heel blij met het werk en complimenten daarvoor.

[2:35:08] Dank u wel voorzitter.

[2:35:10] Dank, meneer Struis.

[2:35:11] En dan geef ik graag het woord aan mevrouw Martens-Amerika.

[2:35:14] Dank, voorzitter.

[2:35:14] Ook ik geen moties.

[2:35:17] Ik wil het in deze graag laten bij de schrijvers van deze notitie.

[2:35:22] Ik sluit me aan bij de woorden van de heer Stluis.

[2:35:25] Ik ben ook blij dat de minister zeer bereid is om, alhoewel het soms de vraag is wie de werkgever is en of dat indirect of direct is, wel bereid om hiermee aan de slag te gaan, zoals de BOA's.

[2:35:35] Ik hoop ook dat het lukt met dat versplintende netwerk als het gaat over werkgevers.

[2:35:38] En ik kijk heel erg uit naar de volgende stap.

[2:35:40] Dank u wel.

[2:35:42] Dank je wel.

[2:35:42] Dan zijn we aan het einde gekomen van de tweede termijn Kamer.

[2:35:45] Dan kijk ik even naar de minister.

[2:35:47] De minister geeft aan dat hij eigenlijk meteen door kan.

[2:35:49] Dus dan gaan we door met de tweete termijn kabinet.

[2:35:54] Dat is heel snel.

[2:35:57] Dank voorzitter.

[2:35:58] En dat is niet omdat ik nog een wetgevingsoverleg heb vanmiddag.

[2:36:02] Meneer minister, u moet u even onderbreken, want de initiatiefnemers hebben namelijk ook nog de mogelijkheid om nu een stukje indring te doen.

[2:36:11] Dus ik vraag even aan de initiatievenemers of zij ook graag nog eventjes een tweede termijn...

[2:36:15] Dank voorzitter, dat had ook naar de minister gekund hoor.

[2:36:18] Maar ik wil inderdaad nog even de gelegenheid gebruiken om een dankwoord aan iedereen uit te spreken die hier aanwezig was.

[2:36:25] Ik vind het heel mooi dat we met zoveel mensen over dit hele belangrijke onderwerp hebben kunnen spreken.

[2:36:30] En ook heel goed om te horen en ook fijn de ondersteuning vanuit de minister als het gaat over die half miljoen die voor de campagne is vrijgemaakt.

[2:36:38] En ook de omarming van het steunpunt.

[2:36:40] Ik denk dat het heel belangrijk is en echt iets extra's wat we met deze initiatiefnota nu al hebben bereikt.

[2:36:45] Dus dat is heel mooi.

[2:36:46] En laten duidelijk zijn dat de mens achter het uniform centraal moet komen te staan.

[2:36:52] Niet het uniform zelf, niet de werkgever, niet een regio, maar de bijdrage die ieder levert aan onze veiligheid en onze gezondheid.

[2:36:59] Die moet centraals staan en dat is denk ik vandaag heel duidelijkt naar voren gekomen.

[2:37:03] Laatste woorden van dank nog ook naar het grote team dat hieraan heeft bijgedragen.

[2:37:08] Achter ons zitten twee mensen die heel hard hiervoor hebben geknokt.

[2:37:11] Maar ook onze voorgangers, de heer Mattutti en ik, mochten in de gelukkige positie zijn om het eindspel mee te maken.

[2:37:18] En het is ook nog maar niet het einde zou ik daarbij willen zeggen.

[2:37:22] Maar hiervoor hebben heel veel mensen hier hard aan gewerkt.

[2:37:24] Dus ik wil ook nog wel een bijzondere benoeming doen voor Hanneke van der Werven en Dirk Boswijk die hier heel hard aan gewerkt hebben.

[2:37:31] Dus dank u wel.

[2:37:34] Dank u wel.

[2:37:35] Dan ga ik het woord geven aan de minister.

[2:37:41] Iedereen heeft inmiddels ook de moties ontvangen, neem ik aan.

[2:37:45] De moties komen nog, maar dan geef ik graag het woorden aan de

[2:37:51] Dank voorzitter en dank aan de initiatiefnemers opnieuw voor het agenderen hiervan.

[2:37:56] En voor de leden van de inbreng ook in de tweede termijn.

[2:38:00] Ik ga meteen over naar de moties.

[2:38:02] Motie 1 van vrouw Van der Plas.

[2:38:03] We gaan dit gewoon heel goed uitzoeken.

[2:38:04] En ik neem uw signalen serieus.

[2:38:06] Dus wij gaan daar schriftelijk op terugkomen.

[2:38:08] Vandaar ook oordeelkamer op deze motie.

[2:38:15] Motie 2.

[2:38:17] Erkenning van PTSS als beroepsziekte in de zorg.

[2:38:20] Ik doe dit namens de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

[2:38:26] Die moet ik in deze vorm ontraden, omdat hij te veel treedt in de werkgeversverantwoordelijkheid van wat de minister die niet heeft ten opzichte van de werkgivers.

[2:38:42] Heeft u een interruptie van mevrouw Van der Plas?

[2:38:46] Allereerst dank voor het oordeelkamergeven van de motie 1.

[2:38:53] We zien inderdaad heel graag tegemoet de informatie die er wel is.

[2:38:59] De politie kampt natuurlijk met een tekort.

[2:39:03] En de korpsleiding heeft ook al aangegeven in een eerder stadium, in januari, dat de basisdienst en de instroom van agenten, dat zou geen gevaar lopen.

[2:39:14] Wat dus automatisch betekent dat op ondersteunende en specialistische diensten wel die druk voor bezuinigingen komt te liggen.

[2:39:23] En daarbij hebben wij dus inderdaad signalen van de praktijk ontvangen.

[2:39:27] Dus ik wil de minister bedanken dat hij dit goed gaat uitzoeken en voor het oordeel.

[2:39:32] Het tweede punt, de minister zegt in deze vorm kan ik hem geen oordeelskamer geven.

[2:39:40] Dus Ik zou nog graag een specificatie willen hebben van in welke vorm zou die wel oordeeltkamer kunnen krijgen.

[2:39:48] De minister.

[2:39:49] Ja, dan zou hij in het verlengde moeten zeggen van de toezegging die ik namens de minister heb gedaan, daar waar het gaat om ambulancepersoneel.

[2:39:55] Ik denk dat dat, daar gaat het om specifieke aandachtvragen hiervoor bij de werkgevers.

[2:40:02] Ik dacht dat die zo wel zou kunnen.

[2:40:03] Eventueel kunnen we je ook nog assisteren met het ombouwen daarvan.

[2:40:09] Mevrouw van der Plas.

[2:40:11] Ja, dan hou ik hem voor nu even aan om te kijken of we hem in gewijzigde vorm kunnen indienen.

[2:40:16] Want het is voor ons wel belangrijk dat breed in de zorg natuurlijk PTSS-incidenten, of incident wil ik niet eens noemen, dat is een heel neerbuigend woord, maar dat mensen met PTSS kampen.

[2:40:30] En we zien dat namelijk ook in de toenemende agressie natuurlijk, ook op de verpleegafdelingen.

[2:40:38] Dus, nou ja, lang verhaal kort.

[2:40:40] Ik hou hem even aan en kijk of we hem op een andere goede manier kunnen opnieuw kunnen indienen.

[2:40:45] U houdt de motie aan, prima.

[2:40:46] Dan graag de minister.

[2:40:48] Ga je gang.

[2:40:50] Motie 3, ordeel Kamer.

[2:40:56] Moties 4 van de heer Van Landschot, die geef ik orde op Kamer met de interpretatie zoals ik hem net genoemd heb, dat we wel die slag gaan doen.

[2:41:03] Met de werkgevers en de vakbonden.

[2:41:07] Om te kijken wat zou dat PTSS-loket doen.

[2:41:11] Welke beroepsgroepen hebben behoefte om daar inderdaad bij aan te sluiten.

[2:41:14] Voor welke is het misschien minder aangelegen.

[2:41:16] Omdat ze al hun eigen instrumenten hebben.

[2:41:18] Dus die tussenstap gaan we doen.

[2:41:20] Maar als gezegd, ik ben wel wilend ten opzichte van het steunpunt.

[2:41:27] Motie 5 moet ik ontraden namens mijn collega van VWS met verwijzing naar het antwoord wat eerder is gestuurd en zoals ik het heb gegeven in het debat.

[2:41:39] En motie 6 over de Duitse aanpak, dat gaan we meenemen.

[2:41:42] Ik ga Ack vragen om een voorbeeld te nemen aan de Dutse aanbak en dat mee te neem in de herziening van hun richtlijn.

[2:41:52] En wat is het oordeel van motie zes?

[2:41:54] Kamer.

[2:41:55] Kamer?

[2:41:57] Dank u wel.

[2:41:58] En een interruptie van meneer Sneller.

[2:42:00] Nou, kijk, als nu het oordeel van het kabinet over motie 5 al gegeven wordt... en de minister van VWS daar niet nader op terugkomt... dan wou ik toch nog richting de collega's zeggen.

[2:42:09] Kijk, de staatscommissie MDMA met een aantal wetenschappers... sommigen die ook met veteranen werken.

[2:42:14] We hebben bij dat rondetafelgesprek onder andere kolonel buitendienst Vermette gehad... die vanuit Nota Bene Sabrenica inbelde bij het rondetapelgespreek... waar hij met oud-Dutchbatters was...

[2:42:25] Die ook in de staatscommissie zat.

[2:42:27] Die zeggen het overtuigende wetenschappelijk bewijs voor de veiligheid en effectiviteit van MDMA ondersteunde therapie.

[2:42:34] En de grote lijdensdruk bij de patiëntengroep waar we het vandaag ook over gehad hebben.

[2:42:39] En er wordt gewoon heel weinig vaart gemaakt.

[2:42:41] En het wordt steeds naar dat zon- en weetraject gewezen.

[2:42:44] Terwijl in andere landen er wel vooruitgang wordt geboekt.

[2:42:46] Dus ik hoop dat deze wel op de steun van de Kamer kan rekenen.

[2:42:52] Ik hoor daar niet echt een vraag.

[2:42:55] Meer een oproep?

[2:42:57] Wil de minister daar nog op reageren?

[2:42:58] Nee.

[2:42:59] Dan zijn we hiermee feitelijk aan het einde gekomen van deze vergadering.

[2:43:06] Ik ga wel om af te sluiten nog eventjes alle toezeggingen melden.

[2:43:13] Even kijken.

[2:43:14] 1.

[2:43:14] De minister zegt toe de Kamer een update te sturen over de uitvoering van de motie over de Arbor-wetgeving naar aanleiding van de vraag van het lid Sneller.

[2:43:22] Ik heb dan alleen nog wel even een vraag.

[2:43:23] Binnen welke termijn denkt de minister dit te kunnen doen?

[2:43:28] Neem me mee in het half jaarbericht.

[2:43:29] Tweede half jaar bericht politie.

[2:43:32] Prima, uitstekend.

[2:43:32] Dank u wel.

[2:43:34] Dan het volgende punt.

[2:43:35] De minister komt in zijn halfjaarlijkse brief over de politie terug op de vraag over inkomsten derving.

[2:43:40] Daar staat een termijn in.

[2:43:42] De minster stuurt de Kamer voor de begrotingsbehandeling een brief over bedrijfsgezondheidszorg.

[2:43:48] ...inclusief de voornemens om daar wel of niet op te bezuinigen.

[2:43:52] Dat gebeurt dus nog voor de behandeling van de begroting.

[2:43:56] En het laatste punt.

[2:43:58] De minister zegt toe 500.000 euro vrij te maken voor een campagne... ...naar aanleiding van de vraag van het lid van Van der Plas... ...terugkoppeling en daarmee ook een terugkoppel naar de Kamer.

[2:44:08] En wat is daar de termijn voor, meneer de minister?

[2:44:13] Ook die neem ik mee in het halfjaarbericht.

[2:44:16] Dat is akkoord bevonden.

[2:44:19] Dan wil ik nog even toevoegen dat alle moties die vandaag zijn ingediend, daar wordt dinsdag 13 oktober over gestemd.

[2:44:26] Dan willen ik de initiatiefnemers heel hartelijk bedanken voor hun komst en het verdedigen van hun initiatievewet.

[2:44:32] De minister natuurlijk voor zijn beantwoording en zijn aanwezigheid.

[2:44:35] En alle leden voor hun aanwezigheid.

[2:44:37] Mensen thuis, mensen op de tribune vooral.

[2:44:39] En dan sluit ik bij deze de vergadering.

[2:44:41] Dank u wel.