Jeugdcriminaliteit

[0:00:00] Wij heten van harte welkom de staatssecretaris met ondersteuning.

[0:00:06] U luisteraars hier in de zaal en natuurlijk op de live stream en natuurlijk de leden.

[0:00:09] Van harte wellkom.

[0:00:10] We hebben veel sprekers vandaag bij het debat die we op volgorde van Arrival het woord zullen geven.

[0:00:18] Misschien komen er nog meer bij, dat zullen wij vanzelf merken.

[0:00:22] Het is een debat over jeugdcriminaliteit, belangrijk onderwerp.

[0:00:26] En voordat wij gaan starten...

[0:00:28] Wil ik de commissie vragen om toestemming aan mevrouw Moina.

[0:00:32] Zeg ik het nu goed?

[0:00:32] Moina?

[0:00:33] Moana.

[0:00:35] Dat is mevroon Moina van de groep Markerzower.

[0:00:37] Zij is geen lid van de commisie, maar wil graag haar bijdrage doen namens de groeep Markersower.

[0:00:43] Is daar iemand die daar bezwaar tegen heeft?

[0:00:46] Geen bezwaren?

[0:00:47] Dan heten we u van harte welkom.

[0:00:50] We gaan starten met het debat.

[0:00:52] Ik wil u voorstellen om vier minuten maximale spreektijd aan te houden en vier interrupties op elkaar, als dat goed is.

[0:01:01] Dan zou ik willen beginnen met mevrouw Sinhaven, die spreeakt namens D60.

[0:01:04] Gaat u gang.

[0:01:06] Dank u wel, voorzitter.

[0:01:07] Voorzitter, wat doe je als je nergens goed mee kan komen?

[0:01:11] Behalve bij een groep slechtriken.

[0:01:13] Tijdens het rond de tafelgesprek vorige week raakte het verhaal over de autistische jongen die uithaler was.

[0:01:19] Dit raakte mij.

[0:01:21] Ja, hij doet iets wat niet mag, maar het is de groep die hem wel accepteert.

[0:01:26] Welk alternatief bieden we hem?

[0:01:28] Soms maken jongeren de keuze om iets slechts te doen.

[0:01:31] En vervolgens leren ze dat daden nou eenmaal consequenties hebben.

[0:01:35] Maar welke consequenties dat zijn, daarover zijn we het niet altijd met elkaar eens in dit huis.

[0:01:41] Voorzitter, ik heb ter voorbereiding op dit debat met veel mensen gesproken... die zich elke dag inzetten om te zorgen dat iedere jongere iets van zijn of haar leven kan maken.

[0:01:50] Ik raak geïnspireerd door hun passie, motivatie en optimisme.

[0:01:54] Zij zorgen dan ons jeugdstrafrecht doet wat het moet doen.

[0:01:58] Jongeren laten leren van hun fouten en zorgen... dat ze niet opnieuw de fout ingaan.

[0:02:03] Ik heb eerder al geplaatst voor doen wat werkt.

[0:02:06] En vandaag kunnen we daar wat mij betreft concrete keuzes voor maken.

[0:02:10] Een oproep van mevrouw Klaas is vorige week om te durven kiezen voor werkende interventies, om die dan echt door te ontwikkelen.

[0:02:18] Dat was wat mij betreft een aanmoediging.

[0:02:20] Ook als dat ten koste gaat van andere ideeën.

[0:02:23] Ik heb daar eerder op het terrein van GGZ en mentale gezondheid voorstellen voor gedaan van kunnen we nou kijken van wat werkt nu bewezen effectief?

[0:02:31] En kunnen we daar nou de komende jaren op inzetten zodat we dat veel verder kunnen verspreiden?

[0:02:37] Hoe kijkt de staatssecretaris daarnaar en kan zij toezegen daar werk van te maken?

[0:02:41] Daarnaast hoorde ik bij de organisaties vorige week en ook op bezoek bij de jeugdreclassering in Gelderland... een roep om meer instrumenten te hebben om met online jeugddcriminaliteit om te gaan.

[0:02:53] Zij hebben in de begeleiding geen mogelijkheid of heel beperkte mogelijkheden om online mee te kijken.

[0:02:58] Daar zijn geen wettelijke kaders voor.

[0:03:01] En Snapchat en Instagram zijn uiteindelijk wat het dichtst bij menig jongeren komt.

[0:03:06] Die telefoons gaan vaak s'nachts mee naar bed.

[0:03:08] Kan de staatssecretaris toezeggen dat ze met de jeugdreklassering in gesprek gaat over welke concrete mogelijkheden zij nu online missen?

[0:03:15] En de bevoegdheden en mogelijkhede die nodig zijn verder uitwerken.

[0:03:20] Dat lijkt me belangrijk, want de letterlijke tekst van een van de sprekers tijdens de pitchsessie was Het is een race tegen de klok.

[0:03:28] Dan HALT, een organisatie die een onmisbare rol vervult in ons jeugdstrafrecht.

[0:03:34] Ik was zelf vooral enthousiast van hun oproep om te kijken naar meer buitenstrafrechtelijke afdoening voor jongeren.

[0:03:41] Het doet me dan ook goed om te lezen dat de staatssecretaris kijkt naar het verruimen van de delicten die net buiten het HALtbesluit vallen.

[0:03:49] Twee vragen daarover.

[0:03:51] Als eerste, wanneer kunnen we over de verruiming van het houtbesluit een update verwachten?

[0:03:55] En als tweede, waarom is preventie van jeugdcriminaliteit nog steeds een los onderwerp?

[0:04:01] Ik lees veel over het knellende personeelstekort.

[0:04:04] Het beste middel om capaciteit te ontlasten is voorkomen dat die capaciteit nodig is.

[0:04:10] Kan de staatssecretaris dat dan niet breder oppakken in samenhang met de aanpak van criminaliteit en ondermijning?

[0:04:16] Dan tot slot, voorzitter.

[0:04:19] Eén hartenkreet zou ik de staatssecretaris graag nog mee willen geven.

[0:04:22] Ook om daarmee een roep vanuit alle organisaties die vorige week hier naartoe zijn gekomen over te brengen.

[0:04:28] Heb oog voor alles wat er omheen zo'n jongere gebeurt.

[0:04:32] Voor zijn of haar omgeving.

[0:04:34] Want niemand of bijna niemand groeit op in isolement.

[0:04:38] Als we patronen willen doorbreken, dan moet je ook naar de omgewing van een kind kijken.

[0:04:42] Dank u wel.

[0:04:44] Dank mevrouw Zinhaven.

[0:04:45] Ik zie geen interrupties.

[0:04:46] Wij gaan luisteren naar de tweede spreker.

[0:04:48] Dat is de heer Hamstra.

[0:04:49] Hij spreekt namens het CDA.

[0:04:50] Gaat u gang.

[0:04:52] Ja, voorzitter.

[0:04:53] Het zou je maar overkomen.

[0:04:55] Je bent een leraar op een school speciaal onderwijs en je staat voor de klas les te geven.

[0:05:01] En op dat moment kijk je uit het raam en komt er een zwarte Mercedes aanrijden.

[0:05:05] De Mercedes stopt de deuren gaan open en op dat moment stapt een meisje uit je klas die springt op.

[0:05:10] Die rent het klaslokaal uit, springt de Mercedes in de deur gaan dicht en de auto rijdt weg.

[0:05:16] En drie dagen later komt de Mercedes terug, de deurs gaan weer open.

[0:05:19] Het meisjes stapt eruit en het meisjje is moe.

[0:05:21] Het is verdrietig.

[0:05:23] Je weet niet wat er met het meisje gebeurd is, voorzitter.

[0:05:25] En dat is precies waar we het vandaag over hebben.

[0:05:28] Voorzitter, vandaag spreken we over jeugdcriminaliteit.

[0:05:31] Jongeren die in aanraking komen met justitie zijn kwetsbaar.

[0:05:34] En criminelen hebben er een neusje van...

[0:05:37] om daar misbruik van te maken door jongeren te ronselen... en ze bewust het verkeerde pad op te duwen.

[0:05:42] En het onderzoek blijkt dat de criminelen en de jongeren niet per se jonger worden... maar dat de criminaliteit wel ernstiger wordt.

[0:05:48] En vorige week hebben we hier ook een mooi rondetafelgesprek over gehad... over bewezen effectieve interventies.

[0:05:53] En mijn vraag aan de staatssecretaris is dan ook... welke bewezen, effectieve intervenies ziet zij weggelegd?

[0:05:59] En ziet zij bijvoorbeeld ook iets in de rol van positieve mannelijke rolmodellen... die we bijvoorbeeld ook zien in de nieuwe regeling Mannenalliantie?

[0:06:07] Maar voorzitter, niemand wordt als crimineel geboren.

[0:06:09] Wat het CDA betreft moeten we ook dan meer inzetten op preventie.

[0:06:13] En dat begint thuis, een stabiel thuis waar ouders primair verantwoordelijk zijn voor de opvoeding van hun oudens.

[0:06:19] Dat stabiele thuis is helaas niet voor ieder kind vanzelfsprekend.

[0:06:26] Maar als je kind dan in de problemen raakt, waar moet je dan terecht?

[0:06:30] Angst, schaamte en de weg niet weten kan ervoor zorgen dat ouders te lang blijven rondlopen met die problemen.

[0:06:37] Mijn vraag aan de staatssecretaris is, herkent zij dit beeld?

[0:06:40] Is hij ook bekend met het in september opgerichte hulpplatform Keerpunt?

[0:06:45] En dit platform zou dat ook bij kunnen dragen aan het eerder herkennen en signaleren van jeugdcriminaliteit en ouders helpen om sneller de juiste hulp te vinden.

[0:06:53] En voorzitter dan terug naar het meisje uit de Mercedes.

[0:06:55] Criminelen weten precies welke jongeren zij moeten benaderen.

[0:06:57] Jongeren met licht verstandelijke beperking zijn daarbij extra kwetsbaar.

[0:07:01] En de werkagenda strafrechtketen LVB-proef is een mooie stap die we kunnen zetten om kennis op peil te brengen en bij professionals over LVD in het beter te leren herkennend.

[0:07:10] Zijn afspraak vraagt aan de staatssecretaris over wie de regie neemt wanneer bij een jongere met LVB signalen van criminele uitbuiting worden gezien.

[0:07:21] Hoe wordt ervoor gezorgd dat LVB niet pas bij de strafrechtketen in beeld wordt gebracht en herkent, maar al eerder?

[0:07:26] Bijvoorbeeld jongerenwerk, bijvoorbeeld wijkagenten.

[0:07:28] Welke rol zouden zij kunnen spelen?

[0:07:29] Want juist vroegsignalering is van groot belang.

[0:07:32] En voorzitter dan over de zorgwekkende brandbrief van de inspectie JNV.

[0:07:37] Er blijkt sprake te zijn van steeds vergaande versoberingen van kwaliteit en er zijn zorgen over de veiligheid van jeugdigen.

[0:07:42] En dat zijn stevige conclusies.

[0:07:44] En tegelijkertijd blijft er sprake van capaciteitstekorten bij de JEI's.

[0:07:47] De beschikbare capaciteit is sinds april wederom afgenomen en dit gaat ten koste van het pedagogisch doel van het jeugdstrafrecht.

[0:07:55] Er is ook nauwelijks verbetering in de kwaliteit van het onderwijs, een intentie voor jeugdig en de staatssecretaris schrijft dat ze beziet of tijdelijke aanvullende versoberingen soela zouden kunnen bieden.

[0:08:04] Of welke alternatieven dan mogelijk zouden zijn.

[0:08:07] kan de staatssecretaris concreet aangeven welke aanvullende versoberingen zij dan denkt?

[0:08:11] En welke ondergrens hanteert zij daarbij waarbij het volgens ons niet ten koste mag gaan van veiligheid, behandelingen, dagprogramma en het onderwijs van jongeren?

[0:08:20] Voorzitter, inspecties signaleren dat personeelstekort en medewerkers soms onvoldoende zijn voorbereid...

[0:08:25] op de jongeren op hun afdeling en dat er daardoor steeds meer onervaren medewerkers zijn.

[0:08:29] En dat vergroot risico's voor zowel jongeren als medewerkers.

[0:08:32] En welke concrete stappen zetten staatssecretaris om op korte termijn de veiligheid in de JI's te waarborgen?

[0:08:38] En wanneer kan de Kamer het aangekondigde actieplan verwachten?

[0:08:41] En voorzitter, tot slot.

[0:08:43] We hebben eerder aandacht gevraagd bij de staatssecretaris over bodyscanners die ingezet kunnen worden bij JJI's.

[0:08:48] En we lezen in de verzamelbrief dat de staatsecretaries bezig is met het verder onderzoeken hoe het gebruik van een bodyscaner op een zo veilig mogelijke manier geïmplekteerd kan worden.

[0:08:56] En kan zij hier een update over geven?

[0:08:58] Dank u wel.

[0:08:59] Hartelijk dank meneer Hamstra.

[0:09:01] Wij komen bij de derde spreker van vandaag.

[0:09:04] Dat is mevrouw Faber en zij spreekt namens de PVV.

[0:09:06] Ga zo gaan.

[0:09:07] Ja, dank u voorzitter.

[0:09:08] Voorzitter, jarenlang softbeleid komt als een boemerang keihard terug in de straten van onze dorpen en steden.

[0:09:14] Straatroof, inbraak, intimidatie, steekpartijen, aanrandingen en verkrachtingen.

[0:09:19] Daders worden harder, medogenlozer en jonger.

[0:09:22] Er zijn zelfs daders van 12 jaar oud en wellicht nog jonger?

[0:09:26] Jongeren blazen zonder scrupules een woning op.

[0:09:28] Zonder enige morele begrenzing vinden er seksuele misdrijven plaats.

[0:09:33] Het gaat tijdens dit debat over jeugdigen van 12 tot 18 jaar en jongvolwassenen tot 23 jaar.

[0:09:40] Het beleid druipt van begrip voor deze jonge daders.

[0:09:43] Allerlei clubjes van pedagogen, psychologen en andere deskundigen die er een goede boterham aan verdienen worden erop losgelaten.

[0:09:50] Zij behoren dikwijls tot de politieke kliek die deze problemen heeft veroorzaakt.

[0:09:55] Die gaan echt niet de problemen oplossen.

[0:09:58] Voorzitter, wij moeten terug naar de basis.

[0:10:00] Vergelding en genoegdoening.

[0:10:02] Nu raakt dit steeds meer naar de achtergrond.

[0:10:04] Terecht vindt de staatssecretaris, ingefluisterd door de officieren van justitie en de rechters.

[0:10:09] Ze wilden ook niet de maximale straffen voor jeugdigen en jongvolwassenen verhogen.

[0:10:13] Het zou niet in lijn liggen met de internationale verdrag voor de rechten van het kind.

[0:10:18] Afgekort het IVRK.

[0:10:20] Ook geeft de staatssecretaris aan minderjarigen kunnen altijd nog veroordeeld worden onder het volwassen strafrecht.

[0:10:26] Dat kan wel, maar het gebeurt amper.

[0:10:28] Jaarlijks slechts 5 tot 14 keer.

[0:10:32] Dit staat in schril contrast met de circa 500 zaken waarbij juist jongeren tot 23 jaar worden veroordeld onder het jeugdstrafrecht.

[0:10:40] En dan is ons jeugdstrafrecht ook nog een lachertje vergeleken in vergelijking tot de landen zoals Duitsland, Ierland, België, Zweden, Engeland en Wales.

[0:10:51] In Nederland is de maximale jeugdetentie voor 12 tot en met 15-jarigen slechts één jaar.

[0:10:56] Voor 16 tot 23-jarige twee jaar.

[0:10:59] Kan de staatssecretaris aangeven hoe vaak zijn er bijvoorbeeld 12-jariggen veroordeeld tot een gevangenisstraf?

[0:11:05] In Duitsland kan een minderjarige veroordeeld worden onder het jeugdstrafrecht voor maximaal gevangenisstraf van 10 jaar.

[0:11:11] In Engeland, Wales en Ierland geldt zelfs een levenslange gevangenisstraf voor jeugdiggen.

[0:11:16] En al deze landen zijn gebonden aan het kinderverdrag IVRK.

[0:11:21] Het argument van de staatssecretaris gaat niet op.

[0:11:23] Kan de staatsecretarissen het niet of wil zij het niet?

[0:11:26] Graag een reactie.

[0:11:27] Dan mist ook de financiële dekking voor het verhogen van de maximale straffen.

[0:11:31] Nou, dat komt dan even goed uit.

[0:11:33] En ondertussen stromen er wel miljarden naar de asielindustrie... die vervolgens weer de kosten opdrijven in de strafrechtketen.

[0:11:40] En het is gewoon een neerwaartse spiraal.

[0:11:42] Waar zijn wij nu mee bezig?

[0:11:45] Voorzitter, voor criminele bendes zijn de lage straffen van minderjarigen een geschenk uit de hemel.

[0:11:51] Zij ronselen minderjarige voor het vuile werk.

[0:11:54] Uithalers van drugs zijn overwegend minderjariger, zelfs van 14 en 15 jaar oud.

[0:11:59] De gevolgen waren zo klein dat daders zich na hun klus melden bij de zeehavenpolitie, die vervolgens aangeeft, ik citeer, dan wisten ze dat wij ze van het afgelegen haventerrein mee zouden nemen naar het bureau in het centrum.

[0:12:12] De boete was lager dan de prijs van de taxirit terug naar de stad.

[0:12:16] Einde citaat.

[0:12:18] Voorzitter, dit is gestopt na wijziging van de uithalenswet.

[0:12:21] De strafmaat werd één jaar gevangen.

[0:12:23] Die straf kan oplopen tot 2,5 jaar door verzwarende omstandigheden.

[0:12:27] Dit had direct effect.

[0:12:29] Het aantal aanhoudingen daalde drastisch.

[0:12:32] In 2024 bijna gehalveerd.

[0:12:35] De meeste uithalers werden meteen veroordeeld tot een gevangenisstraf.

[0:12:39] Zo ziet u maar, zwaar de straffen werkt.

[0:12:42] Deze wetswijziging was zo succesvol dat het Hof oordeelde dat de onvoorwaardelijke gevangenisstraf wel passend is voor recidivisten, maar niet voor first offenders.

[0:12:52] Die komen nu weer weg met een taakstraf.

[0:12:55] Kan de staatssecretaris aangeven hoeveel first offenders en recidivisten veroordeeld zijn onder deze wet?

[0:13:01] Het Hof anticipeert gewoon op het cellentekort.

[0:13:04] De straf wordt weer verlaagd, dat tot gevolg weer heeft tot meer misdaad.

[0:13:08] En zo zijn we weer rond en zo houden wij elkaar bezig.

[0:13:12] Dank u wel.

[0:13:20] Ja, voorzitter, dank.

[0:13:22] Ik heb het betoog van de PVV van mevrouw Faber gehoord.

[0:13:28] Als ik hem samen zou moeten vatten, en misschien doe ik het daarmee tekort, is het straffen, straffen en nog een straf.

[0:13:32] En ook steeds stevige straffen.

[0:13:34] Terwijl we vorige week een ronde tafelgesprek gehad hebben waarbij verschillende experts hebben aangegeven als we echt kijken naar bewezen effectieve interventies, want we willen volgens mij allemaal dat het minder gaat worden, kijk dan vooral naar het buitenstrafrechtelijk kader.

[0:13:48] En mijn vraag aan mevrouw Faber is...

[0:13:50] Heeft zij dat ook gehoord, net als misschien de andere collega's ook?

[0:13:55] En als zij toch blijft zitten op zwaarde straffen en niet buiten strafrechtelijk kader, welk argument heeft ze daar nou voor wat ingaat tegen wat bijna alle experts gezegd hebben?

[0:14:04] Mevrouw Vauwer.

[0:14:05] Ja, ten eerste, de collega zegt van ja, al de experts die zeggen wat anders, dat sluit niet aan met mijn verhaal.

[0:14:14] Maar dan gaan we uit van de stelling als honderd mensen aanzeggen en er zegt er één B dat diegene, het wil helemaal niet zo zijn dat degene die B zegt, die ene die wat anders zegt dat die niet gelijk heeft.

[0:14:26] Dat even ten eerste.

[0:14:28] Dan is het zo, ik heb het voorbeeld gegeven van de uithalerswet.

[0:14:32] Toen werd er strenger gestraft en dat werkte dus.

[0:14:35] Dus het werkt zeker wel.

[0:14:37] Dan heeft u het over, zeg ik u vierde voorzitter, over buiten strafrechtelijke afdoening.

[0:14:43] Ja, daar ben ik geen voorstander van.

[0:14:44] Want het punt is dan ook... ...dan wordt er ook geen strafblad.

[0:14:49] Er komt geen veroordeling.

[0:14:50] Je komt niet voor de rechter.

[0:14:52] Geen veroordeeling.

[0:14:54] U moet zich eens voorstellen dat... ...er zijn ook allerlei asielprocedures die lopen.

[0:15:02] Dat wijzen de statistieken nou eenmaal uit... ...dat heel veel zedenzaken liggen... ...wel bij mensen met een migratieachtergrond.

[0:15:10] Dus als iemand in een asiel procedure zit...

[0:15:12] die iets doet wat niet in de haak is, dat wordt buitenstrafrechtelijk afgehandeld.

[0:15:20] dan heeft dat geen invloed meer, zijn strafbaar feit... of zijn eventuele veroordeling op zijn asielaanvraag.

[0:15:27] Ik vind juist als hier mensen zijn die zich misdragen... en ook jongeren die zich missdragen, want dit gaat ook tot 23 jaar... of tot en meer 23 jaar, die doen iets wat niet in de haak is... dan moet dat gewoon vastgelegd worden.

[0:15:40] Dan moeten ze voor de rechten worden geleid.

[0:15:41] Laten de rechter dan maar oordelen, want dat kan nog niet.

[0:15:44] Dat komt een beetje tot afval.

[0:15:45] Ja?

[0:15:46] Dan vind ik wel, dat moet gewoon gebeuren, want...

[0:15:49] Je gaat nu dingen onder het tapijt vegen.

[0:15:51] En ik denk ook mensen, als ik nog één ding mag zeggen, dan hou ik mijn mond.

[0:15:55] Mensen reageren op pijn en fijn.

[0:15:57] En ze reagerent meestal op pijn.

[0:15:59] Dus op het moment dat iets pijn gaat doen, gaan ze daar beter op reagereren.

[0:16:02] Meneer Hamstra met een vervolgvang.

[0:16:04] Voorzitter, dank u wel.

[0:16:08] Kijk, in mijn betoog heb ik gepleit dat niemand geboren wordt als crimineel.

[0:16:11] Het kan zijn, en mevrouw Sinaf had het daar ook al over, dat...

[0:16:17] Door omstandigheden het zo zou kunnen zijn.

[0:16:19] En dat kan ook zijn omdat je misschien lichtverstandig beperkt bent.

[0:16:21] Maar het zou ook anders kunnen zijn dat het makkelijker is om te kiezen voor een weg in het criminele circuit.

[0:16:29] Waar we volgens mij met z'n allebei gebaat zijn, is dat we een residieve zoveel mogelijk tegen gaan.

[0:16:34] En wanneer het gebeurt, dat mensen ook terugkeren in die samenleving.

[0:16:37] Wanneer we alleen maar pleiten voor het strafrechtelijk kaden en dus een strafblad, wat ik mevrouw Faber ook hoorde zeggen.

[0:16:45] Dan is de kans moeilijker om daarna weer richting de arbeidsmarkt te gaan of aan het werk te kunnen.

[0:16:51] En dat we zo op die manier residieven kunnen voorkomen.

[0:16:54] En dan is mijn vraag aan mevraag Faber via uw voorzitter.

[0:16:59] Hoe kijkt u naar, wat is uw visie daarop wanneer we kijken naar de tegaan van recidieven?

[0:17:04] En ziet u dat ook dat het lastiger is wanneers mensen een strafblad hebben dan wanneert dat niet het geval is?

[0:17:11] Mevrouw Faber, hierna heeft u nog ook een vraag van mevrouwen Westerveld en mevouw Conradius.

[0:17:15] Ik vraag u ook om de vraag iets op een knopsel te beantwoorden, als dat mag, als het lukt.

[0:17:20] U mag natuurlijk vragen, staat vrij natuurlijk.

[0:17:22] Ja, ik heb ook een knop om de hele blui te zetten.

[0:17:26] Als u die kant op wilt.

[0:17:28] Harder straffen.

[0:17:30] Waar gaat het dan?

[0:17:30] Tuurlijk, als je een straflot hebt... is het natuurlijk wel moeilijker om terug te keren in de maatschappij.

[0:17:35] Maar dat heeft dan ook een afschrikkende werking.

[0:17:38] Want dan weet je gewoon, oh, dan moet ik gewoon oppassen.

[0:17:40] En als we kijken naar de afgelopen 10, 15 jaar... dan is er heel veel begrip gekomen voor de dader...

[0:17:48] En het werpt dus blijkbaar geen vruchten af, zoals ik dat nu zie.

[0:17:53] Als ik dan bijvoorbeeld kijk, waar is de rol van de ouders?

[0:17:55] Want er was iemand had... Oh, dat was de mevrouw van D66.

[0:18:00] Die had het volgens mij over de telefoon.

[0:18:02] Die gaat mee naar bed.

[0:18:03] Ja, waar zijn die oudens dan?

[0:18:04] Waar zijn die ouders dan?

[0:18:05] Die oudens kunnen toch ook zeggen, voordat jij naar bed gaat, je legt je telefoon in de keuken.

[0:18:09] Ik bedoel, die hebben toch ook een rol?

[0:18:11] Je zag nu ook, dat stond volgens mij vandaag in de krant of gisteren over Hogeveen, dat daar een jongetje is van tien jaar oud die daar gewoon de boel loopt te vestieren bij een Poolse winkel.

[0:18:20] Die loopt gewoon s'avonds op straat.

[0:18:22] Dan zeg ik ook, waar zijn die ouders?

[0:18:25] Jij weet toch als ouder, je wilt toch dat je kind dan gewoon thuis is?

[0:18:28] Die moet toch op tijd naar z'n bed, want die moet toch naar school?

[0:18:33] Die rol wordt wel eens vergeten.

[0:18:34] En ik vind dat de ouders ook verantwoordelijk zijn.

[0:18:36] En eigenlijk zou je die ook eens een keertje voor ze aan moeten pakken.

[0:18:49] Voorzitter, ik hoor een aantal dingen waar ik me eigenlijk tot een aandacht jaar geleden misschien ook wel in kon vinden.

[0:18:58] Dat is straffen, straffen in de overtuiging dat dat dan het beste remedie is.

[0:19:04] Totdat ik de politiek inging en totdat ik staatssecretaris werd en zelf in jeugdgevangenissen kwam.

[0:19:12] En nou is mijn vraag allereerst eens eventjes aan mevrouw Faber.

[0:19:15] Is zij wel eens in een jeugddeloquent geweest?

[0:19:17] Heeft ze daar wel eens gesproken met een jeuchtdeliquent?

[0:19:19] Mevrouw Faber.

[0:19:21] Ik ben niet zelf in een jeugdgevangenis geweest.

[0:19:22] Ik ken wel, in mijn nabije omgeving kende ik een jonge man.

[0:19:27] Nee, ik ga geen details geven, want dan kan je dat herleiden.

[0:19:29] Dat is niet goed.

[0:19:30] En die zat een jaar in de jeugdsgevangens en ik correspondeerde ook met hem.

[0:19:36] En daar hoorde ik ook wel bepaalde zaken van.

[0:19:39] Mevraag Konrani.

[0:19:41] Nou, de vraag...

[0:19:42] Ik vraag het niet voor niets.

[0:19:44] Ik ben daar geweest.

[0:19:44] Ik heb daar gesproken met een aantal jeugddelequenten.

[0:19:47] En ik moest daarin wel het enigszins het beeld bijstellen.

[0:19:51] Ja, ik zie ook wel een stuig waarvan ik denk... Achterslot en gendel en klaar ermee.

[0:19:56] En ik heb ook heel vaak gezegd, wie moet bij die ouders zijn.

[0:19:58] Maar we gaan wel steeds uit van het ideale plaatje.

[0:20:01] Dat er twee oudens zijn die thuis zitten te wachten met een kopje thee en kijken wat ze voor hun kroos kunnen doen en het goede gesprek weten te voeren.

[0:20:12] Die ideale situatie is in mijn eigen Rotterdam-Zuid eigenlijk al niet eens vindbaar achter heel veel voordeuren.

[0:20:19] Dan praten we wel vanuit het ideale plaatje, maar het ideane plaat is er niet.

[0:20:23] Dus we kunnen blijven roepen, we moeten naar die ouders kijken, maar er is gewoon heel veel multiproblematiek.

[0:20:28] De kwestie die dus hier voor handen ligt, is dus ook ontzettend lastig.

[0:20:31] Dus ik ga jullie nu niet een oplossing aandragen.

[0:20:33] Ik wil wel dadelijk in mijn bijdrage met een aantal voorstellen.

[0:20:36] Maar ik wil wel aangeven en hier gemarkeerd hebben dat die ontzette gecompliceerd is.

[0:20:41] Een van de andere complexe zaken is dat een jeugddelecant bij mij ook wel aangeeft.

[0:20:45] Ja, ik zit hier en ik wil mijn straf wel uitzitten.

[0:20:48] En ja, dat doet pijn.

[0:20:49] Zeker.

[0:20:50] Alleen ik kom straks wel terug op hetzelfde voetbalveldje in dezelfde wijk.

[0:20:56] Waar ook dezelfden mensen om mij heen zijn die mij kunnen beïnvloeden.

[0:21:00] En wat dan?

[0:21:01] Voldoet dan straf of voldoet straf dan dus niet?

[0:21:07] Mevrouw Faber.

[0:21:09] Nou, dat is nooit in een individueel geval natuurlijk te bewijzen.

[0:21:14] Dat kan je niet.

[0:21:15] Maar ik denk wel...

[0:21:17] Het lijkt mij ook geen pretje om een jaar vast te zitten.

[0:21:21] Maar dan ga je toch wel bij jezelf nadenken van dit wil ik niet nog een keer.

[0:21:25] En dan is het juist een vorm van persoonlijke groei door te denken... ik kan er wel in diezelfde buurt zitten, maar ik ga het gewoon niet meer doen.

[0:21:32] Want je hebt natuurlijk ook een eigen verantwoordelijkheid.

[0:21:35] En dat kind heeft ook een vader of een moeder.

[0:21:38] En er zal er heus wel waarschijnlijk eentje zijn, anders is er een voogd.

[0:21:41] En die horen daar toezicht op te houden.

[0:21:44] Maar je moet zelf ook persoonlijk gaan groeien.

[0:21:46] Kijk, iedereen in z'n jonge jaren maakt fouten.

[0:21:48] Dat is logisch, dat doen we allemaal.

[0:21:50] Dat hoort bij het opgroeien, maar je moet daar wel een ontwikkeling voor jezelf ook in zetten.

[0:21:55] En er zijn kansen genoeg in Nederland.

[0:21:57] Je kan scholing krijgen, je kan een vak leren, alles wordt voor je neergezet.

[0:22:01] Maar ik zeg altijd, een dorstig paard kan je brengen naar de waterbak, maar het zal zelf moeten drinken.

[0:22:07] En als een paard niet wil drinken, dan kan je doen wat je wil, maar dan gaat hij het niet doen.

[0:22:11] En dan moet je hem een tik op zijn kont geven, want je gaat het nu doen.

[0:22:15] Dat paakt dan, ik zeg het niet over het kind.

[0:22:17] Ja, ik denk dat het duidelijk is.

[0:22:19] Mevrouw Karani laat het daarbij voor nu.

[0:22:21] Dan gaan we naar de volgende spreek, mevrouwen Moana van de groep Marcus Soer.

[0:22:26] Gaat u gewoon.

[0:22:27] Ja voorzitter, dank.

[0:22:28] Ik vervang collega Schilder in dit debat.

[0:22:31] Voorzitter.

[0:22:32] Thuis heb ik nog een ansichtkaart waarop een kerk een kar met een paard.

[0:22:36] Een slagerij J van der Ven.

[0:22:38] Dit dorp, ik weet nog hoe het was.

[0:22:40] De boerenkinderen in de klas.

[0:22:42] Een kar die ratelt op de keien.

[0:22:44] Voor zitten de goede oude tijd.

[0:22:45] Kinderen in klas, daarna fietsen om naar huis.

[0:22:48] Ze kochten zoethout voor een cent.

[0:22:51] Maar waar staan we nu voorzitters?

[0:22:53] Fatbikes, huurmoorden, het uithalen in de havens van Rotterdam, veeps, drugs, messers, schietpartijen, oessies, haat, verderf en dood.

[0:23:01] De dorpsjeugd klipt wat bij elkaar met trainingspak en brockeliaar en joelt wat mee met rapmuziek.

[0:23:07] De nieuwe tijd, zoals de overheid zegt.

[0:23:09] Maar het maakt mij wat melancholiek.

[0:23:12] De goede oude tijd, voorzitter, het vredige Nederland.

[0:23:14] Toen kinderen nog kinderen waren, belletje lellen bij de buurman het hoogtepunt van je dag was.

[0:23:18] En wat voelden wij ons allemaal ondeugend op dat moment?

[0:23:21] Vergeleken met nu, voorzet, bellen is er niet meer bij.

[0:23:24] Tegenwoordig hangen ze een cobra 6 aan de deur.

[0:23:26] Ik moest ploffen, want de bel deed het niet.

[0:23:28] Ouderen dreigen vanaf een fatbike, dat is waar de kick blijkbaar vandaan komt.

[0:23:32] Zogenaamde jongeren die moordend over straat gaan in opdracht van criminele organisaties.

[0:23:37] Ons land is drastisch permanent en deprimerend veranderd.

[0:23:41] De criminelle organisatjes krijgen steeds meer vat op onze maatschappij.

[0:23:44] Advocaten, rechters, ministers, kamerleden en de gewone hardwerkende Nederlanders.

[0:23:48] Niemand wordt gespaard.

[0:23:50] En de loopjongens van deze organisatie die het vuile werk mogen opknappen worden jonger en jonger.

[0:23:56] Daar zit een reden achter.

[0:23:57] Een reden die deze staatssecretaris helaas niet wil zien.

[0:24:01] Jongeren hebben namelijk één heel groot voordeel.

[0:24:03] Het voordelel dat zou onbezonnen zijn zomaar dingen doen, makkelijk over te halen, makkelijker te manipuleren.

[0:24:09] Dat voordelem brengt een nog veel groter voordeem met zich mee.

[0:24:12] De rechtspraak en de wetgever denken daar hetzelfde over.

[0:24:15] Jongeren zijn onbekwaam, onhandelbaar, vrijwel ontoerekeningsvatbaar... ...het gevolg voor waarloosbare straffen.

[0:24:21] Hoog gaat een paar weken jeugdetentie voor hen die het echt te bont hebben gemaakt.

[0:24:25] En dat weten criminelen.

[0:24:27] Niet alleen leren jongeren simpelweg niet als ze niet gecorrigeerd worden... ...maar kijken naar de huidige generatie ten opzichte van vroeger.

[0:24:34] Ze vormen ook de perfecte huurlingen.

[0:24:36] Voor de wet vrijwel onschendbaar en ongeacht de ernst van deze zaak binnen no time weer vrij... ...en dus wederom inzetbaar.

[0:24:42] En toch weigert deze staatssecretaris om de straf in het jeugd- en adolescentenstrafrecht te verhogen.

[0:24:47] Met als gevolg dat deze ellende voort blijft duren.

[0:24:51] Of nou ja, de staatssekretaris.

[0:24:53] Want wie even de beslisnoten leest, weet wel beter.

[0:24:56] En ik quote.

[0:24:57] Amtelijk is geadviseerd de straffen voor zowel jeugdigen als jongvolwassenen niet te verhogen.

[0:25:02] Dus vraag ik aan deze D66-staatssecretaris, kan het wel?

[0:25:06] Wie is hier nu beleid?

[0:25:08] Juist dit soort jongeren moet je opsluiten.

[0:25:10] Niet voor eeuwig, dat ben ik met iedereen eens, maar wel voor een veel langere tijd.

[0:25:15] Wonen in betonnen dozen met weinig glas, dan kunnen ze zien hoe hun leven valt te herzien.

[0:25:21] Een ander pad dan ze hebben gekozen.

[0:25:24] Zoals een meerderheid van de ondervraagde rechters is het erover eens dat de strafmaat in het adolescentenstrafrecht verhoogd moet worden.

[0:25:30] Maar toch handelt deze staatssecretaris niet.

[0:25:32] Het is onverstandig en bovendien immoreel.

[0:25:35] Volwassen daders zouden vergolden moeten worden met volwassen straffen.

[0:25:38] Dus ik doe nogmaals een oproep aan deze staatsecretaries.

[0:25:41] Laat u niet leiden door ambtelijke bureaucratie en knuffelonderzoeken en doe hetgeen overduidelijk nodig is.

[0:25:46] Het ziet er alleen niet positief uit.

[0:25:48] Enerzijds kunnen de maximumstraffen niet omhoog, want dat is natuurlijk weer zielig.

[0:25:51] Anders houdt het houdige regime die jeugdinstellingen flink op de schop moeten.

[0:25:55] Want wederom zielag.

[0:25:57] We zijn helaas in het scenario terechtgekomen waarin het ministerie van Justitie en Veiligheid niet gerund wordt door bikkerharde crimefighters, maar de crimehuggers.

[0:26:05] De zieligheidscult regeert.

[0:26:07] En we zien wat het resultaat is.

[0:26:08] Die enkele vetbakterrorist en buurtmishandelaar die dan wel daadwerkelijk vastzitten, moeten gepamperd worden.

[0:26:14] Niet bikkelhard, maar met zijde handschoentjes.

[0:26:17] Jongens met het mes tussen de tanden die zogenaamd een slecht thuis hebben, bieden wij een gevangenis die aanvalt als een warm bad.

[0:26:23] Tot zover de afschrikkende werking.

[0:26:24] En zo gaat er nooit wat veranderen.

[0:26:27] Dat dorp van toen, het is voorbij.

[0:26:30] Dat is wat er al bleef voor mij.

[0:26:32] Een aanzicht en herinnering.

[0:26:33] Ik dank u.

[0:26:34] Dank u wel, mevrouw Mona.

[0:26:37] Dan is er eerst een vraag van mevroon Westerveld-Pro.

[0:26:41] De naamvraag van mevoel Sienhaven.

[0:26:42] Deze is er.

[0:26:42] Mevrouws Westervelt.

[0:26:43] Ja, dank u, voorzitter.

[0:26:44] Want mevraal Mona heeft het over de goede oude tijd.

[0:26:48] En ik vraag me af op welke tijd ze dan precies bedoelt.

[0:26:51] Want als we kijken naar de cijfers... dan weten we dat jeugdcriminaliteit al jaren daalt.

[0:26:56] Met uitzondering van enkele vormen.

[0:26:58] Maar al geheel genomen daalt de jeugdzriminaliteit.

[0:27:01] Dus welke tid heeft ze het precies over?

[0:27:04] Mevraals.

[0:27:05] Ja, voorzitter, dank.

[0:27:06] Ik heb het over de tijd.

[0:27:07] Ik word dit jaar, ik zal het maar zeggen, voor iedereen 42.

[0:27:11] In de tijd dat ik nog buiten speelde... hingen de touwtjes inderdaad nog uit de brievenbus.

[0:27:14] En waren wij belletje aan het lellen.

[0:27:16] En kon ik gewoon als jongmeisje veilig nog over straat lopen.

[0:27:20] Zonder dat ik achterna gezeten werd door een jongen op een fatbike.

[0:27:24] Of een groepje jongeren die me achterna kwamen lopen... en tegenwoordig zie je dit soort dingen toch wel degelijk terugkomen.

[0:27:29] En heb ik het hier gezien?

[0:27:31] Heb ik het in mijn verleden gezien, heb ik een zorgverleden...

[0:27:34] En heb ik ook in de gemeenteraad gezeten waarin dit zeer duidelijk was.

[0:27:38] En dat wij dat daartoe nog aan de kaak stelden.

[0:27:40] Dus of het allemaal gezakt is, misschien procentueel wil ik u daarin gelijk geven.

[0:27:45] Maar zeer zeker zijn de delicten er niet mooier op geworden.

[0:27:48] En is het beeld buiten er al helemaal niet mooie op geworden tegenwoordig.

[0:27:54] Voorzitter, ik denk dat we allemaal onze ervaringen hebben.

[0:27:57] Maar als we gewoon kijken naar de cijfers, niet per se wat ik zie.

[0:27:59] Maar dan is de jeugdcriminaliteit al jaren gedaald.

[0:28:04] Als we ook kijken en luisteren naar wetenschappers, dan weten we ook dat harde straffen.

[0:28:08] Daarover stelde net de heer Hamstra ook al een vraag.

[0:28:11] Ook niet per sé het beste werkt.

[0:28:13] Als je kijkt naar recidieven, dan zijn er verschillende onderzoeken naar gedaan.

[0:28:17] En dan zou ik me vooral maar naar willen vragen.

[0:28:20] Is het met me eens dat we het aan daders, maar zeker ook aan slachtoffers verschuldigd zijn?

[0:28:26] Dat mensen delicten niet meer opnieuw plegen.

[0:28:30] En dat we daarom ook moeten werken aan een toekomstperspectief voor de daders.

[0:28:33] Juist om te voorkomen dus dat ze de volgende keer soortgelijke misdrijven begaan.

[0:28:39] En zo ja, is het dan met me eens dat we niet alleen moeten... ...dat hadden straffen niet per se werkt... ...maar juist ook het perspectief weergeven opnieuw aan mensen.

[0:28:50] Ja voorzitter, dank en dank aan mevrouw Westerveld voor deze vraag.

[0:28:54] Ja, weet u, ik heb de rapporten gelezen hoor... ...en kijk, we kunnen wel weer allemaal, zoals ik het al noemde... ...de knuffelonderzoekjes erbij houden.

[0:29:01] En weet u?

[0:29:02] Experts zeggen dit en experts zeggen dat... ...het staat negen van de tien keer contra aan elkaar.

[0:29:06] En ik denk dat juist...

[0:29:07] met harde straffen, dat je deze kinderen juist gaat beschermen.

[0:29:10] Want dan komen ze niet meer vroegtijdig vrij en dan zijn ze niet inzetbaar voor die criminelen.

[0:29:15] Dus nee, ik ben het in dat opzicht niet met u eens.

[0:29:18] En het perspectief bieden, ik denk dat je daar aan de voorkant moet gaan zitten.

[0:29:21] Want voordat deze jongeren zulke soort daden doen, dan moeten ze in mijn ogen ergens wel bekend zijn geweest bij een buurtregisseur of bij jeugdzorg of bij iemand anders.

[0:29:31] Dus dan zouden we vanaf daar moeten gaan inzetten.

[0:29:34] Mevrouw Westerveld.

[0:29:36] Voorzitter, ik denk dat we allemaal gevoel hebben bij jeugdcriminaliteit en niemand hier praat misdrijven goed.

[0:29:41] Iedereen vindt dat ook uit het oogpunt van genoegdoening en ook als je kijkt naar slachtoffers, dat je ook daders moet aanpakken.

[0:29:49] Maar ik hoop wel dat we blijven kijken naar wat werkt.

[0:29:52] En dan zou ik mevrouw Manau willen vragen, want we hebben vorige week hier...

[0:29:55] ...een uitgebreid gesprek gehad met tien verschillende deskundigen.

[0:30:00] Daarnaast gaan we denk ik allemaal op werkbezoek.

[0:30:01] Maar waar haalt zij het dan vandaan dat alleen maar inzet op harde straffen dat dat wel werkt?

[0:30:07] Uit

[0:30:07] Welk rapport, welk onderzoek, welke deskundige heeft zij dan gesproken waar ze dit op baseert?

[0:30:13] Want daar ben ik dan wel heel benieuwd naar.

[0:30:17] Ja, voorzitter, dank.

[0:30:20] Nou, ik haal dat niet uit een onderzoek.

[0:30:21] Ik haal het ook uit eigen ervaring.

[0:30:24] Kijk, we kunnen onderzoeken wel allemaal naar elkaar leggen... maar in deze tijd vind ik het gewoon niet relevant.

[0:30:29] Je ziet dat jongeren ingezet worden voor criminele organisaties... vanwege het feit dat ze zo snel weer vrij zijn.

[0:30:37] Dus dat is eigenlijk mijn antwoord op uw vraag.

[0:30:39] Ik ga niet mee in het minder straffen en het lager straffen.

[0:30:44] Mevrouw Sintenhaven, D66, heeft ook een vraag.

[0:30:47] Ja, dank u wel voorzitter.

[0:30:48] En ik bouw even verder op het gesprek wat net gevoerd is.

[0:30:52] Maar concludeer ik het dan goed dat mevrouw Moana zegt... het kan wel zo zijn dat in de praktijk jeugdcriminaliteit gedeeld is... maar voor mij voelt het niet zo.

[0:31:01] Het kan wel so zijn dat harder straffen in de praktaak niet werkt... maar is dat dan echt de basis waarop u beleid wil maken voor heel Nederland?

[0:31:10] Het voelt voor mij niet zo, dus roep ik iets anders.

[0:31:14] wat lijnrecht staat... tegenover wat van links tot rechts... alle experts zeggen.

[0:31:21] Mevrouw Mara.

[0:31:22] Ja, voorzitter, dank.

[0:31:23] Ik heb hier een artikel in Jongen van 14... heeft vanochtend bij het metrostation Spijken... in zijn centrum gebreid een leeftijdsgenootje neer te steken.

[0:31:29] Het slachtoffer ontsnapte daaraan... door iets hards in zijn kleding.

[0:31:33] Ik weet niet, voorstitter... waar mevrouws Zijnhaven vroeger zat... maar ik heb dit soort dingen vroegen... allemaal niet gelezen.

[0:31:40] Ik ben het na gaan kijken... samen met een aantal andere mensen.

[0:31:43] En dit soort...

[0:31:45] Dingen waren er vroeger niet.

[0:31:46] Vroeger sloeg je iemand, als ik het even mag zeggen, ronduit op zijn kaak en dan lag je en dat was het.

[0:31:51] Dit soort dingen zijn nieuw.

[0:31:55] De essentie is natuurlijk dat dit soort dingen niet nieuw zijn.

[0:31:59] dat er alleen nu veel meer media-aandacht voor is... en dat dat via online media ook veel sneller verspreid wordt.

[0:32:05] En de essentie is dat we weten dat het al jarenlang daalt.

[0:32:08] Ook omdat we durven inzetten op preventie... waar we wat mij betreft nog een wereld te winnen hebben met elkaar... of ze dat wel meer zouden doen.

[0:32:15] Dus ik kan niet anders dan concluderen dat mevrouw Monat... eigenlijk in haar hele bijdrage zegt... voor mij voelt het anders, daar ga ik voor staan... ook al staat dat haaks op wat alle experts ons meegeven.

[0:32:28] Geen antwoord, geen vraag.

[0:32:30] Mevrouw Faber.

[0:32:31] Ja, voorzitter, staat er mij toe om te reageren op mevrouwsenaaf.

[0:32:34] Want volgens mij mag dat wel.

[0:32:36] Als u het verpakt in een vraag aan mevr.

[0:32:39] Nou, dan mag dat.

[0:32:39] Ja want, oké, nou dan doe ik het dus zo.

[0:32:43] Ja, aan mevrouw Mona.

[0:32:45] Ik heb aangegeven in mijn tekst over de uithaderswet.

[0:32:50] Daar kwam een wijziging in.

[0:32:52] De strafmaat werd verzwaard.

[0:32:53] En toen in 2024 werd het aantal aanhoudingen drastisch gehalveerd.

[0:33:00] Omdat de meeste uithalers werden meteen veroordeeld tot een gevangenisstraf.

[0:33:03] Dus zware straffen werkt erom toch?

[0:33:06] Of zie ik dat verkeerd?

[0:33:09] Ja, voorzitter, dank.

[0:33:10] En ik dank aan mevrouw Faber voor deze vraag en ik ga haar daarin zeker gelijk geven.

[0:33:15] Ja, de heer Bekkers, VWD.

[0:33:17] Ja voorziter, ik hoor het debat een beetje zo aan en ik heb heel erg het gevoel, en ik ben benieuwd of mevra Monat dat met mij eens is, dat we de boel helemaal plat aan het slaan zijn.

[0:33:28] Dat we het aan de ene kant hebben over harde straffen en niets anders dan dat.

[0:33:33] En aan de andere kant hebben we over enkel en alleen op preventie inzetten, niets ander dan dat?

[0:33:38] Is mevrouw Mona het met mij eens dat het ja voor sommige vergrijpen heel erg nodig is om heel hard te straffen.

[0:33:44] Maar dat we altijd moeten uitgaan van de situatie van het kind waarin dat kind zich bevindt.

[0:33:50] En wat op dat moment dan de beste oplossing is voor het kind.

[0:33:53] En soms zal dat harde traffen zijn.

[0:33:55] Daar vindt u de VVD zeker aan uw zijde.

[0:33:56] Maar er zijn situaties waar bijvoorbeeld de thuissituatie een probleem is, waar een lichtverstandelijke beperking plaatsvindt.

[0:34:04] Een jongere die met een lege broodtrommel jarenlang naar school gestuurd wordt en uiteindelijk de vraag krijgt, wil je 50 euro per dag verdienen?

[0:34:12] Ja, weet je, dat soort situatiest vraagt toch om veel meer dan alleen maar harde straffen.

[0:34:17] En nogmaals...

[0:34:18] Op het moment dat je het hebt over moord, doodslag, zedendeliquent, et cetera... vindt u echt de VVD aan uw zijde.

[0:34:25] Maar bent u het met de VvD ook eens dat we altijd moeten uitgaan van de situatie van het kind?

[0:34:32] Ja, voorzitter, dank.

[0:34:33] Hoe u het schetst... denk ik dat er aan de voorkant al heel veel hulp dan op de jeugdigen zit.

[0:34:41] Dus als het dan alsnog fout gaat met deze jeugdiggen... wat doodzonde is, want dan hebben al die instanties gefaald die ervoor zitten... dan denk ik toch dat we bij die instantie moeten aankloppen en zeggen... jullie hebben het fout gedaan.

[0:34:52] Het kind wil misschien dan niet luisteren en dan heeft het kind iets gedaan.

[0:34:55] En dan vind ik inderdaad dat het kind daarvoor gestraft moet worden.

[0:34:58] Want als je dan niet geholpen bent, blijkbaar of wel geholpe bent, dan kies je er uiteindelijk nog zelf voor.

[0:35:05] Ja, dat brengt ons dankuwelijks bij mevrouw Konradi.

[0:35:09] Zij zal spreken namens 21.

[0:35:11] Gaat u gewoon.

[0:35:12] Voorzitter, Pim Fortuyn schreef 30 jaar geleden over de beweesde samenleving.

[0:35:16] Een samenleaving heeft volgens hem een moeder nodig.

[0:35:19] Iemand die zorgt, helpt en mensen bij elkaar houdt.

[0:35:23] Maar ook een vader.

[0:35:24] Iiemand die grenzen stelt, die normen bewaakt, die soms zegt tot hier en niet verder.

[0:35:29] Voorzitten, bij de aanpak van jeugdcriminaliteit is de overheid heel vaak moeder.

[0:35:33] Maar veel te weinig vader.

[0:35:35] Wie dreigt af te glijden, moeten we helpen.

[0:35:37] Wie doorgaat met geweld, wapens en criminaliteit moet een grens tegenkomen.

[0:35:42] Daarom komt JA21 met een drietrapsraket.

[0:35:45] Begrenzen, aanpakken, opsluiten.

[0:35:48] Hoe ernstig het gedrag en het gevaar...

[0:35:50] hoe steviger de overheid ingrijpt.

[0:35:53] En laat ik beginnen bij begrenzen.

[0:35:54] Herhaalde politiecontacten, wapens, schoolverzuim, criminele vrienden of mislukte hulptrajecten.

[0:35:59] Als die signalen zich opstapelen, moeten we eerder ingrijpen.

[0:36:03] Er bestaan al lokale, maar versnipperde aanpakken.

[0:36:06] Wij willen één landelijke werkwijze.

[0:36:08] Politie, school, gemeente, ouders en hulpverlening brengen een jongere samen in beeld.

[0:36:14] Eén dossier, één casusregisseur, één plan met concrete afspraken over school, gezin, behandeling, werk en gedrag.

[0:36:22] Dit krijg je van ons.

[0:36:23] Dit verwachten we van jou.

[0:36:24] En dit gebeurt er als je doorgaat.

[0:36:26] Op een vast moment maken we de balans op.

[0:36:29] Gaat het beter?

[0:36:30] Dan schalen we af.

[0:36:31] Gaan de criminaliteit door?

[0:36:32] Dan grijpen we steviger in.

[0:36:34] is de staatssecretaris bereid zo'n landelijke werkwijze op zijn minst te verkennen.

[0:36:39] Maar wie die kans krijgt en toch doorgaat met geweld, wapens of structurele criminaliteit moet een stap verder worden aangepakt.

[0:36:46] Van helpen en begrenzen naar handhaven en afdwingen.

[0:36:49] Daarvoor stellen we drie concrete maatregelen voor.

[0:36:52] Geen standaard pakket voor iedere jongere.

[0:36:55] Afhankelijk van gedrag en risico kunnen die maatregelen afzonderlijk of in combinatie worden ingezet.

[0:37:01] Om te beginnen willen we gewelddadige jeugdgroepen sneller uit elkaar trekken.

[0:37:05] Eén groepsdossier voor de geweldadige groep met per jongere een individuele koppeling.

[0:37:10] Daarna moet de burgemeester binnen 48 uur kunnen beslissen over een groeps- of gebiedsverbod, eventueel gecombineerd met een meldplicht of nachtelijke thuisblijfplicht.

[0:37:19] Is het kabinet bereid hier naar te kijken en de gewetenwet hiervoor aan te passen?

[0:37:23] En van veiligheidsrisicogebieden willen we naar veiligheidrisicosubjecten.

[0:37:27] Want een mes of een vuurwapen wordt niet minder gevaarlijk zodra iemand de grens van een veiligkeitsrisico gebied oversteekt.

[0:37:34] Nu richten we de bevoegdheid vooral op de plek waar het risico bestaat.

[0:37:38] Terwijl niet de straat een mes of een pistool draagt, maar een persoon.

[0:37:42] Daarom moeten aantoonbare wapengeweldsplegers op basis van concrete informatie tijdelijk gericht op wapens gecontroleerd kunnen worden.

[0:37:48] Ook buiten zo'n gebied.

[0:37:50] Is het kabinet bereid hier juridisch naar te kijken met als grondhouding om dit gewoon te fiksen?

[0:37:54] Daarnaast willen we naar deens voorbeeld een Nederlandse jeugdcriminaliteitskamer.

[0:37:58] Waar we bij begrenzen hulp en afspraken rond de jongeren organiseren.

[0:38:02] Gaat dit orgaan een stuk beter?

[0:38:04] Een stap verder.

[0:38:05] Zij kan een bindend verbetertraject opleggen.

[0:38:07] Wij willen één plek waar het totale pakket wordt vastgesteld.

[0:38:11] Een instantie met een rechter als voorzitter en politie en gemeentelijke expertise.

[0:38:16] Denk aan verplichte schoolgang, behandeling, gezinsbegeleiding, meldplicht, gebiedsverbod of verplichten thuistijden.

[0:38:22] Een toezichthouder bewaakt de naleving.

[0:38:24] Is het kabinet bereid zo'n jeugdcriminaliteitskamer uit te werken?

[0:38:29] In Denemarken heet dat een SSP-netwerk.

[0:38:32] Maar ook afdinkbare maatregelen zijn voor de zwaarste groep soms niet genoeg.

[0:38:36] Wie ondanks ingrijpen doorgaat met ernstige criminaliteit, moet uiteindelijk letterlijk uit zijn criminele omgeving kunnen worden gehaald.

[0:38:43] En bij zeer ernstigeriminaliteit moet die stap ook direct mogelijk zijn.

[0:38:47] Dat is fase drie, opsluiten.

[0:38:49] Voor deze jongeren willen wij een gesloten heropvoedingsprogramma.

[0:38:52] Een kleinschalige gesloten voorziening met iedere dag een verplicht programma.

[0:38:57] Onderwijs, fysieke training, leren werken, gedragsverandering, discipline en duidelijke normen en regels.

[0:39:03] Vanaf dag 1 wordt gewerkt aan terugkeer naar school, opleiding of werk.

[0:39:06] Zo beschermen we de samenleving en proberen we het criminele patroon te doorbreken.

[0:39:11] Voorzitter, Fortuyn had het over de vader en de moeder.

[0:39:15] De overheid moet jongeren helpen waar het kan.

[0:39:17] Maar soms is het klaar.

[0:39:19] Dan moet zij ook vader durven zijn.

[0:39:21] grenzen stellen en ingrijpen voor de jongeren en voor de samenleving.

[0:39:25] Tot zover.

[0:39:32] Allereerst complimenten aan mevrouw Condradi voor het uitgebreide plan wat zij nu presenteert.

[0:39:38] Dat vind ik echt altijd goed als Kamerleden dat doen, dus complimenten daarvoor.

[0:39:42] Ik ben even benieuwd naar stap 3, opsluiten en gesloten heropvoeding, dus de laatste stap.

[0:39:47] We lezen onder andere in de brandbrief en ook in de brief van de staatssecretaris...

[0:39:53] dat er tekorten zijn.

[0:39:54] Tekorten aan personeel, tekorte aan plekken en dat we daar nu ook al tegenaan lopen en dat het daardoor soms lastig is om met onderwijs en met dagbesteding te gaan werken in JEI's.

[0:40:04] Hoe kijkt mevrouw Konrari daarnaar bij stap drie en hoe rijmt dat met elkaar en hoe zouden we dat dan op een andere manier invullen kunnen geven?

[0:40:12] Mevrouwen Konrani.

[0:40:13] Voorzitter, ja, en dat is ook dan gelijk de volgende vraag.

[0:40:16] Hoe gaan we dat budgetair allemaal regelen?

[0:40:18] Kijk, heel eerlijk gezegd, op dit moment zien we dat er tal van jongeren...

[0:40:24] In 2025 ging dat nog om 1060 veelplegers die zes of meerdere delicten al in hun criminele carrière achter hun naam hadden staan.

[0:40:37] Dat is een groot aantal.

[0:40:38] En 250 daarvan had binnen een jaar dat aantal al gerealiseerd.

[0:40:43] Dus...

[0:40:43] De noodzaak is hoog en tegelijkertijd zie ik ook wat detentie doet.

[0:40:47] En we hebben net de gesprekken al een beetje gevoerd met elkaar.

[0:40:51] Detentie voldoet niet altijd als we zien dat een meerderheid, het is geloof ik net 53%, toch weer binnen twee jaar recidiveert.

[0:40:59] Daar kan ik alles van vinden en ook uit eigenvaring weet ik, door de enorme personeelsdrukte, personeelskrapte eigenlijk en de druk ook op die hele keten, is er niet altijd voldoende ruimte voor die resocialisatie.

[0:41:13] En toch vind ik dat we wel moeten kijken naar zo'n vorm en een extra instrumentarium in dit geval ook aan de rechter moeten kunnen geven.

[0:41:20] Kijk hier nou eens naar en juist voor deze groep die toch elke keer weer in herhaling valt... ...die een hoog veiligheidsrisico met zich meeneemt, een hoge residieve gehalte met zich meebrengt... ...en beschikt over ernstige delicten achter zijn of haar naam.

[0:41:37] Daar moeten we iets mee doen.

[0:41:38] We moeten dat criminele patroon doorbreken.

[0:41:40] En dat doen we niet in mijn optiek enkel met detentie.

[0:41:44] Dus daar zou in mijn opnieuw, maar dat is ook aan de rechter om zoiets te oordelen...

[0:41:48] iets aanvullends op moeten komen.

[0:41:50] Dat is natuurlijk niet helemaal anders op de vraag... hoe gaan we dan om met personeelstekort?

[0:41:53] Want dat blijft altijd een hele lastige.

[0:41:55] Dat durf ik ook niet zo te zeggen.

[0:41:57] Maar dit is wel een denkrichting waar ik nieuwsgierig naar ben... en wat de secretaris, nou ja, wat überhaupt het hele kabinet hiervan vindt... maar deze staatssecretaris dan nu vandaag.

[0:42:08] Ja, ik kijk de kringen rond.

[0:42:10] Geen andere vragen.

[0:42:11] Dank.

[0:42:12] En het woord is dan aan mevrouw van der Plassen.

[0:42:14] Zij spreekt namens de BBB.

[0:42:16] Gaat u gang.

[0:42:16] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:42:18] Voorzitter, ieder kind verdient de kans om goed op te groeien.

[0:42:22] Thuis, op school, bij de sportclub, in de buurt.

[0:42:25] Maar wanneer een jongere het criminele pad opgaat, moeten we ingrijpen.

[0:42:29] Voor de jongeren zelf, maar ook voor de omgeving en zeker voor de slachtoffers.

[0:42:35] Jeugdcriminaliteit raakt gezinnen, scholen en buurten.

[0:42:39] Het gaat om mensen die worden bedreigd, beroofd of mishandeld.

[0:42:43] Om winkeliers die schade leiden.

[0:42:46] Om jongeren die bang zijn voor leeftijdgenoten.

[0:42:49] En zij moeten erop kunnen vertrouwen dat de overheid hen beschermt.

[0:42:53] En wat mij betreft horen voorkomen, begrenzen en bestraffen bij elkaar.

[0:42:57] Wie dreigt af te glijden moet tijdig hulp krijgen.

[0:43:00] Wie strafbare feiten pleegt moet worden aangesproken en de gevolgen ondervinden.

[0:43:05] En hoe zorgt de staatssecretaris dat die aanpak in de praktijk werkt vanaf het eerste politiecontact tot het voorkomen van herhaling?

[0:43:14] Voorzitter, en dan begint daar ook de verantwoordelijkheid van ouders.

[0:43:18] Opvoeden betekent belangstelling tonen, toezicht houden en grenzen stellen.

[0:43:24] Weten met wie je kind omgaat.

[0:43:26] Vragen waar die dure spullen ineens vandaan komen.

[0:43:29] En optreden wanneer je kind anderen bedreigt of intimideert.

[0:43:33] En natuurlijk kunnen ouders niet alles voorkomen.

[0:43:36] Er zijn oudens die alles proberen en van wie toch de kinderen ontsporen.

[0:43:40] En zij verdienen steun.

[0:43:42] Maar oudes die wegkijken, gedrag goed praten of iedere verantwoordelijkheid bij school en politie leggen, moeten stevig worden aangepakt.

[0:43:51] De staatssecretaris schrijft dat oudels intensief worden betrokken.

[0:43:54] Maar wat betekent dat concreet?

[0:43:56] Welke afspraken worden gemaakt over toezicht, schoolgang en begeleiding?

[0:44:01] En wie controleert of ouders die afspraken nakomen?

[0:44:04] En wat gebeurt er als oudens structureel weigeren mee te werken?

[0:44:08] Is de staatssecretaris bereid om inzichtelijk te maken welke mogelijkheden er zijn om noodzakelijke medewerking af te dwingen en misschien ook wel waar aanvullende instrumenten nodig zijn?

[0:44:21] Het BBB wil dat ouderlijke verantwoordelijkheid verder gaat dan alleen aanwezig te zijn in een gesprek.

[0:44:27] Voorzitter, we moeten voorkomen dat een eerste delict het begin wordt van een criminele loopbaan.

[0:44:33] Professionals moeten vroeg kunnen handelen.

[0:44:36] En ook wanneer een kind nog geen twaalf is.

[0:44:38] Welke aanpak volgt wanneel jonge kinderen herhaaldelijk stelen, bedreigen of geweld gebruiken?

[0:44:45] En hoe voorkommen we dat signalen blijven liggen omdat organisaties naar elkaar verwijzen?

[0:44:50] Vraagt de staatssecretaris.

[0:44:52] Daarbij moeten we ook kijken naar wat zich online afspeelt.

[0:44:55] Via sociale media, zoals Snapchat, kunnen jongeren elkaar onder druk zetten, bedreigen of aanzetten tot strafbare feiten.

[0:45:03] Buiten het zicht van ouders en buiten het zucht van school.

[0:45:05] En via online kanalen worden jongeren ook geronseld

[0:45:09] voor ernstige criminele activiteiten en welke concrete acties lopen er op dit moment om dit tegen te gaan.

[0:45:17] De BBB ziet daarbij een belangrijke rol voor wijkagenten, scholen, jongerenwerk en verenigingen.

[0:45:24] En zij kennen de jongeren en hun gezinnen, maar hebben zij wel voldoende tijd en mogelijkheden om op te treden.

[0:45:30] Hoe zorgt de staatssecretaris dat passende hulp en preventie ook beschikbaar zijn in dorpen en kleine gemeenten?

[0:45:37] En hoe wordt vastgesteld welke aanpak daadwerkelijk minder criminaliteit en herhaling oplevert?

[0:45:43] En, hoe voorkomen we dat geld blijft gaan naar projecten waar resultaten onvoldoende duidelijk zijn?

[0:45:49] Voorzitter, als jongeren toch ernstige misdrijven plegen, moet een passende straf volgen.

[0:45:53] De staatssekretaris wil de strafmaxima niet verhogen.

[0:45:57] Maar volgens haar eigen brief is 61% van de bevraagde officieren van justitie en rechters voorstander van een hogere strafmaat voor jongvolwassenen die onder het adolescentenstrafrecht worden bestraft.

[0:46:09] Waarom geeft de staatssecretaris daaraan geen gevolg?

[0:46:12] En hoe worden bij ernstige geweldsmisdrijven de bescherming van de samenleving en genoegdoening voor slachtoffers meegewogen?

[0:46:19] En hoe vaak wordt bij 16- en 17-jarigen het volwassen strafrecht toegepast?

[0:46:25] En daarnaast vraagt BBB om de uitvoering.

[0:46:27] Hoe lang wachten jongeren op hun straf of behandeling?

[0:46:30] Wat gebeurt er in de tussentijd om nieuwe slachtoffs te voorkomen?

[0:46:34] Ik kom tot een einde, want ik zie de voorzitter al kijken mijn kant op.

[0:46:38] De inspecties waarschuwen voor verdere versobering en jeugdinrichtingen.

[0:46:42] Jongeren moeten daar onderwijsbehandeling en structuur krijgen.

[0:46:45] Welke verbeteringen, dat zijn mijn laatste vragen, worden doorgevoerd en wanneer?

[0:46:49] En hoe wordt voorkomen dat personeelstekorten het terugdringen van criminaliteit ondermijnen?

[0:46:56] Dank u wel.

[0:46:57] Dank u wel, mevrouw Van der Plas.

[0:46:59] We gaan luisteren naar de heer Bikkers.

[0:47:00] Hij spreekt namens de VVD.

[0:47:02] Gaat uw gang.

[0:47:03] Ja, dank u wel voorzitter.

[0:47:04] Ik zie het in mijn eigen buurt voor mijn eigen ogen gebeuren.

[0:47:08] Jonge kinderen op vetbikes.

[0:47:09] Ik schat ze zo'n 12 tot 14 jaar hangen rond en haal een katkwaad uit.

[0:47:14] En dat is natuurlijk niet de bedoeling, maar ook niet iets nieuws.

[0:47:16] Wat wel nieuw is, is dat in mijn tijd mijn ouders zeiden, voor donker ben je thuis.

[0:47:22] Deze gasten blijven hangen tot tien, elf uur s'avonds en dan blijft het niet bij jongeren of fatbikes.

[0:47:26] Nee, er voegen zich gasten met auto's bij.

[0:47:28] Die rijden af en aan en zijn rolmodellen voor deze jonge jongens.

[0:47:32] Ronselen ze voor dingen die niet door de beugel kunnen.

[0:47:36] Gewoon op straat, maar ook steeds meer online.

[0:47:37] En voorzitter, minister Karremans pakte fatbiks aan, maar wat doen we met die jongeren?

[0:47:43] Ik vraag me ook elke keer af, waar zijn die ouders?

[0:47:46] Weten zij met wie ze omgaan, wat ze op straат doen en waarom grijpen die oulders niet in?

[0:47:50] Voor de VFD is het helder.

[0:47:51] Preventie waar het kan en stevig ingrijpen wanneer de grens wordt overgegaan.

[0:47:56] Maar weten we ook hoe we die het beste kunnen doen?

[0:47:59] Welke publieke middelen worden hier juist voor besteed en grijpen we genoeg in wanneerne ernst van het delict daarom vraagt?

[0:48:07] Voorzitter, laat ik beginnen met de aanpak preventie met gedrag.

[0:48:10] De VVD steunt deze aanpak.

[0:48:11] Echter, als publiek geld wordt ingezet ter preventie... ...rest ons ook het recht om te weten wat er precies met het geld gebeurt en wat het oplevert.

[0:48:19] Gemeenten hebben nu de ruimte om verschillende interventies te kiezen.

[0:48:21] Dat biedt maatwerk, maar zorgt ook voor een overkill aan verschillend projecten... ...waarvan niet altijd duidelijk is hoe effectief ze zijn.

[0:48:28] Vorige week spraken we hier als commissie met een aantal vertegenwoordigers... ...van bewezen effectieve interventie.

[0:48:34] Ze grijven aan dat er heel veel cowboys op de markt zijn... ...met mooie marketing, niet bewezen maatregelen aan gemeentjes verkopen.

[0:48:40] Een voormalig crimineel voor de klas zetten om te vertellen dat de jeugd niet de criminaliteit in moet gaan, werkt volgens hen zelfs averechts.

[0:48:46] En voorzitter, dit zijn trajecten die aangeboden worden middels preventie met gezag.

[0:48:50] Mijn vraag aan de staatssecretaris daarom is ook hoe zorgen we ervoor dat bewezen effectieve interventies daadwerkelijk de norm worden binnen preventie mit gezag?

[0:48:59] Mijn eerdere motie daarover gaf precies deze zorg aan en ik ben benieuwd of de staatsecretarissen inmiddels echt bereid is om in te grijpen bij gemeentes.

[0:49:08] Voorzitter, ik sprak al over de rol van ouders.

[0:49:10] Ze zijn een belangrijk schadelkool in het voorkomen van crimineel geweld en gedrag.

[0:49:17] De aangenome VVD-motie vraagt om een verkenning van effectieve dwangmiddelen richting oudens.

[0:49:23] Hoe gaat de staatssecretaris tegen zijn verantwoordelijkheid bij oudes versterken?

[0:49:27] Is inmiddels in beeld welke juridische en praktische instrumenten we hebben om oudars actiever aan te spreken en te verplichten op hun opvoedtaken?

[0:49:34] En zo niet welke instrumenten denkt de staatsecretaris hieraan te kunnen toevoegen?

[0:49:38] Voorzitter, een ander punt is het volwassen strafrecht.

[0:49:41] Het jeugdstrafrecht kent een pedagogisch karakter wat terecht is... gezien de jonge leeftijd van criminelen die helaas vaker ook te maken hebben... met lichtverstandelijke beperkingen en multiproblematiek.

[0:49:52] Maar dat neemt niet weg dat vergelding soms nodig is en moet.

[0:49:56] En dat toepassen van volwassen strafrecht soms ook nodig is.

[0:49:59] In 2025 is het volwassene strafrechtsles 14 keer toegepast.

[0:50:03] Artikel 77b biedt ruimte om 16-17 jarigen het volwasse strafrechten toe te passen, gelet op de ernst van het feit, de persoonlijkheid van de dader en de omstandigheden waaronder het feiten is gepleegd.

[0:50:13] Mijn vraag aan de staatssecretaris is in hoeverre is deze ruimte in de praktijk ook overwogen?

[0:50:18] kan zij inzichtelijk maken hoeveel zaken de afgelopen jaren aan het criteria voldeden, maar waarin uiteindelijk geen volwassen strafrecht is gevorderd.

[0:50:26] Want voorzitter, de conclusie die de staatssecretaris trekt dat met 14 keer toepassing er geen probleem is, is wat mijn fractie echt tekort door de bocht.

[0:50:35] Voorzitter, tot slot vraag ik aandacht voor meisjes en jongeren met een lichtverstandelijke beperking.

[0:50:40] Ondanks dat meisje een relatief kleine groep vormen binnen de jeugdcriminaliteit... zien we dat het aandeel van meisjen tussen de 12 en 15 jaar groeit.

[0:50:49] En wat de VVD betreft moeten we niet pas handelen als het probleem zich te ver heeft ontwikkeld.

[0:50:54] Het recente WODC-onderzoek laat zien dat we nog te weinig weten over wat er bij deze groep werkt... en welke interventies passend zijn.

[0:51:02] Hoe zorgen we ervoor dat met name meisjes tussen de 12 en de 15 eerder in beeld komen bij instanties en dat de kennis over passende interventies wordt opgebouwd, vraag ik aan de staatssecretaris.

[0:51:12] En diezelfde zorg heb ik omtrent jongeren met licht verstandelijke beperking.

[0:51:15] Preventieve interventie sluiten niet altijd voldoende aan bij de mogelijkheden en de behoeftes van deze doelgroep.

[0:51:20] Juist bij deze groep zijn herkenning, passende communicatie, structuur en maatwerk van belang.

[0:51:25] Ook wil ik hier van de staatssecretaris weten hoe zij ervoor zorgen dat effectiviteit niet alleen op papier wordt gemeten, maar ook daadwerkelijk aansluit bij de jongeren die we uit de problemen willen helpen.

[0:51:36] Voorzitter, tot zover.

[0:51:38] Dank u wel, meneer Bikkers.

[0:51:39] Een vraag van mevrouw Westerveld.

[0:51:42] Ja, en die sluiten mooi aan bij het laatste deel, want ik vind de aandacht voor jongeren met een licht verstandelijke beperking heel terecht.

[0:51:49] Er zijn ook kinderen die opgroeien met ouders met een lichtverstandelijke beperking.

[0:51:52] En er zijn in Nederland ook zo rond de 900.000 kinderen, zeg ik even, uit mijn hoofd die opgoeien... ...met een oude met verslavingsproblematiek of met andere ernstige psychiatrische problematiek.

[0:52:04] Dus dat zijn gezinnen waarbij het moeilijk is.

[0:52:07] Een paar keer al terecht vind ik de oproep van waar zijn de ouders.

[0:52:11] Maar er zijn natuurlijk ook gezinnen waarbij de omstandigheden gewoon extra moeilijk zijn.

[0:52:15] Waarbij oudens soms enorm veel in hun hoofd hebben.

[0:52:17] Dus mijn gerichte vraag aan de VVD is dan of de VvD ook wil pleiten voor extra ondersteuning in die gezinnen.

[0:52:24] Bijvoorbeeld als het gaat over armoedeproblematiek, als het over extra zorgvragen enzovoort.

[0:52:29] in andere commissies ook wil pleiten dat er niet verder bezuinigd wordt op deze gezinnen.

[0:52:34] Want ik denk dat dat ook kan helpen om meer aandacht te hebben voor de kinderen die opgroeien in die gezinnen?

[0:52:48] Een team van professionals om zo'n gezin heen gaat staan en dat gezin bij de hand neemt om verder te komen.

[0:52:56] En ik zie daar hele goede voorbeelden in het land van wijkteams die dat op een hele goeie manier doen.

[0:53:01] Maar ik zie ook voorbeeld in hetland waarvan ik denk, joh, dat kan wel wat beter.

[0:53:05] Dus als die...

[0:53:06] verschillende aanpakken nou eens echt goed tegen elkaar gehouden worden.

[0:53:10] En te kijken hoe zorgen we ervoor dat met maatwerk, met de juiste mensen, met één aanpak per gezin deze gezinnen verder geholpen worden.

[0:53:18] Dan denk ik dat we echt een stap in de goede richting zetten.

[0:53:22] Dan komen wij, dank meneer Bikkers, toe aan de laatste spreker van vandaag vanuit de Kamer.

[0:53:28] Dat is mevrouw Westerveld.

[0:53:29] Zij zal spreken namens fractie van Pro.

[0:53:31] Gaat u gewoon.

[0:53:32] Dank u wel, voorzitter.

[0:53:36] Voorzitter, inspecties die luiden de noodklok over de omstandigheden in de JEI's.

[0:53:40] En ik ben ter voorbereiding van dit debat ook eens gaan uitzoeken van wat is er nou de afgelopen tijd gebeurd.

[0:53:45] En in dat uitzoekwerk stuit ik op een brief.

[0:53:49] uit 2019 van toenmalig minister Sander Dekker.

[0:53:52] En die kondigde aan om twee justitiële jeugdinrichtingen te sluiten.

[0:53:56] Want voor 2024 zouden nog maar 358 plaatsen nodig zijn.

[0:54:01] En er zou volgens die brief, ik heb hem hier bij me, voldoende flexibiele capaciteit overblijven om tegenvallers op te vangen.

[0:54:09] En daar werd voor gewaarschuwd door heel veel mensen uit het veld.

[0:54:14] En al die waarschuwingen zijn in wind geslagen.

[0:54:17] En we zien nou dat resultaat.

[0:54:18] Ruim zes jaar later is het systeem totaal vastgelopen.

[0:54:22] Zien we dat onderwijs, behandeling en veiligheid onder druk staan.

[0:54:25] Dat jongvolwassenen die onder het jeugdstrafrecht vallen worden opgevangen op afdelingen in het gevangeniswezen.

[0:54:31] ...bij plaatsgebrek zelfs eerder ook belanden in reguliere gevangenissen.

[0:54:37] En van inrichtingen sluiten omdat we plekken over zouden hebben... ...naar jongeren onderbrengen in het gevangeniswezen in zes jaar tijd.

[0:54:43] Daar is heel wat gebeurd.

[0:54:45] En ik wil de staatssecretaris vragen hoe heeft dit nou zo ver kunnen komen?

[0:54:49] Nou ja, dat lezen we deels niet in de brief... ...maar met name welke lessen trekken ze uit deze politieke fouten die zijn gemaakt... ...en die heftige gevolgen hebben voor jongeren zelf maar ook voor de mensen...

[0:54:58] Die werken in de JEI's, mensen die werken aan de jeugdbescherming en in de reclassering.

[0:55:03] En voorzitter, achter die capaciteitscijfers zitten natuurlijk jongeren.

[0:55:06] Jongeren die soms vaak ernstige, heel ernstige dingen hebben gedaan.

[0:55:10] Met slachtoffers die recht hebben op bescherming, erkenning en herstel.

[0:55:14] En juist daarom moeten we ook zorgen dat jongeren na hun straf hun leven anders gaan inrichten.

[0:55:20] En dat vraagt om onderwijs, om behandeling, om medewerkers die tijd hebben om vertrouwen op te bouwen, grenzen te stellen...

[0:55:27] En ook te begrijpen wat er nou nodig is om straks weer een leven te kunnen opbouwen.

[0:55:32] Maar de inspecties die waarschuwen dat tijdelijke noodmaatregelen vaste praktijk zijn geworden... en dat zelfs de wettelijke ondergrens voor gemeenschappelijke activiteiten niet wordt gehaald.

[0:55:41] En dan lees ik in de reactie dat de staatssecret aangeeft dat ze de verdere versobering van het dagprogramma verkent.

[0:55:49] Hoewel tijdelijk, maar ze verkent dit...

[0:55:51] En ik wil haar vragen hoe kan nou minder onderwijs, minder begeleiding en minder contact het antwoord zijn... op de waarschuwing die zo duidelijk wordt gegeven door de inspecties.

[0:56:01] En ik wilde daarover heel graag een heel concreet plan van de staatssecretaris.

[0:56:05] Over onderwijis, pedagogisch klimaatbehandeling enzovoort met duidelijke doelstellingen.

[0:56:09] En ook graag weten wat de ondergrenzen zijn volgens de staatsecretarissen.

[0:56:13] Wat gaat ze nou precies bewaken?

[0:56:15] Voorzitter, ook de uitscherm uit de pij loopt vast.

[0:56:18] We kregen een heel concrete brief vanuit gemeente Daarnaag die vragen aandacht voor acht jongeren met een pijnmaatregel voor wie het vinden van passende vervolgzorg problematisch is.

[0:56:27] En ook daar zie ik, en ik denk dat de collega's dat ook zien, dat we die combinatie van psychiatrische problemen, agressie, lichtverstandelijk beperking, we hebben het daar ook vaak over in andere debatten.

[0:56:38] En jongeren die hele goede begeleiding nodig hebben, maar dat is niet te vinden.

[0:56:44] En heel graag ook een

[0:56:45] reactie van de staatssecretaris.

[0:56:47] Dit gebeurt op veel meer plekken.

[0:56:49] Ik hoorde van collega's terecht vragen over buiten strafrechtelijke aandoeningen.

[0:56:53] Die ga ik niet herhalen, maar ik sluit me daar graag bij aan.

[0:56:57] En ik las ook het rapport van de RSJ.

[0:57:01] Zij heeft een heel aantal adviezen ook.

[0:57:04] En Ik zou graag ook een reactie willen van de staatssecretaris.

[0:57:06] Bijvoorbeeld op dat landelijk loket dat ze aanbevelen.

[0:57:09] Gaat ze dat organiseren met VWS?

[0:57:13] En wie is tot die tijd verantwoordelijk?

[0:57:15] Voorzitter, preventie met gezag las ik ook terug in de brief.

[0:57:19] Ik ben ook heel benieuwd naar de concrete plannen daarvoor.

[0:57:22] Dus graag een reactie van de staatssecretaris.

[0:57:24] En we hadden het er net al over in interruptiedebatjes.

[0:57:26] Ik maak me wel zorgen over die reflex om steeds harder te straffen.

[0:57:30] Terwijl we de voorwaarden voor terugkeer aan het verwaarlozen zijn.

[0:57:34] Het pedagogisch uitgangspunt moet richting geven aan die keuzes.

[0:57:37] En investeer dus in die kleinschalige voorziening...

[0:57:39] En passende alternatieven waar dat verantwoord kan.

[0:57:43] En dat zorgt dat jongeren die wel vastzitten... de behandeling krijgen die nodig is.

[0:57:46] En dan sluit ik bijna af, voorzitter.

[0:57:48] Want ik wil afsluiten met de hartekreet.

[0:57:51] Want met vrijheidsbeneming ontneem je iemands vrijheid.

[0:57:53] En daarmee heb je dus ook als staat de verantwaardelijkheid... voor wat er binnen die muren gebeurt.

[0:58:00] Want iemand komt weer buiten.

[0:58:01] En de vraag is dan, wat is er in tussentijd gedaan... om nieuwe slachtoffers te voorkomen?

[0:58:07] Dank u wel mevrouw Westerveld, u heeft een vraag hier over van de heer Amsterdam CDA.

[0:58:12] Voorzitter, dank u wel.

[0:58:14] We hebben voorafgaand aan dit commissieduelt een verzamelbrief ontvangen van de staatssecretaris die ook ingaat op uw motie ten aanzien van onderwijs.

[0:58:22] In twee minuten debat justitiele jeugd en ook in het commissie-duelt voorafgaand daaraan hebben wij daar samen ook vragen over gesteld.

[0:58:29] Waarbij in de verzamelingen staat dat OCMW en JNV een aangekondigde visie op onderwijs binnen de herbeziening op de opgave JI's gaan ontwikkelen.

[0:58:37] En dat wij daar als Kamer geïnformeerd worden op het eerste kwartaal 2027.

[0:58:41] Wat vindt u van de afdoening van die emotie?

[0:58:43] En hoe kijkt u ernaar, als u daar ontevreden over bent, welke stappen zouden we daar verder in kunnen zetten?

[0:58:47] Mevrouw Westerveld.

[0:58:48] Ja, dank voor deze vraag.

[0:58:49] Want dit was in het vorige debat een groot punt.

[0:58:52] Omdat ik gewoon enigszins geïrriteerd was dat er al een paar jaar geleden ons was beloofd dat die visie zou komen.

[0:58:58] En die is ergens vergeten.

[0:58:59] Ik bedoel niet, daar kijk ik deze staatssecretaris niet op aan.

[0:59:02] Maar in de afgelopen jaren is dat ergens vergeet.

[0:59:04] En kom je daar dan zelf achter?

[0:59:07] Ja, ik vind 2027 reikelijk laat.

[0:59:10] En ik had het liever allemaal eerder gezien.

[0:59:11] Maar ik snap ook wel dat je niet in een paar weken zo'n visie uit de grond stamt.

[0:59:16] Maar volgens mij is onderwijs ongelooflijk belangrijk.

[0:59:19] Juist ook om nieuwe slachtoffers te voorkomen.

[0:59:22] Omdat je dus hopelijk mensen die vastzitten... weer perspectief geeft.

[0:59:26] Laat zien wat ze allemaal kunnen.

[0:59:28] En hoop dat ze daardoor niet de criminaliteit in belanden.

[0:59:32] En als we ook kijken naar heel veel andere wetenschappelijke onderzoeken...

[0:59:35] En natuurlijk ook luisteren naar deskundigen... dan weten hoe ontzettend belangrijk het is... dat jongeren goed onderwijs krijgen... en dus ook pedagogisch begrensd worden waar dat nodig is.

[0:59:46] Dank.

[0:59:47] Mevrouw Van der Plas.

[0:59:50] Ja, voorzitter.

[0:59:50] Mevaar Westenveld had het toen straks over... dat de jeugdcriminaliteit juist is gedaald.

[0:59:59] Maar mevrouwen Westenfeld

[1:00:00] Mevrouw Westveld, vergeet er wel bij te melden dat weliswaar in de harde politiecijfers dat aantal is gedaald.

[1:00:08] Maar als je kijkt naar de...

[1:00:10] ...monitor zelfgerapporteerde jeugddelinquentie van het Nederlands Jeugdinstituut... ...dan zie je dat in die cijfers jongeren veel meer aangeven allerlei delicten te plegen dan dat uit de cijfer blijkt.

[1:00:25] En als je die twee tegenover elkaar zet, dan kun je eigenlijk zien dat de jeugdcriminaliteit op papier weliswaar is gedaald.

[1:00:33] Maar als je met die monitor ernaast legt, dan is die jeugdzriminaliteit...

[1:00:38] Juist gestegen.

[1:00:40] Is mevrouw Westerveld het daarmee eens?

[1:00:42] Of is ze daarvan op de hoogte?

[1:00:45] Mevrouwen WesterVEld.

[1:00:46] Ja, voorzitter, ik heb dat ook gezien.

[1:00:48] Maar ik stelde een vraag en in die vraag kan je niet alles kwijt.

[1:00:51] Ik zei in mijn vraag ook nog met een aantal uitzonderingen... waarmee ik doelde op bijvoorbeeld de heftige criminaliteit.

[1:00:56] Er staan ook een paar zaken over in, dat de hele heftige... criminaliteit, dat dat gestegen is.

[1:01:03] Het gaat om een kleine groep, maar die pleegt wel steeds... heftigere misdrijven.

[1:01:09] Dit heb ik ook allemaal niet in mijn vragen genoemd... want dat past niet in die kleine tijd dat je een vraag hebt.

[1:01:14] Ik vind het lastig om conclusies te stellen uit zelfrapportage, want dat kan met heel veel verschillende zaken te maken hebben.

[1:01:20] Dus ik ga niet mee met de conclusie dat jeugdcriminaliteit juist is gestegen.

[1:01:25] Dat kan je volgens mij hier niet uit opmaken.

[1:01:28] Mevrouw Van der Plas.

[1:01:31] Nou ja, ik ben blij dat mevrouwen Westerveld er wel van op de hoogte is, want het schept hier in het debat wel een beetje een verkeerd beeld als je je leden aanspreekt en zegt van ja, maar de jeugddcriminaliteiten is juist gedaald.

[1:01:41] Dat zijn de papieren cijfers.

[1:01:44] Als we kijken bijvoorbeeld naar online criminaliteit... dat was er vroeger misschien veel minder in de jaren 2000... maar dat is nu wel meer.

[1:01:53] En die cijvers komen vaak niet bij de politie terecht.

[1:01:58] En ik vind wel dat we hier een juist beeld moeten houden... want als je zegt, ja, maar de jeugdcriminaliteit is al zo gedaald...

[1:02:06] Op papier, inderdaad.

[1:02:08] En wat wil mevrouw Westerveld er dan aan doen om ervoor te zorgen dat dat juiste beeld...

[1:02:13] Want met een juist beeld kunnen we ook de juiste maatregelen treffen.

[1:02:17] Is mevra Westervel het daarmee eens?

[1:02:18] Mevrouwen Westervelt.

[1:02:20] Zeker.

[1:02:21] En natuurlijk moet je een juist beeld hebben.

[1:02:23] En daarom hebben we je ook vorige week een heel goed gesprek gehad met verschillende wetenschappers die ook aangaven wat er in hun optiek moet gebeuren om juist effectief jeugdcriminaliteit en recidive te bestrijden.

[1:02:36] En ik vind dat we ten alle tijde... Kijk, wij maken natuurlijk politieke keuzes, maar we doen dat wel op basis van wat wij lezen in rapporten.

[1:02:43] Op basis van wat wij horen van deskundigen, op basis van werkbezoeken.

[1:02:47] En wat ik ingewikkeld vond, en daarom was mijn vraagnet op mevrouw Mona... is omdat er heel erg werd uitgegaan, ja, ik zie dit.

[1:02:54] En ik vind dus op basis wat je zelf ziet, dat is altijd N is 1.

[1:02:59] Dus daar kan je nooit generiek beleid van maken.

[1:03:01] En daarom heeft hij ook gekeken naar de cijfers...

[1:03:05] ...en de rapporten en gepraat met wetenschappers... ...omdat ik daar een ander beeld in zie dan het verhaal wat ik net hoorde.

[1:03:12] En even samengevat, vroeger was alles beter en was er minder criminaliteit.

[1:03:17] Maar dat strookt gewoon niet met wat wij horen van de wetenschaps... ...en wat we lezen in al die cijfers en al die rapporten.

[1:03:27] Ja, kijk, maar het Nederlands Jeugdinstituut met monitor zelf gereporteerde jeugddilliquentie, dat is ook een rapport.

[1:03:35] En ik vind het best zorgelijk als ik daarin zie dat 12,7% van de 11 tot 12-jarigen en 16,5% van die 12 tot 18-jarige...

[1:03:47] aangeeft, dus ook de geweldsdelicten.

[1:03:50] Dat is het meest genoemde vorm van strafbare feiten door jeugd.

[1:03:55] Dat zijn geweldsedelicten, daarna komt diefstal, heling en oplichting.

[1:03:59] Daarna komt vandalisme en dan heb je nog een stukje online.

[1:04:04] En ik kom ook op mijn vraag, we hebben natuurlijk ook minder politie op straat.

[1:04:08] We hebben honderden miljoenen uitgegeven de afgelopen 14, 15 jaar.

[1:04:13] Meer blauw op straat.

[1:04:15] Maar we hebben begrepen uit een technische briefing van de Algemene Rekenkamer... dat er helemaal niks van is gekomen.

[1:04:20] Dus minder politie op straат, minder toezicht.

[1:04:22] En dat is ook gelijk gevraagd aan de staatssecretaris ook.

[1:04:25] Ik heb het over wijkagenten.

[1:04:27] Maar als we minder politiek op straaten hebben... signaleren die ook minder.

[1:04:32] Hoe ziet mevrouw Westerveld dat?

[1:04:35] Mevrouwen WesterVEld.

[1:04:36] Ja, maar dat laatste ben ik met mevouw Van der Plas eens.

[1:04:38] En mijn collega Songe Muttler heeft de afgelopen jaren voortdurend ingezet...

[1:04:43] ...op meer blauw op straat.

[1:04:44] Dus dat is niet een punt waar wij... ...bij mijn weten van mening verschillen.

[1:04:49] Dat doet mijn collega voortdurend.

[1:04:51] En natuurlijk is het juist van belang... ...dat je die wijkagent hebt die de buurt kent... ...en die ook een band ophoudt met de mensen die daar wonen... ...zodat ook delicten...

[1:04:59] ...snel worden gezien.

[1:05:01] Zodat ook een wijkagent idealiter... ...af en toe eens bij de ouders kan aankloppen met de vraag... ...hoe gaat het hier?

[1:05:07] En ook de buurteams en alle andere instanties... ...kan inschakelen op het moment dat het misgaat.

[1:05:13] Daar zijn we natuurlijk hartstikke voor.

[1:05:15] Uw laatste interruptie, mevrouw Van Plassen.

[1:05:17] Nou ja, dan de laatste interruptie inderdaad.

[1:05:19] Gisteren is er in de procedurevergadering... ...hebben jaar 21 en BBB een verzoek gedaan...

[1:05:25] om de minister van Justitie en Veiligheid openheid te vragen over de splitsing van waar gaat het geld nou allemaal naartoe.

[1:05:33] Het is gewoon één grote blackbox, hebben we begrepen.

[1:05:39] En dat verzoek, dat betreft, wij willen gewoon brieven en ambtenarenadviezen.

[1:05:44] Wij krijgen als commissie gewoon geen inzicht daarin.

[1:05:49] En ik vind het belangrijk dat het wel gebeurt.

[1:05:51] Nou, de commissie die had gezegd van ja, maar wat willen jullie dan precies?

[1:05:54] En dat wil ik prima doen hoor, om dan echt op een rijtje te zetten wat we precies willen.

[1:05:59] Maar dan hoop ik ook dat de commissie zegt van, nou dat is een goed idee.

[1:06:03] Want we hebben binnenkort de begroting justitie en veiligheid.

[1:06:05] Maar wat is uw vraag nu aan mevrouw Westerveld?

[1:06:07] Nou mijn vraag is eigenlijk, kan mevr.

[1:06:09] Westervel dat ook steunen?

[1:06:10] En dat is misschien meer een vraag ook voor haar collega Muttler.

[1:06:14] Want nou ja, zoals wij het vorige week hebben gehoord.

[1:06:18] Het was echt ontluisterend wat daar gezegd werd.

[1:06:21] Mevrouwen Westerven.

[1:06:23] Ik was gisteren niet bij de procedureverradering.

[1:06:25] Dus ik weet ook niet welk precieze voorstel er ligt en wat de commissie terug heeft gevraagd.

[1:06:30] In het algemeen ben ik natuurlijk altijd voor parlementaire controle, omdat wij...

[1:06:34] Het kabinet controleren.

[1:06:35] Maar dit specifieke, ja, ik pas er gewoon niet bij.

[1:06:38] Even voor de helderheid, dat is een verzoek geweest namens BBNJ21.

[1:06:42] Het gaat inderdaad om een vervoek om informatiedeling.

[1:06:45] Dat hoef je hier niet te bespreken.

[1:06:47] Dat is daar neergelegd en daar wordt verzocht om een verdere toelichting aan de commissie te geven.

[1:06:52] Dus u hoeft daar niet per se op te reageren, want dat is aan de Commissie, denk ik.

[1:06:57] Als u dat goed vindt, mevrouw Van der Plas.

[1:06:58] Dat ligt er, dat verzoekt is gisteren inderdead gedaan.

[1:07:01] Voor zover is dat goed.

[1:07:03] Dan gaan we even naar mevrouw Mona, die nog een vraag had aan mevraag Westerveld en aan me vrouw Faber.

[1:07:09] Ja, voorzitter.

[1:07:09] Dank je voorzitten.

[1:07:10] Via u aan mevaar Westervelt.

[1:07:12] Is mevr.

[1:07:12] Westervel het met mij eens dat als de aangiftebereidheid ook daalt...

[1:07:16] dat dan de cijfers automatisch ook dalen.

[1:07:18] Want wat we zien is dat met deze harde strafbare feiten die gepleegd worden... de aangiftebereidheid ook naar beneden gaat.

[1:07:28] Waardoor mensen eerder bang zijn om die aangift te doen.

[1:07:30] Dus automatisch vertaalt zich dat in een cijfer wat lager is als dat het eigenlijk is.

[1:07:38] Ja, voorzitter.

[1:07:38] Dat lijkt me op elkaar volgen.

[1:07:41] Als de aangiftebereidheid daalt, dan zie je dat natuurlijk terug.

[1:07:44] Want dan kan er niet geregistreerd worden welke misdrijven zijn gepleegd.

[1:07:47] En dan zie ik dat terug in de cijfers.

[1:07:51] Eigenlijk een vraag in het verlengde gaat ook over de aangifte, want het wordt steeds moeilijker om aangiftes te doen.

[1:07:56] Vroeger zat elke wijk een agent en dan kon je altijd een aangife doen, want dat is tegenwoordig niet meer zo.

[1:08:03] Dus het wordt moeilijk om aangeeftes te doden.

[1:08:04] Dan is er ook nog bij een heleboel basisteams, dan wordt er niks met de aangefde gedaan.

[1:08:12] En dan krijg je dus ook een vertekend beeld.

[1:08:17] En is mevrouw Westerveld met mij eens dat dat ook invloed heeft op de cijfers van het aantal misdrijven die gepleegd worden door de jeugd?

[1:08:27] Mevrouwen Westervel.

[1:08:29] Ja, voorzitter.

[1:08:30] Of er meer of minder wordt gedaan met aangiftes, dat weet ik niet.

[1:08:34] Ik ben ook geen politiewoordvoerder, dus ik weet niet welke impact dat heeft op de cijfers.

[1:08:39] Dus daar kan ik natuurlijk geen antwoord op geven.

[1:08:42] Ik weet ook niet of het moeilijker is dan vroeger om aangifte te doen.

[1:08:46] Dat komt wellicht in politiedebatten naar voren.

[1:08:51] Maar dat kan ik hier natuurlijk niet zomaar even uit mijn mouw schudden.

[1:08:56] Ja, mevrouw Vammer.

[1:08:59] Nou ja, over die aangiftes waar niks mee wordt gedaan... daar hebben we nog vorige week een uitgebreid debat over gehad.

[1:09:06] En dat stond ook gewoon in brief en rapporten.

[1:09:11] Ik begrijp dat mevrouw Westerveld heel veel waarde hecht aan rapporten... dus ik denk dat u zich daarin zou moeten kunnen vinden.

[1:09:17] En of het moeilijker is?

[1:09:19] Ja...

[1:09:19] Dat weet ik gewoon nog van vroeger.

[1:09:21] En dan zegt u wel van ja, dat zijn weer gevoelens.

[1:09:23] Nee, dat waren gewoon feiten.

[1:09:24] Je kon gewoon naar het politiebureau lopen.

[1:09:26] Dan werd direct, direct werd je aangifte opgenomen.

[1:09:29] En dat maakt niet uit wat dat was.

[1:09:30] Of het nou iets was dat het moeilijk was geweest op straat.

[1:09:33] Of dat je fiets was gestolen.

[1:09:34] Dat kon gewoon.

[1:09:37] Ja, voorzitter, hier gaan we een paar dingen door elkaar lopen.

[1:09:41] Ten eerste worden er...

[1:09:44] Ik heb vroeger ook wel eens aangifte gedaan.

[1:09:46] Toen ben ik naar het politiebureau gegaan en daar is verder ook niks mee gedaan.

[1:09:50] Dat is een waarneming.

[1:09:52] Maar daaruit kan ik toch geen algemene conclusies trekken.

[1:09:54] En dat punt probeer ik net te maken.

[1:09:57] Dat maak ik graag nog een keer.

[1:09:59] Als we zelf iets hebben meegemaakt, kan dat afschuwelijk zijn.

[1:10:02] Kan dat vreselijk zijn?

[1:10:04] Maar kan je niet daaruit in het algemeen constateren... dat dat dus overal zo is en daar vervolgens beleid op maken?

[1:10:10] En dat is dus waarom ik het logisch vind als er wel uit eigen waarnemingen algemene conclusies worden getrokken, dat ik het heel terecht vind dat wij elkaar daarop bevragen.

[1:10:21] En daarop bewragen in hoeverre je die eigen waardeming wel kan veralgemeniseren en dan hier in de Kamer een beeld kan schetsen alsof dat de waarheid is voor iedereen.

[1:10:30] Volgens mij moeten we zo geen debatten met elkaar voeren en dat is het punt dat ik net heb proberen te maken.

[1:10:36] Dank u wel.

[1:10:37] Dank aan de commissie.

[1:10:39] Ik ga kijken naar de staatssecretaris.

[1:10:41] Hoeveel tijd verwacht u nodig te hebben voor de beantwoording?

[1:10:46] Een half uur.

[1:10:49] Dat betekent dat...

[1:10:51] Er zijn niet zo'n bizar aantal vragen gesteld, maar er is genoeg om over te praten.

[1:10:57] Een halfuur wordt hier geboden aan deze kant vandaag.

[1:11:00] We gaan schorsen tot tien over half vier.

[1:11:04] Dank u zeer.

[1:41:38] Dames en heren, ik heropen de vergadering van de Vaste Commissie voor Justitie en Veiligheid, al waar wij praten over het belangrijke thema van jeugdcriminaliteit.

[1:41:46] De eerste inbreng van de Kamer is geweest en ik heet de staatssecretaris weer van harte welkom in de zaal om haar eerste termijn aan te vangen.

[1:41:54] En daarvoor wilde ik de Kamерleden vragen om in eerste instantie het te doen met drie interrupties bij vragen aan de staatsecretaries.

[1:42:02] En als dat te weinig is, kunnen we dat ophogen.

[1:42:05] Ik geef het woord aan de staatsecretarissen van Justitia en VeILigheid.

[1:42:07] Gaat u gewoon.

[1:42:09] Voorzitter, dank u wel.

[1:42:10] En dank ook aan deze commissie voor de aandacht die er is voor jeugdcriminaliteit.

[1:42:16] Waar voorheen deze commиссie nog justitiële jeugden heette.

[1:42:19] Heet het tegenwoordig jeugdzriminaliteit?

[1:42:21] En ik denk dat de breedte van dit onderwerp het ook representeert.

[1:42:25] Want dat is precies wat het is.

[1:42:27] Het is niet alleen op het moment dat men in justitieketen belandt.

[1:42:30] Het gaat over hoe we met onze jeugdd...

[1:42:32] En zeker als we zien dat ze kwetsbaar zijn en op het verkeerde pad terecht kunnen komen.

[1:42:38] Ook veel dank aan de commissie voor het laten organiseren van de technische briefing vorige week.

[1:42:43] Want dat heeft ook echt betekend dat u zeker vanuit de commиссie, maar zeker ook richting het departement in mijn ministerie heeft aangegeven.

[1:42:51] Dit is een handreiking van hoe wij met elkaar zo heel graag naar oplossingen willen in die jeugd.

[1:42:57] keten en jeugdcriminaliteit op alle mogelijke manieren willen bestrijden.

[1:43:02] Het liefst op de meest effectieve en efficiënte.

[1:43:05] En dat is natuurlijk wat juist in zo'n ronde tafel heel mooi naar voren kan komen.

[1:43:09] Ik was er niet bij, ik heb het uiteraard wel teruggekeken en ik was ook onder de indruk van de partijen die daar zowel een schriftelijk als een mondelingeninbreng deden en ook aangaven waar de kwetsbaarheden zitten.

[1:43:19] Niet alleen voor eigen organisaties, maar zeker ook voor de keten.

[1:43:22] Want het vraagt iets van de samenwerking.

[1:43:25] Jeugdcriminaliteit raakt echt een veelheid aan onderwerpen en dat blijkt ook wel weer uit de vragen die u mij gesteld heeft.

[1:43:33] Ik ga ze zo dadelijk in blokjes beantwoorden, maar graag ook even een korte inleiding.

[1:43:38] Want hier geldt ook voorkomen is beter dan genezen.

[1:43:41] En dat vraagt om een domeinoverstijgende aanpak.

[1:43:45] Niet alleen maar gericht op de jeugd, maar altijd kijken naar de omgeving waar de jeuchtige zich in bevindt.

[1:43:51] Of dat nou gaat over de...

[1:43:52] thuissituatie of over de schoolsituatie, want dat zijn natuurlijk juist de omstandigheden waarin de kwetsbaarheden voor heel veel mensen al zichtbaar zijn en we toch zien dat onze jongeren afglijden.

[1:44:04] Ik ben het zeer eens met de harten kreet van een aantal partijen die ook aangeven, kijk met een breed perspectief naar de jeugdcriminaliteit.

[1:44:11] Want als we alleen maar blijven kijken op het moment dat er sprake is van strafrechtelijke feiten, dan gaan we er met elkaar niet komen.

[1:44:18] Komt een jongere nu in aanraking met het jeugdstrafrecht... dan staat het pedagogisch uitgangspunt centraal... gericht op het bieden van het nieuwe perspectief... en daarmee ook het voorkomen van recidieven... het voortkomen van nieuwe slachtoffers... zoals meneer Hamstra ook al een aantal keren zei.

[1:44:32] Dat is natuurlijk het uitgangespunt.

[1:44:34] Om dit voor elkaar te krijgen, kijken we naar passende interventies.

[1:44:38] Wat dan precies passend is, daar heeft een aandacht van u ook vragen over gesteld.

[1:44:41] Daar kom ik zo dadelijk nog specifieker op terug.

[1:44:44] Ik vind het van belang om zaken waar mogelijk buitenstrafrechtelijk af te doen.

[1:44:49] En met de politiereprimande en de haltafdoening hebben we naar mijn mening ook daadwerkelijk een passend en ruim aanbod om dat te kunnen doen.

[1:44:57] Tegelijkertijd zie ik ook in het licht van het RSJ-advies dat er nog veel mogelijkheden zijn om dat stelsel te verbeteren.

[1:45:04] Ik denk dan bijvoorbeeld aan verbreding van het type strafbare feiten... dat in aanmerking zou kunnen komen voor haltafdoening.

[1:45:12] En aan het openstellen van deze buitenstrafrechtelijke interventie voor de adolescenten.

[1:45:17] Het staat toegelicht in de brief die u vorige week vrijdag van mij hebt ontvangen.

[1:45:23] Ook als inzet van het strafrecht wel noodzakelijk is, dan wil ik het grote belang benadrukken om dit zo goed mogelijk in te zetten voor gedragsverandering en voor resocialisatie.

[1:45:34] Het vergt onder meer dat de problemen in onze JEI's worden aangepakt.

[1:45:38] Niet alleen in het belang van de jongeren die veilig aan hun resocialisatie moeten kunnen werken... maar nog veel belangrijker misschien wel in het kader van de veiligheid van ons personeel.

[1:45:49] Die daar dag in dag uit keihard werken, maar dat ook veilig en met waardering moeten kunnen blijven doen.

[1:45:57] Ik waardeer, ik steun hen vanaf deze plek en ik begrijp hoe moeilijk de dagelijkse afwegingen zijn... in het werk dat er gebeurt in de JEI's.

[1:46:07] Praktisch gezegd ga je de jongeren naar het onderwijs brengen of zorg je dat iemand zijn ontbijt krijgt.

[1:46:13] Dat zijn natuurlijk onmogelijke keuzes voor medewerkers om te maken.

[1:46:17] En daarom is er ook alles op alles gericht om daar in de komende periode met de noodmaatregelen in de hand te kijken naar korte en lange termijn oplossingen.

[1:46:28] Ten aanzien van die noodmaatsregelen...

[1:46:31] Helemaal terecht wordt daarover gezegd.

[1:46:34] Het duurt te lang en we gaan zelfs door de ondergrens van de noodmaatregelen heen.

[1:46:39] Een weekprogramma wat eigenlijk 77 uur moet zijn, daar halen we soms de 62 niet wat dan een noodmaatregelenpakket is.

[1:46:46] En welke?

[1:46:47] Wat misschien wel veel belangrijker is, welke inhoud heeft dan zo'n dag voor een jongere.

[1:46:53] Die voor een korte periode, want dat is ook de praktijk, in onze handen wordt gelegd.

[1:46:58] Nou daar hebben we zeker ook wat in te doen.

[1:47:01] Daarom heb ik ook een korter en een lange termijn aanpak in gedachten.

[1:47:05] Want u kent de herbezinning van mij en ook al eerder aangegeven dat we dat...

[1:47:10] in Q1 van 2027 naar de Kamer toesturen.

[1:47:14] Maar voorzitter, voor het eind van het jaar... kom ik ook met een noodmaatregelenpakket en noem het een actieplan... wat gaat over hoe we de JJI's op korte termijn... beter hun werk kunnen laten doen, op orde kunnen brengen... zodat het weer een veilige en prettige omgeving is om te werken... en zodat er daadwerkelijk ingericht en ingezet kan worden op resocialisatie.

[1:47:35] Tegelijkertijd is het natuurlijk wel zo, en dat is wel wat we ook binnen de JJI's zien.

[1:47:40] De schaarste waar we mee te maken hebben, dat is ook een uitgangspunt.

[1:47:45] Dus alles wat binnen die schaarse mogelijk is, dat moeten we met elkaar benutten.

[1:47:49] Ik heb daar een apart blokje over en daar zal ik zo duidelijk iets verder op ingaan.

[1:47:54] Dan zal ik vertellen wat de blokjes zijn, voorzitter.

[1:47:57] Dat is de aanpak van jeugdcriminaliteit en preventie als eerste.

[1:48:02] Dan als tweede blok je de effectieve interventies.

[1:48:05] Het derde blokje gaat over de JJIs.

[1:48:09] En het vierde blikje gaat Overig.

[1:48:17] En dat zijn er heel wat.

[1:48:21] Voorzitter, te beginnen met de vraag van mevrouw Zienhaven.

[1:48:25] Die gaat over de samenhangende aanpak.

[1:48:28] Wanneer volgt nou een samenhangend aanpak?

[1:48:31] Ik lees veel over het knellende personeelstekort.

[1:48:34] Het beste middel om capaciteit te ontlasten is voorkomen dat die capaciteit ook echt nodig is.

[1:48:38] Nou, daar kan ik het niet anders dan mee eens zijn.

[1:48:40] En waarom is preventie van jeugdcriminaliteit nog steeds een los iets?

[1:48:44] Kunnen we dat niet breder oppakken, is de vraag.

[1:48:47] Voorzitter, de sterkste preventie... ...van jeugddcriminaliteiten vindt plaats voor het twaalfde levensjaar... ...en zelfs voor het zesde levesjaar.

[1:48:55] Dus het klopt helemaal dat opgroeien in sterke gezinnen en kansrijke buurten... ...kinderen de beste start geeft en de minste kans om later ook in de criminaliteit te belanden.

[1:49:06] Dat klinkt allemaal als een hele maakbare samenleving, maar laten we het uitgangspunt alsjeblieft ook niet vergeten.

[1:49:12] Vroegtijdige preventie van jeugdcriminaliteit vraagt daarom juist om die samenhangende aanpak waarbinnen sociaal domein en jeugddomein de handen in één geslagen worden.

[1:49:21] We hebben vorige week met elkaar een debat gevoerd dat gaat over het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.

[1:49:27] En daar werk ik samen met VWS en met de VNG toe naar hoe we nou die lokale wijkteams aan de ene kant kunnen versterken om een veiligheidsbrel op te zetten als dat nodig is.

[1:49:38] En aan de andere kant ook te kijken wanneer er echt sprake is van kinderen die afglijden, jeugd die op het criminele pad terecht lijkt te komen, kunnen we dan ook met het regionaal veiligheidsteam...

[1:49:49] veel meer inzetten op de juiste interventies en vroegtijdige interventie.

[1:49:58] Even kijken of ik daar nog iets op toe moet voegen.

[1:50:07] Nee, dit is goed.

[1:50:12] Ja, oké.

[1:50:12] Want ik kan wel iets zeggen waar de minister van langdurige zorg, sport en jeugd mee bezig is binnen het nationaal programma Leefbaarheid en Veiligheid.

[1:50:20] Maar eigenlijk denk ik ook dat is iets wat we in samenhang en in andere debatten met elkaar voldoende wisselen.

[1:50:27] Weet dat ik daar ook als staatssecretaris Justitie en Veeiligheid zeer nauw bij aangesloten ben en dat dit soort gesprekken op wekelijkse basis met elkaar plaatsvinden.

[1:50:36] Omdat we zien dat wat de een doet in de aanpassing van wetgeving ook daadwerkelijk effect heeft voor de ander.

[1:50:44] Dan de tweede vraag die mevrouw Sinhaven stelde... gaat over de online mogelijkheden van jeugdreclassering.

[1:50:51] Kan de staatssecretaris toezeggen dat ze met de jeugddreclassing in gesprek gaat... over welke concrete mogelijkhelen ze nu online missen?

[1:50:59] Ja, dat kan ik.

[1:51:00] Ik kan toezegen dat voor het einde van het jaar gespreken zullen plaatsvinden... waar wordt gesproken wat de jeughddreclassering nodig heeft om hun werk beter te doen... daar waar het gaat over deze online uitdagingen die we natuurlijk allemaal zien...

[1:51:13] De politie is er ook heel druk mee, weten we.

[1:51:15] Dat is natuurlijk niet mijn dossier, dat is bij de minister.

[1:51:18] Maar we willen niet alles parallel laten optrekken.

[1:51:21] En zeker de jeugdreclassering en de Raad voor de Kinderbescherming geven aan dat het belangrijk is dat ze daar de mogelijkheden toe krijgen om juist die online wereld met ofwel bestaande of nieuwe instrumenten beter het hoofd te bieden.

[1:51:38] Dat roept een vraag op bij mevrouw Genhaven.

[1:51:41] Ja, dank u wel voorzitter.

[1:51:43] En heel goed dat de staatssecretaris voor het eind van het jaar in gesprek gaat.

[1:51:48] Mijn vraag ging nog iets verder.

[1:51:50] Die zei van ja, kan de staatsecretari dan ook kijken van welke wet en regelgeving mis je dan?

[1:51:55] En kan dat ook op een manier bij ons richting ons als Kamer teruggekoppeld worden?

[1:52:01] De staatssekretaris.

[1:52:04] Ja, dat kan.

[1:52:05] Want ik weet dat er zeker in die gesprekken die tot nu toe gevoerd zijn... dat men ook heel specifiek kijkt naar wat er nodig is.

[1:52:12] En als dat raakt aan de aanpassing van wetgeving... dan zie ik hier dat we de resultaten van die evaluatie een vervolg kunnen geven... in de loop van 2027.

[1:52:22] Misschien is het goed om dat in de volgende voortgangsbrief ook mee te nemen...

[1:52:26] Vanuit een evaluatie, het is niet zo dat we dat vanuit een gevoelskwestie doen, maar echt goed hebben gekeken op welke onderdelen betekent het dan dat de jeugdbescherming meer middelen nodig heeft om die interventies te kunnen doen voor dat online gedrag.

[1:52:45] Dus ergens, laat ik zeggen, voor de zomer is het altijd goed om dat heel concreet te maken natuurlijk, maar bij de volgende voortgangsbrief kan ik daar iets over vertellen.

[1:52:54] U vervolgt.

[1:52:55] Ja, voorzitter, dank.

[1:52:56] Een vraag van de heer Hamstra van het CDA die gaat over het hulpplatform.

[1:53:03] Keerpunt.

[1:53:05] Angst, schaamte of de weg naar hulp niet kennen kunnen ervoor zorgen dat ouders gewoon ook te lang blijven rondlopen met hun zorgen.

[1:53:13] Herkent de staatssecretaris dit beeld?

[1:53:15] Is zij bekend met het in september opgerichte hulapplatform en kan het platform misschien ook bijdragen aan het eerder herkennen van signalen van de jeugdcriminaliteit?

[1:53:24] Ja, ik herken het beeld en Hulpplatform Keerpunt heeft zowel de chat als de familieondersteuning opgezet in opdracht van preventie met gezag.

[1:53:33] Dus het is een uitvloeisel daarvan.

[1:53:35] En de afgelopen twee jaar hebben we juist met dit soort interventies ook goede resultaten bereikt.

[1:53:41] Het blijkt dat als er een chatfunctie mogelijk is...

[1:53:44] dat het voor heel veel mensen toch laagdrempeliger is om een vraag te stellen... omdat het dan niet zo heel erg uitmaakt dat die vraag meteen ook van A tot B klopt... maar ook gewoon een hartekreet kan zijn.

[1:53:56] Dus ook in dit geval zie ik dat zij daar een belangrijke interventie in zijn.

[1:54:02] En als ouders zich zorgen maken over hun kind... dan kunnen ze vrijblijvend bellen met een ondersteuner.

[1:54:08] En dat kan bijvoorbeeld gaan juist ook om die signalen... van mogelijke criminele interventies of het ronselen...

[1:54:13] ...van jeugdigen en het gevoel wat ouders daarbij kunnen hebben... ...dat hun kind onder druk wordt gezet.

[1:54:20] Samen met de ondersteuner wordt dan gekeken wat het kind nodig heeft... ...en hoe de oudERS daarop kunnen inspelen.

[1:54:25] Zodat we, zoals ook voorzitter door een aantal anderen vandaag is ingebracht... ...zodat de ouder zou kunnen versterken in hoe zij hun kinderen opvoeden.

[1:54:34] Want dat is natuurlijk cruciaal op het moment dat je kinderen in huis wonen... ...nog minderjarig zijn, dat je als oudens de grip op die kinderen...

[1:54:40] niet verliest.

[1:54:42] En dan is dit een hulpmiddel daarvoor die ik zeer toejuich.

[1:54:48] Dan, voorzitter, de vraag ook van het CDA gaat over het vroeg signaleren van licht verstandelijke beperking bij criminele uitbuiting.

[1:54:56] En de centrale regie daarop.

[1:54:58] Is daar centrale recie op?

[1:54:59] Nou, dat antwoord is nee.

[1:55:00] Er is geen centrale religie op wie dan die verstandlijke bekerking signaleert of diagnosticeert of constateert.

[1:55:12] Dit gaat echt over de situatie voordat de jongere in de strafrechtketen terechtkomt.

[1:55:16] Zodra ze binnen de strafrechtketen zijn, zijn er ontelbaar veel interventies.

[1:55:22] En ik vind ook wel echt, ik heb ze nog weer opgevraagd, ook een overzicht van tools, handreikingen, trainingen en informatiebronnen waar partijen mee om kunnen gaan zodra ze een vermoeden hebben van een licht verstandelijke beperking.

[1:55:36] Er is een enorm aanbod.

[1:55:38] Weet iedereen te alle tijden dat ook te vinden en op die manier te werken?

[1:55:44] Ongetwijfeld niet.

[1:55:45] En dat is wel de handreiking die wij ook vanuit het jeugddomein naar het sociaal domein kunnen doen.

[1:55:50] Namelijk, er zijn ongelooflijk veel manieren...

[1:55:53] om in een vroeg stadium te herkennen of iemand wellicht een verstandelijke beperking heeft en of je daar dus ook op door zou willen vragen.

[1:56:03] En die, laten we zeggen, die handreiking, die zouden we dus zeker wel vanuit de jeugdketen richting het sociaal domein kunnen geven.

[1:56:12] Want dat is meer de groep die dichter bij de jongeren zit wanneer ze nog niet in de strafrechtketen zitten.

[1:56:19] Dat roept nog een vraag bij de heer Hamstam.

[1:56:21] Voorzitter, dank.

[1:56:23] Snap ik.

[1:56:24] En het gaat dus ook over wie regie neemt in die ketensamenwerkingen, ook richting het sociaal domein.

[1:56:29] Dus ik ben ook misschien wel samen met de staatssecretaris op zoek van hoe zouden we dan toch invulling kunnen geven aan die regierol?

[1:56:36] Heeft u daar ideeën bij?

[1:56:39] Mag even een tweede termijn of later, maar ik ben gewoon heel erg benieuwd hoe we die regieroal zouden kunnen versterken of überhaupt invullingen kunnen geven.

[1:56:46] De staatssekretaris.

[1:56:48] Ja, voorzitter.

[1:56:49] Het is absoluut een mooi idee in de vraag van hoe doen we dat dan?

[1:56:52] Waar we nu binnen de hele jeugdketen natuurlijk naar kijken is het toekomstscenario ook.

[1:56:56] Hoe kunnen we nou zorgen dat we niet alleen binnen het sociaal domein richting een veiligheidsketen gaan die alleen maar aan een stokje, een estafetstokje doorgeeft.

[1:57:06] Maar kunnen we nu zorgen tot het een integrale aanpak is?

[1:57:09] waarbij we dan weten dat de jeugdprofessionals deze bril eerder op hebben... dan dat de collega's in het sociaal domein dat mogelijk hebben.

[1:57:16] Zou dat een lijn zijn, maar dat toets ik natuurlijk ook ambtelijk even... maar zou dat wellicht een lijN zijn om daar ook een plek te kunnen geven?

[1:57:24] Want het is juist iets wat heel erg gaat helpen bij de resultaten... die je op langere termijn boekt met een jongere... die natuurlijk heel graag wel ook met verstandelijke beperking hulp zou willen bieden... of straf zou willen opleggen...

[1:57:38] in plaats van dat we het alleen maar doen vanuit de strafrechtketen zelf.

[1:57:43] Ja, u vervolgens...

[1:57:46] Ja, voorzitter, dank.

[1:57:47] Dan de vraag van mevrouw Faber, die gaat over hoeveel first offenders zijn er veroordeeld onder de uithalerswet.

[1:57:54] In de periode januari tot en met april 2026 zijn in Rotterdam twee uithалers aangehouden tegenover 29 in dezelfde periome in 2025.

[1:58:05] Voor mij is niet bekend hoeveelen hiervan first offenders.

[1:58:09] Dus het zijn de uuthalers.

[1:58:11] De strafmaat is sinds de invoering van de wet niet gewijzigd en iedere casus wordt individueel behandeld.

[1:58:16] Bij First Defenders wordt niet altijd de maximale straf geëist.

[1:58:22] Die multidisciplinaire aanpak lijkt zijn vruchten af te werpen, want we zetten namelijk met de partners in op het verstoren van de criminele netwerken, het voorkomen van uithalen door preventieprojecten en het opwerpen van barrières in de haven.

[1:58:35] In de havens.

[1:58:36] We zien het dus ook terug in de getallen.

[1:58:39] Wat we ook zien is dat we, en daar heb ik geen aantallen van, maar dat is wel iets wat we merken.

[1:58:45] Dit gaat om een groep kwetsbare jongeren die zich laten ronselen voor dit soort extreme praktijken.

[1:58:53] of dat nou uithalen in de haven is, of cobra's aan een deur hangen... of bommen onder een auto leggen, of erger.

[1:59:04] Die groep die blijft.

[1:59:05] En het verplaatst zich, als we niet oppassen, naar een andere activiteit.

[1:59:10] En dat is waarom het zo belangrijk is dat het niet alleen gaat over de strafmaat... maar dat het vooral ook gaat over hoe zorgen we nou dat die jongeren uiteindelijk zo weerbaar zijn...

[1:59:20] Dat ze begrijpen waar ze naartoe kunnen met een signaal om hulp te vragen.

[1:59:25] En niet zozeer bij het volgende klusje voor nog minder geld ingezet te worden.

[1:59:34] Ja, dank u voorzitter.

[1:59:34] Maar is de staatssecretaris met mij eens dat deze jonge mensen, dat die eigenlijk best een geliefde prooi zijn bij de zwaardere jongens?

[1:59:44] Omdat deze minderjarigen gewoon heel weinig straf krijgen of amper gestraft worden en weer heel snel buiten zijn.

[1:59:51] Dus daarom zijn ze toch gewoon een gelieft prooi in feite.

[1:59:57] De staatssekretaris.

[1:59:58] Nou voorzitter, ten dele

[2:00:00] ...ben ik het zeker met mevrouw Faber eens dat ze een geliefde prooi zijn.

[2:00:03] Dat heeft verschillende redenen.

[2:00:05] Het goed luisteren naar opdrachten, daar heel weinig geld voor krijgen... ...voor van alles en nog wat ingezet kunnen worden.

[2:00:11] Ja, dat is natuurlijk niet voor iedereen gegeven.

[2:00:13] Dat zijn kwetsbare jongeren die in de situatie zitten waar, wat een aantal van u ook zei...

[2:00:15] een

[2:00:18] Waar de grote criminelen een neusje voor hebben.

[2:00:20] Ze weten exact waar ze ze moeten ronselen en hoe ze dat op een goede manier doen.

[2:00:24] Dat geldt niet alleen voor jongens, maar zeker ook voor de meiden.

[2:00:27] En ja, heel erg belangrijk om dat dus aan te pakken.

[2:00:30] En niet zozeer om met die strafmaat aan de slag te gaan.

[2:00:32] Want dan pakken we uiteindelijk de jongeren die nog steeds die kwetsbaarheid vertonen... en niet geholpen zijn met die langere straf of met die heftige straf.

[2:00:40] Maar juist ook dat we ze voorkomen dat ze überhaupt daarmee in aanraking komen.

[2:00:45] En daar zit mijn grote opgave.

[2:00:49] Dank u voorzitter.

[2:00:52] Ik denk zelf dat als ze niet meer zo aantrekkelijk zijn in verband met de strafmaat, dat ze minder geronseld zijn.

[2:00:58] Maar goed, we hebben verschillen van mening en dat mag.

[2:01:01] Dat is wel jammer natuurlijk.

[2:01:03] Maar zouden we dan niet aan moeten denken om bijvoorbeeld de ronselaars die dat doen, om die zwaarder te straffen?

[2:01:09] Om daar een verhoogde strafmaan te maken?

[2:01:12] De staatssecretaris.

[2:01:14] Hoge straffen is voor mij niet altijd of misschien altijd niet de oplossing in deze.

[2:01:18] Ik denk dat het heel erg gaat over het aanpakken van deze georganiseerde criminaliteit.

[2:01:23] Dat is natuurlijk absoluut iets wat prioriteit heeft van dit kabinet.

[2:01:26] Ook als het gaat over alles wat er met ondermijning te maken heeft, moet je juist zorgen dat het ook deze jongeren raakt.

[2:01:35] En daarom hebben we juist ook in de hele taskforce ondermijning ingezet op dat deel van jeugdcriminaliteit... waar we met preventie veel meer effecten kunnen bereiken dan alleen maar met het straffen.

[2:01:47] Niet alleen van de ronselaars, maar zeker ook van de jongeren die het betreft.

[2:01:50] Dus zowel het ophogen van de straf als wel voor de jongere als wel for de ronselaars... ja, ik denk niet dat het effect gaat hebben wat mevrouw Faber en ik beide beogen...

[2:01:59] Namelijk, dit moet absoluut niet kunnen en dit moeten we uit onze samenleving zien te weren.

[2:02:03] En hoe doen we dat?

[2:02:04] Op de meest effectieve manier.

[2:02:08] U vervolgt.

[2:02:09] Ja, voorzitter, dank.

[2:02:11] Dan de vraag van mevrouw Van der Plas.

[2:02:13] Die ging over de aanpak van twaalfjarigen.

[2:02:17] Welke aanpak volgt wanneer jonge kinderen herhaaldelijk stelen, bedreigen of geweld gebruiken?

[2:02:22] En hoe voorkomen we dat signalen blijven liggen omdat organisaties naar elkaar verwijzen?

[2:02:28] Eens hele terechte vragen, ook wat mij betreft.

[2:02:32] Omdat we zien dat als er sprake is van een jonge dader of een jongen verdachte... dan hebben we daar niet alleen in de strafrechtketen iets te doen... en niet alleen als organisaties iets te doden... maar gewoon als het geheel van verantwoordelijkheden.

[2:02:46] En dat begint bij de ouders.

[2:02:48] Effectieve interventies voor kinderen onder de twaalf zijn bijvoorbeeld BASTA met een uitroepteken en alles kids.

[2:02:56] En die betrekken ook juist de oulders en de omgeving.

[2:02:59] En om gemeenten te ondersteunen bij de lokale samenwerking verschijnt binnenkort ook de handreiking, gegevensdeling, vroegsignalering, risicogedrag jongeren.

[2:03:08] Zodat zij ook als gemeente, wat vaak natuurlijk ook de regisseur is binnen het sociaal domein...

[2:03:14] mogelijkheden hebben om op die vroeg signalerende stoel te gaan zitten en te zorgen dat er niet alleen het kind wordt aangepakt, maar zeker ook ouders en de omgeving.

[2:03:27] Dan de vraag van mevrouw Van der Plas, die gaat over de kleine gemeenten en dorpen.

[2:03:32] Hoe zorgen we dat passende hulp en preventie daar ook beschikbaar is?

[2:03:36] Nou, dit is ook echt een vraag die mij bezighoudt in het kader van preventie met gezag.

[2:03:42] Zeker onder regie van de minister van Justitie en Veiligheid.

[2:03:46] Maar zodra het jeugd raakt, en dat is natuurlijk best vaak zo... dan zien we dat het ook binnen jeugtbescherming en jeugtreklasserings een effect heeft.

[2:03:55] Kleine gemeenten willen we juist ook laten leren van die grootstedelijke aanpak.

[2:04:01] Want die G4, om het toch maar even plat te slaan... die hebben dit vaak op een heel professionele manier op orde.

[2:04:08] Maar die best practices en die kennis die zij hebben... die moet breed beschikbaar gemaakt worden.

[2:04:14] Op 1 december aanstaande is er een landelijke kennisconferentie... die juist gaat over hoe je de informatie met elkaar deelt.

[2:04:23] Daar is de informatie ook beschikbaar.

[2:04:24] Het ministerie en het CCV zal via de wegwijzer Jeugd en Veiligheid... informatie delen over die verschillende thema's.

[2:04:31] Dus het allerbelangrijkste is natuurlijk... en ik denk dat het goed is dat we gemeenten daartoe oproepen... of in ieder geval de bekendheid van deze bijeenkomst organiseren...

[2:04:42] is dat ze weten dat het plaatsvindt en dat als je aan de slag wilt in je gemeente met het aanpakken van jeugdcriminaliteit tot aan het voorkomen dat het überhaupt plaats vindt, dan is dat een hele belangrijke kennisconferentie om bij aanwezig te zijn en juist ook die kennis tot je te nemen.

[2:05:04] Voorzitter, ja.

[2:05:05] Dan even kijken de vraag van mevrouw Coenradi en dat waren er drie.

[2:05:10] En dat was een hele belangrijke interventie vooral over zeker uw periode ook als staatssecretaris en wat u zelf gezien heeft ook binnen jeugddetentie.

[2:05:21] Wat effectief kan zijn in de manier waarop we met onze jongeren omgaan.

[2:05:26] En hoe we dat op langere termijn ook zouden kunnen doen.

[2:05:29] U heeft een aantal suggesties.

[2:05:31] Ben ik bereid om een landelijke werkwijze voor de aanpak van risicojongeren op zijn minst te verkennen?

[2:05:37] Is het kabinet bereid het voorstel voor een groepsdossier te onderzoeken en de gemeentewet hiervoor aan te passen?

[2:05:42] En is het kabinet bereid een Nederlandse jeugdcriminaliteitskamer naar Deens model uit te werken?

[2:05:48] Daar zoeken we naar wat we binnen onze mogelijkheden zouden kunnen doen, zeg ik in alle eerlijkheid.

[2:05:54] Ik ben blij met alle suggesties die ik krijg, maar kan niet op de stoel van een lokale driehoek of van een gemeente gaan zitten.

[2:06:02] Dus de aanpak van die risicojongeren is in feite een gemeentelijke taak in het decentrale stelsel.

[2:06:08] En sturing op landelijk niveau door JNV is dan heel belangrijk.

[2:06:11] Dat doen we niet als vanzelfsprekend.

[2:06:14] Tegelijkertijd, wat we wel doen is natuurlijk kijken hoe de RIEKS, dus de regionale veiligheidsclubs hun werk doen.

[2:06:21] En die kennen we al wel en het lijkt mij goed om daar ook onder de aandacht te brengen hoe we op een landelijk uniformer werkwijze mogelijk nog onze doelen beter kunnen behalen als het gaat over deze risicojongeren, om ze toch maar even zo te noemen.

[2:06:38] Dus dat is een zoektocht die ik wel graag zou willen aangaan samen met de Rieks en de veiligheidshuizen.

[2:06:46] Want als we kijken naar de lokale organisatie van de veiligeheidsuizen, ook weer in relatie tot het toekomstscenario, dan zien we dat die 25 regio's een hele belangrijke taak hebben, niet alleen maar in...

[2:06:57] als het echt mis is gegaan.

[2:06:59] Maar zeker ook in signaleringen vanuit de politie... die daar altijd ook aan tafel zit en kan aangeven... ja, met dit gezin, met deze jongeren, het gaat gewoon niet goed.

[2:07:08] En ik denk dat dat een belangrijke is... om dat ook mee te nemen in diezelfde verkenning.

[2:07:14] En dan voor jongeren die in aanraking komen met justitie... hebben we het jeugdstrafrecht.

[2:07:20] En ja, dat weten we nu.

[2:07:21] Dit is een belangrijk... Even kijken hoor.

[2:07:25] Ja, versterkt lokale aanpak.

[2:07:26] Ja, dat wil ik te zeggen.

[2:07:27] En dan, ik zit even te zoeken naar hoe wij... Misschien kom ik daar in tweede termijn even op terug.

[2:07:31] Want u stelt natuurlijk heel concreet een vraag over de jeugdcriminaliteitskamer.

[2:07:35] Dus dat zie ik zo nu even niet terug.

[2:07:37] Maar dat vind ik wel belangrijk om ook zo dadelijk nog even op te reageren.

[2:07:43] Jan van Conradie heeft een vraag.

[2:07:45] Ja, voorzitter, met alle begrippen, ik leg hier een aantal plannen.

[2:07:48] Daar ben ik natuurlijk al een tijdje mee bezig om dat een beetje te doordenken.

[2:07:52] Dus ik kan me heel goed voorstellen dat de eerste reactie niet is...

[2:07:57] We gaan het overnemen, we gaan dit oppakken.

[2:07:59] Dat vergt ook onderzoeken en hoe werkt dat dan ook bijvoorbeeld juist in de andere landen.

[2:08:03] Het is dus ook denk ik een zoektocht van ons allemaal waarbij ik een aantal suggesties wil doen.

[2:08:09] Maar ik ben blij met deze positieve grondhouding om in ieder geval gewoon te gaan verkennen, te gaan kijken wat dit is.

[2:08:15] Een van de punten die ik nu niet terug hoor, maar misschien komt dat nog, is ook een beetje het eigenlijk...

[2:08:22] Het laatste is die heropvoedingsprogramma's waar ik het over gehad heb.

[2:08:26] En dat hoor ik dan nu niet terug in de beantwoording.

[2:08:29] En daar ben ik ook wel benieuwd naar.

[2:08:31] Met alle lessen overigens die we uit het verleden hebben getrokken over hoe we het vooral niet moeten doen.

[2:08:36] Ik refereer even naar dertig jaar geleden Glenn Meel.

[2:08:39] Nou, daar weten we allemaal van.

[2:08:40] Het WOTC-onderzoek moeten we zeker niet doen.

[2:08:43] En tegelijkertijd zien we voorbeelden in Spanje en Duitsland waarbij we ook positieve dingen daarvan terugzien.

[2:08:50] En moeten we vooral ook onze eigen manier van denken daarin gaan stoppen.

[2:08:53] Dus ik ben even benieuwd hoe de staatssecretaris daar naar kijkt.

[2:08:58] Ja, voorzitter, terecht.

[2:08:59] Hij zit in het mapje overig.

[2:09:01] Dus ik kom er nog op terug, want zeker een interessante gedachte.

[2:09:04] En volgens mij is daar ook tijdens een ander debat ook al een motie over ingediend, als ik me dat even goed herinner.

[2:09:09] En ik denk dat het belangrijk is dat we daar ook zo dadelijk nog even over van gedachten wisselen.

[2:09:16] Gaat u door?

[2:09:18] Voorzitter dank.

[2:09:18] Dit was het einde van het eerste blokje.

[2:09:21] Dan ga ik door naar de effectieve interventies.

[2:09:25] Er is uit het eerste blok nog iets blijven hangen bij mevrouw Van der Plas.

[2:09:29] Ja, voorzitter.

[2:09:30] Dat gaat over mijn vragen... over die voegsignalering bij hele jonge kinderen.

[2:09:37] En over de rol van wijkagentenscholen en jongerenwerk.

[2:09:42] En hoe passende hulp en preventie ook beschikbaar kunnen zijn... voor dorpen en kleinere gemeenten.

[2:09:49] En wat ik vooral hoor is...

[2:09:51] Ja, er zijn allerlei projecten.

[2:09:53] Basta, alles kids.

[2:09:55] In december is er een kennisconferentie.

[2:10:00] Helemaal leuk en aardig.

[2:10:02] Maar zet dat allemaal zoden aan het dijk.

[2:10:05] Ik hoor een hele hoop papier en ik hoor een heel hoop overleg en conferenties.

[2:10:10] Maar met name bij die kleinere gemeenten en die dorpen...

[2:10:16] is mijn concrete vraag van hoe komt er passende hulp voor preventie?

[2:10:20] Want we zien dat wij heel veel over de schutting gooien bij gemeenten.

[2:10:24] En vervolgens de gemeente geen middelen geven en zeggen, zoek het zelf maar uit.

[2:10:29] Dus ik ben een beetje op zoek van wat kan het Rijk nog meer doen voor die passende help.

[2:10:36] Voorzitter, een vraag die mij zeer raakt... want ik kom zelf uit zo'n kleine gemeente... dus ik weet ook heel goed hoe het werkt... ook als het gaat over de ambtelijke ondersteuning... die dan op zo'r klein club zit... waar je eigenlijk één persoon hebt... die over zeven onderwerpen gaat... en je bij een grote gemeente daar... een blik van dertig medewerkers voor hebt... als het niet meer is.

[2:10:54] Dus ik herken het zeer.

[2:10:57] En dat is nou juist waarom we zeggen... die kennis die opgedaan wordt in die grote preventie-met-gezaggemeenten... waar interventies zijn die werken.

[2:11:04] Bijvoorbeeld met zo'n programma wat echt gericht is op die twaalf minners.

[2:11:08] Echt als gemeente ook ziet dat het je tussen de vingers door glipt.

[2:11:12] Dat we dat met elkaar delen.

[2:11:13] Dat dat dus niet iets is waar per se veel geld voor nodig is... maar een manier...

[2:11:18] waarop je als organisaties ook in kleine gemeenten... of als medewerker in een kleine gemeente mee uit de voeten kan... richting die jongeren in jouw gemeente.

[2:11:28] En dat is waarom ik er zoveel waarde aan hecht.

[2:11:30] Dat we dit soort kennis niet allemaal binnen de grote gemeentenen houden... maar dat we ook echt zeggen...

[2:11:36] Luister, dit betekent ook iets voor kleine gemeenten die met dezelfde, laten we niet vergeten... ...dezelfde problematiek te maken hebben.

[2:11:43] Het is echt niet minder dan dat we dat in de grote steden zien.

[2:11:47] We zien juist ook een kwetsbaarheid natuurlijk bij jongeren die veel online zijn tegenwoordig.

[2:11:52] Dus hoe zorgen we nou dat we daar griep op houden?

[2:11:55] En dan betekend het of je nou in Wassenaar en Volverga woont...

[2:11:58] Het gaat er echt om dat we ze weten te bereiken en daar zijn deze programma's geschikt voor bevonden.

[2:12:04] Dan is het belangrijk dat we dat delen met elkaar en dat we weten hoe we op dezelfde manier zouden kunnen werken.

[2:12:11] U vervolgt.

[2:12:12] Voorzitter, dank u wel.

[2:12:16] De vraag van mevrouw Sinhaver gaat over durven kiezen voor werkende interventies.

[2:12:22] En daar heeft een aantal van u volgens mij vragen over gesteld.

[2:12:24] Want dat is natuurlijk een diepe wens van iedereen die met interventie te maken heeft in het jeugdlandschap.

[2:12:32] Waar volgens mijn vorige week ook in de ronde tafel aandacht voor is geweest.

[2:12:36] Wat werkt nou echt?

[2:12:38] En ik deel wel de betrokkenheid en de zorg die volgens mij ook de heer Hamstra daarover heeft uitgesproken.

[2:12:44] En ik dacht meneer Bikkers ook, namelijk hoe zorg je nou dat je niet per se in al die gemeenten op dezelfde manier werkt.

[2:12:53] Want je hebt soms een couleur lokaal nodig.

[2:12:56] Maar dat de basis van effectieve interventies wel duidwerkelijk overal hetzelfde is.

[2:13:02] Je hebt het landelijk kwaliteitskader effectieve jeugdinterventies.

[2:13:06] Dat geeft gemeenten handvatten bij het vormgeven van een dekkende lokale aanpak...

[2:13:12] met die kansrijke, bewezen effectieve interventies... die de wetenschap hebben betrokken en die de innovaties ook hebben meegenomen.

[2:13:20] En juist in die wetenschappen, bij de vele ontwikkelingen die nu gaande zijn... in die preventie met gezaggemeente, worden deze lessen ook geleerd.

[2:13:28] Binnen de hervormingsagenda jeugd vraag ik ook blijvend aandacht juist voor dat passend aanbod van deze jongeren.

[2:13:34] Waar we deze, laten we zeggen, juist effectieve interventies zouden willen inzetten.

[2:13:40] En niet per se de duizend bloemen bloeien variant.

[2:13:44] Dus dat is constant het zoeken.

[2:13:45] Ik kom zo dadelijk ook nog even terug op de preventie met gezaggemeenten en de vraag die de heer Bikkers daarover gesteld heeft.

[2:13:51] Omdat we daar juist van zien dat gemeenten ook zullen moeten stoppen.

[2:13:57] als een interventie niet effectief blijkt te zijn.

[2:14:02] Voorzitter, dan even kijken de vraag...

[2:14:11] Van mevrouw van der Plas.

[2:14:13] Die raakt eraan.

[2:14:14] Die gaat over jongeren die dreigen af te glijden naar de criminaliteit.

[2:14:18] Hoe zorgt de staatssecretaris ervoor dat de aanpak in de praktijk werkt?

[2:14:21] Vanaf het eerste politiecontact tot aan het moment van herhaling.

[2:14:26] Want dat is eigenlijk waar je de interventie zou willen doen.

[2:14:29] We proberen in de jeugdstrafrechtketen, dus als het bij de politie is dan hebben we iets van een melding, we hebben iets in handen.

[2:14:37] Proberen we positieve kenteringen in het gedrag van de jongeren te realiseren door juist ook de oorzaken van het gedag en de aangrijpingspunten voor gedragsverandering te zoeken.

[2:14:48] En dat gaat bijvoorbeeld ook in samenwerking met een leerplichtambtenaar.

[2:14:51] Dus op het moment dat een jongere klaarblijkelijk al langer niet naar school gaat, dan is dat iets waar we op zullen moeten inzetten.

[2:15:01] Ik wil benadrukken dat het onmogelijk is dat er altijd een werkwijze wordt gekozen die effectief en efficiënt gaat zijn en dat dat de heilige graal is.

[2:15:11] Zoals ik net al zei, soms is het lokaal ingegeven.

[2:15:14] Soms is het vanuit de beperking ingegegeven die je hebt vanuit... ...de organisaties.

[2:15:19] En soms ist het ingegeve vanuit die mogelijkheden die je... ...hebt voor beïnvloeding als er een gezin omheen zit waar juist...

[2:15:26] de grote kwetsbaarheid in zit.

[2:15:28] Dus eigenlijk zie je op veel verschillende manieren... dat het mogelijk moet zijn om een interventie te doen... maar dat het contact vanaf de politie tot de volgende recidief... om het maar even zo te zeggen, de volgende terugval... dat dat een punt is waarop we zeggen... dan moet je echt in een keten samenwerken... waar niet alleen de strafrecht komt kijken... maar bijvoorbeeld ook echt het onderwijs.

[2:15:51] Dan de norm die we eigenlijk willen voor de preventie met gezaggemeente.

[2:15:58] De vraag van de heer Bikkers waar ik net al aan refereerde.

[2:16:01] De beschikbaarheid van effectief bewezen interventies is op dit moment best beperkt.

[2:16:09] We wijzen dus ook de verschillende interventies erop dat ze zich kunnen laten toetsen om ook daadwerkelijk als effectief te worden bestempeld.

[2:16:19] Dat gaat iedereen helpen, want we willen graag dingen doen die echt werken.

[2:16:24] En de effectieve interventie uit de pitch sessie, die dekken dan ook maar slechts een gedeelte van die problematiek.

[2:16:29] Ze zijn niet altijd landelijk beschikbaar en kan zeer selectief worden ingezet, bijvoorbeeld als het opgelegd is onder een jeugdbeschermingsmaatregel.

[2:16:37] Dan betekent dat dat het niet overal en te allen tijden kan.

[2:16:41] De afgelopen vier jaar zijn gemeenten op basis van wetenschappelijke inzichten ook gestopt met interventies die echt niet effectief blijken te zijn.

[2:16:49] En wat is dan het moment dat je ook daadwerkelijk ingrijpt en zegt ja nu zien we ook niet dat het resultaat gaat opleveren.

[2:16:56] Waarom zeg ik dat zo specifiek?

[2:16:58] Omdat de resultaten natuurlijk soms ook pas na verloop van tijd zichtbaar zijn.

[2:17:04] Dat zien we op het moment dat een zestienjarige niet in een JEI zit.

[2:17:08] Wat heeft dan gewerkt?

[2:17:09] Daar heb je soms een langjarige periode voor nodig.

[2:17:12] Dus het feit dat we binnen vier jaar met niet-effectieve methodieken stoppen, heel terecht...

[2:17:18] Maar sommigen hebben ook gewoon een langere adem en een langer aanloop nodig om te kunnen laten zien dat de maatschappelijke baten later komt.

[2:17:28] En dat iemand niet in de criminaliteit beland is.

[2:17:30] En daar zullen we op onderdelen dus ook toch moeten kijken hoe lang we daar het geduld mee hebben en hoe lang wir er ook vertrouwen in hebben dat het iets gaat opleveren.

[2:17:40] De heer Bikkers.

[2:17:41] Ja, dank u wel voorzitter.

[2:17:42] Alle begrip daarvoor, want ik kan me heel goed voorstellen dat er ook programma's zijn die misschien niet één op één direct het effect laten zien, maar wel heel goed bijdragen aan het voorkomen van het afgeleiden van jongeren.

[2:17:55] Tegelijkertijd zijn er ookprogramma's die gewoon bewezen averechts werken.

[2:17:59] En is de staatssecretaris dan ook bereid daarin te grijpen op het moment dat gemeentes, doordat er cowboygedrag via mooie marketingplannen dit soort programma's verkocht worden aan gemeentes?

[2:18:10] Met de beste bedoelingen vanuit die gemeentes zeg ik erachteraan.

[2:18:13] Maar waarvan de staatsecretari zou beoordelen, dit werkt gewoon averechts, dit moeten we niet doen.

[2:18:17] En is die staatssekretaris ook bereiden in te gijpen?

[2:18:20] De staatsssecretarissen.

[2:18:22] Ja, daar raakt u natuurlijk iets heel concreets.

[2:18:24] Dus de gemeente kiest dan voor een aanbod... waarvan blijkt dat het niet effectief lijkt te zijn.

[2:18:30] Het uitgangspunt van het kabinet is... daar stoppen we mee.

[2:18:33] Maar wat we natuurlijk zien... is dat gemeenten ook ruimte zoeken om te experimenteren.

[2:18:37] En hoever ga je daarin?

[2:18:39] Als blijkt... dat iets absoluut inefficiënt of ineffectief is... of misschien wel A voor rechts werkt... dan zou ik zeggen het uitgangespunt is echt... maar ik denk dat het goed is om dat ook nog even... met collega Van Weel te bespreken...

[2:18:51] Echt stoppen, want dan zijn we eigenlijk van de regen in de drup aan het raken.

[2:18:55] Dus dat is wat we absoluut niet moeten willen.

[2:18:57] En tegelijkertijd, wat ik zei, soms zijn het ook innovaties, zijn het experimenten om te kijken of het zou kunnen werken.

[2:19:04] En daar moet je natuurlijk juist in dit soort programma's wel de ruimte voor geven.

[2:19:08] Maar nogmaals, we stoppen met niet-effectieve interventies.

[2:19:14] Dat is fijn om te horen.

[2:19:16] Ik denk dat dat belangrijk is.

[2:19:17] De staatssecretaris geeft aan dat nog even met haar collega van Wilde bespreken.

[2:19:21] Ik zou ook graag wensen daar een terugkoppeling van te zien.

[2:19:23] Dus misschien kan de staatssectoris nog iets over zeggen.

[2:19:27] Ja, dat wil ik natuurlijk heel graag doen... want anders blijft het alleen maar eventjes bij.

[2:19:31] We lopen even op de gang bij elkaar naar binnen.

[2:19:33] Het gaat er echt om dat ik hier wil checken... of ik hier ook in lijn zit met waar de minister verantwoordelijk voor is... namelijk preventie met gezag.

[2:19:44] Mijn onderdeel ziet op jeugd.

[2:19:46] En daarvan zeggen we, de niet-effectieve interventies... daar stoppen we mee.

[2:19:50] En dat zal ik checken en daar zal ik even kijken... of dat in een briefje gaat of ergens nog op een andere manier...

[2:19:56] bij uw commissie terugkomt.

[2:20:04] Voorzitter, dank.

[2:20:06] Mijn vraag aan de staatssecretaris is... kijkt ze ook naar bewezen effectieve interventies... die wel vanuit het jeugddomein komen... maar niet per definitie raken aan het voorkomen van jeugdcriminaliteit.

[2:20:14] Twee voorbeelden.

[2:20:15] Eentje is die mannenalliantie die ik al noemde.

[2:20:18] Die ziet op gendergerelateerd geweld.

[2:20:20] Maar die positieve mannelijke rolmodellen... die zouden daar een invloed op kunnen hebben.

[2:20:26] En het tweede is...

[2:20:28] Opgroei in kansrijke omgeving.

[2:20:29] Dat is eigenlijk om het middellig gebruik onder jongeren tegen te gaan.

[2:20:32] Maar dat is een bewezen effectieve interventie die kijkt naar de omgeaving van de jongeren en in kaart brengt wat risicofactoren zijn en beschermende factoren zijn.

[2:20:42] Dus zouden de elementen meegenomen kunnen worden die ook batig zouden zijn in het voorkomen van crimineel gedrag onder jongere?

[2:20:49] Ja, voorzitter.

[2:20:50] Daar zullen we naar moeten kijken... want u noemt heel specifiek nu twee verschillende programma's... waarvan het uitgangspunt is dat het niet alleen maar gericht moet zijn... op iemand die vertoont al crimineel gedrag... en dan gaan we daar interventie op inzetten.

[2:21:02] U heeft het ook breder over preventie.

[2:21:04] Dat is niet iets wat uitgesloten is.

[2:21:06] Dus het is belangrijk om daar even een goede check op te doen... of dat ook daadwerkelijk mogelijk is.

[2:21:11] Dat wil ik bij deze graag toezeggen... dat ik dat voor deze programma zal doen.

[2:21:15] Wij noteren hem.

[2:21:16] Mevrouw Sinhaven, D66.

[2:21:20] Ja, dank u wel voorzitter.

[2:21:21] En natuurlijk heel goed dat we inzitten op stoppen met die interventies waarvan we weten dat ze per definitie niet werken.

[2:21:29] Mijn vraag was eigenlijk nog iets anders.

[2:21:31] Dus die zegt van dan hebben we een bak met interventie waarvan ze wel bewezen werken

[2:21:38] Kunnen we er daar nu niet een aantal van uitkiezen waarvan je zegt, daar gaan we sowieso op inzetten de komende tien jaar.

[2:21:44] Dat heb ik in andere debat, een soort van scale-up aanpak genoemd.

[2:21:47] Daarmee zeg je niet aan gemeenten, je mag alleen maar uit deze tien kiezen.

[2:21:50] Maar je kan wel zorgen dat het zo aantrekkelijk mogelijk is om voor een van die tien, mogen er ook vijf zijn, moggen er ook twaalf zijn te kiezeren.

[2:21:57] Zodat we dat veel gerichter kunnen uitrollen.

[2:22:02] Voorzitter, dat heeft eigenlijk twee kanten.

[2:22:04] Dus ik moet even stoeien met het antwoord op deze vraag.

[2:22:08] Kijk, belangrijk is wel dat we aansluiten bij wat lokaal nodig is.

[2:22:11] En als we dan het keuzemenu te klein maken, zou dat ook ontzettend jammer zijn.

[2:22:17] Als we zien dat drie van de 27 interventies bewezen effectief zijn en de andere niet, ja, we schrijven ze niet meteen af.

[2:22:23] Maar het kan toch niet zo zijn dat we daar dan maar, laten we zeggen... ...toch die 27 bloemen bloeien laten staan.

[2:22:31] En dat is een beetje het zoeken naar hoe lang wil je een interventie ook daadwerkelijk op de lijst... ...van het werkt nog niet, maar misschien over vijf jaar wel.

[2:22:38] En wanneer wil je gerichterkeuzes gaan maken richting bijvoorbeeld, zoals mevrouw Seinhaven zegt... ...10 methodieken waarvan we zouden kunnen zeggen, nou dat zijn wel de interventies die echt wel kansrijk zijn.

[2:22:50] Dus wat dit betreft ook even zoeken naar of dat een manier is om gerichter de interventies te plegen.

[2:22:56] Of dat we daarmee eigenlijk ook een aantal mogelijk positieve interventie's toch ook in de kiem smoren.

[2:23:03] En dat zou ik ook willen voorkomen.

[2:23:07] U vervolgt.

[2:23:08] Voorzitter, dank.

[2:23:09] Ik ga over naar de JJI's als derde blokje.

[2:23:16] En laat ik zeggen dat ik denk de meeste van u ofwel contact hebben gehad met...

[2:23:23] Excuus, staat het kan.

[2:23:24] Want er is toch nog een vraag over het tweede blokje, de interventies.

[2:23:27] De heer Bikkers, VVD.

[2:23:29] Ja, ik zat even te kijken of het nou bij het eerste of tweede... maar ik dacht ik wacht rustig even af, want dat lijkt een beetje op elkaar.

[2:23:34] Interventies, preventie, et cetera.

[2:23:35] Want we hebben het ook uitgebreid over ouders gehad.

[2:23:37] En van verschillende collega's heb ik daar vragen over gehoord.

[2:23:42] Misschien komt hij bij overig.

[2:23:45] Nou, niet per se.

[2:23:45] Het zou kunnen, maar volgens mij komt hij daar niet zo terug.

[2:23:49] Dan stel ik hier nogmaals de vraag.

[2:23:51] Want mijn vraag was hoe kunnen we ervoor zorgen dat die verantwoordelijkheid van ouders versterkt wordt?

[2:23:56] En heeft de staatssecretaris na aanleiding van de motie die eerder aangenomen is in de Kamer inzichtelijk welke instrumenten daarvoor ingezet kunnen worden?

[2:24:03] En als dat onvoldoende zou zijn, welke инструментen we daar dan naartoe zouden kunnen voegen?

[2:24:10] En dan helpt de Kammer u daar natuurlijk graag bij.

[2:24:12] Staatssecretariërs.

[2:24:14] Voorzitter, hij zat in het mapje Overig.

[2:24:15] Maar ik heb hem nu even iets...

[2:24:17] Nee, dat had ook nog...

[2:24:18] Nee dan zal ik hem niet tellen.

[2:24:20] Want dit was anders uw laatste geweest.

[2:24:22] Oh ja, dat moet ik hier ook.

[2:24:23] Nee, nee dat ligt allemaal heel gevoelig.

[2:24:24] Nee dat zou ik ook niet op mijn kerfstok willen hebben.

[2:24:26] Ja, nee.

[2:24:27] Gaat u verder.

[2:24:28] Zal ik hem bewaren voor Overig of zal ik him nu beantwoorden voorzitter?

[2:24:32] Ik zou zeggen doe het maar meteen.

[2:24:34] Ja, dat doen we nu.

[2:24:35] Want er is inderdaad door de heer Bikkers... maar ook door mevrouw van der Plassen... meermaals gevraagd om de ouderverantwoordelijkheid... en hoe gaat u hiermee om?

[2:24:42] En hoe werkt dat eigenlijk?

[2:24:44] Gewoon ook puur formeel gezien.

[2:24:47] Eerste vraag van de heers Bikkerz.

[2:24:50] Hoe ga ik dat versterken?

[2:24:51] Zoals ik in de Kamer begin dit jaar heb laten weten... zijn de mogelijkheden om die oude verantwoordelijkheid af te dwingen, die zijn beperkt.

[2:24:56] En dat is misschien maar goed ook, want als overheid ingrijpen in een gezin... dan is op dit moment de Staatscommissie mee bezig om te onderzoeken wanneer dat mag.

[2:25:03] Dus laten we daar ook daadwerkelijk voorzichtig mee zijn.

[2:25:07] Maar als we zien dat ouders moeite hebben om controle over hun kinderen te houden... of de kinderen niet in een veilige omgeving opgroeien... dan hebben we daar daad werkelijk wel wat te doen.

[2:25:17] Ik heb aangegeven in die brief, denk ik, begin van dit jaar... dat de bevoegdheden van de burgemeester... en die zijn soms indirect en soms direct in bepaalde gevallen... zijn om dwang uit te oefenen bij de ouders... door middel van bijvoorbeeld een last onder dwangsom... bij overtreding van verbodsbepalingen... met betrekking tot de openbare orde en veiligheid.

[2:25:42] En ook ten aanzien van de leerplicht...

[2:25:45] ...kun je ouders corrigeren.

[2:25:51] Daartoe kan de gemeenteraad bijvoorbeeld een verbod op hinderlijk gedrag... ...of een verbond op het dragen van, en je noemde dat al de middelen... ...messen in de openbare ruimte opnemen in de Algemene Plaatselijke Verordening.

[2:26:04] breder gekeken naar ouderbetrokkenheid, dit is even de repressieve kant, zit natuurlijk de kant ook van de gemiddelde ouder wil zich heel graag bezighouden met het welzijn van hun kinderen en raken soms gewoon de regie kwijt.

[2:26:20] En het is ook ontzettend moeilijk om pubers op te voeden.

[2:26:23] Laten we dat ook even voorop stellen.

[2:26:24] Dus hoe zorg je nou dat je dat versterkt?

[2:26:28] En dan raak je wel aan natuurlijk ook weer de gemeentelijke verantwoordelijkheid, maar het sociaal domein.

[2:26:33] Waarin je ziet dat er een groep ouders is die echt worstelt met het online gedrag van hun kinderen.

[2:26:40] Met het veilig houden van de kinderen als ze er niet bij zijn omdat ze namelijk moeten werken.

[2:26:45] En het zorgen voor de kinderen op het moment dat de kinderen thuis komen te zitten en eigenlijk naar school zouden moeten.

[2:26:52] Dus we zien op veel verschillende onderdelen dat ouders uitgedaagd worden.

[2:26:57] En daar hebben we als Rijksoverheid natuurlijk veel minder de directe regie op.

[2:27:02] Dat doen we op het moment dat er sprake is van jeugdzorg en jeugdbescherming en jeuchdreclassering.

[2:27:08] Maar dat vind ik eigenlijk ook altijd al heel ver gaan.

[2:27:10] Dus waar we nu mee bezig zijn binnen dat toekomstscenario, jeugd is juist ook kijken, nou hoe kunnen we nou dat gezin, want het heet niet meer jeugden, het is naar kind- en gezinsbescherming gegaan.

[2:27:22] Hoe kunnen we nu zorgen dat we niet alleen kijken naar wat er met het kind aan de hand is, maar ook heel specifiek kijken naar vad het gezin nodig heeft.

[2:27:28] En daar is dan vaak sprake van ouders die wel wat steuntjes in de rug kunnen gebruiken.

[2:27:33] Soms doordat ze mentaal zelf onder druk staan.

[2:27:36] Sops omdat het moeilijk is om rekeningen te betalen en ze niet weten dat er potjes voor zijn.

[2:27:40] Er zijn allerlei interventies denkbaar.

[2:27:43] En dat is wel iets waar we natuurlijk de gemeente juist ook op kunnen ondersteunen.

[2:27:49] Ja, een vraag van mevrouw Esteveld.

[2:27:53] Ja, die sluit hierbij aan.

[2:27:54] Dus ook dank voor de vraag, zeg ik tegen mijn VVD-collega.

[2:27:57] Want ik gaf het net aan in een interruptiedebatje.

[2:28:01] Ongeveer 900.000 kinderen tot 18 jaar groeien op bij een ouder... die psychiatrische problematiek heeft of verslaafd is.

[2:28:10] En dat zijn ouders die niet makkelijk hulp vragen.

[2:28:13] Want ze zijn vaak bang dat hun kind dan meteen uit huis wordt gezet.

[2:28:16] Maar het zijn ook gezinnen waar heel veel schaamte een rol speelt.

[2:28:19] Het zijn ook zinnen die extra gevoelig zijn voor als iets misgaat.

[2:28:23] De staatssecretaris terecht wijzen naar het toekomstscenario en we gaan kijken wat we doen.

[2:28:28] Maar waar bestaat dat dan precies uit?

[2:28:30] Want er is ook een andere tendens, namelijk dat we juist minder snel jeugdhulp willen inzetten.

[2:28:35] Dus ik ben heel benieuwd wat de staatssekretaris dan concreet juist voor deze groepen ook wil doen waar het thuis niet zo makkelijk is.

[2:28:45] Nou aangezien het gaat over jeugdcriminaliteit.

[2:28:47] Ik denk dat het goed is dat we in dit gesprek ook de veiligheidsbril opzetten.

[2:28:50] En er is al sprake van jongeren die we zien afglijden.

[2:28:54] Die hebben vaak een leeftijd die zo'n beetje rond de puberteit bungelt.

[2:28:59] Dan hebben we die scholen en dat onderwijs heel hard nodig.

[2:29:02] Want die signaleren natuurlijk op het moment dat het kind of niet aanwezig is of met verkeerde dingen bezig is.

[2:29:07] Dat we daar iets in kunnen betekenen.

[2:29:08] Daarom ben ik in overleg.

[2:29:09] Met mijn collega van de OCW juist ook.

[2:29:12] En ook in relatie tot wat we te doen hebben op de JEI's.

[2:29:15] Juist ook van hoe belangrijk dat onderwijs is als basis voor het veilig kunnen opgroeien.

[2:29:21] Want dat is ook de plek waar het, als het goed is, je leuke vriendjes zijn.

[2:29:24] En waar je gewoon een fijne tijd hebt om op te groeien en waar als het niet veilig is thuis... je dat ook daar kan zeggen of in ieder geval een veilige plek hebben om naartoe te gaan.

[2:29:34] Dus dat is de ene kant.

[2:29:36] Dat onderwijs hebben we heel hard nodig.

[2:29:38] Aan de andere kant zie ik ook wel dat gemeenten hier natuurlijk ook mee worstelen.

[2:29:43] Omdat de problematiek die je ziet binnen de GGZ... en de moeilijkheden die er zijn in gezinnen en de effecten die dat heeft op kinderen...

[2:29:50] Ik wil wel de vergelijking maken met een twintig, dertigtal jaar geleden... dat als toen een van stoeide...

[2:30:00] en je ouders met een verslaving stoeiden... dat het nog veel problematischer was om daar de kinderen in te bereiken.

[2:30:05] Het is nu echt wel zo dat als dat gesignaleerd wordt... dat dan ook het kind wordt meegenomen in wat heb jij nodig... om hier veilig en goed te kunnen opgroeien.

[2:30:15] Maar het probleem zit hem vaak, en dat herken ik wel in wat mevrouw Westerveld hier ook zegt... zit hem in het moment dat nog niemand hulp vraagt.

[2:30:23] En dan krijg je een, vind ik, ingewikkelde discussie die gaat over hoe ver kun je als overheid achter de voordeur komen.

[2:30:30] En dan hebben we andere partijen nodig, zoals bijvoorbeeld het onderwijs, zoals een huisarts, die signaleren het gaat niet goed in dat gezin.

[2:30:37] En daar hebben we iets te doen als het gaat over het voorkomen van jeugdcriminaliteit, bijvoorbeeld met die interventies die wel kunnen werken.

[2:30:47] Ja, u kunt verder gaan.

[2:30:49] Ik denk dat u dan richting het derde blokje gaat.

[2:30:51] Ik ga richting het derde blokje en dan ook een combinatie van antwoorden.

[2:30:54] Omdat de vragen over de JJI's door een aantal van u gesteld is.

[2:30:58] Meneer Hamstra, mevrouw Van der Plas en mevouw Westerveld.

[2:31:01] Die vragen naar de versoberingen van het dagprogramma en de ondergrens daarvan binnen de JJIs.

[2:31:07] Vragen naar het actieplan en onderwijsbehandeling en veiligheid.

[2:31:11] Ik heb net aangegeven, nou dank allereerst voor de grote interesse die er is in de JJi's.

[2:31:18] Want het is een groep die we niet moeten willen wegstoppen.

[2:31:21] Het is een club waar we mee aan de slag moeten.

[2:31:23] En de meeste van u heeft ofwel een bezoek gebracht aan een JJI, of is ooit in gesprek geweest met ze zoals mevrouw Faber ook aangaf.

[2:31:31] Hoe belangrijk is het dat we op dat moment ook een...

[2:31:37] Een straf uitvoeren die bijdraagt aan het voorkomen van terugvallen op het moment dat je weer buiten komt.

[2:31:44] Samen met DII en OCW verken ik op het момент twee dingen, namelijk wat is er nodig op die korte termijn?

[2:31:49] Want ik lees ook de brandbrief van de inspecties en de commissies van toezicht die allemaal zeggen zo kan het niet langer en terecht, want we zakken door een ondergrens heen.

[2:32:02] Maar ik zie aan de andere kant ook het stoeien van zowel de gebouwelijke omgeving als de mogelijkheden die we hebben ten aanzien van de medewerkers.

[2:32:10] En wat we daar binnen dat spectrum kunnen doen.

[2:32:15] Dat actieplan richting het kerstreces, dus voor de winter, hoe heet dat eigenlijk, is dat Q4?

[2:32:23] Nou in ieder geval voor het eind van het jaar.

[2:32:25] Wil ik heel graag met u delen wat gaat over de noodmaatregelen.

[2:32:29] Wanneer vind ik nou dat we door een ondergrens heen zakken?

[2:32:31] En wat voor mij heel belangrijk daarin is, is dat ik niet vind dat we kunnen afbouwen in uren en daar niks tegenoverstellen.

[2:32:40] Want dat is onacceptabel.

[2:32:45] Tegelijkertijd hebben we te maken met personeelskrapte en mogelijkheden die we dan...

[2:32:50] ...in die ruimte hebben.

[2:32:51] Zoals ik net het voorbeeld gaf, breng je de jongeren naar het onderwijs... ...of geef je de anderen een boterham?

[2:32:56] Het zijn onmogelijke keuzes om te maken.

[2:32:59] Wat vinden wij dan het belangrijkste aan de inhoud van het programma?

[2:33:02] Waar moet het aan voldoen?

[2:33:04] En hoeveel uren vinden wij acceptabel dat een jongere op zijn verblijf is?

[2:33:10] Daar komt bij...

[2:33:11] hoe belangrijk het is voor deze jongeren... om te weten waar ze die dag aan toe zijn.

[2:33:17] En wat ik nu te veel hoor en zie... is dat op de ochtend zelf delen van de programma's uitvallen.

[2:33:24] Het programma onderwijs niet doorgaat.

[2:33:27] En die teleurstelling en het niet kunnen vertrouwen op wat met jou is afgesproken, dat vind ik misschien nog wel erger dan waar het over gaat.

[2:33:36] Namelijk, het lukt niet om jou die 77-uur-programma te laten draaien.

[2:33:41] Want hoe kunnen we ervoor zorgen dat de tijd op je kamer dan ook daadwerkelijk bijdraagt aan je herstel?

[2:33:47] Nou, dat is mijn zoektocht op hele korte termijn.

[2:33:50] Voor die noodmaatregelen en dat actieplan richting Q4.

[2:33:54] En belangrijk daarin vind ik ook te zeggen dat sommige noodmaatsregelen of korte interventies voor nu heel effectief kunnen lijken en misschien ook wel kunnen werken, maar op de lange termijn geen soela's bieden.

[2:34:08] En dat wil ik ook zien te voorkomen.

[2:34:11] Want dan krijgen we ook een situatie waarin jongeren ervan uit mogen gaan... dat de noodmaatregelen ook daadwerkelijk beleid worden... en dat we vervolgens in de herbezinning weer gaan zeggen... nee, maar dan gaan we het toch nog heel anders doen.

[2:34:23] Dat vind ik ook niet geloofwaardig.

[2:34:24] Dus die twee moeten ook op elkaar aansluiten.

[2:34:27] Nou, dat is waar ik nu mee bezig ben.

[2:34:28] Die korte termijn en de lange termijn.

[2:34:31] En nog specifieker daarin gezegd... de jongeren die kort verblijven in de JJIs.

[2:34:36] Tachtig procent verblijdt korter dan acht weken in de JEIs.

[2:34:41] En de lange verblijkers.

[2:34:43] En hoe zorgen we nou dat er een passend programma is... voor deze twee groepen jong gedetineerden?

[2:34:52] Even kijken.

[2:34:56] Ja, misschien ook goed om daarbij te zeggen.

[2:35:01] Ik had het net al even over die zinvolle tijdsbesteding op de kamer.

[2:35:06] Want ik noem dat natuurlijk liever zo dan dat ik zeg versoberen.

[2:35:09] Voor sommige jongeren die kort verblijven.

[2:35:12] Ik noem even twee dagen, twee weken.

[2:35:16] Kan het heel helpend zijn om niet heel veel tijd op de groep door te brengen.

[2:35:21] Maar ook tijd te hebben op je verblijf, op je kamer... om daar ook met andere dingen bezig te zijn... dan nog weer op een groep geplaatst te worden.

[2:35:32] Wat daarin helpend gaat zijn, dat is natuurlijk voor mij ook de grote zoektocht.

[2:35:36] Wat is dan een programma?

[2:35:37] Wat gaat passen bij de periode dat die jongeren juist in hun eigen verblijk zijn... en tijd hebben om na te denken en ook te werken aan hun herstel... zonder dat dat onder invloed gaat...

[2:35:50] van andere jongeren.

[2:35:51] Dus ik kijk naar, laten we zeggen, de mix van de idealen... binnen een wereld waarin ik beperkt ben door schaarste.

[2:36:00] Nog wel even één ding toevoegen.

[2:36:04] De wet DBA of de inzet van zelfstandigen heeft veel gedaan.

[2:36:07] Dat heeft u ook gelezen in de brief.

[2:36:09] Dus in beperkte mate kunnen we zelfstandige nog inzet eigenlijk niet...

[2:36:13] ...binnen de JEI's.

[2:36:16] Dat heeft een goede en een minder goede kant.

[2:36:18] Want de goede kan is ook dat er nu vaste gezichten op groepen zijn.

[2:36:23] Het zijn er alleen veel te weinig.

[2:36:25] Wat ik wel zie in de wet die onlangs ter consultatie is gegaan... ...vanuit minister Aartsen, en daar ben ik mede-indiener van... ...is dat het noodzakelijk is dat er momenten zijn... ...waar binnen je nog wel de mogelijkheid hebt om ZZP'ers in te zetten.

[2:36:43] Dit is wel een, vind ik, precaire balans.

[2:36:46] Want juist voor de jongeren moet je ook vaste gezichten op de groep hebben.

[2:36:51] En kunnen we ons echt ook niet veroorloven dat dat allemaal tijdelijke inhuur en uurtje factuurtje is.

[2:37:00] En daar is het zoeken, zeker naar als het gaat over de inzet van zzp'ers, maar dat het helemaal niet meer mogelijk is, is het andere uiterste en maakt dat we dus nu ook echt onder water staan.

[2:37:11] Voorzitter, even kijken.

[2:37:13] Die herbezinning, daar kom ik dus op terug in het eerste kwartaal van volgend jaar.

[2:37:30] Ja, want de staatssecretaris bezint zich op veel onderwerpen... en we worden daar nog over geïnformeerd.

[2:37:38] Maar dan komen we ook uiteindelijk wel uit op een fundamentele punt.

[2:37:40] Want als we weten dat veel jongeren niet geholpen worden door een straf die hun vrijheid beperkt... en sterker nog, ze komen er vaak ook slechter uit.

[2:37:51] Maar we weten wel, en we horen van de inspecties vooral... dat aan heel veel voorwaarden niet wordt voldaan...

[2:37:57] Wordt het dan iets tijd voor een nog fundamentele bezinning op dit stelsel?

[2:38:02] Zou dan ook niet de staatssecretaris heel goed met het veld moeten kijken naar... Klopt ons stelcel nog wel?

[2:38:08] Wat kunnen we doen om één te zorgen dat er genoegdoening is en dat er straf is.

[2:38:14] Maar vooral ook zorgen dass mensen er beter uitkomen... en niet meer dit soort criminelle activiteiten plegen.

[2:38:20] En als je dan die beide kanten optelt van te weinig capaciteit... maar wel heel veel voorwaarden voldoen niet...

[2:38:26] Wanneer wordt dan die fundamentele vraag gesteld?

[2:38:29] De statsverkunders.

[2:38:31] Nou, voorzitter, ik geloof wel heel erg in het feit dat wij jeugdinrichtingen hebben... waar straffen ten uitvoer worden gelegd die opgelegd zijn door de rechter.

[2:38:43] Soms één, soms twee jaar, maar zeker ook met de mogelijkheid van een pij... die op kan lopen tot zeven jaar, die zelfs omgezet kan worden naar een TBS-maatregel...

[2:38:51] Die de rest van je leven kan duren.

[2:38:53] Dus ik geloof wel heel erg in het feit dat we dit als onderdeel van onze mogelijkheden hebben.

[2:39:00] Waar ik nog niet over begonnen ben, niet in de brief en ook niet hier, u ook niet.

[2:39:04] Maar ik denk wel dat het belangrijk is om hem te noemen.

[2:39:06] Dat zijn natuurlijk de kleinschalige voorzieningen.

[2:39:08] Want we vinden natuurlijk wel dat op het moment dat je eraan toe bent om daadwerkelijk weer, of dat nou in je regio is of dat het op een andere plek is, weer wat meer kunt oefenen, reintegreren met naar school gaan uit jezelf.

[2:39:21] Dus niet dat je opgehaald hoeft te worden.

[2:39:23] En dat je toe bent aan die volgende stap.

[2:39:25] Die kleinschalige voorzieningen, die maken natuurlijk wel onderdeel uit van die keten.

[2:39:29] Die zetten we op dit moment nog niet optimaal in.

[2:39:32] Dus ik vind dat dat ook echt onderdeels is van hoe we die herbezinning nu aanvliegen.

[2:39:38] Het was op geen enkele manier mijn bedoeling om te zeggen... we moeten af van JI's, want natuurlijk maken zij onderdeel uit van het stelsel.

[2:39:48] En ik heb in het terugzoeken van al die stukken uit 2019... natuurlijk ook het pleidooi teruggevonden... van mijn voormalige collega Cathelijne Buitenweg... die toen samen met D66 pleitte voor die kleinschalige voorziening.

[2:40:00] En ook gelezen dat dat een mooie toevoeging kan zijn... maar dat ze onvoldoende van de grond kwamen.

[2:40:05] En ik ben dan ook wel benieuwd hoe deze staatssecretaris... die doorontwikkeling ook dan voor zich ziet... van juist die kleineschalig voorzienen.

[2:40:13] Omdat ik echt denk dat dat... een hele waardevolle aanvulling is en dat ik terug hoor...

[2:40:17] ...van mensen die in het werkveld actief zijn.

[2:40:21] Zeker, dat ben ik voorzitter helemaal eens met mevrouw Westerveld.

[2:40:24] En daarom wil ik ze ook meenemen in die herbezinning.

[2:40:26] Omdat het onderdeel uitmaakt van de weg die je bewandelt.

[2:40:30] De weg die er loopt op het moment dat je in die strafrechtketen terechtkomt.

[2:40:33] En van straf uiteindelijk weer toegaat naar re-integreren.

[2:40:37] En dan heb je een heel mooie voorziening als de kleinschalige voorzienie.

[2:40:41] Om daar juist die stap in te kunnen zetten.

[2:40:43] Ja, ik denk dat die nog niet optimaal ingezet worden.

[2:40:46] En dat we daar nog een slag kunnen maken.

[2:40:50] U vervolgens.

[2:40:51] Ja, voorzitter, dank u wel.

[2:40:53] De vraag van de heer Hamstra ging over de bodyscanners.

[2:40:56] Ja, die verken ik op dit moment en ik ben bezig met het wetstraject.

[2:41:04] En ik verwacht dat in de loop van 2027 dat in consultatie zal gaan.

[2:41:09] En dat geldt zowel voor de jeugd als voor volwassen detentie, dat het eigenlijk de basis wordt.

[2:41:15] Niet alleen vanuit het voorkomen van voortgezet crimineel handelen tijdens detentie.

[2:41:19] Maar als het om jeugd gaat natuurlijk veel meer het volkomen van visiteren.

[2:41:23] Terwijl dat misschien wel niet nodig is.

[2:41:26] Daar is juist die bodyscanner binnen de jeugds heel passend voor.

[2:41:28] Dus dat neem ik hierin mee.

[2:41:32] Even kijken dan de vraag die fundamentele vraagt van mevrouw Westerveld.

[2:41:39] Dat natuurlijk in het verleden je iets gesloten zijn.

[2:41:41] Nou, het is bijna alsof je inderdaad het debat gevangeniswezen natuurlijk ook weer overnieuw voert.

[2:41:45] Want op dat moment werden besluiten genomen die verstandig leken en die anders uitpakken.

[2:41:52] Ik zit hier vandaag met de situatie zoals hij is.

[2:41:55] Dus ik kan er heel lang en breed over praten van wat er toen gebeurd is.

[2:41:59] Maar dit is waar we voor staan.

[2:42:02] De kennis van toen was ook wel daadwerkelijk dat we met minder capaciteit af zouden kunnen.

[2:42:08] De zorg zat hem natuurlijk bij de verschillende partijen.

[2:42:11] Die zeiden nou zo'n vaart zal het wel niet lopen.

[2:42:14] Dus dat heeft inderdaad zo uitgepakt.

[2:42:17] Wat ik wel leer van dit soort grote besluiten...

[2:42:21] ...in het verleden is dat je kapitaal zit in het menselijk kapitaald.

[2:42:24] Dus in je medewerkers.

[2:42:25] Op het moment dat zij er niet meer zijn... ...je krijgt ze niet zomaar terug.

[2:42:29] We gaan nu wel weer openen en kom je weer terug.

[2:42:31] Ja, zo werkt het natuurlijk niet.

[2:42:33] En daar zit eigenlijk de grote pijn... ...die we nu zowel binnen GW als binnen de JEI's zien.

[2:42:39] Ik sta het hier uit.

[2:42:40] Gelet op de klok.

[2:42:41] Gaat u richting blokje 4?

[2:42:42] Ik ga naar blokjes 4.

[2:42:43] Oké.

[2:42:44] Overig.

[2:42:45] Overige.

[2:42:48] Dat gaat over, even kijken, de kleinschalige gesloten voorzieningen.

[2:42:54] De vraag van mevrouw Coenradi.

[2:42:57] Ik deel uw zorgen over de resocialisatie van juist die delinquentie-jeugd.

[2:43:02] We beschikken wel over heel veel instrumentarium.

[2:43:04] Dus het is ook, we hebben het net even noemd, die kleinscalige jeugdvoorziening.

[2:43:07] Ik zou dat heel graag ook binnen wat mevrrouw Conradi volgens mij voor ogen heeft.

[2:43:12] Namelijk een kleinshalige...

[2:43:14] gesloten voorziening of een bepaalde mate van beveiliging, waardoor je juist ook aansluitend op die detentie een geschikte plek zou kunnen hebben.

[2:43:22] Na detenties is inderdaad nog vaak zorg nodig voor deze jongeren, ambulant dan wel 24 uur.

[2:43:28] En die zorg moeten we ook in samenwerking met gemeenten vaak zien te organiseren.

[2:43:34] En dan zie je dat vanuit de professionals vanuit een JJI.

[2:43:37] Daar is ook weer tijd en ruimte voor nodig.

[2:43:40] Maar grote stappen worden gezet om ook met die gemeenten die nazorg goed te regelen.

[2:43:43] Omdat dat natuurlijk de oplossing gaat zijn om ze niet meer terug te zien.

[2:43:51] Ja, voorzitter.

[2:43:52] Ik denk dat de staatssecretaris doelt... op niet zozeer de kleinschalige voorzieningen... maar op het voorstel wat ik deed over de heropvoedingsprogramma.

[2:44:03] Laat ik zo zeggen, mijn idee was daarbij... om juist het instrumentarium bij de rechter uit te bereiden.

[2:44:10] Dus dit is niet zo zeer ter vervanging van detentie... maar dit zou een aanvulling kunnen zijn.

[2:44:15] Maar dit zou ook, gewoon omdat de rechten zeggen... dit vinden we gewoon nu...

[2:44:19] Na zoveel delicten vinden we dit heel erg passend.

[2:44:21] En ik ben even benieuwd in hoeverre de staatssecretaris die mening bij mij deelt dat dat een goed idee zou kunnen zijn.

[2:44:31] Voorzitter, dit gesprek is als het goed is ook gevoerd met collega minister van Justitie en Veiligheid.

[2:44:37] Dat de motie is ingediend op dit initiatief.

[2:44:40] Die heeft oordeel Kamer gekregen, als ik het goed heb begrepen.

[2:44:43] Dus ja, ik kan me voorstellen dat dit een plan is.

[2:44:46] Als het gaat over een heropvoedingskamp, dan gaat iedereen natuurlijk boven in de boom zitten.

[2:44:50] Want dat is helemaal niet wat we met elkaar...

[2:44:53] Nee, maar goed...

[2:44:55] Ik noem even uitersten.

[2:44:58] Als we het hebben over maximale pogingen om te resocialiseren en de omstandigheden die daarvoor nodig zijn, zie ik wel veel, en daarom noemde ik hem net bij de JEI, zie ich veel overeenkomsten met hoe we die kleinschalige voorzieningen van de JEIs hebben ingericht.

[2:45:12] Die gebruiken we nog niet in optimale zin.

[2:45:14] Dus laten we kijken of we die twee dingen in de uitvoering ook dichter bij elkaar kunnen brengen.

[2:45:18] En ik denk dat daar wel kansen in zitten.

[2:45:20] Dus laten we dat gesprek ook met elkaar voeren op het moment dat die motie wordt aangenomen.

[2:45:24] Om ook te zien hoe we zo'n...

[2:45:30] heropvoedingsprogramma goed laten aansluiten bij wat nodig en wat misschien nog ontbreekt nu in de strafrechtkeken.

[2:45:40] Nog een vraag hierover?

[2:45:41] Mevrouw Korani.

[2:45:42] Ja, en heropvoudingsprogramm, want ik kwam ook niet tot een andere naam.

[2:45:47] Toen dacht ik, ja, als ik zeg resocialisatieprogramma, dan denkt Half Nederland waar heeft zij het over?

[2:45:52] Heropvoeding...

[2:45:53] Ik spreek het dan denk ik meer tot de verbeelding.

[2:45:55] Maar goed, ik ben altijd te verleiden voor een betere benaming.

[2:46:00] Ik ben ook wel even benieuwd hoe de staatssecretaris aankijkt als we het dan toch even nog hierover hebben.

[2:46:04] Als het gaat om bijvoorbeeld een samenwerking daarin ook eens te verkennen tussen Defensie en dit programma.

[2:46:13] Zien we daar mogelijkheden?

[2:46:14] Niet zozeer alleen voor...

[2:46:15] Dus we het hebben over in te zetten van personeel.

[2:46:18] Maar ook als we kijken naar wat is er nou nodig bij Defensie.

[2:46:21] Hoe wordt je opgeleid?

[2:46:23] Dan zien we toch dat heel veel zaken die we graag terug willen zien.

[2:46:26] Ook in dit programma.

[2:46:27] Als het gaat om heropvoeding.

[2:46:29] Als it gaat om discipline, normen, waarden, et cetera.

[2:46:31] Op tijd komen samenwerken.

[2:46:33] Team boven het ego.

[2:46:35] Dat zijn allemaal componenten waar bij Defentie altijd heel hard aan gewerkt wordt.

[2:46:38] Ik ben benieuwd in hoeverre een samenwerking op dat gebied...

[2:46:42] De verkennis.

[2:46:44] Nou voorzitter, we werken op veel onderdelen samen met Defensie.

[2:46:47] Maar dat raakt eigenlijk altijd aan de werving van medewerkers.

[2:46:51] Omdat we wel zien dat binnen het veiligheidsdomein de interesse in het werken erin.

[2:46:55] Maar zeker ook de vaardigheden die je nodig hebt veel overeen komen.

[2:46:59] Programma's nemen nog niet zozeer van elkaar over.

[2:47:02] Wat ik wel interessant vind is om te kijken... welke interventies zijn nou daadwerkelijk effectief.

[2:47:07] Dat doen we op basis van de pedagogische uitgangspunten... zoals we dat binnen het jeugdstrafrecht kennen.

[2:47:14] Ik kan me voorstellen dat er overeenkomsten zijn... tussen de programma's die er binnen Defensie zijn... omdat die vaak natuurlijk ook met jonge jongens werken... die op een bepaalde manier ook leren werken en dat gewoon ook opdoen.

[2:47:26] Dus mochten we daar in het uitgangespunt van dat pedagogisch klimaat...

[2:47:30] ook binnen programma's van Defensie juist initiatieven en ideeën zien, dan denk ik dat het gek zou zijn om onze ogen daarvoor te sluiten.

[2:47:39] Statenkruis, komt u tot een afronding?

[2:47:40] Nou, nog niet zozeer, voorzitter, omdat ik nog het blokje overig heb.

[2:47:44] Maar ik wil wel proberen om dat een beetje bij elkaar te maken.

[2:47:46] Heel graag, want we hebben tot vijf uur.

[2:47:48] En dan wou ik toch de collega's nog een kleine tweete mij geven.

[2:47:52] Ja, dat begrijp ik heel goed.

[2:47:54] Gaat u gewoon?

[2:47:55] Ja, dank.

[2:47:55] Oh, toch?

[2:47:57] Ja?

[2:47:58] Mevrouw van der Blas.

[2:47:59] Ja, ik wil toch nog even een vraag stellen over die bodyscanners.

[2:48:03] Natuurlijk, kortdurend en niet echt visitaties, dat lijkt natuurlijk beter.

[2:48:11] Maar we hebben natuurlijk ook met grondrechten te maken van mensen.

[2:48:15] Dat is het recht op privacy en lichamelijke integriteit.

[2:48:19] Recht op bescherming van de gezondheid.

[2:48:20] Je gaat met straling werken.

[2:48:23] En proportionaliteit en subsidiariteit heb je natuurlijk mee te maken.

[2:48:28] In hoeverre wordt er ook naar het buitenland gekeken, waar de berichten wel positief zijn over de resultaten hierover... kan de staatssecretaris daar iets meer over toelichten?

[2:48:39] Want die hebben al die ervaring, ook met rechtszaken die zijn gevoerd bij zwangere vrouwen bijvoorbeeld... of mensen met een beperking of mensen...

[2:48:48] Medisch implantaten, jongeren die de cellen nog in de groei zijn en organen nog... ...in de groei zijn.

[2:48:53] Daar zijn al zaken over geweest.

[2:48:55] Kan de staatssecretaris daar iets over vertellen?

[2:48:57] Heel kort.

[2:48:58] De staatssekretaris heel kort.

[2:48:59] Ik zal het heel concreet proberen te houden.

[2:49:01] Ja, ik ken de grote inbreuk die je hier ook op doet als het gaat over de eigen keuze die iemand moet hebben.

[2:49:08] Of het nog mogelijk is om met een body scanner gescand te worden.

[2:49:11] Want die keuze moet er altijd zijn.

[2:49:13] Over het effect wat het heeft op je lichaam.

[2:49:16] Ik ben zelf door zo'n scanner gegaan.

[2:49:18] Er is mij ook verteld hoe vaak dat kan per jaar.

[2:49:20] Hoe klein ook die interventie is.

[2:49:22] En natuurlijk, dat is juist wat we nu aan het doen zijn om te kijken.

[2:49:24] Vinden we dit proportioneel?

[2:49:26] Op welk moment en welke keuzen is er nog voor een jongere of voor een volwassene... om wel of niet door die body scanner te gaan.

[2:49:31] Dus dat neem ik zeker mee.

[2:49:33] Oké.

[2:49:34] Probeert u af te ronden?

[2:49:35] Ik ga proberen af te rondelen.

[2:49:39] Mevrouw van der Plas stelde een vraag.

[2:49:41] Jongeren die wachten op hun straf, hoe kunnen we nieuwe slachtoffers voorkomen?

[2:49:44] Nou, dat bijvoorbeeld als zij in voorlopige hechtenis worden geplaatst... dan kunnen we vragen om speciale voorwaarden.

[2:49:51] Bijvoorbeeld een contact- en locatieverbod.

[2:49:53] Dus er zijn mogelijkheden om in die tussenliggende tijd dat ze wachten... op hun strap ook daadwerkelijk al te ingrijpen.

[2:49:59] Tegelijkertijd, en daar wil ik ook wel bij zeggen... de wachttijd in de strafrechtketen is op dit moment hoog.

[2:50:03] Daar vertel ik u allemaal niks nieuws mee.

[2:50:05] Ik vind ook dat we echt heel goed moeten kijken naar hoe lang jongeren soms wachten en hoe hun leven stilstaat op dat moment.

[2:50:13] Dus daar hebben wij zelf ook iets in te doen, niet alleen met verboden, contact- en locatieverbod, maar een vinger aan de pols houden bij deze jongeren omdat ze soms jaren wachten totdat zo'n zitting plaatsvindt.

[2:50:22] En dat vind ik soms buitenproportioneel.

[2:50:24] Die signalen krijg ik namelijk ook.

[2:50:28] Dan de vraag naar oude verantwoordelijkheid die heb ik gehad.

[2:50:31] Dat online rondselen heb ik ook antwoord opgegeven.

[2:50:35] Hoop ik naar voldoende tevredenheid.

[2:50:39] De toepassing van adolescentenstrafrecht van de heer Bikkers kan de staatssecretaris inzichtelijk maken hoeveel zaken de afgelopen jaren aan de criteria van artikel 77b van het wetboek van strafrecht voldeden, maar waarin niet is overgegaan tot toepassing van het volwassenenstraftrecht.

[2:50:53] Op basis van 77 wetboek van strafrecht kan de rechter een jongvolwassen in de leeftijd van 16 en 17 jaar volgens het volwassene strafrechten berechten.

[2:51:02] Als de rechter daartoe aanleiding ziet in de ernst van het begaande feit, de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het feit is begaan.

[2:51:10] De vraag of een zaak aan één of meer van die criteria voldoet is dus een afweging die de rector...

[2:51:14] En de afweging als deze, waarin de rechter op basis van dossierinformatie... en alles wat op de zitting is besproken tot een beslissing komt... is dus niet één op één naar boven te halen uit die registratiesystemen... maar terug te vinden in die afzonderlijke rechtelijke uitspraken.

[2:51:28] Dus dat is moeilijk voor mij...

[2:51:29] om aantallen aan te knopen.

[2:51:31] Het is belangrijk dat die ruimte er is voor een individueel geval.

[2:51:35] Dan de vraag van meneer Bikkers... die gaat over jonge meisjes en vrouwen in de criminaliteit.

[2:51:40] Er zat inderdaad ook een onderzoek bij.

[2:51:42] Die gaat over de interventies van meisje tussen de 12 en 15.

[2:51:48] Aandacht voor daderschap onder meisjes en jonge vrouwen vergroten we door de kennis uit dit onderzoek actief met gemeenten en strafrechtpartners te delen.

[2:51:56] Bijvoorbeeld via het CCV, het Centrum voor Criminaliteitspreventie en het Netwerk Preventie met Gezag.

[2:52:03] Want we zien wel dat er aanbevelingen in staan.

[2:52:06] Dat we meteen moeten herijken.

[2:52:07] We zien namelijk nog steeds dat het aantal criminele meisjes wel afneemt.

[2:52:11] Maar de kennis delen we dus wel degelijk, omdat er ook belangrijke conclusies in dat rapport staan.

[2:52:16] Die kunnen helpen aan het versterken van onze manier van werken.

[2:52:21] En dat was het voorzitter, want deze heb ik ook al beantwoord.

[2:52:24] Dank.

[2:52:25] Zeer bedankt, staat ik thuis.

[2:52:26] Ik ga kijken naar de collega's.

[2:52:27] Wie heeft er nog behoefte om een tweede termijn en wie niet?

[2:52:30] Want het hoeft niet...

[2:52:32] Zullen we gewoon in ieder geval het heel kort houden?

[2:52:35] Heel kort.

[2:52:36] Ja, mevrouw Zinhaven.

[2:52:37] Ik hou het heel cort.

[2:52:39] Dank aan de staatssecretaris voor de beantwoording.

[2:52:41] Ik wil graag een twee minuten debat aanvragen.

[2:52:43] Ja.

[2:52:45] Dat is heel kort.

[2:52:45] Voorzitter, dank.

[2:52:46] Dank ook aan de staatsecretari voor de verantwoordeling.

[2:52:48] Misschien dat we nog met een initiatief komen over het regieopvroegsignalering.

[2:52:51] Ook met die relatie met het sociaal domein.

[2:52:54] Maar dan kijken we nog eventjes naar.

[2:52:55] Dan laat ik het ook even.

[2:53:00] Dank u.

[2:53:00] Mevrouw Faber.

[2:53:01] Ja, dank u voorzitter.

[2:53:02] Ik had nog een vraag of een antwoord mistelijk van een vraag en dat ging over de maximaal straffen voor jeugdigen en dan werd er aangegeven dat dat niet in lijn zou zijn met het verdrag voor de rechten van het kind.

[2:53:11] Maar we zien in het buitenland zoals bijvoorbeeld Engeland, Duitsland meen ik uit mijn hoofd

[2:53:19] Ja, Duitsland hebben ze veel hogere straffen.

[2:53:21] Die hebben ook allemaal datzelfde verdrag getekend.

[2:53:24] En daar kan het dus wel.

[2:53:25] Dus mijn vraag was, ja, kan het nu wel of kan het niet?

[2:53:28] Of wil de staatssecretaris wel of niet?

[2:53:30] Ik denk dat de staatsecretari liever niet wil, gezien haar inbreng die ze heeft gehad.

[2:53:35] Dus de vraag is, maar het kan volgens mij dan wel.

[2:53:37] Duidelijk.

[2:53:37] Ja, dank.

[2:53:38] Ja?

[2:53:39] Vrouw Marja?

[2:53:40] Niet mevrouw Komoradi?

[2:53:41] Niet.

[2:53:42] Mevrouwen van der Bloos?

[2:53:42] Ook niet.

[2:53:43] Meneer Beekers?

[2:53:43] Ook nicht.

[2:53:44] En mevouw Esterveld?

[2:53:44] Ook wel.

[2:53:45] Ja.

[2:53:47] Zeker wel een paar korte opmerkingen.

[2:53:50] Dank voor de antwoorden.

[2:53:52] Ik ga niet op alles in, maar de staatssecretaris zet twee dingen waar ik nog even op in wil gaan.

[2:53:56] Dat is over dat jongeren te vaak toch ook moeten wachten.

[2:53:59] Ik kan me nog heel goed herinneren het rapport Pedagogische Uitgangspunt onderdrukt.

[2:54:03] Dat een paar jaar geleden werd gepresenteerd hier door de inspectie.

[2:54:07] En ik viel toen in en mijn mond viel echt open van...

[2:54:09] ...verbazing hoe we met jongeren omgaan... ...en wat het betekent voor hen... ...dat ze zo lang moeten wachten.

[2:54:14] Het is fijn dat de staatssecretaris... ...het ook goed op haar netvlies heeft.

[2:54:17] En wat ze net zei over menselijk kapitaal... ...vond ik heel belangrijk, omdat hier... ...ik denk ook bij dit debat, allemaal mensen meeluisteren... ...die met hart en ziel zich ook inzetten... ...om jongeren perspectief ook te geven.

[2:54:29] Dat is het menselijk... ...kapitaal en ik vind het heel prettig dat de... ...staatssecrets dat doorheeft en dat ze ook dat...

[2:54:35] ...meeneemt als een van de lessen die ze heeft getrokken... ...dat we toch altijd de mensen die in het werk van het zitten moeten meenemen met ons beleid.

[2:54:43] Dank.

[2:54:44] De staatssecretaris.

[2:54:46] Voorzitter, dank u wel.

[2:54:48] De vraag van mevrouw Faber staat nog.

[2:54:50] Laat ik even beginnen om te zeggen, en ik heb heel kort tijd weet ik maar... ...dank voor dit prettige debat, want ik weet dat we hier allemaal zorgen over hebben... ...en dat we tot het uiterste willen gaan om dit goed te doen.

[2:54:59] En dat doen we volgens mij door dit soort gesprekken in alle openheid met elkaar te voeren.

[2:55:03] En ook daadwerkelijk tot resultaten te komen.

[2:55:05] De vraag van mevrouw Faber ging over de strafmaatverhoging.

[2:55:09] Die is ook door mevrrouw Moynat en mevrauw Van den Plas gesteld.

[2:55:13] In relatie tot het verdrag van de rechter van het kind, de slachtoffers en de onderzoeken hierover.

[2:55:19] Hoeveel twaalfjarigen hebben een gevangenisstraf opgelegd gekregen was uw vraag.

[2:55:23] En hoe vaak wordt bij 16- en 17-jarigen het volwassenenstrafrecht toegepast.

[2:55:27] De reden...

[2:55:28] Dat ik straffen niet zal verhogen is een opeenstapeling van redenen zoals ik in mijn verzamelbrief heb genoemd.

[2:55:36] Voor jeugdigen, heel specifiek onderstreept, is het merendeel van het OM en de rechtspraak tegen een verhoging.

[2:55:43] Daarnaast is in de omringende landen de opgelegde straf bij minderjarigen hoger dan in Nederland, maar de daadwerkelijk uitgezeten straf...

[2:55:49] is in Nederland vergelijkbaar.

[2:55:52] Dus ze worden daar eigenlijk al veel eerder weer geconfronteerd met reïntegratie.

[2:55:55] Dat komt omdat men daar werkt met strafkortingen... en in Nederland de straf wordt verlengd door het opleggen van bijvoorbeeld die maatregelen en verlengingen.

[2:56:04] Daarnaast vind ik het opstuwende effect een belangrijk argument om niet te verhogen.

[2:56:08] Gaan we iets doen voor de 16- en 17-jarigen, dan kom je ook naar andere categorieën... en ik geloof daar inderdaad niet in...

[2:56:14] Het verhogen van de strafmaat voor de excessen heeft een groot negatief effect... juist ook voor die andere jeugdige gestrafte.

[2:56:22] Het staat wat mij betreft haaks op het pedagogisch uitgangspunt... wat je zou moeten hebben binnen het jeugdestrafrecht.

[2:56:28] Bij zware delicten, zoals ernstige geweldsmisdrijven... wordt goed gekeken naar de mogelijkheden om veiligheidsrisico's voor de samenleving...

[2:56:36] zoveel mogelijk tegen te gaan.

[2:56:38] Dan komt zo'n pijmaatregel in beeld.

[2:56:41] Die kan ontzettend lang duren.

[2:56:43] Daar wordt ook echt je vrijheid in afgenomen... en kan ook omgezet worden, zoals ik al zei, in een TBS-maat regel.

[2:56:50] En niet in de laatste plaats zou ik ook willen zeggen... de JEI's kampen nu al met grote tekorten... als wij in de uitvoeringsconsequenties ook nog rekening zouden moeten houden...

[2:56:59] met hogere strafmaten en langere strafariodes, dan gaat dat probleem zich in ieder geval ook niet zelf oplossen.

[2:57:06] Dus ik zou echt willen kijken naar hoe zorgen we ervoor dat de groep die echt in detentie moet zitten en blijven, of dat nou onder regulier strafrecht is of dat dat met een verlengde pij of tbs is, die moeten we ook een plek achter de muur en achter de tralies geven.

[2:57:20] En iedereen die daar niet bij gebaat is voor een lange periode, die moet we op een andere manier terugbrengen naar de samenleving.

[2:57:28] Ja, mevrouw Westerveld?

[2:57:31] Ik denk dat het was.

[2:57:32] Of was er geen vraag?

[2:57:33] Dan bent u klaar.

[2:57:35] Dank u zeer.

[2:57:36] Mevrouwe de staatssecretaris, wij gaan afronden met uw collega's rondom de toezegging gedaan door de staatsecretarissen waar ik nu een melding van maak.

[2:57:46] Toezegingen zijn als volgt, let u goed op.

[2:57:47] De staatsscretaris gaat voor het einde van het jaar met jeugdreclassering in gesprek over welke concrete mogelijkheden in wet en regelgeving zij online missen in de aanpak van jeugddcriminaliteit en komt hierop terug

[2:57:58] In de volgende voortgangsbrief is het Jelie Jeugd.

[2:58:01] De Statenhuis gaat met de minister van Justitie en Veiligheid in gesprek over het stoppen van de niet-effectieve interventies en komt hierop terug.

[2:58:08] Wanneer is de vraag?

[2:58:09] Ja, precies.

[2:58:10] Ik verneem net dat inderdaad nog een brief uitgaat voor het einde van het jaar vanuit de minister die hier ook aan raakt.

[2:58:16] Dus daar zou ik het graag in willen meenemen.

[2:58:18] Oké.

[2:58:19] Voor het eind van het jaren?

[2:58:20] Ja.

[2:58:20] De staatschist gaat voor interventies uit het jeugddomein, namelijk mannenalliantie en opgroei in kansenrijke omgeving, kijken naar de onderdelen die hulpzaam kunnen zijn voor preventie in de jeugdcriminaliteit.

[2:58:32] Ja, en ook de termijn?

[2:58:36] Voor het einde van het jaar, want dan zijn we toch nog die brief aan het schrijven over die noodmaatregelen.

[2:58:45] Dus dan neem ik dit niet mee in de brief over de noodmaatsregelen, maar wel even een schriftelijke terugkoppeling over deze interventies.

[2:58:52] Ja, akkoord.

[2:58:53] Er is een twee minuten debat aangevraagd door D66, mevrouw Sinhaven.

[2:58:56] Dus dit debat wordt plenair afgerond en zal worden ingepland.

[2:59:00] Ik dank de staatssecretaris voor haar beantwoord aanwezigheid.

[2:59:03] Dank de collega's en het publiek natuurlijk voor uw aanwezilheid hier.

[2:59:07] En daarmee sluit ik deze vergadering.

[2:59:09] Dank u wel.