Herstel Groningen

[0:00:02] Dames en heren, goedemiddag.

[0:00:04] Welkom bij de vaste Kamercommissie voor Binnenlandse Zaken.

[0:00:06] Aan de orde is het commissiedebat over herstel Groningen.

[0:00:10] Bijzonder welkom aan de gasten op de publieke tribune.

[0:00:13] En aan de gassen die wellicht digitaal meekijken en dan wel luisteren.

[0:00:17] Welkomen aan de minister voor Binnenszaak en Koninkrijksreiniging uiteraard en aan de leden hier in de commissie.

[0:00:22] Aaan de orte wat ik zei.

[0:00:23] Commissiedebatt over herstellen Groninge.

[0:00:25] Spreektijd is vastgesteld op vijf minuten.

[0:00:26] Ik stel voor vier interrupties in eerste termijn van de kant van de commisie toe te laten.

[0:00:33] Ik zie een stimtreknik.

[0:00:35] Dan is het woord aan de heer Bussehoff namens Pro.

[0:00:39] Dank u wel, voorzitter.

[0:00:40] Het echtpaar Hevinghaaf is eigenaar van de Rijksmonumentale Old Amster Boerderij.

[0:00:46] U kent het wel, zo'n typische Groningse boerderbij.

[0:00:50] Eindelijk zijn de versterkingswerkzaamheden gestart.

[0:00:53] Maar nu ligt het toch weer stil.

[0:00:56] Ze zijn 83 en 81 jaar.

[0:00:59] En de vraag is hoe nu verder...

[0:01:03] Wanneer kunnen we weer terug naar onze eigen woning?

[0:01:05] Komen we nog terug in onze eigenwoning?

[0:01:10] Tieneke, ik was er een tijdje terug, woont in Delfzijl.

[0:01:15] Haar huis moest gesloopt worden.

[0:01:17] Met deels eigen geld een nieuwe woning teruggebouwd.

[0:01:20] En die nieuwe wonings stond laatst nog volledig weer opnieuw in de steigers.

[0:01:25] En ondertussen voert ze ook nog een strijd om dat eigen ingelegde geld terug te krijgen.

[0:01:30] En Fokko en Alida en 51 andere bewoners van de Westerdraai.

[0:01:35] Dat wijkje in Appingedam bij de Lisstraat en de Karel Doormanstraat.

[0:01:40] Die zien een deel van de woningen die sloopnieuwbouw krijgen, een ander deel... ...van de woning die in de versterkingsoperatie zitten en sommige woningen... ...die op norm worden verklaard in hetzelfde rijtje.

[0:01:52] En mijn vraag is eigenlijk aan het kabinet, maar misschien nog wel meer ook aan de Kamer... ...zien we ze nog?

[0:01:59] Zien we Tieneke, Alida, Fokko en al die anderen nog?

[0:02:03] En ik vraag dat omdat de aandacht voor Groningen lijkt weg te hebben... terwijl deze voorbeelden de levensgrote problemen van heel veel Groningers vandaag de dag nog zijn.

[0:02:13] En als je dan de conclusie van de parlementaire enquêtecommissie leest... en ik citeer het even, voorzitter.

[0:02:19] De Kamer heeft decennia lang onvoldoende kritische vragen gesteld... en de belangen van de Groninger is uit het oog verloren.

[0:02:27] En je laat deze conclusie op je inwerken...

[0:02:31] En zet dat af tegen de woorden geen steun.

[0:02:34] Geen steun voor een debat over de staat van Groningen.

[0:02:37] Geén steun... ...voor het oplossen van de ongelijkheid conform het advies van Van Geel.

[0:02:43] Dan doet dat wat met het vertrouwen van Gwoning is.

[0:02:46] En dan is mijn eerste oproep ook aan de Kamer zelf...

[0:02:49] Laten we die conclusies van de parlementaire enquêtecommissie... ...nou niet alleen op papier laten bestaan... ...maar ook daadwerkelijk vormgeven in de praktijk.

[0:02:57] Durf de problemen van Groningers hier in de Kamer te bespreken... ...en te voorzien van oplossingen.

[0:03:03] Tweede oproep is in de richting van deze minister.

[0:03:06] Minister van Binnenlandse Zaken, maar ook verantwoordelijk voor Groningen.

[0:03:10] En om ook echt een minister voor Gwoningen te zijn... ...denk ik dat voldaan moet worden aan drie belangrijke randvoorwaarden.

[0:03:17] Eén.

[0:03:18] Uitgaan van vertrouwen.

[0:03:20] Twee, ongelijkheid oplossen.

[0:03:23] En drie, een een-overheidsaanpak.

[0:03:25] En voorzitter, als je uitgaat van vertouwen, dan kun je toch niet op de vierkante centimeter, op de cent nauwkeurig gecorrigeerd voor inflatie, precies gaan kijken wat iemand had qua oude woning en wat voor nieuwe woning die dan nu terug heeft gekregen.

[0:03:40] Ik heb het over de welbekende Bats 1588.

[0:03:43] Los dat probleem op, zeg ik tegen de minister.

[0:03:45] Uitgaan van vertrouwen staat haaks op het voorstel van de IMG om te gaan werken met finaliteit.

[0:03:52] Zet daar vandaag nog een streep doorheen, is mijn oproep aan de minister.

[0:03:56] En voorzitter, dan ongelijkheid.

[0:03:59] Een aantal concrete vragen daarover.

[0:04:02] 19 woningen in Appingedam, ik had het al even over dat wijkje de Westerdraai, 19 woning aan de Westerkade zijn toegevoegd aan een versterkingsoperatie.

[0:04:10] Vorige zomer zouden zij al uitsluitsel krijgen over wat er met hun zou gebeuren.

[0:04:14] Nog steeds, heb ik begrepen, tasten zij in het duister.

[0:04:18] Wanneer krijgen zij uitsluitsel, vraag ik aan deze minister.

[0:04:21] En dan de vraag aan de minister, wat zegt hij tegen die bewoners van de Westendraai?

[0:04:26] Die zien dat hun woning op norm is verklaard, terwijl de buren in een versterkingsoperatie zitten.

[0:04:33] ...en andere woningen soms vijf meter verderop sloopnieuwbouw krijgen.

[0:04:38] En wat gaat deze, tot slot op dit onderwerp... ...wat gaat deze minister extra doen om die ongelijkheid aan te pakken?

[0:04:44] En voorzitter, dan ga ik naar mijn derde punt, die een-overheidsaanpak ook.

[0:04:48] Ik blijf even in Appingedam bij een voorbeeld van de Westerdraaier.

[0:04:52] Daar krijgen mensen op dit moment zo'n trillingskastje in huis... ...om te meten hoe heftig de trillingen zijn van het geheim dat naast hun woning plaatsvindt.

[0:04:59] En als er dan heel veel trillinges zijn, dan krijgen ze acht weken later de uitslag...

[0:05:03] ...en dan kunnen ze vervolgens, als de trillingen zo heftig waren dat ze schade hebben... ...kunnen ze naar de aannemer gaan.

[0:05:09] En u raadt dat de aarnemer gaat naar de verzekeringsmaatschappij... ...en die kan dan zeggen, ja weet je wat, er was ondertussen ook een aardbeving... ...deze schade kan ook door de aardpeving zijn, u moet bij het IMG zijn.

[0:05:19] Het IMG kan dan zeggen, ja, weet u, er zijn ook versterkingswerkzaamheden... ...naast uw woning die plaatsvinden, daar kan de schade ook doorkomen...

[0:05:28] Ja, gaat u maar terug naar het NCG.

[0:05:30] Want dat valt onder de verantwoordelijkheid van het NCB.

[0:05:32] En zo worden mensen van de aannemer naar het IMG, naar de NCG gestuurd... met dat trillingskastje dus letterlijk van het kastje naar de muur gestuurt.

[0:05:40] En voorzitter, mijn vraag is... wanneer kunnen we die een overheidsaanpak nou verwachten?

[0:05:45] En voor zitter, ik sluit af met...

[0:05:50] Toch de oproep aan deze minister om in deze termijn, in zijn termijn al aan te geven welke concrete stappen hij gaat zetten.

[0:05:55] Om aan deze drie voorwaarden om een minister voor Groningen te zijn te voldoen.

[0:06:00] En ik geef daar ook nog in overweging mee.

[0:06:02] Dit is wat de Groningers zelf willen.

[0:06:04] En laat wat Gronigers zeggen nou leidend zijn.

[0:06:07] Laat dat uw kompas zijn wat een goed kompas wijst doorgaans naar het noorden.

[0:06:15] Dank u wel.

[0:06:16] Dan is het woord aan mevrouw Bekkerman namens de Socialistische Partij.

[0:06:19] Het is 3,5 jaar geleden sinds de parlementaire enquête Groningen.

[0:06:23] En het inlossen van de ereschuld begint bij het vooropstellen van de belangen van Groningers, werd toen gezegd.

[0:06:29] En dat is direct mijn eerste vraag aan uw minister.

[0:06:31] Vindt hij dat de belanden van gedupeerden nu echt voorop staan?

[0:06:35] Een stapel rapporten, brieven en meldingen die we de afgelopen tijd hebben gekregen, laat het tegendeel zien.

[0:06:41] Het ACVG-rapport aantoont dat gedupeerden jarenlang gelijk hadden en er fouten zijn gemaakt in de versterkingsrapporte.

[0:06:48] Duizenden rapporten moeten opnieuw bekeken.

[0:06:50] Het rapport geeft ook een zwart beeld van hoe de NCG over bewoners heenwalst.

[0:06:55] Ik citeer.

[0:06:56] De NCG laat in zijn werkwijze onvoldoende zien de zorgen van bewoner over de veiligheid van hun woning serieus te nemen.

[0:07:04] Onderzoek naar het IMG laat zien hoe schadebedrijven miljoenen verdienen.

[0:07:09] Het eigen vermogen van bestuurders stijgt van 1 miljoen naar 61 miljoén.

[0:07:13] Een juridische uitspraak van vorige maand die klip en klaar zegt... dit is geen onafhankelijke schadeafhandeling, graag een reactie.

[0:07:21] En de staat van Groningen laat zien dat bewoners in het kerngebied... geen enkel vertrouwen terugkrijgen dat het goed komt.

[0:07:28] En dan heb ik het nog niet over de stapel berichten van gedupeerden.

[0:07:32] die zich wanhopig afvragen hoe ze hier ooit nog uitkomen.

[0:07:36] Er zijn mensen die ons mailen en die zeggen premier Rutte zat hier, hier aan de keukentafel.

[0:07:43] Veilbrief zat hier aan een keuken tafel.

[0:07:45] Er werd geschrokken, er werden beloftes gedaan en nu zitten we nog steeds rammend vast.

[0:07:51] En daar zit het grote probleem.

[0:07:53] De basis is niet op orde.

[0:07:56] De gedupeerde staat niet centraal.

[0:07:58] Er is een gigantisch bureaucratisch systeem opgetuigd dat over mensen heen wast.

[0:08:04] Een verdienmodel voor allerhande bedrijven.

[0:08:06] Maar de zwaarst geduperden zitten vast.

[0:08:09] De afgelopen jaren hebben we gezien dat opeenvolgende bewindspersonen steeds met dezelfde riedel komen als we dit zeggen.

[0:08:17] Ik hoor hem alweer aankomen.

[0:08:19] Nu niet het systeem veranderen, dat zorgt voor meer vertraging.

[0:08:22] Ik vraag de minister met klem, herhaal die riedels niet.

[0:08:26] Luister hier echt naar.

[0:08:28] Kom voor het grote debat van november met een echt antwoord op de vraag hoe hij de grupeerden echt centraal wil stellen.

[0:08:35] Want mensen worden ziek.

[0:08:37] Niet van de bevingen, maar van de overheid en de slopende bureaucratie.

[0:08:41] De arrogante macht die nu jarenlang hun leven bepaalt.

[0:08:45] En we zien nu dat de echte vraag staat de gelupeerde centraal wordt genegeerd en er oplossingen worden gekozen die eerder ook al hebben gefaald.

[0:08:54] werkelijk waar weer nieuwe contouren in het schadegebied weer een vorm van finale kwijting en de schadeafhandeling echt waar jaren en jaren van strijd sommige mensen zijn nog bezig en het wordt weer gepresenteerd als oplossing terwijl het een probleem is graag een reactie en laat ik bij het punt blijven van jaren voor strijd na jaren strijd werd beloofd dat mensen die eerder eigen geld hadden moeten inleggen voor de versterking schadeloos zouden worden gesteld

[0:09:20] We zien nu dat mensen het nog niet krijgen.

[0:09:22] Met name mensen in batch 1588 en oude NAM- en CVW-zaken.

[0:09:26] Graag een reactie.

[0:09:28] Na jaren strijd werd buurten beloofd.

[0:09:29] We pakken ongelijkheid tussen bewoners, tussen straten, tussen buurte aan.

[0:09:33] We krijgen noodkreten uit buurken die zeggen het gaat nog mis.

[0:09:36] De Westerdraai in Appingedam bijvoorbeeld of de Vievolstraat in Temboer.

[0:09:40] Mensen die zeggen 2,5 jaar zitten we al in een tijdelijke woning.

[0:09:43] En nu?

[0:09:44] We weten nog niet waar we aan toe zijn.

[0:09:46] De lijst waar het misgaat is lang.

[0:09:48] Huurders die ongelijk worden behandeld.

[0:09:50] Monumenteigenaren die nog niet eens een inspectie hebben gehad.

[0:09:52] MKB'ers die vastlopen in een systeem dat niet op hen is ingericht.

[0:09:56] We zien een overheid die keer op keer nieuwe maatregelen, nieuwe regels bedenkt.

[0:10:00] En vervolgens gaat redeneren vanuit die maat regelen.

[0:10:03] Het meest tekenende is misschien wel de 2.500 euro regeling.

[0:10:07] Super simpel!

[0:10:08] Iedereen die lang heeft moeten wachten op de versterking zou 2500 euro krijgen.

[0:10:13] En nu, drie jaar later, lukt het de overheid nog niet.

[0:10:17] Mensen wachten, op compensatie bedoeld voor het lange wachten.

[0:10:20] We gaan deze ellende alleen maar oplossen als gedupeerden nu echt centraal worden gesteld.

[0:10:25] Deur voor deur, straat voor straat, wijk voor wijk, dorp voor dorp.

[0:10:29] Maak met elke grupeer een plan, ga niet weg tot het opgelost is.

[0:10:32] Schrap de gekmakende bureaucratie, het wantrouwen.

[0:10:35] Schap de verdienmodellen, de arrogante macht die over mensen heenwaalt.

[0:10:39] Geen gepraat over milder, menselijker, makkelijker maar daden.

[0:10:42] En wat gebeurt er vandaag?

[0:10:44] De NAM, jarenlang hebben ze verdiend aan deze ellende.

[0:10:47] Die keert miljardendividend uit aan Shell en Exxon, waardoor ze niet meer genoeg overhouden om gedupeerden te betalen.

[0:10:55] Elke belofte van hen is PR.

[0:10:57] Mijn oproep aan de minister is, behandel de NAM Shell en Extxon eens zoals uw zwage geduperden nu worden behandeld.

[0:11:06] Dank u wel.

[0:11:13] Dank voorzitter.

[0:11:14] Voorzitter, het is frustrerend, ergerniswekkend en onverdrietig van te worden.

[0:11:18] De ellendig lange procedures, de onzekerheid, de continue onduidelijkheid, ...de onverklaarbare verschillen en het foutfestijn waar bewoners van Groningen en Noord-Drenthe doorheen moeten... ...bij de afwikkeling van schademeldingen en de verzekeringsoperatie is vreselijk.

[0:11:32] Ik zie gelukkig ook dat vrijwel alle partijen waaronder deze minister wel de ambitie hebben om zo snel als mogelijk tot huidige problemen op te lossen.

[0:11:38] Maar zover zijn we nog niet.

[0:11:40] Er is een aanzienlijk bedrag gereserveerd voor schadeherstel en tegelijkertijd zien we dat nog steeds voor veel te veel inwoners geen einde lijkt te komen aan het herstel van schade of de versterking van hun woning.

[0:11:50] Dit zou wat mij betreft centraal moeten staan in dit debat.

[0:11:53] Is hiervoor een duidelijke oorzaak of veroorzaker aan te wijzen?

[0:11:56] Nee, helaas niet, want dan zou een oplossing eenvoudig kunnen zijn.

[0:12:00] Voor inwoners en voor dit dossier lijkt wel gewoon alles mis te gaan wat er mis kan gaan.

[0:12:04] De strijd wordt te vaak gevoerd in de rechtbank, terwijl de inzet zou moeten gaan naar de mensen die al zo lang wachten.

[0:12:10] Voorzitter, ik wil vandaag vooral stilstaan bij de versterkingsoperatie.

[0:12:13] Er zijn veel voorbeelden te noemen en we worden als Kamerleden regelmatig benaderd door inwoners die hun zorgen of ergernissen bij ons neerleggen.

[0:12:20] Ik citeer een meneer uit Appingedam die vertelt over de jarenlange problemen in de wijk die zichzelf het Vergeten Hoekje noemt.

[0:12:27] Het uiteindelijke tijdspad vanaf 2015 tot terugkeer naar de nieuwe woning is toch onmenselijk lang?

[0:12:33] Het huidige conflict, de gecreëerde verdeeldheid en de oneerlijke torenhoge selectieve vergoedingen in een wijk is niet meer uit te leggen.

[0:12:40] En voorzitter, zo zijn er nog veel meer voorbeelden te noemen.

[0:12:43] Een inwoner uit Ten Post komt met de vraag of het na ruim tien jaar voortdurende verbetering van de vertekensoperatie niet eens tijd wordt om ook onafhankelijk te onderzoeken of een eenvoudiger uitvoeringsmodel op onderdelen beter kan functioneren.

[0:12:56] Hij vervolgt, en ik citeer weer, een mogelijke manier om die vraag te onder zoeken is een vergelijking tussen het bestaande uitvoersmodel en een model die begint bij één eigenaar, één woning, één veiligheidsopgave, deskundige ondersteuning, publieke waarborgen.

[0:13:10] In zo'n model kan de eigenaar opdrachtgever zijn van de versterking van zijn eigen woning, ondersteund door een onafhankelijk architect of bouwkundig hoofdadviseur.

[0:13:19] De overheid blijft verantwoordelijk voor financiering, veiligheidsnormen, onafhandelijke toetsing, rechtsbescherming en verantwording van publieke middelen.

[0:13:26] Mijn vraag aan de minister is daarom, is de minister bereid om onafhankelijk te laten onderzoeken welk deel van de complexiteit in een versterkingsoperatie technisch en juridisch noodzakelijk is?

[0:13:36] En welk voortkomt uit de wijze waarop het proces is georganiseerd en daarbij ook een alternatief model vanuit eigenaar en woning te betrekken?

[0:13:44] Tot nog toe heeft de VVD zelf ook altijd gepleit voor het niet wijzigen van bestaande systemen en methodieken, omdat dat voor het oplossen van veel problematiek ook gewoon rust nodig is in de operatie.

[0:13:54] Rust in de uitvoering zonder hier als Kamer weer een stelselwijziging door te voeren.

[0:13:58] Ook de Groninger Bodembeweging roept hiertoe op.

[0:14:00] Maar de vraag naar een onderzoek, waarbij in beeld wordt gebracht waar de complexiteit werkelijk vandaan komt en het opstarten van een pilot in een sterk vereenvoudigd model, hoeft de benodigde rust in de operatie niet te verstoren, maar kan wel mogelijkheden scheppen voor een betere toekomstige aanpak.

[0:14:16] We zijn er tenslotte nog lang niet.

[0:14:23] Dank voorzitter.

[0:14:25] Ik hoorde VVD zeggen laten we onderzoek doen naar of we de versterking beter kunnen organiseren door het in eigen regie laten versterken van een woning.

[0:14:32] Dat beluister ik eigenlijk ook in de woorden van mevrouw Den Hollander.

[0:14:37] En nou is dat natuurlijk in het verleden ook geprobeerd.

[0:14:39] En welke lessen trekken we daarvan om het dit keer dan beter te laten werken zou ik willen vragen.

[0:14:45] Mevrouww Den Hollender.

[0:14:47] Voorzitter, dat is volgens mij wat het onderzoek moet uitwijzen.

[0:14:49] Als ik de waarheid in pacht had, zou ik niet vragen om een onderzoak, maar zou ik met een oplossing komen?

[0:14:53] Dus ik wil juist kijken wat hier een onder zoek kan opleveren.

[0:15:00] Ja, voorzitter.

[0:15:00] Eén punt wat natuurlijk heel problematisch is... en waarvan ik me kan voorstellen dat dat mensen enorm afschrikt... is dat mensen in batch 1588, om maar even iets te noemen... met eigen geld een woning hebben terug moeten laten bouwen... met het idee, ook een beetje in de gedachte van mevrouw Den Hollander... ja, op deze manier kunnen we versnelling aanbrengen in de versterknisoperatie... maar nu van de koude kermis thuiskomen omdat ze nog steeds strijd voeren... om een deel van hun eigen ingelegde geld terug te zien.

[0:15:25] Dus zouden we daar dan ook ruimhartig mee om moeten gaan?

[0:15:28] Mevrouwer Den Hollender.

[0:15:30] Voorzitter, meneer Bussef loopt echt vooruit op zaken.

[0:15:33] Ik vraag om een onderzoek.

[0:15:34] Hij vraagt wat ik vind van een eventuele oplossing die er nog niet is op dit moment.

[0:15:39] Kijk, waar het mij om gaat, als je naar die versterkingsoperatie kijkt, dan zie je gewoon dat er aan heel veel fronten misgaat.

[0:15:44] Het is heel erg complex wat er allemaal gebeurt.

[0:15:46] Het gaat om taxatierapporten, het gaat om waardedaling, het geht om allerlei zaken die erbij komen.

[0:15:51] Dan moet er weer een nader oordeel komen.

[0:15:54] Dan is er weer iemand die zich erover moet buigen.

[0:15:55] En intussen zitten mensen altijd in onzekerheid.

[0:15:57] Dus ik wil kijken, hoe kunnen we die complexiteit daar afhalen en zorgen dat we het veel eenvoudiger gaan doen.

[0:16:03] Maar nogmaals, ik heb de oplossing niet.

[0:16:05] Daarvoor moet dus een onderzoek komen.

[0:16:08] Interruptie, de heer Boshoff.

[0:16:10] Ja, voorzitter.

[0:16:11] Kijk.

[0:16:12] Op zich ben ik niet eens helemaal tegen een aantal dingen die mevrouw Den Hollander zegt.

[0:16:15] Maar wat ik wel lastig vind is dat er gevraagd wordt om een onderzoek.

[0:16:18] Terwijl eigenlijk best wel veel van de antwoorden door de regio, door Groningen zelf al zijn aangereikt.

[0:16:24] En zouden we daar niet veel meer baat bij hebben om daar gewoon naar te luisteren.

[0:16:27] En ik had het in mijn inbreng erover.

[0:16:29] Laat dat het kompas zijn dan nu weer een nieuw onderzoekt doen.

[0:16:32] En een van die aangerekende oplossingen is een een-overheidsaanpak en daarmee verder gaan.

[0:16:38] Voelt mevouw Den Hollanden daar ook voor?

[0:16:40] Mevrouwer Den Hollender.

[0:16:41] Voorzitter, ik ben natuurlijk nog niet helemaal klaar met mijn verhaal.

[0:16:45] En als meneer Bussef goed had geluisterd, had u ook gezegd dat ik dit niet zelf heb verzonnen, maar dat dit ook uit de regio komt.

[0:16:52] Een inwoner van Ten Post, die zal u misschien ook gemiddeld hebben, maar die heeft mij ook benaderd.

[0:16:55] En we hebben een aantal keer wat dingen uitgewisseld met elkaar.

[0:16:58] En hiervan had ik op een gegeven moment zoiets van, nou, dit is volgens mij een goed plan.

[0:17:02] Het komt uit de region, het is een goed plannen.

[0:17:04] Dus als uw vraag is van, kan het initiatief uit de regen komen, zeg ik ja.

[0:17:09] Dan is het aan mevrouw Beckerman.

[0:17:11] Voorzitter, ik vind het lastig om te bepalen of dit winst of verlies is.

[0:17:14] Want het is winst dat de VVD dit nu ook zegt.

[0:17:21] Wij zeggen dit natuurlijk al heel veel jaren lang.

[0:17:24] En mijn moeilijkheid zit erbij, is weer een pilot of een onderzoek.

[0:17:29] Voor mij is het inmiddels twaalf jaar geleden...

[0:17:33] dat we in Loppersum stonden en dat er eindelijk erkenning kwam voor de bevingen en dat minister Kamp zei, weet je wat ik ga doen?

[0:17:39] 13 onderzoeken.

[0:17:41] Ik denk dat Groningen heel erg moe is van allerlei onderzoek en pilots en dat we allang weten hoe het anders moet en kan.

[0:17:49] Dat is allemaal uitgedacht.

[0:17:51] Het is niet vooral heel logisch om nu juist op die basis te beginnen en niet weer een nieuwe ongelijkheid tussen mensen die dan wel en niet in die pilot zouden mogen zitten.

[0:18:00] Mevrouw Denhollander.

[0:18:02] Voorzitter, het interessante is dat mevrouw Beckerman een aantal keer al het gezegd heeft.

[0:18:07] Eén huis, één regisseur, één...

[0:18:09] Ik hoorde het net ook nog in haar inbreng.

[0:18:11] Dat ik nu zeg van, nou, wij hebben daar eerder niet voor opengestaan.

[0:18:13] Heb ik ook aangegeven.

[0:18:14] Wij stonden daar eerde niet voor op.

[0:18:15] Omdat we ook van heel veel mensen horen dat het heel erg belangrijk is om niet het hele systeem over de kop te gooien.

[0:18:20] Maar de rust te bewaren in de versterking.

[0:18:22] Want mensen die nu al in het proces zitten en het systeen stopt, staan ook weer op nul.

[0:18:28] Dus daarom zeggen wij juist, laat het nou parallel aan elkaar lopen.

[0:18:30] Ga door met de huidige versterkingsoperatie.

[0:18:32] Maar ga daarnaast kijken, kan het ook eenvoudiger?

[0:18:35] En dan sluit ik me dus eigenlijk aan bij de oproep van mevrouw Beckerman.

[0:18:38] Misschien is dat inderdaad een hele goede manier.

[0:18:40] Maar laten we niet alles wat we nu hebben over het bord gooien en helemaal omgaan.

[0:18:43] Maar eerst kijken van, is dit inderdad een betere manier?

[0:18:46] En niet de mensen duperen die ook gewoon behoefte hebben aan de rust en voortgang van hun proces.

[0:18:52] Voorzitter, het systeemwijziging wordt vaak zo genoemd door VVD, maar ook door verschillende opeenvolgende ministers.

[0:19:02] Maar ons punt zit helemaal niet bij het syteem.

[0:19:05] Het punt zit heel sterk bij de houding.

[0:19:08] En daar zijn ook mensen die nu in de versterking zitten extreem bij gebaat.

[0:19:15] Kent u voorbeelden van mensen die dan uit huis zijn, jarenlang niets zien gebeuren.

[0:19:19] Mensen die zien dat er veel meer schade is dan vooraf gedacht, dan weer vastlopen.

[0:19:25] De dorpenaanpak is eigenlijk een beetje hetzelfde, die dan weer

[0:19:31] De houding.

[0:19:33] Is de VVD het ook daarmee eens dat dat een heel groot deel het verschil kan maken?

[0:19:40] Echt die gelupeerde centraal.

[0:19:42] En dat moet dus niet in een pilot.

[0:19:44] Want je wil niet de ene wel centraals stellen en de andere niet.

[0:19:48] Maar dat moet de basis zijn voor een oplossing.

[0:19:52] Mevrouw Denhollander.

[0:19:53] Voorzitter, ik ben het gedeeltelijk eens met mevrouw Beckerman.

[0:19:55] Ik vind ook dat er van alles af de ding is op de houding.

[0:19:58] Dat horen we natuurlijk ook.

[0:19:59] De voorbeelden die ik noem komen ook uit de regio.

[0:20:01] En er is ook niet...

[0:20:03] De Groninger is niet één persoon.

[0:20:04] Ieder heeft zijn eigen proces, heeft zijn eigenen problemen, heeft z'n eigen dingen waar je tegenaan loopt.

[0:20:08] Er gaan ook dingen wel goed.

[0:20:10] Ik denk dat het grote verschil is tussen wat mevrouw Beckerman zegt en wat wij van de VVD zeggen.

[0:20:15] Gooi nou niet het hele systeem om.

[0:20:17] Dat vraagt ook de Groninger Bodembeweging onder andere.

[0:20:19] Die roept daar ook op.

[0:20:20] Hou die rust in die uitvoering.

[0:20:22] Waar het goed gaat, hou dat goed.

[0:20:24] Maar ga wel kijken, en dat roept niet de Gwoning Bodemweging, maar dat komt van deze meneer uit Ten Post...

[0:20:28] Waar kan het beter?

[0:20:29] Hoe kan het minder complex?

[0:20:32] Hoe kun je meer terugmaken?

[0:20:33] Ik kom er zo nog even op.

[0:20:35] Naar de vereenvoudiging.

[0:20:36] Gaat het niet in één keer doorvoeren voor iedereen.

[0:20:38] Maar er moeten nog ongeveer 7000 woningen versterkt worden.

[0:20:41] Er is genoeg kans om dat nog beter te doen.

[0:20:45] U kunt uw betoog vervolgen.

[0:20:46] U hebt nog twee minuten mevrouw Den Onder.

[0:20:48] Dank u voorzitter.

[0:20:51] Het kan mogelijkheden scheppen voor een betere toekomstige aanpak, want we zijn er nog niet.

[0:20:55] Er moeten nog vele woningen versterkt worden en het gaat nog jaren duren.

[0:20:58] Voorzitter, vereenvoudiging is geen systeemwijziging.

[0:21:02] Vereenvouden kan binnen de bestaande organisatie stap voor stap onnodige processtappen weglaten, zoals dubbele controles voorkomen, bevoegdheden daar leggen waar besluiten verantwoord kunnen worden genomen, in die zin sluit ik aan op het

[0:21:14] Een overheidsaanpak, want de vraag die wij natuurlijk ook heel vaak krijgen is waarom hebben mensen daar niet voldoende mandaat om knopen door te hakken?

[0:21:21] Er zit heel veel vertraging en ergernis in.

[0:21:24] Juist omdat daarvoor niet eerst een nieuwe organisatiestructuur te hoeven worden ontworpen en ingevoerd kan deze benadering sneller resultaat opleveren.

[0:21:32] Geen grote structuurwijziging dus, maar wel kritisch durven kijken naar de manier waarop het bestaande systeem werkt.

[0:21:37] Voorzitter, ik laat het in eerste instantie hierbij en hoor graag de visie van de minister hierop.

[0:21:41] Dank u wel.

[0:21:44] Dank u wel.

[0:21:44] Dan is het woord aan de heer Keuts namens D66.

[0:21:48] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:21:50] Dit debat heet Herstel Groningen.

[0:21:52] Maar herstel is een verraderlijk woord.

[0:21:55] Het klinkt alsof we terug moeten naar hoe het was.

[0:21:58] Groningers willen niet terug.

[0:22:00] Ze willen naar het Groninger van de toekomst.

[0:22:02] Een veilig huis, een overheid die afspraken nakomt en een regio met perspectief.

[0:22:07] Want hoe het was, hebben we geweten.

[0:22:11] Een provincie die decennialang werd afgemeten aan wat er onder de grond zat en niet aan wat boven de gronden gebeurde.

[0:22:19] Partijen als Jaar 21 lijken open te staan voor een terugkeer naar de situatie.

[0:22:24] Drie jaar na de parlementaire enquête Groningers Bovengas klinkt hernieuwde gaswinning blijkbaar te aantrekkelijk en te stoer om te weerstaan.

[0:22:32] Centraal staat daarmee in het debat eigenlijk een keuze tussen valse nostalgie en perspectief.

[0:22:38] D66 kiest voor perspectief

[0:22:41] Laten we beginnen in het nu.

[0:22:43] Met Nijbegun hebben we een historische kans om het vertrouwen te herstellen die zo lang is afgebroken.

[0:22:49] En toch, ik hoorde het net ook, gaat het nog te vaak mis, terwijl we al even onderweg zijn.

[0:22:55] Er is geld, gelukkig.

[0:22:57] Nu is het zaak om te zorgen dat elke euroland waar het verschil maakt.

[0:23:02] Niet in overlegcircuits, niet in beoordelingskosten, maar aan de keukentafel.

[0:23:08] Dat dat kan, bewijst de vaste eenmalige schadevergoeding van 10.000 euro.

[0:23:13] Geen eindeloos onderzoek naar oorzaak en gevolg, maar gewoon herstellen.

[0:23:17] Zo landt het geld waar het behoort te landen.

[0:23:20] Maar op de veel plekken lekt het nog steeds weg.

[0:23:24] Bewoners verdwalen in een woud van loketten, procedures en juristen.

[0:23:29] Dat kost tijd en geld dat nooit bij de bewoner aankomt.

[0:23:33] Daarom vraag ik de minister welke dubbele opnames, rapporten en loketstappen tussen IMG en SNG worden bij samenloopdossiers geschrapt, zodat het beschikbare geld op de juiste plek belandt.

[0:23:45] De vraag of de bewooner echt centraal staat is door het Adviescollege Veiligheid Groningen al beantwoord.

[0:23:50] En het antwoord is nee.

[0:23:52] En dat is waar ik flink van baal, voorzitter.

[0:23:55] Want dit is niet nieuw.

[0:23:56] Ik vraag de minister dan ook, wanneer heeft iedere bewoner eindelijk één vast aanspreekpunt?

[0:24:02] Deze wens spreekt de Kamer al jaren uit, maar is nog niet gerealiseerd.

[0:24:07] Ik ga u even pauzeren.

[0:24:08] U heeft een interruptie van mevrouw Beckerman.

[0:24:10] Ja, voor zetten.

[0:24:10] Ik sloeg aan op de woorden, we moeten niet terug naar het verleden.

[0:24:15] En de oplossing die nu door het IMG voor de schadeafhandeling wordt gepresenteerd is echt eentje die rechtstreeks uit het NAM-verleden lijkt te stammen.

[0:24:23] Finale kwijting, nieuwe contouren, mensen die er weer buiten vallen.

[0:24:28] Kan ik op D66 rekenen als ze zeggen we gaan niet terug naar het verleden dat die maatregelen die nu weer gedupeerde pijn gaan doen direct van tafel gaan?

[0:24:39] Leerkeuze.

[0:24:40] Dank voor de vraag en ik denk dat we hier echt deze zorgen delen.

[0:24:45] Ik heb bij het vorige debat dan bijvoorbeeld ook, omdat ik deze zorg ook had, een motie ingediend dat finale kwijting nimmer in de weg staat, dat we borgen, dat de minister borgt.

[0:24:56] dat finale kwijting nimmer in de weg staat aan daadwerkelijk schadeherstel.

[0:25:00] Want ik deel die zorgen ook.

[0:25:02] Ik herken dat heel erg.

[0:25:04] En ik las in de brief van de minister, voorzitter, dat hij die motie ook echt gaat uitvoeren.

[0:25:10] En dat als het blijkt dat er bijvoorbeeld achteraf nog schade is, ook na die finale kwiting, dat daar ook geld voor is en dat daar auch aandacht voor zal zijn.

[0:25:20] Dus ik denk dat dat al een goede stap is ten opzichte van het verleden.

[0:25:26] En ik deel zeker dat er nog veel werk is.

[0:25:32] Voorzitter, ik haak heel even aan op eerdere woorden van mijn collega Bussoff die ook iets zei over de rol van het parlement.

[0:25:38] De vraag hier is, we zijn heel vaak als parlement een beetje met een kluitje het riet ingestuurd over dit soort dingen.

[0:25:44] Nee, valt allemaal wel mee, is gewoon een maatregel, komt in de praktijk heus goed en het bleek elke keer niet goed te komen.

[0:25:52] Finale kwijting en contouren in die schadeafhandeling zijn gedrochten uit een nam verleden.

[0:25:58] Er zijn nog steeds mensen die ooit getekend hebben voor finale kwijting...

[0:26:04] die getekend moeten hebben, die moest wel, ze konden niet anders, die nu nog steeds rechtszaken voeren.

[0:26:09] Waarom zou je überhaupt, het is niet nodig, waarom zul je überhaupt een vorm van kwijting, terwijl er ook nulmetingen bestaan, en dit soort contouren weer opnemen?

[0:26:21] Niet kleine kantjes daarvan af snoepen, hopen dat het goed komt, maar gewoon van tafel, omdat het niet heeft gewerkt en niet zal werken.

[0:26:31] De heer Keuze.

[0:26:32] Voorzitter, wat ik in mijn betogen aangaf en ik kan me helemaal vinden in het verhaal van mevrouw Beckerman, is dat wat D66 betreft het geld aan de keukentafel moet komen bij de Groninger waar het voor bedoeld is.

[0:26:47] En dus vandaar ook die motie over finale kwijting.

[0:26:51] En ik zie dat de minister in de brief dit ook echt wel serieus neemt, echt uitvoering wil geven aan die motgie.

[0:26:58] Dus wat mij betreft, en mevrouw Beckerman vindt mij daar aan haar zijde, als dat niet goed gaat, dan zal ik in ieder geval, ik denk zij aan zij, en ik denk heel deze Kamer, enorm streng op gaan controleren.

[0:27:10] Ik denk dat het superbelangrijk is dat dat gewoon goed gaat.

[0:27:14] En de minister heeft ook aangegeven daarmee aan de slag te gaan.

[0:27:18] Dus ik denk dat dat al een goede stap is.

[0:27:21] Ja, laat ik het daar even bij houden.

[0:27:24] U heeft nog een interruptie van mevrouw De Hollander.

[0:27:26] Voorzitter, ik vraag me dan wel af, we hebben natuurlijk ook het debat vorige keer gevoerd en we voeren heel veel dingen elke keer opnieuw in deze commissie.

[0:27:36] Die trillingsmetingen bij die finale kwijtingen, hoe kijkt D66 daar dan aan?

[0:27:41] Als het onder een bepaalde waarde is, er dan niet binnenvalt en anders wel.

[0:27:44] Vinden ze dat een betrouwbaar systeem of niet?

[0:27:47] Leerkeuze.

[0:27:48] Volgens mij is nu de regeling dat bij een nieuwe aardbevingen, vanaf 2 mm per seconde gaat het om, dat dan die voorwaardelijke finaliteit niet meer geldt en dat eigenlijk het proces opnieuw begint en dat de gedupeerde daar weer geholpen kan worden.

[0:28:06] Ik denk dat het goed is om gewoon strakke kaders te hebben en dat we daar ook niet te streng op zijn.

[0:28:11] Dus in die zin ben ik daar zeker blij mee.

[0:28:14] Dat we wel perspectief hebben dat het niet een punt is, maar een soort van comma zou je bijna zeggen.

[0:28:20] Dus er is wel uitzicht.

[0:28:21] We blijven helpen.

[0:28:23] En ik denk ook dat dat goed is omdat we daarmee ook kunnen kijken naar dat we de vader in kunnen houden en dat wij ook

[0:28:30] ...focus kunnen leggen op bijvoorbeeld het kerngebied, waar we ook heel veel complexe gevallen zien... ...waar je ook de aandacht voor wil hebben.

[0:28:36] Dus in die zin denk ik dat dat perspectief biedt.

[0:28:40] Vervolginterruptie, mevrouw Den Hollander.

[0:28:42] Voorzitter, dat delen wij dan met elkaar.

[0:28:44] Dat is goed om te horen.

[0:28:45] Want ik meende net te hore dat u toch die finale kwijting met de terrismetingen iets op een helend vlak plaatste.

[0:28:51] Dus even nog de bevestiging.

[0:28:52] U zegt de manier waarop het nu is ingericht is wel een goede manier.

[0:28:56] Graag via de voorzitter.

[0:28:57] De heer Keuze.

[0:28:58] Nou, voorzitter, wat ik eigenlijk aangaf, dus daar begreep mevrouw Den Holland mij denk ik verkeerd, is die finale kwijting, dat staat er nu in.

[0:29:08] Daar heb ik een motie voor ingediend, die is aangenomen en de minister gaat daar goed mee om.

[0:29:14] Daar zal ik heel kritisch op zijn.

[0:29:16] Ik deel daar ook de kritiek van mevouw Beckerman.

[0:29:19] Dus ik ga daar wel goed op letten.

[0:29:20] Maar hoe het er nu instaat, daar kan ik mee leven, mits de minister zich natuurlijk gaat houden aan wat hij in de brief schrijft.

[0:29:26] dat het niet in de weg staat van daadwerkelijk schadeherstel.

[0:29:31] Dan heeft u nog een interruptie van de heer Bussel, of dat is de vierde?

[0:29:35] Ja, want ik dacht, eindelijk heb ik duidelijkheid na het interruptiedebatje tussen D66 en de SP.

[0:29:43] Finale kwijting, daar zijn we eigenlijk geen voorstander van.

[0:29:45] En toen werd ik toch weer in verwachting gebracht door het interruptie debatje tussen de VVD en D66.

[0:29:50] Want nu hoor ik D66 zeggen, ja, ik kan het toch ondersteunen, maar ga het goed bekijken.

[0:29:56] En mijn vraag is eigenlijk heel simpel.

[0:29:57] Wat is het nou?

[0:29:59] Bent u voor finale

[0:30:00] kwijting opnemen, zoals het IMG nu voorstelt?

[0:30:03] Of zegt u nee, dat moet van tafel?

[0:30:05] Is het uw

[0:30:05] Eerst de heer Keuze.

[0:30:08] Dank u wel, voorzitter.

[0:30:09] Het is grappig om twee lezingen te zien, maar ik denk dat de waarheid, hoe ik het uitsprak, gewoon in het midden ligt.

[0:30:15] Namelijk, finale kwijtting aan zich, daar heb ik kritiek op.

[0:30:16] kwaiting

[0:30:19] Daar heb ik daarom ook een voorstel voor ingediend, die is aangenomen.

[0:30:23] Namelijk dat de grootste zorg die wij met elkaar delen, dat dit niet in de weg mag staan van daadwerkelijk schade herstellen.

[0:30:30] Dat dit niet een punt is, dat het niet voor de inwoner is tekenen bij het kruisje en je hebt verloren, je hebt nergens meer recht op.

[0:30:39] Die punt zet ik daar niet.

[0:30:46] Dan raak ik een beetje afgeleid van wat er allemaal gebeurt.

[0:30:48] En vandaar mijn voorstel, om ervoor te zorgen dat het niet finaal is.

[0:30:54] Het is ook voorwaardelijke kwijting.

[0:30:55] En dat is bijvoorbeeld bij een nieuwe aardbeving.

[0:30:59] Dat we ervoor zorgen, wat ook nu geregeld is, dat inwoners geholpen worden.

[0:31:04] U vervolgt uw betoog en u heeft nog een kleine drie minuten.

[0:31:09] Ja, voorzitter.

[0:31:10] Wie de afgelopen maanden het debat over Groningen volgde, hoorde opvallend weinig over herstel, versterking en perspectief.

[0:31:16] Vooral veel nostalgisch gedagdroom over gas.

[0:31:20] Over hoe we het Groninger veld achter de hand kunnen houden.

[0:31:23] Laten we dat beeld eens ontmantelen.

[0:31:26] Achter de hand klinkt onschuldig, alsof een grote gasbubbel hetzelfde is als een oude sok in een lade die je tevoorschijn haalt als het nodig is.

[0:31:34] Maar zo zit het helaas niet.

[0:31:36] Om een veld in reserve te houden, moet je het operationeel houden.

[0:31:40] En een velden dat open staat, beeft.

[0:31:42] Het Staatstoezicht op de mijnen zegt duidelijk, veilig winnen bestaat niet.

[0:31:47] En de mensen in het hart van het bevingsgebied zeggen, nooit meer.

[0:31:51] Als het hoofd en het hart je beide dezelfde raad geven, dan kun je maar beter luisteren.

[0:31:56] We moeten niet terug in de tijd.

[0:31:59] Voorzitter, tegenover die nostalgie zet D66 perspectief.

[0:32:02] Want het Groningen van de toekomst is geen droom.

[0:32:05] Dit is binnenhand bereik als we de komende jaren echt op sturen.

[0:32:09] Dan houden we in de dorpen de school open, de huisarts om de hoek en de bus op de weg.

[0:32:15] Dan bouwen we in De Eemshaven en Delfzijl het kloppend hart van de groene industrie.

[0:32:19] Waterstof, duurzame chemie, wind van zee.

[0:32:22] Met de banen en bedrijvigheid die daarbij horen.

[0:32:25] En dan geven we jongeren die vertrokken een reden om terug te komen.

[0:32:29] Hier ligt het werk van de toekomst.

[0:32:31] Om aan dit perspectief te blijven werken heb ik een concrete vraag aan de minister.

[0:32:36] Welke concrete afspraken maakt de minister met de regio om de nieuwe banen in waterstof en groene chemie ook daadwerkelijk aan Groningers ten goede te laten komen?

[0:32:45] Voorzitter, ik rondaf.

[0:32:47] Groningen heeft Nederland 60 jaar van energie voorzien.

[0:32:50] Ik ben ervan overtuigd dat het dat opnieuw kan.

[0:32:53] Maar dan schoon.

[0:32:54] De vraag is dus niet of Groninger een toekomst heeft.

[0:32:57] De vragen is of wij die durven te kiezen.

[0:33:00] Kiezen wij voor valse nostalgie of geven we Groninge perspectief?

[0:33:05] Dank u wel, voorzitter.

[0:33:06] Dank u wel.

[0:33:07] Dan is het woord aan mevrouw Almut namens het CDA.

[0:33:10] Ja, dank voorzitter.

[0:33:12] In Groningen kwam de overheid tegenover haar burgers te staan.

[0:33:16] En dat is funest geweest voor het vertrouwen en de immateriële en materiëele schade en gevolgen daarvan.

[0:33:23] Die zijn nog steeds voelbaar.

[0:33:25] En in het rapport van de rekenkamer wordt geconcludeerd dat er in 2025 duidelijk vooruitgang is geboekt.

[0:33:31] In de schadeafhandeling en in de versterking van woningen in het aardbevingsgebied.

[0:33:35] Er is in 2025 bijna twee keer zoveel schade afgehandeld als in 2024 en eind 2025 was ongeveer twee derde van de huizen versterkt.

[0:33:45] En dat is goed nieuws voorzitter, maar de rekenkamer wijst er ook op dat er nog geen grotere tevredenheid is en dat het vertrouwen van de Groningers ook niet toeneemt.

[0:33:54] En dan zien we ook terug in de staat van Groningen.

[0:33:56] Waar je ook ziet dat het vertrouwen in de overheid van mensen uit het bevingsgebied en uit Oost-Groningen bijzonder laag is.

[0:34:04] Ik zou graag van de minister horen hoe hij hiernaar kijkt.

[0:34:07] Dat de cijfers van de hersteloperatie zeggen dat het de goede kant op gaat, maar dat het het vertouwen achterblijft.

[0:34:13] Wat zegt dit?

[0:34:14] Dan voorzitter over de leefbaarheidsmaatregelen van de sociale agenda van Nijbegun.

[0:34:19] Dit kan iets ontzettend moois worden.

[0:34:21] Er komt geld voor lokale initiatieven, geld voor de samenleving en als CDA juichen we dat toe.

[0:34:26] Maar voorzitten dan moet het geld wel ook echt daar terechtkomen.

[0:34:29] Wat kan de minister doen om te voorkomen dat dit geld wordt gezien als vervanging van gemeentelijke subsidies voor dorpshuizen en leefbarheidsfondsen?

[0:34:36] Want voorzitter, wij begrepen dat de gemeenten verantwoordelijk worden voor het uitkeren van deze middelen.

[0:34:41] En dat daarvoor in elke gemeente een leefbaarheidsoverleg wordt opgezet.

[0:34:45] Die besluit waar het geld heen gaat.

[0:34:47] We vragen ons af, is dit de manier om te zorgen dat het geld echt in de dorpen terecht komt?

[0:34:52] De inwoners zouden immers regie krijgen.

[0:34:54] is de minister het met ons eens dat het geld juist bij vrijwillige initiatieven uit de samenleving moet komen, zoals dorpshuizen, sportclubs, buurtverenigingen.

[0:35:03] En mijn kernvraag hierbij is, hoe zorgt de minister ervoor dat de zeggenschap en het eigenaarschap echt bij de gemeenschap komen te liggen?

[0:35:10] Voorzitter, in de staat van Groningen lezen we dat de NCG verwacht dat de versterkingsoperatie rond 2032 afkomt.

[0:35:16] is afgerond.

[0:35:18] En het staatstoezicht op de mijnen plaatst daar kanttekeningen bij, omdat het van onzekerheden is omgeven en voortgang afhankelijk is van de uitvoerbaarheid en de aard van resterende dossiers.

[0:35:30] Wat is volgens de minister een realistische verwachting voor de einddatum van de versterkingsoperatie?

[0:35:35] We weten dat de NCG de opdracht geeft om zo snel mogelijk af te ronden, maar we weten ook dat mensen al jaren wachten op versterkingsadviezen.

[0:35:43] Ik heb er al eerder naar gevraagd, maar wanneer zijn de laatste versterkingsadviezen eindelijk afgerond?

[0:35:48] En voorzitter, naar aanleiding van het ACVG-rapport over de versterkingadvieze, Groningers moeten kunnen rekenen op duidelijke en betrouwbare beoordelingen.

[0:35:57] Mijn vraag aan de minister is wat er inmiddels is gedaan om bewoners duidelijkheid te geven.

[0:36:02] Voorzitter, ik heb geluisterd naar de podcast De Staat van het Kerngebied 2026 van de Groninger Bodembeweging.

[0:36:09] En dat schetst een beeld dat pijnlijk is.

[0:36:12] Ze hebben een rapport opgesteld met antwoorden van mensen uit het kerngebied.

[0:36:16] Het schetste echt een ander beeld dan de cijfers van de staat van Groningen.

[0:36:19] Een beeld wat langdurige onzekerheid, twijfel en ontevredenheid weergeeft.

[0:36:24] En ze geven eigenlijk aan dat je twee verschillende werelden hebt.

[0:36:27] Je hebt het kerngebied en het gebied zoals omschreven in de Staat van Groningen.

[0:36:33] Hoe kijkt het kabinet naar de staat van het kern gebied?

[0:36:36] En kan de minister zich voorstellen dat er in de staat... ...van Groninge een vertekend beeld ontstaat als iedereen meegerekend wordt?

[0:36:43] En eigenlijk is mijn zorg hier, valt het kern- gebied niet weg binnen de bredere cijfers?

[0:36:47] Is er wel genoeg aandacht voor de hardst getroffen gebieden?

[0:36:50] Ik kan de minister toezeggen dat hij dat voortaan meeneemt in de tevredenheidscijfers voor het kerngebied en dat ook apart terug laat komen in toekomstige rapportages.

[0:37:00] Dank u wel.

[0:37:02] Danku wel.

[0:37:02] Dan is het woord aan de heer Vermeer namens de BBB.

[0:37:06] Dankuwel, voorzitter.

[0:37:07] We hebben bij deze vergadering 37 brieven zitten en een veelvoud aan bijlagers.

[0:37:13] Dat is eigenlijk al een veeg teken.

[0:37:16] Op 21 augustus was er opnieuw een aardbeving bij Zandewer met een kracht van 2,8.

[0:37:22] En het Groningenveld is dicht, maar de gevolgen zijn dat niet.

[0:37:25] Voor iemand die al jaren wacht op herstel of versterking begint na zo'n beving gewoon weer dezelfde onzekerheid.

[0:37:31] Is men huisveilig?

[0:37:32] Komt er op nieuw schade?

[0:37:34] En dat maakt de nieuwste cijfers over de versterking pijnlijk.

[0:37:37] Voor 2026 was het doel 1750 versterkte gebouwen en de nieuwe prognose ligt ergens tussen 1288 en 1588.

[0:37:48] In geen enkel scenario is de operatie voor 2032 afgerond.

[0:37:53] Steeds meer bewoners schuiven door tot na 2028 of zelfs 2030.

[0:37:59] En Staatstoezicht op de Mijnen waarschuwt dat een voorzichtige prognose niet mag veranderen in een minder ambitieuze aanpak.

[0:38:06] En we kregen ook een brief van bewoner van de Vivelstraat in

[0:38:10] Ten boer, die al tweeënhalf jaar in tijdelijke huisvestingen zitten en sommigen zelfs vier jaar al in onzekerheid zitten.

[0:38:19] Ik ben wat later binnengekomen, misschien heeft iemand eerder dat ook al genoemd, maar dat treft dan wel als je dat leest.

[0:38:27] Voorzitter, dan komt het probleem met zelfstandigen bij de Nationaal Coördinator Groningen nog bovenop.

[0:38:32] Bij ruim 200 zelfstandige bestaat een risico op schijnzelfstandigheid.

[0:38:36] Zij werken juist in het hart van de operatie en zijn betrokken bij honderden woningen.

[0:38:40] Het effect hiervan is nog niet verwerkt in de ondergrens van de nieuwe planning.

[0:38:45] Welke concrete versnellingsmaatregelen uit de diepteanalyse gaat de minister nu uitvoeren?

[0:38:50] En hoeveel extra versterkte woningen moeten die per jaar opleveren, vraag ik de minister.

[0:38:55] En hoe veel woningen lopen door dit ZZP-vraagstuk op dit moment daadwerkelijk risico op vertraging?

[0:39:01] Voorzitter, snelheid mag nooit betekenen dat bewoners later opnieuw moeten twijfelen aan de veiligheid van hun huis.

[0:39:07] Het Adviescollege Veiligheid Groningen vond zes situaties waarin veiligheidsoordelen onvoldoende betrouwbaar zijn en volgens een inventarisatie van de Nationaal Coördinator Groninge kunnen die situatieden bij ongeveer 8000 adressen voorkomen.

[0:39:22] En dat betekent nadrukkelijk niet dat al die woningen onveilig zijn, maar wel dat gerichte controles nodig zijn.

[0:39:29] BBB vindt dat bewoners niet zelf door technische rapporten hoeven te ploegen om te ontdekken of hun woning opnieuw gecontroleerd moet worden.

[0:39:37] Ook bij de schadeafhandeling blijkt de praktijk weerbarstig.

[0:39:40] Onderzoek laat zien dat juist lang wachten en ingewikkelde procedures een zelfstandige negatieve invloed hebben op het welzijn en vertrouwen van de bewoners.

[0:39:50] Vanaf 30 november worden nieuwe aanvragen voor maatwerk en beginsel in één keer definitief afgehandeld.

[0:39:56] Daarna kan een nieuwe aan vraag alleen onder bepaalde voorwaarden.

[0:40:00] Kan de minister toezeggen dat iedere bewoner van wie het dossier binnen een risicogroep valt actief wordt benaderd met een duidelijke termijn waarin zekerheid volgt?

[0:40:11] En hoe wordt voorkomen dat een bewonen later vastloopt wanneer schade bij de eerste opname nog niet zichtbaar was?

[0:40:17] Voorzitter, in het erfgoedprogramma staat ook een waarschuwing die BBB serieus neemt.

[0:40:22] Versterking kan grote gevallen hebben voor karakteristieke boerderijen, terwijl juist deze gebouwen een belangrijk deel vormen van het Groninger landschap en de agrarische geschiedenis.

[0:40:32] Voor agrarisch erfgoeds zijn extra mogelijkheden voor onderhoud en restauratie aangekondigd.

[0:40:38] Maar we willen wel aandacht vragen voor de voorgestelde wijziging van de isolatieregeling.

[0:40:43] Agrarische gebouwen die worden herbestemd tot woningen kunnen dan opeens buiten de subsidie vallen wanneer voor die verbouwing een omgevingsvergunning nodig is omdat er dan al eisen aan de isolatie worden gesteld.

[0:40:55] Ja, dit gaat in de praktijk natuurlijk een drempel opwerpen voor het behoud van die boerderijen.

[0:41:01] Steeds meer agrarische gebouwen komen namelijk leeg te staan en herbestemming kan dan een goede manier zijn om zo'n gebouw te behouden en tegelijkertijd nieuwe woningen mogelijk te maken.

[0:41:10] Bijvoorbeeld voor status alderen of omvormen tot wonen met zorg.

[0:41:15] BBB vindt het onwenselijk dat als de regeling

[0:41:18] dat deze regeling zulke initiatieven juist minder aantrekkelijk maakt.

[0:41:23] Hoe voorkomt de minister dat karakteristieke boerderijen verdwijnen doordat sloopnieuwbouw uiteindelijk de enige haalbare route wordt?

[0:41:30] Dit kan toch echt niet de bedoeling zijn?

[0:41:32] Is de minister bereid te voorkomen dat de voorgestelde wijziging van de isolatieregeling de herbestemming van karakterstieke agrarische gebouwen naar woningen belemmert, bijvoorbeeld door voor deze gebouw maatwerk mogelijk te maken?

[0:41:45] Tot slot, voorzitter, procederen NAM, Shell en ExxonMobil verder over de kosten.

[0:41:51] Misschien zelfs terwijl wij hier zitten.

[0:41:53] De staat kreeg niet de onbeperkte garanties waar de staat om vroeg.

[0:41:57] En er gelden nu beperkte garanties tot uiterlijk 1 juni 2031.

[0:42:01] Terwijl het verschil over uiteindelijke zekerheden nog loopt.

[0:42:06] Is mijn tijd om?

[0:42:10] En vandaag horen we ook nog dat er in 2025 1,4 miljard is uitgekeerd aan Shell en ExxonMobil.

[0:42:17] En de NAM hierdoor door de afgesproken grens van aan te houden kapitaal zakt.

[0:42:22] Echt niet te geloven dit.

[0:42:24] Hoe voorkomt de minister dat er na 2031 een financieel risico voor de staat ontstaat als die juridische procedures dan nog niet definitief zijn afgerond?

[0:42:35] Voorzitter, Groningers hebben genoeg nieuwe systemen en nieuwe beloften gezien.

[0:42:40] Ik ben dus erg voor de oproep van mevrouw Beckerman ook dat het om houding gaat en niet om systemen.

[0:42:46] En Groningers en mensen in Noord-Drenthe moeten thuis merken dat hun woning veilig wordt gemaakt en dat hun dossier uiteindelijk een keer geen dossier meer is, maar iets uit een ver verleden.

[0:42:58] Dank u wel.

[0:42:59] Dank je wel.

[0:43:00] Het geluid ging precies bij vijf minuten, dus het klopte wel, maar ik was wat coulant met uw bijdrage, zoals ook bij andere collega's.

[0:43:06] U heeft interruptie van mevrouw Den Hollander.

[0:43:08] Dank u wel, voorzitter.

[0:43:09] Voorzitter, ik vind dat de heer Vermeer van de BBB een heel goed verhaal heeft.

[0:43:14] Hij bedoelt gewoon alle punten die zeer doen en dat doet hij hartstikke goed.

[0:43:17] Wat ik daar alleen lastig aan vind is dat ik de indruk heb, maar dat kan ik fout hebben, daarom vraag ik daar een bevestiging om van de heere Vermeert, dat de BBW de laatste maanden wel regelmatig voor moties heeft gestemd om gaswinning weer mogelijk te maken.

[0:43:29] Zou de heeren Vermeerd dat kunnen ontkennen dan wel bevestigen?

[0:43:34] De heer Vermeer.

[0:43:35] Voorzitter, wij hebben geen enkele motie gesteund die heropening van het Groninger gasveld tot gevolg heeft.

[0:43:44] Punt.

[0:43:45] En wij hebben altijd gezegd dat gaswinning...

[0:43:48] Wij hebben de komende 40, 50 jaar nog steeds gas nodig in Nederland.

[0:43:53] Zeker nu het kabinet ook nog hybride warmtepompen verplicht gaat stellen.

[0:43:57] Dan kom je helemaal niet van het gas af.

[0:43:59] Ehm...

[0:44:01] Wij vinden dat er gas gewonnen moet worden en bij voorkeur moet dat op zee.

[0:44:07] En als dat in kleine velden op andere plekken kan, dan moet vooraf de veiligheid gewaarborgd zijn.

[0:44:16] Ja, voorzitter, dat is goed om te horen, want daarmee volgt u ook eigenlijk volledig de lijn van de VVD.

[0:44:20] Kunnen wij dan ook op vertrouwen dat de BBB dit standpunt ook vasthoudt?

[0:44:23] Dat is het heropen dat Groningenveld gewoon niet ter sprake, niet onwenselijk is, niet gaat gebeuren.

[0:44:29] De heer Vermeer.

[0:44:30] Voorzitter.

[0:44:31] Zolang de hersteloperatie niet afgelopen is en de veiligheid van de inwoners niet gegarandeerd is, kan gewoon het Groninger grasveld niet opengaan.

[0:44:39] En dat is een punt.

[0:44:42] Dank u wel.

[0:44:43] Dan wil ik mevrouw Beckman vragen het voorzitterschap van mij over te nemen.

[0:44:46] Dan neem ik het voorzetterschap over en dan geef ik het woord aan de heer Klemmerk.

[0:44:48] En hij spreekt namens de fractie van Ja21.

[0:44:50] En nu het woorden.

[0:44:52] Dank u voorzitter.

[0:44:53] Een inwoner uit Groningen wil weten wanneer zijn huis wordt versterkt.

[0:44:57] Een eigenaar wil weten hoe zijn monument wordt hersteld.

[0:45:00] En de belastingbetaler wil weten wie de rekening betaalt.

[0:45:04] Drie eenvoudige vragen, maar in dit dossier, zo heb ik geleerd, zijn er eigenlijk nooit eenvoude antwoorden.

[0:45:09] Mijn fractie is altijd helder geweest over het schade- en hersteldossier.

[0:45:13] Schade herstellen, gebouwen versterken en materiële schade compenseren.

[0:45:17] En we steunen de maatregelen die het menselijker, milder en makkelijker moeten maken.

[0:45:20] Dat hebben we altijd gedaan en dat zullen we ook altijd blijven doen.

[0:45:23] En tegelijkertijd, voorzitter, zijn we altijd terughoudend met het indienen van nieuwe moties, nieuwe mensen, uitzonderingen en regelingen.

[0:45:30] Dat komt namelijk de uitvoering niet ten goede en dat heeft het verleden wel bewezen.

[0:45:33] Tegelijk met het versterken en herstellen willen we in 2021 werk maken van het stabiliseren van de bodem.

[0:45:38] En wetenschappers van onder andere de TNO wijzen ons op de mogelijkheden van injectie van stikstof.

[0:45:42] De Groningers verdienen om deze opties stap voor stap verder te brengen en te verkennen.

[0:45:46] Maar dan moet je niet de putten voor 2,8 euro volstochten met beton.

[0:45:50] Toegang tot de put is ook nodig voor de inzet van de gasvoorraad als strategische reserve.

[0:45:53] In 2020 diende daarvoor een initiatiewet in die nu voor consultaties vrijgegeven is.

[0:45:59] En mijn fractie blijft erbij dat na herstel en versterken het Groningenveld weer gebruikt kan worden voor gaswinning in de toekomst.

[0:46:07] Leveringszekerheid ook voor onze toekomsgeneraties.

[0:46:11] Voorzitter, ja, EENT is opgericht om de Nederlandse cultuur te formuleren, te handhaven en over te dragen.

[0:46:16] En dus ook hebben wij bijzondere aandacht voor het Grodense erfgoed.

[0:46:19] Monumenten, karakteristieke panden en herenboerderij zijn onderdeel van de identiteit van Groninge.

[0:46:24] En het herstelen en verzerken moet samengaan met het behoud van deze cultuur-historicische waarden.

[0:46:28] Voor het erfgoedprogramma is vanuit nieuw begin 73.000 euro extra beschikbaar gesteld.

[0:46:33] En tegelijkertijd heeft het bestuur van de Vereniging Groninger Monument Eigenaren zich teruggetrokken uit de pilot Integrale Aanpak Erfgoed.

[0:46:40] Voorzitter, een integrale aanpak waar de vertegenwoordigers van de eigenaren uitstappen, dan gaat er iets niet goed.

[0:46:46] En aan het vragen dan aan de minister, waarom heeft het gestuur zich terug getrokken en wat is er met hun kritiek gedaan?

[0:46:51] Wat gaat de minister doen om het contact weer te herstellen?

[0:46:54] In het erfgoedprogramma lezen we dat het werkgebied is aangepast van provinciale omgevings- en ordeningsomvang naar de vijf gemeenten in het kerngebied.

[0:47:02] Ik kan de minister aangeven waarom deze keuze gemaakt is in het programma en wat dit dan eigenlijk betekent voor de aanpak van gebouwen die nu al aangeplakt zijn.

[0:47:09] En wellicht gebouw die daarnaast staan misschien niet meer onder dit programma vallen.

[0:47:13] En voorzitter, als het gaat om dat erfgoedsprogramma, dan zag ik deze indrukwekkende doelenboom.

[0:47:19] Maar het zal misschien aan mijn simpelheid liggen, maar ik had eigenlijk maar drie vakjes verwacht in deze doelenboom.

[0:47:24] Intake, hergestel, versterken en uit.

[0:47:28] Drie bakjes, maar we kregen deze hele doelenboom.

[0:47:30] Graag een reactie van de minister.

[0:47:32] Voorzitter, er was eens een staatssecretaris die de naam kreeg van een provincie.

[0:47:37] Uniek voor Nederland.

[0:47:38] Dit kabinet kiest daar niet voor, maar komt met een regeerscommissaris.

[0:47:42] Wat jaar 21 betreft een prima keuze in persoon, maar geen prima keuzes in de functie.

[0:47:47] Nog een bestuurslaag erbij.

[0:47:49] Dus na de SODM, de IMG, de NCG, ACVG, TCMG, CVW, IVS en CBS hebben we nu een RC.

[0:48:01] Een regeringscommissaris.

[0:48:02] Niet Ranjit Klemmink maar Henk Nijboer.

[0:48:05] Een soort superambtenaar zonder staatrechtelijke positie, want zo begrijp ik ook zonder ambtelijk mandaat.

[0:48:10] Kan de minister uitleggen wat de staatsrechtelijke duiding is van de regeringscommissaris en van het feit dat deze regerig commissaris aanschuift bij de ministeriële onderraad?

[0:48:21] De RC zelf stelt dat hij ook ambassadeur van de regen kan zijn, ik citeer, voor Den Haag, want daar liggen nog veel meer kansen om nog veel geld op tafel te krijgen, bovenop de 22,8 euro van de nieuw begin voor de komende 30 jaar.

[0:48:33] En in het interview lezen we ook dat de RC iets vindt van de kernenergie in het vraagstuk en de locatiekeuze en de verkenning in Groningen.

[0:48:40] Dat roept wel de vraag, wat is nu de opdracht en kan de minister daar wat duiding aan geven?

[0:48:43] Is lobbyen voor meer geld in Den Haag ook onderdeel van zijn opdrachten en zich ook bemoeien met andere dossiers?

[0:48:48] Ik wil graag van de minister een uitgebreide reactie daarop.

[0:48:53] Tot slot, voorzitter, de rekening van schade- en herstellenoperatie.

[0:48:56] Mijn fractie heeft eerder zorgen uit over de financiële gevolgen van het loslaten van de kwaliteitsvereisten bij schadeafhandeling bij de plenairbehandeling van de tijdelijke wet Groningen.

[0:49:06] De overheid kan besluiten ruimhartiger te vergoeden, uiteraard.

[0:49:10] Maar daarmee staat nog niet vast dat die kosten ook verhaalbaar zijn op de NAM.

[0:49:14] Wat J21 betreft heeft ook de belastingbetaler recht op deze duidelijkheid.

[0:49:18] Een aantal vragen aan de minister.

[0:49:20] Wat betekent de recente tussenuitspraak in de arbitragezaak voor het kostenverhaal?

[0:49:26] Welk deel dreigt voor rekening van de belastingbetaler te komen?

[0:49:29] En kan de minister deze risico's inzichtelijk maken met bedragen of bandbreedtes?

[0:49:33] Dan stop ik hier met de tijd.

[0:49:35] Tot zover, voorzitter.

[0:49:39] Dank u wel.

[0:49:46] Dank u wel, voorzitter.

[0:49:47] Ik hoor in het betoog van de heer Klemmink dat hij wil de versterking gaan afronden, vol inzetten op herstel.

[0:49:57] En tegelijkertijd hoor ik dat het Groninger veld eigenlijk open moet.

[0:50:00] We moeten gewoon gaan winnen.

[0:50:02] Terwijl die hele operatie is opgetuigd op de premisse dat het Groninger velt dicht blijft.

[0:50:10] Dat we niks gaan winden.

[0:50:12] Hoe rijmt jaar 2021 die twee...

[0:50:15] Die twee dingen die bestaan.

[0:50:21] Hoe kan het naast elkaar bestaan als het ware?

[0:50:25] Ja, voorzitter.

[0:50:26] De permisse om het Groninger veld niet meer open te doen... dat is een politieke keuze die D66 onder andere heeft gemaakt.

[0:50:32] Mijn fractie van jaar 2020 is altijd helder geweest... dat wij na de herstel- en besterkingsoperatie een andere fase ingaan... als het gaat om de toekomst van het Grodinger gasveld.

[0:50:40] Dat betekent dat je in overleg met de omgeving gaat kijken... hoe je op een verantwoorde manier de gassenwinning weer kan ervatten.

[0:50:47] Dat is wat jaar 2020 altijd heeft gepleit in die volgorde...

[0:50:50] Dat is overigens iets waar wij niet alleen staan in deze Kamer.

[0:50:54] Maar ik leg er ook wel waan aan om te melden dat het ook iets is wat uit verschillende onderzoeken blijkt.

[0:51:01] Dat de mensen in Groningen zelf, inclusief een meerderheid van de eigen aanhang van de heer Keuze D66, dat een hele logische stap zou vinden.

[0:51:09] De heer keuze d66

[0:51:11] Voorzitter, ik vind het fijn dat de heer Klemmink dit aanhaalt.

[0:51:13] Want dit is dus precies eigenlijk, ik kan het niet anders zeggen, de leugen waar jaar 21 deze hele...

[0:51:23] De reden dat mensen dit zouden steunen onbaseert.

[0:51:26] Namelijk alsof wij een noodreserve kunnen aanhalen.

[0:51:30] Ik heb van de collega van de heere Klemming...

[0:51:32] De indiener van het Chivet heb ik die omhoog ontvangen.

[0:51:36] Ik heb hem gelezen.

[0:51:37] Daarin worden er ook geen doekjes omheen gewonden.

[0:51:40] Er wordt gewoon gewonnen.

[0:51:42] Er word begonnen met winnen.

[0:51:45] De premies van als een noodgasreserve, een oude sok uit de la, we kunnen zo die kraan open en dicht.

[0:51:50] We hebben gezien in Warfen dat dat niet kan.

[0:51:52] Dus kan de heer Klemmink uitleggen hoe hij dit rijmt en hoe die gaskraan openzetten, hoe dat totaal de versterkingsopgave onderuit trapt, die u eerst wil afronden, die daarna ook niks meer waard is.

[0:52:10] Ja, voorzitter.

[0:52:11] Kijk, we hebben een politiek verschil van inzichten met D66 op dit punt.

[0:52:14] Althans, met de vertegenwoordiger van D66, niet met zijn achterban.

[0:52:18] En dat is dat, inderdaad, u kunt versterken en herstellen.

[0:52:21] Wij zijn ook nog steeds voor het onderzoek doen naar de stabilisering van de ondergrond.

[0:52:25] Waar TNO's ook op wijzen.

[0:52:26] Ik denk dat dat goed is om dat onderzoeksstap verder te brengen.

[0:52:29] Mijn collega, de collega refereert eraan.

[0:52:32] Er is inderdaad een initiatief wetsvoorstel ingediend als het gaat om de noodreserve.

[0:52:36] Wij winnen daar inderdag geen doekjes om, we zijn daar heel eerlijk over.

[0:52:39] Dat betekent dat je moet stoppen met het volgrieten van de putten met beton.

[0:52:44] En dat betekend inderddaad dat daar een nachtvlam moet zijn, dat je daar deels mee gaat winnen.

[0:52:51] Wij zijn ervan overtuigd, dat zegt het initiatiewetsvoorstellen ook, dat we dat kunnen doen op een verantwoorde manier.

[0:52:55] En dat is de visie die wij erop hanteren.

[0:52:58] En inderdaad in de toekomst als de herstelende sterke operatie is afgerond, dan willen we heel graag met Groningen in gesprek gaan over de hervatting van de gaswinning.

[0:53:06] Tot slot, ik wil de commissie er wel op wijzen dat dit onderwerp inmiddels bij een andere commissiethuis hoort.

[0:53:12] Dat deze minister hier niet over gaat.

[0:53:15] Het ligt bij klimaat en groene groei.

[0:53:16] Maar ik geef ruimte voor een laatste interruptie aan de heer Keuze, D66.

[0:53:19] Ja, voorzitter.

[0:53:20] Het raakt natuurlijk de hersteloperatie omdat die gebouwd is op dat we niet gaan winnen.

[0:53:24] En het komt er langzaam maar zeker een beetje uit bij het jaar 2021 dat ze gewoon willen gaan winden.

[0:53:30] dat ze eigenlijk de feiten van het SODM onderuit trappen, dat het niet veilig kan.

[0:53:35] En daarmee eigenlijk deze hele hersteloperatie op losse schroeven zetten.

[0:53:41] Ze zeggen we gaan het afronden, maar de hele basis om het af te ronden is dat we niet gaan winnen.

[0:53:47] En de heer Klemmink, voorzitter, die stelt hier gewoon voor om te gaan beginnen met winnen Ik kan hier niks van begrijpen en hij draait eerlijk gezegd ook een beetje om dat antwoord heen.

[0:53:57] Hoe ruimt hij die twee werkelijkheden naast elkaar?

[0:54:00] De heer Klemming tot slot.

[0:54:03] Wij zijn heel transparant en altijd geweest over onze visie op de toekomst van het Groninger veld.

[0:54:08] Dat is onze politieke visie.

[0:54:10] Altijd transparante over geweest.

[0:54:11] Ook altijd gesteund als het gaat om de versterking en herstel.

[0:54:14] Als het gaat over de injectietoeningen van stikstof aan de ondergrond te stabiliseren.

[0:54:18] Ook met het initiatief wetsvoorstel wat wel zwaar bij een andere commissie ligt.

[0:54:22] Maar ik begrijp heel goed dat mijn collega mij daar nu wel op vraagt overigens.

[0:54:25] Ook daar zijn we heel transparant op wat dat betekent voor het versterken en herstellen operatie.

[0:54:29] Wat dat beteekent, hoe je de verantwoorde inschatting moet maken of dat kan.

[0:54:32] Er zijn ook wetenschappers, dat weet collega Keuze donders goed volgens mij.

[0:54:36] Die zeggen dat kan wel degelijk op een verantwaorde manier.

[0:54:39] En daarmee doen we precies heel transparant wat wij altijd gezegd hebben.

[0:54:42] Het is aan de kiezer om daar een oordeel over te vellen.

[0:54:45] En ik zie toch steeds meer steun, zowel in de Kamer als in Nederland, om dat te gaan doen.

[0:54:50] Daarmee zie ik dat er geen interrupties meer zijn voor de heer Klemmink en geef ik het voorzitterschap terug.

[0:54:57] Dank u wel.

[0:54:57] Dan zijn we aan het einde gekomen van de eerste termijn aan de kant van de commissie.

[0:55:00] Ik heb van de minister begrepen dat een schorsing van 40 minuten gewenst is.

[0:55:04] Ik schors het debat tot en met tien over half drie.

[0:55:11] Het debat is geschorst.

[1:40:03] Dames en heren, ik heropen de commissie.

[1:40:11] En ik verzoek de publieke tribune dan weer stilte in acht te nemen.

[1:40:15] Dank u wel.

[1:40:16] We gaan van start met de eerste termijn aan de kant van de minister.

[1:40:19] Ik wil u mededelen dat het lid Armoed van het CDA om half vier wegens andere debatverplichtingen naast deze commissie moet verlaten.

[1:40:26] Maar dat hebben we begrip voor, dat gebeurt wel eens.

[1:40:29] Ik sta aan de hand van de commissies zes interrupties toe in deze termijn.

[1:40:33] Waarbij ik de commisie vraag om het kort te houden.

[1:40:36] Interrupties langer dan een half minuut ga ik dubbel tellen.

[1:40:39] Dat is dan de spelregel voor de eerste mijne aan de kant van de minister.

[1:40:43] De minister, u heeft het woord.

[1:40:48] Het is goed dat we elkaar vandaag spreken over dit belangrijke onderwerp.

[1:40:53] En het is ook alweer, dat is door verschillende sprekers aan de kant van de Kamer ook gezegd, alweers enige tijd geleden dat we hierover gesproken hebben.

[1:41:00] En daarmee is er een volle agenda, maar is er ook veel gebeurd en zijn er ook heel veel vragen over.

[1:41:08] En ik denk dat je dat kunt zien in de brede hoeveelheid vragen die de Kamer heeft over de zorgen die zijn over kwaliteit, over het tempo van versterking en ook over schadeafhandeling.

[1:41:20] En die vragen en zorgen begrijp ik heel goed.

[1:41:23] Ook in mijn eigen gesprekken met bewoners de afgelopen periode, afgelopend maandag nog, heb ik gemerkt hoeveel onzekerheid er is en wat die onzekerdheid met mensen doet.

[1:41:32] Mensen willen verder met hun leven, maar weten nog niet wanneer dat kan.

[1:41:36] En afgelobend maanden sprak ik ook mensen die wel op dat punt zaten.

[1:41:39] En dan zijn de verhalen over alle ervaringen van de af gelopen jaren, die zijn ze niet zomaar kwijt.

[1:41:47] Dit vraagt van mij dat ik hier verantwoordelijkheid voor neem en tegelijkertijd dat ik duidelijk ben over wat er kan en wat er niet kan.

[1:41:57] Om het beter te doen is het essentieel dat we gemaakte afspraken nakomen, zorgen voor rust en stabiliteit en problemen in de uitvoering aanpakken.

[1:42:04] Dat doe ik graag samen met partijen in de regio.

[1:42:07] Hiervoor zijn ook al stappen gezet.

[1:42:10] Met Nijbegun heeft het Rijk zich verbonden aan een generatielange inzet voor Groningen en Noord-Drenthe.

[1:42:17] Die jarenlange betrokkenheid brengt de verantwoordelijkheid met zich mee om tegelijkertijd op korte termijn de uitvoering te verbeteren en om samen met de regiotebouw aan de toekomst.

[1:42:25] Een belangrijke stap hierin is gezet met de Groninger wet.

[1:42:28] Met deze wet is de inzet en zorgplicht van het Rrijk ook wettelijk geborgd.

[1:42:33] Ik merkte daarvoor in het debat wat wij in het voorjaar hierover hadden in de Kamer... ook breed de bereidheid om hier samen de schouders om te zetten met...

[1:42:45] ook toen in de Kamer hier en daar een verzuchting waarom zaken zo lang hadden moeten duren.

[1:42:51] Maar ik ben blij dat dit wetsvoorstel in de kamer op een hele brede steun heeft kunnen rekenen.

[1:42:57] Een tweede belangrijke stap is gezet op 17 april, toen Henk Nijboer benoemd is als regeringscommissaris.

[1:43:05] Daarmee kwam er een onafhankelijke vertegenwoordiger die zich specifiek richt op het herstel van Groningen en Noord-Drenthe en een verbinding vormt tussen de regio en Den Haag.

[1:43:14] En daarmee de verbinding versterkt.

[1:43:16] Een derde stap is de jaarlijkse staat van Groningen en Noord-Drenthe.

[1:43:19] Met deze monitor laten we een generatielang onafhankelijk onderzoek doen naar de resultaten en de effecten van beleid.

[1:43:27] Dit moet ons alle de komende jaren helpen om stevig vinger aan de pols te houden.

[1:43:33] Voorzitter, ik wil recht doen aan wat er in het verleden mis is gegaan.

[1:43:36] Maar ook aan de stappen die al zijn gezet.

[1:43:38] En ook aan het enorme potentie dat deze regio, deze provincie heeft.

[1:43:44] En Noord-Drenthe die daar is.

[1:43:45] En het kan allebei en het kan ook tegelijkertijd.

[1:43:48] Met de sociale en economische agenda komt veel energie, creativiteit en beweging los.

[1:43:53] Om hier een voorbeeld van te geven, in het schooljaar 2026-2027 starten 21 nieuwe basisscholen met een verrijkt aanbod met tijd voor toekomst.

[1:44:06] Leerlingen van groep 3 tot en met 8 volgen extra ontwikkeluren met onder andere sport, cultuur en talentontwikkeling.

[1:44:13] Zij kunnen twee uur per week gebruik maken van een verrijkd aanbod.

[1:44:16] Voor de scholen die het extra nodig hebben is zes uur beschikbaar.

[1:44:20] Het programma loopt al succesvol op 85 scholen en zal worden uitgebreid met 325 scholen in 2030 met middelen uit de sociale agenda.

[1:44:29] Zo krijgt elk kind een goede basis om op te groeien en te ontwikkelen en versterken we de kansengelijkheid.

[1:44:37] Ik blijf mij samen met de regeringscommissaris en de regio... ...de hele kabinetsperiode inzetten voor de hersteloperatie... ...voor het nakomen van gemaakte afspraken in Nijbegun... ...en voor de toekomst van de regie.

[1:44:52] Ik wil daarmee nu in dit debat ingaan op alle vragen die er zijn gesteld.

[1:44:56] En dat wil ik doen in de volgende blokken.

[1:44:58] Te beginnen met het eerste blok, de versterkingsoperatie.

[1:45:01] Dan het tweede blok de schadeafhandeling.

[1:45:04] Dan het derde blok, de vragen die gesteld zijn rondom perspectief, de sociale en economische agenda.

[1:45:09] En als vierde een blok met overige vragen waarbij ik in zal gaan op de vraagtjes over de NAM en ook over de taak van de regeringscommissaris.

[1:45:19] Dat zijn vier blokken, voorzitter.

[1:45:28] Te beginnen bij versterken.

[1:45:30] Ik zie net als uw Kamer dat verschillende problemen nu bij elkaar komen.

[1:45:34] De kwaliteit van beoordelingen bleek onvoldoende betrouwbaar in zes specifieke situaties.

[1:45:40] Mevrouw Beckerman ging daarin haar bijdrage op in en gaf daarbij ook aan... eigenlijk was dit al lang bekend.

[1:45:47] En er zijn zorgen over de tempo van de versterking... en de gevolgen van de wet DBA die de verzerking ook kunnen raken.

[1:45:57] Ik begrijp daarom ook de vraag...

[1:45:59] om goed te kijken of de bewoner meer centraal in gesteld kan worden en of die voldoende centraals staat in de versterking.

[1:46:07] Die vraag neem ik serieus en daarom doe ik op verzoek van de regio, daar hebben we naar aanleiding van het ACVG-rapport contact over gehad, een doorlichting.

[1:46:17] Die doorlichtingen...

[1:46:20] Die is er ook omdat de problemen die de Kamer benoemt reëel zijn, maar het noodzakelijk is dat we begrijpen waar de problemenen precies vandaan komen.

[1:46:28] Als een ingreep de onderliggende oorzaak niet wegneemt, dan kan het weer nieuwe problemen veroorzaken.

[1:46:33] Dat risico is des te groter in een uitvoering die al onder druk staat.

[1:46:37] In deze doorlichting kijk ik daarom onder andere naar de aansturing van en binnen de NCG, de doeltreffendheid van de organisatie, de governance van de versterking en de mate waarin bewoners daadwerkelijk centraal worden gesteld.

[1:46:48] Daartoe heb ik samen met regio-bestuurders de opdracht voor de doorlichting opgesteld en heb ik de aanbesteding hiervoor gestart en ik verwacht de doorligting in de loop van 2027 dat die klaar is.

[1:47:00] Dat betekent niet dat ik in de tussentijd op mijn handen blijf zitten.

[1:47:03] Waar we nu al weten dat verbetering nodig is en uitvoerbaar is, handelen we direct.

[1:47:08] Dat betekent concreet het volgende.

[1:47:10] De NCG volgt de aanbevelingen van het ACVG op.

[1:47:13] Opvolging van de aanbelang met betrekking tot de beoordelingsrapporten vraagt om grote zorgvuldigheid en dit kost tijd.

[1:47:22] De aanbevelingen die gaan over vertrouwen en daarmee verbetering van communicatie naar bewoners en houding, zoals het lid Beckerman, maar ook het lid Armoed mij vroeg, zoals goede verslaglegging van gesprekken, het toelichten van voorgenomen besluiten en het vooropzetten van de dialoog met bewoner in plaats van het toesturen van besluiten zijn door de NCG uitgewerkt in maatregelen.

[1:47:45] Deze zijn uiterlijk in het tweede kwartaal van 2027 allemaal geïmplementeerd.

[1:47:52] Daarnaast zetten NCG-stappen aan de organisatie beter te richten op bewoners en de resterende opgaven.

[1:47:57] Dit programma is al eerder dit jaar opgezet.

[1:47:59] Hier wordt de regio ook bij betrokken om te bepalen wat nodig is.

[1:48:03] Met deze stappen wordt niet alleen de technische opvolging gegeven aan het ACVG-rapport...

[1:48:08] Maar er wordt ook ingezet op herstel van vertrouwen van bewoners en de verandering van de houding en werkwijze, zodat bewoner ook merkbaar centraal komen te staan.

[1:48:16] Deze maatregelen zijn slechts de ondergrens.

[1:48:19] Ik richt mij op het verhogen van de kwaliteit van de uitvoering als geheel.

[1:48:22] Daarbij zijn de uitkomsten van de doorlichting nadrukkelijk van belang.

[1:48:26] Ik bespreek met de NCG en de regio wat hier precies voor nodig is en hoe we hierin kunnen samenwerken als één overheid.

[1:48:33] Deze samenwerking hebben we ten slotte afgesproken met de agenda voor herstel.

[1:48:37] Ook hebben we elkaar als overheden nodig om de vaker beloofde verbetering merkbaar te maken voor bewoners.

[1:48:48] Dan wil ik ingaan op het tempo van de versterking.

[1:48:51] Uw Kamer heeft vragen gesteld over het tempo naar aanleiding van de jaarlijkse diepteanalyse en de einddatum.

[1:48:57] Als u hier poseert, heeft u interrupties.

[1:48:59] Volgens mij de heer Bussof in de naam van mevrouw Beckerman.

[1:49:03] De heer Bissof.

[1:49:04] Ja, voorzitter.

[1:49:04] Ik was even benieuwd naar die agenda voor herstel van Groningen.

[1:49:06] Want op zich stonden daar best mooie afspraken in om te komen inderdaad tot voor de inwoners in ieder geval aan de voorkant eigenlijk meer zo'n een-overheidsaanpak ook.

[1:49:15] En de vraag is eigenlijk heel concreet, wat hebben de inwooners daar tot nog toe van gemerkt?

[1:49:20] De minister.

[1:49:22] Ik ben bezig met mijn inleiding op dit blok.

[1:49:24] Er zijn hier ook vragen over gesteld, dus ik zal daar zo direct ook nog meer over zeggen.

[1:49:27] Het was niet mijn bedoeling om daarmee alles hierover gezegd te hebben.

[1:49:31] Dure interruptie.

[1:49:37] Als u mij heel vriendelijk aankijkt, dan gaan we net doen dat dit niet gesteld is.

[1:49:41] We schrappen deze.

[1:49:42] Dan wacht mevrouw Beckerman ook.

[1:49:44] Dan stel ik voor dat de minister de toog vervolgt.

[1:49:49] De voorzitter is denk ik terecht koeland.

[1:49:54] Ik wil nu ingaan op de vragen over het tempo van versterking.

[1:49:57] Uw Kamer heeft vragen gesteld over het temponaanleiding van de jaarlijkse diepteanalyse en de einddatum.

[1:50:01] De dieptenanalyse 2026 liet zien dat de versterken in alle scenario's afgerond is in 2032.

[1:50:09] Tegelijkertijd moeten we eerlijk zijn over wat daadwerkelijk uitvoerbaar is.

[1:50:13] Zeker nu het ACVG-rapport rondom de beoordelingen moet worden opgevolgd.

[1:50:17] en de problematiek rondom de DBA speelt.

[1:50:20] Beide kunnen verdere gevolgen hebben op het tempo van de versterking.

[1:50:25] Hoe groot die gevolg precies zijn, kan ik nu nog niet precies inschatten.

[1:50:29] Dit moet ook volgen uit de diepe analyse die begin 2027 beschikbaar wordt.

[1:50:35] Wat ik wel weet is dat versnellen van de Versterking op dit moment niet uitvoerbaar is.

[1:50:39] De BBB vroeg hoeveel woningen op dit momen daadwerkelijk risico lopen op vertraging

[1:50:43] En ik kan op dit moment geen aantallen noemen.

[1:50:46] Mocht er gevolgen zijn, dan proberen we de bewoners die de meeste impact hebben daarvan te ontzien.

[1:50:51] Dit zijn bijvoorbeeld de bewoonders die al in tijdelijke huisvesting zitten en daar anders langer zouden moeten blijven.

[1:50:57] Bij eventuele oplossingen en afwegingen worden gemeentes betrokken.

[1:51:00] Ik zal uw Kamer in november informeren over de uitkomsten van de gesprekken, de gevolken daarvan en de wijze waarop ik daarmee om wil gaan.

[1:51:08] We hebben een WGO, mevrouw Beckerman verwees er ook al naar staan, volgens mij op 23 november.

[1:51:13] En ik zal zorgen dat ik de brief die hierover gaat daarvoor naar de Kamer stuur.

[1:51:19] Ten slotte wil ik nog ingaan op de een-overheidsaanpak.

[1:51:22] U heeft interruptie van de heer Vermeer.

[1:51:26] Ja, voorzitter, want uit die toezegging over die brief maak ik nog niet helemaal op of mijn vraag daarin wel beantwoord gaat worden.

[1:51:35] De minister.

[1:51:36] Ik denk dat deze vraag van de Heer Vermear terecht is, omdat hij...

[1:51:42] Hij kan niet in totaal beantwoord worden, omdat ik daarom ook de diepteanalyse van 2027 nodig is.

[1:51:49] Dat gaf ik ook aan.

[1:51:51] Maar als het gaat over die impact, wat wij weten rondom de gevolgen die er zijn op dat moment rondom zowel de ACWG-implementatie als de wet DBA, zal ik zo goed mogelijk in die brief meenemen.

[1:52:06] En dat andere deel van de vraag zal ook uit de diepte-analyse 2027 blijken, zoals die dus het begin van het volgend jaar komt.

[1:52:14] Dan de eenoverheidsgedachte.

[1:52:17] Eén vast aanspreekpunt, korte lijnen tussen de betrokken organisaties en redeneren vanuit de bewoner.

[1:52:23] Dit hebben we samen met de regio vastgelegd in de agenda voor herstel.

[1:52:28] Daarom zijn we het afgelopen jaar gestart met de zogenaamde startgebieden.

[1:52:32] In deze gebieden wordt de één overheidsaanpak proefondervindelijk ontwikkeld.

[1:52:36] Hier leren we behapbaar van wat wel en niet werkt.

[1:52:40] Tegelijkertijd is de praktijk dat het gezamenlijk omzetten van...

[1:52:44] van die afspraak naar een meer integrale werkwijze... en een tijdige uitvoering ook langere adem vergt.

[1:52:51] Hiermee hoop ik dat ik de vragen heb beantwoord... over de kwaliteit van beoordelingsrapporten, het tempo van versterking... en hierna wil ik nog ingaan op een aantal vragen die gesteld zijn... onder andere door mevrouw Den Hollander over de doorlichting alternatieve aanpak.

[1:53:11] U vervolgt.

[1:53:11] Dat is helemaal prima.

[1:53:15] Mevrouw Den Hollander vroeg mij of een onafhankelijk onderzoek... naar de complexiteit van de versterkingsoperatie.

[1:53:25] Ik zag hierbij ook een discussie tussen de leden Den Hollender en Beckerman op dit punt.

[1:53:30] Ik snap het dilemma wat daar op tafel lag.

[1:53:33] Voor het beoordelen van doelmatigheid en doeltreffendheid van de Versterking... laat ik dus de doorlichting doen van de Versterking... naar aanleiding van het ACVG-rapport...

[1:53:42] Die dus gestart is in samenspraak met de regio.

[1:53:46] Daarmee kan ik ook antwoord geven op de vraag waar de complexiteit van de versterking zit en hoe we die kunnen verbeteren.

[1:53:52] Als het gaat om een alternatief model, waar mevrouw Den Hollander over spreekt, dan lijkt het me niet verstandig om die nu toe te voegen aan de doorlichting.

[1:54:01] Doorlichting geeft antwoorden op de vragen hoe het systeem functioneert.

[1:54:04] Het bedenken en toevoegen van een nieuw model leidt ertoe dat dit onderzoek langer duurt terwijl we zo snel mogelijk resultaten willen hebben.

[1:54:10] Ik snap de achtergrond van de vraag wel.

[1:54:12] Net als u wil ik het ook beter doen.

[1:54:15] En door de jaren heen hebben we echter veel verschillende aanpakken gehad, zoals eigen beheer en een bouwimpuls.

[1:54:21] En sommige met succes en andere duidelijk met minder succes.

[1:54:25] In lijn met uw verzoek zijn we op dit moment in het kader van de agenda voor herstel met de regio in de drie startgebieden waar ik het net zo over had.

[1:54:34] aan het werken met één overheidsaanpak.

[1:54:36] In deze aanpak staat de eigenaar van de woning centraal... zodat schade, versterking en verduurzaming in één keer wordt uitgevoerd.

[1:54:43] Deze aanpak wordt gemonitord en ik zal de Kamer op de hoogte houden... van de voortgang van deze aanbak... en of en wanneer en waar de opschaling zinvol is.

[1:54:54] Dat lijkt tot interruptie van mevrouw Den Hollander.

[1:54:58] Ja, voorzitter.

[1:54:58] Ik kan me voorstellen dat mijn buren nog eerst zouden willen... want die stonden al in de wacht.

[1:55:01] Maar toch even over dit specifieke punt.

[1:55:04] Kijk, want die doorlichting, dat is een lopend proces.

[1:55:07] En er wordt vooral gekeken naar technische en financiële analyse.

[1:55:11] Maar is er ook voldoende ruimte in die doorrichting... om echt te kijken naar de noodzaak van sommige processen... van extra controles, van overdrachten en besluitlijnen die zijn ontstaan?

[1:55:21] Dat is mijn eerste vraag.

[1:55:22] En mijn tweede vraag is...

[1:55:24] Zojuist nog via de app.

[1:55:26] Dat er in de regio best wel is ingezet op die agenda voor herstel.

[1:55:30] Maar dat het gevoel is dat de instituten, dus IMG en NCG onder andere... ...daar niet zo hard aan trekken en daar niet zo erg voor openstaan.

[1:55:37] Dus gaat het dan slagen als je niet op dezelfde marsroute staat?

[1:55:43] Twee vragen en ook twee interrupties.

[1:55:45] De minister.

[1:55:48] Nu is de voorzitter weer streng.

[1:55:53] Volgens mij twee verschillende vragen.

[1:55:57] De doorlichting waar het over gaat, heb ik net van gezegd, gaat meer over dan alleen financieel.

[1:56:02] Dat gaat over het systeem, de aansturing van de NCG, de

[1:56:08] En is volgd op het ACVG-rapport.

[1:56:11] En eigenlijk met name op het tweede deel van de aanbevelingen van het ACvG-apport.

[1:56:17] Dus niet de eerste zes die betrekking hebben op die duizenden gevallen... die opnieuw tegen het licht gehouden moeten worden.

[1:56:23] Maar als het gaat over de houding, als het geht over de communicatie en wat daar beter in kan.

[1:56:28] Als het gaat om de agenda voor herstel in de startgebieden... dan wordt daar op dit moment dus gewerkt aan...

[1:56:37] Die één overheidsaanpakt.

[1:56:39] Ik kan niet goed beoordelen welke appjes mevrouw Den Hollander nu krijgt.

[1:56:45] Dit wordt gedaan om te kijken hoe je juist die één overheidsaanpakt, wat daarin werkt en hoe je dat kunt opschalen.

[1:56:52] En ik zou de Kamer willen toezeggen dat ik, zodra daar meer over te melden is, terug te rapporteren in de ervaringen die op zijn gedaan...

[1:57:00] samen met de regio, dat ik de Kamer daarover informeer.

[1:57:04] En ik zou willen toezeggen dat ik dat begin 2027 ga doen.

[1:57:11] Voorzitter, dat is heel mooi en daarvoor dank.

[1:57:13] Nog even aan de vraag, want als ik het goed begrijp zegt de minister nou we gaan die doorleg dan doen.

[1:57:17] Hij komt ook tegemoet aan de vragen die ik daarin stel van kijk echt naar die complexiteit en naar zaken die anders kunnen.

[1:57:24] Maar die pilot wil hij dan niet doen.

[1:57:25] Is dat dan eventueel wel op het moment dat die doorlegging laat zien dat bepaalde stappen echt onnodig zijn in de huidige complexiteit?

[1:57:33] Of is het überhaupt niet mogelijk om toch te gaan naar de één deur één aanpak methode van mevrouw Beckerman?

[1:57:39] De minister.

[1:57:42] Mevrouw Beckerman interrumpeerde deels ook in haar interpretatie het risico dat er steeds nieuwe pilots worden gedaan.

[1:57:56] En die doorlichting is er om de doelmatigheid en doeltreffendheid van de organisatie.

[1:58:02] Dit was ook naar aanleiding van het ACVG-rapport.

[1:58:05] Ik kan nu niet vooruitlopen op de uitkomsten van die doorligting, want die gaan we nu starten.

[1:58:12] Als het gaat over nu een nieuwe pilot starten, dan zou ik zeggen juist, even los van die doorlichting, heb ik de een overheidsaanpak juist vanuit die agenda van herstel.

[1:58:23] Daar zeg ik van toe dat ik daar in een brief op terugkom begin volgend jaar en dat lijkt me het moment om met elkaar te wegen, vinden we dit goed werken, moet het meer of zouden we een andere pilot weer op willen starten?

[1:58:35] Ik ben dus terughoudend hierin vanwege de ervaring dat steeds weer nieuwe dingen opstarten, terwijl er ook

[1:58:42] al het nodige loopt.

[1:58:43] We gaan zien als ik de voortgangsbrief stuur of het voldoende loopt, ook in reactie op het appje waar mevrouw Den Hollander net naar verwijst.

[1:58:54] Ik merk dat ik...

[1:58:58] Ik ben zelf ook al de nodige jaren in verschillende rollen.

[1:59:02] In Groningen, ook alle initiatieven gezien die er zijn om complexiteit aan te pakken, versnelling aan te brengen.

[1:59:11] Bij mij zit, bijna los van dat ik hier nu als minister zit, heb ik daar de loop van de jaren ook zorg over opgebouwd.

[1:59:20] die wijst er ook op dat het risico van het moet minder complex, het moet sneller... ook kan zijn dat het soms ten koste van zorgvuldigheid en kwaliteit is gegaan.

[1:59:31] Dat koppelt weer aan het ACVG-rapport.

[1:59:35] En daarom, in reactie op wat mevrouw Den Hollander zegt, moet je dus daar ook... je moet naast snelheid en complexiteit ook altijd zorgveldigheid... en kwaltijd moet je ernaast blijven leggen.

[1:59:45] Dat vond ik ook een van de belangrijke conclusies van het ACFG-apport.

[1:59:52] Interruptie van mevrouw Beckerman.

[1:59:55] Voorzitter, ik heb even zitten tellen.

[1:59:57] Dit is mijn achtste minister die over versterking gaat.

[2:00:00] En mijn vraag is eigenlijk heel simpel.

[2:00:02] Want ik heb nog nooit de minister horen zeggen, stel de bewoner lekker niet centraal.

[2:00:04] ik bestel

[2:00:06] Dat is eigenlijk iets wat alle acht hebben gezegd.

[2:00:09] Wat maakt dat het deze keer wel gaat werken?

[2:00:13] De minister.

[2:00:17] Ik vind dit een hele moeilijke vraag om te beantwoorden.

[2:00:19] Omdat ik ook afgelopen maandag nog...

[2:00:23] Het raakt mevrouw Beckerman elke keer, omdat zij al twaalf jaar...

[2:00:27] En mevrouw Armoet vroeg ook iets over, we zien wel verbeteringen, maar mensen voelen het nog niet.

[2:00:33] Ik denk dat dat echt nog een tijd gaat duren.

[2:00:37] En tegelijkertijd ga ik dan ook zeggen, en dat heb ik bij mijn inleidingpuntje te doen, het is niet alsof er vanaf nul begonnen wordt.

[2:00:45] Dus als het gaat over die startgebied en die één overheidsaanpak,

[2:00:50] Dan worden er op dit moment stappen gezet die ik niet gestart ben.

[2:00:55] En wat ik wel kan zeggen is als we met elkaar constateren dat dat niet genoeg is.

[2:01:00] Dan ga ik mijn stinkende best doen om het dan weer beter te maken.

[2:01:03] Maar om nu te gaan zeggen u bent de achtste al.

[2:01:06] Ik snap namelijk de moedeloosheid die ik elke keer dat ik er ben.

[2:01:12] Die snap ik ook heel goed.

[2:01:13] Dus ik wil hier niet nu gaan suggereren dat nu ik er bin alles opgelost gaat worden.

[2:01:17] En ik wil ook niet zeggen dat er nu pas mee gestart wordt dan terug.

[2:01:19] is ook al het nodige in gang gezet.

[2:01:25] Voorzitter, dat begrijp ik.

[2:01:26] Maar voor mij is er niet alleen een moedeloosheid, maar er is ook een strijdbaarheid.

[2:01:29] En die zie ik ook terug bij heel veel bewoners.

[2:01:32] En in die strijdbarheid zit hem ook dat bewonERS complete alternatieven uitwerken.

[2:01:38] Het is niet om de minister af te branden, maar als ik zie zo'n inleiding hierover, merk ik heel weinig vanuit die bewoner.

[2:01:44] Als we de bewonerders hadden geluisterd en vertrouwd, wisten we al jaren terug dat rapporten fouten hadden bevat.

[2:01:50] Daar zit voor mij echt de kern.

[2:01:53] De minister.

[2:01:54] En ik denk dat het ACVG-rapport dat ook indringend duidelijk heeft gemaakt.

[2:01:58] En dus naast die aanbevelingen... ...die er worden gedaan over de zes aspecten... ...waarover die duizenden rapporten doorgelicht moeten worden... ...om vast te stellen of er daadwerkelijk... ...een terecht op normverklaring is uitgekomen... ...zitten alle aanbevelingen rondom communicatie... ...en de verandering van houding zitten er ook in.

[2:02:21] En ik heb proberen te schetsen...

[2:02:24] dat dat deels al door het NCG ook afgelopen jaar zo pakt, deels dat het nu opgepakt wordt naar aanleiding van het rapport en dan als derde stap we ook die doorlichting op dit moment doen.

[2:02:40] U vervolgt.

[2:02:43] Interruptie, de heer Bostoff.

[2:02:45] Ja, voorzitter.

[2:02:46] Kijk, ik kom toch naar dit debat ook met het idee... kunnen we er nou nog wat concreets uithalen voor de inwoners die ik recentelijk heb gesproken?

[2:02:52] In dit geval ook voor de mensen in Appingerdam.

[2:02:54] En in mijn eigen inleiding gaf ik het voorbeeld van mensen die van de aannemer naar het IMG, naar de NCG worden gestuurd... en dat eigenlijk dat exemplarisch is voordat je juist zo'n één overheidsaanpak zou willen.

[2:03:06] En zegt de minister nu tegen deze mensen... u moet wachten op de uitkomsten van de pilot van die startgebieden...

[2:03:12] Of kunnen we, waar we zo'n een overheid aanpak toepassen.

[2:03:15] Of kunnen deze mensen al eerder verwachten dat ook voor hun zo'ne een overheidsaanpak gaat gelden.

[2:03:23] De minister.

[2:03:28] Ik ga zo direct nog iets zeggen over de een overheidsaanpak.

[2:03:31] Als het gaat over IMG en NCG en de mogelijkheden die er al waren.

[2:03:34] Waar niet heel veel gebruik van wordt gemaakt.

[2:03:37] En daarnaast zeg ik wel degelijk dat we in die agenda voor een stel gestart zijn met die drie startgebieden.

[2:03:42] En dat we daar gaan kijken wat werkt, wat niet werkt en hoe dat opgeschaald kan worden.

[2:03:48] En dat ik daar begin volgend jaar bij de Kamer op terugkom.

[2:03:52] Dat is wat ik zeg en ik snap ook heel goed het ongeduld wat erin zit.

[2:03:56] Maar dat vind ik wel het eerlijke antwoord.

[2:04:02] Volgende interruptie.

[2:04:03] Ja, voorzitter, ik ga dan even op toch nog een iets ander punt door, wat ook aan de versterking raakt.

[2:04:07] Namelijk, ik had ook nog vragen gesteld, want volgens mij was dit het blokje versterken.

[2:04:11] Oh, nog lang niet, oké, nou dan.

[2:04:14] Oké, dan u daagt me uit om weer kolon te zijn.

[2:04:17] De minister vervolgt.

[2:04:18] Nee, ik was dus nog bezig met verdere verhalen.

[2:04:25] Ik zal heel expliciet maken wanneer ik het hele blok echt gedaan heb.

[2:04:33] De heer Keuze vroeg mij naar welke processtappen geschrapt zouden kunnen worden in de samenloopdossiers, zodat beschikbaar geld op de juiste plek landt en we komen tot één aanspreekpunt.

[2:04:43] Dit is de vraag waar ik zojuist naar verwees toen bij de heer Bushof.

[2:04:47] Bewoners hebben waar mogelijk recht op één gecoördineerde aanpak van versterking en schadeherstel.

[2:04:52] En dat is wettelijk vastgelegd.

[2:04:54] Na ontvangst van een schademelding bekijken IMG en NCG samen de mogelijkheid om schade herstel en versterkings zoveel mogelijk te combineren.

[2:05:00] Hiervan krijgt de bewoner automatisch bericht waarnaar bewoners zelf kunnen kiezen of zij daar gebruik van willen maken.

[2:05:06] Op dit moment gaat het om zo'n 300 dossiers die gebruik maken van samenloop IMG en NCG.

[2:05:13] Dit heeft als belangrijk voordeel dat je bijvoorbeeld één keer alles op tafel moet leggen.

[2:05:18] Ook scheelt het dat je als bewoner één aanspreekpunt hebt die in de achterkant beide opgaves coördineert.

[2:05:23] Daarmee is voor deze groep reeds de mogelijkheid voor één integrale aanpak van versterken, herstellen en verduurzaming.

[2:05:30] Qua regelgeving is de samenloop daarmee op papier goed geregeld.

[2:05:35] Ik constateer wel dat er regelmatig vragen zijn of in de uitwerking, in de praktijk, hier wel bij aansluit. En ik zal hier ook voortdurend bij NCG en IMG aandacht voor vragen.

[2:05:46] En wat ik zou willen toezeggen, omdat dit raakt aan mijn eerdere toezenging, dat we hier in die brief, waar ik begin 2027 kom, ook hier dan op terugkom.

[2:05:56] U heeft een interruptie van de heer Vermeer.

[2:05:59] Ja, voorzitter, want ik vind het antwoord van de minister toch nog wat onbevredigend en nog iets te vrijblijven.

[2:06:05] Want de agenda voor herstel die bood IMG en CG juist de kans om binnen het bestaande stelsel als één overheid samen te werken in lokale stuurgroepen echt de regie te geven.

[2:06:18] Maar erkent de minister hiermee dus eigenlijk dat die kans onvoldoende is benut?

[2:06:23] En welke concrete verplichtingen legt hij nu aan IMG en NCG op?

[2:06:28] En wanneer gaat hij eigenlijk concluderen?

[2:06:30] Wanneer komt hij op het punt dat hij vindt dat een systeemwijziging eigenlijk onvermijdelijk is als zij niet doen wat de bedoeling is en wat ook de Kamer graag wenst?

[2:06:41] De minister.

[2:06:47] Misschien begrijp ik het, maar ik hoor toch twee verschillende dingen.

[2:06:52] De eerste helft is nee, ik heb op dit moment niet de conclusie dat het niet werkt.

[2:06:56] Ik heb proberen te schetsen waar we mee bezig zijn.

[2:06:59] Ook aangegeven dat ik begin volgend jaar de Kamer daarover ga informeren.

[2:07:02] En dat we dan kunnen vaststellen, loopt het voldoende?

[2:07:05] Voldoet het aan de een overheidsgedachte waarnaar gevraagd wordt?

[2:07:09] En zo niet, wat gaan we doen om het verder te verbeteren?

[2:07:11] Dan wel de conclusies trekken dat we iets anders moeten doen.

[2:07:15] Ik heb hier niet heel breed de Kamer voor een totale systeemwijziging horen pleiten.

[2:07:22] En volgens mij...

[2:07:24] Ik zie de heer Vermeer ook neeschudden, dus ik begrijp zijn vraag wellicht verkeerd.

[2:07:30] Ik begrijg hier overigens ook heel goed de verzuchting die mevrouw Beckerman hierbij heeft.

[2:07:36] En dat is ook de reden waarom we de doorlichting wel degelijk op dit moment doen om dat tegen het licht te houden.

[2:07:43] En ik vind ook dat we...

[2:07:45] dat we terughoudend moeten zijn met systeemwijzigingen en denken dat we daar de wereld aan verbetering van moeten verwachten.

[2:07:55] Maar we zijn wel degelijk nu met een doorlichting bezig, ook naar aanleiding van het laatste ACVG-rapport.

[2:08:01] De heer Vermeer.

[2:08:02] Voorzitter, ik pleit helemaal niet voor de systeemuijziging.

[2:08:05] Ik pleit ervoor dat de agenda voor herstel uitgevoerd wordt.

[2:08:09] Maar ik geef wel aan, als dat niet gebeurt, dan moet je misschien een keer wat anders doen.

[2:08:14] En ja, ik merk toch op dat wij krijgen meer signalen dat het niet volgens die centrale regie en lokale regiegroepen werkt, dat dat onvoldoende werkt.

[2:08:26] En ik hoor de minister zeggen, ja, hij komt er in het voorjaar op terug, want ik ben nog aan het monitoren, maar misschien begrijp ik hem verkeerd hoor en moet ik gerustgesteld worden.

[2:08:34] Misschien begrijpt u de minister verkeert?

[2:08:36] De minister.

[2:08:39] Ik heb begin 2027 gezegd en ik heb aangegeven dat we dus in die drie startgebieden kijken wat daar goed werkt, wat er niet goed werken en dat ik daar in die brief op terugkom.

[2:08:52] Ik heb niet nu al gezegд het loopt allemaal fantastisch en dat is niet mijn suggestie geweest en ook niet wacht u maar af in het voorjaar kom ik een keer bij u terug.

[2:09:02] Dat is niet m'n intentie geweест.

[2:09:05] Interrupties van mevrouw Beckerman.

[2:09:06] Voorzitter, ik word heel moe van discussies wel of geen systeemverandering.

[2:09:10] En dat komt omdat we hebben heel veel systeemberanderingen gehad.

[2:09:14] Maar elke keer bleef die basis hetzelfde.

[2:09:18] Namelijk dat we een heel systeen hebben wat ingericht is rond de aansprakelijkheidslijnen van de NAM.

[2:09:22] Wat ingerict is op wantrouwen, wat inggericht is op controle.

[2:09:26] Elke keer opnieuw, die basis bleef hetzelfden.

[2:09:30] Mijn punt begint heel erg bij de bewoners.

[2:09:34] En dan kan je niet in dit systeem blijven zitten met zoveel juridische controle.

[2:09:39] Maar dat moet toch het begin van de discussie zijn.

[2:09:44] Ik ga toch zeggen dat er ook in de loop van de jaren...

[2:09:49] Er zijn ook, als het gaat over bijvoorbeeld die bejegening en die houding waar mevrouw Beckermann... Zijn er de afgelopen jaren stappen gezet.

[2:09:59] Zeker het afgeloken jaar.

[2:10:01] En het ACVG-rapport maakt ook indringend duidelijk... En ik snap echt de verzuchting die mevouw Beckerman had en die ik ook...

[2:10:07] breed vanuit de regio gezien heb.

[2:10:11] Wat ik heel erg merkte toen het rapport kwam... is dat het eerste deel van de aanbevelingen ging over... een deel op normverklaringen zijn mogelijk ten onrechte.

[2:10:22] En er is het risico dat er dus woningen toch onveilig zijn.

[2:10:27] Maar het tweede deel had eigenlijk meer impact.

[2:10:31] En die had impact omdat er een gevoel was...

[2:10:34] Dit wisten we al en nu wordt het een keer opgeschreven.

[2:10:39] En dat snap ik heel goed.

[2:10:45] Maar ik probeer toch steeds die drie lagen... want ik vind het ook niet ver om te doen alsof er daarvoor niks gebeurd is.

[2:10:51] Dus er is de nodige verbetering ingezet.

[2:10:54] Het wordt naar aanleiding van het ACVG-rapport... zowel op gedeelte van die rapporten die mogelijk ten onrechte op norm hebben aangegeven...

[2:11:04] als ook op de communicatie en we doen de doorlichting als het gaat over het systeem.

[2:11:14] Ik zie verder geen interrupties, de minister kan vervolgen.

[2:11:19] Mevrouw Armoet vroeg de minister hoe die kan verklaren... hoe het vertrouwen van inwoners in de overheid laag blijft... ondanks de positievere resultaten die daar in de staat van Groningen te zien waren.

[2:11:32] Overigens, een andere vraag die mevrouwe Armoets stelde... relativeerde dit deels weer... omdat het onder verwijzing naar de staat-van-het-kerngebied... daar zal ik zo apart iets over zeggen.

[2:11:45] Het simpele...

[2:11:48] Feit is dat, en dat refereerde ik dus ook aan mijn bezoek van afgelopen maandag weer, is dat een herstelde en veilige woning, zelfs in die gevallen waar mensen daar dus, die dus het hele traject doorlopen hebben, niet genoeg is voor het herstelen van vertrouwen.

[2:12:02] De dooddoener vertrouwe komt te voeten, gaat de paard, die is hierop van toepassing.

[2:12:10] En dus is het herstellen een veilige woning en het zonder te veel bureaucratie en gedoe schade herstellen is eigenlijk een eerste stap.

[2:12:21] Maar het is niet het herstellen van vertrouwen waar zo lang...

[2:12:27] er zoveel gebeurd is om dat vertrouwen te schaden.

[2:12:29] En als je overigens naar de geschiedenis van dit gebied kijkt... dan gaat het eigenlijk in de historie veel verder terug... al dan alleen de aardbeving.

[2:12:38] Mijn roots liggen in Noordoost-Friesland... en daar liggen wat parallellen als ik ook naar de familiehistorie kijk.

[2:12:47] En dat is ook de reden waarom zo bewust gekozen is... voor een 30-jarig investeringsprogramma.

[2:12:54] En dus ook...

[2:12:55] We moeten met elkaar echt niet verwachten dat dat herstel van vertrouwen heel snel gaat gebeuren.

[2:13:02] Dit is een proces van de lange adem.

[2:13:05] En dat betekent dus dat we moeten blijven inzetten op verbetering van de uitvoering.

[2:13:10] En dus de aanbevelingen van het ACVG ook onverkort opvolgen.

[2:13:14] Maar we moeten ook gewoon recht blijven doen aan die generatielange aanpak en de beloftes die we daar gedaan hebben.

[2:13:20] En dan kom je ook weer op de sociale en economische agenda uit.

[2:13:23] En ik ga daarbij ook zeggen dat het dus, het gaat niet alleen over de ereschuld.

[2:13:29] Dat is het startpunt.

[2:13:30] Maar het gaat ook over een regio met enorm veel potentie.

[2:13:33] Waar we met deze programma's recht aan gaan doen.

[2:13:38] En dan hoop ik dat we in de loop van de jaren wat van stijging van vertrouwen gaan zien.

[2:13:43] Maar ik denk niet dat we moeten denken dat het op hele korte termijn het geval gaat zijn.

[2:13:48] Want daarvoor is er gewoon te veel gebeurd.

[2:13:52] De heer Bussef vroeg mij naar de ongelijkheid in Westerdraai.

[2:13:57] De NCG en gemeenten zijn op dit moment met elkaar in gesprek hoe tegemoet te komen aan deze complexe problematiek.

[2:14:03] Zoals door de heer Busschef aangegeven komen in de buurt Westerdaai en Appingendam een aantal zaken bij elkaar.

[2:14:08] Woningen zijn technisch verouderd, de bouwkwaliteit is naar huidige maatstaven beperkt en daarnaast is er sprake van overlast bij bouwwerkzaamheden en aanzienlijke verschillen in versterkingsadviezen.

[2:14:18] Daar begon hij zijn inbreng mee.

[2:14:21] De NCG en de gemeente zijn daar op dit moment naar aan het kijken en bewoners zullen ook betrokken worden bij de uiteindelijke oplossing.

[2:14:30] Ik kan op dit niet aangeven op welke termijn ik daar de Kamer op kan terugkoppelen.

[2:14:38] Ik zou kunnen kijken of ik daar in tweede termijn iets over kan zeggen en anders ga ik er iets over zeggen in de brief die nog voor het WGO komt.

[2:14:47] Mevrouw Armoet vroeg mij wanneer de laatste versterkingsadviezen zijn afgerond.

[2:14:54] Zo goed als alle beoordelingen zijn afgegrond en er zijn versterkingadvieze gegeven voor woningen die niet voldoen aan de veiligheidsnorm.

[2:15:01] We stellen geen einddatum voor versterken adviezen omdat er soms nieuwe woning opgenomen worden in de versterkersopgave.

[2:15:08] Daarom is de afspraak dat die bewoners binnen 8 tot 12 maanden duidelijkheid krijgen over de veilige van hun woning zodra de NCG deze toevoegt aan de werkvoorraad.

[2:15:19] U heeft een interruptie van mevrouw Almans.

[2:15:24] Ja, dank voorzitter.

[2:15:25] En dat laatste, dat begrijp ik, dat er nieuwe woningen kunnen worden toegevoegd.

[2:15:30] Wel hebben we eerder discussies gehad over mensen die bijvoorbeeld zeven jaar lang al niet wisten of hun huis veilig was.

[2:15:36] En mijn vraag gaat wel ook echt specifiek over deze schrijnende gevallen eigenlijk van mensen die zo lang moeten wachten om dat te horen.

[2:15:43] En of dat dan in ieder geval al wel duidelijk is.

[2:15:46] Want daar zijn wel einddata voor gesteld.

[2:15:49] De heer Vermeer vroeg mij naar de versnellingsmaatregelen in de diepteanalyse.

[2:16:09] Daar heb ik al iets over gezegd en ik heb hem ook uitgelegd waarom.

[2:16:13] In de brief die voor het WGO komt eigenlijk de helft van zijn vraag beantwoord wordt, omdat de rest komt in de diepteanalyse begin 2027.

[2:16:22] Mevrouw Armoet vroeg mij ook naar de verbetering van de communicatie van de NCG.

[2:16:25] Daar heb ik in mijn inleiding ook iets over gezegd.

[2:16:28] Verbetering van communicatie is van groot belang voor het vertrouwen van bewoners.

[2:16:36] Daaraan refereerde ik net ook als je het hebt over de impact van het ACVG-rapport.

[2:16:40] De NCG werkt afgelopen jaren al stevig aan het verbeteren van communicatie, hiervan met name door aan te sluiten bij de behoefte van bewoners en het beter begrijpelijk maken van brieven.

[2:16:52] De MCG neemt de aanvullende aanbevelingen van de ACVg voor bewonerstevredenheid over en gaat deze uitvoeren.

[2:16:57] Dit gaat bijvoorbeeld over het toelichten van voorgenomen besluiten, het vooropzetten van de dialoog met bewonen in plaats van het toesturen van besluiten

[2:17:05] en het maken van goede gespreksverslagen.

[2:17:08] De NCG heeft deze aanbeveling uitgewerkt in maatregelen en deze worden direct verwerkt... in de lopende uitvoering.

[2:17:13] Deze maat- regelen zijn uiterlijk halverwege 2027 allemaal geïmplementeerd.

[2:17:19] En deze maat regelen, zoals ik zojuist ook zei, zijn een ondergrens.

[2:17:22] Ik richt mij ook op het verhogen van de kwaliteit van de uitvoer als geheel.

[2:17:27] Vandaar dat ik samen met de regio een doorlichting van het NCG en het systeem rond de NCG laat doen.

[2:17:36] Als het gaat over de controles van de technische rapporten waar de heer Vermeer naar vroeg, dat zijn dus de duizenden gevallen waar de ACVG op zes specifieke aspecten...

[2:17:54] opwijst.

[2:17:56] Daarvan gaf de heer Vermeer eigenlijk aan, hier zouden bewoners niet zelf achteraan moeten hoeven gaan.

[2:18:01] Ik ben het daarmee eens dat bewonens niet zelf rapporten moeten gaan controleren.

[2:18:06] Deze controles worden uitgevoerd door de NCG.

[2:18:08] Als uit die controle blijkt dat een beoordeling opnieuw moet worden uitvoerd, dan neemt de NCV-NCG hier zelf proactieve contact over op met bewoner.

[2:18:17] Daarnaast kunnen bewonen met vragen en zorgen altijd wel terecht bij de NCJ.

[2:18:21] Dat kan via hun bewoningsburgerleider en via een

[2:18:24] bewonerscontactcentrum.

[2:18:27] Met die bewoner maakt de NCG ook afspraken over hoe, hoe vaak en op welke manier zij op de hoogte willen worden gehouden.

[2:18:34] Dit kan bijvoorbeeld ook betekenen dat er een gesprek met een constructeur wordt georganiseerd.

[2:18:45] Ja, dank u wel voorzitter.

[2:18:46] Want ik wil de minister bedanken voor zijn antwoord en dus eigenlijk toezegging dat de NCG contact met die mensen opneemt.

[2:18:56] Maar zo hard was het eigenlijk ook weer niet.

[2:18:58] Dus mijn vraag was, kan de minister toezegen dat iedere bewoner van wie het dossier binnen een risicogroep valt actief wordt benaderd?

[2:19:06] En, voegde ik eraan toe, met een duidelijke termijn waarbinnen zekerheid volgt.

[2:19:12] Dan kan de minister iets scherper zijn in de beantwoording, zodat wij onze taak om de regering te controleren goed uit kunnen voeren.

[2:19:22] En ik er eventueel later op terug kan komen als dat niet gebeurt.

[2:19:25] Heldig, de minister.

[2:19:27] Ik heb net iets gezegd over de termijnen.

[2:19:31] Maar ik zal deze specifieke vraag, omdat de heer Vermeer mij goed wil controlereren, in de tweede termijn nog even specifieker beantworden.

[2:19:40] De heer Klemmink vroeg mij naar het terugtrekken van de VGME uit de pilot integrale aanpak erfgoed.

[2:19:50] De pilot integrrale aanpak erwgoed is in 2023 gestart, waarbij een integraleaanpak van versterken, schadeherstel, verduurzaming, restauratie en regie

[2:19:59] bij de eigenaar centraal staat.

[2:20:00] Hiervoor zijn vijf panden geselecteerd.

[2:20:03] Het bestuur van de VGME heeft zich begin dit jaar teruggetrokken uit de pilot... vanwege negatieve ervaringen in de samenwerking.

[2:20:10] De stuurgroepleden hebben daarop besloten om met de vijven eigenaren uit de Pilot in gesprek te gaan... en te bepalen wat het beste pad is voor zijn of haar pand.

[2:20:19] De eigenaren houden zelf regie als zij dat willen.

[2:20:23] Enkele lessen uit de pilot zijn al verwerkt in regulier beleid.

[2:20:26] Zo kunnen monument-eigenaren via het werkproces Versterken Erfgoed van NCG hun versterking, restauratie en schadestel waar mogelijk in samenhang laten uitvoeren, zodat cultuurhistorisch erfgoedwaarde vanaf het begin meeweegt in de oplossing en dus behouden kan worden.

[2:20:46] De vraag die Dick Lemming stelt is een ingewikkelde vraag, want...

[2:20:51] Waarom ze er precies uit stammen, ze waren niet tevreden.

[2:20:55] En tegelijkertijd is het gesprek nu gaande ook met de eigenaren of zij door willen gaan hiermee of dat ze een andere keuze maken.

[2:21:06] De heer Vermeer vroeg mij naar maatwerk voor isolatie van karakteristieke woningen.

[2:21:14] Bestaande woongedeelten van agrarische gebouwen, woningen kunnen gewoon verduurzaamd worden met de subsidie uit Nijbegun.

[2:21:23] Schuren en andere gebouven die geen woongedelten zijn en geen onderdeel zijn van bestaande thermische schild.

[2:21:29] op 25 april 2023 worden niet gesubsidieerd.

[2:21:33] Ook is het splitsen van woningen uitgesloten van subsidie... om te voorkomen dat woningen worden gesplitst om meer subsidie te ontvangen.

[2:21:39] Transformatie is net als sloopnieuwbouw in lijn met landelijke regelingen uitgesloten... omdat al voldaan moet worden aan de isolatiestandaard.

[2:21:48] Het uitzonderen van agrarisch vastgoed betekent extra kosten voor subsidie en uitvoeringskosten.

[2:21:54] Dit een antwoord op de vraag over isolatie van karakteristieke woningen.

[2:22:00] Dat leidt tot de vijfde interruptie van de heer Vermeer.

[2:22:04] Ja, voorzitter.

[2:22:05] Ik vind het echt absurd dat mensen woningen zouden splitsen voor subsidie.

[2:22:10] Dat doen ze om meer woningen te genereren.

[2:22:12] En volgens mij hebben we daar 100.000 per jaar voor nodig.

[2:22:16] Dus dat zou de minister ook moeten willen.

[2:22:19] Maar mijn vraag is heel duidelijk.

[2:22:23] Is de minister bereid om te voorkomen dat die panden gesloopt worden in plaats van gerestaureerd worden?

[2:22:31] Want dat is wat deze regeling nu gaat veroorzaken.

[2:22:34] En dat kan toch niet de bedoeling zijn?

[2:22:36] Want we hebben een hele mooie agenda voor alles wat er in Noord-Nederland moet gebeuren, in Groningen en Drenthe.

[2:22:44] We gaan zelfs het WK hier naartoe halen om te laten zien hoe mooi het is.

[2:22:47] En dan ondertussen gaan we die huis af laten breken omdat we gewoon echt, sorry, een pietluttige administratieve regeling in een isolatiesubsidie gaan zetten...

[2:22:58] waarbij gewoon weer geprobeerd wordt om onder die subsidieverlening uit te komen.

[2:23:03] We moeten stoppen met alleen maar die eerste paar centen proberen te besparen en vervolgens gulden en euro's weggooien.

[2:23:13] Dit kan toch gewoon niet op deze manier?

[2:23:15] Dat was een interruptie van 1 minuut en 10, dus dan heeft u de vijfde en de zesde gehad.

[2:23:20] Dat betekent dat nu het woord aan de minister is.

[2:23:24] Als het gaat over karakteristieke woningen, daar hebben verschillende woordvoerders vragen naar gesteld.

[2:23:33] Die worden zelden gesloopt.

[2:23:35] Ik kom daar zo in mijn beantwoording verder op terug.

[2:23:38] De vragen die de heer Vermeer hier specifiek stelde gingen over isolatie.

[2:23:43] Daar heb ik het antwoord op gegeven wat ik juist gegevens heb en ik zal over het

[2:23:46] al dan niet slopen van karakteristieke woning, wat in de praktijk niet voorkomt.

[2:23:51] En ik weet dus ook niet of ik deel wat de heer Vermeer zegt dat er gaat gebeuren.

[2:23:57] Dit is het antwoord op de vraag rondom isolatie.

[2:24:05] Het lid Bushof vroeg mij naar het inleg van eigen geld bij badge 1588.

[2:24:10] Dit kwam volgens mij ook in het debat rondom de Groningenwet in april terug, net als overigens de voorwaardelijke finaliteit waar ik zo ook op kom.

[2:24:22] maar dan in het tweede blok.

[2:24:25] Batch 1588 valt onder regie van gemeente.

[2:24:27] Er is een andere systematiek van toepassing dan bij reguliere versterking.

[2:24:30] In de Kamer is hier al heel vaak discussie over geweest, ook met mijn voorgangers.

[2:24:35] Naar aanleiding van de inzet van de Kamers is er destijds een meldpunt geopend waar iedere bewoner uit batch 1588 die meende zelf kosten te hebben gemaakt zich kon melden bij het meld punt van de NCG.

[2:24:46] Iedereen die recht had op een vergoeding heeft deze inmiddels ontvangen.

[2:24:49] Bij 57 van de 88 meldingen is vastgesteld dat zij genoeg budget hebben ontvangen om een functioneel vergelijkbare woning terug te bouwen en hebben dus geen recht op extra vergoeding.

[2:24:59] Een aanvullende uitkeuring voor deze bewoners zou betekenen dat ik deze bewooners zou bevoordelen ten opzichte van andere bewoner.

[2:25:06] Wel zijn de bouwkosten geïndexeerd en zijn verschillen tussen bewonen in badge 1588 en verschillende reguliere versterking weggenomen door gelijkwaardige vergoedingen voor schade door versterker te bieden.

[2:25:18] Daarnaast geldt dat er ook nog claims waren op basis van de tijd van de NAM en het CVW.

[2:25:27] En deze geldt, dat die door de rechter zijn getoetst op basis... ...van de bezwaar van de betreffende bewoners.

[2:25:31] En die bezwaren zijn toen door de Rechter afgewezen.

[2:25:37] Dit is het antwoord op de vraag.

[2:25:38] En ik snap, dit is een langlopende discussie met de Kamer en overigens...

[2:25:43] Dat snap ik bij individuele bewoners ook en daar lopen in diverse gevallen ook nog, of hebben gelopen, bezwaarden allemaal beroepszaken.

[2:25:51] Maar dit is de lijn zoals ook mijn voorgangers en zoals ik die ook heb.

[2:25:58] De heer Vermeer vroeg mij nog aan de impact van schijnzelfstandigheid voor de voortgang van de versterking.

[2:26:03] Sorry, de minister heeft alsnog een interruptie van de heer Bussoff.

[2:26:10] Ja, dan toch op dit punt van Bets 1588, voorzitter.

[2:26:12] Want ja, het is een langlopende discussie.

[2:26:14] Ja, kun je het altijd perfect doen.

[2:26:17] Het antwoord daarop is nee.

[2:26:20] Toch denk ik dat het beter kan dan dat het nu gaat.

[2:26:24] Er zijn mensen die hebben hun huis moeten laten slopen, een nieuw huis moeten bouwen.

[2:26:28] Dat stond opnieuw in de steigers met alle ellende van dien omdat er overal scheuren in zaten en voeren nu gelijktijdig ook nog eens een strijd om gewoon een klein beetje vergoed te krijgen voor een fatsoenlijke keuken, een nette slaapkamer, niet heel veel meer.

[2:26:40] En mijn vraag is, kan er dan nergens coulance bij deze mensen plaatsvinden als ze niet vragen om gouden kranen?

[2:26:47] Ik heb het niet over gouden kranen gehad.

[2:26:53] Onderdeel van deze langlopende discussie is dat vanwege deze vragen is dat meldpunt opgezet, is alles tegen het licht gehouden en is dus gewogen in welke mate...

[2:27:08] Er sprake is van voldoende vergoeding voor een functioneel vergelijkbare woning.

[2:27:13] En als je het hebt over gelijkheid en ongelijkheid, is niet in alle gevallen wordt dan gezegd dit gaan we ook nog doen.

[2:27:25] Want die verantwoordelijkheid is er ook en dit is de uitkomst ervan.

[2:27:32] Een vorige interruptie, de heer Bussoff.

[2:27:34] Ja, goedemiddag.

[2:27:41] Ja, voorzitter.

[2:27:44] Dan is mijn vraag wel eigenlijk aan de minister...

[2:27:47] Eén wat...

[2:27:48] Nee, wacht, ik mag maar één vraag stellen.

[2:27:49] Anders gaat hij hem dubbel rekenen.

[2:27:50] Nee, dan is mijn vragen eigenlijk... Mijn vraag aan de minster is dan...

[2:27:57] De strijd die zo lang al gevoerd wordt met deze inwoners... Kan de minister aangeven hoeveel dat heeft gekost?

[2:28:04] En heeft dat meer gekost dan dat we deze inwooners gewoon vooruit zouden helpen?

[2:28:08] En zouden we dat niet gewoon in dit geval moeten doen?

[2:28:10] Dit vind ik echt een heel ingewikkelde vraag.

[2:28:18] Ja, er gelden in ingewikkelde situaties dat het wegen en ook individuele juridische procedures...

[2:28:28] Als je daarvan gaat zeggen dat kost geld, dan kun je dan niet beter vergoeden.

[2:28:34] Dan weet de heer Bushof ook, en dit gaat breder dan alleen batch 1588, ook dat gaat weer nieuwe verschillen veroorzaken.

[2:28:42] Ook dat gaat meer nieuwe discussies opleveren.

[2:28:45] Dus los van het feit dat je moet proberen alles niet te verjudificeren, is het niet zo simpel als de heere Bushof hier lijkt te schetsen.

[2:28:55] En volgens mij weet de heren Bushof dat ook.

[2:28:59] Interruptie, mevrouw Beckerman.

[2:29:00] Ja, voorzitter, ik ga daar heel even op door.

[2:29:02] Want ik heb die motie ingediend met de heer Nijboor, nu een andere functie.

[2:29:05] En we hebben daar echt jaren voor moeten strijden.

[2:29:08] Totdat hij in 2023 onze kant op viel.

[2:29:11] En dat we nu drie jaar later nog dit debat voeren, vind ik dus...

[2:29:16] Eigenlijk exemplarisch van hoe het misgaat.

[2:29:19] En vanuit die gedachte, dat we dus al vijf jaar voor die ene motie moeten strijden, voor diezelfde bewoners deze verhalen moeten delen, is dat niet reden om het nu goed te doen?

[2:29:30] De minister.

[2:29:31] Ja, deze motie is volgens mij inderdaad in 2023, meen ik.

[2:29:38] En daar is dus naar aanleiding van, is dat meldpunt opengezet?

[2:29:42] Is het bekeken?

[2:29:43] En is dus in ongeveer een derde van die gevallen, is er een aanvullende... En tegelijkertijd geldt dat er in, als het gaat over het...

[2:29:54] Ook ten opzichte van andere bewoners, de norm een functioneel vergelijkbare woning, is dat

[2:30:00] in 57 van die 88 gevallen niet het geval.

[2:30:03] Dat is de uitkomst.

[2:30:08] De heer Vermeer vroeg mij naar de impact van schijnzelfstandigheid op de voortgang van de versterking.

[2:30:18] Daar heb ik in mijn inleiding al iets over gezegd.

[2:30:21] De gevolgen voor de voorgang van de Versterking zijn sterk afhankelijk van de gesprekken die op dit moment plaatsvinden

[2:30:27] dat traject loopt.

[2:30:29] En ik zal dus in de brief die ik heb toegezegd voor het WGO... zal ik ook de voortgang van deze gesprekken... wat de impact is, wat we doen om de impact zoveel mogelijk te voorkomen... zal daar dus in mijn brief in november op terugkomen.

[2:30:46] Maar dat de combinatie van het ACVG-rapport... de opvolging daarvan en ook de ontwikkeling rondom de DBA...

[2:30:54] Het versnellen waar de heer Vermeer niet mogelijk maakt.

[2:31:00] En dat we juist moeten kijken hoe we de impact ervan zoveel mogelijk kunnen beperken.

[2:31:03] Dat is de realiteit.

[2:31:07] Dan ben ik nu bij het einde van het blok versterken.

[2:31:24] Ja, voorzitter.

[2:31:25] Ik dacht ik doe hem helemaal aan het einde, want ik worstelde er wat mee.

[2:31:27] Want ik zie echt de goede wil van deze minister.

[2:31:30] Ik snap ook dat de minister geen pasklaar antwoord kan geven op de wensen van alle bewoners.

[2:31:34] En toch vond ik het antwoor op mijn vraag voor de bewoner van de Westerdraai in Appingedam.

[2:31:39] De NCG en gemeenten die kijken daarna wel heel mager om daarmee terug te moeten naar deze bewoning.

[2:31:45] Mensen die sinds vorige zomer al eigenlijk uitsluitsel zouden moeten hebben gehad.

[2:31:49] Mensen die in een bouwput zitten en niet weten wat er met hun huis gebeurt.

[2:31:53] Dus kan de minister in ieder geval een uitkomst die hij wenselijk vindt schetsen voor deze inwoners?

[2:31:58] De minister.

[2:32:05] Ik snap heel goed wat de heer Bushof zegt en tegelijkertijd, ik heb met mijn antwoord ook proberen aan te geven dat ik zie hoe complex deze situatie is.

[2:32:18] En ik heb daarmee niet proberend te doen om mager antwoorden te geven, maar dat vereist dus ook dat er...

[2:32:24] zorgvuldig naar gekeken wordt.

[2:32:25] Daar zijn NCG en gemeenten mee bezig en ik heb ook proberen aan te geven dat de uitkomst daarvan ook samen met bewoners besproken gaat worden, dus dat ze daarin betrokken worden.

[2:32:37] De heer Bushof zegt ik wil eigenlijk meer dan dit.

[2:32:39] Ik ga kijken of ik in tweede termijn nog iets extra's over kan zeggen.

[2:32:49] Dan komen we bij schadeafhandeling voorzitter.

[2:32:53] Met het IMG is het afgelopen jaar gewerkt aan twee grote opgaven.

[2:32:57] De implementatie van de nieuwe schademaatregelen uit Nijbegun en met de overgang naar een meer aanvragersgerichte schadeafhandeling.

[2:33:07] Tegelijkertijd moest het zorgvuldig afhandelen van reguliere instroom van schademeldingen gewoon doorgaan.

[2:33:12] Zo heeft het IMB in 2025 meer dan 100.000 aanvragen behandeld en ook nu komen er wekelijks meer dan 1000 aanvragen binnen.

[2:33:20] De schademaatregelen uit Nijbegunst zijn inmiddels bijna allemaal beschikbaar voor bewoners.

[2:33:25] Deze wijzigingen zijn belangrijk om de schadeafhandeling milder, menselijker en makkelijker te maken.

[2:33:32] Maar tegelijkertijd heb ik ook gezien dat de veranderingen van de afgelopen jaren veel hebben gevraagd van de uitvoering en bij bewoner soms tot vertraging en onduidelijkheid hebben geleid.

[2:33:40] Dat is ook de reden waarom ik nu kies voor stabiliteit in de uitвоering.

[2:33:44] Er zijn een aantal specifieke vragen gesteld.

[2:33:47] En daar zal ik kort op langs gaan te beginnen bij de voorwaardelijke finaliteit.

[2:33:52] Waar in de eerste termijn door verschillende woordvoerders veel aandacht aan werd besteed.

[2:33:57] Onder andere door mevrouw Beckerman, de heer Bussoff en de heere Vermeer.

[2:34:00] De gedachte achter deze voorwaartelijke vinyliteit is.

[2:34:04] Als je eenmaal alle aanwezige schade op een adres hebt afgehandeld.

[2:34:08] Kan er alleen een nieuwe mijnbouwschade ontstaan bij een nieuwe bodembeweging.

[2:34:12] Met voorwaardelijke finaliteit kijkt het IMG bij een nieuwe schademelding daarom eerst of er sinds de laatste schadeopname überhaupt sprake is geweest van een nieuwe bodembeweging.

[2:34:23] Voor maatwerk met onderzoek naar de schadeoorzaak geldt dat voorwaardenlijke finaliteiten hier vanaf 30 november aanstaande op van toepassing zal zijn.

[2:34:33] Dit betekent dat voor nieuwe meldingen vanaft 30 novembr nadat zij zijn afgehandeld voor voorwaarde finaliteit geldt.

[2:34:39] Daarvoor geldt de voorwaardelijke finaliteitsgrens bij maatwerk wordt al doorbroken bij een kans van 1 op 10.000 op mijnbouwschade.

[2:34:47] Dat is de 2 mm per seconde waar de heer Keuze ook naar verwees.

[2:34:52] Alleen al bij de beweving van C. Rijp ging dat al om 258.000 adressen.

[2:34:59] De grens is niet willekeurig gekozen, maar sluit aan bij de ondergrens om überhaupt het wettelijke bewijsvermoeden toe te kunnen passen.

[2:35:05] Voorwaardelijke finaliteit is dus niet iets...

[2:35:10] Er is een aantal keer vergeleken met de finale kwijting van de NAM, maar het is echt iets anders.

[2:35:16] Dit is een maatregel die voorkomt dat je als bewoner in het NIMG te veel tijd kwijt bent aan onnodige procedures, wanneer op voorhand al duidelijk is...

[2:35:23] dat er geen nieuwe mijnbouwschade kan zijn ontstaan.

[2:35:26] Dit zorgt er juist voor dat de uitvoeringscapaciteit zich kan focussen op het kerngebied waar nog steeds regelmatig bevingen plaatsvinden.

[2:35:33] Ik zie dat veel zorgen rondom de voorwaardelijke finaliteit zitten op schades die tijdens de opname mogelijk over het hoofd zijn gezien en daarmee later niet meer verhaald zouden kunnen worden.

[2:35:59] Ik heb de indruk dat de voorzitter goed kan tellen.

[2:36:05] Een paar dingen hierover.

[2:36:07] Finaliteit is niet nieuw.

[2:36:09] Het IMG heeft de afgelopen jaren al in meer dan 70.000 adressen met deze voorwaarden gewerkt.

[2:36:15] Het img geeft aan dat dit in de praktijk niet tot de problemen heeft geleid waar zorgen over zijn.

[2:36:21] Schades die pas later aan het licht komen, bijvoorbeeld achter keukentegels... betreffen in de praktijk doorgaans lage herstelkosten.

[2:36:30] De post onvoorzien die het IMG bij haar schadevergoeding al uitkeert... dat 8 tot 12 procent is hier meestal afdoende voor.

[2:36:37] In uitzonderlijke gevallen waarbij dit toch tot problemen zou leiden... heeft het IMH al ruimte om schades alsnog af te handelen.

[2:36:44] Het IMH heeft ook expliciet aangegeven zich constructief hierin op te stellen... en zal in de toelichting op zijn werkwijze...

[2:36:50] hier ook actief op ingaan.

[2:36:54] Om aanvullend aan deze zorgen tegemoet te komen heeft het IMG een team ingericht om te monitoren in hoeverre schade die later aan het licht komt in de praktijk tot problemen leidt.

[2:37:02] Daarbij worden ook signalen vanuit de regio betrokken.

[2:37:07] Dit met betrekking tot de voorwaardelijke finaliteit, wat dus iets anders is dan finale kwijting waarin dit debat naar verwezen wordt en de heer Keuze gaf al aan dat

[2:37:15] we ook uitvoering geven aan deze motie.

[2:37:18] En ik heb proberen te schetsen hoe de IMG in de praktijk kan omgaan en zal omgaaan met de kaarsen waar veel zorg over is.

[2:37:35] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:37:37] Want eigenlijk hoor ik heel veel zeggen, een soort mitigerende maatregelen die genomen worden om de zorgen die bestaan bij die voorwaardelijke finaliteit weg te nemen.

[2:37:46] Maar ik hoor eigenlijk geen enkel goed argument waarom je die voorvaardelijke finaliteit überhaupt zou moeten willen invoeren.

[2:37:53] De minister.

[2:37:54] Ja, ook dit is een discussie die niet nieuw is.

[2:37:57] Er is het afgelopen jaar...

[2:37:59] Een aantal keren over gediscussieerd, ook bij de Groningenwet afgelopen voorjaar.

[2:38:04] En het argument is toch dat door deze duidelijkheid te geven, de aandacht en de focus juist kan gaan naar het kerngebied waar nog veel bewegingen plaatsvinden.

[2:38:17] En de vragen die worden gesteld over gaan vervolgens maar levert dit geen zorgen op.

[2:38:22] Juist onder verwijzing naar de finale kwijting.

[2:38:25] Maar het is iets anders dan finale kwwijting.

[2:38:28] En daarom probeer ik in de toelichting juist die zorgen weg te nemen.

[2:38:36] Ja, voorzitter, tot slot.

[2:38:37] En hier heb ik dus wel hele grote moeite mee.

[2:38:39] Waarom?

[2:38:40] Omdat het veronderstelt in deze redenatielijn... dat er op dit moment heel veel mensen zouden zijn die zomaar schade melden... die misschien wel geen schade is en dat dat heel veel capaciteit opslok... wat niet naar het kerngebied zou gaan.

[2:38:53] Maar als je uitgaat van vertrouwen in plaats van wantrouwen... dan zou je zeggen dat mensen niet onnodig schade gaan claimen bij het IMG...

[2:39:03] En in die redenatielijn is het dus helemaal niet nodig om deze finaliteit, voorwaardelijke finaliteit in te voeren.

[2:39:10] De minister.

[2:39:15] Vanuit de praktijk komt juist dat het wel nodig is om de focus te kunnen hebben op het kerngebied

[2:39:23] En op de schades die daar optreden.

[2:39:26] Vanwege de ervaringen met de finale kwijting uit het verleden, snap ik de zorg die er is.

[2:39:32] En helemaal als dat is de term die ook hierop van toepassing verklaart.

[2:39:39] Maar het is niet hetzelfde.

[2:39:40] En met wat ik toelicht, geef ik enerzijds aan waarom.

[2:39:47] Wij van mening zijn dat het nodig is, net zoals voorgaande kabinetten, net als in het voorjaar in het debat.

[2:39:52] En waarom we dus de zorgen die erom waren en de moties zijn geniet, waarom die serieus nemen.

[2:39:57] En wat er gebeurt in de gevallen dat er toch later schade wordt gezien.

[2:40:03] En de heer Bussoff zegt, ik geloof niet dat het noodig is als je uit gaat vertrouwen.

[2:40:07] Wij denken wel dat het nodig is.

[2:40:09] En dat het dus in de praktijk, als je het op deze manier uitvoert, de focus juist op het kerngebied houdt.

[2:40:18] Zo laag liggen, daarom gaf ik het voorbeeld van de beving bij Zeerijp.

[2:40:22] Dat gaat alleen al bij die beving om 258.000 adressen waar de finaliteit, de voorwaardelijke finaliteit wordt opgeheven.

[2:40:30] En het is dus niet zo, ten overvloede, dat mensen zoals bij de finale kwijting iets moeten tekenen en daarmee afzien van al hun rechten.

[2:40:38] Die vergelijking wil ik echt heel duidelijk zeggen.

[2:40:42] Het is niet hetzelfde.

[2:40:43] Dat is dit niet.

[2:40:46] Interruptie van de heer Keuze.

[2:40:47] Ja, voorzitter.

[2:40:48] Dank aan de minister voor deze beantwoording.

[2:40:50] Want dit is precies wat we ook met die motie beoogd hebben en naar de reactie in de brief staat en die nu eigenlijk weer aangehaald wordt.

[2:40:57] Dat is denk ik precies de zorg die we eigenlijk hier delen en die echt gewoon hiermee beantword wordt.

[2:41:02] En ook de IMG die eigenlijk stelt van we gaan hier...

[2:41:05] Nou, we gaan hier gewoon mee aan de slag.

[2:41:07] We stellen ons constructief op.

[2:41:08] Dus dat is superfijn om te horen.

[2:41:11] Dan ook om even de andere kant te belichten.

[2:41:14] Stel, we zouden in plaats van de voorwaardelijke finaliteit die we nu hebben, helemaal niks hebben.

[2:41:19] Dus ook niet die finale kwijting.

[2:41:21] Wat zou dat dan bijvoorbeeld betekenen voor het kerngebied?

[2:41:24] Want ik kan me voorstellen dat het inderdaad wel een impact heeft als je dat erin laat en niet de borging die we nou hebben.

[2:41:31] Een blik daarop vanuit de minister.

[2:41:34] Dat waren twee interrupties.

[2:41:35] De minister.

[2:41:38] De heer Keuze vraagt mij volgens mij om te becijferen wat er zou gebeuren als we iets niet doen wat we wel doen.

[2:41:48] Dat is altijd een hele lastige vraag om te

[2:41:56] Ik ga kijken of ik, want ik wilde eigenlijk toezeggen misschien dat ik daar, ik snap de zorgen die er vanuit de Kamer zijn, vanuit eerdere ervaringen.

[2:42:08] Ik zie ook heel duidelijk, mevrouw Beckerman stelde in haar eerste termijn dat het niet een oplossing, maar dat het een probleem is.

[2:42:15] Dat is haar insteek.

[2:42:18] Vanuit de praktijk wordt gezegd dit is nodig, dit helpt.

[2:42:27] Ik wil toezeggen dat ik ook in de komende maanden na 30 november dat we vinger aan de pols houden.

[2:42:32] Dat ik de Kamer daarover informeer wat de ervaringen in de praktijken zijn.

[2:42:36] En ik zal daarbij kijken of ik daarin iets kan becijferen waar de heer Keuze naar vraagt.

[2:42:43] Dit zijn altijd hele ingewikkelde vragen om te beantwoorden, maar ik ga kijken of dat daarin mee kan nemen.

[2:42:49] Mevrouw Beckerman, dat is ook weer een onderwerp.

[2:42:54] Als je dit dossier lang doet waar zij zich volgens mij al langer druk over maakt... ...is de onafhankelijkheid van deskundigen.

[2:43:06] Die werken aan schadeafhandeling mede vanwege de recente uitspraak van de rechtbank Noord-Nederland.

[2:43:10] Zij was hier, als ik me niet verkeerd herinner, ook in het debat over de Groningenwet in april...

[2:43:19] vroeg zij hier ook nadrukkelijk aandacht voor.

[2:43:22] Laat ik vooropstellen dat bewoners in Groningen recht hebben op een goede en onafhankelijke schadeafhandeling... en dat ik belangrijk vind dat daar geen twijfel over is.

[2:43:30] Ik ben bekend met de uitspraak van de rechtbank Noord-Nederland.

[2:43:33] Het IMG heeft in reactie aangegeven zelf niet te twijfelen aan de onafhandelijkheid van deskundigen... mede vanwege een eerdere uitsprak van de Raad van State die de werkwijze van het IMG bevestigde.

[2:43:44] Omdat de termijn om hoge beroepen in te stellen voor de betreffende bewoner nog loopt, kan ik nu niet daar inhoudelijk over reageren omdat de rechtsgang wellicht verder gaat.

[2:43:56] Wel wil ik aangeven dat ik in de tussentijd in gesprek ben met het IMG over hun analyse van de uitspraak en als er verbeteringen mogelijk zijn om de twijfels weg te nemen dan zal het IMJ daartoe overgaan.

[2:44:13] U vervolgt.

[2:44:14] De vragen met betrekking tot schade beperkten zich tot deze twee hoofdonderwerpen volgens mij.

[2:44:20] Dus vandaar dat ik toch even naar mevrouw Beckerman kijk.

[2:44:22] Dan gaan we naar de interrupties van mevrouw Beckeman.

[2:44:25] Voorzitter, misschien eerst een opmerking vooraf.

[2:44:28] De minister verwijst vaak naar de agenda voor herstel.

[2:44:31] Daarin zijn juist schade en versterken niet aparte blokken.

[2:44:35] Doe ermee wat u wil, maar het zegt wel iets.

[2:44:39] Ja, voorzitter, ik ga toch even over die finale kwijting, maar ook over die nieuwe contouren die geïntroduceerd worden.

[2:44:45] Er is toch een nulmeting nu ook bij het IMG en daarmee kun je toch goed kijken of schades niet dubbel gemeld worden?

[2:44:54] De minister.

[2:44:59] Ik ga toch ook reageren op de eerste opmerking van mevrouw Beckerman.

[2:45:02] Het is een terecht punt wat ze aangeeft en tegelijkertijd is het goed gebruikt dat in deze debatten we ook proberen met blokjes te werken om aan de Kamer duidelijk te maken welke vragen wanneer beantwoord zullen worden.

[2:45:13] Maar ik ga indachtig haar opmerken en kijken of ik daar de volgende keer...

[2:45:20] Zij roept mij op om grote chaos te creëren buiten de microfoon.

[2:45:25] Ik ga me de opmerking ter harte nemen en toch tegelijkertijd proberen te voorkomen dat we een grote chaos creëeren.

[2:45:32] Dan als het gaat over de voorwaardelijke finaliteit.

[2:45:38] In hoe het werkt is het zo dat die finaliteit wordt doorbroken, even los van de nulmeting, elke keer dat er een nieuwe beving plaatsvindt.

[2:45:49] Die beweging van meer dan 2 millimeter.

[2:45:55] En daarmee heb ik proberen te schetsen dat het snel doorbroken wordt en tegelijkertijd op het moment dat er geen nieuwe beving is, is dus onderdeel van die voorwaardelijke finaliteit dat die aanvragen niet in behandeling worden genomen.

[2:46:17] Dat is het gevolg ervan.

[2:46:20] Mevrouw Beckerman.

[2:46:21] Voorzitter, dus de theoretische logica en nu de realiteit.

[2:46:24] Kijk bijvoorbeeld bij de dorpenaanpak in Garrelsweer.

[2:46:29] Elk huis waar ze binnenkwamen om te versterken bleek veel meer schade, ook als die eerder gemeld was.

[2:46:33] Dat komt vanwege dat systeem wat ooit is gekozen vanwegen...

[2:46:38] De juridische werkelijkheid van de NAM.

[2:46:41] Schade versterken apart.

[2:46:42] Schaden is nog steeds iets cosmetisch.

[2:46:45] En dat betekent dat als je dat dicht smeert... het ook zonder beving kan verergen.

[2:46:49] Dus dat gaat niet over een kleine scheur achter een keukenkast.

[2:46:52] Je moet ook aangepakt worden.

[2:46:54] Dit kan ook z onder die twee millimeter.

[2:46:56] Daar zit de kern.

[2:46:58] We gaan weer door, we gaan weer terug naar een oud NAM-achtig model.

[2:47:02] Terwijl ook die oplossing, waar die samenloop is... nog steeds niet is opgelost.

[2:47:06] Het is volgordelijk.

[2:47:08] Maar het is voor heel veel bewoners nog steeds niet opgelost dat dat twee aparte werelden zijn met nu ook nog weer nieuwe grenzen daarin.

[2:47:17] De minister.

[2:47:19] Ik heb over die twee aparten werelden en die één overheidsaanpak in het eerste blok...

[2:47:24] en ik durf nu bijna niet meer over deze blokken te spreken... door wat mevrouw Beckerman ook terecht zegt... het nodige gezegd.

[2:47:32] Als het gaat over de zorgen die bewoners hebben... over scheuren die weggewerkt zijn, maar die terugkomen...

[2:47:40] Ik heb met het voorbeeld van die scheuren... die wegkomen achter keukentegels... ik heb het niet proberen te bagatelliseren.

[2:47:47] Ik heb juist proberend aan te geven... dat er in de werkwijze van het IMG aandacht voor is... en dat dan daarnaast ook nog...

[2:47:54] En de ruimte is om in specifieke ernstige gevallen daar maatwerk te betrachten.

[2:48:12] Dan kom ik bij het blok perspectief en de economische agenda en de sociale agenda.

[2:48:18] Hier zijn weinig vragen over gesteld.

[2:48:20] Dat is ook volkomen logisch als je kijkt naar de duur tussen het laatste debat en dit debat.

[2:48:24] En wat er in de tussentijd allemaal gebeurt is met een ACVG-artiest, met de wet DBA en alle vraagstukken die gekomen zijn.

[2:48:34] En tegelijkertijd vind ik het ook belangrijk om hier wel aandacht aan te besteden.

[2:48:38] Ik vind het belangrijk dat de kracht van de regio goed wordt benut en verder wordt versterkt.

[2:48:42] Ik doe dat nu in nauwe samenwerking met de mede-overheden in Groningen en Noord-Drenthe.

[2:48:47] We doen dit naast herstel.

[2:48:49] Het is en-en, het is niet of-of.

[2:48:52] Hoewel ik snap dat bewoners die nog midden in de misère zitten... dat het nadenken over de toekomst... dat dat soms voelt als waarom zijn jullie hiermee bezig?

[2:49:02] Want ik zit nog midde in de spreekwoordelijk... ja, ik ga nu shit zeggen.

[2:49:05] En dat begrijp ik ook heel goed.

[2:49:06] En tegelijkertijd vind ik het echt belangrijk... dat we werken aan die...

[2:49:13] aan dat perspectief, aan de economische agenda en de sociale agenda... en dat perspectieven voor de regio.

[2:49:21] Het zijn de mede-overheden die uitvoering geven aan de sociale en economische agenda.

[2:49:26] Zij doen dit samen met lokale onderwijs, kennisinstellingen, bedrijven, maatschappelijke organisaties, zorginstellingen... ...mensen uit sport, cultuur en natuur.

[2:49:34] En niet te vergeten met de inwoners in het bijzonder jongeren.

[2:49:36] Alleen samen maken we van Groningen-Noord-Drenthe een gebied dat in de toekomst groeit en bloeit... ...en waar er allerlei kansen liggen, economisch en sociaal...

[2:49:48] nu voor mensen niet altijd gezien en gevoeld worden.

[2:49:51] Dit kost tijd en het kost tijd voordat we gezamenlijk de brede welvaart hebben verhoogd.

[2:49:56] De meeste maatregelen van de sociale agenda zijn inmiddels van start, zoals de drie extra locaties van Route Rubicon, het aansluiten van 50 extra basisscholen bij het jeugdeducatiefonds en het starten van brugfunctionarissen op 145 schoollocaties.

[2:50:14] Het Kamerlid Armoed van het CDA vroeg naar zeggenschap en eigenaarschap... ...van bewoners bij de sociale agenda.

[2:50:21] Afgelopen maandag was ik dus in Oost-Groningen.

[2:50:23] Ik heb daar onder andere gesproken, juist met lokale initiatieven... ...over gemeenschapskracht en het belang, in dit geval, van een dorpshuis.

[2:50:35] De middelen van de sociale agendas zijn daarop een plus.

[2:50:38] Gemeenten staan dicht bij de bewoner.

[2:50:41] Daarom is het aan hen om met de bewooners in gesprek te gaan...

[2:50:43] Bijvoorbeeld via lokale leefbaarheidsoverleggen.

[2:50:47] En zo sluit de besteding van de middelen aan bij lokale behoeften en initiatieven.

[2:50:52] En ik heb afgelopen maandag dus gezien hoe dat gesprek ook tussen de gemeente en bewonersinitiatieven ging.

[2:50:57] En ook hoe, mevrouw Beckerman gebruikte het bij zichzelf, het wordt strijdbaar.

[2:51:03] Maar ik heb daar ook aan tafel gezien hoestrijdbaar de lokale gemeenschap is als het gaat over het opeisen van die ruimte voor die gemeenschapskracht.

[2:51:13] De economische agenda is een investeringsagenda.

[2:51:16] Elke vijf jaar wordt deze geconcretiseerd via een meerjarig uitvoeringsplan.

[2:51:22] Ik zal het vastgestelde uitvoersplan binnenkort met uw Kamer delen.

[2:51:26] Het Kamerlid Keuze van D66 vroeg mij na afspraken met de regio...

[2:51:30] hoe de nieuwe banen in waterstof en groene chemie ook aan de Groningers ten goede komt.

[2:51:36] Investeringen in Waterstof & Groene Chemie gaan niet alleen om de inzet van kapitaal, maar bovenal om de ingezet van regionaal aanwegische kennis, talent en arbeidspotentieel.

[2:51:45] In het meerjarig uitvoeringsplan wordt hier ook expliciet aandacht aan besteed.

[2:51:49] Samen zetten de sociale en economische agenda daarom in op stageplaatsen, leerwerkbanen, zij-in-stroom doorontwikkelingen

[2:51:56] die passen bij de werkgelegenheid van de groene industrie en andere speerpunten uit de agenda.

[2:52:01] Zo kunnen Groningers nu en in de toekomst profiteren van nieuwe werkgelegenheid.

[2:52:06] En ook bij de initiatieven als de AI-fabriek in Groningen is hier aandacht voor.

[2:52:12] Ik zei het al in mijn algemene inleiding, ook met de sociale en economische agenda komt veel energie, creativiteit en beweging los.

[2:52:19] Ik laat me erop aanspreken dat ik mijn collega's ook van andere departementen hierbij bij de les houd.

[2:52:25] De Rijksinzet treft u in het uitvoeringsprogramma.

[2:52:30] Rijk dat naar verwachting in december van dit jaar wordt vastgesteld.

[2:52:34] En ik zal dat ook delen met uw Kamer.

[2:52:36] Ook de regeringscommissaris kan hierin als ambassadeur voor de agenda zijn aanjagende rol spelen, zowel in Den Haag als in de regio, als ook in Brussel.

[2:52:44] Met elkaar, de mede-overheden en de Rijksoverheid, en ook met alle partners, maken we van Groningen-Noord-Drenthe een plek waarbij het nog fijner is om te werken, te wonen en te leven.

[2:52:54] En waarbij dus kansen voor de toekomst worden gecreëerd en gegrepen.

[2:53:01] Dan kom ik bij het laatste blok waar nog vragen zitten rondom de NAM, rondom regeringscommissaris en ook over...

[2:53:19] Het kan zijn dat ik één vraag nu mis van mevrouw Armoet, maar dan kom ik daar in tweede termijn op terug.

[2:53:24] Ik dacht dat ik die in dit blok nog had.

[2:53:26] Er zijn vragen gesteld over de budgetaire risico's samenhangend met de procedures met NAM, Shell en Exxon.

[2:53:35] over de financiële positie van de NAM.

[2:53:38] Zoals bekend lopen de verschillende juridische procedures van de Nam en zijn aandeelhouders tegen de staat.

[2:53:43] Deze procedures gaan onder meer over de kosten van de schadeafhandeling en de versterkingsoperatie.

[2:53:48] De staat voert deze procedures zorgvuldig en zet daarbij alle juridisch middelen in die nodig zijn.

[2:53:54] Laat ik vooropstellen, de afhandeling van de Schade- en Versterking van Gebouwen gaan onafhankelijk door van deze procedures en die gaan ook onverminderd door.

[2:54:03] De heer Klemmink en de heer Vermeer hebben gevraagd naar de budgetaire risico's van de procedures.

[2:54:08] De kosten die in rekening worden gebracht voor de schadeafhandeling en versterking zijn naar mijn mening juridisch houdbaar.

[2:54:14] Shell, NAM en Exxon denken daar anders over.

[2:54:17] Als zij deels gelijk zouden krijgen, kan dat inderdaad financiële gevolgen hebben voor de staat.

[2:54:23] Daar vroegen de heer Vermeer en de her Klemmink naar.

[2:54:26] Op de specifieke details hiervan kan ik op dit moment niet ingaan vanwege de vertrouwelijkheid van procedures en de procespositie van de staat, dat heb ik volgens mij in het debat van april ook benadrukt.

[2:54:37] Maar zoals ik eerder ook is gedaan, kan het een en ander wel nader worden toegelicht in een besloten technische briefing.

[2:54:44] De heer Klemmink vroeg naar de recente tussenuitspraken over passende zekerheden in relatie tot de verhaalbaarheid van de kosten van schadeafhandeling.

[2:54:51] Daar is eigenlijk geen relatie.

[2:54:54] De verhaaalbaarheid is een juridische kwestie, terwijl passendezekerheden gaan over de financiële draagvlak.

[2:54:59] De financiële positie van de NAM verslechtert hierdoor, waar er afspraken uit het tekort op hoofdlijnen

[2:55:20] niet meer wordt erna gekomen.

[2:55:22] Ik ga bij de betrokken partijen hier zo spoedig mogelijk ophelding over vragen.

[2:55:29] De NAM geeft zelf aan over voldoende middelen te beschikken... om aan de heffingen te kunnen voldaan.

[2:55:36] Maar voor de toekomst maak ook ik mij zorgen.

[2:55:38] Dat is precies de reden waarom vorig jaar naar het scheidsgerecht...

[2:55:43] om naar het scheidsrecht te gaan.

[2:55:46] Indien blijkt dat er aanleiding voor is, zal ik weer naar het schijtsrecht gaan.

[2:55:49] Dat is altijd mogelijk, ook met terugwerkende kracht... mocht de NAM niet meer aan haar verplichtingen kunnen voldoen.

[2:55:55] Dit is ook antwoord op de vraag van de heer Vermeer.

[2:55:57] Het scheidsgerecht heeft beperkte garantie bepaald tot uiterlijk 1 juni 2031... en dit is een tijdelijke voorziening.

[2:56:04] De verwachting is dat voor 1 junie 2031 een definitieve uitspraak wordt gedaan in de hoofdarbitrage...

[2:56:11] over het akkoord op hoofdlijnen.

[2:56:13] Als de omstandigheden er aanleiding toe geven, kan ik het scheidsrecht in de tussentijd tot een definitieve beslissing heeft genomen, dus opnieuw om een tussendijdse uitspraak vragen.

[2:56:27] Voor passende zekerheden is het hierbij dus nog niet definitief beslist.

[2:56:40] U vervolgt minister.

[2:56:51] Ik heb de vraag gevonden.

[2:56:52] Het lid Armoed vroeg namelijk ook hoe ik aankijk tegen de specifieke situatie in het kerngebied.

[2:56:59] Daar heb ik in het begin iets over gezegd toen ik een andere vraag van haar beantwoordde.

[2:57:03] En of ik kan toezeggen dat de ervaring van bewoners in het kernel van het gebied meer aandacht kan krijgen in de toekomstige redities van de straat van Groningen.

[2:57:10] Dit in het kader van de podcast die zij ook geluisterd had en de inzet die maatschappelijke organisaties specifiek hebben om aandacht te vragen voor de staat in het kerngebied en hoe dat anders is en kan wegvallen als je het over de gemiddelde in de hele staat van Groningen hebt.

[2:57:27] Ik ben het met mevrouw Armoet en de Groninger Bodenbeweging eens dat gemiddeld niet altijd het hele verhaal vertellen.

[2:57:33] Overigens zien we ook in het kerngebied gemiddelt gesproken wel verbeteringen.

[2:57:39] Maar mevrouw Armoet heeft zeker gelijk, dit geldt zeker niet voor iedereen.

[2:57:44] Ik heb daarom aan de onderzoekers van de staat van Groningen gevraagd om in volgende edities meer aandacht te besteden aan mensen in de kern van het gebied.

[2:57:51] En de staat von het kerngebied zal hieraan ook expliciet een plek krijgen.

[2:58:00] En dan bent u aan het einde gekomen van uw eerste termijn of had u nog...

[2:58:03] Nee, voorzitter, want u had ook nog een vraag gesteld.

[2:58:06] Ah, dat waardeer ik.

[2:58:08] De heer Klemmink vroeg mij naar de verantwoordelijkheden van de regeringscommissaris.

[2:58:18] Hij stelde hierbij, en daar ga ik toch wel in beginnen, dat de regeringcomissaris, hij noemde een rijtje, weer een nieuwe bestuurslag is.

[2:58:26] En dat is niet zo.

[2:58:27] De regeringscommissaris is geen nieuwe bestuurslaag en neemt ook geen taken of verantwoordelijkheden van andere partijen over, ook niet van het IMG en het NCG.

[2:58:39] De regeeringscomissaris, is door mij benoemd, maar opereert onafhankelijk en geeft gevraagd en ongevraagde advies ook aan de minister.

[2:58:47] De regeringscommissaris focust zich in zijn opdracht op mensen in het gebied dat het zwaarst is getroffen en specifiek op mentaal welzijn.

[2:58:54] Hij heeft ook aan het begin van de zomer zijn opdrag naar de Kamer gestuurd.

[2:58:58] Ik geloof op 10 juli, uit mijn hoofd gezegd.

[2:59:01] Net als dat hij wil bijdragen aan een beter toekomstperspectief voor de hele regio.

[2:59:07] Zoals hij ook in zijn optracht, waar ik net naar verwijs, in de zomers naar de kamer heeft gestuurt.

[2:59:11] Ik ga hier zeggen dat ik...

[2:59:16] Ik snap deels, en dat is ook in het vorige debat... is dat de Kamer, en mevrouw Beckerman was daar volgens mij vrij vocaal over het vorig debat.

[2:59:24] De Kamer had liever een aparte staatssecretaris gehad voor Groningen.

[2:59:29] En ik heb toen aangegeven dat er een minister is die volledig ministerieel verantwoordelijkheid is.

[2:59:34] Verantwoording aflegt aan de Kamer zoals ik dat hier doe.

[2:59:36] En dat er daarnaast een regeringscommissaris is.

[2:59:39] Maar ik wil hier ook zeggen dat even los dat ik de waardering die er in de persoon is...

[2:59:45] Want als je het hebt over die rol van regeringscommissaris, die we op meer plekken kennen als een onderwerp heel belangrijk is, dat de persoon daarvan, dat dat een wezenlijk onderdeel is van de invulling ervan.

[2:59:57] En dat hebben we gezien als Delta-commissarissen.

[3:00:00] Het gaat over mevrouw Hamer, maar we hebben het ook gezien bij de Delta commissaris.

[3:00:03] Dit is een vorm die wordt gekozen op het moment dat een onderwerp daar belangrijk genoeg voor is.

[3:00:05] onderwerk

[3:00:07] En ik zou ook willen voorstellen, want de heer Klemmink haalde een specifiek interview aan.

[3:00:13] De minister gaat niet elk woord wat de regeringscommissaris in die onafhankelijk positie heeft op een goudschaaltje wegen.

[3:00:20] En ik zou zeggen, dat moet de Kamer ook niet doen.

[3:00:23] Ik denk dat de proof of the pudding is hier in the eating, om nog iets in het Engels te zeggen.

[3:00:27] En ik heb er heel veel vertrouwen in dat de regeringscommissaris met die onafhankelijke rol die er is, een enorme bijdrage kan leveren, zowel nu als het gaat over vraagstukken, maar ook naar dat vertrouw naar de toekomst toe.

[3:00:45] En

[3:00:46] Het vertrouwen waarvan ik van verschillende leden in verschillend debatten de heer Nijboer uit heb horen spreken.

[3:00:52] Dat we allemaal over een paar jaar constateren dat die regeringscommissaris van een enorme invloed geweest is.

[3:00:58] Zowel als het gaat over de opgaves die er nu liggen.

[3:01:00] Als ook voor het perspectief voor de Groningers naar de toekomst toe.

[3:01:08] Dank.

[3:01:08] Dan zijn we aan het einde gekomen wilde ik zeggen van de kant van de minister.

[3:01:12] Maar we hebben nog een interruptie van de heerkkeuze.

[3:01:13] Ja, voorzitter.

[3:01:14] Ik heb even netjes op het blokje gewacht, maar nog over de NAM.

[3:01:17] Want ik las het vanochtend en ik maak me daar toch echt wel zorgen om en kan daar eigenlijk ook best wel boos om worden.

[3:01:24] We zien natuurlijk een partij die een grote verantwoordelijkheid heeft, die nu een megadividend uitkeert aan Shell en Exxon.

[3:01:33] En eigenlijk zegt van, ja weet je, dat komt wel goed, want we kunnen dat terugkrijgen op een of andere manier.

[3:01:39] Terwijl we weten, zegt de landse advocaat ook, dat die garantstelling opgehouden is met de beëindiging van de gaswinning een aantal jaar terug.

[3:01:47] Dus ik maak me daar zorgen om en ik ben benieuwd hoe de minister daarin staat en of hij zich daarvan hard voor gaat maken dat we die garanties ook echt hard hebben.

[3:01:57] Of de minister ze hard gaat maken?

[3:01:58] De minister.

[3:02:01] Ik heb dat met mijn toelichting zojuist proberen te zeggen, dat ik ook die zorg heb.

[3:02:06] En dat wij dus op dit moment, we zaten al in allerlei juridische procedures, die zal de staat blijven voeren.

[3:02:15] Ik kan daar, heb ik ook al eerder gezegd, ik kan daar hier in dit debat niet teveel zeggen.

[3:02:21] Omdat het ook in al deze procedures en de procespositie van de staat raakt.

[3:02:29] En ik heb ook aangegeven dat naar aanleiding van het nieuws van gisteren, want u las dat vanmorgen, maar het gaat over de jaarcijfers zoals die gisterens zijn, dat ik de betrokken partijen ook om opheldering ga vragen hierover.

[3:02:47] Daarmee zijn we nu aan het einde gekomen van de eerste termijn aan de kant van de minister.

[3:02:52] Uw voorzitter heeft een behoefte aan één minuut schorsen.

[3:02:55] Maar ik bezoek de leden en ook de piekenturbine om op de plaats te blijven.

[3:02:58] Dan gaan we daarna meteen door naar de tweede termijn van de kant.

[3:06:50] Dames en heren, ik verzoek u weer plaats te nemen.

[3:06:54] We gaan starten met een tweede termijn van de kant van de commissie.

[3:07:00] En als eerste is het woord aan de heer Bussoff.

[3:07:04] Ik zou graag een twee minuten debat aanvragen en dan nog drie korte punten.

[3:07:08] Allereerst finaliteit.

[3:07:12] Finaliteit, het zou nodig zijn volgens de praktijk.

[3:07:15] En daarmee wordt dus eigenlijk gezegd dat er nu onnodige capaciteit opgaat aan ontrechten en voor zover ze zouden bestaan onnодige schademeldingen.

[3:07:25] De argumentatie is, zou ik ook graag een heel goede onderbouwing gekwantificeerd willen daarvan, nog voordat het twee minuten debat aanvangt.

[3:07:34] Belangrijker vind ik echter, en die oproep leg ik echt bij de minister neer, en dat is ook gelijk mijn tweede punt, als minister ook voor Groningen, gaan er ook uit van vertrouwen in Groningers.

[3:07:44] Zowel in dit geval als ook als het gaat om badge 1588.

[3:07:49] En voorzitter, dan tot slot mijn derde punt.

[3:07:52] Dat gaat over ongelijkheid aanpakken en die één overheidsaanpak.

[3:07:58] Daarvan vond ik de beantwoording net nog wat mager als het gaat om de inwoners van Appingedam bij de Westerdraai.

[3:08:04] En zij hadden mij ook in aanloop naar dit debat toen ik daar was nog een shirt meegegeven.

[3:08:08] En ik had gezegd ik doe hem aan, maar dat mag natuurlijk niet.

[3:08:10] Maar ik dacht wel, ik kan het wellicht via de bode aan u overhandigen.

[3:08:13] En wellicht dat dit dan nog een extra, laten we zeggen, aansporing is om in de korte schorsing die we zometeen hebben echt tot een heel goed antwoord voor deze bewoners te komen.

[3:08:23] In de tweede termijn op mei, maar vooral voor de bewoner.

[3:08:26] Het is een L.

[3:08:30] Maar ik zou hem in ieder geval willen meegeven aan u als minister.

[3:08:35] Dank u wel voorzitter en dank ook aan de bode.

[3:08:38] En voorzitten op een iets meer serieuze noot.

[3:08:41] Deze mensen die zitten midden in een bouwpunt weten niet waar ze aan toe zijn.

[3:08:45] Sommigen hadden verwacht dat ze al meer dan anderhalf jaar geleden uitsluitsel hadden gehad.

[3:08:50] Ook als de minister in tweede termijn niet gelijk een fijn antwoord voor deze mensen kan geven, hoop ik dat hij op heel korte termijn vooral in de richting van deze mensen, die vragen om één wijk, één plan, maar ook in derichting van de Kamer gewoon uitsluitsel kan geven wat er met hen staat te gebeuren.

[3:09:06] Dank u wel, mevrouw Beckerman.

[3:09:09] De Tweede Kamer heeft sinds kort de mogelijkheid om ergens anders te vergaderen dan hier in de Tweede Kamek zou willen voorstellen.

[3:09:15] Om ergens een volgende bad in Groningen te houden.

[3:09:19] Voorzitter, ik denk dat dat goed zou zijn.

[3:09:21] De opmerking over NAM, Shell en Exxon.

[3:09:24] Zij keren nu miljarden uit aan Shell en Extxon, doet de NAM.

[3:09:29] De minister zegt ja, ik ga een opheldering vragen.

[3:09:31] Ik vind dat niet genoeg.

[3:09:32] Je hebt zoveel ellende aangericht.

[3:09:34] Je neemt zo weinig verantwoordelijkheid met nog het gevaar.

[3:09:37] Dat ze straks niet meer kunnen betalen.

[3:09:40] Ik vind dat de minister verder moet gaan dan dat en andere opties verkennen zoals niet meer met hen in zee gaan bij andere projecten.

[3:09:49] Dan blijft mijn frustratie altijd dat je weinig concreet echt...

[3:09:53] nog ziet veranderen voor zwaar gedupeerde mensen die vastzitten, die ongelijkheid.

[3:09:58] En tegelijkertijd zie je wel al die stapjes terug, zoals met die finaliteit die ook weer zorgt voor nieuwe contouren.

[3:10:06] Ik vind dat zeer problematisch.

[3:10:07] Het heeft in het verleden niet gewerkt.

[3:10:09] Het gaat niet werken.

[3:10:11] Focus nou op bijvoorbeeld die aanpak van die gigantische bureaucratie en die verdienmodellen

[3:10:17] Die uitspraak die heel relevant is, dat er geen onafhankelijkheid is bij alle experts.

[3:10:23] Dat zijn echt aanpakken waar gedupeerden iets aan hebben.

[3:10:27] En daar laat ik het bij in tweede termijn.

[3:10:32] Dank u wel.

[3:10:33] Dan is het woord aan mevrouw Den Hollander.

[3:10:36] Voorzitter, ik zie een minister die van goede wil is.

[3:10:39] En het is natuurlijk de achtste minister die hiermee bezig is.

[3:10:41] Ik denk dat ze allemaal van goeder wil zijn.

[3:10:44] En ik denk dat eigenlijk ook iedereen wel van goeden wil.

[3:10:48] Want niemand staat s'ochtends op met het idee van... ik ga het nu eens even moeilijk maken voor inwoners van Groningen.

[3:10:52] En toch zien we tegelijkertijd dat het ook als maar niet beter lijkt te worden.

[3:10:56] En dat zijn soms van die kleine dingen.

[3:10:57] Dan gaan we brieven begrijpelijker maken.

[3:11:00] Terwijl ik denk van nee, we moeten het proces begrijpelijker machen.

[3:11:02] Dan kan de brief moeilijker blijven, want dan is het gewoon makkelijker.

[3:11:05] Er zijn gewoon enorm veel zorgen.

[3:11:08] Er is heel veel gebrek aan vertrouwen.

[3:11:10] En de minister zegt ook van ja, het wordt in de toekomst beter.

[3:11:13] Dat kan ook haast niet anders, want slechter kan het niet worden, denk ik.

[3:11:17] Dus ik heb geen vragen meer in de tweede termijn.

[3:11:19] Maar ik weet ook gewoon soms niet van hoe gaan we het nou echt beter maken.

[3:11:23] Daar ben ik echt nog wel naar zoekende.

[3:11:25] Ik hoop dat de minister dat wel gaat weten de komende jaren.

[3:11:30] Dank u wel.

[3:11:31] Dan is het woord aan de heer Keuze.

[3:11:33] Ja, voorzitter, ik denk dat ik gewoon kan aansluiten bij de volgesprekers.

[3:11:36] Ik ben zeer blij met de empathie die de minister toont, dat hij ook echt laat zien dat hij de kritiek die wij hier hebben serieus neemt.

[3:11:45] Ook de voorstel die wij in het verleden gedaan hebben, dat die die ook echt gewoon meeneemt, dus ik ben blij om dat terug te zien.

[3:11:52] Ik heb het wel met mevrouw Beckerman eens dat alleen opheldering vragen bij de NAM, dat dat echt niet genoeg gaat zijn.

[3:11:57] Ik zou daar echt graag een

[3:11:59] een sterke houding willen zien van de minister om echt acties uit te voeren die resultaat gaan opleveren en garanties gaan bieden aan ons.

[3:12:08] Daar sta ik echt wel achter.

[3:12:09] En verder zal ik wachten op de informatie, de vele informatie die in de brief gaat komen voor het WGO.

[3:12:16] Dank u wel.

[3:12:17] Dan is het woord aan de heer Vermeer.

[3:12:19] Ja, dank u wel voorzitter.

[3:12:21] En ik wil de minister en zijn team bedanken voor de antwoorden tot nu toe.

[3:12:25] En wacht ook vol spanning op de brief.

[3:12:28] van november en wij gaan hier zeker op terugkomen, maar ook in twee minuten debat.

[3:12:32] En het punt rond de NAM, ja ik vind dat zelf ook, als het gewoon waar is dat ze onder de afgesproken grens gaan zakken nu met die uitkering die ze gedaan hebben, dan zou ik eigenlijk geen enkel voorbehoud van de minister willen, maar gewoon actie.

[3:12:50] Dank u wel.

[3:12:51] Een interruptie van mevrouw Beckerman.

[3:12:53] Nee, ik wilde het voorzitterschap overnemen om u het woord te geven.

[3:12:56] In dat geval.

[3:12:57] Dan geef ik het woord aan de heer Klemmeke en hij spreekt namens JA21.

[3:13:03] Dank aan de minister voor de beantwoording in zijn termijn.

[3:13:08] Volgens mij is het helder.

[3:13:09] De minister heeft van ons alle vertrouwen in zijn motivatie om het goed te doen in Groningen.

[3:13:15] Tegelijkertijd blijft het ingewikkeld, ook voor de Kamer, om op afstand, op hoofdlijnen ook nog een keer proberen daar te analyseren en te zien wat er gebeurt.

[3:13:24] Terwijl er ook heel veel op individuele casussen tot ons komen.

[3:13:27] We zijn natuurlijk geen ombudsmensen.

[3:13:28] En dat abstractie niveau is ingewikkeld.

[3:13:30] Ik heb nog twee concrete vragen voor de minister.

[3:13:36] De eerste vraag had ik eigenlijk ook al in mijn eerste termijn gesteld.

[3:13:38] En dat was de vraag om toch staatrechtelijk te duiden dat de regeringscommissaris aansluit bij de onderministerraad.

[3:13:45] Wellicht is dat gebruikelijk ook bij andere regerungscommissarissen.

[3:13:47] Dat hoor ik graag nog van de minister, of dat dat zo is.

[3:13:51] En de tweede vraag gaat over wat nu als.

[3:13:53] Wat nu als we niet in staat zijn om alles te verhalen op de NAM.

[3:13:57] is er op dit moment op de Rijksbegroting een voorziening, een begrotingspost gereserveerd om dat risico te dekken.

[3:14:04] Tot zover, dank u wel voorzitter.

[3:21:53] Ik heropen de vergadering.

[3:21:57] Het woord is aan de minister voor de tweede termijn.

[3:22:03] Dank u, voorzitter.

[3:22:08] Mevrouw Beckerman stelde voor om een volgende vergaderen over Groningen in Groninge te doen.

[3:22:14] Dit is natuurlijk aan de Kamer om te beslissen, maar ik kan me hier

[3:22:18] Ik kan me hier van alles bij voorstellen en indien de Kamer daartoe beslist, dan ben ik daarbij in Groningen.

[3:22:32] U kunt goed ontregelen.

[3:22:33] Het was niet bedoeld om daarmee uit te geven het feit dat het een moedje zou zijn.

[3:22:36] Dat was de suggestie die mevrouw Beckerman leek te doen.

[3:22:39] Dat is absoluut niet wat ik bedoelde en ook niet hoe ik het ervaar.

[3:22:42] Ik wil beginnen met een aantal vragen die ik in eerste termijn had laten liggen, dan wel had verwezen naar de tweede termijn.

[3:22:50] En ik hoop dat ik de vraag die de heer Bushof

[3:22:54] stelde of ik daar dat ik daar voldoende nu over extra kan zeggen om tegemoet te komen aan zijn wens.

[3:23:02] Zoals aangegeven komen in Westerdrij diverse complexe zaken bij elkaar.

[3:23:06] NCG en gemeenten zijn die ingewikkelde puzzel op dit moment aan het leggen en zij willen daar de bewoners ook actief bij betrekken.

[3:23:14] Ik wil voorkomen dat bewoner via uw kamer over de aanpak worden geïnformeerd en ik wil ook voorkommen

[3:23:21] dat ik valse verwachtingen ga wekken met uitspraken die ik nu doe.

[3:23:25] Vandaar dat ik tijd nodig heb om uw Kamer goed hierover te informeren... en dat wil ik begin 2027 doen.

[3:23:34] En als dat eerder kan, zal ik dat vanzelfsprekend doen.

[3:23:39] Dan de vraag van de heer Vermeer, die een vervolgvraag had... of eigenlijk zei de minister... u heeft mijn vraag niet voldoende beantwoord als het gaat over de NCG...

[3:23:49] proactief controleren.

[3:23:52] Eigenlijk is het antwoord op de vraag die de heer Vermeerstelt is kort gezegd nee.

[3:23:59] Ik zal dat verder toe proberen te leggen.

[3:24:01] Zoals ik hem eerst mij aangaf, moeten de controles van de NCG zorgvuldig gebeuren en dat kost tijd.

[3:24:07] Deze controles zijn nu nog niet per adres te kwantificeren in de tijd.

[3:24:13] The NCG communiceert alleen actief met bewoners als uit de controler blijkt dat beoordeling opnieuw moet worden uitgevoerd.

[3:24:19] Hierbij geeft de NCG aan binnen welke termijn bewoners vervolgens duidelijkheid krijgen.

[3:24:25] In andere situaties zou het proactief contact opnemen, terwijl er eigenlijk niks aan de hand is, juist ook weer tot nieuwe zorg en nieuwe onzekerheid kunnen leiden...

[3:24:36] Omdat ze een brief ontvangen terwijl ze mogelijk helemaal geen vragen hadden en geen zorgen hadde.

[3:24:42] Dus er wordt specifiek proactief contact opgenomen indien daar aanleiding voor is.

[3:24:48] En wat ik daarnaast heb proberen te zeggen, als er bewoners zijn met vragen en zorgen dan kunnen ze altijd terecht bij de NCG.

[3:24:54] En dat kan via hun bewoningsbegeleider of via het bewonercontactcentrum van de NCGs.

[3:24:58] Maar de vraag die de heer Vermeer stelde... wordt er in alle gevallen dan contact opgenomen?

[3:25:04] Het antwoord daarop is nee.

[3:25:05] Er wordt specifiek contact opgenommen wanneer daar aanleiding voor is.

[3:25:09] Maar voor Armoet... U heeft een interruptie, minister.

[3:25:11] Ik sta twee interrupties toe in deze termijn.

[3:25:13] De heer Vermeer.

[3:25:15] Ja, voorzitter.

[3:25:15] Ik probeer dat toch net iets scherper te krijgen.

[3:25:18] Want de insteek was van volgens een inventarisatie... kunnen die situaties bij ongeveer 8000 adressen voorkomen.

[3:25:27] En dan vraag ik...

[3:25:29] Kan de minister toezeggen dat iedere bewoner van wie het dossier binnen een risicogroep valt actief wordt benaderd?

[3:25:35] Met de insteek in mijn debat dat ze daar niet zelf in hoeven te graven.

[3:25:40] Het is dus bij de Nationaal Coördinator Groningen bekend, of in ieder geval die heeft het aantal van 8000 genoemd.

[3:25:51] Als ik dat niet goed heb, even kijken.

[3:25:53] Het Adviescollege Veiligheid Groningen vond zes situaties.

[3:25:57] En volgens een inventarisatie van de Nationaal Coördinator Groninge, zo heb ik het begrepen, kunnen die situatities bij 8000 adressen voorkomen.

[3:26:05] En het gaat mij er gewoon om dat iedereen die binnen die doelgroep valt, daar toch wel bericht van moet hebben.

[3:26:11] Want nu moeten al die mensen zelf gaan kijken, val ik erop of moet ik er niet op?

[3:26:15] Een vraag denk ik helder.

[3:26:16] De minister.

[3:26:21] Nu heeft hij mij bijna in verwarring.

[3:26:24] Het ACVG heeft een onderzoek gedaan.

[3:26:25] Dat onderzoeken heeft zes specifieke situaties... naar boven gehaald... waardoor er twijfel...

[3:26:33] is over de kwaliteit van het beoordelingsrapport en dan specifiek dat woningen op norm verklaard zouden kunnen zijn die niet op norm zijn.

[3:26:43] Het ACVG legt ook uit dat de situatie andersom, het is niet op норм verplaatst, maar het bleek wel op norm te zijn, dat die minder problematisch is.

[3:26:51] In het ACVGs rapport, dat is handmatig en goed, maar volgens mij wordt daar gezegd dat het om

[3:26:56] ...potentieel 8000 woningen gaat als je die zes optelt... ...maar dat daar verwachting, maar in de meeste gevallen... ...minder dan 1% of tot 1,5% van die rapporten daadwerkelijk... ...op norm verklaart is terwijl het niet terecht is.

[3:27:13] doorzocht, dit is ook weer een grote operatie waarin die duizenden rapporten gecheckt worden en indien er sprake is van een op norm verklaring die niet terecht is en er dus spraken is van onveilige situatie, dan wordt in die gevallen proactief contact opgenomen vanuit de NCG met de betreffende bewoners.

[3:27:36] Op dit moment is het zo dus dat de rapporten, er wordt

[3:27:40] teruggekeken naar oude rapporten waar er hier sprake van is.

[3:27:44] En als er spraak van is, dan wordt er proactief contact opgenomen.

[3:27:49] En het is dus niet zo dat bewoners hier zelf mee aan de slag hoeven te gaan.

[3:27:53] Dat is niet nodig.

[3:27:54] Maar ik kan hier nu ook niet zeggen dat elk dossier wat bekeken gaat worden... waarvoor er geen aanleiding is, proactif gecommuniceerd gaat worden.

[3:28:04] Er is naar uw dossier gekeken, maar er is geen probleem geconstateerd.

[3:28:10] De heer Vermeer.

[3:28:11] Ja, voorzitter, dat is precies mijn punt.

[3:28:13] Want dan blijven die mensen dus in onzekerheid of het zo is dat hij nog niet gecontroleerd is en dat het misschien toch zo zou zijn.

[3:28:22] Het lijkt me toch logisch dat als er een risicogroep is, dat er dan gewoon per onderzoek afgeconcludeerd wordt.

[3:28:29] Hé, hier moeten we contact opnemen omdat hier iets gecorrigeerd moet worden.

[3:28:33] Of hier moeten We contact op nemen om te melden.

[3:28:36] Er is niets aan de hand.

[3:28:37] We hebben het gecontrolleerd en u kunt gerust zijn.

[3:28:40] Alles klopt.

[3:28:41] Dat is toch wat je moet doen om onzekerheid weg te krijgen?

[3:28:45] Ik vraag het zelf op de minister.

[3:28:49] Wat ik probeer te schetsen en wat er vanaf het begin, toen het ACVG-rapport werd gezegd, is dat mensen niet hoeven zelf onzekerd te worden, zelf te gaan graven.

[3:29:00] Er wordt...

[3:29:02] Door de NCG worden de dossiers doorgelicht op deze zes aspecten.

[3:29:06] En als er woningen op norm zijn verklaard die toch niet op norm staan, wordt er proactief contact opgenomen.

[3:29:15] Daarnaast, dat is ook weer aan het geven, als er mensen zijn die daadwerkelijk wel zorgen hebben, dan kunnen zij zich via de bewonersbegeleiders of via het bewonercontactcentrum contact opnemen met NCG om hun zorg te uiten.

[3:29:30] En dan zal daar specifiek aandacht aan besteed worden.

[3:29:34] Maar wat de heer Vermeer vraagt, is of in alle gevallen waarin nu dus... juist om mensen te ontlasten en niet hen zelf te vragen gaat er induiken... om dan een brief te gaan sturen naar duizenden mensen.

[3:29:50] Want het gaat dus, wat is de inschatting van NCG, om 1% van die...

[3:29:55] door de ACVG becijferde 8000 dossiers.

[3:30:00] Dat kunnen er in de praktijk ook meer zijn.

[3:30:02] Dit is een inschatting die gedaan is om dan al die mensen een brief te gaan sturen.

[3:30:06] Wij hebben uw dossier bekeken en we hebben geconstateerd dat er niks aan de hand is.

[3:30:12] Ik deel niet met de heer Vermeer dat dat de werkwijze is die gekozen zou moeten worden...

[3:30:20] En ik vind de werkwijze die nu gekozen wordt, dat het proactief doorgenomen wordt.

[3:30:25] Dat echt grondig gekeken wordt waarin de versnellingen die plaatsgevonden hebben.

[3:30:31] De controles die niet zorgvuldig genoeg zijn.

[3:30:32] Want daar gaat het in een aantal van deze gevallen om.

[3:30:35] Als er naar voren komt dat er op norm verklaard is terwijl dat niet terecht is.

[3:30:39] Wordt er proactieven met mensen contact opgenomen.

[3:30:42] En als mensen zorg hebben dan kunnen ze zich daartoe melden.

[3:30:45] Ik vind dat niet een gekke werkwijse.

[3:30:49] U vervolgt minister.

[3:30:54] Mevrouw Armoet vroeg mij naar bewoners die al zeven jaar wachten op een versterkingsadvies.

[3:31:02] Mevouw Arnoet is er op dit moment niet, maar ik zou toch willen vragen of zij de casussen die zij hiervan heeft, of ze die naar mij toe kan sturen zodat ik het kan uitzoeken met de NCG.

[3:31:17] Dan zijn er nog een aantal vragen gesteld in tweede termijn.

[3:31:23] De heer Bussoff vroeg mij eigenlijk, en dit is een langlopende discussie, kan de minister een brief toezeggen waarin hij nog specifiek over die finaliteit met cijfers komt?

[3:31:36] Dat wil ik toezegen.

[3:31:37] Ik ga die brief zo snel als mogelijk naar u toesturen.

[3:31:39] Mogelijk dat ik dat combineer met de brief die ik al heb toegezegd in november.

[3:31:43] Ik zal gewoon kijken hoe snel ik dit toezet.

[3:31:45] dit kan aanleveren.

[3:31:45] Maar dat was de concrete vraag, dat zal ik doen.

[3:31:49] De heer Klemmink vroeg of wij een voorziening op de rijksbegroting hebben getrokken.

[3:31:54] Het antwoord daarop is nee.

[3:31:55] En dat volgt ook uit de toelichting van de procespositie die wij op innemen.

[3:32:00] Dan zou het heel raar zijn als we nu een voorziening daarvoor gaan treffen.

[3:32:06] Ik hoor verschillende deelnemers aan dit debat zeggen...

[3:32:11] De minister moet er bovenop zitten.

[3:32:13] We zijn volop bezig met de procedures en daarmee zitten we er dus ook boven op.

[3:32:19] De heer Klemmink vroeg ten slotte specifiek naar de staatsrechtelijke...

[3:32:27] positie van de regeringscommissaris en verwees daarbij naar de aanwezigheid bij onderraden.

[3:32:34] Ik zie hier niet direct een grootstaatsrechtelijk vraagstuk.

[3:32:38] Het is zo dat als het over Groningen gaat, de regering commissaris aansluit bij onderrade.

[3:32:44] Ik ga ook zeggen en dat vind ik van grote meerwaarde.

[3:32:47] En dat is ook niet voor het eerst.

[3:32:48] Ook de Delta commissarissen om een voorbeeld te noemen, is in het verleden aangesloten bij onderraden wanneer dat onderwerp relevant was voor het onderwerpen.

[3:33:02] En daarmee bent u aan het einde gekomen van uw tweede termijn.

[3:33:04] Dan resteert mij nog met u de lijst met toezeggingen door te nemen.

[3:33:09] Ik vraag u daarvoor aandacht, want dat kijkt altijd nauw.

[3:33:12] Allereerst heeft het lid Bushof een tweede minuut wat aangevraagd.

[3:33:15] We zullen doorgeleiden naar plenair volgende planning.

[3:33:19] Dan kom ik bij de volgende toezekkingen.

[3:33:22] Nummer 1.

[3:33:22] De Kamer wordt in november en voorafgaand aan het wetgevingsoverleg... ...begrootsondeeld herstel Groningen geïnformeerd over de uitkomst van gesprekken over mogelijke vertraging...

[3:33:31] in de versterkingsoperatie en zal ingaan op de impact die vertraging heeft en wat zal worden gedaan om deze impact te voorkomen.

[3:33:39] Toezegging nummer 2.

[3:33:40] De Kamer wordt in november en voorafgaand aan het wetgevingsoverleg begrotingsonderleg Stel Groningen geïnformeerd over de ervaring in de praktijk met voorwaarden criminaliteit en bezien of hij in kan gaan op de vraag welke impact het op het kerngebied zou hebben wanneer deze werkwijze niet zou gelden.

[3:33:57] Dan kom ik bij 3.

[3:33:57] De Kamer wordt begin 2027 geïnformeerd over de opgedane ervaring met de een overheidsaanpak in de drie startgebieden, de voortgang van de agenda voor herstel en zal specifiek ingaan op de samenloopdossiers en of de regelgevende papier goed aansluit op de praktijk.

[3:34:12] En ik zou de minister willen verzoeken om iets specifieker zijn dan begin 2028 niet mogelijk.

[3:34:25] Ik probeer januari-februari.

[3:34:30] Januari, februari, dank u wel.

[3:34:33] Van het jaar 2027 heb ik begrepen tenminste.

[3:34:39] De Kamer wordt begin 2027 geïnformeerd over de problematiek in de Westraai en de aanpak waar de NCG en gemeente in samenspraak met bewoners zijn gekomen.

[3:34:51] Of zoveel eerder als kan.

[3:34:53] Of zoveel eerder als ik kan.

[3:34:54] En dan heb ik de laatste, nummer 5.

[3:34:57] De Kamer wordt zo snel als mogelijk, maar in ieder geval voor het 2 minuten debat, herstel Groningen geïnformeerd over verwaardelijk finaliteit, een goede onderbouwing van deze werkwijze en gekwantificeerd wat dit oplevert.

[3:35:15] Ik heb het idee dat er een dubbeling zit met een eerdere...

[3:35:19] Nee?

[3:35:24] Dat is een aparte toezegging, minister.

[3:35:26] Hij is akkoord.

[3:35:28] Dan kijk ik nog een keer naar de commissie.

[3:35:29] Dan zijn we aan het einde gekomen van dit debat.

[3:35:32] Ik dank ook de aanwezigen op de piekentribune, ik dank de minister, ik denk de Kamerleden en ondersteuning.

[3:35:36] Ik sluit het debat!