Raad Buitenlandse Zaken 12 oktober 2026

[0:00:00] Bij deze open ik de vergadering van de vaste commissie van Buitenlandse Zaken.

[0:00:04] Ik heet de minister welkom en de ondersteuning en ook de kamerleden hier.

[0:00:12] Het is een commissiedebat over de raad van buitenlandse zaken van 12 oktober.

[0:00:19] Naast mij geef ik voor het eerst het woord aan de heer Van Baarle van Denk.

[0:00:23] Oh, sorry, huishoudelijke mededelingen, de interrupties.

[0:00:28] Onder de 30 seconden onbeperkt.

[0:00:32] Over de 30 mag je twee keer gaan.

[0:00:36] En als dat vaker gebeurt, dan ben je al je interrupties kwijt.

[0:00:39] Dus houd onder 30 secondes, is mijn advies.

[0:00:42] De heer Van Waarden.

[0:00:44] Voorzitter, de hongervernietiging en het moorden in Gaza gaat door.

[0:00:47] De verdrijving, het uitzet en het geweld op de Westbank gaan door.

[0:00:52] En Netanjahu blijft zijn middelvinger naar ons opsteken door zich niets aan te trekken van de druk... ...en ook door instituten te ondermijnen, samen met de VS.

[0:01:04] Bijvoorbeeld het internationaal strafhof.

[0:01:06] Kan de minister een laatste stand van zaken geven over de situatie van het Hof?

[0:01:10] Hoe gaat hij tijdens de Raad het waarborgen, functioneren van het Hof en het instellen van het blokkingstatuut bij zijn collega's opbrengen?

[0:01:19] Israël heeft ook de diplomatieke status ingetrokken van Nederlandse diplomaten.

[0:01:24] Hoe gaat de minister dit Europees opbregen?

[0:01:26] Is de minister bereid Israëli's diplomaten uit te zetten als reactie?

[0:01:32] Dan het handelsverbod.

[0:01:34] Kan de minister al aangeven of producten uit illegale nederzettingen zijn ingenomen en er boetes zijn uitgedeeld?

[0:01:39] Hoe staat het met de verkenning naar het verbieden van diensten en investeringen?

[0:01:45] En welke aanvullende Europese sancties tegen kolonisten, organisaties en bedrijven die illegale nedersettingen mogen maken gaat de minister tijdens de komende raad concreet bepleiten?

[0:01:57] Gaat hij ook concreet pleiten voor het opschorten van minimaal het handelsteel van het associatieverdrag met Israël?

[0:02:02] De aanbesteding voor de bouw van de illegale E1-nederzetting loopt en sluit deze maand.

[0:02:09] E1 dreigt de westelijke Jordaanhoever verder op te delen en Oost-Jeruzalem af te snijden van de rest van Palestijns gebied.

[0:02:16] Inmiddels hebben voormalige EU-ministers en hoge functionarissen de EU opgeroepen financiële instellingen en dienstverleners die E1 mogelijk maken te sanctioneren.

[0:02:25] Gaat de minister bij de komende raad pleiten voor sancties tegen bedrijven die deelnemen aan de bouwen

[0:02:31] financiering of ondersteuning van E1.

[0:02:35] De humanitaire situatie in Gaza blijft de levens van talloze burgers kosten, terwijl de toegang tot voedsel, medicijnen en andere noodzakelijke hulp nog altijd ernstig wordt beperkt.

[0:02:45] Voor welke concrete zaken gaat deze minister pleiten om de druk op Israël op te voeren om de humanitaire toegangen tot Gaza direct te vergroten en om medische evacuaties te bestaan?

[0:02:58] Dan Soudaan.

[0:02:59] De RSF is verantwoordelijk voor genocidaal geweld in Soudan, zoals in de stad Al-Fasher, waarin dagelijks duizenden mensen zijn vermoord.

[0:03:08] En nu probeert de RSF via een parallele regering ook een politieke en bestuurlijke structuur op te bouwen.

[0:03:14] En zelfs een Nederlandse staatsburger is daarin voorgedragen.

[0:03:17] Wat vindt de minister hiervan?

[0:03:19] Hoe gaat hij dit voorkomen?

[0:03:21] En gaat de minister dan ook in de EU pleiten voor sancties tegen deze RSF-regering?

[0:03:26] En op welke andere wijze gaat hij verder Soudaan opbrengen?

[0:03:30] Voorzitter, ik wil ook een punt maken over Myanmar.

[0:03:32] Want Myanmar is een zeer zorgelijke situatie die veel te weinig aandacht krijgt.

[0:03:37] Is de minister bereid te bezien of de EU aanvullende sancties kan instellen tegen bedrijven of tussenpersonen die de Myanmarese junta economisch blijven ondersteunen?

[0:03:47] En welke vredesinitiatieven in EU-verband voor Myanmar zijn er?

[0:03:52] Tot slot China.

[0:03:53] De mensenrechten van de Oeigoeren en andere minderheden blijven op grote schaal geschonden worden in China.

[0:03:59] En er is door de Kamer een tijd geleden al een motie van mijn partij aangenomen voor sancties tegen Chinese verantwoordelijken hiervoor.

[0:04:06] Hoe heeft Nederland die motie uitgevoerd?

[0:04:09] En is de minister bereid de komende raden de noodzaak voor maatregelen tegen Chinese schenders van de mensenreachten tegen Oeogoeren en anderen minderheder in China om dat op te brengen?

[0:04:19] Tot zover, voorzitter.

[0:04:22] Dank u wel.

[0:04:22] Dan geef ik het woord aan mevrouw Van der Werf, D66.

[0:04:26] Dank u, voorzitter.

[0:04:28] En even voor de luisteraar.

[0:04:30] Ik ben behoorlijk verkouden, dus daar komt mijn wat afwijkende stemgeluid vandaag vandaan.

[0:04:36] De aanvallen op Oekraïne nemen toe nu dag en nacht op Kiev.

[0:04:40] Dat zijn allemaal burgerdoelen en daarom moeten we Oekraine voor deze winter meer steunen.

[0:04:46] De lange termijn is duidelijk.

[0:04:48] Extra F-16 munitie en het is goed dat die nieuwe tranche van de 90 miljard is vrijgekomen.

[0:04:54] Maar het is ook tijdelijke verlichting.

[0:04:56] Het IMF geeft aan de komende jaren komen we 54 miljard tekort.

[0:05:01] Daarom, voorzitter, pleit mijn partij ervoor om die bevroren tegoeden in Brussel zo snel mogelijk vrij te maken.

[0:05:07] 180 miljard staat klaar om naar Oekraïne te sturen.

[0:05:11] En complimenten, voorzitter, dat Nederland hier samen met Polen, Spanje en Zweden voor pleit.

[0:05:17] Ik heb wel een vraag.

[0:05:18] Hoe kijkt het kabinet naar het Duitse voorstel om dit te verknopen aan de EU-begroting?

[0:05:23] Deelt de minister ons oordeel dat dat een slecht en opportunistisch idee is?

[0:05:28] Wij willen die tegoede juist inzetten voor een extra inspanning, niet ter vervanging.

[0:05:34] Voorzitter, ook de aanvallen op Europa nemen toe nu Rusland in het nauw komt.

[0:05:39] Het doel is om ons uit elkaar te spelen, om ons te laten twijfelen aan de steun voor Oekraïne.

[0:05:45] Maar het tegenovergestelde moet gebeuren.

[0:05:48] Poetin moet door krijgen.

[0:05:49] Zijn intimidatie leidt tot volharding, tot meer steun.

[0:05:54] Laten we die bevroren miljarden dus gebruiken voor een tegenescalatiemechanisme voor deze hybride aanvaller.

[0:06:01] Daar is eerder ook door collega Dasser voor gepleit.

[0:06:04] Bij iedere hybride actie tegen Europa een tranche naar Oekraïne.

[0:06:08] Hoe kijkt de minister daarnaar?

[0:06:11] Want, voorzitter, Oekraïne blijven steunen, maar we moeten ook de druk op Rusland blijven opvoeren.

[0:06:17] Onder druk van Frankrijk en Luxemburg zijn oligarchen Usmanov en Friedman van de sanctielijst gehaald.

[0:06:23] Hoe reflecteert de minister daarop?

[0:06:25] Deelt hij ons oordeel dat het een gevaarlijk president schept en dat het Rusland vriendelijke landen loont om EU-burgers vast te zetten?

[0:06:33] Voorzitter, dan een favoriet onderwerp van mijn fractie, de schaduwvloot.

[0:06:38] Zien we nu minder gesanctioneerde schepen langs onze kust varen?

[0:06:42] Zijn ze opeens weg?

[0:06:43] Of voorzitter varen ze een andere route?

[0:06:47] Er ligt een wet klaar.

[0:06:48] Het advies van de Raad van State ligt er.

[0:06:50] Wanneer wordt dit in het kabinet behandeld en naar de Kamer gestuurd?

[0:06:53] Deze zomer kon er ook zonder wet worden ingegrepen, zei de minister.

[0:06:57] En dan kan dat dus deze winter ook.

[0:06:59] Knijp die geldmachine af, roep ik deze minister op.

[0:07:02] Want het contrast is levensgroot.

[0:07:04] Rusland valt met drones civiele schepen van derde landen aan.

[0:07:08] Nu ook in de EEZ van NAVO-lidstaten.

[0:07:10] Dat zorgt voor een grote escalatie.

[0:07:13] De haven van Odessa is helemaal kapot.

[0:07:16] Hun wereldwijde graanhandel ligt stil.

[0:07:18] En ondertussen vaart de Russische olieswendel hierdoor.

[0:07:22] Dan voorzitter, de strengere Israëlkoers van dit kabinet is niet onopgemerkt gebleven.

[0:07:28] We zien behoorlijke diplomatieke escalatie vanuit Israëel.

[0:07:32] Nederland moet weg uit het humanitaire coördinatiecentrum in Gaza.

[0:07:36] Voor Gaza, onze diplomaten in Ramallah wordt het werk onmogelijk gemaakt en Israélische ministers slaan wild om zich heen.

[0:07:44] Dit alles omdat wij zeer terecht consequenties hebben verbonden aan de gekte waar deze regering mee bezig is.

[0:07:51] Voorzitter, daarom vind ik het ook goed dat onze minister de ambassadeur heeft ontboden.

[0:07:56] Maar Israël heeft natuurlijk in feite niks te zeggen over Ramallah.

[0:08:00] Het is geen Israëli's grondgebied.

[0:08:03] Dus voorzitter ik wou de minister vragen wat is nu de stand van zaken?

[0:08:07] Is de accreditatie al ingetrokken?

[0:08:09] Waar zijn deze diplomaten nu?

[0:08:12] Gaan we met tegenmaatregelen dreigen zoals het VK deed?

[0:08:15] En hoe zorgen we ervoor dat deze intimidatiecampagne niet werkt?

[0:08:20] Dat Israëls frontale aanval op onze waarde, dat dit niet afschrikt van vergelijkbare maatregelen voor andere landen.

[0:08:29] Want ik blijf erbij, voorzitter, snelle Europese uitbreiding van het handelsverbod kan niet veel langer op zich laten wachten.

[0:08:37] En hoe blij ik ook ben dat we dat nu eindelijk hebben, het heeft de situatie op de grond nog niet veranderd.

[0:08:44] Voorzitter, dan Gaza.

[0:08:45] Israël labt iedere gemaakt afspraak aan zijn laars.

[0:08:49] Humanitaire hulp wordt steeds verder afgeknepen.

[0:08:52] Even ter vergelijking, dit jaar in augustus kwamen er 93 pallets aan hulpgoederen binden.

[0:08:58] November vorig jaar waren dat er nog 1500.

[0:09:02] Honderden vrachtwagens aan de grens worden tegengehouden en een koude winter staat ook daar voor de deur.

[0:09:08] Voorzitter, staat het associatieakkoord in Brussel nog op de agenda?

[0:09:12] Want de minister zou zich, gesteund wetende door een Kamermeerderheid, daarvoor blijven inzetten.

[0:09:17] Kan ik ervan uitgaan dat dit wel op zijn agenda staat en dat hij zich daar onverminderd voor inzet dat het handelshoofdstuk wordt opgeschort?

[0:09:27] Voorzitter, tot slot de EU-uitbreiding.

[0:09:29] De commissie heeft een uitbreidingspakket gepresenteerd waar mijn fractie het ontzettend mee eens is.

[0:09:34] Er ligt eindelijk een plan om met gekwalificeerde meerderheid te stemmen, zodat we ons niet meer door populistische eenpitters uit elkaar laten spelen.

[0:09:42] Goed dat het kabinet zich daarachter schaart.

[0:09:45] Dan de uitbreiding zelf.

[0:09:46] Uiteindelijk is dat natuurlijk de enige weg naar een veilig en stabiel Europa.

[0:09:51] De landen om ons heen zoveel mogelijk bij of in de Unie halen.

[0:09:55] En niet in de laatste plaats Oekraïne.

[0:09:57] Uiteraard op verantwoorde wijze.

[0:10:00] Daarom staan er ook mooie ideeën in dit plan.

[0:10:03] D66 wil dat het kabinet zich volledig en onverminderd inzet voor de uitvoering.

[0:10:07] Hoe gaat het kabinent dat concreet doen?

[0:10:10] En welke coalities zoekt het daarvoor in de Raad?

[0:10:13] Afrondend, voorzitter.

[0:10:15] Dat vreesde ik al.

[0:10:18] Ik wil dan nog twee vragen stellen aan deze minister.

[0:10:20] Is het kabinet voorstander van gefaseerde toetreding... zodat kandidaten eerder beloond worden voor hun voortgang?

[0:10:27] En wat gaat het kabinent doen aan de rechtsstaat bij landen na toetering?

[0:10:33] Hoe wil het bijvoorbeeld artikel 7 en die conditionaliteitsverordening versterken?

[0:10:39] Interruptie, de heer Hoogveen.

[0:10:41] Voorzitter, dank.

[0:10:42] Toch nog een vraag over het eerste blokje in het betogen van collega Van der Werf.

[0:10:47] Daarin zei ze 180 miljard euro ligt klaar om aan Oekraïne te geven.

[0:10:54] Nou ja, was het maar zo simpel, zou ik willen zeggen.

[0:10:59] Want, nou goed, het is het spelletje wat natuurlijk vorig jaar ook is gespeeld.

[0:11:04] Dat we kijken naar eigendomsrecht, dat we kijken aan juridische bezwaren.

[0:11:07] België die daar bezwaar tegen maakt.

[0:11:10] Dus hoe ziet mevrouw Van der Werf het dan anders?

[0:11:14] Hoe we dat dan nu wel zouden kunnen losweken en dat Belgiël daar wel mee akkoord zou gaan?

[0:11:19] Dank, dit is dan de eerste boven de dertig.

[0:11:21] MevrouWanDerWerf.

[0:11:23] Ja, voorzitter.

[0:11:24] Omdat ik denk dat iedereen ziet dat de urgentie steeds groter wordt.

[0:11:28] En ik wil in het algemeen nog wel even tegen collega Hogeveen zeggen.

[0:11:31] Dit is natuurlijk niet een willekeurige greep in wille keurige tegoeden van landen.

[0:11:36] Dit gaat om een agressor die zijn geld in Europa heeft geparkeerd.

[0:11:41] En die dan naar gevolg van die daden daar ook consequenties van zou kunnen ondervinden.

[0:11:50] Ja, voorzitter, dank.

[0:11:51] Ik hoor nu niet een plan waarin we dat anders gaan doen.

[0:11:56] Want België houdt ook nog steeds vast aan zijn standpunten.

[0:12:00] Dus wat gaan we dan nu anders doen?

[0:12:01] Dat vraag ik aan de collega.

[0:12:03] Mevrouw Van der Werff.

[0:12:04] Ja, voorzitter.

[0:12:05] Ik vraag deze minister en dit kabinet, die dat zelf ook hebben aangegeven, om daar binnen Europa voor naar oplossingen te zoeken.

[0:12:12] Het alternatief zou natuurlijk zijn dat we gezamenlijk gaan lenen.

[0:12:16] Maar dat wil ja 21 niet.

[0:12:17] Dus dan ben ik ook benieuwd naar het plan van de heer Hogeveen welk geld we dan zouden kunnen regelen in Europa.

[0:12:25] Nou, dat is een mooi bruggetje naar de inbreng van de Heer Hoegeveen.

[0:12:27] Gaat uw gang.

[0:12:29] Dank u wel, voorzitter.

[0:12:32] De wereld is als een dronken boer die je op het paard hijst en als je hem aan de ene kant van het zadel, dan valt hij er aan de andere kant weer af.

[0:12:40] Onze vrienden van de SGP, in een van de eerste debatten die ik had, die bezigden deze wijsheiden van Maarten Luther.

[0:12:45] En het was toch waar ik aan moest denken aan de voorbereiding op dit debat, want het schiet momenteel echt alle kanten op.

[0:12:51] Voorzitter, allereerste situatie op ons continent.

[0:12:54] In Duitsland zijn alle alarmbellen afgegaan over de Russische hybride activiteiten in Europa.

[0:12:58] De inrichtingendienst spreekt daarvan een schaduwoorlog.

[0:13:02] Militaire productielocaties en logistieke knooppunten worden inmiddels openlijk door het Kremlin gezien als doelwitte.

[0:13:07] En zoals oud-commandant der strijdkrachten Mark de Kruijf onlangs op tv zei, dat zijn ook doel witte.

[0:13:12] Daar bouwen we onze eigen defensie op en bevoorraden we Oekraïne.

[0:13:17] Met deze erkenning in het achterhoofd kan de minister aangeven of Nederland zich hard maakt voor extra beveiliging.

[0:13:22] Ziet hij bijvoorbeeld in coalition of the willing verband politieke ruimte voor meer gezamenlijke beveiling van kritieke infrastructuur.

[0:13:29] Het gons bovendien van de geruchten, voorzitter, dat Rusland op termijn uit zou zijn op een speldprik om zo artikel 5 te testen en de eenheid van de NAVO te ondermijnen.

[0:13:39] Er zijn allerlei denkscholen over hoe we Russische oorlogsretoriek moeten inschatten.

[0:13:42] Het heeft soms ook wel wat weg van bijvoorbeeld Noord-Korea die het om de haverklap heeft over het vernietigen van het Amerikaanse vasteland of van Zuid-Koorea.

[0:13:52] Ik probeer daarmee niet te zeggen dat we de Russen niet serieus moeten nemen, maar ik ben vooral benieuwd naar hoe de minister een inkijkje zou kunnen geven naar de strategie op het ministerie, hoe met dit soort retoriek nou om wordt gegaan.

[0:14:05] Dan, voorzitter, de financiering van Oekraïne.

[0:14:08] Ik bedien mijn buurvrouw.

[0:14:10] Oekраïne kampt met grote begrotingsproblematiek en mist volgens het IMF 54 miljard euro, waarvan 30 miljard Euro volgend jaar al.

[0:14:18] Afgelopen december is daar met de nodige druk op de ketel een oplossing voor gekomen in de vorm van een doorlening waar de EU-begroting en daarmee dus ook Nederland garant staat.

[0:14:27] Ik noem dat eurobonds, daar wilde het kabinet niet aan.

[0:14:31] Deze route kwam destijds bovendrijven omdat dus het gebruik van de bevroren Russische tegoeden bij Euroclear Bank op de helling gingen.

[0:14:38] Na verzet vanuit België.

[0:14:40] En die route wordt nu opnieuw genoemd met Nederland zowaar als initiatiefnemer.

[0:14:43] Mijn vraag, ook die ik wederom aan mijn buurvrouw stelde, wat gaat Nederland dan precies nu anders doen waarmee Belgiël dan wel akkoord zou gaan?

[0:14:51] Voorzitter, prioriteit van mijn fractie gaat vooral uit naar de toename van bilaterale steun vanuit met name Zuid-Europa.

[0:14:57] Die ondanks allerlei woorden over Europese solidariteit na rato niet meebetalen.

[0:15:02] Ziet het kabinet nog mogelijkheden om dit te benoemen tijdens onderhandelingen over het MFK?

[0:15:06] Nederland moet vasthouden aan de steun, maar Frankrijk en Spanje moeten evenzeer boter bij de vis doen.

[0:15:11] Voorzitter, tot slot de Rode Zee.

[0:15:13] Het Yemenitische leger schijnt de opmars van de Houthis langs de kustlijn enigszins te hebben gekeerd.

[0:15:18] Dat lijkt mij in het belang van de vrije doorvaart.

[0:15:20] Maar kan de minister zijn duiding geven van de situatie al daar?

[0:15:23] Ondertussen is hoge vertegenwoordiger Kaya Callas weer in de generaalstoel, of beter de admiraalstoel geklommen, met het voorsten om de EU-missie Aspides in de regio op te schalen van drie naar minstens tien schepen.

[0:15:35] Hoe kijkt Nederland naar dit verzoek?

[0:15:37] En kan Nederland niet beter binnen de Combined Maritime Forces, waar de Amerikanen en Britten met ruimere capaciteit betrokken zijn, inzet op samenwerking in de regione?

[0:15:45] De EU doet nu eigenlijk dubbel werk, maar met ogenschijnlijk beperktere capaciteiten.

[0:15:50] En voorzitter, echt afrondend, een laatste vraag.

[0:15:51] Op 24 oktober vindt de tweede editie van de EU-GCC toplaats in Riad.

[0:15:56] Kan de minister toelichten of daar ook wordt gesproken over mogelijk handelsakkoord tussen beide blokken?

[0:16:00] En wat de laatste stand daarvan is?

[0:16:02] Dank u wel.

[0:16:04] Dank mevrouw Dobbe, SP.

[0:16:07] Dank u wel voorzitter.

[0:16:09] Vandaag kwam het nieuws dat 84% van de kinderen onder de 5 jaar in Gaza afgelopen 3 maanden last had van koorts, diarree, luchtweg of huidaandoeningen.

[0:16:19] En Dokters van de Wereld spreekt van een gecoördineerde, gelaagde vernietiging van essentiële systemen in Gaza.

[0:16:24] Dat leidt tot langdurige schade aan de gezondheid van Palestijnen.

[0:16:28] Het rapport noemt deze georchestreerde schade een sleutelelement van de voortdurende genocide.

[0:16:37] En erkent de minister deze uitspraken ook?

[0:16:39] Wat vindt hij van deze uitzpraken?

[0:16:42] Palestijnen in Gaza leven momenteel op een klein gebied, 30% van het grondgebied in Gaza.

[0:16:48] Elke dag is er nog geweld.

[0:16:50] De Rode Lijn coalitie heeft nieuwe acties aangekondigd omdat ze vinden dat Nederland te weinig doet.

[0:16:55] En ze hebben gelijk.

[0:16:56] Onder het genocideverdrag hebben wij de verplichting om te doen wat we kunnen.

[0:17:00] Alles te doen dat we kunnen, wat redelijkerwijs kan.

[0:17:03] En dat gebeurt nu niet.

[0:17:04] Daarom de vraag.

[0:17:05] Is dit kabinet bereid om de genocide die nu nog steeds plaatsvindt door Israël te erkennen en te veroordelen?

[0:17:11] Is dit Kabinet bereit om te erkennen dat de israelische regering oorlogsmisdaden pleegt?

[0:17:15] Want ik zat vanmiddag in een debat met de minister van Defensie over de defensiebegroting.

[0:17:20] En daar weigerde de minister namelijk om dat te erkennen.

[0:17:25] En die spreekt ook namens het kabinet.

[0:17:27] Dus wat is nu hier het standpunt van het kabinet?

[0:17:30] Is het kabinent bereid om een wapenembargo in te stellen tegen Israël?

[0:17:33] Is dit kabinet bereid, om de Palestijnse staat te erkennen?

[0:17:36] Om te zorgen dat het EU-associatieverdrag met Israël nu daadwerkelijk wordt opgezegd?

[0:17:41] Om een handelsembargo in stellen tegen Israel?

[0:17:44] Om de gehele regering Netanyahu op een sanctielijst te zetten?

[0:17:47] Om het belastingverdraag op te zetten tussen Nederland en Israél?

[0:17:51] Graag op al deze maatregelen van deze minister een antwoord.

[0:17:54] Want als u dit niet wilt doen, wat wilt u dan wel doen omdat Nederland nu niet genoeg doet?

[0:18:00] En onze motie is eerder aangenomen om aan te dringen op spoedige en stevige maatregelen van de EU... ...tegen Israël als het E1-project op de westelijke Jordaanhoeven wordt voortgezet.

[0:18:09] En als maat regelen door de EU uitblijven met gelijkgestemde andere landen maat- regelen tegen Israël te nemen.

[0:18:15] Die motie aangenome, de aanbestedingsprocedure loopt ook nog steeds.

[0:18:19] Dus hoe staat het nu met het uitvoeren van deze motie?

[0:18:22] Welke maat regel gaat het kabinet dan nemen?

[0:18:25] En dan wilde ik het nog hebben over de bescherming van journalisten en mensenrechtenverdedigers in Rusland.

[0:18:30] Zeker nu Poetin nog meer mensen naar het front de gehaktmolen in wil sturen.

[0:18:35] Er zijn moties van ons aangenomen in 2024 al om mensenrechtenactivisten en journalisten de mogelijkheid te geven... ...om Rusland te kunnen ontvluchten wanneer dat nodig is en om hun werk voor te kunnen zetten.

[0:18:46] Dus om multiple entry Schengen-visa aan Russische mensenrechteactivisten... ...en journalisten te verschaffen als hun leven op het spel staat.

[0:18:53] En kunnen bedreigde journalisten en mensenrechtenverdedigers uit Rusland hier nu inderdaad aanspraak op maken of niet?

[0:19:01] En er is ook eerder een motie van ons aangenomen om alle diplomatieke middelen in te zetten om de rechten van politieke gevangenen in Rusland te verbeteren.

[0:19:09] En hoe staat het daarmee?

[0:19:10] En anders dan zouden we hier wellicht in de EU voor kunnen pleiten nog een keer.

[0:19:15] Want het lijkt mij nu een goed moment.

[0:19:17] En de minister van Defensie, die zei net voor het eerst in een debat... Rusland is niet langer de agressor, maar onze vijand.

[0:19:25] En we lazen net ook in de krant dat het ministerie van Buitenlandse Zaken verbaasd is over deze uitspraak en dat die het woord vijand niet over willen nemen, maar het houden bij agressor.

[0:19:36] Maar wat betekent dit nu?

[0:19:37] Het kabinet spreekt met één mond, maar niet hier.

[0:19:40] Wat betekend de uitspraak die de minister van Defensie namens het kabinet heeft gedaan?

[0:19:43] Welke consequenties worden hier aangebonden?

[0:19:46] Is hier nog eenheid van kabinetsbeleid?

[0:19:48] Wat betekent het dan als Rusland zo nadrukkelijk als onze vijand wordt bestempeld?

[0:19:54] Gaan we dan ambassades sluiten?

[0:19:55] Ik bedoel, welke consequenties heeft zo'n uitspraak dan?

[0:19:58] En daar wil ik graag onze minister van Buitenlandse Zaken over horen.

[0:20:01] Dank u wel.

[0:20:05] Mevrouw Pirie, van Pro.

[0:20:08] Dank u wel, voorzitter.

[0:20:09] Afgelopen vrijdag oordeelde de Hoge Raad dat de Nederlandse staat geen zorgplicht heeft voor 42 Afghaanse bewakers van de Nederlande ambassade in Kabul.

[0:20:17] Dat betekent niet dat de politiek niet gewoon een morele keuze kan maken om deze bewakers te helpen.

[0:20:22] Sterker nog...

[0:20:23] Er ligt nog steeds een duidelijk verzoek vanuit deze Kamer richting het kabinet.

[0:20:28] En mijn vraag is of de minister deze nu gaat uitvoeren, nu duidelijke is dat er geen sprake is van presidentwerking of van toepassing op andere casussen.

[0:20:36] En ik zal hier ook, wanneer we het hebben over debat consulaire zaken... 18 november meer aandacht aan besteden.

[0:20:43] Dan voorzitter Israël-Palestina.

[0:20:46] Minister Smotrich en de Israëliëse regering willen nog steeds het E1-project doorzetten... ondanks kritiek die aangroeit.

[0:20:54] Europa moet nu echt een stevig signaal afgeven.

[0:20:57] Het E1 project is een rode lijn.

[0:20:59] Is het altijd geweest.

[0:21:01] Het maakt een twee-staten oplossing onmogelijk.

[0:21:05] Meer dan 500 voormalige Europese ministers, diplomaten en topambtenaren hebben in een brief aan EU-lidstaten aangedrongen op sanctiemaatregelen om het E1-project tegen te houden.

[0:21:15] Ook 19 democratische senatoren in de VS hebben een concreet voorstel gedaan om individuen en entiteiten die bijdragen aan het E2-project op de sanctielijst te plaatsen.

[0:21:26] En we zien ook dat het VK hiermee dreigt en dat dat de enige reden is dat er überhaupt over wordt getwijfeld in Israël.

[0:21:33] Dus mijn vraag is, is de minister bereid om een soortgelijk voorstel ook zelf te doen in de Raad?

[0:21:39] Dan over Oekraïne.

[0:21:40] Eind augustus onderschreef het kabinet samen met Zweden, Polen en Spanje een pleidooi om Oekраïne een nieuwe lening te bieden op basis van de Russische bevroren tegoeden.

[0:21:50] Nu volgt ook Duitsland met een dergelijk voorstel te waarde van 100 miljard euro.

[0:21:55] Hoe staat het kabinet tegenover dit Duitse voorstEL en is het kabinett bereid om die nieuwe lening ook te bespreken in het kader van de MFK-onderhandelingen?

[0:22:05] Voorzitter, vorige week bracht de New York Times het nieuws dat Poetin de verkoop van olievelden, raffinaderijen en tankstations heeft aangeboden aan personen rondom president Trump, Kushner en Witkoff.

[0:22:18] Dit betreft ook Activa in Nederland en andere Europese landen.

[0:22:23] Schandalig dat persoonlijke cadeautjes te waarde van miljarden worden betrokken bij onderhandelingen over de soevereiniteit van een land, een schoolvoorbeeld van corruptie.

[0:22:33] Is de minister hiervan op de hoogte, behalve dat hij het artikel heeft gelezen?

[0:22:38] Zijn er mogelijkheden om te voorkomen dat Europese activa worden verhandeld in ruil voor steun aan Russische beleidsprioriteiten?

[0:22:45] En is dit bijvoorbeeld een casus die onder de wet VIVO valt?

[0:22:50] Trekt het kabinet samen met andere betrokken lidstaten op om eisen te stellen aan de verkoop van dit soort kritieke Europese infrastructuur?

[0:22:58] En dan voorzitter over sanctieomzeiling, want dat is nog steeds een groot probleem.

[0:23:02] Hier in de Kamer spreken we regelmatig over de gigantische toename van Nederlandse exporten naar landen zoals Kyrgyzstan.

[0:23:09] Politico rapporteerde vorige maand over een mogelijk voorstel van Kaya Callas om het Europese Openbaar Ministerie het mandaat te geven sanctie omzeiling op te sporen en naleving van sancties af te dwingen.

[0:23:23] Met de capaciteitsproblemen bij de douane hier is dat geen gek idee, lijkt me.

[0:23:27] Wat is daarover het standpunt van het kabinet?

[0:23:32] Dan de lijst van provocaties richting Europa vanuit Rusland neemt toe.

[0:23:37] Van de drones op de luchthaven van Leipzig deze zomer tot aanvallen van schepen voor de Bulgaarse kust en de inval van Belarusische gewapende mannen op Let's grondgebied afgelopen nacht.

[0:23:48] Het kabinet zegt in de geannoteerde agenda te pleiten voor verdere versterking van het vermogen van de EU om op de Russische provocaties te reageren in nauwe samenhang met NAVO-inspanningen op dit terrein.

[0:24:01] Mijn fractie vindt goed dat het kabinet ook de rol van de E.U.

[0:24:04] hierbij herkent.

[0:24:05] Hoe is tot nu toe de steun van de Amerikanen bij de talloze grensoverschrijdingen van Rusland?

[0:24:12] En tot slot, voorzitter.

[0:24:14] In december 2024 stopten twee mannen en een vrouw bouwschuim in de uitlaatpijpen van 270 auto's in Duitsland en plakten daarop stickers met daarop de boodschap Be Greener.

[0:24:28] Wat blijkt, het was niet klimaatactivisme, maar een sabotageactie van de Russen.

[0:24:33] En één uit het boekje.

[0:24:34] Ophel, ophef en verdeeldheid in de samenleving.

[0:24:38] We hebben het eerder gezien met hakenkruizen in Frankrijk, bleek Rusland achter te zitten.

[0:24:43] Met Koranverbrandingen in Denemarken bleek Russland achterte zitten.

[0:24:47] En nu heeft het Hof in Oum uitspraak gedaan, een boete van 3000 euro en een taakstraf van 50 uur.

[0:24:53] Ongekend lage straffen voor deelname aan Russische sabotage.

[0:24:57] Dus mijn vraag is, zijn er in het Nederlandse strafrecht specifieke vervolgingsgronden voor misdrijven van deze aard?

[0:25:05] Dank u wel.

[0:25:09] Dan kan ik dan het voorzitterschap... Oh, misschien was uw stem niet handig.

[0:25:13] Dat ga ik u niet aandoen.

[0:25:13] Aan mevrouw Piri even geven.

[0:25:16] Zeker.

[0:25:17] Het woord is aan mevouw Rajkovski namens de VVD.

[0:25:20] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:25:22] De strijd in Oekraïne gaat over de veiligheid en vrijheid van heel Europa.

[0:25:27] En voor de VVD staat vast dat Nederland en Europa Oekraine militair, financieel en politiek onverminderd en meerjarig moeten blijven steunen.

[0:25:36] Poetin rekent namelijk op onze oorlogsmoeheid en Europese verdeeldheid.

[0:25:41] Het financieringstekort van 54 miljard euro toont ook dat er snel oplossingen moeten komen.

[0:25:47] En het is dan ook zorgelijk dat Europese eensgezindheid op sommige momenten lijkt te wankelen.

[0:25:53] Het door lidstaten laten schrappen van Russische oligarchen van sanctielijsten in ruil voor bilaterale deals geeft totaal het verkeerde signaal af.

[0:26:01] De VVD vindt het volstrekt logisch en rechtvaardig dat de aggressor zelf opdraait voor de kosten van de verwoesting.

[0:26:07] Wij steunen voluit het initiatief om de geïmmobiliseerde Russische centrale bankentegoeden te benutten en die ook aan Oekraïne te geven.

[0:26:15] Of de steun daarmee te waarborgen, moet ik zeggen, voordat ik een interruptie van de heer Hogeveen krijg.

[0:26:20] Ik wil de minister vragen hoe hij er bij wijvende lidstaten zoals België, Frankrijk en Italië op gaat aandringen om deze stap nu definitief te zetten.

[0:26:29] Daarnaast, voorzitter, moeten we onze eigen veiligheid binnen Europa veel actiever gaan beschermen tegen Russische dreigingen en infiltrie.

[0:26:36] Het is voor de VVD volstrekt onbestaanbaar dat Russische oorlogsveteranen en voormalige strijders die in Oekraïens gebied oorligsmisdadigers hebben begaan nog altijd dit Schengengebied binnen kunnen reizen.

[0:26:48] Hoewel met het 21ste sanctiepakket er ook een juridische basis is gecreëerd om de strijders de toegang tot de EU te kunnen ontzeggen, aanzet de Raad nu toch om dit verbod in werking te laten treden door tegenstribbelig landen zoals Frankrijk en Italië die dit graag via de reguliere visumregels willen afdoen.

[0:27:06] Dit is naïef, vormt een risico voor onze nationale veiligheid en is ook een klap in het gezicht van slachtoffers van Poetin's agressieoorlog.

[0:27:14] Ik wil de minister vragen, trekt Nederland hierin actief op met noordelijke en oostelijke lidstaten om het algemene inreisverbod voor Russische strijders nu onverweld te activeren?

[0:27:24] En hoe gaat het kabinet de druk op Parijs en Rome opvoeren om hun verzet te staken?

[0:27:29] Daarnaast, voorzitter, heb ik een vraag aan het minister.

[0:27:34] Hoe haalbaarheid ziet het nog een 22e sanctiepakket in werking wordt gesteld?

[0:27:39] Ook gezien de uitspraken van de hoge vertegenwoordiger.

[0:27:42] En daarnaast ook wil ik onderstrepen dat het goed is dat er sancties zijn tegen personen of organisaties die betrokken zijn bij de ontvoering van de Oekraïense kinderen door Rusland.

[0:27:51] Belangrijk signaal.

[0:27:52] Dan Georgië, voor zitter.

[0:27:55] Kijken we breder naar de Europese oostgrens, dan zien we dat het Kremlin niet alleen met raketten strijdt, maar de Europense veiligheid en democratie ook van binnenuit probeert uit te hollen.

[0:28:04] In Georgië voltrekt zich een tragedie die rechtstreeks afkomstig is uit een Russisch draaiboek.

[0:28:09] De regeringspartij Georgische Droom heeft het land in rap tempo losgeweekt van de pro-Europese koers.

[0:28:15] En naar Russisch voorbeeld zijn draconische wetten doorgedrukt die de onafhankelijke media, NGO's en maatschappelijke organisaties financieel wurgen en criminaliseren.

[0:28:25] Oppositieleiders en kritische journalisten worden op basis van gefabriceerde beschuldigingen opgesloten terwijl het maatschappelijk middenveld monddood wordt gemaakt.

[0:28:33] Nog stuitender is de medogeloze wijze waarop het Georgische regime vreedzame burgers aanpakt die de straat op gaan voor een vrije en Europese toekomst.

[0:28:43] Onafhankelijke rapporten en getuigenissen schetsen een ontluisterend beeld van stelselmatige mishandelingen, willekeurige massa-arrestaties en het gebruik van politiebusjes als rijdende martelkamers.

[0:28:54] Er zijn zelfs zwaar verontrustende aanwijzingen dat tegen vreedzame demonstranten in Tbilisi chemische gifstoffen uit de Eerste Wereldoorlog in waterkanonnen zijn gemengd.

[0:29:03] Dit is een bewuste poging om een Europees buurland met geweld terug te duwen in de invloedsfeer van Moskou.

[0:29:09] En de parlementaire assemblee van de Raad van Europa heeft lidstaten daarom ook terecht opgeroepen om gebruik te maken van het tussenstatelijk klachtrecht.

[0:29:17] De VVD wil van het kabinet dat wij hier een leidende rol in pakken.

[0:29:20] Dus ik wil de minister vragen of Nederland bereid is samen met gelijkgezinde landen een tussenstatelijke klacht op grond van artikel 33 van het EVRM in te dienen tegen Georgië bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

[0:29:33] Ook wil ik vragen of het kabinet bereid is om met in die procedure, binnen de voorlopige maatregelen te verzoeken, om de systematische vervolging van de politieke oppositie en de inzet van buitenprofessioneel geweld tegen demonstranten in de hal toe te roepen.

[0:29:47] Dank u wel.

[0:29:48] Ik zie verder geen interrupties, geef ik het voorzitterschap terug aan mevrouw Rajkovski.

[0:29:53] Ja, dank.

[0:29:54] Dan zou ik graag voor een half uur willen schorsen tot 5 over 5 doen we.

[0:30:00] Dan wil ik ook meteen de Kamerleden erop wijzen dat er een vertrouwelijke brief is binnengekomen en dat de SIP tot vijf uur open is vandaag.

[0:30:06] 5

[0:30:09] Dan schors ik de vergadering.

[1:08:27] Ik heropen hier even kort de vergadering om aan te geven dat de minister onderweg is, dus dat we iets later gaan beginnen.

[1:08:33] En ik sluit hem weer.

[1:10:44] Ik heropen hierbij het commissiedebat voor de Raad van Buitenlandse Zaken.

[1:10:49] En ik kijk naar rechts voor de beantwoording op de Kamervragen Eerste Termijn.

[1:10:53] Minister.

[1:10:55] Ja, dank voorzitter.

[1:10:56] Ik ga dat doen in drie blokjes.

[1:10:59] Oekraïne, Rusland, Israël, Palestijns gebieden en het ruime mapje overigens.

[1:11:07] Allereerst voorzitter, dank voor alle vragen en de diversiteit aan vragen.

[1:11:16] Er werd gevraagd naar de bevroren Russische tegoeden.

[1:11:24] We hebben inderdaad een hernieuwde poging gedaan met een aantal lidstaten om dat onderwerp weer op tafel te leggen.

[1:11:29] waarbij wij verzocht hebben aan de Europese Commissie, kom nou met een voorstel, waarbij je ook de zorgen die door België bijvoorbeeld naar voren zijn gebracht, ook specifiek kan adresseren.

[1:11:38] Leg dat bij de experts neer en kom met een vorstel om dat te doen.

[1:11:44] Daar zetten wij ons op in.

[1:11:45] Er werd gevraagd naar de MFK-onderhandelingen en die koppeling.

[1:11:53] We zetten...

[1:11:54] voor de langere termijn in een lagere omvang van het MFK en voor voldoende steun voor Oekraïne.

[1:12:03] Juist in het MfK komt dat ook de lastenverdeling ten goede, de burden sharing waar we ook bewust op inzetten omdat we zien dat Nederland een van de koplopers is

[1:12:12] En zien dat andere landen achterblijven en daar zetten we ook conform vragen aan de Kamer, blijven daar op inzetten.

[1:12:27] Het tegen-escalatie mechanisme voor hybride aanvallen.

[1:12:34] De Russische hybride acties tegen Europa zijn er, zoals mevrouw Van der Werff al zei, opgericht om ons te verdelen, onze steun aan Oekraïne te ondermijnen.

[1:12:48] Vanzelfsprekend, wij laten ons hier niet door afleiden, we zullen Oekraine onverminderd blijven steunen en de druk die wij op Rusland leggen is bedoeld...

[1:12:55] Om Rusland zo snel mogelijk naar de onderhandelingstafel te krijgen.

[1:12:59] Ze hebben ook gelegenheid om iedere dag een staak te vuren te accepteren en naar de omhandelingstafel te komen.

[1:13:06] Conform afspraken uit het coalitieakkoord en eerdere verzoeken uit de Kamer blijven ook ons inzetten voor die geïmmobiliseerde tegoeden.

[1:13:14] En...

[1:13:23] Excuses, voorzitter, want ik ga nu twee dingen door elkaar doen.

[1:13:26] Die te goede had ik het net al over gehad.

[1:13:29] En inderdaad, mijn antwoord op dat tegen-escalatiemechanisme is in de acties die wij eraan verbinden.

[1:13:36] Namelijk, wij zorgen ervoor dat ons antwood altijd zal zijn steun aan Oekraïne, vasthouden, opvoeren, druk op Rusland, opzoeken.

[1:13:45] Opvoeren om ons uiteindelijk naar de onderhandelingstafel te krijgen.

[1:13:50] De Russische oorlogsretoriek...

[1:13:53] Het aanjagen van verdeeldheid en twijfel, dat is een van de doelstellingen van de Russische Strategie.

[1:13:59] Van groot belang, en dat is overigens op veel onderwerpen zo, maar ook op dit onderwerp, kalm blijven, rustig blijven.

[1:14:04] Onze inzet is allereerst gericht op het mitigeren van dreiging.

[1:14:07] We zetten onverminderd voort op de versterking van onze weerbaarheid en verdediging, ik kom zo nog even op de kritieke infrastructuur.

[1:14:15] En waar nodig worden verdere kostenverhogende maatregelen voor Rusland genomen.

[1:14:23] Bijvoorbeeld visumbeleid, strafrechtelijke vervolging, verstoring en aanpak van de schaduwvloot.

[1:14:27] Daar kom ik zo ook nog even kort op terug.

[1:14:30] En binnenkort zal de Kamer per Kamerbrief in meer detail geïnformeerd worden hierover.

[1:14:41] De sanctielijst.

[1:14:44] Op individuele gevallen die genoemd worden kan ik niet ingaan.

[1:14:48] Nederlands is in algemene zin een voorstander van het handhaven en verhogen van de sanctiedruk op Rusland.

[1:14:52] Heeft daar ook altijd voor gepleit.

[1:14:56] En komende maandag hebben we goede hoop dat er een hele uitgebreide nieuwe listing aangenomen gaat worden in de Raad.

[1:15:05] Het 22e sanctiepakket.

[1:15:08] Wat ons betreft liggen alle opties op tafel.

[1:15:12] Alle inspanningen zijn er ook gericht om zo snel mogelijk een nieuw sanctiepakket te hebben.

[1:15:17] De focus van ons ligt daarbij op het ondermijnen van het Russisch verdienvermogen op de mondiale oliemarkt, verder financieel isoleren van Rusland en tegengaan van sanctieomzeiling.

[1:15:27] Ik heb er ook vertrouwen in dat we de gezamenlijke sanctiedruk kunnen verhogen met een nieuws sanctie pakket.

[1:15:39] de steun van Amerikanen bij de grensoverschrijdingen van Rusland.

[1:15:44] Het aanjagen nogmaals van verdeeldheid en twijfel... is de belangrijkste doelstelling van de Russische strategie.

[1:15:50] De NAVO staat klaar, neemt op allerlei wijze zichtbaar en onzichtbaar...

[1:15:55] actie wanneer dat nodig is.

[1:15:57] Dat doen we collectief.

[1:15:58] En Nederland staat ook naast onze bondgenoten, is in nauw contact met bondgenote over actuele dreigingen.

[1:16:06] Mevrouw van der Werff vroeg nog naar de schadevloot, gesanctioneerde schepen.

[1:16:11] Het beeld dat er minder schepen uit de schaduwvloot door de Nederlandse exclusieve economische zonne varen, dat kan ik bevestigen.

[1:16:19] De reden daarvoor is speculatie en daar doe ik liever niet aan.

[1:16:23] En de wet waar u naar verwijst, die zal voor het einde van de maand aan de Kamer worden aangeboden.

[1:16:34] Het strafrecht in het kader van sabotage.

[1:16:39] Sinds 2025 hebben we in Nederland de strafbaarstelling van spionage uitgebreid.

[1:16:43] De wet is bijvoorbeeld verruimd op het gebied van schade toebrengende handelingen, verricht ten behoeve van die buitenlandse mogelijkheid.

[1:16:51] Misdrijven als sabotage vallen dus onder de straffbaarheid van spioenageactiviteit.

[1:16:57] Wat betreft diplomatieke middelen voor de rechten van politieke gevangenen.

[1:17:04] Nederland roept regelmatig op om toegang te geven tot politieken gevangen aan naasten en voor goede medische zorg.

[1:17:11] Nederland speelt een voortrekkersrol als het gaat om de situatie van politiek gevangen in Rusland.

[1:17:14] Zo is Nederland penvoerder van de zogenaamde Ruslandresolutie geweest en draagt het ook rechtszaak, waarneming en statements die opkomen voor hun situatie.

[1:17:23] En ook Nederland draagt jaarlijks ongeoormerkte financiering bij aan het ICRC met dat doel.

[1:17:30] Visumverlening mensenrechtenverdedigers.

[1:17:32] Als het gaat om Schengen-visa, visa voor kort verblijf, kunnen Russische mensenreachtenverdedigers en journalisten gebruikmaken van de reguliere aanvraagprocedure.

[1:17:43] Hierbij wordt getoetst op de voorwaarden zoals vastgelegd in de EU-visumcode.

[1:17:47] En op basis van de motie Dobbe kan er voor Russische mensrechten verdedigers en journalister ook

[1:17:51] bij een eerste aanvraag een meerjarig visum met een geldigheidsduur van maximaal vijf jaar worden afgegeven.

[1:17:59] Inreisverbod voor Russische oud-strijders.

[1:18:01] In het 21e sanctiepakket is een juridische basis gelegd voor een Europese visaban, BEN, voor Russisch militaire en ex-militaire.

[1:18:09] Nederland verwelkomt dit voorstel omdat het ook bijdraagt aan onze Europese veiligheid.

[1:18:14] We werken nu samen met de Commissie en andere EU-lidstaten om het voorstelt snel, uniform en stevig te implementeren.

[1:18:19] De Europese Commissies speelt hierin een sleutelrol.

[1:18:21] Het kabinet draagt deze boodschap uiteraard ook uit in gesprekken met andere lidstaten.

[1:18:26] Dank, interruptie van mevrouw Dobbe.

[1:18:28] Ja, dank en goed om te horen over die visa, die multi-entry visa.

[1:18:32] Ik had een vraag over de gevangenen.

[1:18:34] Want wij horen ook van familieleden van naasten van gevangen in Rusland dat het belangrijk is om aandacht te blijven vragen.

[1:18:40] Dat mensen niet worden vergeten die gevangen zijn.

[1:18:43] En kan de minister daar nu in de aankomende raad ook aandicht voor vragen?

[1:18:47] Minister?

[1:18:48] Ja, voorzitter.

[1:18:51] Oekraïne, Rusland is een terugkerend thema op de Raad.

[1:18:54] En ik kan ook zeker aandacht vragen voor dit specifieke punt.

[1:19:10] Voorzitter, ik zit nog in hetzelfde blokje.

[1:19:12] De...

[1:19:16] Bescherming van kritieke infrastructuur, bescherming... ...van de Oekraïense infrastructuurdat wordt door Oekraine gedaan.

[1:19:22] Daarom is het ook zo belangrijk Oekriene zoveel mogelijk te steunen.

[1:19:24] en hen in staat stelt dit effectief te doen.

[1:19:26] Landen in de Coalition of the Willing steunen Oekraïne militair en niet-militair om onder andere deze bescherming voor elkaar te krijgen.

[1:19:33] Het huidige tijdsgevricht vraagt ook om een versterking van onze eigen Europese weerbaarheid.

[1:19:38] Onder leiding van de NCTV en Defensie wordt hier in Nederland doorlopend aan gewerkt, mede op basis van de NATO baseline requirements en Europese richtlijnen zoals de NIS en de SER.

[1:19:53] Voor wat betreft, mevrouw Dobbe vroeg naar de uitspraken van minister van Defensie.

[1:20:03] Het beleid van Nederland is niet veranderd.

[1:20:05] De Nederlandse inzet ook niet.

[1:20:07] Of we nu Rusland agressor of vijand noemen, dat heeft geen impact op beleid.

[1:20:11] NAVO en de EU zien Rusland ook als de grootste dreiging.

[1:20:14] En Rusland is ook de grootse dreigings voor onze veiligheid.

[1:20:18] We zijn niet in oorlog met Rusland, maar we zien wel dat Rusland zich steeds vaker

[1:20:23] vijandig uitlaat.

[1:20:27] Ik ben het ook met de minister van Defensie eens dat we hier absoluut niet naïef over moeten zijn.

[1:20:31] En dat zijn we ook niet, want om te versterken onze weerbaarheid blijven we Oekraïne onverminderd steunen en staan daar waar nodig klaar om adequate tegenmaatregelen te nemen.

[1:20:43] Ja, want minister Jezelius deed deze uitspraak en daarna verscheen in de krant nieuws over die uitspraak.

[1:20:50] Vrij rap na die uitzpraak zelf.

[1:20:53] En daarna verschijnen in de kranten dat de ministeries zijn verbaasd over deze uitzpraken.

[1:20:57] Kan de minister daar wat meer over zeggen?

[1:20:59] Hoe is het dan gegaan?

[1:21:00] Hoe komt er dan een reactie vanuit Buitenlandse Zaken?

[1:21:03] Wij zijn vervaast over deze uitbraak en wij gebruiken die woorden niet.

[1:21:08] Ja, voorzitter, dat zijn reacties in de media.

[1:21:11] Die zijn ook niet van mij geweest en ik herken die ook niet als zodanig.

[1:21:22] Ik moet even de laatste versie van het artikel zien, want er is wat over en weer gegaan wat ook niet conform onze reactie is geweest in dat artikel.

[1:21:33] Dus als u zich baseert op dat specifieke artikel, moet je even kijken hoe dat nu verwoord wordt.

[1:21:40] Neem niet weg dat gewoon in algemene zin de lijn is zoals ik hem net verwoorden heb.

[1:21:45] Rusland is onze grootste veiligheidsdreiging en wordt ook door de NAVO gezien.

[1:21:51] Het is heel duidelijk dat we in een grijs gebied zitten waar Rusland ook vijandige acties onderneemt op Europese bodem.

[1:21:57] Dus in die zin zie ik ook geen verschil tussen ons woorden.

[1:22:03] Mevrouw Dobbe, dat verschil is er toch wel, denk ik.

[1:22:06] Want de minister hier neemt ook hele andere woorden in de mond.

[1:22:09] En die praat over veiligheidsdreiging.

[1:22:11] Dus dat is allemaal waar, hè?

[1:22:13] Alleen ik vraag me dan af... Kijk, op het moment dat minister Jeziel dus zo bewust een uitspraak doet...

[1:22:17] Ik wil het geen agressor meer noemen, maar Rusland is onze vijand.

[1:22:21] Neemt deze minister dan die woorden over of niet?

[1:22:24] En welke gevolgen heeft dat dan?

[1:22:25] Ik denk dat mevrouw Zilgus ook in dat debat dat met meer dan één zin heeft gedaan en daar ook een context bij heeft geschetst die ik volledig deel.

[1:22:38] Ja, de heer Van Baarle.

[1:22:40] Voorzitter, vindt de minister Rusland onze vijand?

[1:22:46] Minister.

[1:22:47] Voorzitter, excuses, want ik kreeg tegelijkertijd in mijn ordebevestiging dat dat artikel dus inderdaad... Ja, die verbazing herkenden wij niet.

[1:22:54] Die hebben we ook niet zo aan het artikel gegeven.

[1:22:57] Dus dat staat ook niet meer in het artikeltje.

[1:23:01] Ja, voorzitter.

[1:23:02] De vraag is, vindt de minister Rusland onze vijand?

[1:23:06] Minister.

[1:23:07] Nou, het is volstrekt helder dat het onze grootste veiligheidsdreiging is.

[1:23:11] En ik zeg net al, we zitten in een heel grijs gebied tussen vrede en oorlog...

[1:23:16] Waar we allerlei vijandige acties zien op het Europese grondgebied.

[1:23:19] En daar weren we ons tegen.

[1:23:23] Van Baarle.

[1:23:23] Voorzitter, dat is geen antwoord op de vraag.

[1:23:25] Is Rusland volgens deze minister onze vijande?

[1:23:29] Ja, ik gebruik...

[1:23:32] Ik snap dat ik bevraagd word omdat ik exact hetzelfde woord wil gebruiken.

[1:23:35] Maar ik steun hier de minister van Defensie ook in.

[1:23:39] Ja, van Baarle?

[1:23:40] Dat is wederom geen antwaord op die vraag, voorzitter.

[1:23:42] Vindt deze minister Rusland onze vayand?

[1:23:46] Voorzitter, ik steun de minister van Defensie in haar uitspraken en ook in de context waarin ze vervolgens de zinnen die daar omheen zaten ook uitgesproken heeft.

[1:23:56] Dus ik wil daar gerust, voordat ik nog meer interrupties krijg, dat inderdaad Rusland in die context ook vijandig gedrag toont en dus ons vijend is.

[1:24:06] Heer Van Baarle.

[1:24:08] Voorzitter, even los van het feit dat overduidelijk is dat Rusland agressie pleegt.

[1:24:14] Rusland sabotage pleegt, spionage plegt.

[1:24:19] Achter meester het verstandig dat de minister van Defensie dit soort woorden gebruikt.

[1:24:24] Die dit soort impact hebben en er ook voor kunnen zorgen dat Nederland een nadrukkelijke doelwet wordt.

[1:24:30] Minister?

[1:24:30] Minister van Defensie spreekt namens het kabinet, dus ook namens mij.

[1:24:34] Dus daar zit geen enkel licht tussen.

[1:24:36] Minister van Defense heeft daaraan ook toegevoegd dat we niet in oorlog zijn met Rusland.

[1:24:41] Dat is ook de context waar ik op doel.

[1:24:43] Dus ik denk dat het verstandig is dat die hele context daarin meegenomen wordt, waarin die uitspraak ook gedaan is.

[1:24:49] Mevrouw Peripro.

[1:24:51] Voorzitter, ik was toevallig bij dat debat en het was voorgelezen van papier.

[1:24:55] Het was sterker nog haar allereerste zin.

[1:24:57] Ik ga Rusland niet langer als de egressor benoemen, maar als de vijand.

[1:25:00] Dus begrijp ik nu goed dat de minister dat steunt?

[1:25:04] Nogmaals, de minister van Defensie spreekt namens het kabinet, dus ook namens mij.

[1:25:08] Dus dan kan ik concluderen dat ook de minister voor Buitenlandse Zaken zegt dat Rusland ons vijnd is.

[1:25:14] Nogmaals, de minister van Defensie spreekt namens het kabinet, net zoals dat ik ook namens... ...het kabinet spreek.

[1:25:19] Dus dat is ook namen mij.

[1:25:21] Oké, dan stel ik vast dat dus de minister... ...van Defensiën en de minister Van Buitenland Zaken constateren dat Rusland nu niet meer... ...de agressor wordt genoemd of met agressie agressieve acties doet tegen ons, maar gewoon voortaan als de vijand wordt bestempeld.

[1:25:38] Minister?

[1:25:42] Mevrouw Dobbe.

[1:25:44] Ja, dat is interessant.

[1:25:45] Want wat betekent dat dan?

[1:25:46] Als wij nu ineens een vijand hebben in plaats van een agressor richting Oekraïne?

[1:25:54] Nou, voorzitter.

[1:25:55] Dit is niet ineens.

[1:25:56] Zoals ik al zei, dit is geen verandering van beleid.

[1:25:58] Onze volledige acties in samenwerking met onze bondgenoten zijn erop gericht om ons te weren tegen de veiligheidstreiging die Rusland veroorzaakt.

[1:26:07] Op allerlei gebieden, steun aan Oekraïne, ons weren tegen eventuele spionage, sabotageactiviteiten.

[1:26:14] Daar zetten wij volop op in, ook met bondgenoten.

[1:26:18] Gaudobbe.

[1:26:19] Ja, dank.

[1:26:20] Dat is wel ineens, want het kabinet heeft Rusland nooit onze vijand genoemd.

[1:26:26] Dus dat is het grote verschil met de uitspraak die Zilgus deed, de minister van Defensie deed in het debat vandaag.

[1:26:32] En ze koos er ook heel bewust voor in haar woorden, we noemen het niet meer de agressor, Rusland is nu onze vajand.

[1:26:37] Dus that is wel een verandering.

[1:26:38] En welke gevolgen heeft dat dan?

[1:26:42] Nou voorzitter, ik denk dat het belangrijk is dat we ons bewust zijn van de dreiging die van Rusland uitgaat op allerlei manieren.

[1:26:49] En tegelijkertijd, alles wat we op dit moment doen verandert daar niet door.

[1:26:54] Want dit is gewoon het beleid dat we hebben.

[1:26:56] Rusland is onze grootste veiligheidsdreiging.

[1:26:58] Niet alleen voor Nederland, maar voor de hele NAVO.

[1:27:00] En daar zetten we ons samen met bondgenoten voor in.

[1:27:03] Ja, Rusland is onze grootste veiligheidsdraging, zegt de minister net.

[1:27:08] Terwijl hij ook de woorden van de minister van Defensie overneemt om te praten over vijand.

[1:27:14] Dus dat is denk ik al lastig.

[1:27:15] Maar welke gevolgen heeft dit nou?

[1:27:18] Als Rusland onze vijnd is, gaat dan de ambassade hier sluiten?

[1:27:20] Wat voor gevolg heeft dit?

[1:27:23] Minister?

[1:27:24] Voorzitter, nogmaals.

[1:27:26] Dit is geen verandering van beleid.

[1:27:28] Alles wat wij doen is gericht op de veiligheidstreiging die Rusland voor ons vormt en voor de NAVO vormd.

[1:27:35] En wij zetten voort waar we op dit moment mee bezig zijn.

[1:27:38] Steunen aan Oekraïne, zorgen dat we weerbaarder zijn als samenleving en onze kritieke infrastructuur tegen mogelijke dreigingen.

[1:27:46] En daar blijven we gewoon verder op inzetten.

[1:27:49] Mevrouw Dobbe.

[1:27:51] Dank u wel.

[1:27:53] Het is wel een verandering, daar blijf ik bij.

[1:27:55] Want anders had de minister van Defensie dat niet zo bewust gezegd.

[1:27:59] Dan een vraag op een andere manier geformuleerd.

[1:28:01] Welke gevolgen denkt dat de minister voor Buitenlandse Zaken dit heeft voor Nederland?

[1:28:05] Door dit op zo'n manier te benoemen.

[1:28:07] Minister.

[1:28:10] Voorzitter, nogmaals.

[1:28:14] Het ist volstrekt helder al heel lang dat Rusland onze grootste veiligheidsdreiging is.

[1:28:19] En dat wij er alles aan doen om ons tegen die dreiging te weren.

[1:28:24] Dat doen we samen met bondgenoten en blijven we op doorgaan.

[1:28:27] Gapiri?

[1:28:29] Ja, voorzitter.

[1:28:30] Niet om te muggenziften, maar ik ken het ministerie van Buitenlandse Zaken als een minister die woorden zeer zorgvuldig kiest.

[1:28:37] En dat hoor ik nu de minister ook doen.

[1:28:39] En dan is het niet het woord vijand.

[1:28:40] Dus laat ik het zo vragen.

[1:28:42] Is er gewoon in het kabinet besloten, we gaan vanaf nu gewoon een andere benaming doen ten aanzien van Rusland?

[1:28:49] Minister.

[1:28:50] Voorzitter, alle ministers spreken namens het kabinet.

[1:28:54] De minister van Defensie ook.

[1:28:56] En dat betekent dat dit de woorden zijn die het kabinent daaraan geeft.

[1:28:59] Iedereen kiest daar vervolgens ook weer in antwoording op vragen, et cetera, zijn eigen lijnen vanuit de verantwoordelijkheid.

[1:29:08] Maar ja, de minister van Defense spreekt namens kabinet

[1:29:12] De heer Van Baarle.

[1:29:13] Oh, sorry mevrouw Pieren, jij kunt even afmaken.

[1:29:15] Nou, dan ga ik nu een andere conclusie trekken.

[1:29:17] Ik vind het denk ik heel collegiaal van de minister van Buitenlandse Zaken om als eenmaal de minister Van Defensie deze uitspraak heeft gedaan, om haar niet publiekelijk tegen te spreken.

[1:29:25] Maar het is in ieder geval geen kwestie van dat kabinet heeft besloten om dit woord nu actief te gebruiken.

[1:29:31] De heere Van Baarlen.

[1:29:33] Op welk moment heeft het kabinet besloten, dan wel is het kabinent tot het besef gekomen dat Nederland een vijand heeft, namelijk Rusland?

[1:29:42] Voorzitter, ik weet even niet of ik strategie of documenten moet zeggen, maar voor de NAVO is het volstrekt helder dat Rusland onze grootste veiligheidsdreiging is.

[1:29:57] We zien op allerlei gebieden al lange

[1:30:00] tijd dat Nederland er alles aan doet om Rusland onder druk te zetten en Oekraïne te steunen.

[1:30:06] Ja, daar zit geen verandering in.

[1:30:08] En we zien de afgelopen tijd zien we bijvoorbeeld de hybride actie in hybriden acties toenemen.

[1:30:15] En bijvoorbeeld ook als voorbeeld wat er in Leipzig gebeurd is, dat die dreiging toeneemt.

[1:30:19] En ik denk dat we ons zeer bewust moeten zijn van die dreigung en dat die dreiging ook niet weg gaat zijn op het moment dat er een oplossing gevonden is in Oekraine.

[1:30:29] Is er in het kabinet voor de behandeling van de defensiebegroting vandaag besloten dat vandaag kenbaar zou worden gemaakt dat Rusland de vijand is?

[1:30:38] Is dat besproken en besloten?

[1:30:40] Minister.

[1:30:41] Maar voorzitter, er is continu iedere ministerraad weer en daarbuiten continu gesprek over de dreiging die vanuit Rusland uitgaat en hoe serieus wij dat als kabinet nemen en wat onze handelingsperspectieven daarin zijn.

[1:30:56] Van Baarle.

[1:30:57] Wist deze minister voor het debat vandaag dat de minister Rusland onze vijand zou noemen?

[1:31:03] Minister?

[1:31:07] Of u op de hoogte was dat zij het woord vijend in de mond zou nemen?

[1:31:13] Nou, in algemene zin word ik niet van iedere debat bijdragen op de Hoogte gebracht.

[1:31:19] Maar dit is gewoon in lijn met het beleid wat we voeren.

[1:31:23] Van Baarle?

[1:31:24] Voorzitter, klopt het dus dat de minister van Buitenlandse Zaken van tevoren niet wist dat de Minister van Defensie vandaag Rusland als vijand zou klassificeren?

[1:31:32] Minister.

[1:31:33] Voorzitten, nogmaals, dit is geen beleidswijziging.

[1:31:37] Dit is een voortzetting van het beleid.

[1:31:39] Dus in die zin ben ik ook niet verrast door het feit dat deze woorden gebruikt worden.

[1:31:43] En spreekt de minister Van Defensy namens het kabinet.

[1:31:46] Van Baarle.

[1:31:47] Voorzitter, ik ga het Rotterdam zeggen.

[1:31:49] Wat een amateuristisch zaadje.

[1:31:51] Als onze topdiplomaat van tevoren niet weet dat de minister van Defensie een dusdanig verstrekkende uitspraak gaat doen op zijn domein, moet dit kabinet zich ernstig zorgen maken.

[1:32:03] Nou, voorzitter.

[1:32:04] Ik denk dat er uitermate goed samengewerkt wordt door Buitenland Zaken en Defensiën op de dreiging die vanuit Rusland richting Europa en Nederland gericht is.

[1:32:13] En daar sta ik volledig achter.

[1:32:16] De heer Hoogveen.

[1:32:17] Voorzitter, inderdaad het ministerie van Buitenlandse Zaken staat bekend omdat het juist de woorden heel zorgvuldig weegt.

[1:32:23] Daarom spreken we ook van Russische agressor, Russische veiligheidsdreiging.

[1:32:28] Als je dan nu spreekt over vijand, dat geeft wel een andere lading.

[1:32:32] Maar als ik nu de lezing van de minister zo hoor, dan is dat niet zo.

[1:32:37] Dus dan is het eigenlijk meer een soort inwisselbare definitie voor de definities die ik eerder heb gezegd.

[1:32:43] Dus agressoor, veiligheidstregeling.

[1:32:46] Minister.

[1:32:48] Nou, voorzitter, laten we ook alsjeblieft niet bagatelliseren de dreiging die vanuit Rusland uitgaat en de woorden die erbij gekozen worden.

[1:32:55] Dit is een automatisch serieuze dreigING en nogmaals een continuering van het beleid dat we voeren gericht om ons zo weerbaar mogelijk te stellen tegen deze dreig.

[1:33:07] Ja, voorzitter.

[1:33:09] Ik probeer niet flauw te doen om in semantische spelletjes te belanden, maar ik vind het toch wel opmerkelijk dat een ministerie van Buitenlandse Zaken, die toch altijd heel goed zijn woorden weegt, agressor, veiligheidsdreven, de minister doet het nu ook, vervolgens wordt het woord vijand in de mond genomen en daar zitten dan geen gevolgen aan.

[1:33:27] Dat is dan dus eigenlijk een...

[1:33:29] een inwisselbaar woordje voor alle andere definities die we eerder voor Rusland hebben geclassificeerd.

[1:33:36] Daar ben ik naar op zoek, voorzitter.

[1:33:39] Ik denk dat de dreiging die we al heel lang zien, maar ook de afgelopen maanden zien... en de verschillende incidenten die op Europese bodem plaatsvinden... de toename van hybride acties en de escalatie...

[1:33:55] bereidheid van Rusland om ons uit elkaar te spelen, angst aan te jagen en steun in Oekraïne te ondermijnen.

[1:34:03] Dat we daar een ontwikkeling zien.

[1:34:05] Het kabinet is zich volledig bewust van die dreiging en wil ook Nederland, onze samenleving en Europa en ons bondgenootschap daartegen weren.

[1:34:15] Ja, Hoogveen.

[1:34:16] Voorzitter, laatste dan.

[1:34:17] Want ik vind het toch wel lastig om het dan te plaatsen.

[1:34:19] Want als we het hebben over Iran, hebben we het ook over een veiligheidsdreiging.

[1:34:24] Maar spreken we in dit geval dan ook over Iran als een vijand?

[1:34:29] Zelfs kan gezegd worden over andere landen die een veilighedsdreigung zijn.

[1:34:33] Is dat dan nu ook een vijnand?

[1:34:36] Minister.

[1:34:37] De directe dreiging die vanuit Rusland uitgaat, namelijk ook benoemd binnen de NAVO als onze grootste veiligheidsdreiging, maakt in die zin de behoording ook nog verschil.

[1:34:50] Piri Pro.

[1:34:52] Klopt het dat nu de allereerste keer dat het kabinet het woord vijand voor Rusland heeft gebruikt net was bij de begrotingsbehandeling door de minister van Defensie?

[1:35:02] Minister.

[1:35:06] Ja, dat zou ik dan terug moeten zien.

[1:35:08] Voor dit kabinet geldt dat misschien wel.

[1:35:11] Ik denk wellicht dat het in voorgaande kabinetten eerder is gebeurd.

[1:35:15] Piri.

[1:35:16] Dank u wel, voorzitter.

[1:35:17] Dus voor dit kabinet geldt het wel.

[1:35:19] Zo'n klassificatie, zoals ik zei, woorden doen er zeker bij het ministerie van Buitenlandse Zaken toe.

[1:35:24] Is dat niet eigenlijk aan de minister van Buitenaars Zaken om die te bewaken?

[1:35:28] Minister.

[1:35:29] Voorzitter, wij bewaken gezamenlijk als kabinet de lijn op de Russische dreiging en de wijze waarop wij daar als kabinent mee omgaan.

[1:35:40] En tot slot voorzitter.

[1:35:41] Is de minister opgevallen dat hij gewoon constant eigenlijk bij alle beantwoordingen blijft praten over de Russisch dreigingen et cetera en het woord vijand niet in de mond neemt?

[1:35:53] Het is dat mevrouw Piri mij daarop attendeert.

[1:35:57] Mevrouw Dobbe.

[1:36:00] Snapt de minister dat op het moment dat je een land onze vijand noemt, dat dat consequenties kan hebben?

[1:36:06] Minister.

[1:36:08] Ja, voorzitter.

[1:36:09] Ik denk dat dat niet start bij het feit hoe wij het noemen.

[1:36:11] Ik denke dat dat start bij de dreiging die van het land uitgaat en al heel lang bekend is.

[1:36:16] Dobbe Maar het heeft toch wel gevolgen?

[1:36:19] Het is toch niet niks als je een een land zegt dit is onze vayand.

[1:36:24] Dat betekent toch iets voor Nederland ook?

[1:36:27] Minister

[1:36:27] Ja, maar voorzitter, nogmaals, dit past bij het beleid wat wij voeren.

[1:36:33] Namelijk dat Rusland onze grootste veiligheidsstrijding is.

[1:36:38] Vindt de minister de gang van zaken dan zoals dit is gegaan vandaag problematisch?

[1:36:44] Minister.

[1:36:45] Voorzitter.

[1:36:45] Nogmaals.

[1:36:45] De minister van Defensie spreekt namens het kabinet en daar sta ik volledig achter.

[1:36:48] Dus ook namens mij.

[1:36:50] Van Barle.

[1:36:52] Voorzitter, acht.

[1:36:54] De minister het feit dat zijn collega het woord vijand heeft gebruikt bevorderlijk voor een diplomatieke oplossing.

[1:37:04] Minister.

[1:37:05] Voorzitten, ik denk dat de grootste staande weg voor een democratieke ooplossing Rusland zelf is.

[1:37:10] Dat op dit moment geen enkel signaal afgeeft dat ze naar de onderhandelingstafel willen komen.

[1:37:16] Denkt de minister dat het gebruiken van een woord vijand een bevorderende werking heeft in eventueel wel een diplomatieke oplossing bereiken?

[1:37:27] Wij leggen continu druk op Rusland, steunen Oekraïne om Rusland te bewegen en naar de onderhandelingstafel te komen.

[1:37:36] Dat is het beleid van dit kabinet en daar gaan we ook gewoon mee door.

[1:37:39] Denkt deze minister, voorzitter, dat als je iemand vijand noemt, dat die entiteit eerder of minder snel genegen is diplomatiek tot een oplossing of een gesprek te komen?

[1:37:52] Voorzitter.

[1:37:53] Ik denk dat het sowieso zo is dat de bal ligt bij Rusland om stap te zetten om naar de onderhandelingstafel te komen.

[1:38:04] Voorzitten.

[1:38:05] Ziet deze minister überhaupt een verantwoordelijkheid voor zijn eigen regering waar hij deel uit maakt in het kiezen van woorden en retoriek of legt hij de bal alleen maar bij anderen?

[1:38:15] Minister.

[1:38:16] Voorzitter, absoluut is dat onze verantwaardigheid in combinatie met het beleid wat wij gezamenlijk voeren om de Russische dreiging te kunnen wisselen.

[1:38:27] Oké, gaat u verder met de beantwoording van het blokje.

[1:38:35] Voorzitter.

[1:38:40] Ja, de...

[1:38:46] De Europese activa in ruil voor steun naar Russische beleidsprioriteiten.

[1:38:52] Het kabinet volgt deze ontwikkelingen uiteraard op de voet.

[1:38:54] Het is natuurlijk onwenselijk dat Rusland dit soort deals zou versluiten.

[1:38:58] Het Kabinet bekijkt en weegt voortdurend alle instrumenten om dit tegen te gaan.

[1:39:03] Maar daar kan ik nu verder niet dieper op ingaan.

[1:39:06] En het voorstel om het Europees Openbaar Ministerie mandaat te geven... ...voor het tegengaan van sanctieschendingen.

[1:39:12] We zijn voorstander van versterkte EU-naleving.

[1:39:15] Het past ook bij onze inzet op EU-sanctieinstelling.

[1:39:19] We moedigen aan dat daar in Brussel ook over nagedacht wordt... ...en verkennen daarvoor passende opties waar dit in meegaat.

[1:39:25] We kunnen nu nog niet vooruitlopen op een Europees openbaar ministerie.

[1:39:29] Voorzitter, dat was het blokje Oekraïne-Rusland.

[1:39:33] Helder.

[1:39:34] Gemiste vragen, mevrouw Van der Werf.

[1:39:37] Ja, voorzitter.

[1:39:38] Ik wou nog even terugkomen op dat tegenescalatiemechanisme.

[1:39:42] Want de minister gaf daar een algemeen antwoord op.

[1:39:45] En ik was wel benieuwd naar het specifieke voorstel... dat ik eigenlijk deed in mijn inbreng.

[1:39:50] Zou je niet als een soort actie tegenreactie... wanneer er weer geweld komt... meer steun aan Oekraïne kunnen geven?

[1:39:59] Dus elk moment dat er een hybride actie komt...

[1:40:02] Haal je weer een plukje uit die tranche?

[1:40:05] Minister.

[1:40:06] Voorzitter, in algemene zin is dat ook steeds onze reactie.

[1:40:11] Staan voor de steun die we geven, kijken hoe we meer steun kunnen geven.

[1:40:14] Ik ben zelf wel wat terughoudend als het gaat om een mechanisme instellen waarbij het automatisch zaken geldt.

[1:40:20] Ik denk dat het onze taak is om te laten zien dat we erachter blijven staan.

[1:40:23] Maar soms moet je ook de ruimte hebben om te kijken op welk moment welke maatregelen het meest passend zijn.

[1:40:29] Mevrouw Van der Werf.

[1:40:30] Nou, voorzitter, ik ben niet de eerste die dit voorstelt.

[1:40:33] Ik heb het de heer Dassel ook wel eens horen zeggen in een rapport ook van HCSS gelezen, van draai het nou om.

[1:40:39] Zorg nou dat elke keer dat er zo'n actie komt, dat het pijn doet en dat men ziet, dit heeft een tegenovergestelde werking.

[1:40:46] Dus het gaat er mij ook niet om dat de minister daar een tijdspad voor op papier zet, maar wel dat hij erop inzet dat we dat eluke keer wel doen, niet alleen in woorden.

[1:40:58] Minister.

[1:40:58] Nou voorzitter, ik denk dat het absoluut niet alleen bij woorden blijft, ook niet als ik kijk naar onze bondgenoten.

[1:41:05] Tegelijkertijd gaat het bij steun aan Oekraïne uiteindelijk ook wel de noden van Oekраïne zijn leidend.

[1:41:10] En dat betekent dat ik wat terughoudend ben bij een automatisch mechanisme, omdat uiteindenlijk de nodigen van Oukraïna leidende moeten zijn in de steun die we geven en op welke wijze we dat geven.

[1:41:22] Ja, misschien heb ik het niet gehoord, maar ik had nog een paar vragen over Rusland-Oekraïne gesteld die niet zijn beantwoord volgens mij.

[1:41:31] Dus eentje ging over dat Duitse voorstel over de bevroren tegoeden, ander ging over sanctieontwijking via Kyrgyzstan.

[1:41:38] En het ging natuurlijk over die hele specifieke hybride, sorry, die sabotageacties en ook hoe dat nou juridisch in Nederland zit.

[1:41:50] De laatste mening beantwoord te hebben, maar die zoek ik dan even terug.

[1:41:56] Dat vind ik geen probleem.

[1:41:57] Kyrgyzije kijk ik even naar rechts.

[1:41:59] Ik zorg dat ik dat antwoord nog even krijg.

[1:42:03] Voor wat betreft het Duitse voorstel, dat was...

[1:42:06] De allereerste vraag die ik poogde te beantwoorden.

[1:42:12] En kijk, daar in onze inzet voor het MFK, in de discussie rond het MfK zit wel degelijk ook de...

[1:42:24] ...inzet die wij leveren aan Oekraïne... ...en ook onze oproep voor steun aan andere landen... ...dat zij meer moeten doen en discussie daarover.

[1:42:34] Het is denk ik goed dat binnen het MFK...

[1:42:39] En dan verwees ik ook naar de heer Hogeveen.

[1:42:41] Dus dat op het moment dat je binnen het MFK zaken doet, dat je daar een bepaalde lastenverdeling ook al... Omdat het via het MfK gaat, heb je ook een bebaalde burden sharing daarin.

[1:42:51] En dat is de bril waardoor we naar deze zaken kijken.

[1:42:59] Piri?

[1:43:00] Dan heb ik de vraag.

[1:43:01] Ik begrijp nog steeds niet hoe Nederland staat ten aanzien van het Duitse voorstel te waarde van 100 miljard euro.

[1:43:09] Minister?

[1:43:12] Daar zal ik dan even in tweede termijn specifiek op terugkomen.

[1:43:17] Helder, heer Hogeveen?

[1:43:20] Oh, Hogevene, ja.

[1:43:21] Ja, voorzitter.

[1:43:22] Ik had nog een vraag aan de minister over... Nou ja, goed, Nederland zet zich in om die bijvoorbeeld goede... om daar beroep op te doen.

[1:43:31] Maar wat is nou precies het plan van Nederland?

[1:43:34] Wat is onze plan van aanpak om dat dan nu ineens wel te lukken?

[1:43:37] Om daar wel op te lakken?

[1:43:39] Nou voorzitter, zoals het in december vorig jaar op tafel heeft gelegen, daar is geen meerderheid voor.

[1:43:45] Dus dat is duidelijk.

[1:43:46] En ik denk dat meer druk op België uitoefenen om daar wel mee akkoord te gaan, dat dat niet de weg is.

[1:43:51] Daarom hebben we met een aantal lidstaten het verzoek neergelegd bij de Europese Commissie.

[1:43:55] Neem nou de zorgen die Belgiël en anderen zien.

[1:43:59] En geef dat aan de experts en zorg dat je met een oplossing komt die die zorgen adresseert.

[1:44:04] Dat is eigenlijk de aanpak, dat verzoek hebben we aan de commissie gedaan en ik verwacht daar op termijn ook een antwoord op.

[1:44:11] Hogeveen.

[1:44:12] Dat vind ik wel opvallend, want het was volgens mij nog vorige maand dat de commissie zei onze prioriteit ligt hier helemaal niet.

[1:44:20] Dit is eigenlijk een gelopen race en we zijn nu vooral bezig met andere oplossingen om Oekraïne te ondersteunen.

[1:44:25] Dit kost alleen maar weer tijd en uiteindelijk heeft België ook al gezegd dat zorgen in een aantal oplossing die al zijn aangedragen, dat dat niet ineens magisch hun zorgen wegneemt.

[1:44:35] Dus ja, hoe kijkt de minister hiernaar?

[1:44:38] Is het niet handiger om gewoon nu door te schakelen en dit probleem te zien als iets wat niet opgelost gaat worden?

[1:44:45] Minister.

[1:44:47] Voorzitter, daar ben ik het niet mee eens.

[1:44:49] Die bevroren tegoede, dat blijft een middel om te kijken hoe we dat in kunnen zetten om Oekraïne te steunen.

[1:44:56] Vandaar ook de hernieuwde aandacht van Nederland en een aantal lidstaten om dit opnieuw op tafel te leggen met een uitdrukkelijk verzoek aan de commissie.

[1:45:05] Ja, ga je gang.

[1:45:06] Dan heb ik een laatste vraag.

[1:45:08] Wat is de reactie van de commissie daar dan op geweest... toen dat verzoek door Nederland en andere landen werd neergelegd?

[1:45:13] En is er ook een termijn gegeven wanneer ze dan met een alternatief plan komen?

[1:45:17] Minister.

[1:45:18] Nou, voor het exacte antwoord moet ik even...

[1:45:23] Ik zal even zoeken naar een formulering in de tweede termijn... omdat dit besproken is in de Giemnich, wat een informele bijeenkomst is.

[1:45:30] Dus we hebben het erover gehad, er is over gesproken... maar daar komen geen formele conclusies uit.

[1:45:33] Dus ik moet even de status van...

[1:45:35] de exacte status even formuleren.

[1:45:40] Anderen bij dit blokje?

[1:45:42] Piri?

[1:45:43] Ja, voorzitter.

[1:45:44] We hebben net een debat gehad bij Defensie... ook over mogelijke calamiteiten met doden... bij een hybride aanval vanuit Rusland.

[1:45:51] We hopen allemaal dat het niet gebeurt... maar de kans erop lijkt steeds meer toe te nemen.

[1:45:55] Welke rol voor de EU ziet de minister daarbij?

[1:45:58] Minister.

[1:46:00] Voorzitter, niet alleen Nederland ziet die dreiging.

[1:46:05] Maar in algemene zin kijken wij met de hele EU en ook met de NAVO naar de dreigingen die op ons afkomen.

[1:46:11] En eventuele wijzen waarop we daar moeten reageren.

[1:46:14] Dat zullen we ook in EU-verband bespreken.

[1:46:17] Maar ik ken niet de exacte discussie die net plaatsgevonden heeft in het defensiedebat.

[1:46:23] Sommige aspecten wel, maar niet alle aspecten van dat debat.

[1:46:26] Nou, voorzitter, ik neem aan dat ook de Nederlandse Correper, dus de ambassadeur die vastzit aan het ministerie van Buitenland Zaken, heeft volgens Politico deze week nog hier discussies over gevoerd in Brussel.

[1:46:39] En wat we teruglezen in Politico gisteren, een groot artikel, is dat er eigenlijk oneenigheid is.

[1:46:44] Welke rol valt onder de EU?

[1:46:45] Welke role heeft de NAVO bij zoiets?

[1:46:47] Dus ik vraag me af, waar staat Nederland?

[1:46:50] Minister.

[1:46:51] Nou, dit is een nieuwe vraag, dus daar kom ik dan graag in tweede termijn even op terug.

[1:46:57] Mag ik dan wel vragen iets waar volgens mij in het verleden het CDA-initiatief op nam.

[1:47:03] Volgens mij ook de VVD en de Europese Veiligheidsraad.

[1:47:06] Het schijnt dat de commissie dat ook in de plannen wil zetten voor november.

[1:47:09] Hoe staat Nederland daar tegenover?

[1:47:10] De Kamer is hiervoor, want er zijn al meerdere moties over aangenomen.

[1:47:15] Nou, het uitgangspunt van het kabinet is dat de NAVO de hoeksteen is van onze veiligheid.

[1:47:24] En dat we ieder voorstel om ervoor te zorgen dat Europese partijen binnen die NAVO meer verantwoordelijkheid kunnen nemen en beter met elkaar kunnen afstemmen, dat zien we graag tegemoet.

[1:47:32] Maar op dit moment is het een woord en weten we niet wat uiteindelijk het concrete voorstEL is, dus dat zien tegemaet.

[1:47:39] Tot slot mag ik de minister vragen.

[1:47:42] Er staat half november een debat gepland over de actuele toegenomen dreiging.

[1:47:47] Om dan ook gewoon inderdaad ook vanuit buitenland zaken met scenario's te werken en waar dan een specifieke rol is weggelegd voor de EU en waar een specifieke rol voor de NAVO is weg gelegd, zodat we ook gewoon een gefundeerd debat daarover kunnen voeren.

[1:48:00] Informatieverzoek?

[1:48:02] Ja, vind ik een uitstekend voorstel, voorzitter.

[1:48:04] Oké, dan toegezegd dat we daar een brief over krijgen voordat het debat plaatsvindt.

[1:48:10] Ja, Helder.

[1:48:12] Ja?

[1:48:12] Ja, dank voorzitter.

[1:48:13] De Europese Veiligheidsraad deed dat idee.

[1:48:15] D60 heeft daar ook moties voor meegediend.

[1:48:18] Ook Volt begint er ook vaak over.

[1:48:20] En inderdaad, Vondelij heeft er iets over gezegd in haar statement op de Union.

[1:48:23] Maar het blijft nog bij een vrij abstract hoogoverbeeld.

[1:48:26] En ik zou het wel mooi vinden als we dan niet zeggen, ja we wachten de voorstellen af en dan gaan we er meningen over vormen.

[1:48:31] Maar dat Nederland ook zelf met ideeën komt en daar denkwerk doet.

[1:48:35] Dus ik zou it waarderen als we voor dat debat half november ook enige gedachtegang van Nederland daarover kunnen treffen.

[1:48:41] Zodat we ook inhoudelijker het gesprek kunnen voeren.

[1:48:43] Ja, minister?

[1:48:44] Ja, ook toegezegd.

[1:48:45] Ja, laten we dat debat dan opvoeren.

[1:48:50] Oké, helder.

[1:48:51] Anderen over dit blokje?

[1:48:53] Nee?

[1:48:54] Dan, minister, vraag ik u voort met blok nummer 2 te beginnen.

[1:49:12] Voorzitter, het besluit van Israël voor wat betreft onze diplomaten in Ramallah.

[1:49:22] Wij betreuren het beslut van Isраël om de diplomatieke status van Nederlandse diplomaten... ...in Ramallah en de privileges die daarbij horen in te trekken.

[1:49:30] De aanleiding is volgens Israél de door Nederland getroffen nationale maatregelen... ...tegen producten uit onrechtmatige nederzettingen.

[1:49:36] Het betreft geen persona non grata verklaring.

[1:49:39] Zoals u weet is de Israëlse ambassadeur in Den Haag ook direct ontboden.

[1:49:44] Onze collega's al daar hebben nu de hoogste prioriteit.

[1:49:48] Het verliezen van diplomatieke immuniteit in die regio, dat is echt een serieuze kwestie.

[1:49:53] Op dit moment vinden bilaterale gesprekken plaats met Israël.

[1:49:57] Onder andere om scherp te krijgen wat de exacte consequenties zijn van het besluit.

[1:50:01] Die impact wordt zorgvuldig in kaart gebracht.

[1:50:05] En die gesprekken die lopen op dit moment.

[1:50:12] De algemene inzet van Nederland ten aanzien van Israël.

[1:50:19] Het kabinet is duidelijk dat het optreden van Iseraël moet veranderen, met name als het gaat om de humanitaire situatie in Gaza, verdere verslechtering op de westelijke Jordaan-oever, kolonistengeweld.

[1:50:32] We spreken ons daar consistent vooruit, publiek, ook achter gesloten deuren.

[1:50:37] En daarnaast moet en mag de dreiging ook vanuit Iraanse proxies niet uit het oog worden verloren.

[1:50:44] Deze aanpak van praten terwijl het geen verandering teweeg brengt, die staat onder druk.

[1:50:53] Daarom hebben we ook maatregelen genomen...

[1:50:57] Onder andere zoals de Nationale Tijdelijke Sanctiemaatregel.

[1:51:04] Maatregelen zijn geen doel op zich, maar zijn gericht op het bewerkstelligen van gedragsverandering.

[1:51:10] En in het kader van voldoen aan de internationaal-rechtelijke verplichtingen die ook op derde staten rusten, zoals Nederland.

[1:51:18] Zoals bekend liggen al sinds de evaluatie van de Israëlse naleen van artikel 2 commissievoorstellen op tafel...

[1:51:23] Voor maatregelen die onder andere gaan over het opschotten van delen van het EU-Israël Associatieakkoord, waaronder het handelsdeel.

[1:51:30] Nederlander is er voorstander van om die maat regelen op tafel te houden, om de druk op Israël te behouden.

[1:51:36] We blijven hierover ook in gesprek met lidstaten.

[1:51:39] We blijven ons ook inzetten voor aanvullende sancties tegen weldadige kolonisten.

[1:51:44] Organisaties en sancties gegen extremistische ministers, waar we ook nationaal al zaken op gedaan hebben.

[1:51:50] En overigens ook over aanvullende sancties tegen Hamas en Palestinian Islamic Jihad.

[1:51:56] De relevante moties hierover van uw Kamer nemen we mee.

[1:52:00] Tegelijkertijd is hier ook EU-consensus voor nodig.

[1:52:04] Interruptie van Parla.

[1:52:07] Ja, voorzitter.

[1:52:08] Even over opschorting van het handelsdeel van het EU-associatieakkoord.

[1:52:12] De minister zegt dat Nederland er een vervoorstaande van is om dat op tafel te houden.

[1:52:16] Op tafel houden of om dat te implementeren?

[1:52:19] Minister.

[1:52:20] Nou voorzitter, onze inzet is helder en ook in lijn met de moties die er zijn.

[1:52:24] Dus daar blijven wij op inzetten.

[1:52:26] Maar mijn volgende zinnen die ik wilde uitspreken hebben hier ook betrekking op.

[1:52:30] Er is EU-consensus voor nodig.

[1:52:32] En die is er op dit moment niet.

[1:52:34] En zeker richting de verkiezingen van 27 oktober zie ik dat ook niet veranderen in de Europese Unie.

[1:52:39] Dus de verkriezingen zijn ook een argument voor landen om te zeggen nu doen we niets.

[1:52:44] En uiteindelijk zie ik ook dat de druk vanuit de internationale gemeenschap en de mening van de internationaal gemeenschappen

[1:52:50] over de acties van Israël is volledig helder.

[1:52:53] En er komt nu ook een periode aan dat ook de Israëlische bevolking... naar de stembus zal moeten en de koers van hun eigen land moet bepalen.

[1:53:01] Van Baarle?

[1:53:02] Ja, voorzitter.

[1:53:03] Toch nog even heel helder... vindt de minister dat opschorting van het handelsdeel... EU-associatieakkoord op tafel moet liggen... of dat het geïmplementeerd moet worden?

[1:53:13] Moet het iets zijn wat besproken wordt als pressiemiddel... of vindt hij dat het moet gebeuren?

[1:53:18] Minister.

[1:53:19] Nogmaals, dat blijft onze inzet.

[1:53:21] Dat is ook steeds de inzet geweest.

[1:53:23] Alleen, ik constateer ook dat daar geen EU-consensus voor is.

[1:53:26] En dan moet het wel op tafel blijven liggen, omdat het zou kunnen veranderen in de toekomst na de verkiezingen, dat we daar wel consensus op kunnen krijgen.

[1:53:33] Maar dat is tot nu toe niet het geval.

[1:53:36] Ja, gaat u gang.

[1:53:38] Dus, voorzitter, bij de komende raad gaat deze minister expliciet bepleiten om het handelsdeel van het EU-associatieakkoord met Israël op te schorten.

[1:53:46] Minister.

[1:53:48] Voorzitter, ik heb dit meerdere raden al gedaan.

[1:53:52] Dit blijft onze inzet.

[1:53:53] Alleen tegelijkertijd kan ik maandag actief gaan pleiten daarvoor, wetende dat deze discussie op dit moment stil ligt en er geen meerderheid voor is.

[1:54:00] Ons standpunt is bekend.

[1:54:04] Heer Van Baarden?

[1:54:05] Voorzit, is dat een ja of een nee?

[1:54:07] Minister?

[1:54:11] Ja, ik zal ons standpunten herhalen.

[1:54:13] Maar het actief pleiten voor, terwijl we weten dat het stil ligt en ook een duidelijke datum hebben tot wanneer dat stil zal blijven liggen.

[1:54:21] Ik wil zelf ook gewoon geloofwaardig blijven in mijn bijdrage in de RBZ.

[1:54:24] En als ik heel veel woorden ga gebruiken aan iets wat we regelmatig discussiëren en weten dat we daar op dit moment niet verder gaan komen.

[1:54:32] Dus ik herhaal het standpunt van Nederland.

[1:54:35] Iedere raad, dus dat zal ik dan deze keer ook doen.

[1:54:37] Dus dan is dat uiteindelijk een ja, denk ik toch, voorzitter.

[1:54:43] Er wordt nog hard nagedacht.

[1:54:47] Nee, zeker nog niet klaar.

[1:54:48] Gaat u verder met het blokje.

[1:54:52] Ja, de algemene inzet.

[1:54:57] Dus in lijn met de IGH-advies 2024 over de onrechtmatige...

[1:55:02] Bezetting heeft Nederland ook een nationaal importverbod ingesteld uit nederzettingen, net al benoemd.

[1:55:09] Wij blijven ook pleiten voor een importverbond op EU-niveau, maar daar zitten we op dit moment in dezelfde status als ik net op andere maatregelen genoemt heb.

[1:55:18] Wat ik ook wensen benadruk is dat het opvoeren van de druk en deze maat regelen slechts een aspect van de Nederlandse inzet.

[1:55:26] We zien ook hoe we humanitaire noden, andere noden kunnen verlichten.

[1:55:30] Sinds 7 oktober hebben we 110,2 miljoen euro besteed aan humanitaire hulp.

[1:55:36] Het kabinet heeft een groot pakket voor urgente medische zorg voor zieke en zwaargewonde kinderen uit Gaza gepresenteerd.

[1:55:43] Daarnaast steunt Nederland de Palestijnen met een portfolio van jaarlijks 50 miljoenen op OS.

[1:55:49] Bijvoorbeeld verdere hervormingen van de Palestijnse autoriteit.

[1:55:53] Ook omdat voor de twee-staten-oplossing het van essentieel belang is dat de Palestijnse autoriteit overeind blijft.

[1:55:59] En we dragen hier ook aan bij met een bijdrage van 5 miljoen euro begrotingsteun.

[1:56:06] Nederland is daarnaast actief binnen brede internationale initiatieven zoals Global Alliance for the Implementation of the Two-State Solution om bij te dragen aan de twee staten-oplossingen.

[1:56:15] En wij blijven ons inzetten voor de verbetering van de situatie, voor stabiliteit in het Midden-Oosten en de twee staten- oplossingen en spreken ons hier ook over.

[1:56:23] Uit.

[1:56:25] Dit was de beantwoording van een blokje, maar niet het einde van het blok.

[1:56:29] Van een vraag in het blikje, niet het uiteinde.

[1:56:31] Even het blekje afmaken?

[1:56:34] Ja, maak hem af en dan verzamelen we de vragen.

[1:56:39] Mevrouw Dobbe vroeg naar de term genocide.

[1:56:44] Dit herhaal ik nogmaals, maar genocide is een uiterst serieuze kwalificatie.

[1:56:49] Daarom is het kabinet in de regel terughoudend om situaties

[1:56:52] als geschieden te kwalificeren.

[1:56:54] Volgens staand beleid van het kabinet zijn bij het doen van dergelijke kwalificaaties uitspraken van internationaal gerecht en strafhoven eenduidige conclusie volgend uit wetenschappelijk onderzoek of vaststellingen door de VN-veiligheidsraad.

[1:57:04] Zwaar wegend en daar kan het kabinet ook niet op vooruit lopen.

[1:57:14] De heer Van Baarle vroeg naar de producten uit illegale nederzettingen, de staats daarvan.

[1:57:20] Die maatregel is op 22 september in werking getreden.

[1:57:23] Het is echt te vroeger om nu al te spreken over ingenomen goederen en boetes.

[1:57:27] Een jaar na inwerking treding zal een evaluatie verschijnen van de maat regel.

[1:57:33] De E1-nederzettingen.

[1:57:36] Het is duidelijk dat de nederzetting strijdig zijn met internationaal recht.

[1:57:40] Plannen voor nederzetten in het E1 gebied vormen daarop geen uitzondering.

[1:57:45] Nederland en de EU hebben deze plannen dan ook steeds veroordeeld, zowel de minister-president als ik zelf hebben dat gedaan, ook gezamenlijk met andere landen.

[1:57:53] Blijven ons ook inzetten voor Europese maatregelen.

[1:57:56] Nogmaals, tot de verkiezingen zie ik geen draagvlak in de Europese Unie voor welke maat regel dan ook op dit moment.

[1:58:03] En wat betreft sancties, zoals bekend blijven wij ons inzetten voor nieuw sanctiespakket gewelddadige kolonisten en organisaties conform de moties.

[1:58:16] EU-wapenembargo, het staande wapenexportbeleid volstaat om ongewenste transacties te voorkomen.

[1:58:24] Wat het kabinet betreft, binnen die bestaande kaders is er wel ruimte om vergunningen toe te wijzen voor de uitvoer van militaire goederen die enkel defensief kunnen worden ingezet.

[1:58:33] Bijvoorbeeld onderdelen voor het Iron Dome luchtafweersysteem.

[1:58:36] Een wapenembargo zou ook effect hebben op de levering van deze goederen, die enkele voor zelfverdedigingsdoeleidingen kunnen worden gebruikt.

[1:58:41] Het kabinet hecht waarde aan het recht op zelfverdeliging van Israël.

[1:58:46] Mevrouw Dobbe vroeg ook nog naar Dokters van de Wereld rapport.

[1:58:55] Ook ik maak me veel zorgen over de humanitaire situatie in de Gazastrook.

[1:58:58] We zien tekort op alle fronten, voedsel, water onderdak, gezondheidszorg, komt structureel te weinig hulp binnen.

[1:59:05] Hulp- en zorgverleners worden door Israël ook in hun werk belemmerd.

[1:59:08] Ik herken dus het beeld van de verwoesting van essentiële infrastructuur...

[1:59:12] Nogmaals, het kabinet is terughoudend als het gaat om kwalificaties die daarin gebruikt worden, zoals Genozie.

[1:59:23] Vraag en aanleiding, mevrouw Piri.

[1:59:25] Nou, ik maak me wel zorgen dat de minister zegt er gebeurt niks voor de Israëlische verkiezingen.

[1:59:30] Wat is volgens hem nu de deadline voor die E1-bidding?

[1:59:33] Bij mijn weten gaat die nu open twee dagen voor de Israelische verkiezingen.

[1:59:38] Minister.

[1:59:40] Ja, dat...

[1:59:42] Dat beeld herken ik.

[1:59:44] Wij hebben ons daartegen uitsproken, ook met Europese partners.

[1:59:50] Ik zie alleen op Europees niveau geen ruimte voor gezamenlijke maatregelen

[1:59:54] Op dit moment.

[1:59:55] Maar ik zal onze zorg hierover wederom ook komende maandag weer in de RBZ opbrengen.

[2:00:00] om te kijken of dat we niet toch de druk kunnen opvoeren hierop.

[2:00:00] of

[2:00:03] Peri.

[2:00:04] Herkent dit kabinet wat eigenlijk zo'n beetje alle voorgaande kabinetten de afgelopen 30 jaar hebben gedaan, dat E1 gewoon echt een rode lijn is, ook voor de levensvatbaarheid van een twee-staten oplossing?

[2:00:14] twee staten

[2:00:16] Minister.

[2:00:18] Het E1-gebied maakt de facto een twee staten oplossingen onmogelijk.

[2:00:18] E1 gebied

[2:00:23] Dat herkent het kabinet en dat betekent ook dat wij ons hier stevig tegen uitspreken zoals we dat ook doen met internationale partners.

[2:00:32] Nou voorzitter, heel duidelijk, het is altijd een rode lijn geweest.

[2:00:35] En ook als een rode lijm benoemd.

[2:00:37] Niet alleen door de Nederlandse regering, maar ook door de Europese Unie.

[2:00:40] Dan mag ik toch hopen als 12 oktober de EU-ministers bij elkaar komen... dat die rode lijm wel een consequentie heeft.

[2:00:46] Maar begrijp ik nou goed dat de minister daar niks van verwacht?

[2:00:51] Nou voorzet ik heb de dynamiek geschetst zoals die op dit moment in de raad is... ten opzichte van de campagneperiode waar we nu in zitten.

[2:01:00] De inzet van Nederland is en blijft om ook op E1 duidelijk inzet te blijven houden en de druk op te voeren.

[2:01:10] Dat zal ook mijn inzet zijn in de Raad.

[2:01:12] Ik probeer wel eerlijk te zijn in wat ik op dit gebied zie gebeuren in Europa.

[2:01:19] En ik verwacht daar geen grote stap.

[2:01:22] Diep triest, maar mag ik dan in ieder geval aannemen dat het Nederlands standpunt is dat alle financiële instellingen, bedrijven die diensten verlenen aan E1, gewoon gesanctioneerd horen te worden?

[2:01:35] De debat hebben we vorige keer ook gevoerd.

[2:01:39] De mening van het kabinet over E1 is volstrekt helder en we doen ook zeker appel op al die partijen om daar niet aan bij te lijden.

[2:01:48] Ja, voorzitter.

[2:01:49] Toen hadden we het over Nederlandse bedrijven.

[2:01:52] Ik heb het nu over Israëlse bedriven.

[2:01:53] Dat is wat je ziet waar nu de discussie over gaat in Israël, omdat de VK ermee dreigt.

[2:01:58] Is Nederland zich aan te sluiten bij het VK?

[2:02:02] Om gewoon heel duidelijk te zijn.

[2:02:03] Elke Israïlse bank die dat gaat financieren, komt wat ons betreft op een sanctielijst.

[2:02:08] Minister.

[2:02:09] Voorzitter, de inzet van het kabinet is zoals ik zojuist vermeld heb.

[2:02:15] En we gaan in het gesprek in de RBZ aan over hoe we de druk kunnen opvoeren.

[2:02:19] Piri?

[2:02:19] Nou, dan vraag ik me af... hoe heeft de minister het net vermeld?

[2:02:22] Want het enige wat ik hoorde is... we maken daar zorgen over en we spreken ons uit... maar er is geen meerderheid voor.

[2:02:26] Maar waar roepen we toe op wanneer de minister aan tafel zit?

[2:02:31] Minister.

[2:02:33] Nou, voorzitter, wij herhalen de grote zorgen die we hebben over de E1.

[2:02:39] Ook het gezamenlijke statement wat wij uitgebracht hebben met internationale partners waar het VK ook onderdeel van was.

[2:02:47] En ja, we zullen moeten kijken op welke manier we de druk kunnen opvoeren.

[2:02:52] Ik neem aan dat de minister ook begrijpt, als je iets decennialang een rode lijn noemt.

[2:02:57] Als je in al je documenten zet, Nederland staat voor een twee staten oplossing.

[2:03:02] Als het enige wat je dan doet is aan tafel met 27 andere of 26 andere ministers zeggen.

[2:03:09] Ik maak me zorgen dat dat dan echt helemaal niks gaat uithalen.

[2:03:12] Dat herkent de minister toch ook?

[2:03:14] Minister.

[2:03:15] Voorzitter, dat denk ik niet.

[2:03:17] Er zitten hele belangrijke partners om de tafel en we spreken ons hier heel duidelijk over uit.

[2:03:25] Tegelijkertijd om echt tot concrete maatregelen te komen is er een bepaalde meerderheid nodig die ik op dit moment gewoon niet zie vanwege de campagneperiode in Israël.

[2:03:36] En tegelijkertijd blijven wij met internationale partners ons inzetten om te kijken hoe we die druk verder kunnen vergroten.

[2:03:42] Maar dat moet wel ergens toe kunnen leiden.

[2:03:52] Nee, kijk, maar dan is het gewoon allemaal voor niks geweest.

[2:03:56] Het spijt me zeer, maar als wij niet bereid zijn de Palestijnse staat te erkennen, zoals inmiddels bijna de hele wereld heeft gedaan, als we niks gaan doen en eigenlijk ook geen inzet hebben op sancties bij de E1, dan zijn al die woorden gewoon helemaal niks waard.

[2:04:13] Voorzitter, die mening deel ik niet.

[2:04:16] Woorden zijn zeker veel waard, zeker als je ziet van wie die komen.

[2:04:20] Ook onze internationale partners en de verklaring die we ook op EEN-gebied hebben uitgebracht.

[2:04:27] Tegelijkertijd, onze zorgen zijn volstrekt helder.

[2:04:31] Wat we daarvan vinden is ook volstrecht helder Ik denk dat we nog wel onderscheid moeten maken tussen het sluiten van een binningproces en ook implementatie ervan.

[2:04:39] We zitten nu in campagneperiode in Israël.

[2:04:43] Wij blijven dit nou volgen en zullen ook in Europees verband blijven pleiten voor de druk opvoeren.

[2:04:49] Tot slot.

[2:04:50] Tot slut, voorzitter.

[2:04:51] Ook buiten campagneperiode heb ik niks gehoord van dit kabinet.

[2:04:54] Behalve een brief ondertekenen.

[2:04:55] Gewoon wat de inzet is.

[2:04:57] Ja, de inzet is we willen het niet.

[2:04:59] Maar dat betekent dat je ook sancties er tegenover moet zetten.

[2:05:01] Tot slot, voorezitter.

[2:05:03] Het VK heeft hetzelfde wat wij hebben met Ramallah.

[2:05:05] En is bereid om Israëlse diplomaten uit te zetten hoe vers Nederland bereid te gaan.

[2:05:11] Minister.

[2:05:11] Wij zitten op dit moment in het gesprek met Israël over de positie van onze diplomaten.

[2:05:17] Dat heeft voor mij het belang, bescherming van de diplomaten en het belang van hun toekomst heeft voor mijn prioriteit.

[2:05:23] En daarom ga ik daar op dit gegeven moment geen andere uitspraak over doen.

[2:05:26] Mevrouw Dobbe.

[2:05:28] Ja, dank u wel.

[2:05:29] Dit is inderdaad wel een hele diep trieste conclusie.

[2:05:32] En we zagen dit eigenlijk al aankomen.

[2:05:34] Daarom hebben we ook die motie ingediend, die ook is aangenomen.

[2:05:37] En die zegt dat als het E1-project wordt voortgezet en als maatregelen door de EU uitblijven, om dan met gelijkgestemde andere landen maat regelen tegen Israël te nemen.

[2:05:47] Dus niet tegen kolonistengeweld, wat ook heel goed is, maar tegen Isreël.

[2:05:51] Wat gaat de minister doen?

[2:05:53] Minister.

[2:05:55] Nou, voorzitter, nogmaals.

[2:06:00] Het speelveld in de Europese Unie is zoals het is.

[2:06:02] De komende weken richting de verkiezingen.

[2:06:05] Dat is niet per definitie zo dat gezamenlijke maatregelen zullen uitblijven.

[2:06:10] Dit is een periode die in het tegenstaat van een campagne in Israël.

[2:06:15] Waar ook het Israëls volk uiteindelijk een keuze zal moeten maken.

[2:06:18] Ook meewegende, hoop ik, de mening van de internationale gemeenschap over de koers die de huidige regering voert.

[2:06:24] Maar ik kan hier niet concluderen dat gezamenlijke maatregelen van tafel zijn.

[2:06:31] Dobbe?

[2:06:32] Hoe lang gaat deze minister dan nog wachten tot die gezamenlijke maatregelen komen, terwijl deze minister ook zegt dat het onwaarschijnlijk is dat ze komen?

[2:06:38] Want wij wachten nu denk ik al drie jaar op overeenstemming binnen de EU.

[2:06:44] Die is niet gekomen.

[2:06:46] Dus gaan wij daar dan op wachten, totdat het hele E1-project is afgerond?

[2:06:49] Of gaat deze Minister onze motie uitvoeren en met gelijkgestemde landen wat doen?

[2:06:55] Voorzitter, ik deel de mening niet dat er niets gebeurd is al drie jaar lang.

[2:06:58] Ik denk dat er hele belangrijke stappen gezet zijn en dat Nederland ook heeft laten zien bereid is om nationaal maatregelen te nemen op het moment dat we internationaal echt niet verder komen.

[2:07:08] Dan kijk ik bijvoorbeeld naar de sanctionering van individuele ministers, nationale tijdelijke sanctiemaatregel, importgoederen uit illegaal nederzetting is denk ik ook een goed voorbeeld daarvan.

[2:07:19] We zitten nu in een periode waar, nou voorzitter ik blijf mezelf herhalen, het feit dat er nu deze weken niets gebeurt neemt niet weg dat dat wel kan gebeuren op het moment dat er na de verkiezingen een situatie ontstaat dat we wel weer steun hebben om de druk op te voeren omdat we niet de beweging zien in Israël van de eventueel nieuwe regering die wij wenselijk achten.

[2:07:42] Domme afsluitend.

[2:07:46] Oh, dat kan.

[2:07:47] Maar als het over dit onderwerp bijvoorbeeld met de heer Van Baarle wat zeggen.

[2:07:50] Dus dan ga ik liever even naar de heur Van Baarre.

[2:07:52] Oké, ja.

[2:07:53] Gaat uw gang.

[2:07:55] Ja, want onze motie vroeg ook met gelijkgestemde landen wat te doen zolang overeenstemming binnen de EU uitblijft.

[2:08:02] Met gelijk gestemde handelen.

[2:08:04] En is de minister nou bereid om die motie uit te voeren of niet?

[2:08:07] Want tot nu toe hebben de inspanningen van dit kabinet op dit gebied niets opgeleverd.

[2:08:12] Minister.

[2:08:15] Voorzitter, ik denk dat ik mezelf blijf herhalen.

[2:08:18] Het feit dat in deze weken het niet mogelijk is om tot gezamenlijke maatregelen te komen, betekent niet dat er niet nieuw momentum kan opstaan na de verkiezingen als een Israëlse regering in welke samenstelling dan ook niets doet met de zorg van de internationale gemeenschap.

[2:08:34] Dus wij blijven uitvoering geven aan wat we doen.

[2:08:37] Dat daar nu een aantal weken tussen zitten waar weinig beweging is, is gerelateerd aan het feit

[2:08:45] Van Baarle.

[2:08:47] Voorzitter, absurd dat we van verkiezingen moeten laten afhangen om op te komen voor het internationaal recht in Europa blijkbaar.

[2:08:56] Is deze minister dan wel bereid om te pleiten voor sancties tegen EU-bedrijven die meewerken aan E1?

[2:09:04] Minister.

[2:09:05] Voorzitter, ik heb net de kabinetsinzet gegeven op het gebied van E1.

[2:09:09] Het is volstrekt duidelijk hoe wij hier in zitten en welk appel we ook op bedrijven doen om hier gewoon niet aan mee te werken.

[2:09:16] En ik reken erop dat daar ook uitvoeringen gegevens worden.

[2:09:20] Van Baarle.

[2:09:20] Voorzitters, het is helemaal niet volstrecht duidelijke wat de inzet van Nederland is.

[2:09:24] Is de minister bereid om in te zetten op sancties maatregelen tegen EU-bedrijven die meewerken aan E1?

[2:09:33] Nou, voorzitter, als het gaat om EU-sancties... ...betekent dat een EU-besluit.

[2:09:38] En dan kom ik nogmaals terug op wat ik net gezegd heb... ...dat ik de komende weken niet zie hoe daar een EU besluit over genomen gaat worden.

[2:09:46] Barne?

[2:09:47] Voorzitter.

[2:09:47] De minister heeft het de hele tijd over verkiezingen.

[2:09:50] Voorzitten, dit gaat om een EU bedrijf.

[2:09:53] Dit gaat om... ...EU bedrijven die daaraan meewerken.

[2:09:55] Dus voorzitten... ...kan de minister daar dan... ...op zijn minst daarvoor pleiten.

[2:10:00] Minister?

[2:10:01] Nou voorzitte, ik denk dat...

[2:10:03] maatregelen tegen uw bedrijven, gerelateerd aan wat er in Israël plaatsvindt en de zorgen die wij als internationale gemeenschap hebben over de acties van de Israëlsche regering, niet los te koppelen zijn van het feit dat daar een verkiezingscampagne plaats vindt.

[2:10:16] En dus ook niet los de koppeling zijn van de overweging van lidstaten om daarin op dit moment dus geen besluiten te nemen.

[2:10:26] Acht de minister het niet zorgwekkend om het hele buitenlandbeleid en ons mensenrechtenbeleiden af te laten hangen van of er verkiezingen zijn in één land?

[2:10:36] Minister.

[2:10:38] Voorzitter, de afgelopen jaren hebben we continu de inzet gehad om meerderheden te vinden en steun te vinden voor de acties die wij noodzakelijk vinden.

[2:10:46] Druk opleggen, verdere druk opvoeren op Israël, plus het voldoen aan onze verplichtingen voortkomen uit het internationaal recht.

[2:10:54] Samen staan we sterker, ook in de EU.

[2:10:56] En het is nogmaals volstrekt helder dat de komende weken alles wat we zouden doen ook gebruikt wordt in de campagne.

[2:11:03] En dat daardoor ook verschillende lidstaten op dit moment niet zullen bewegen, de verkiezingsuitslag zullen afwachten.

[2:11:08] En vervolgens ook met de internationale gemeenschap, en daar zal Nederland ook weer onderdeel van zijn, druk leggen op de Israëlse regering, welke samenstelling dan ook, om iets te doen met de zorgen die wij hebben.

[2:11:19] En ook de verplichtingen die ook voor hun voortvloeien uit de internationaal recht.

[2:11:23] Oké, dank.

[2:11:24] Dan gaan we door naar het blokje overigens.

[2:11:26] Oh nee, mevrouw Dobbelt nog aanvullende.

[2:11:27] Ja, gaat uw gang.

[2:11:28] Ja, dank u wel.

[2:11:29] Want mijn vraag is eigenlijk...

[2:11:32] Vorig jaar heeft het adviseur, het volkenrechtelijke adviseur... ...heeft ook een advies aan dit kabinet uitgebracht.

[2:11:38] Dat kwam naar boven in allerlei documenten die we vorig jaar in de zomer hadden opgevraagd.

[2:11:43] Waarin stond dat wij, de verplichtingen, Nederland verplichten heeft om alles te doen wat redelijkerwijs kan.

[2:11:48] Om genocide te voorkomen en als maatregelen niet helpen dan om op te schalen.

[2:11:53] Dat we die verplichtiging ook hebben.

[2:11:54] Herinnert deze minister zich dat advies?

[2:12:00] Minister.

[2:12:01] Nou, voorzitter, herinnerd, dat kan ik zo niet zeggen aangezien het vorig jaar zomer was, maar ik ben hiervan op de hoogte.

[2:12:08] Ik ben me hier bewust van en daarom wegen wij ook steeds de stappen die wij zetten.

[2:12:13] Dobbe.

[2:12:14] Oké, dat is belangrijk, want ziet deze minister dan effecten en resultaten van de inspanningen die Nederland tot nu toe heeft geleverd om de genocide te stoppen in Gaza?

[2:12:23] Minister.

[2:12:25] Voorzitter, wij maken ons grote zorgen over de humanitaire situatie in Gaza.

[2:12:29] Die sinds het staakt het vuur ook op basis van rapportages, in ieder geval wat betreft de juiste benaming, de voedings...

[2:12:43] Nou, nee, ik ga dit even terugnemen.

[2:12:48] Ik ga het even anders formuleren.

[2:12:50] Wij maken ons grote situatie over de zorg daar, over de situatie daar, de humanitaire noden, de honger en alle elementen die ik zojuist ook al heb opgenoemd.

[2:12:59] En dat betekent dat wij ons ook blijven inzetten op druk op Israël om ook toegang te verlenen voor humanitaire hulp, voldoende humanitaire

[2:13:12] Ik vroeg alleen niet of de minister zich zorgen maakt.

[2:13:16] Het gaat over genocide daar.

[2:13:18] Maar ik vroege of de minster resultaten ziet van de inspanningen die Nederland levert om de druk op te voeren op de Israëlse regering om te stoppen met genocide en met oorlogsmisdaden en met het doden van Palestijnen.

[2:13:30] Minister.

[2:13:32] Nou, voorzitter, volgens mij, kijk, er zijn her en der verschillende ontwikkelingen.

[2:13:39] Het vredesplan vanuit de Verenigde Staten, partijen die zich daar aan bijdragen.

[2:13:45] Nederland zelf zet op verschillige manieren in op verbetering van de situatie.

[2:13:51] Zijn we daar waar we moeten zijn?

[2:13:53] Nee.

[2:13:53] Heb ik hoop op verbетering, ook onder een nieuwe Israëlse regering?

[2:13:57] Ja.

[2:14:00] Ja, het antwoord kan eigenlijk alleen maar zijn dat we geen resultaten tot nu toe hebben gezien en dat we ons daar allemaal zorgen over maken.

[2:14:06] En dat het ook niet zo is zoals de minister het graag zou zien, maar dat we kein resultaat hebben gezie van de inspanningen van Nederland tot nu to.

[2:14:12] En als we dat niet hebben gezin, waarom schaalt deze minister dan niet op in de maatregelen richting Israël?

[2:14:18] Zoals ik het genocide verdrag van ons vraagt.

[2:14:21] Voorzitter nogmaals, wij wegen steeds onze inzet op basis van wat we zien en op basis

[2:14:29] en op basis van op welke wijze we het meest effectief druk kunnen zetten.

[2:14:34] Van Baarle.

[2:14:36] Ja, voorzitter.

[2:14:38] Ik had gevraagd wanneer we de verkenning krijgen... over de toevoeging van investeringen en diensten... aan het sanctiebesluit over de illegale nederzetting.

[2:14:46] Minister.

[2:14:47] Ja.

[2:14:48] Voorzitter, op korte termijn.

[2:14:50] Ik weet dat ik vorige keer ook zei op korter termijn... dus de definitie van korte-termijn is dan wel werkelijk... maar op korta termijn?

[2:14:58] Van Baarre.

[2:14:59] Voor of na de verkiezingen?

[2:15:01] Nee, dat ga ik niet vragen.

[2:15:03] Voorzitter, is er al een boete uitgedeeld?

[2:15:10] Minister.

[2:15:12] Ja, dat durf ik zo niet te beantwoorden.

[2:15:16] Ik heb net in algemene zin gezegd dat om te evalueren de sanctiemaatregel en hetgeen wat daar gebeurt, dat we daar echt meer tijd voor nodig hebben sinds 22 september is dat...

[2:15:27] Is die in kracht?

[2:15:30] Van kracht.

[2:15:33] Maar ik wil best op gaan zoeken in tweede termijn of er een boete is uitgedeeld, maar ik vraag me af dat dit op dit moment nou hele waardevolle informatie is.

[2:15:42] Van Waarden?

[2:15:43] Ja, voorzitter.

[2:15:44] Dus we krijgen antwoord op de vraag in het tweede temijn of een boeten is uitgeteeld of niet.

[2:15:50] Ja, ik denk dat het antwoor zal zijn dat wij dat op dit dat op het moment gewoon niet weten.

[2:15:58] Van Baarle.

[2:16:00] Voorzitter, kan de minister dat dan nagaan?

[2:16:03] Kan de minister contact opnemen?

[2:16:05] Want dit is iets wat nogal een thema was de afgelopen tijd.

[2:16:09] Dus dan vraag ik me ook wel af of deze minister er wel bovenop zit.

[2:16:13] Minister.

[2:16:14] Ja, voorzitter.

[2:16:15] Wij krijgen geen individuele meldingen van overtredingen van dit kader.

[2:16:21] Zeker ook BZ niet.

[2:16:23] Ik ben best bereid om op termijn een...

[2:16:27] de Kamer te informeren over wat er op dit moment gebeurt, maar de specifieke informatie waar nu naar gevraagd wordt.

[2:16:37] Ik vraag me zeer af of ik daar in tweede termijn een antwoord op kan geven, want die informatie is gewoon niet bij ons bekend.

[2:16:42] Wij worden niet op de hoogte gebracht van individuele meldingen.

[2:16:49] Ja, dus ik krijg in de tweede termijn daar wel of niet iets over te horen?

[2:16:53] Voorzitter, ik zal deze vraag wederom beantwoorden in de Tweede Termijn.

[2:16:56] Maar ik geef alvast een winstwaarschuwing dat het zomaar kan zijn dat mijn antwoord langs de lijnen zal zijn die ik zojuist gegeven heb.

[2:17:01] Oké, parkeren we die voor nu, maar dan hebben we die wel genoteerd.

[2:17:03] Ja?

[2:17:04] Mevrouw Dobbe?

[2:17:06] Ja, dank u wel.

[2:17:07] Want ik wilde eigenlijk nog een vraag stellen.

[2:17:09] Want als deze minister zich bewust is van de verplichtingen onder het genocideverdrag.

[2:17:13] Wat betekent dat wij als staat van alles moeten doen wat redelijkerwijs kan om genocide te voorkomen.

[2:17:19] En dat we moeten opschalen op het moment dat we zien dat maatregelen niet werken.

[2:17:23] Waarom worden dan alle maat regelen die ik net heb genoemd afgewezen?

[2:17:26] Want we zien nu dat de maat regel die dit kabinet neemt en inzet niet werkt.

[2:17:30] Maar andere maat regulen willen ze niet nemen.

[2:17:33] Dus kan de minister dat toelichten?

[2:17:36] Op dezelfde wijze, voorzitter, zoals ik dat al een aantal keer gedaan heb, wij wegen steeds de maatregelen die we nemen in het kader van onze internationale rechtse verplichtingen en de wijze waarop we het beste druk kunnen oefenen in dit kader.

[2:17:50] Dobbe?

[2:17:51] Maar dan concludeer ik wel dat dit kabinet zich dus niet houdt aan die verplichtingen die we hebben onder het genocideverdrag als land.

[2:17:58] Want dan zouden we moeten opschalen op het moment dat zo duidelijk is dat wat we nu doen, de inzet die we nu plegen om genocide te stoppen, niet werkt.

[2:18:05] Zouden we moet opschelen en dat doet deze minister niet.

[2:18:07] En daarmee voldoen wij dus niet aan onze verplichten die wij hebben om genocide to stoppen en alles te doen wat kan.

[2:18:14] Voorzitter, ik deel die mening niet.

[2:18:17] Wij voldoe naar onze verlichtingen, daar zetten we ook steeds op in.

[2:18:20] En het feit dat we nu in een periode zitten die vanwege de verkiezingen anders is dan wellicht andere periodes, is daar ook onderdeel van.

[2:18:32] Oké, dan gaan we naar het laatste blokje.

[2:18:43] Voorzitter, EU-uitbreiding.

[2:18:46] Het kabinet verwelkomt de mededeling.

[2:18:50] De commissie evalueert de gevolgen van de EU- uitbreiding voor EU-beleid.

[2:18:53] De begroting, waarde, bestuur doet hervormingsvoorstellen.

[2:18:57] Er bevat ook voorstellen voor waarborgen in nieuwe toeteringsverdragen, geleidelijke integratie van de kandidaat-lidstaten.

[2:19:03] De essentie van onze positie is uitbreiding moet de EU versterken, niet verzwakken.

[2:19:07] We willen onze waarde, integriteit van de interne markt, interne veiligheid en handelingsvermogen van de Unie behouden.

[2:19:12] Nederland zet met een kopgroep van gelijkzinnende lidstaten in op een gedegen proces om het werk op al deze sporen de komende tijd ook verder te brengen.

[2:19:19] Dat zal onder andere ook aan de orde komen in het toeteringsverdrag met Montenegro.

[2:19:25] Deze oproep is dan ook onderdeel van de Nederlandse inzet voor zowel de Raad Algemeen Zaken als de Europese Raad die volgende week gaan plaatsvinden.

[2:19:33] De gefaseerde toetreding.

[2:19:35] Het kabinet is geen voorstander van gefaseerd toetraining.

[2:19:38] Van toetrading kan pas sprake zijn als aan alle toetraidingsvoorwaarden is voldaan.

[2:19:42] Het is wel belangrijk dat kandidaat lidstaten een reëel perspectief hebben op toetrating en voordelen van het hervormingsproces ervaren.

[2:19:49] Het ook in geostrategisch belang om hen dicht bij de EU te houden.

[2:19:53] Dus we zijn voorstanders van geleidelijke integratie.

[2:19:56] Stapsgewijs meer bij de eu betrekken zolang voorwaardelijk is

[2:20:00] aan de overname van het relevante EU-akkie voortgang op de rechtsstaatshervorming en geleidelijke integratie omkeerbaar is op het moment dat ze daar niet meer aan voldoen in het proces.

[2:20:14] Artikel 7, conditionaliteitsverordening.

[2:20:18] Wij sporen de commissie aan om de rechtszaatsschendingen door lidstaat vroegtijdig adequaat te adresseren.

[2:20:24] We zetten ook in voor verdere versterking van de rechtsstateninstrumentarium.

[2:20:27] Daar zien we ook echt een belangrijke stap nu gezet, ook in het MFK.

[2:20:30] We zijn daarnaast voorstander van aanvullende rechtsstaat waarborgen en een nieuwe generatie toetredingsverdragen.

[2:20:39] Dus daar blijven we op inzetten.

[2:20:41] De situatie in Jemen en daarmee die in de Rode Zee is momenteel zeer fluïde.

[2:20:48] Verschillende fronten die ook alle in beweging zijn.

[2:20:52] Hoewel het tegenoffensief van de internationaal erkende regering effectief lijkt, is het ook de vraag in hoeverre deze winst kan worden geconsolideerd.

[2:20:59] Momenteel zijn er geen aanwijzingen dat de Houthis hun blokkade hebben uitgebreid naar andere landen.

[2:21:04] Het kabinet hecht grote waarden aan de vrije doorvaart.

[2:21:06] Zodoende staan we in nauw contact met onze partners om de situatie ook goed te blijven volgen.

[2:21:12] Het vergat Evertsen, dat onlangs richting het Midden-Oosten is vertrokken, zal associated support leveren aan operatie Aspides.

[2:21:19] Wanneer het vergat door het betreffende operatiegebied vaart.

[2:21:23] Uitgangspunt blijft dat het is in Nederland en Europees belang om de vrye en veilige doorvaarten in de Rode Zee...

[2:21:28] te waarborgen.

[2:21:30] En wat betreft de Combined Maritime Forces zet het kabinet in op verbeterende samenwerking tussen de EU-missie Atalanta en ASPIDES en andere bestaande initiatieven om het beschikbare materiaal ook effectiever in te zetten.

[2:21:42] De heer Hoogveen vroeg ook naar het handelsakkoord EU-GCC.

[2:21:46] We steunen de modernisering en intensivering van de EUGCC-samenwerking.

[2:21:51] Er wordt op dit moment niet actief onderhandeld tussen de E.U.

[2:21:54] en de GCC over een handelsakoord, omdat de ambities op dit

[2:21:59] Wel wordt tijdens de EU-GCC-top gesproken over een samenwerkingsverklaring en met sommige individuele GCC-landen wordt de EU natuurlijk wel gesproke over handelsakkoorden.

[2:22:10] Wat betreft de RSF, de parallele regering en de Nederlandse staatsburger die daarin is voorgedragen...

[2:22:24] Ik heb kennis genomen van die berichtgeving.

[2:22:27] Het kabinet doet geen uitspraken over individuele gevallen, maar als die berigtgeving op de NOS klopt, uiteraard zeer onwenselijk.

[2:22:36] Onderzoek en strafrechtelijke vervolging vallen onder de beleidsverantwoordelijkheid van de minister van Justitie en Veiligheid.

[2:22:42] In algemene zin kan ik aangeven dat het OM bij verdenking van internationale misdrijven, discriminatie of opruiing kan besluiten tot strafrechterlijke onderzoek

[2:22:51] Daadwerkelijk gebeurt is afhankelijk van specifieke context en omstandigheden van de zaak en wordt per casus door het OM beoordeeld.

[2:22:59] In algemeen zin hebben wij grote zorgen over het handelen van de RSF in Sudan.

[2:23:05] En Nederland herkent die parallele regering, die is opgericht, ook niet.

[2:23:11] Hoogveen.

[2:23:12] Ja, voorzitter, dank.

[2:23:12] Sorry, ik was iets te laat met mijn hand opsteken.

[2:23:14] Ik had nog wel een vraag over de Rode Zee en over het ondersteunen van Aspides, waarin de interne onderzoeksdienst van Buitenlandse Zaken zelf al zegt dat Aspiders heel veel overlap heeft met de Combined Maritime Forces.

[2:23:29] Wat is nou precies de overweging om dan Aspidis actief te ondersteunun?

[2:23:35] Ben ik benieuwd naar.

[2:23:36] Minister.

[2:23:38] Nou voorzitter, dat is altijd vrij simpel.

[2:23:40] Daar varen we langs en kunnen tijdens het langsvaren daar associëte sport verlenen.

[2:23:46] Van Beulen.

[2:23:52] Voorzitter die parallele regering van de RSF dient ter legitimering van een hele criminele foute groep.

[2:24:01] Is de minister bereid om te bepleiten om die hele parallele regeering op de EU-sanctielijst te plaatsen?

[2:24:07] Voorzitter, wij erkennen die parallelle regering niet.

[2:24:13] We beraden ons op volgende stappen.

[2:24:18] Van Waarden?

[2:24:20] Dat zou dan een van de voorstellen zijn die ik in een eventueel twee minuten debat ga indienen.

[2:24:27] Dus de minister heeft tot vanavond om zich te beraden.

[2:24:32] Voorzitter, dat voelt erg ruim.

[2:24:34] Dus dat gaan we goed benutten.

[2:24:36] Careful what you wish for.

[2:24:37] Gaat uw gang.

[2:24:43] Ja, Georgië.

[2:24:46] Het kabinet deelt de zorgen over de situatie in Georgiël.

[2:24:49] Deze is al langer zorgelijk.

[2:24:51] Repressie op het maatschappelijk middenveld.

[2:24:53] Mensenrechten steeds groter.

[2:24:54] Nederland spreekt Georgiö ook doorlopend op de mensenrechtssituatie aan.

[2:24:58] Inclusief in het kader van de Raad van Europa.

[2:24:59] Dat zal ik ook blijven doen.

[2:25:01] Ik wil echt geen leidende rol bij dergelijke aansprakelijkstelling op mij nemen.

[2:25:07] De aansprkelijksteling van een andere staat bij het Hof is een zeer zwaar middel.

[2:25:11] Het is ongebruikelijk dat indien het land dit bij het ERM doet zonder een eigen directe betrokkenheid bij de zaak in kwestie.

[2:25:18] Bovendien is het zo dat wij op dit moment al veel op ons nemen.

[2:25:22] En de inzet die we plegen ook gewoogd moet worden.

[2:25:25] Waar zetten we op in?

[2:25:26] En op basis van Oekraïne zetten ook al heel veel in.

[2:25:29] Dus altijd bereid om onze steun te verleden aan initiatieven die genomen worden.

[2:25:34] Maar ik zou iets terughoudend zijn op het zelf initiatief nemen als Nederland op dit punt.

[2:25:48] Voorzitter, de Afghaanse bewakers.

[2:25:53] In totaal zijn er meer dan 2600 personen geëvacueerd overgebracht, waaronder lokaal personeel, defensietolken, NGO-medewerkers.

[2:26:02] Het is goed dat er juridische duidelijkheid is over deze kwestie.

[2:26:05] Het kabinet beseft ook dat dit niet de uitkomst is waar de groep externe ingehuurde ambassademedewerkens op hoopten.

[2:26:12] En nu de Hoge Raad uitspraak heeft gedaan, zal het kabinet zich ook buigen, zoals aangekondigd in de brief van 10 juli, ook over de motie, Piri.

[2:26:20] Piri?

[2:26:21] En op welke termijn horen we daarover?

[2:26:23] Want volgens mij is er binnenkort een consulair debat.

[2:26:25] Ik neem aan dat we dan voor die tijdruim horen hoe het kabinet omgaat met de aangenomen moties.

[2:26:33] Ja, voorzitter, dit klinkt mij als uitermate redelijk in de oren.

[2:26:38] Dan noteren we die als toezegging.

[2:26:45] Myanmar.

[2:26:47] Zolang de repressie door het Myanmarese leger aanhoudt, moeten alle opties op tafel blijven liggen om druk te houden op het leger.

[2:26:54] Waaronder sancties.

[2:26:55] Nederland heeft een actieve rol binnen de EU op het gebied van sancties in Myanmar.

[2:26:59] Daarnaast is Nederland ook voorstander van coördinatie met derde landen op sancties Nederland en de EU erkennen het regime van Myanmar niet als legitieme vertegenwoordiging van de Myanmarese bevolking.

[2:27:09] Momenteel lopen er geen EU vredesinitiatieven.

[2:27:12] Nederland blijft zich ook inzetten in internationale gremia, zoals de VN Mensenrechtenraad, om deze situatie ook te blijven adresseren.

[2:27:22] Van Baarden.

[2:27:23] Voorzitter, ik vind wat er in Myanmar gebeurt, een van de situaties die echt veel te weinig aandacht krijgt.

[2:27:29] Dat is met Sudan ook zo.

[2:27:32] Gelukkig hebben we daar meer debatten nu over in de Kamer.

[2:27:35] Maar als er geen EU-Vredesinitiatieven zijn, zouden we dan niet moeten proberen als Nederland om ervoor te zorgen dat er zo snel mogelijk ook een EU-vredesinitatief komt?

[2:27:43] Want die humanitaire situatie, dat duurt maar voort.

[2:27:47] Minister.

[2:27:49] Voorzitter, ik deel de zorgen over Myanmar en er zijn zeker conflicten in de wereld die te weinig aandacht krijgen.

[2:27:54] Daar is dit zeker één van.

[2:27:58] Het is niet dat er niets gebeurd is.

[2:28:00] Tot op heden zijn er negen geografische sanctiepakketten aangenomen.

[2:28:04] De EU heeft 106 personen, 22 entiteiten gelist onder het Myanmarse sanctieregime.

[2:28:09] Het meest recente pakket ook in coördinatie met VK, VS en Canada aangenomen.

[2:28:16] Ook onder het EU-mensenrechtenregime zijn Myanmarese op de sanctielijst geplaatst.

[2:28:24] Nederland blijft zich actief hierop inzetten.

[2:28:28] Ze onderzoeken ook de mogelijkheid voor aanvullende sancties.

[2:28:33] Ja, van Barlow?

[2:28:33] Ja, voorzitter.

[2:28:34] Nogmaals, Nederland was altijd voorloper op dit gebied.

[2:28:38] Ook om de sancties tegen de Tatmadaw, de Groente en de Myanmar te bepleiten.

[2:28:43] Voorzitter, nogmaals wat mij zorgen baart is als er geen EU-vredesinitiatieven zijn, moet dat er dan niet komen?

[2:28:49] En moet Nederland dan ook niet een voortrekker zijn om ervoor te zorgen?

[2:28:53] Krijgt die partijen daar een tafel voor en staakt het vuren, zodat de bevolking niet meer leidt?

[2:28:58] Minister.

[2:28:59] Ja, voorzitter.

[2:29:01] Uiteindelijk is het druk natuurlijk op een regime en sanctiemechanismen zijn ook bedoeld om die druk op te voeren om uiteindelijke tot een andere situatie te komen dan er op dit moment zijn.

[2:29:09] Nederland blijft daar absoluut haar rol in spelen.

[2:29:13] Gaat u verder.

[2:29:15] Voorzitter, de schende van de mensrechten van Oehoeren, waar nieuwe informatie aan het licht komt over de betrokkenheid van personen of identiteiten

[2:29:27] Bij mensenrechten schendingen tegen Oeigoeren zal Nederland zich conform de motie van de leden van Baan en Paternotte inzetten voor het opleggen van aanvullende sancties.

[2:29:37] Instellen van nieuwe sancties vindt echter plaats met unanimiteitsbesluitvorming en moet voldaan worden aan technische juridische vereisten.

[2:29:44] Vooralsnog ziet het kabinet onvoldoende draagvlak binnen de EU voor het instellen van een nieuwe mensenrechte sancties Nederland richt zich daarom in de tussentijd ook op andere manieren om de situatie van de Oeugoeren te verbeteren zoals het aandringen op de implementatie door China

[2:29:57] van alle aanbevelingen van het OHCHR-rapport

[2:30:00] CHR-rapport van 2022.

[2:30:03] Van Baarle?

[2:30:05] Ja, voorzitter.

[2:30:06] Ik hoop ook dat mevrouw Keijzer meekijkt als het gaat over de Oeigoeren.

[2:30:11] Voorzitter, heeft de regering sinds het aannemen van deze Kamermotie in EU-verband sancties bepleit tegen plegers van mensenrechtsschendingen tegen de Oegoeren?

[2:30:23] Minister.

[2:30:25] Daar heb ik geen paraat kennis over.

[2:30:28] Dus daar moet ik even op terugkomen in de tweede termijn, om dat goed te kunnen beantwoorden.

[2:30:34] Oké, gaat uw gang.

[2:30:36] Voorzitter, dit was het blokje overig.

[2:30:40] Dan gaan we naar de tweete termijn.

[2:30:41] Is daar behoefte voor aan de kant van de Kamer?

[2:30:44] Ja, de heer Van Baarle.

[2:30:45] Ja, voorzitter.

[2:30:48] Laat ik beginnen met dat ik graag een twee minuten debat zou willen aanvragen.

[2:30:53] Om een aantal redenen.

[2:30:54] Het lijkt me heel goed als het gaat om Myanmar... dat de regering de verantwoordelijkheid neemt...

[2:30:59] een vredesinitiatief te doen ontstaan om die verschrikkelijke oorlog die daar nu woedt, om daar staakt het vuur in te krijgen.

[2:31:09] Voorzitter, ik vind het antwoord van de minister over wat de inzet is van Nederland over E1, vind ik veel te vaag.

[2:31:15] Dus wij zullen ook een motie indienen om dat bij te sturen.

[2:31:20] En ook nog andere voorstellen.

[2:31:22] Maar ik denk dat wij het debat wat dat betreft verder kunnen vervolgen bij het twee minuten debat dus hierbij.

[2:31:28] Het lijkt erop dat de minister van Defensie... verregaande uitspraken op het gebied van de minister... van Buitenlandse Zaken heeft gedaan.

[2:31:41] En dat deze minister erg zijn best heeft gedaan in dit debat...

[2:31:45] Om een uitleg eraan te geven dat het lijkt alsof het niet heel anders is dan voorheen werd gezegd door dit kabinet.

[2:31:50] Terwijl dat het wel is.

[2:31:53] Ik vind het onverantwoordelijk, die uitspraken die zijn gedaan.

[2:31:56] En ik kies dat woord wel bewust.

[2:31:59] Want woorden en klassificaties doen ertoe.

[2:32:01] En Rusland onze vijand noemen raakt ons allemaal volgens mij.

[2:32:05] En daarom doet deze minister dat dus ook niet.

[2:32:08] En de anderen wel.

[2:32:09] En dat is natuurlijk wel een beetje een problematisch iets.

[2:32:11] En Dat moeten we echt niet doen.

[2:32:13] Ik hoop eigenlijk dat deze minister afstand wil nemen van wat zijn collega heeft gezegd.

[2:32:20] En dat er ook een goed gesprek komt binnen het kabinet, dat uitspraken over buitenlandse zaken gewoon door de minister van Buitenlandse Zaken worden gedaan voortaan.

[2:32:28] Dan over Palestina.

[2:32:31] Ik ben blij om te horen dat deze minister weet dat Nederland alles moet doen wat redelijkerwijs kan om genocide te voorkomen.

[2:32:39] Dat we ook moeten opschalen, maar dat moet dan wel gebeuren.

[2:32:41] En ik hoor dan van alle maatregelen die we noemen geen maat regel die deze minister bereid is om te nemen.

[2:32:47] En dat vind ik jammer en daardoor ga ik dan ook maar weer een aantal moties indienen om te kijken of we wel kunnen opschelen zoals ik denk dat we volgens het genocideverdrag moeten doen.

[2:32:59] Dank aan de minister en natuurlijk aan de ondersteuning.

[2:33:06] Ik ben blij dat er een toezegging ligt over de scenario's van hybride aanvallen.

[2:33:10] Ik hoop ook binnenkort te horen dat alsnog de moties worden uitgevoerd over Afghaanse...

[2:33:16] Ik wacht nog op mijn antwoord over die sanctieomzeil in Kyrgyzije, dus ik neem aan dat dat straks komt.

[2:33:24] Ik deel met de heer Van Baarle dat als van SP tot aan de VVD de afgelopen vier decennia, zoek alle debatten terug, de rode lijn, helaas de enige rode lijnen, was altijd E1.

[2:33:38] En als dit nu het antwoord is, moet ik ook zeggen, ben ik echt zeer teleurgesteld.

[2:33:42] En tot slot, voorzitter, is mijn conclusie dat we eigenlijk nog steeds niet weten hoeveel ministers van buitenlandse zaken dit kabinet nou eigenlijk telt.

[2:33:49] Het is niet de eerste keer.

[2:33:50] We hebben het eerder ook met Iran gezien.

[2:33:53] Dus zeer pijnlijk.

[2:33:56] En mijn conclusies is dat de minister van Defensie duidelijk weer haar boekje te buiten is gegaan.

[2:34:00] En dat deze minister het vervolgens voor haar mag opvangen.

[2:34:05] De heer Van Lanschot hoeft een tweetermijn.

[2:34:07] Nee, ik zelf ook niet.

[2:34:09] Hoe lang wilt u schorsen voor de beantwoording?

[2:34:19] Nou, voorzitter, ik denk dat ik... Ja.

[2:34:28] Ja.

[2:34:30] Ik ga beginnen met de beantwoording.

[2:34:31] Ja?

[2:34:31] Ja, ik heb natuurlijk een aantal dingen verwezen naar de tweede termijn en ik kom tot de constatering dat dat dus nu is.

[2:34:38] En wat het prettiger is om het in twee minuten debat te doen, omdat ik dan gewoon de tijd kan combineren om die vragen ook goed te beantworden.

[2:34:46] Dat mag ook, ja.

[2:34:47] Dan gaan we tien minuten schorsen.

[2:34:48] Ja.

[2:44:24] Dan heropende ik de vergadering.

[2:44:26] Gaan we naar de beantwoording tweede termijn van de minister.

[2:44:29] Ja, voorzitter.

[2:44:29] Er waren nog een aantal openstaande vragen.

[2:44:33] Sanctieomzeiling Kyrgyzije.

[2:44:35] Het tegengaan van sanctieomseiling is belangrijk prioriteit van het kabinet.

[2:44:38] Het kabinet voert hierover een voortdurende dialoog met derde landen, waaronder ook met Kyrgysië.

[2:44:43] Wanneer het dialoeg geen resultaat heeft, komen sancties tegen bedrijven in derdelanden in beeld.

[2:44:47] Dit is ook met kyrgystische bedrijfen en banken gebeurd, meest recentelijk in het 21ste sanctiepakket.

[2:44:54] De heer Hogeveen vroeg nog nadat...

[2:45:01] Ik zie hier mevrouw Pierie, meneer Hoegeveen en D66.

[2:45:07] Maar dat ging over die verknoping van het Duitse voorstel.

[2:45:10] Volgens mij heeft mevouw Pieri uiteindelijk het meest nadrukkelijke opgewezen... om de tegoeden te verknopen aan de EU-begroting.

[2:45:19] In het laatste MFK-voorstel heeft de commissie...

[2:45:21] Een Oekraïnereserve van 100 miljard opgenomen, daar wordt nu over onderhandeld.

[2:45:25] Nederland zet zich in voor een lager omvang van het MFK en voor voldoende steun voor Oekriëne.

[2:45:29] We staan constructief tegenover alle voorstellen die de steun van Oekrijne bestendigen.

[2:45:34] Daarnaast is er een discussie over geïmmobiliseerde tegoeden.

[2:45:38] En daar blijven we bij.

[2:45:44] Volgens mij hebben we het hier over die bewoord hoede uitgebreid gehad.

[2:45:49] Ja, Piri.

[2:45:50] Een heel klein vraag hier.

[2:45:51] Dus begrijp ik goed dat de regering in principe positief staat... ook tegenover dit Duitse voorstel?

[2:45:58] Er is geen Duits voorstEL om het te hoeden te verknopen aan de EU-begroting... wat op tafel is gelegd.

[2:46:04] Wij kijken constructief naar ieder voorstEl wat gedaan wordt... om de steun in Oekraïne te versterken.

[2:46:09] Ja,Piri.

[2:46:10] Er is een voorstEL van Duitsland om, als ik me niet vergis, ik had het gezegd volgens mij...

[2:46:17] 100 miljard van die Russen bevroren tegoeden te gebruiken.

[2:46:23] En ik begrijp nu dat Nederland in principe positief is over dat voorstel.

[2:46:27] Minister?

[2:46:29] Nou, ieder voorstEL bekijken we constructief.

[2:46:31] Daar kan ik het bij...

[2:46:34] bijhouden.

[2:46:37] Ja, voorzitter.

[2:46:38] Kijk, we hebben hier een debat omdat de minister maandag aan tafel zit waar deze thema's besproken worden.

[2:46:44] Dus dan neem ik ook aan dat Nederland ook weet wat we ervan vinden, toch?

[2:46:49] Of hangt dat af van wat andere landen zeggen?

[2:46:54] Nou, het hangt eraf van de discussie die we voeren en welke mogelijkheden daar allemaal op tafel liggen.

[2:46:58] Uiteindelijk is het van het grootste belang dat er een pakket ligt wat Oekraïne voldoende steunt.

[2:47:03] Als het gaat om de geïmmobiliseerde te hoeden, de bevroren te hoede, is de inzet van Nederland ook duidelijk.

[2:47:08] Als it gaat om het MFK en voldoeende steun aan Oekraine daar waarborgen, is het inzet ook duidelijk.

[2:47:13] En uiteindelijk moet er in zijn volledigheid een pakket liggen om Oekraïne te steunen.

[2:47:18] Daar is dit voorstel onderdeel van.

[2:47:20] Dat gaan we met elkaar wegen en we gaan uiteindenlijk ook kijken op welke manier we dan, ook op basis van dit voorstellen en alle andere voorstellen die er liggen, komen aan tot zo goed mogelijk steun in Oekraine.

[2:47:30] Voorzitter, ik had de heer Hoogveen nog beloofd om nog even terug te komen op ons voorstel.

[2:47:40] Ik heb benoemd dat het op de Giemlich bijeenkomst was, wat een informele bijeenomst was.

[2:47:44] De hoofdvertegenwoordiger Callas heeft op basis daarvan...

[2:47:49] Dat was ingebracht door Polen, Spanje, Zweden en door ons.

[2:47:53] Callas stelt op basis ervan dat zij de commissie gaat vragen dit onderwerp verder te brengen.

[2:47:58] Zoals ook in de Europese Raad van december jongstleden is afgesproken, ook door de regeringsleiders.

[2:48:03] Hier staat geen termijn voor, maar wij blijven hier aandacht voor vragen.

[2:48:05] Dat zullen we ook de komende keer weer in de RBZ doen.

[2:48:11] En ik zou nog terugkomen op de Oeigoeren.

[2:48:16] Sinds de motie is er geen nieuwe informatie aan het licht te komen over de betrokkenheid van personen of identiteiten bij mensenrechtsschendingen tegen Oeigoeren.

[2:48:24] In zo'n situatie, als die nieuwe informatie komt, zullen we ons daarvoor inzetten voor het opleggen van aanvullende sancties.

[2:48:31] Tegelijkertijd hebben we natuurlijk wel op meerdere manieren aandacht gevraagd voor de situatie.

[2:48:36] Meest recent, naar aanleiding van de motie van Baarle in mei dit jaar, is er ook aandachtsvraag tijdens de handelsmissie in China.

[2:48:45] Van Baarle?

[2:48:47] De motie vroeg niet om aandacht te vragen voor de mensenrechten-situatie van de Oeigoeren.

[2:48:53] Welwaardering dat de regering dat aandraagt.

[2:48:55] De moties vroegen om sancties te bepleiten tegen individuen die verantwoordelijk zijn daarvoor.

[2:49:01] Is dat gedaan sinds het aannemen van de motie?

[2:49:07] Volgens mij is er een motie al een flinke tijd geleden aangenomen die pleit voor het opleggen van aanvullende sancties.

[2:49:17] Wat we moeten doen op basis van nieuwe informatie om daar ook op te kunnen handelen.

[2:49:23] Sindsdien is die nieuwe informatie niet geweest.

[2:49:24] De motie van mei 26 is naar mijn informatie ook vooral gericht op wordt er aandacht aan besteed.

[2:49:31] En dat hebben we tijdens de handelsmissie in 26 ook gedaan.

[2:49:38] De motie die een tijd geleden inderdaad is aangenomen vroeg om sancties te bepleiten tegen verantwoordelijken voor mensenrechten schendingen van de Oeigoeren.

[2:49:49] Dus hieruit maak ik op dat al die tijd de Nederlandse regering dat dus niet heeft gedaan.

[2:49:56] Wij moeten dat doen op basis van informatie die beschikbaar is over personen of identiteiten bij mensenrechte schending en tegen Oeogoeren.

[2:50:05] Sinds die tijd is daar geen aanvullende informatie op gekomen.

[2:50:10] En uiteindelijk zullen ook die sancties vervolgens een meerderheid moeten krijgen.

[2:50:15] Op dit moment is er binnen de EU ook onvoldoende draagvlak voor die mensenrechten sancties.

[2:50:20] Ook gezien de stevige gesprekken die op dit moment ook lopen met China op onder andere handelsgebied.

[2:50:28] Dan kan ik alleen maar concluderen dat als de regering geen informatie ziet, al is het daar lokale bestuurders in Oost-Turkestan die me dunkt weten van die kampen.

[2:50:46] Het is toch mogelijk om mensen aan te wijzen die daar gewoon bij betrokken zijn?

[2:50:51] Minister.

[2:50:54] Voorzitter, en vervolgens...

[2:50:57] Het instellen van sancties moet vervolgens ook weer met een intimiteitsbesluitvorming.

[2:51:02] En dat heb ik zojuist beschreven, daar is op dit moment ook onvoldoende draagvlak voor.

[2:51:10] Voorzitter, ik had met het afgeven van een winstwaarschuwing ook gezegd dat ik nog even terug zou komen op de vraag over de boetes.

[2:51:19] Nogmaals, het is te vroeg om nu te spreken over ingenomen goederen over boetes, dit gaat ook over vertrouwelijke en gevoelige informatie, want handhavingsinformatie zoals boetes worden ook niet openbaar gemaakt.

[2:51:32] Een jaar na inwerkingstreding zal de evaluatie komen, daar zullen dit soort zaken ook onderdeel van zijn.

[2:51:39] Nou voorzitter, ik vroeg geen aantal.

[2:51:42] Ik vroege ook niet data.

[2:51:45] Ik vraag gewoon is er een boete uitgeschreven?

[2:51:50] Voorzitter nogmaals handhavingsinformatie die wordt niet openbaar gemaakt.

[2:51:59] Kan de minister dan zeggen dat één van de sanctiemiddelen in het sanctiebesluit of daar reeds gebruik van is gemaakt?

[2:52:09] Minister.

[2:52:10] Voorzitter, ook de uitvoering van dit sanctiebesluit zit gewoon in het takenpakket van de douane die daar invulling aan geeft aan onze grenzen.

[2:52:20] Voorzitten, dat was niet de vraag.

[2:52:22] Is een van de sanctiemiddelen die in het sanctiegesluit is vervat, reeds ingezet door de diensten die dat moeten uitvoeren?

[2:52:31] Voorzitte, nogmaals, handhavingsinformatie wordt niet openbaar gemaakt.

[2:52:39] Ja, gaat in gang.

[2:52:40] Voorzitter, dus ook over een jaar, als we het hebben over de evaluatie, gaat de minister niet zeggen of er sancties zijn toegepast?

[2:52:48] Voorzitters, wij zullen zorgen dat er over een jaren zeker een goede evaluatie ligt van deze tijdelijke sanctiemaatregelen, omdat het natuurlijk ook in het belang is van de maatregel die we opleggen, dat we die goed evalueren.

[2:52:59] Ja, dat gaat in de gang.

[2:53:00] Dus voorzitter over een ja wil de minister wel die informatie geven, maar nu niet?

[2:53:05] Voorzitter, we gaan bij de evaluatie over een jaar kijken hoe we de Kamer zo goed mogelijk kunnen informeren over de werking van deze maatregelen.

[2:53:15] Dan concludeer ik dat we klaar zijn met beantwoording tweede termijn.

[2:53:18] Dan sluit ik de vergadering.

[2:53:21] Oh, de toezeggingen.

[2:53:22] Wacht, wacht, er is nog iemand scherp naast mij.

[2:53:26] De toezekkingen, ik heb er twee.

[2:53:27] De eerste van Piri van Landschot.

[2:53:30] De minister zegt toe om in de brief die naar de Kamer wordt gestuurd voor het debat over de verslechterde veiligheidssituatie in Europa nader in te gaan op scenario's voor hybride aanvallen en op de Nederlandse inzet op het voorstel voor een Europese Veiligheedsraad.

[2:53:44] Tweede, van Piri ook, de minister zet toe de Kamervoortcommissie-debat over de staat van de consulaire op 18 november te informeren over de uitvoering van motie Piri in zaken de veilige overbrenging van Afghaanse bewakers.

[2:53:57] Ja, akkoord.

[2:53:58] Oké, tot dusver.

[2:53:59] Gesloten.