Pakket Belastingplan 2027

[0:00:00] Goedemorgen dames en heren.

[0:00:01] Welkom bij, op deze mooie maandag mag ik zeggen, bij het eerste wetgevingsoverleg belastingplan.

[0:00:08] En we behandelen vandaag de eerste termijn van de Kamer.

[0:00:11] Dus de tweede termijn, dat gaan we op een ander moment doen.

[0:00:15] Daar kom ik straks nog op terug.

[0:00:17] Ook natuurlijk welkom aan de staatssecretaris van Financiën, de heer Erdenberg, en natuurlijk aan de leden.

[0:00:21] Welkom allemaal.

[0:00:22] We zien nog een paar lege stoelen, maar die worden zo direct ongetwijfeld opgevuld, omdat er bijna alle partijen aanwezig zijn vandaag.

[0:00:29] De enige partij die niet aanwezig is, dat is DENK, want de heere Ergen heeft zich vandaag afgemeld voor de bespreking.

[0:00:36] Nu de schriftelijke voorbereiding is afgerond, starten we vandaag met dit wetgevingsoverleg met de mondelingbehandeling van het Belastingplan.

[0:00:43] Op maandag 26 oktober voert we tweede WGO, met daarin de eerste termijn van de zijde van de regering en de gehele tweede termijn.

[0:00:51] Tussendoor worden de vragen uit de eerste termin van de Kamer uiterlijk maandags 19 oktober al verschriftelijk beantwoord door de regening.

[0:00:58] Ten slotte vloog Plunner de afronding op 4 en 10 november met het doel om over het gehele pakket te stemmen op donderdag 12 november.

[0:01:07] De regering heeft een novelle aangekondigd op de wet werkelijk rendement box 3 en de wet inkomstenbelasting 2001.

[0:01:14] Over de behandeling daarvan hebben we gesproken in de procedurevergadering van vorige week donderdag.

[0:01:18] De definitieve besluitvorming over de behandelling van deze novelle kan pas plaatsvinden na indiening hiervan bij de Kamer.

[0:01:25] Ik stel voor om als spreekvolgorde de begrotingsvolgorden aan te houden.

[0:01:29] Ik wijs de leden erop dat ze de door hun gewenste spreektijd in eerste termijn hebben doorgegeven, waarbij ik ook direct opmerk dat de heer Grinweers

[0:01:36] Vijf minuten extra heeft aangevraagd, dus 25 in plaats van 20.

[0:01:39] Ik kom zo bij u.

[0:01:40] Ik maak heel even mijn inleiding klaar.

[0:01:42] Even kijken hoor.

[0:01:44] De opgegeven tijden vindt u ook terug op de convocatie.

[0:01:49] En ik ga u ook motiveren om u aan deze indicatieve spreektijden te houden, zodat we de eindtijd van 7 uur vanavond gaan halen.

[0:01:56] En voordat ik dan het woord gegeven aan de heer Stultiens, die gaat beginnen namens Pro.

[0:02:00] En u heeft over 30 minuten, zag ik, één hand bij mevrouw Van Dijk.

[0:02:04] Ga u gang.

[0:02:05] Ja, dankjewel voorzitter.

[0:02:06] En uiteraard gaan we het proberen te halen binnen de tijd, maar we hebben natuurlijk ook alle beantwoordingen dit weekend pas gehad.

[0:02:12] En ik zal heel eerlijk zeggen, daardoor is mijn tekst wel iets langer geworden.

[0:02:15] Dus we gaan ons best doen, maar het is wel een wetgevingsoverleg en ik hoop ook dat die ruimte gerespecteerd wordt.

[0:02:21] Dat is ook precies waarom ik inderdaad zei, ik ga u stimuleren, maar ik ga uw niets druk eraan houden.

[0:02:26] We gaan als eerste naar de heer Stultiens.

[0:02:27] Hij zal spreken namens Pro.

[0:02:29] En u heeft 30 minuten spreektijd indicatief.

[0:02:31] Ga u gang.

[0:02:33] Dank voorzitter.

[0:02:34] En als ik mijn mail mag geloven, dan is de heer Grimmis vandaag jarig.

[0:02:39] Van harte gefeliciteerd, heer Gimmis.

[0:02:40] Wat een feest om te mogen vieren met een belastingplan.

[0:02:49] Vijf minuten extra spreektijd heeft u al gehad voor uw verjaardag, dus ja.

[0:02:54] Voorzitter, de afgelopen week is het al veel gegaan over een belastingsplan.

[0:02:59] En terecht.

[0:03:00] Want het belastingplan is een van de belangrijkste wetten die wij hier met elkaar elk jaar behandelen.

[0:03:06] We bepalen met elkaar hoeveel geld de overheid de komende jaren mag gaan ophalen.

[0:03:11] En misschien nog wat belangrijker, wie daarvoor de rekening moet gaan betalen.

[0:03:15] Het belasting plan kan de ongelijkheid in Nederland vergroten of verkleinen.

[0:03:20] Het kan ervoor zorgen dat gewone mensen erop vooruit gaan of juist verder in de knel kopen.

[0:03:25] Het kan ervoor zorgen dat werken echt gaat lonen of dat de lasten op arbeid verder worden verhoogd.

[0:03:32] Het belastingplan kan er voor zorgen de klimaatdoelen dichterbij komen of juist verder weg raken.

[0:03:37] Het kan voor zorggen dat we eindelijk een eenvoudiger belastingstelsel krijgen of dat we de Belastingdienst opnieuw opzalelen met nog meer ingewikkelde wet en regelgeving.

[0:03:46] Kortom, voorzitter, er staat veel op het spel.

[0:03:50] De komende weken zijn bepalend voor de koers van het kabinet.

[0:03:54] Want dit Belastingplan heeft nog geen steun van een Kamermeerderheid.

[0:03:59] En dat betekent dat het kabinet het Belasting Plan nog zal moeten wijzigen om die steun wel voor elkaar te krijgen.

[0:04:06] En Pro is bereid om samen met Volt een akkoord te sluiten over het Belastingsplan en de begrotingen.

[0:04:12] Want wij willen het Belatingplan eerlijker maken.

[0:04:15] Wij willen dat werken eindelijk gaat lonen.

[0:04:18] En ook dat de allerrijksten hun eerlijke steentje gaan bijdragen.

[0:04:22] En de grote vraag is dus, gaat dit minderheidskabinet in op deze handreiking?

[0:04:27] Durven zij eindelijk een keuze te gaan maken?

[0:04:30] Gaan ze het belastingplan eerlijker maken met Pro en Volt of blijven ze afrijden op een muur?

[0:04:37] Voorzitter, de rode draad in het belastingsplan.

[0:04:41] Het kabinet zegt het een, maar doet het tegenovergestelde.

[0:04:45] En dat draagt niet bij aan vertrouwen in de politiek.

[0:04:48] En ik zal dit illustreren aan de hand van zes thema's.

[0:04:51] 1.

[0:04:52] Het kabinet zegt dat werken moet lonen, maar verhoogt de belasting op werk met 7,8 miljard euro per jaar.

[0:04:59] 2.

[0:05:00] Het Kabinet zet er te willen zijn voor gewone mensen, maar kiest steeds weer voor de belangen van de allerrijksten.

[0:05:07] 3.

[0:05:08] Het cabinet zegt de klimaatdoelen te willen halen, Maar zwakt in dit belastingplan het klimaatbeleid nog verder af.

[0:05:15] 4.

[0:05:15] Het Cabinet zegt fiscale regelingen stevig aan te willen pakken,

[0:05:20] maar durft het alleen te doen bij groepen zonder goedbetaalde lobbyisten en ze voegen zelfs nieuwe regelingen toe.

[0:05:26] Vijf, het kabinet zegt het belastingstelsel te willen vereenvoudigen, maar ook nu opnieuw liggen er plannen voor met hele slechte uitvoerbare wetgeving en allemaal rode vlaggen.

[0:05:37] En zes, het laatste voorbeeld, het Kabinet zet constructief te willen samenwerken met de oppositie, maar kiest er regelmatig voor om aangenomen moties van de opposities niet uit te voeren.

[0:05:48] Voorzitter, ik zal deze zes thema's verder toelichten aan de hand van maatregelen in het belastingplan.

[0:05:54] Dat lijkt me een goed plan, maar u krijgt eerst een interruptie van de heer Vermeer van BBB en ik ben vergeten te vermelden aan de Kamer, interrupties doen we in drieën.

[0:06:04] Voorlopig geen limiet, we kijken gewoon hoe de vergadering zich ontwikkelt, want ik denk dat het uiteindelijk de discussie alleen maar helpt op een laat moment.

[0:06:10] Dus de heere Vermeerd namens BBB.

[0:06:13] Voorzitter, om alles goed te kunnen begrijpen wat de heer Stiltjes straks verder nog gaat vertellen, zou ik even van de heers Stiltjis willen horen welke definitie pro-hanteert bij de term allerrijksten.

[0:06:27] Meneer Stultien.

[0:06:28] Ja, dank voor deze vraag.

[0:06:31] Ik denk als we het hebben over de allerrijkste is uiteraard heb je het over de quote 500.

[0:06:34] Maar misschien wat breder eigenlijk de hele rijkste 1%.

[0:06:36] Want als je daar ziet in het belastingstelsel dat deze groep eigenlijk effectief veel minder belasting betaalt dan de rest van Nederland.

[0:06:44] En dat vinden wij als pro niet eerlijk.

[0:06:47] En wat we ook zien gebeuren nu in dit belastingplan.

[0:06:48] Opnieuw er kortingen aankomen in het toptarief bij DGA's.

[0:06:52] Ook dat zijn kortingen die wij niet nodig vinden.

[0:06:55] Meneers Vermeer.

[0:06:58] Ja, voorzitter.

[0:06:59] Dus de rijkste 1%, dus dat is een mooi afgebakende groep.

[0:07:03] En gaat het dan om inkomen of om vermogen?

[0:07:07] De heer Stulte.

[0:07:08] Onze hoofdzorg is dat de lasten op werk, op inkomen te veel worden verzwaard en op vermogen te weinig.

[0:07:14] Dus als je mij vraagt waar zou je het liefst een eerlijke bijdrage vragen van de reis 1% is dat bij vermogen.

[0:07:22] Maar ook bijvoorbeeld als je kijkt naar de grootste winsten of de grootst vervuilers.

[0:07:25] Ook daar zijn nog heel veel manieren om het belastingstelsel eerlijker te maken en beter voor de economie.

[0:07:29] En daar vindt mijn partij op al die punten zien wij grote verbeteringen mogelijk.

[0:07:35] Dank u wel.

[0:07:35] Meneer Vermeer, afsluitend.

[0:07:36] Ja, voorzitter.

[0:07:37] Er wordt weer een nieuwe term geïntroduceerd, vervuilers.

[0:07:40] Maar dan mag een van mijn collega's dan maar vragen wat dat dan weer zijn.

[0:07:44] Maar is PRO zich ook van bewust dat juist die rijkste 1%, dus die mensen met veel vermogen, dat die alle middelen en ondersteuning kunnen inkopen om gewoon dat vermogen per direct naar welk land dan ook te verplaatsen?

[0:07:59] En dat het wel interessant is om daarmee te schermen, om die aan te pakken.

[0:08:03] Maar dat dat eigenlijk gewoon de burgers van Nederland voor het lapje houden is, omdat er geld nooit binnen zou komen.

[0:08:09] Omdat die mensen niet zo dom zijn om zich helemaal kaal te laten plukken.

[0:08:13] Meneer Stultins.

[0:08:14] Hier zegt de heer Vermeer wel een paar interessante dingen.

[0:08:16] Want eigenlijk legt hij zich er al bij neer dat deze rijst 1% niet een eerlijk steentje gaat bijdragen, want anders gaan ze weg.

[0:08:23] Dat ze onmogelijk zijn om te belasten.

[0:08:24] Ik ga er niet mee.

[0:08:25] Ik vind dat de heer Vermeer een te pessimistische beeld heeft over deze groep.

[0:08:28] Er zijn ook hele rijke mensen die eigenlijk zeggen wij kunnen best wat meer betalen.

[0:08:31] Wij zien eigenlijk dat het stelsel niet eerlijk is.

[0:08:34] En bovendien zie je ook dat het vaak wordt gebruikt als een soort lobby en frame met oh als je ons belast dan gaan we weg.

[0:08:39] Dat valt vaak vies tegen.

[0:08:41] Deze week is nog onderzoek verschenen in Noorwegen, rapport van de afgelopen vijf jaar.

[0:08:45] En wat blijkt?

[0:08:46] Het valt reuze mee.

[0:08:47] Ze gaan helemaal niet weg, deze allerrijksten.

[0:08:49] Dus ik ben het niet eens met de heer Vermeer.

[0:08:50] Ik denk dat het heel goed zou zijn om deze groep wel eerlijk te belasten.

[0:08:53] En vooral omdat je volgens de rest van Nederland al die hardwerkende mensen last en verlichting kan geven.

[0:08:59] Ik mag hopen dat de heere Vermeerd daar wel mee eens is, dat laatste doel.

[0:09:04] Ik zie geen andere interrupties, dus u kunt doorgaan met uw betoog.

[0:09:07] Dank.

[0:09:08] Ik begin bij het eerste thema.

[0:09:09] Werken moet lonen.

[0:09:11] Het kabinet zegt dat werken moet lonen, maar hoe kan je tegelijk beweren dat werker moet lonenen als je 7,8 miljard aan belastingverhogingen volledig laat neerstaan bij werkende mensen?

[0:09:22] Waarom wordt deze keuze elke keer gemaakt, vraag ik aan de staatssecretaris.

[0:09:27] Waarom niet een eerlijke verdeling tussen arbeid en kapitaal?

[0:09:30] En de grote politieke vraag is voor de komende weken, welke oppositiepartij gaat die 7, 8 miljard euro belasting op werk aan een meerderheid helpen?

[0:09:40] En die inbreng levert een vraag op van de heer Oosterhuis namens D66.

[0:09:45] Ja, voorzitter.

[0:09:46] De heer Stultings heeft het nu een aantal keer over de 7,8 miljard.

[0:09:49] Dat is natuurlijk een lekker groot bedrag.

[0:09:51] Mooi frame.

[0:09:52] Erkent hij dat 5,1 miljard van die 7,5 miljard puur een kwestie van vestzak-broekzak is met een lagere zorgpremie?

[0:10:00] Nee, dat erken ik niet.

[0:10:02] Wat ik erken is dat het kabinet, het vorige kabinet van plan was het eigen risico te halveren.

[0:10:08] En als gevolg daarvan zou de zorgprämium hoog gaan.

[0:10:10] Dat plan is niet doorgegaan door dit kabinet.

[0:10:13] Alleen dit kabinet heeft ervoor gekozen om te zeggen dat het hele schrappen van het plan van Schoof, dat moet 5 miljard euro opleveren.

[0:10:20] En dat is een politieke keus.

[0:10:22] Dat is de politieche keus van dit kabinent.

[0:10:23] En bovendien kiezen zij ervoor om dat te laten neerslaan bij werkende mensen.

[0:10:27] Dus die 7,8 miljard is geen frame, dat is ein feit uit de wet.

[0:10:31] En de vraag die nu voorlaten is welke partijen gaan daarvoor stemmen.

[0:10:36] Dank u wel.

[0:10:36] Meneer Oosthuis.

[0:10:37] We gaan hier een paar weken het debat voeren over belastingplanning.

[0:10:41] Ik denk wel dat het goed is om dat te doen over de feiten.

[0:10:44] En voor mij is het toch echt wel een feit dat conform de systematiek die hier gewoon al twintig jaar wordt gehanteerd, over de samenhang tussen de zorgpremies en de inkomstenbelasting, dat is puur een kwestie van vestzakbroekzak.

[0:10:55] Dit is geen belastingverhoging.

[0:10:57] Er staat ook een zelfde bedrag aan lastenverlaging tegenover volgens dezelfde inkomensverdeling.

[0:11:01] Dus ik ben van harte bereid om het debat te voeren over de vrijheidsbijdrage en wat daar gebeurt.

[0:11:05] En ik snap ook dat de heer Stultins daar misschien anders in zit dan een groot deel van de rest van de Kamer.

[0:11:09] Maar laten we de verschillen ook niet onnodig groot maken, zou mijn oproep zijn aan de heers Stultings.

[0:11:15] Laat ik bijeenstaande oproep laten over feiten houden.

[0:11:19] Dat kan ik altijd toejuichen.

[0:11:21] Kijk, wat voor mensen thuis nu zo kan lijken is als je dit zegt van de zorgpremie gaat de komende jaren omlaag.

[0:11:27] Dat is natuurlijk niet het geval.

[0:11:28] Volgend jaar gaat de zorgtremie omhoog, gaan de belastingen op werk omhoag en gaat het eigen risico omhoogen.

[0:11:33] En dat weet de heer Oosthuis ook.

[0:11:35] Als hij ermee bedoelt in het basispad was het nog verder gestegen dan de zuchtpremie, dat klopt.

[0:11:40] Geef ik hier uiterlijk toe.

[0:11:41] Alleen het is wel een vrij cruciaal verschil als het kabinet schoof wil de 5 miljard weggeven en dit wil het 5 miljarden ophalen.

[0:11:49] Dat maakt wel vrij veel uit qua verschil.

[0:11:52] En dan klopt dat het systematiek zo werkt, maar uiteindelijk staat er wel in deze wet voor de komende weken wie steunt de 7,8 miljard lastenverzwaring in de inkomstenbelasting.

[0:12:01] En dat vind ik een onverstandig plan.

[0:12:05] Ik zie een interruptie van de heer Genwis.

[0:12:07] Mag ik nog afronden?

[0:12:08] Excuses, excuses.

[0:12:10] Heer Oosterhuis.

[0:12:11] Ja, want we moeten hier volgens mij niet de discussie over het eigen risico opnieuw gaan doen.

[0:12:15] Want feit is dat dat nu niet wordt verlaagd.

[0:12:17] En inderdaad, dat zorgt ervoor dat mensen meer eigen risco betalen.

[0:12:21] Maar dat betekent ook dat niet de 440 euro zorgpremie die bij het kabinet schoof ook door zou gaan, die gaat nu ook niet door.

[0:12:28] Dus volgens mij is het nog steeds heel legitiem om dan dezelfde systematiek te hanteren en ook die 5,1 miljard in de inkomstenbelasting terecht te laten komen.

[0:12:38] En het ook in die volgorde te doen.

[0:12:39] Dus ik zou het graag beperken wat tot de vrijheidsbijdrage, dan hebben we volgens mijn genoeg om over te discussiëren.

[0:12:44] De eerste hulp.

[0:12:48] Kijk, ik zou denken dat we aan dezelfda kant trekken D60 en Pro als het gaat om lastenarbeid, lastenkapitaal.

[0:12:55] En nu ligt er een enorm lastige bezwaaring op arbeid.

[0:12:57] En die vinden wij niet eerlijk.

[0:12:59] Dat de zorgpremies nog hoger waren geweest bij het kabinet.

[0:13:02] Eigenlijk zeg je daarmee, luister beste mensen, we gaan jullie inkomstenbelasting fors verhogen.

[0:13:06] Maar het goede nieuws is, de halvering van het eigen risico gaat ook niet door.

[0:13:11] Dat is wat er eigenlijk gezegd wordt.

[0:13:13] Ja, dat lijkt me niet per se een heel lekker verhaal.

[0:13:15] Dus volgens mij moet de vraag zijn, waar komt de rekening te liggen?

[0:13:18] Weer bij werkende mensen of bij de grote vermogens en de grootste winsten?

[0:13:22] En ik neem aan dat D66 daar eigenlijk mee eens is als ik een programma lees.

[0:13:27] Dank u wel.

[0:13:28] De heer Genuis, namens de ChristenUnie.

[0:13:30] Ja, voorzitter.

[0:13:31] Het verhaal is helder, hè?

[0:13:32] En het verweer van het kabinet van de coalitie zou interessant zijn geweest... als ze zichzelf aan die spelregel zouden hebben gehouden.

[0:13:39] Maar bij de laatste eigen risico-kapriolen... het niet door laten gaan van die 60 euro... hebben ze ook niet een compenserende lastenverlichting toegepast.

[0:13:48] Dus ze breken zelf de spelregels ook.

[0:13:51] Maar mijn vraag aan de heer Stiltjes is... waar zet hij dan precies op in?

[0:13:54] Want hij kan natuurlijk het eigen risicohalveren...

[0:13:56] dan heb je 5 miljard structureel lastenverlichting via arbeidswim mogelijk gemaakt.

[0:14:01] Maar tegelijkertijd heb je de zorgkosten verhoogd.

[0:14:05] Hij kan natuurlijk zeggen, wij willen erf en schenk en eigen woning daar geld op halen.

[0:14:09] Alleen daar zul je niet zomaar 7,8 miljard ophalen.

[0:14:12] Dus wat is precies zijn inzet van het debat?

[0:14:17] De heer Stultien.

[0:14:18] Ja, dank voor deze vraag.

[0:14:20] Onze inzet is een forse koerswijziging.

[0:14:22] En dan wil ik misschien horen welk bedrag precies.

[0:14:25] Nou, dat zou heel dom zijn als ik dat hier noem qua onderhandelstrategie.

[0:14:27] Want wij hebben nog steeds de hoop dat we gaan onderhandelen.

[0:14:29] Dat aanbod staat nog steeds.

[0:14:31] Laat ik even vooropstellen, ons eigen programma bij Pro verlicht de lasten met 13 miljard op arbeid.

[0:14:38] Nou, ik ben op zich een realist.

[0:14:40] Dat gaan we niet binnenhalen in het komende belastingplan.

[0:14:43] Wat ik wel zeg is, deze 7,8 miljard zoals die nu blijft liggen, dat gaan wij niet steunen.

[0:14:47] En je moet er niet met een beetje klein gedraaien knopjes van een paar miljoen, dan is het probleem niet weg.

[0:14:53] Dus er moet een forse schuif komen van arbeid naar kapitaal.

[0:14:55] En ik blijf zeggen, als het kabinet bereid is om met ProMavolt een deal te sluiten, heb ik er alle vertrouwen in dat we eruit komen.

[0:15:01] Want wij zijn in die zin constructief.

[0:15:03] We hebben ook de laatste maanden laten zien bij OS, bij stikstof, energiepakket.

[0:15:08] Ja, we zijn bereid te helpen.

[0:15:10] We krijgen niet ons hele programma binnen, maar er moet wel echt iets gebeuren.

[0:15:12] Dat is hoe ik er nu in sta en ik hoop, en ik zie nog weinig beweging, maar ik hoop dat daar beweging in gaat komen de komende weken.

[0:15:20] Meneer Ginwis.

[0:15:21] Ja, voorzitter, ik begrijp het antwoord natuurlijk.

[0:15:23] Tuurlijk ga je je onderhandelingspositie niet helemaal prijsgeven.

[0:15:25] Alleen, kijk, het is heel erg technisch en het is altijd lastig uit te leggen waarom een hoger eigen risico leidt tot een compenserende lastenstijging in de IB.

[0:15:38] Omdat nou eenmaal inkomstenuitgaven gescheiden zijn en in het inkomstenkader zorgpremies eigen risicos zijn gekoppeld aan de belastingtarieven en de AOF-premie.

[0:15:46] Dat weten de meeste mensen niet.

[0:15:48] En meneer Stiltjes maakt een beetje gebruik van die systematiek om de lastenverzwaring natuurlijk extra groot te maken.

[0:15:55] Die is een feit.

[0:15:56] Tegelijkertijd is mijn vraag nogmaals, richt het zich primair op inderdaad een verschuiving van kapitaal naar arbeid?

[0:16:03] En dan kun je zeggen, nou ja, een miljard erbij bij de erfschenkbelasting is al een significante uitbreiding van 4,5 en 5,5 miljard aan opbrengsten.

[0:16:10] Of een miljard erbij op eigen woning.

[0:16:11] Dat is ook significant.

[0:16:13] Maar dan heb je nog maar een kwart van de totale lastenstijging op arbeid.

[0:16:18] Of zegt de heer Stulties, nee wij willen ook via het eigen risico het grootste deel van die lastensteiging weer teniet doen.

[0:16:25] Maar Dan heb je onder de streep een negatieve som.

[0:16:30] Nou, de heer Gimmits noemt allemaal manieren die wij steunen.

[0:16:33] Die kent hij ook inderdaad.

[0:16:34] Hij kent ons programma.

[0:16:35] Dat is eigenlijk doorrekening.

[0:16:36] Er staan allemaal hele verstandige dingen in.

[0:16:38] En dan kun je daadwerkelijk miljarden ophalen om de lasten op arbeid te verlichten.

[0:16:41] Dat vinden wij belangrijk.

[0:16:43] Kijk, het eigen risico hebben we ook opvattingen over.

[0:16:45] Daar gaat het vandaag niet over bij het belastingplan.

[0:16:47] Ik bedoel, ja, we vinden nog steeds dat het gehalveerd moet worden.

[0:16:48] Ik zie daar nu weinig politieke ruimte voor, moet ik bekennen.

[0:16:51] Maar dat vinden wij nog steeds.

[0:16:53] Wat we nu voelen, is het belastingsplan.

[0:16:54] En daar...

[0:16:55] Het wordt nu af en toe gezegd, maar het is een frame met ons.

[0:16:57] Het zijn gewoon letterlijk de feiten uit de factiebundel.

[0:16:59] Die staan gewoon lastenverzwaring 7,8 miljard.

[0:17:01] Heb ik niet zelf bedacht.

[0:17:02] Dat staat gewoon in de wetten en de staatssecretaris eigen factie bundel.

[0:17:07] En daar moeten forse wijzigingen komen om het eerlijker te maken.

[0:17:09] En ik neem aan, want eigenlijk alles wat ik er nu toe gezet heb, vindt de ChristenUnie eigenlijk ook.

[0:17:14] En nu is gewoon de vraag hoeveel ruimte zien we bij het kabinet?

[0:17:16] Ik denk dat er heel veel ruimte is, want ze hebben geen meerderheid.

[0:17:18] Dus ik hoop dat de ChristentUnie aan dezelfde kant gaat trekken.

[0:17:21] En hoop op deze forse verschuiving van arbeid naar kapitaal.

[0:17:26] Dank u wel.

[0:17:26] Meneer Ginwis, afgelopen.

[0:17:27] Ja, voorzitter.

[0:17:28] Ik denk dat we het op een aantal punten echt wel eens kunnen worden.

[0:17:32] Alleen ik zal iets minder benadrukken die totale lastenstijging van 7,8 miljard.

[0:17:37] Omdat we allemaal weten hoe de spelregels zijn.

[0:17:40] En als een vorig kabinet...

[0:17:41] een enorme verlaging van het eigen risico aankondigt en dat alvast natuurlijk logischerwijs verwerkt in de belastingtarieven, ja, dan is een volgend kabinet, zou je kunnen zeggen, de pineut van een optisch vervelende presentatie.

[0:17:55] En daar wil ik...

[0:17:55] Ik hoef niet het kabinet te verdedigen, maar laat ik toch een beetje voor ze opnemen.

[0:17:59] Dit is gewoon hoe het gewoon systematisch werkt, waar de echte lastenverzwaring zit op arbeid.

[0:18:05] is natuurlijk in de vrijheidsbijdrage, wat echt een besluit is van het kabinet.

[0:18:08] En daar zou ik zeggen van laten we dat inderdaad anders doen.

[0:18:11] Dus we zijn inderдаad bondgenoten.

[0:18:13] Maar ja, ik denk dat de heer Stultis gelijk heeft met die 7,8 miljard.

[0:18:18] Maar dat ik ook gelijk heb in hoe dat nou komt.

[0:18:22] En dat dat niet allemaal is toe te rekenen aan beleidsbeslissingen van deze coalitie.

[0:18:30] Want de halvering van het eigen risico was eigenlijk al in aanloop met deze coalITIE gesneuveld.

[0:18:35] De heer Stultins.

[0:18:36] Nou, ik denk inderdaad dat de heer Gimmes en wij de Pro- en ChristenUnie aan dezelfde kant trekken.

[0:18:40] Dat is positief.

[0:18:41] Kijk, het is geen optische presentatie.

[0:18:44] Er ligt gewoon een wetsvoorstel voor met een binaire vraag.

[0:18:47] Stem je voor of tegen?

[0:18:47] En als je voorstemt, dan accordeer je 7,8 euro lastverslagen in box 1 voor de komende jaren.

[0:18:53] Dat was geen frame, dat is gewoon een wetlijke feit.

[0:18:56] Dan zegt de heere Gimbes, ja, maar er kwam voor een deel door dat Schoof dingen van plan was, kabinet, maar niet doorging.

[0:19:01] Deze coalitie besloot zelf het te schrappen en er 5 miljard mee op te halen.

[0:19:04] Ze hadden ook kunnen zeggen, we schraffen dat halveren eigen risico, maar het hoeft geen geld op te leveren.

[0:19:09] Dan heb je de communicerende vader met de zorgpremie.

[0:19:12] Zij hebben ervoor gekozen in een formatie om het 5 miljarden op te haalden.

[0:19:15] En dat ligt nu voor in de inkomstenbelasting, bovenop de vrijheidsbijdraad.

[0:19:18] Dat is geen frame, dat is gewoon een vrij harde wetswijziging.

[0:19:22] Die vind ik onevenwichtig, die vindt de heer Gimmels ook onevenwigter.

[0:19:25] En ik hoop inderdaad dat wij er samen voor kunnen zorgen dat de komende weken daar een forse wijziging in komt.

[0:19:31] Dank u wel.

[0:19:32] Dan zag ik weer de heer Vermeer namens BWB.

[0:19:35] Ja, dank u wel voorzitter.

[0:19:36] Want de heers Stiltjes zei in het tussenzinnetje, vertelde die, legde die uit hoe constructief die is.

[0:19:41] Hoe constructief Pro is.

[0:19:43] Ook op stikstof.

[0:19:44] En dat vind ik wel nieuws.

[0:19:46] Want tot nog toe was de houding van Pro, er mag niets aan veranderd worden.

[0:19:49] Maar nu is het toch sprake van een constructieve houdingen.

[0:19:53] Dus betekent dat dan ook dat wij ook met Pro's kunnen gaan praten hoe we dan een alternatief stikstochtplan neer kunnen leggen.

[0:20:00] De heer Stiltje.

[0:20:01] Nou, dank voor de vraag.

[0:20:01] Dan kan ik het ophelderen.

[0:20:02] Daar is niks aan gewijzigd.

[0:20:04] Dus wat constructief van ons is dat wij niet hebben gezegd we willen onze hele programma binnenhalen.

[0:20:09] Want die gaat nog een stuk verder qua ambities op stikstof.

[0:20:11] We hebben gezegt er ligt een pakket van het kabinet.

[0:20:14] Daar hoeft niks bij te komen.

[0:20:15] Dat is al vrij coulant.

[0:20:17] Alleen er mag niks van af.

[0:20:18] Het mag niet slechter worden.

[0:20:18] Dat was onze houding en die is niet veranderd.

[0:20:22] Voorzitter, het woord constructief krijgt hier een totaal nieuwe dimensie.

[0:20:26] Op deze manier is zelfs een kabinet constructief.

[0:20:30] Maar ja, in de praktijk zie ik gewoon geen beweging met duidelijk de goede kant op.

[0:20:36] Hoe kan Pro dit nou constructief noemen, terwijl ze gewoon eigenlijk het kabinet ermee gijzelen door te zeggen hier mag niets gewijzigd worden, anders trekken wij onze steun in.

[0:20:46] Maar ja dat geldt natuurlijk voor elk plan, want voor elk plannen is ook een alternatieve coalitie te verzinnen.

[0:20:53] Nou kijk, dat BBB en Proot oneens zijn over stikstof, dat is geen verrassing.

[0:20:58] Hij noemt het woord gijzelen.

[0:21:00] Dit land wordt al zeven jaar gegijzeld door de stikstoffencrisis.

[0:21:02] Sinds de Raad van State uitspraak 2019.

[0:21:05] Dus dat er nu eindelijk beweging komt, vind ik heel positief.

[0:21:08] Had het verder moeten gaan?

[0:21:09] Ja, wat mijn fractie betreft wel.

[0:21:11] Toch hebben we gezegd, we gaan dit steunen.

[0:21:12] We hoeven geen aanscherpingen.

[0:21:14] Alleen, dit is wel het minimale.

[0:21:16] We willen geen afzwakkingen.

[0:21:18] Nou, dat hebben we inderdaad al maandenlang gezegden.

[0:21:20] Dat blijft zo staan.

[0:21:22] En ik vind het verstandig dat het kabinet ook daarin samenwerkt.

[0:21:25] En we hopen op dezelfde manier te kunnen samenwerken bij het belastingplan.

[0:21:27] Dat vind ik inderzaad constructief.

[0:21:29] Even meer dan vooronder.

[0:21:31] Ja, voorzitter.

[0:21:32] Dus als ik het goed begrijp, als dit kabinet van plan is om die stikstofplannen die er nu liggen aan te passen op een manier die ook voor ons acceptabel is, dan daarmee is het voor Pro ook de hele koppeling, zoals hij zijn inleiding begon met begroting en belastingplan, ook finito.

[0:21:51] Er worden nu een paar grote dingen op één hoop gegooid.

[0:21:53] Volgens mij hebben wij gezegd, het beleid wat er ligt op stikstof, dat steunen wij en moet niet worden afgezwakt.

[0:21:59] Dat zeggen we nog steeds.

[0:22:01] De heer Vermeer of zijn partij zegt, de hele brief moet in de shredder.

[0:22:04] Nou, dat is naast het haast op elkaar.

[0:22:06] Dus op zich dat wij het niet samen eens worden over stikstoffen, dat lijkt mij in die zin correct.

[0:22:13] Dank u wel.

[0:22:13] Ik zie geen andere interrupties.

[0:22:14] U kunt verder gaan met uw betoog.

[0:22:17] Ja, dank.

[0:22:17] Ik was gebleven bij het blokje werken moet lonen en mijn vraag aan de staatssecretaris is, kan hij bevestigen dat het voorliggende wetvoorstel inderdaad de hele structurele 7,8 miljard euro lastenverzwaring bevat?

[0:22:28] Niet alleen voor volgend jaar, maar ook voor alle jaren erna.

[0:22:31] En dan is de vraag, waarom blijft het kabinet vasthouden aan alle heilige huisjes van de VVD?

[0:22:36] Want als je deze taboes loslaat, is er meer dan genoeg belasting geld over om de belasting op werk wel te verlagen en om werken wel te laten lonen.

[0:22:47] Voorzitter, het tweede thema gaat over de vraag voor wie is dit kabinet er nou vooral.

[0:22:52] Want het kabinet zegt er te zijn voor gewone mensen, maar kiest steeds voor de belangen van de allerrijksten.

[0:22:58] In elke campagne beginnen partijen over de middenklassen.

[0:23:01] Maar zodra de stemmen zijn geteld, komt de rekening daar terecht.

[0:23:04] Er wordt juist van de Code 500 niks extra's gevraagd.

[0:23:08] Sterker nog, dit kabinet wil nu een korting uitdelen van 1,7 miljard euro door het toptarief in box 2 te verlagen.

[0:23:16] En eerst probeerden ze dit weg te moffelen met een halve tabel, maar gelukkig hebben we nu de volledige informatie.

[0:23:22] En dan is het wel verrassend om te zien dat toch vervolgens partijen aan de rechterkant een motie indienen om extra belastingkorting te gaan geven aan deze grootste vermogens in box 2.

[0:23:32] Dan is de vraag aan de staatssecretaris waarom moeten docenten, agenten en buschauffeurs deze rekening betalen terwijl directeur groot aandeelhouders nu juist een belasting korting krijgen.

[0:23:42] Waarom kiest het kabinet er niet voor om gewoon een echte bijdrage te vragen in box 2?

[0:23:46] Maak een echt einde aan dit belastingvrij lenen uit de eigen bv, ook voor woningen.

[0:23:51] En waarom maakt het kabinet niet veel meer werk van de aanpak van belastingontwijking door multinationals en multimiljonairs?

[0:23:59] Waarom niet eindelijk een echt eerlijke bijdraging van de grootste techbedrijven?

[0:24:02] En ook vanochtend las ik in de krant de voorganger van de staatssecretaris, de heer Van Rij, met eenzelfde oproep.

[0:24:08] Het geld is op te halen bij de grootste vermogens en een heel duidelijk pleidooi ook om niet te gaan rommelen aan box 3.

[0:24:17] Ondertussen zien we wel een wetsvoorstel in de Kamer komen, het side-by-side pakket, waarin het kabinet voorstelt om een buitenlandse multinationals een extra korting van 100 miljoen euro per jaar te geven.

[0:24:28] Waarom is hiervoor gekozen?

[0:24:29] En het antwoord kan niet zijn, we hadden geen keus.

[0:24:31] Want zelfs als je vanwege het internationale speelveld en de macht van Amerika een compromis moet sluiten, dan blijft de politieke keus hier in Nederland.

[0:24:39] Wie laat je hiervoor betalen, deze rekening?

[0:24:42] En we zien een korting van 100 miljoen euro zonder dekking in hetzelfde domein.

[0:24:46] Waarom, vraagt de staatssecretaris.

[0:24:49] Voorzitter, het derde thema gaat over klimaat.

[0:24:53] Het kabinet zegt de klimaatdoelen te willen halen, maar stuurt een belastingplan naar de Kamer waarin het klimaatbeleid verder wordt afgezwakt.

[0:25:00] Pro wil juist dat de aarde leefbaar en veilig wordt doorgegeven aan volgende generaties.

[0:25:05] En om dit te bereiken is het nodig dat de grote vervuilers zelf gaan betalen voor hun uitstoot.

[0:25:10] En dus niet de rest van de samenleving moet betalen.

[0:25:12] En dat gebeurt helaas veel te weinig bij dit belastingplan.

[0:25:16] Waarom heeft het kabinet hiervoor gekozen, vraagt de staatssecretaris.

[0:25:20] Waar is de urgentie gebleven en de goede oude tijd dat er bij D66 nog werd geklimaatdrampt?

[0:25:26] Waar blijven de plannen om te zorgen voor een eerlijke en betaalbare energierekening?

[0:25:30] Waar blijft het plan om het wagenpark te gaan verduurzamen?

[0:25:33] En waarom verlaagt het kabinet de vliegbelasting, waardoor de rest van de samenleving de kosten op moet draaien voor verre vluchten naar het buitenland?

[0:25:41] Vorige week presenteerde het Natuur en Milieu het rapport Groene Miljoenen.

[0:25:45] Hierin staan vele fiscale maatregelen met positieve effecten op de CO2-uitstoot.

[0:25:50] Ik zou graag van de staatssecretaris een reactie willen horen op deze concrete voorstellen.

[0:25:55] Voorzitter, het vierde thema gaat over fiscale regelingen.

[0:25:59] Het kabinet wil ze stevig aanpakken, maar kiest alleen voor om dit te doen bij groepen met minder sterke of dure lobbyisten en er worden zelfs nieuwe regeling toegevoegd.

[0:26:09] Pro vindt al jarenlang dat ondoelmatige fiscalen regeling moeten worden afgebouwd.

[0:26:14] Ze hebben economisch geen nut, ze maken belastingstelsels onnodig complex en ze zorgen voor grote budgetaire derving.

[0:26:23] En dat levert weer een vraag op van de heer Verweer.

[0:26:26] Ja voorzitter, we hebben dat hier in het debat wel eens eerder over gehaald.

[0:26:31] Over de suggestie die pro hier wekt dat de politici hier aan tafel koersen op wat lobbyisten zeggen.

[0:26:41] En die suggestie wordt hier meerdere malen gewekt dat dat zou bepalen hoe hier gedeputeerd wordt en hoe hier beslissingen genomen worden.

[0:26:51] En ik vind dat gewoon, als hij in een eerdere regels die hij uitsprak, sprak over vertrouwen in de overheid en de politiek, dan moet hij daar gewoon echt een keer mee kappen.

[0:27:02] Wij worden hier ook plat gelobbyd door Greenpeace, et cetera, door alles en iedereen.

[0:27:07] En wij moeten gewoon onze eigen beslissingen nemen en ons gezond verstand gebruiken.

[0:27:12] En ik wil daar echt eens een punt van maken om daarmee te kapperen.

[0:27:19] De Raad van State heeft in het advies geschreven... we zien willekeur bij het kabinet over de vraag... welke regelingen pak je wel of niet aan.

[0:27:28] En het hangt samen met de kracht van de lobby.

[0:27:31] Al dus de Raad Van State zelf.

[0:27:33] En dat is precies wat we hier zien.

[0:27:35] Namelijk als het gaat om kleine groepen, de kleine bierbrouwers... of de luchtballonvaart of... ik kom zometeen bij mensen met een beperking of chronische ziekte... dan zie ik een hele stevige houding van het kabinet om wel te gaan snoeien...

[0:27:48] Maar als het gaat om inderdaad groepen met veel meer vermogen, veel meer duurbetaalde lobbyisten, zie ik een grote aansling.

[0:27:54] Daar heb ik kritiek op.

[0:27:55] Ik heb verder niks uit over hoe iedereen hier zijn werk doet.

[0:27:57] Ik zie gewoon dat er een disbalans zit bij het belastinggebied tussen bepaalde belangen.

[0:28:01] Wie heeft wel of geen duurbetale lobbyisten?

[0:28:04] En dat heeft gewoon helaas gevolgen voor de keuze die gemaakt wordt.

[0:28:07] Dat constateer ik aan de Raad van State.

[0:28:10] De heer Vermeer.

[0:28:11] Voorzitter, maar dan zou Protag aan de raad van state moeten vragen hoe komt u aan die informatie?

[0:28:17] Dat daar gelobbyd wordt en dat dat de oorzaak is.

[0:28:21] Want er kan en een dure lobby zijn en er kan een besluit genomen worden.

[0:28:25] Maar dat hoeft niet oorzakelijk verband te hebben met elkaar.

[0:28:30] Maar we zien toch gewoon gebeuren, neem een casus die we allemaal kennen, box 3.

[0:28:35] Er lag een aangenomen wet in de Tweede Kamer, daar hebben we jarenlang zorgvuldig behandeld.

[0:28:39] En omdat de rijkste man ter wereld een boze tweet stuurt en het ontploft online op LinkedIn, is opeens de wet aangepast.

[0:28:46] Dat is hier toch direct gevolgen van lobby?

[0:28:49] Dus ik vind het heel raar dat de heer Vermeer verbaasd is.

[0:28:51] Ik constateer gewoon dat, en je mag lobbyen, ik ben helemaal niet tegen lobbyisten.

[0:28:55] Ik vind alleen het doorslagen, namelijk voor welke belangen wordt het hardst gelobbyd?

[0:28:59] En hoe wordt er vervolgens mee omgegaan door de Kamer en het kabinet?

[0:29:02] En daar constateert ik dat er inderdaad heel hard en stevig wordt opgetreden tegen groepen met weinig lobbykracht.

[0:29:08] Terwijl juist de allerrijkste en de grote vermogens, daar wordt elke keer heel goed naar geluisterd.

[0:29:12] En daar heb ik een probleem mee.

[0:29:15] Ja, voorzitter, maar dan zegt Pro dus eigenlijk ik wil constructief zijn richting kabinet.

[0:29:21] Wat gewoon totaal niet weet wat er in de maatschappij leeft.

[0:29:24] Maar koerst op datgene van wat lobbyisten inbrengen.

[0:29:28] Kijk, ik was er ook gigantisch pissig over bij de regeringsverklaring.

[0:29:33] Dat er opeens even bekend gemaakt werd van box 3 gaat eruit.

[0:29:36] Alsof wij twee jaar hier gewoon in het luchtleden gelden zitten praten.

[0:29:40] En al die bezwaren die genoemd werden door de minister van Financiën kwamen toen in één keer naar boven, maar die waren hier al twee jaar behandeld.

[0:29:48] Dus dan zou toch eerder de conclusie moeten zijn dat er mensen in die voren toren zitten die zo'n afstand van de maatschappij hebben dat ze niet meer weten wat er speelt.

[0:29:58] Dat dat het probleem is in plaats van

[0:30:00] dan dat lobbyisten hun zin krijgen.

[0:30:01] Misschien is het wel zo erg dat al die lobbyisten nodig zijn om ergens een keer door te dringen van wat er in de maatschappij aan het gebeuren is.

[0:30:08] matschappijk

[0:30:10] Minister Hultien.

[0:30:12] Nou, nu schiet de heer Vermeer een beetje door.

[0:30:15] Nu wordt de suggestie gewerkt dat het ligt aan de ambtenaren die niet in de

[0:30:19] Of mensen in die vorige torens, ik weet niet wie hij dan bedoelt.

[0:30:22] Nou, daar ga ik niet in mee.

[0:30:23] Het zijn politieke keuzes van dit kabinet en deze coalitie.

[0:30:27] En ja, er is heel veel lobby.

[0:30:28] Ik heb zelf net een lobbyclub genoemd, Natuur en Milieu.

[0:30:30] Dat is ook een lobbyclub.

[0:30:32] Ik zie alleen dat naar de ene groep in mijn ogen veel te weinig wordt geluisterd... en naar de andere groep te veel.

[0:30:36] En dat is een politiecke opvatting.

[0:30:37] En ik denk dat de heer Vermeer een andere opvatten heeft.

[0:30:39] Want hij heeft andere groemen die hij misschien belangrijker vindt.

[0:30:42] Ja, dat is de politiek.

[0:30:42] Het is ook wel een belangrijke strijd.

[0:30:43] Een ideeënstrijd is helemaal niet raar.

[0:30:45] Ik vind alleen dat het nu te eenzijdig naar bepaalde groepen wordt gelijsterd.

[0:30:49] ...constateer ik aan de hand van welke keuze wordt gemaakt bij fiscale regelingen.

[0:30:53] Dank u wel.

[0:30:53] Ik had overigens niet het idee dat de heer Vermeer ambtenaren bedoelde... ...maar u kan het wel zo interpreteren.

[0:30:59] Deze stultings kan verder gaan met zijn betoog.

[0:31:01] Ja, want er liggen vele rapporten met tientallen voorbeelden van regeling... ...die afgebouwd zouden moeten worden.

[0:31:07] De politieke vraag is vervolgens bij welke groep begin je... ...en waar durf je dit wel of niet te doen?

[0:31:12] En wat pro betreft begin je bij de sterkste schouders, bij de allerrijkste...

[0:31:16] Maar dit kabinet doet het tegenovergestelde.

[0:31:18] Want er gebeurt niks met de bedrijfsopvolgingsregeling in de erfbelasting.

[0:31:22] Er gebeurt niets met de hypotheekrenteaftrek.

[0:31:24] Die wordt zelfs verhoogd trouwens.

[0:31:26] Er gebeurt nix met de inkoopfaciliteit in de dividendbelasting of met de landbouwvrijstelling.

[0:31:30] En wat gebeurt er wel?

[0:31:31] Ballonvaarten, bosbouwen en klein bier.

[0:31:34] De kleine bierbrouwers.

[0:31:35] En sommige regelingen worden zelfs verwijmd, zoals de innovatiebox.

[0:31:38] En dit zegt veel over de prioriteit van het kabinet.

[0:31:42] En er is één fiscale regeling waar ik me grote zorgen over maak.

[0:31:45] Omdat deze ook wordt gebruikt door mensen met een chronische ziekte of met een handicap.

[0:31:50] En dat is de aftrek specifieke zorgkosten.

[0:31:52] Want het zomaar afschaffen hiervan zorgt ervoor dat ook kwetsbare mensen er plotseling fors op achteruit kunnen gaan.

[0:31:58] En wat kan alleen als er een goed alternatief tegenover staat.

[0:32:02] Een alternatieve die uitvoerbaar is, met voldoende financiering en daadwerkelijk terechtkomt bij de juiste doelgroep.

[0:32:09] Maar ik constateer nu dat dat nog niet het geval is, dat deze nog niet gereed is.

[0:32:13] Klopt dat, vraagt de staatssecretaris.

[0:32:15] En zou het kabinet dan niet beter moeten wachten met het afschaffen hiervan, voordat het juiste alternatief wel goed opgetuigd is?

[0:32:21] Hij kan de staatssecretaris uitvoeren ingaan op de zorg, de vele zorgen van deze organisaties.

[0:32:26] Van chronisch zieken en mensen met een beperking.

[0:32:28] En heeft hij zelf al met deze groep gesproken.

[0:32:31] En ik noem alvast het verwijzen naar een envelop die vervolgens voor vijf manieren wordt gebruikt.

[0:32:36] Dat vind ik geen goed alternatief.

[0:32:38] Want ik hoor nu inderdaad de envelop bij VWS.

[0:32:41] Maar die is zowel bedoeld voor compensatie eigen risico als compensatie voor alle bezuinigingen op VWS...

[0:32:46] En op deze zorgkosten.

[0:32:47] Ja, dat rekent niet rond.

[0:32:49] Dus ik hoor graag hoe de staatssecretaris deze zorgen gaat wegnemen van mensen met een chronische ziekte of met een beperking.

[0:32:58] Voorzitter, het kabinet wil ook een nieuwe fiscale regeling toevoegen.

[0:33:01] En dit brengt me bij het vijfde thema.

[0:33:03] Het kabinet zegt de belastingstelsel te willen vereenvoudigen, maar voegt ook weer nieuwe slecht uitvoerbare wetgeving toe.

[0:33:10] En het hele jaar door zeggen Kamerleden en kabinet we moeten meer oog hebben voor de uitvoering.

[0:33:15] En de kwaliteit van wetgeving is heel belangrijk.

[0:33:18] Maar toch liggen er nu weer zaken voor die niet voldoen aan deze criteria.

[0:33:22] Laat ik daarom beginnen met het wetsvoorstel fiscale stimulering, start-ups en scale-ups.

[0:33:27] Het kabinet wil de grondslag versmallen en het belastbare moment opnieuw opschuiven.

[0:33:32] En natuurlijk is innovatievermogen van de Nederlandse economie een belangrijk doel.

[0:33:36] Maar we moeten als wetgever ook kritisch blijven kijken naar de uitvoerbaarheid, naar de doelmatigheid en naar de juridische houdbaarheid van wetsvoorstellen.

[0:33:44] En dan zie je bij dit wetsforstel vernietigende analyses.

[0:33:47] De Raad van State zegt een probleemanalyse ontbreekt.

[0:33:51] Het voorstel gaat in, mogelijk in, tegen het gelijkheidbeginsel.

[0:33:55] Er is risico op illegale staatssteun.

[0:33:58] Maar ook de Belastingdienst zelf zit vol met rode vlaggen bij deze uitvoeringstoets.

[0:34:03] Handhaving is zeer beperkt mogelijk.

[0:34:05] De regeling is niet fraudebestendig.

[0:34:07] De complexiteit is hoog.

[0:34:09] En daarom de volgende vraag aan de staatssecretaris.

[0:34:12] Hoe gaat hij voorkomen dat er nu een nieuwe ondoelmatige fiscale regeling wordt opgetuigd?

[0:34:17] En waar baseert hij op dat deze maatregel daadwerkelijk gaat bijdragen aan innovatie?

[0:34:22] En waaraan is het eigenlijk eerlijk dat goed betaalde werknemers bij een start-up minder belasting hoeven te betalen dan mensen bij een ander bedrijf?

[0:34:29] En waarom dient hij een wetvoorstel in met zoveel rode vlaggen van zijn eigen Belastingdienst en zo'n negatief advies van de Raad van State?

[0:34:36] Dit staat toch haaks op als een uitgangspunt om juist met goede wetten te komen en om slecht werkende fiscale regelingen af te bouwen.

[0:34:45] Voorzitter, als je het hebt over slechte wetgeving, dan zeg je box 3.

[0:34:49] Want wat heeft het kabinet toch een enorme bende gemaakt van dit box 3 dossier?

[0:34:52] Er ligt gewoon een panklaar wetsvoorstel in de Eerste Kamer.

[0:34:56] Een half jaar geleden werd het nog gewoon gesteund door de coalitie en door ons.

[0:35:00] Nog steeds heb je hier gewoon een meerderheid voor in beide kamers.

[0:35:03] Maar het is nu zo lopend rammen, al een half jaar lang, dat het kabinet het verstandig vindt om met grote spoed een enorme wijziging door te gaan voeren via een novelle.

[0:35:14] Voorzitter, dit wordt een drama.

[0:35:17] De beslisnotities van Financiën waren al vernietigend en de uitvoeringshoek bij de wet zelf was al vol met rode vlaggen.

[0:35:24] En nu wil het kabinet met stoom en kokend water een novelle door de Kamer jagen vanwege de hyperfocus van minister Heijnen.

[0:35:31] Voorzitter, hier gaan grote fouten worden gemaakt.

[0:35:34] En ik waarschuw ook de staatssecretaris.

[0:35:36] Laat je niet voor dit karretje spannen.

[0:35:38] Bewaak de zorgvuldige wetgeving.

[0:35:40] Bevaak de uitvoering van de Belastingdienst voor het te laat is.

[0:35:44] En ook tegen collega Kamerleden zeg ik, denk aan al die harde lessen die we hebben getrokken bij het toeslagenschandaal.

[0:35:50] We moeten ons als Kamer nooit onder druk laten zetten door het kabinet... om onzorgvuldige wetgeving er doorheen te jagen.

[0:35:57] We moeten alarmsignalen uit de uitvoering bloedserieus nemen... en voorkomen dat we over tien jaar bij de volgende enquête moeten zeggen... we hebben toch weer dezelfde fout gemaakt.

[0:36:09] Ook hier wijs ik graag naar het artikel in De Telegraaf... van Barnix van Rij die exact hetzelfde zegt en ook waarschuwt aan de Kamer.

[0:36:15] Pas op.

[0:36:17] Voorzitter, het zesde en laatste thema...

[0:36:19] Het kabinet zegt constructief te willen samenwerken met de oppositie, maar kiest er regelmatig voor om aangenomen Kamermoties niet uit te voeren.

[0:36:28] Het lijkt soms wel of het kabinet denkt dat de motie pas moet worden uitgevoerd als ook de VVD voor heeft gestemd.

[0:36:34] Maar dat is niet hoe democratie werkt.

[0:36:36] Laat ik een paar voorbeelden geven.

[0:36:38] De hypotheekrenteaftrek.

[0:36:40] Het kabinett verhoogt de hypotheekkrenteavertrek volgend jaar met een paar honderd miljoen.

[0:36:44] En een meerderheid van de Kamer zei, inclusief D66 en CDA, dit willen wij niet.

[0:36:50] We hebben meerdere opties genoemd om het te kunnen voorkomen.

[0:36:52] Waarom voert de staatssecretaris deze motie niet uit?

[0:36:55] 2.

[0:36:56] Papieren schenkingen.

[0:36:58] Collega Grimwist heeft een motie ingediend vorige week om dit aan te pakken.

[0:37:02] Kan de staatsecretatie gewoon klip en klaar zeggen ik ga deze moties uitvoeren?

[0:37:06] 3.

[0:37:07] De motie koerswijziging belastingplan.

[0:37:09] De hele oppositie steunde vorige wek onze motie voor een forse wijziging om werken wel te laten lonen.

[0:37:15] En nu ben ik best bereid om mijn oogje dicht te knijpen als het gaat om timing.

[0:37:18] Want we vroegen eigenlijk voor vandaag een wijziging.

[0:37:20] Nou, dat is krap.

[0:37:21] Maar ik mag toch aannemen dat deze motie wel gewoon de komende weken uitgevoerd gaat worden.

[0:37:25] Want anders dreigt het belastingplan wegstemd te worden.

[0:37:28] Vier.

[0:37:29] Motie over de plasticheffing en de afvalstoffen.

[0:37:31] Ja, het kabinet heeft de motie opgepakt.

[0:37:34] Maar tegelijkertijd voegt de moties heel duidelijk.

[0:37:37] Zorg voor een betere spreiding in de hele keten van de belastingen.

[0:37:40] Om juist te werken aan een circulaire economie waarin we ook minder plastic gebruiken.

[0:37:45] Want het laatste is niks gebeurd.

[0:37:46] Nog steeds zie je geen spreiding over de keten.

[0:37:48] Waarom is dit niet gebeurd?

[0:37:50] En wat gaat het kabinet zelf nog doen om de productie en consumptie van plastic tegen te gaan?

[0:37:54] Voordat u verder gaat met het volgende punt.

[0:37:56] Interruptie van de heer Hogeveen namens jaar 21.

[0:37:58] Ja, dank u voorzitter.

[0:38:00] Toch een vraag naar aanleiding van zijn eigen motie waar de heersstottings naar refereerde.

[0:38:05] Dat is dan dus een forse wijziging van het pakket wat er nu ligt.

[0:38:11] We hebben het nu over het Belastingplan 27.

[0:38:13] Ik neem aan dat de heer Stultins dan ook refereert naar bijvoorbeeld het tabelcorrectiefactor, wat dan gedekt moet worden.

[0:38:20] Hoe gaat de heers Stultings dat dekken?

[0:38:23] Meneer Stiltins.

[0:38:26] Nou, ik krijg nu een vraag over een correctiefactor.

[0:38:28] Lastig is, en dat is ook trouwens voor ons allemaal lastig, lag een belastingplan dat is gewijzigd.

[0:38:33] Toen kreeg je een nodige verwijziging vrijdag.

[0:38:35] Nu komt er weer een wijziging over een week.

[0:38:36] Dus het is af en toe even lastig om te denken waar moet je het hoeven houden.

[0:38:39] Onze dekkingen zijn niet harder.

[0:38:40] We hebben een tabel vol met vele miljarden opties.

[0:38:43] Inderdaad, ik kan er een paar noemen.

[0:38:45] Miljonairsbelasting, lenen eigen bv bij box 2, grote techbedrijven, aanpak van de renteaftrek, aanbak van de winstverliesverrekening.

[0:38:53] Al die voorbeelden zijn voor mij bespreekbaar om waarvoor te zorgen dat werken gaat lonen.

[0:39:00] Voorzitter, dank.

[0:39:01] Nou kijk, ik vraag nu specifiek naar 27.

[0:39:04] En heel veel van de maatregelen die de heer Stottings nu aanhaalt, die leveren geen geld op in 27.

[0:39:11] Sterker nog, voor een aantal moet zelfs een nieuwe wetgeving in gang worden gezet.

[0:39:15] Dus mijn vraag is vooral, en kijk, we hebben het natuurlijk over het belastingplan.

[0:39:19] Dat maakt het lastig in dit geval, omdat bij het belastingsplan kijk je alleen naar de inkomsten.

[0:39:25] Maar als we nou kijken naar het feit dat dit een minderheidskabinet is, dat we dus ook kijken naar de inkomsten, maar ook zouden kunnen kijken naar De Uitgaven.

[0:39:33] Daar help ik de heer Stultins dan een beetje.

[0:39:35] Waar zouden we dan naar kunnen kijken om in ieder geval voor 27 de stijging van de lasten per saldo 1,8 miljard te dekken?

[0:39:45] Meneer Stul.

[0:39:47] Nou, laat ik met het laatste beginnen.

[0:39:48] Dat is een groot verschil tussen JA21 en PRO.

[0:39:51] JA21 wil verder bezuinigen.

[0:39:52] Wij willen dat niet.

[0:39:53] Dus dat is inderdaad volgens mij een helder contrast.

[0:39:56] Als u mij vraagt wat kun je volgend jaar al wijzigen?

[0:39:58] Nou ja, lees de hele fiscale sleuteltabel.

[0:39:59] Het zit vol met knoppen die je ook kan wijzigeren.

[0:40:02] En desnoods doe je voor één jaar een toptarief in de VPB.

[0:40:04] Prima, als je namelijk betere plannen komt.

[0:40:06] Alles is bij ons te bespreken.

[0:40:08] Als er maar een knop is, vermogen en winst.

[0:40:10] En niet bij werkende mensen.

[0:40:10] Want dat zie ik steeds gebeuren.

[0:40:12] En ik mag hopen dat ook JA20 dat niet gaat steunen.

[0:40:14] dat elke keer weer die belasting bij werkende mensen wordt gelegd waardoor werken niet loont in het land.

[0:40:20] Meneer Hogeveen, afronden.

[0:40:22] Dan begrijp ik het dus dat als we het hebben over de saldo lastenstijging voor 2027, die vreselijke tabelcorrectiefactor waar wij ook absoluut geen fan van zijn, laat dat voorop staan, wil Pro dus niet halen uit de uitgavenkant, wil niet verder bezuinigen en zegt dan gooi maar de VPB voor een jaar omhoog.

[0:40:41] Dat zou Pro dus prefereren om dat dan bij de bedrijven te halen.

[0:40:47] De eerste hulpdienst.

[0:40:48] Deze samenvatting klopt voor een deel.

[0:40:51] Even één caricatuur uit de lucht halen.

[0:40:53] Er lag vorige week een dekking van Heijnen die zei ik haal het dekken uit 2060 voor plannen in boek 3, 30 jaar.

[0:41:00] Je kunt natuurlijk best belastingmaatregelen wijzigen in 2028, 2029 en het geld één jaar opschuiven.

[0:41:05] Laten we niet doen dat het niet mag.

[0:41:06] Maar als de heer Hoogveen heel erg hecht aan geld in 2027, ja, prima om de knop, VPB-toptarief, is over te praten met ons.

[0:41:13] En inderdaad, extra bezuinigen zijn wij tegen, want er wordt al te veel bezuinigd.

[0:41:17] Wij willen juist een eerlijke bijdrage van de allerrijkste.

[0:41:19] En dat is inderzaad gewoon een contrast tussen ons en Ja21.

[0:41:22] En, dat bewijst volgens mij, wat wij eigenlijk allebei al langer zeggen, het kabinet moet een keus maken.

[0:41:26] Je kunt toch niet allebei blij maken?

[0:41:27] En dat lijkt ook op deze interruptie.

[0:41:30] Dank u wel.

[0:41:31] Ik zie geen andere interrupties.

[0:41:32] U was, dacht ik, bij punt 5.

[0:41:33] Ja, ik was bij het lijstje moties niet worden uitgevoerd en waar ik bij motie 5 aan beland overwinstbelasting.

[0:41:39] Er ligt een aangenomen motie van Klaver Pattenotten die duidelijk zegt ga in Europa pleiten voor een aanpak van overwinsten bij de grote oliebedrijven.

[0:41:47] We zijn nu maandenlang verder en inmiddels zien we allemaal ja er zijn overwinste.

[0:41:52] Er is een kopgroep van landen die hier actief voor pleit.

[0:41:54] Duitsland, Italië, Spanje, Portugal, Oostenrijk.

[0:41:57] En toch is Nederland nog steeds niet in dat rijtje beland.

[0:41:59] Hoe kan dit?

[0:42:01] Waarom wordt deze motie niet gewoon uitgevoerd?

[0:42:04] Voorzitter, de zesde motie is pas recent aangenomen.

[0:42:07] Dus daar heeft de staatssecretaris nog wat meer tijd voor.

[0:42:09] Die gaat over het aantal miljonairs in Nederland dat geen inkomstenbelasting betaalt.

[0:42:14] Ik ben benieuwd hoe hij deze gaat uitvoeren en wanneer wij als Kamer de resultaten kunnen verwachten.

[0:42:19] Voorziter, dit was onze analyse van het belastingplan.

[0:42:22] Maar we gaan nog heel veel uitzoomen, want wij vinden het belastingplan nog niet eerlijk genoeg.

[0:42:26] Wat misschien wel het meest pijnlijke is, is dat deze problemen eigenlijk het afgelopen jaar steeds een stukje erger zijn geworden.

[0:42:33] Want dat begon natuurlijk met de verkiezingsprogramma's, want daar beloven partijen van links tot rechts werken moet lonen.

[0:42:39] Toen begon de formatie en schreven D66 en CDA in een gezamenlijke agenda waarin verstandige punten stonden.

[0:42:46] Werken moetlonen, er moet een schuif komen van arbeid en kapitaal.

[0:42:50] Een aanpak van fiscale regelingen, afbouw hypotheekrenteaftrek.

[0:42:55] En toen kwam de VVD aan tafel.

[0:42:57] Er werden al deze economisch verstandige punten geschrapt.

[0:43:01] Er kwam een coalitieakkoord waarbij de rekening volledig werd neergelegd bij werk in Nederland.

[0:43:05] En er niks werd gevraagd van alle rijksten.

[0:43:08] Een coalitieuakkoor bovendien dat overduidelijk onvoldoende deed om de klimaatdoelen te halen.

[0:43:13] En wat zeiden toen D66 en CDA?

[0:43:17] Ja, we zijn het met jullie eens, maar we gaan de komende maanden proberen het eerlijker te maken en groener door met pro's samen te werken.

[0:43:23] Maar wat is nu het bizarre?

[0:43:26] Het belastingplan is eigenlijk nog oneerlijks geworden dan het coalitieakkoord al was.

[0:43:31] Want eerst besloot Elke Heijnen op eigen houtje boekterie te verbouwen.

[0:43:34] Dat leek te gaan op een paar miljard voor de zomer.

[0:43:37] Dat lijkt nu 16 miljard te worden.

[0:43:39] Eerst zou er een zorgvuldige wet komen, nu komt er een spoednovelle.

[0:43:43] Inmiddels krijgen ook nog eens de directeur groot aandeelhouders in box 2 een korting van 1,7 miljard.

[0:43:48] Dat stond allemaal niet in het coalitieakkoord.

[0:43:50] Het klimaatbeleid is verder afgezwakt sinds het coalitiesakkoort.

[0:43:54] Het enige wat wel blijft staan, dat is een gigantische lastenverhoging op werk van 7,8 miljard euro.

[0:44:00] Daarom is mijn vraag ook aan de staatssecretaris en aan mijn collega's hier.

[0:44:04] Wat is er overgebleven van al die wensen en voornemens van het coalitionsakkoорд?

[0:44:08] En hoe kan het gebeuren dat sindsdien het pakket nog verder opgeschoven is naar het programma van de VVD?

[0:44:14] Voorzitter, ik ga afronden.

[0:44:16] Pro blijft bereid om het belastingplan eerlijker te maken.

[0:44:20] Maar dan is er echt een forse koerswijziging nodig.

[0:44:23] Wij willen dat werken gaat lonen.

[0:44:25] Dat de allerrijksten hun steentje gaan bijdragen.

[0:44:28] En het aanbod staat nog steeds, maar de tijd begint wel te dringen.

[0:44:31] En ik hoop dat het kabinet op tijd een verstandige keuze gaat maken.

[0:44:35] Dank u wel.

[0:44:37] Dank je wel.

[0:44:37] U bent 18 minuten qua inbreng aan het woord geweest.

[0:44:40] En ook redelijk met interrupties zijn we redelijk op schema.

[0:44:43] En dan, ik zie een interruptie overigens nog voordat we overgaan naar de volgende spreek.

[0:44:48] Interruptie voor de heer Schenk namens het Forum voor Democratie.

[0:44:52] Ja, dank voorzitter.

[0:44:53] Ik hoorde de heur Stiltiens ergens halverwege zijn betogen over dat lenen uit de eigen BV in box 2... ...en als ik het goed hoorde presenteerde hij dat als een soort heel raar of onrechtvaardig belastingvoordeel...

[0:45:07] Het was natuurlijk 700.000 euro, het werd 500.000, het wordt nu stapsgewijs afgebouwd naar 100.000.

[0:45:13] Maar schulden boven die grens worden natuurlijk gewoon fiscaal behandeld als dividend.

[0:45:17] En zo wordt daar ook gewoon belasting op geheven.

[0:45:20] Dus ja, wat denkt Pro nou dat er gebeurt wanneer je dat gaat afschaffen, naar nul gaat doen of zelfs naar 100k?

[0:45:25] Wat ook al een drastische maatregel is voor ondernemers die uit hun eigen BV lenen.

[0:45:30] De heer Stulte.

[0:45:32] Wat wij hopen en denken te bereiken is dat dit geld gewoon gebruikt wordt om te ondernemen.

[0:45:36] In plaats van voor eigen gebruik of om een huis te kopen.

[0:45:39] Waarom zou je een huis kunnen kopen met geld uit je bv?

[0:45:41] Dat staat helemaal nergens op.

[0:45:42] Dus wij vinden inderdaad dat je het moet zoveel mogelijk beperken.

[0:45:45] Uit mijn hoofd is de minimale bedrag wat kan 17.500 euro.

[0:45:49] Nou, zou ik zeggen beperk het op dat bedrag.

[0:45:51] En zorg ook dat je niet kan lenen uit je eigen bv voor een woning.

[0:45:53] Dat heeft niks met ondernemen te maken.

[0:45:54] Dat is gewoon het sperken van rijke mensen.

[0:45:57] Meneer Schenk.

[0:45:59] Ja, ik...

[0:46:00] Ik zit met mijn oren te klapperen bijna.

[0:46:02] Want het is niet alsof dit over allemaal multimiljonairs gaat of zo.

[0:46:04] Het gaat in heel veel gevallen gewoon om MKB'ers.

[0:46:07] Mensen met een familiebedrijf, mensen met een winkel.

[0:46:10] En ja, als Pro zegt werken moet lonen... dan geldt dat blijkbaar niet voor deze mensen.

[0:46:15] Dit zijn bijvoorbeeld mensen die hun pensioen regelen... door uit hun eigen BV te lenen en daar vastgoed van te kopen.

[0:46:21] En dat bijvoorbeeld verhuren en zo.

[0:46:23] Hun oude dagvoorziening regelen.

[0:46:24] Dus ik zou mijn vraag eigenlijk nog een keer willen stellen.

[0:46:27] Wat denkt Prona dat er gebeurt wanneer je dat lenen uit je eigen Bv...

[0:46:30] naar nul gaat doen?

[0:46:33] Het antwoord is niet heel anders dan net.

[0:46:34] Namelijk, dat is voor je economie beter... het is ook voor je belastingstelsel beter... en je houdt geld over voor lastenverlichting voor werkende mensen.

[0:46:40] En dat lijkt mij een heel wenselijk uitgangspunt.

[0:46:43] Niet voor niets hebben we al jarenlang rapporten van ambtenaren die zeggen, dit hele lenen in het eigen bv staat daar maar nergens meer op, dat moet je afbouwen.

[0:46:50] Ik vind het positief, laat ik dat noemen, dat het kabinet er nu op gaat bewegen, stapsgewijs.

[0:46:55] Wel met het doel om uiteindelijk in box 3 geld op te halen, dus dat had ik anders willen zien.

[0:46:59] Maar goed, ik ben blij met deze dekking.

[0:47:01] Alleen wat mij betreft ga je die knop helemaal aandraaien en zeg je gewoon, dat lenen uit het eigen BV, dat gaan we gewoon fiscaal niet meer mogelijk maken.

[0:47:08] De heer Schenk afrondend.

[0:47:09] Ja, voorzitter, dan tot slot.

[0:47:11] Wat er gaat gebeuren wanneer het kabinet deze maatregel doorzet... en zeker wanneers de pro daar ook nog eens in tegemoet komen... en dus nog lager gaan doen.

[0:47:20] Er worden ondernemers dus gedwongen om vastgoed te verkopen... want ja, er wordt belasting geheven op geld dat...

[0:47:26] ...dat ze helemaal niet hebben.

[0:47:27] Ja, het zit in stenen.

[0:47:28] Vaak zitten daar huurders in.

[0:47:29] Waardoor als ze het al zouden willen verkopen... ...het ook nog tegen een verlaagde waarde is.

[0:47:33] Want ja, wie gaat een pand kopen waar huurdERS in zitten?

[0:47:35] Oftewel, die ondernemers worden gewoon keihard gepakt op deze manier.

[0:47:39] Dus als Pro zegt werken moet lonen... ...waarom gaat het dan niet voor ondernemERS met hun eigen bv...

[0:47:43] Het is overigens ook niet zo heel bijzonder.

[0:47:45] Het gaat om ondernemers met minimaal 5% van de aandelen in hun eigen BV.

[0:47:49] Nogmaals, dat zijn geen miljonairs.

[0:47:50] Het kunnen gewoon doodnormale MKB-ondernemers zijn.

[0:47:53] Dus ik zou graag de vraag eigenlijk nog een keer willen stellen.

[0:47:56] Is dit niet bijzonders onrechtvaardig naar mensen die gewoon hard werken en hun oude dasvoorziening zelf regelen?

[0:48:02] We weten wat onrechtvaardig is.

[0:48:04] Dat buschauffeurs, mensen in de zorg of mensen in het onderwijs betalen voor een belastingkorting voor directeur van de aandeelhouders.

[0:48:09] Dat is onrechtvardig.

[0:48:11] Deze mensen werken aan elkaar voor hun geld en gaan de komende jaren veel meer belasting betalen.

[0:48:15] Dezen mensen moeten ook met hun eigen geld een huis kopen als het überhaupt al lukt in dit land.

[0:48:19] En nu wil het kabinet een korting gaan uitleggen.

[0:48:21] Dat vind ik inderdaad zeer onrechtvaardig en onverstandig.

[0:48:23] En even één nuance, want hier wordt gedaan alsof elke ondernemer een DGA is in de toptarief.

[0:48:27] Dat is natuurlijk helemaal niet waar.

[0:48:29] Er zijn in Nederland miljoenen ondernemers, er zijn een paar honderdduizend DGA's.

[0:48:32] En zeker in toptarrief dan praat je echt over een kleine groep met heel veel geld.

[0:48:37] Dank u wel.

[0:48:38] Meneer Vermeer.

[0:48:41] Ja, voorzitter, want hier wordt wel een interessant thema aangesproken.

[0:48:45] En ik wil ook even goed weten wat de volgende stappen van pro zijn als er weer geld nodig is.

[0:48:51] Want volgens deze redenering is een van de volgende groepen die aangepakt wordt, is alle mensen die hun geld bij een pensioenfonds hebben zitten.

[0:49:01] En die jarenlang netjes pensioenpremie afgedragen hebben.

[0:49:06] En die niet via een eigen bv kunnen sparen of op een andere manier pensioenen opbouwen.

[0:49:12] Maar die dat via hun werkgever hebben moeten doen.

[0:49:15] En daar staat ook nog voor zo'n 1500 miljard aan vermogen gestold.

[0:49:20] Is dat de volgende stap die Pro wil zetten?

[0:49:24] Nee, in ons programma doen we daar niks aan.

[0:49:28] Kijk, als je even uitzoomt, het gaat hier gewoon over de vraag, vind je in Nederland de vermogensongelijkheid rechtvaardig of niet?

[0:49:34] Dat vinden wij niet.

[0:49:36] We zien nu in het land dat de rijkste 1% heeft een kwart van al het vermogen, de rijke 10% heeft ongeveer de helft van al dat vermogen.

[0:49:41] Dat vinden we niet rechtvaerdig en daar verschillen we misschien van mening over.

[0:49:44] En daarom zeggen wij, zorg voor een eerlijke verdeling van dit vermogen in Nederland.

[0:49:48] Een eerlijker spreiding van inkomen, kennis en macht.

[0:49:51] Dat is beter voor je economie en een stuk eerlaker.

[0:49:52] En ja, daar gaan wij misschien met de rest niet over eens worden.

[0:49:55] En dat is ook niet heel verrassend.

[0:49:57] Meneer Vermeer.

[0:49:58] Maar voorzitter, wil de heer Stiltdienst dan ook erkennen dat in die vergelijkingen tussen vermogens... ...de pensioenvermogens heel bewust buitenschot gehouden worden?

[0:50:10] En dat er dus geen...

[0:50:12] echt goed vergelijk is, omdat er gewoon bij één groep mensen een deel van het vermogen buiten het vergelijken gehouden wordt.

[0:50:20] Die cijfers zijn gewoon bekend.

[0:50:23] Als je pensioen niet meeneemt, dan heeft de rijkste 10% ongeveer iets meer dan 50% van het vermogen.

[0:50:28] En als je het wel meeneert, is het iets minder dan 50%.

[0:50:30] Daar praat je over.

[0:50:31] Dus ja, het klopt, dan is het minder schrokkend.

[0:50:34] Maar nog steeds zie je hetzelfde beeld, namelijk de rrijkste 10 en zeker 1% heeft een heel groot deel van al het vermegen.

[0:50:41] En waarom ik er vooral moeite mee heb, en dat is wat ook blijkt uit al die rapporten, gewone werkende mensen betalen in het land al snel 40% belasting over hun werk als het niet meer is.

[0:50:49] En juist hoe rijker je wordt binnen die 1% of zelfs 0,01%, dan zie je gewoon een effectief tarief van 30-50%.

[0:50:55] Dat vind ik niet rechtvaardig.

[0:50:57] Dat in dit land geldt hoe rijk je bent, hoe laag je belastingtarief is.

[0:51:00] Dat vindt denk ik niemand rechtvaerdig in Nederland.

[0:51:01] En toch gebeurt het wel.

[0:51:03] En dat is waarom wij zeggen, vraag een eerlijke bijdrage van de allerrijkste.

[0:51:06] Dan hou je geld over en kun je werk laten lonen voor die andere 99% van Nederland.

[0:51:13] Ja, voorzitter.

[0:51:14] En toch zou ik Pro willen oproepen om deze richting die ze ingaan van polarisatie en gewoon een bepaalde groep eruit pakken en die eigenlijk een beetje demoniseren en zeggen daar moet je van plukken, om daar gewoon mee te stoppen.

[0:51:31] Wij krijgen in allerlei andere debatten allemaal waarschuwingen voor partijen die een bepaalde groep eruit pikken.

[0:51:35] En die proberen te zeggen van nou, die zijn de oorzaak voor alles en daar moeten we echt wat aan gaan doen.

[0:51:41] Dus ik zou echt de heer Stiltjes willen vragen om zich ook eens er even dieper dat die groep die hij nu noemt, dat die wel heel mobiel is.

[0:51:52] Dat een deel daarvan wel gaat vertrekken of al vertrokken is.

[0:51:55] Als je ziet hoeveel detail...

[0:51:57] Mensen uit de detailhandel uit Brabant en zo lang naar België verhuisd zijn.

[0:52:02] Dan heeft dat allemaal een oorzaak.

[0:52:03] En dat geld missen wij hier wel aan inkomsten.

[0:52:07] En het is niet zonder gevalligen om steeds zo over deze groep te blijven praten.

[0:52:12] De heer Stulties zegt dat ook realiseert.

[0:52:15] En wat iets heel anders is overigens, want er komt zo weer anders in een antwoord in het tussenzinnetje dat de heer Vermeer dat allemaal prima vindt.

[0:52:22] Want daar gaat het hier niet om.

[0:52:23] Het gaat erom dat wij gewoon een eerlijk systeem hebben met de juiste gevolgen van gedrag.

[0:52:29] Ik wil er wel voor zoeken om iets compacter te zijn met de interrupties.

[0:52:32] Ik vind het prima, ik laat het ook toe.

[0:52:34] Maar u bent ook wel ruim koploper zeg ik maar even.

[0:52:38] De heere Stultie.

[0:52:39] Ja, voorzitter, wat ik gek vind is als jij zegt we willen de lasten verschuiven van gewone werkende mensen naar de allerrijkste.

[0:52:44] Dat je dan polariseert en demoniseert.

[0:52:47] Want met die redenatie dan demoniseerd uw werkende mens.

[0:52:50] Dat zeg ik ook niet.

[0:52:51] Dus de vraag waar je belasting neerlegt is gewoon een hele valide politieke vraag.

[0:52:55] Er zijn verschillende meningen hierover, dat mag.

[0:52:57] Maar ik heb niemand gedemoniseerd.

[0:52:58] Ik zeg gewoon ik zie een kloof tussen de eerlijke belastingafdracht.

[0:53:01] En ik constateer op basis van alle rapporten dat er heel veel gaten in ons stel zitten met belastingontwijking die ik wil aanpakken.

[0:53:07] En dat laatste punt, de heer Vermeer is bang dat ze allemaal vertrekken.

[0:53:11] Ik heb eigenlijk een veel positiever beeld van de allerrijksten.

[0:53:13] Die willen gewoon een fijn land met goede voorzieningen, goede scholen, goeie wegen en betrouwbare overheid.

[0:53:19] Dat zijn niet allemaal grijs die met één tariefsverlaging opeens vertrekt.

[0:53:23] In die zin vind ik het heel cynisch dat u denkt dat ze gelijk allemaal weggaan.

[0:53:26] Heel veel mensen houden van dit land, willen graag ondernemen hier, willen wel een goede betrouwdbare overhoofd.

[0:53:30] Nou, daar valt nog veel te verbeteren.

[0:53:33] Maar volgens mij is het prima om daar wat geld op te halen, zodat je werken laat lonen en genoeg geld overhoudt.

[0:53:36] voor al die andere mensen in het land.

[0:53:39] Dank u wel.

[0:53:40] Interruptie van de heer Schenk.

[0:53:42] Ja, want ik ben nu een beetje in verwarring.

[0:53:43] Want aan de ene kant presenteert Pro de zogenaamde allerrijkste als een soort...

[0:53:49] Ja, boze eindbaas met hele diepe zakken die miljoenen achterover drukken.

[0:53:53] En nu hoor ik, ja, dat zijn mensen die van Nederland houden en graag in dit land willen ondernemen.

[0:53:58] Wat is het nu precies en over wie spreekt Pro precies als het over de zogenaamde allerrijkste gaat?

[0:54:04] De heer Stulte.

[0:54:05] Nou, dank voor deze interruptie ga ik het nog concreter maken.

[0:54:08] Als wij kijken in de laatste jaren in Nederland wie er op vooruit gegaan is.

[0:54:13] Dan zien we bij gewone mensen in de lasten tien jaar zo'n 4 tot 8 procent vooruitgang.

[0:54:18] Dan zien we bij de rijkste 1%, zo'n 20%.

[0:54:21] Bij de rijke 0,1% 60% en de riekste 0,01% is er meer dan 70% op vooruit gegaan in Nederland.

[0:54:30] Terwijl de rest een paar procent.

[0:54:31] Dat vind ik niet eerlijk.

[0:54:32] En ik zou denken dat de meeste collega's het ook niet eerelijk vinden.

[0:54:35] Dat is waarom wij hiervoor pleiten.

[0:54:37] En als de heer Schenk zegt, ja, ik vind het belangrijkste dat inderdaad die rijkste 0,01% wel nog rijker kan worden.

[0:54:43] Dat mag.

[0:54:44] Dan hebben we gewoon een andere politieke doel.

[0:54:46] Dat macht.

[0:54:47] Maar dit is waar ik het over heb, dat ik over het allerrijkste praat.

[0:54:51] Laat voorop staan dat ik vind dat iedereen in Nederland rijker moet kunnen worden.

[0:54:54] Zowel de onderklasse van de samenleving als de bovenklasse.

[0:54:59] Maar het is natuurlijk een illusie om te denken... dat je die bijna 8 miljard aan lastenverzwaring op arbeid... volledig bij de allerrijkste weg zou kunnen halen.

[0:55:08] Die moeten dan zo'n beetje al hun vermogen gaan inleveren.

[0:55:10] Dat gaat natuurlijk niet gebeuren.

[0:55:11] Die kunnen gewoon de grens over, kunnen juridisch advies inwinnen... hoe dat dan op zo'ne effectief mogelijke manier te doen en in te richten.

[0:55:19] Dus...

[0:55:20] constateer ik het dan goed dat ook wanneer Pro die bijdrage van de allerrijkste wil, dat je dat niet in zijn geheel, zeg maar die lasten op arbeid die nu omhoog gaan, dat dat dus ook in het plan van Pro nog steeds de lasten zullen stijgen.

[0:55:36] Misschien wat minder dan hoe het kabinet dat nu voorstelt, maar het is een illusie om te denken dat je die 8 miljard bij de zogenaamde allerrijksten weg kunt halen.

[0:55:42] Ik wijs vorm van democratie graag op ons programma, onze doorrekening.

[0:55:47] Laten we exact zien dat het wel kan.

[0:55:49] Wij laten werken lonen, we hebben een forse lastverlichting op werk.

[0:55:52] Wij vragen inderdaad een bijdrage van de allerrijkste.

[0:55:54] En ja, zelf met een miljonairsbelasting kun je miljarden ophalen in het land.

[0:55:58] En dan zie je inderzaam de beste economische groei, laagste werkloosheid, meeste banen, meest koopkracht.

[0:56:04] Pro laat dat zien dat het kan.

[0:56:05] Ja, ik zie de heer Schenck lachen, maar dan heeft hij blijkbaar ons programma nooit gelezen.

[0:56:08] Dat is een leestip en met name de doorrekening.

[0:56:11] Want het kan dus wel, om aan mijn collega te citeren hier.

[0:56:14] Moet je bereid zijn om inderdaad het heilige huisje van restlot te laten.

[0:56:16] Dan moet je bereids zijn om wat te vragen en ontwijking aan te durven pakken.

[0:56:21] En ik zie dat nu te weinig gebeuren, maar ons programmaal laat gelukkig zien dat kan zeker wel.

[0:56:25] Het is een stuk eerder, maar ook beter voor je economie.

[0:56:28] De heer Schenk afkomt.

[0:56:29] Ja, voorzitter.

[0:56:30] Ik heb delen van het Pro-programma zeker gelezen.

[0:56:33] Ik ben er vanzelfsprekend geïnteresseerd in wat iedereen hier om mij heen vindt en hoe zij naar de wereld kijken.

[0:56:37] Echter gaat Pro aan één ding voorbij in zijn programma.

[0:56:41] En dat is de zogeheten laffercurve.

[0:56:43] Dat betekent wanneer jij 0% belasting hebt, dat er 0% binnenkomt.

[0:56:47] Maar wanneers jij 100% belastingen hebt, dan werkt natuurlijk helemaal niemand meer.

[0:56:52] En ergens daartussen zit het ideale punt.

[0:56:55] Als jij die tarieven gaat wijzigen, dan gaan mensen hun gedrag daarop aanpassen.

[0:56:59] Oftewel, als jij de zogenaamd allerrijkste zwaarden gaat belasten... ...zullen zij hun gedag aanpassen, waardoor zij bijvoorbeeld naar het buitenland vertrekken... ...hun vermogen anders gaan inrichten, in andere dingen gaan investeren... ...waardoor ze die belastingen niet meer hoeven te betalen...

[0:57:15] Bij de normale Nederlander, de normale hardwerkende Nederlander bij de MKB'er neerkomt.

[0:57:19] Dus vertel dan wel het eerlijke verhaal.

[0:57:20] Dit is wat er gebeurt.

[0:57:21] Mensen passen hun gedrag aan aan het wijzigen van belastingtarieven.

[0:57:25] Dus zogenaamd miljarden bij de allerrijkste weghalen is een illusie.

[0:57:28] Die rekening komt gewoon bij de hardwerkenden Nederlander terecht in de plannen van Pro.

[0:57:32] De heer Stilt.

[0:57:33] Dit bewijst opnieuw dat hij inderdaad even goed moet gaan lezen wat er in ons programma staat en de doorrekening.

[0:57:37] Dan zie je dat het dus niet klopt, want we halen wel miljarden op en het is beter voor de economie.

[0:57:41] Laat ik vooral constateren, want ik zie een paar hier bevlogen interrupties voor de allerrijkste.

[0:57:45] Ik hoop dezelfde ploegheid te zien straks als het gaat om werkende mensen.

[0:57:48] En gewoon mensen voor de klas of kleine ondernemers, mkb'ers.

[0:57:51] politieagenten, buschauffeurs.

[0:57:53] Dan is iedereen muisstil.

[0:57:55] Er wordt 7,8 miljard euro belasting verhoogd op werk en de interrupties gaan over de vraag hoe gaan we de allerrijgste verder spekken.

[0:58:01] Ik mag hopen dat ik dezelfde passie zie straks op het onderwerp gewone werkende mensen, want die zijn toeklost met het belastingplan.

[0:58:07] En dat moeten we bij elkaar als oppositie hier voorkomen.

[0:58:10] En u krijgt toch nog een interruptie van Devenmeer.

[0:58:14] Ja, voorzitter.

[0:58:18] Het punt is hier dat het

[0:58:20] belasten van die allerrijkste als een dekking ingezet wordt... en dat mensen zich afvragen, die daarover nadenken... wat voor gedrag kan iemand vertonen als hij meer moet gaan betalen... dat ik in ieder geval zeg...

[0:58:34] Dit is een schijndekking.

[0:58:36] En een schindekking leidt gewoon straks weer tot lastenverhoging voor diezelfde mensen waar die stilt iets zegt voor op te komen.

[0:58:42] Maar dat is gewoon uitgestelde teleurstelling.

[0:58:47] En dat is het punt.

[0:58:49] En niet of er een eerlijk belastingssysteem moet zijn waarbij ook vermogenden gewoon belasting moeten betalen en een bijdrage moeten leveren aan de maatschappij.

[0:58:58] Voordat de heer Stultins kan antwoorden, ik zie nu wel al een minuut of twintig dezelfde discussie rondgaan.

[0:59:04] Misschien is het goed als we de heere Stultis laten antwoordden en dan erna kijken of we naar de volgende spreker kunnen gaan.

[0:59:09] De heer stult niet.

[0:59:11] Ja, ergens proef ik bij de hever meer dat hij zegt, ik vind het ook oneerlijk, maar ik denk gewoon niet dat het kan.

[0:59:16] Een eerlijke bijdrage, vraag van de allerrijkste.

[0:59:19] Ja, dat zou ik heel jammer vinden als dat zo is.

[0:59:20] Dan zit met elkaar hier een probleem als politiek.

[0:59:22] Het kan natuurlijk wel.

[0:59:24] Maar dan moet je met goede belastingen komen.

[0:59:25] Dan moet je de huidige gaten afdekken.

[0:59:29] En ja, ook het liefst met andere landen samenwerken.

[0:59:31] Allemaal mij eens.

[0:59:33] Ik denk dat ze allemaal niet gaan vertrekken.

[0:59:34] Maar als je daar heel bang voor bent, dan moeten we samen een initiatiefet schrijven voor een exitheffing.

[0:59:37] Dat vind ik ook prima.

[0:59:40] Maar laten we wel wezen, het kan niet zo zijn dat we nu zeggen... ...we gaan de lasten zwaar verhogen voor werkende mensen.

[0:59:45] Want die allerrijksten, dat durven we niet aan, want anders gaan ze weg.

[0:59:48] Dat is chantage van de allerrijkste, dat is een lobby en een frame.

[0:59:51] En ik mag hopen dat we daar niet intrappen als Kamer.

[0:59:55] Ik zie geen volgende vraag.

[0:59:56] Dus dan gaan we naar de tweede spreker van de zijde van de Kamer... ...dat is de heer Oosterhuis,

[1:00:00] Die gaat spreken namens D66.

[1:00:02] Indicatieve spreektijd 20 minuten.

[1:00:04] We kijken daarna even hoe lang wij met de heer Oosterhuis bezig zijn voordat wij mogelijke lunchpauze gaan inlassen.

[1:00:12] Heer Oostershuis.

[1:00:14] Dank voorzitter.

[1:00:15] En voor het begin wil ik natuurlijk ook graag van de gelegenheid gebruik maken om collega Grimwist van harte te feliciteren.

[1:00:20] Wat is er nou mooier dan je verjaardag te vieren en het uitgebreid te hebben over het belastingplan?

[1:00:25] Niets.

[1:00:25] Nee.

[1:00:25] Kijk aan, we gaan het uitgebreid vieren.

[1:00:29] Maar voorzitter, laten we ook eerlijk zijn.

[1:00:32] Ik denk dat niemand per se heel blij is met dit belastingplan.

[1:00:36] En zonder te weten dat de heer Grimwis vandaag jarig was, kreeg ik dit weekend een beetje...

[1:00:41] Het doet mij wel een beetje denken aan een kringverjaardag.

[1:00:45] Ik zal niet zeggen van wie, het was dus niet de heer Grimwis.

[1:00:47] Maar ja, u snapt me vast wel een beetje dat gevoel.

[1:00:51] Daar heb je niet echt zin in.

[1:00:52] En iedereen zit dan bij elkaar en iedereen heeft een mening.

[1:00:54] En de ene oom die vindt de belastingen veel te hoog.

[1:00:57] En een broer die vertelt trots over hoe hij dankzij slimme constructies nauwelijks belasting betaalt over zijn rendementen.

[1:01:03] En dan is er ook altijd wel een neef die dan weer vindt dat die rijke broer juist veel meer belasting moet betalen.

[1:01:07] En voordat de eerste schaal met kaas en worst rondgaat, natuurlijk met een Nederlands vlaggetje erop, dan is de discussie al losgebarsten.

[1:01:15] En toch is zo'n kringverjaardag ergens ook wel weer mooi.

[1:01:18] Want hoe verschillend hij er dan met elkaar in staat, we moeten het ook wel met elkaar doen.

[1:01:22] En hier vandaag niet omdat we het over alles eens zijn, maar omdat Nederland voor grote investeringen staat.

[1:01:28] En we samen ook verantwoordelijkheid moeten nemen voor die rekening.

[1:01:31] En uiteindelijk is mijn ervaring dan ook wel, als je één keer in die kring zit, dan wordt het vaker nog best wel gezellig.

[1:01:38] Voorzitter, zelf zou ik wel, zeg ik heel eerlijk, liever een wat groter feest vieren over dit belastingplan.

[1:01:44] Maar ik realiseer me ook wel dat dat grote feest er nu nog niet in zit.

[1:01:47] Maar voor ik concreet inga op dit belastingsplan wil ik toch wel aanstippen wat waar mij betreft ook de komende jaren echt aan gewerkt moet worden.

[1:01:54] Want ons belastingstelsel is echt toe aan een grondige hervorming.

[1:01:57] De inkomstenbelasting moet samen met de toeslagen veel eenvoudiger.

[1:02:01] Zodat mensen weer makkelijker weten waar ze recht op hebben.

[1:02:04] Het is nu ondergrondelijk hoeveel een uur extra werken loont.

[1:02:07] En terugvorderingen brengen mensen in betalingsproblemen.

[1:02:11] Ook wordt er nog steeds aan heffingskortingen gedraaid als koopkrachtknop en ik hoop dat dat anders kan in de toekomst.

[1:02:18] Er zijn ook nog veel belastingvoordelen waarvan bekend is dat ze hun doel niet hebben.

[1:02:27] Ja, voorzitter.

[1:02:28] Ik ben natuurlijk blij met deze geloofsbeleidenis van collega Oosterhuis dat het belastingstelsel veel eenvoudiger moet en dat we niet iedere keer aan knoppen moeten draaien vanwege koopkracht.

[1:02:39] Maar de heer Oosterhuizen is onderdeel van de coalitie naar het schijnt.

[1:02:44] En het kabinet heeft een technische invulling van een koopkrachtpakket gepresenteerd.

[1:02:51] Maar bij technisch denk ik altijd dat is dan een beetje neutraal.

[1:02:54] Dat is dus gewoon netjes indexeren, netjes tabelcorrectie toepassen en verder geen grappen en grollen uithalen.

[1:03:00] Maar wat schetst mijn verbazing?

[1:03:02] Er wordt aan de arbeidskorting getweakt.

[1:03:04] Er wordt een oudere korting gedraaid omdat optisch een deel van de gepensioneerden dit jaar of volgend jaar erop vooruit zou gaan.

[1:03:12] Dat heeft toch niks te maken met een technische invulling en is toch juist het tegendeel van wat de heer Oostruis hier bepleit.

[1:03:19] Kan hij daar verantwoordelijkheid voor dragen?

[1:03:22] Meneer Oosterhuis.

[1:03:24] Ja, en hier is natuurlijk ook in de schriftelijke beantwoording, heeft het kabinet hier wat over gezegd, wat nu die technische invulling is.

[1:03:29] Dat is ook juist wat we hier met elkaar gaan bespreken.

[1:03:33] Nou ja, ik denk dat het ook belangrijk is dat het kabinent daar goed gaat luisteren naar wat de inbreng ook is van de oppositie.

[1:03:38] En die ruimte is er volgens mij ook om daar dan met elkaar over te praten.

[1:03:47] Het is een wat zuinig antwoord, maar daar kan ik dus uit opmaken dat collega Oosterhuis welwillend naar aanpassingsvoorstellen zou kijken om deze niet geheel technische invulling of ze minst technisch te verbeteren.

[1:04:04] Ik kijk inderdaad welwillende naar alle constructieve voorstellen die er vanuit de Kamer worden gedaan.

[1:04:08] Ik denk ook dat dat een cultuur is die we hier met elkaar moeten hebben.

[1:04:12] Dat we welwillen kijken naar elkaars voorstellen en zeker in de constructie waarin we nu werken met elkaar.

[1:04:17] Voorzitter, een derde instantie.

[1:04:19] Afrondend toch nog even wat op een hoger schaal niveau.

[1:04:23] De heer Oosterhuis in zijn antwoord ook weer kijkt enorm naar het kabinet.

[1:04:29] Maar wat is zijn taakopvatting over de coalitie in tijden van een minderheidskabinet waarbij we als Kamer uiteindelijk in meerderheid tot een fatsoenlijk gedragen belastingplan moeten gaan komen?

[1:04:40] Welke taak- en rolopvatten heeft de heer

[1:04:44] over zichzelf en over zijn eigen fractie en de coalitie hier in de Kamer de komende weken.

[1:04:49] Want dat is eigenlijk best wel een fundamenteel punt, want nu wordt alles over de schutting gekippen naar het kabinet.

[1:04:54] Het kabinet heeft een paar keer al zijn neus gestoten.

[1:04:59] Wanneer is de coalITie aan zet?

[1:05:02] De heer Oostruijs.

[1:05:05] Ik vind het wel een terechte vraag van de heer Grimwis.

[1:05:07] Want het kabinet werkt natuurlijk op basis van een coalitieakkoord... dat we met drie fracties hebben gesloten.

[1:05:13] Inmiddels is dat coalitiekakkoor ook alweer een aantal keren aanzienlijk aangepast.

[1:05:19] Ook weer met steun van de coalitiefracties.

[1:05:21] Dus wat dat betreft is er denk ik...

[1:05:23] Ook vanuit de coalitiefracties, misschien niet altijd in openbaarheid, maar wel degelijk de wil om te luisteren en aan te passen.

[1:05:32] En de komende weken zal dat, ik denk enerzijds op die manier en anderzijdς ook via amendementen die in de Kamer worden ingediend, zullen we daar het gesprek met elkaar over voeren.

[1:05:42] En zal ik daar ook vanuit De Kamer mijn oordeel over vellen.

[1:05:48] Overigens wel, zeg ik, altijd in samenhang met wat dat voor de samenwerking ook in de coalitie natuurlijk betekent.

[1:05:58] Dank u wel.

[1:06:01] Dank voorzitter.

[1:06:02] En er zijn ook nog veel belastingvoordelen waarvan bekend is dat ze hun doel niet dienen.

[1:06:05] En wat mij betreft zijn dat misgelopen belastinginkomsten die beter besteed kunnen worden in onze economie of ergens anders tot lagere lasten kunnen leiden.

[1:06:14] Gelukkig maakt het belastingplan al wel een einde aan een aantal ondoelmatige fiscale regelingen, maar nog steeds blijven er ook veel over.

[1:06:19] Van hypotheekrenteaftrek tot landbouwvrijstelling of van de doorschuivregeling tot de willekeurige afschrijving voor zeeschepen.

[1:06:26] Er zijn ook nog veel mogelijkheden om een belastingstelsel te bouwen dat bijdraagt aan de economie van morgen.

[1:06:30] Door vergroening te stimuleren en fossiele subsidies af te bouwden, vooral in internationaal verband.

[1:06:36] En door innovatie en investeringen aan te moedigen.

[1:06:38] En voorzitter, het is geen geheim dat relatief hoge lasten op arbeid tegen relatief lage lasten... ...op kapitaal economische dynamiek tegenwerken.

[1:06:45] Want als bezit aantrekkelijker is dan werk, groeit het verschil tussen mensen die vermogen hebben en mensen die daarvan afhankelijk zijn.

[1:06:52] Wie een koopwoning bezit bouwt vaak vanzelf vermogen op en wie huurt heeft die kansen veel minder.

[1:06:56] En steeds belangrijker is ook de vraag of je ouders een koophuis of een huurhuis hebben.

[1:07:01] De komende tien jaar wordt 240 miljard euro aan erfenissen nagelaten, waarvan de helft terechtkomt bij de rijkste 10%.

[1:07:08] En dit hele geheel zet ook de kansengelijkheid onder druk en belemmerd het benut van talent en brede welvaart.

[1:07:13] En op al deze vraagstukken zullen we de komende jaren een antwoord moeten vinden.

[1:07:17] En daarmee kom ik op dit belastingplan.

[1:07:21] Voordat u daar komt, gaan we luisteren naar de heer Dassel namens Volt.

[1:07:25] Dank voorzitter.

[1:07:26] Heel terecht punt dat de heere Oosterhuis maakt.

[1:07:30] Alleen dan is de vraag van de komende jaren.

[1:07:32] De komende jaar is juist precies die omwenteling.

[1:07:35] Dan wordt dat geld juist overgebracht van de een op de andere generatie.

[1:07:37] Dus ik denk dat we er dit jaar wat aan zouden moeten doen.

[1:07:40] Willen we daar ook daadwerkelijk nog die gelijke kansen in meenemen?

[1:07:43] Hoe kijkt de heeren Oosterhuizen daarnaar?

[1:07:45] Meneer Oosterhaas.

[1:07:47] Hoe eerder hoe beter.

[1:07:48] We zien het natuurlijk al wel een tijdje aankomen.

[1:07:51] Ik weet niet of er dit jaar al de ruimte is om dat ook daadwerkelijk te doen.

[1:07:54] Maar ik vind het wel echt een gesprek wat we nadrukkelijker met elkaar moeten voeren.

[1:07:58] Want we zien natuurlijk wel dat die verschillen groter worden.

[1:08:02] Ook de erfenissen worden steeds groter.

[1:08:03] En ja, dat gaat ons de komende decennia wel denk ik in problemen brengen als we dat niet tijdig adresseren.

[1:08:11] Ook dat ben ik volledig met de heer Oosterhuis eens.

[1:08:15] Ik ben alleen zoekende van waarom zouden we er dit jaar nog niks aan kunnen doen?

[1:08:18] Is dat vanwege dat de coalitie daar met elkaar niet uit kan komen?

[1:08:21] Of omdat er andere technische redenen zijn waar ik geen weet van heb?

[1:08:27] Ik weet inderdaad niet of we alle technische oplossingen al hebben.

[1:08:29] Ik zie ook nog niet het brede draagvlak.

[1:08:31] Want ik kan het met de heer Dassen en de heers Stultins hierover eens zijn.

[1:08:34] Maar dan houdt het volgens mij ook wel een klein beetje op aan tafel.

[1:08:38] Misschien nog meer Grimwis en Beckerman ook.

[1:08:40] Maar heel veel breder is de steun nog niet, geloof ik.

[1:08:42] Dus ja, het telt nog niet helemaal op tot 76 laat staan meer.

[1:08:47] De heer Dassen, afronden.

[1:08:49] Ja, voorzitter.

[1:08:49] Volgens mij is het CDA hier ook nog wel voor te porren.

[1:08:52] Dus dan komen we toch al een heel eind.

[1:08:54] Dus ik hoop toch dat we de collega's daar vandaag deels van weten te overtuigen dat we ook naar dit soort zaken moeten kijken.

[1:09:00] Want als je het hebt over hoe maken we het systeem rechtvaardiger?

[1:09:03] Hoe zorgen we ervoor dat er ook gelijke kansen zijn?

[1:09:05] Hoe zorgen we dat die verschillen op de huizenmarkt niet groter worden?

[1:09:08] Wat wel steeds meer gaat gebeuren omdat ouders met een koophuis en die een erfenis hebben, dat dat uiteindelijk meteen zo doorwerkt.

[1:09:15] Dus ik hoop dat de heer Oosterhuis en mevrouw Van Dijk en uiteindelijk ook mevouw Van Eyck daar toch met elkaar uit kunnen komen.

[1:09:24] Zodat we hier ook echt een stap kunnen nemen om Nederland ook in de toekomst een stukje rechtvaardiger te kunnen maken.

[1:09:29] En dat gelijke kansen in Nederland ook mogelijk blijven.

[1:09:33] Ik deel dit met de heer Dassen.

[1:09:35] Het is natuurlijk ook niet voor niets dat ik het onder de aandacht breng, want ik vind het belangrijk om dit gesprek wel met elkaar te voeren.

[1:09:40] En ook al is de steun er nu nog niet, dan hoop ik wel dat de steunt de komende jaren zal groeien en dat we breder zien dat dit een probleem wordt.

[1:09:47] Dan een interruptie van mevrouw Bekkeman namens de SP.

[1:09:52] Ja, voorzitter.

[1:09:55] Dat is nogal niet wat D66 hier allemaal benoemt.

[1:10:01] Alles wat ze niet hebben binnengehaald... maar wel heel noodzakelijk is voor onze wooncrisis, voor onze economie.

[1:10:07] En als ik daar nog even op door mag... D66 hekelt hier eigenlijk die ongelijkheid op wonen.

[1:10:13] In dit belastingplan zitten maar heel weinig maatregelen... om die wooncrises op te lossen.

[1:10:19] En van één van die maat regelen...

[1:10:22] zorgen dat woningcorporaties meer kunnen bouwen, heeft het kabinet vrijdag ineens weer een klein bommetje eronder gelegd.

[1:10:31] Door te zeggen, ja, daar gaan we eerst nog eens een keer goed naar kijken.

[1:10:34] Terwijl corporaties wel al aan het rekenen zijn met die nieuwe belofte.

[1:10:39] Mag ik een reactie van D66 daarop?

[1:10:44] Ik weet niet wat het bommetje is waar mevrouw Beckerman op doelt.

[1:10:47] Want volgens mij heeft het kabinet het juist per nood van wijziging dit nog toegevoegd om zo snel mogelijk die duidelijkheid te geven.

[1:10:54] En komt dat nu ook in de wet?

[1:10:57] Dus we moeten volgens me ook zo snel mogelijks in werking gaan treden.

[1:11:02] Ja, voorzitter.

[1:11:03] Het is natuurlijk een dramatisch iets.

[1:11:06] D66 heeft vorig jaar campagne gevoerd.

[1:11:08] Kies ons, dan gaan we die wooncrisis oplossen.

[1:11:10] Nu zien we eigenlijk het eerste belastingplan.

[1:11:12] Het eerste belastingsplan zie je dat waar D66 beloofde... we gaan iets doen aan die doorgeschoten hypotheekrenteaftrek... zeker voor mensen die dat niet nodig hebben, zie je het omgekeerde.

[1:11:22] Dat is een extra cadeau.

[1:11:23] En waar het gaat over de bouw van betaalbare woningen... zie je eigenlijk dat het jaren voor uitgeschoven wordt... voor we miljarden gaan investeren.

[1:11:30] En het stukje wat nu wel gebeurt, nou eigenlijk niet komend jaar, maar over een jaar, die ATAT-afschaffing, Belasting voor Belasting Ontwijkende Multinationals, die we opleggen aan sociale huurders, niet uit te leggen.

[1:11:42] Daarvan heeft het kabinet vrijdag gezegd, ja, maar we gaan eerst nog even een staatssteuntoets doen.

[1:11:48] Is dat nou echt noodzakelijk?

[1:11:51] Want heel veel zeggen, dat is gewoon pure onzin en daarmee vergroot je de wooncrisis nog weer verder door extra onzekerheid in te bouwen.

[1:12:00] Ja, voorzitter, met die aantalmaatregel.

[1:12:02] Dat is gewoon echt een hele concrete maatregelen waarmee woningcoöperaties de ruimte krijgen om 22.000 extra betaalbare woningen te bouwen.

[1:12:09] Mevrouw Bekkerman doet alsof het niets is, maar dat is natuurlijk wel echt majeur.

[1:12:12] Het is gewoon een grote maat regel.

[1:12:14] Ik vind het verstandig dat het kabinet nog wel even zorgt en ook de juridische zekerheid borgt.

[1:12:21] Ik ga er ook vanuit dat de staatssecretaris als hij over twee weken antwoordt aangeeft wat daarvan de status is.

[1:12:26] Wat mij betreft gaat het zo snel mogelijk in werking.

[1:12:28] Maar moeten we ook zorgen dat het juridisch sound is.

[1:12:32] Maar ik ga ervan uit dat het per 1 januari 2028 in werking treedt.

[1:12:37] Mevrouw Beckerman doet niet alsof het niets is.

[1:12:41] Wij hebben altijd gezegd, je moet niet een belasting die bedoeld is voor belastingontwijkende multinationals opleggen aan huurders en hun corporaties.

[1:12:49] Wat ik doe alsof dit niet is, is dat dit kabinet...

[1:12:53] D66 voorop zei dat ze veel meer zouden doen en nu miljarden voor zich uitschuiven.

[1:12:58] Mijn pijnpunt zit hier.

[1:13:00] M'n pijn punt zit dat corporaties door de autoriteit woningcorporaties de afgelopen tijd is gezegd ga rekenen alsof aantal is afgeschaft, want dat was de mooie belofte van het kabinet.

[1:13:13] Ga op die manier rekenen.

[1:13:15] Nu krijgen ze sinds vrijdag te horen, oeh wacht nog even, want het kabinet zegt we gaan eerst nog een toets doen.

[1:13:21] Dat betekent dat corporaties die nu hun plannen moeten indienen zeggen, ja wacht eens even, wij hebben geen zekerheid, dus wij gaan.

[1:13:29] Die beloofde 22.000 extra woningen misschien wel helemaal niet.

[1:13:33] Met dat tempo in de boeken zetten.

[1:13:34] Daar zit mijn pijnpunt, daar vraag ik reactie op van D66.

[1:13:38] Want je hoeft dit niet op deze manier te doen.

[1:13:42] Ik ben het met mevrouw Beckerman eens dat woningcorporaties zo snel mogelijk die zekerheid moeten hebben.

[1:13:47] Dus ik vraag ook aan de staatssecretaris om die zekerheit te geven.

[1:13:51] Want volgens mij vinden we het allemaal belangrijk dat dat kan.

[1:13:59] Ja, dank voorzitter.

[1:14:01] Ik hoor eigenlijk hele goede dingen van D66.

[1:14:04] Of goede wensen.

[1:14:05] Aanpak landbouwvrijstelling.

[1:14:08] Fossiele subsidies.

[1:14:09] Hypotheekrente aftrek.

[1:14:10] Arbeidkapitaal.

[1:14:11] Kansgelijkheid.

[1:14:12] Eigenlijk allemaal dingen die ik denk we hebben spreektekst gewisseld.

[1:14:14] Ik denk dit klinkt top.

[1:14:16] Dus wel de vraag wat is de status van deze wensen?

[1:14:18] Gaat D66 met plannen komen?

[1:14:20] Gaan ze voorstellen steun van andere partijen?

[1:14:22] Gaen ze achter de schermen voor hard maken?

[1:14:24] Wat is de betekenis van deze bijdrage van D67?

[1:14:27] Die ik dus inhoudelijk goed vind.

[1:14:29] Ik denk dat het belangrijk is om los van wat er nu in dit belastingplan staat of hoe op dit moment de verhoudingen in de Kamer zijn, ook te zeggen, zeker eens in het jaar als we het belasting plan bespreken, hoe zou het er eigenlijk uit moeten zien.

[1:14:45] Ik vind ook dat ik dat vanuit mijn eigen visie hier kan doen en daar heb ik de tijd voor genomen.

[1:14:53] In hoeverre dat nu gaat leiden tot aanpassingen, ik denk dat dat de komende weken ook onderdeel is van het politieke gesprek dat nog rond het Belastingplan wordt gevoerd.

[1:15:02] Ja, dan blijft de vraag wat wordt dan precies de inzet van D66?

[1:15:05] Dus is dit voorwaardelijk?

[1:15:07] Wil hij hier door zijn partij hier een paar dingen op zien?

[1:15:10] Is het slechts een vooruitblik op de komende jaren?

[1:15:12] Een wensenlijstje voor volgend jaar?

[1:15:14] Dan zou ik zeggen dat vind ik wat slap.

[1:15:15] Want we hebben nu de kans de komenden weken.

[1:15:17] Dus ik probeer nog even te zien.

[1:15:19] Wat is er voor nodig om dit te laten lukken?

[1:15:21] Want we deden deze wensen.

[1:15:23] Maar het is nog niet gebeurd een belastingplan.

[1:15:26] Nee, helaas heb ik ook geen 76 zetels en hebben wij afspraken gemaakt in het coalitieakkoord.

[1:15:30] En daar hou ik me ook aan vast.

[1:15:31] Dus in beginsel heeft dit belastingplan mijn steun.

[1:15:34] En vind ik het wel belangrijk om tegelijkertijd de discussies richting de toekomst te blijven voeren.

[1:15:41] Meneer Stultien is afgeronderd.

[1:15:43] Ja, tot slot.

[1:15:43] Kijk, het belastingplans zelf heeft ook nog geen steun van een meerderheid.

[1:15:46] Dus daar moet iets aan verbouwd worden.

[1:15:48] En ik hoor hier allemaal goede richtingen.

[1:15:50] Hij gaf aan net, het heeft nog geen meerderheids.

[1:15:53] Maar inderdaad, met de linkse oppositie, ProVolt, ChristenUnie en als CDA het ook steunt, heb je natuurlijk wel een meerderheid.

[1:15:59] En ik lees in uitspraken van de CDA-leider, ik zal straks mevrouw Van Dijk zelf navragen, we moeten vermogensongelijkheid aanpakken.

[1:16:07] Ik zie CDA prominenten die oproepen, kom met een miljonairsbelasting vandaag in de krant.

[1:16:12] Dat biedt kansen, zou ik zeggen.

[1:16:14] Moeten we niet samen optrekken met D66, CDA en juist de Heilige Huis van de VVD, eindelijk eens negeren en wel zorgen voor een beter belastingstelsel?

[1:16:23] Voorzitter, ik denk dat dat net een beetje te gemakkelijk is van de heer Stultiens.

[1:16:30] Ik vind het echt belangrijk dat we hier werken aan een brede meerderheid.

[1:16:32] Het gaat echt om grote dingen en ook zo'n belastingplan is niet niks.

[1:16:35] Dus laten we toch echt kijken of we dat in een bredere samenwerking kunnen doen, ook met de hele coalitie.

[1:16:42] Dan is de volgende interruptie van de even meer en daarna gaan we naar mevrouw Beckerman.

[1:16:48] Ja, voorzitter, we zijn hier ook toeschouwer bij een soort parallelle formatie, terwijl het huidige kabinet er nog zit.

[1:16:55] Heel interessant allemaal.

[1:16:58] Maar wat ik wilde weten, kijk, ik snap dat de heer Oostruis weergeeft van, nou, hier staat D66 voor, dit zouden we graag willen.

[1:17:06] Toch moeten we, moet er ergens nog een keer, tenminste dat hoop ik toch wel, voordat we gaan stemmen, dat er een keer onderhandelingen gaan starten.

[1:17:14] Waar dan ook over, want dat hebben we nog nergens over gedaan.

[1:17:18] Maar vervolgens hoor ik ook steeds, als ik dat aan de fractievoorzitters van de coalitie vraag, dat ze zeggen nee, die moet je bij het kabinet zijn.

[1:17:26] En wat is dan de waarde van deze etalage van D66, van hoe ze er zelf over denken?

[1:17:34] Maar we komen nergens aan tafel om het er echt over te hebben.

[1:17:38] Hoe ziet de heer Oosterhuis dit proces de komende weken voor zich?

[1:17:45] Ik denk dat het proces begint met dat wij vandaag hier in eerste termijn het debat met de Kamer voeren.

[1:17:51] En dat we daarvan iedereen horen hoe iedereen erin zit.

[1:17:54] Het proces is natuurlijk eigenlijk ook al veel eerder begonnen, want in de augustusbesluitvorming heeft het kabinet al op 25 punten het coalitieakkoord aangepast en een miljoenennota ingediend die denk ik al op heel veel punten bezwaren vanuit de Kamer tegemoet is gekomen.

[1:18:12] Vorige week is daar nog een brief bijgekomen waarin de bezuinigingen van de SZW-begroting zijn afgehaald, waarin een richting voor box 3 is gekozen.

[1:18:22] Dus

[1:18:24] Dus op die manier past het kabinet steeds zijn plannen aan om stap voor stap in de buurt van een meerderheid te komen.

[1:18:29] En ik denk dat dat ook het proces is dat we de komende weken met elkaar doorlopen.

[1:18:33] Meneer Vermeer.

[1:18:35] Oké, voorzitter.

[1:18:36] Het is de heer Oosterhuis.

[1:18:37] D66 vindt dat het proces gewoon precies verloopt zoals het zou moeten verlopen.

[1:18:41] Er worden miljarden gewoon even geparkeerd tegen alle begrotingsregels in tot nog toe.

[1:18:48] Wat ik overigens toejuich, want dit geeft gewoon ongekende mogelijkheden voor de dekking van amendementen.

[1:18:54] Maar dat terzijde.

[1:18:57] Maar is het dus zo dat de heer Oosterhuis gewoon vindt dat dit de manier is zoals het gaat en dat wij straks maar weer op een brief van het kabinet moeten verwachten en dan kijken, wow, leuk gedaan, mooi puntje, nu kunnen we wel voorstemmen.

[1:19:12] Is dit ongeveer hoe de heere Oosterhuizen dit voor zich ziet?

[1:19:17] Het liefst had ik natuurlijk gehad dat er al brede steun was en dat we hier nu gezellig koembaya zingend rond het kampvuur blij zaten te zijn hoe we het met elkaar eens waren.

[1:19:28] Zover is het nog niet.

[1:19:30] Dus ik verwacht dat het kabinet vandaag ook heel goed gaat luisteren.

[1:19:36] Ik denk ook echt dat het Kabinet al grote stappen heeft gezet en ik zal daar zometeen ook zelf nog wat dingen over zeggen, want ik zie echt al forse stappes, ook in de richting van de oppositie.

[1:19:45] En dan moeten we ook werkende weg met elkaar kijken hoe we dit doen.

[1:19:48] Het is uiteindelijk ook nieuw voor ons allemaal deze werkwijze.

[1:19:52] Ja, voorzitter, dat beeld van Combe Jazinger onder kampvuur, dat zie ik totaal niet voor me.

[1:19:58] Ik ga dan liever voor dat kringgesprek waar de heren Oosterhuis zich tegen afzetten, maar waar in ieder geval kaas en worst is.

[1:20:04] En waar je hoort wat de mensen daadwerkelijk bezighoudt, gewoon aan de keukentafel.

[1:20:09] Want dat horen we hier lang niet altijd genoeg, maar juist bij die kringverjaardag wel.

[1:20:15] Dus ik zou toch de heer Oostruis uitdagen, kom er een keer bij zitten.

[1:20:21] Nou en zoals ik al zei, juist als de hapjes en drankjes op tafel komen, wordt het vaker nog best gezellig.

[1:20:25] Dus dat doe ik met plezier.

[1:20:27] Hopelijk zijn marshmallows wel een mogelijkheid bij een kampvuur.

[1:20:30] We gaan naar mevrouw Beckerman, SP.

[1:20:34] Ja, voorzitter.

[1:20:37] Ik denk dat de twijfel hier in de zaal een beetje zit met de spreek van D66.

[1:20:42] Heer Oosthuis begint met, nou, ik wil wel de hypotheekrente aftrekken, wil ik wel wat aan doen.

[1:20:46] Ik wil dus fossiele subsidies, die wil ik afbouwen.

[1:20:50] Ik vind dat de economische dynamiek in dit land wordt tegengewerkt omdat we zoveel belasting heffen op arbeid en zo weinig op kapitaal.

[1:20:58] Erf- en schenkbelasting, daar begint de heer Oosthuis mee.

[1:21:01] En als hij dan vervolgens gevraagd wordt met, hé, zullen we daar dan iets aan gaan doen?

[1:21:04] zegt, nee, dat is levensgevaarlijk.

[1:21:08] Laat ik toch maar instemmen met een belastingplan wat precies het tegenovergestelde doet.

[1:21:12] Snapt de heer Oosthuizen dat daar deze kringverjaardag wat kribbig op begint te reageren?

[1:21:18] Want we hebben nu dus geen idee welke kant we eigenlijk op gaan.

[1:21:26] Ik denk dat dat wel meevalt.

[1:21:29] Want zoals ik al zei, het belastingplan zoals het er nu leeft, heeft in principe mijn steun.

[1:21:33] U zult begrijpen, voorzitter, dat aanpassingen die aan het belastingsplan gebeuren... ...zie ik natuurlijk het liefst in de richting van mijn programma gaan.

[1:21:40] Tegelijkertijd constateer ik ook dat daar nog weinig meerderheden voor zijn... ...en dat we het ook in samenwerking met elkaar moeten doen.

[1:21:48] Het liefste doe ik dat in brede samenwerken, want ik vind echt dat de opgaven die we hebben zo groot zijn...

[1:21:53] Dat we dat in brede samenwerking doen.

[1:21:55] Ik zal er ook zometeen nog iets meer over zeggen.

[1:21:57] Want ik wil dit belastingplan ook niet alleen maar geïsoleerd bekijken.

[1:22:00] Het belasting plan is onderdeel van een miljoenennota waarin waanzinnig geïnvesteerd wordt.

[1:22:05] Waarin geldt voor de stikstofcrisis, voor betaalbare energie, voor defensie, voor onderwijs en innovatie.

[1:22:11] Dus ik bekijk het graag vanuit het geheel van die afspraken.

[1:22:14] En dan is het voor mij absoluut in balans.

[1:22:18] Oké, voorzitter.

[1:22:19] Laten we dan inderdaad in brede plaatje kijken en kijken naar waar grote meerderheden zitten.

[1:22:23] Er zit een hele grote meerdeheid.

[1:22:24] Die heeft gezegd, wij gaan dit belastingplan niet steunen als het zo scheef is dat je zoveel geld ophaalt bij de werkenden

[1:22:34] En zo weinig bij kapitaal.

[1:22:35] Nou, dat moet D66 aanspreken.

[1:22:37] Er is een meerderheid die dat voorstel gesteund heeft.

[1:22:40] En als we naar het grotere plaatje kijken... dan is het ook een waarheid wat de heer Oosthuis zegt.

[1:22:45] Als je hiermee doorgaat, dan is dat dus slecht voor onze hele economie.

[1:22:49] Zoveel vragen van de werkende klasse.

[1:22:51] Zo weinige vragen voor het kapitael.

[1:22:53] Dat is het bredere plaatsje.

[1:22:55] Welke richting?

[1:22:56] Wil de heer Oosterhuis dan op om te voldoen aan dat al aangenomen en nogmaals, zoals de heere Oosterhuijs wil, breder gedragen voorstel?

[1:23:08] Volgens mij doelt mevrouw Beckerman hier op de motie die vorige week is aangenommen van de heerstultdienst.

[1:23:13] Daarover ging het niet zwaarder belasten van kapitaal, want ik heb de indruk dat de moties dan wel eens geen meerderheid hebben gehaald.

[1:23:18] Want als ik net een aantal voorstemmers van die motie hoorde, heb ik niet de indrukt dat zij graag kapitaaltje zouden belasten.

[1:23:24] Waar die motie wel om vroeg was het niet laten stijgen van de belasting op arbeid met 7,8 miljard.

[1:23:31] Ik heb net ook al betoogd in een interruptiedebatje met de heer Stultiens.

[1:23:35] 5,1 miljard van die 7,80 is vestzak broekzak met de zorgpremie.

[1:23:39] Dan houden we nog over de vrijheidsbijdrage.

[1:23:41] Die was 3,4 miljard structureel.

[1:23:43] Die is al door dit kabinet in de augustusbesluitvorming met ruim 700 miljoen verlaagd.

[1:23:48] Er is nog 2,7 miljard over.

[1:23:49] Voor komend jaar gaat het zelfs om nog minder.

[1:23:52] Daar was het 1,5 miljard, is nu al met 1,1 miljard verlaagd, is nog 349 miljoen van over.

[1:23:58] Dat is het voor komend ja, 349 lasten op arbeid.

[1:24:02] Dus om het even in perspectief te zetten, moeten we wel volgens mij even de goede bedragen allemaal gebruiken.

[1:24:08] Sorry, maar voorzitter, dit kan toch niet.

[1:24:12] Het betoog van de heer Oosterhuis was, en ik geloof dat ik de woorden vrij letterlijk heb opgeschreven, de economische dynamiek wordt tegenwerkt door hoge lasten op arbeid.

[1:24:22] Dat is een vrij redelijk citaat, geloof ik.

[1:24:25] Vervolgens is er een voorstel aangenomen om te zeggen, hé, laten we dan schuiven, minder.

[1:24:31] Laten we zorgen dat werken moet lonen.

[1:24:33] En dan gaat de heer Oosthuis betogen, ja nee, maar het is eigenlijk allemaal prima en het zijn gewoon wat schuifjes her en der.

[1:24:41] Dus het is eigenlijk allemaal prima.

[1:24:43] Die twee zijn toch niet met elkaar te rijmen.

[1:24:45] Je kunt toch niet eerst in je bijdrage zeggen, de hele economie wordt tegengewerkt hierdoor.

[1:24:50] De economische dynamiek staat onder druk.

[1:24:53] Om vervolgens te zeggen, ja maar ik vind het eigenlijk wel prima.

[1:24:56] Want als je het een beetje afbreekt, dan valt het allemaal wel mee.

[1:24:58] 7,8 miljard extra lasten op werk.

[1:25:04] De heer Oosterhout.

[1:25:04] Nou voorzitter, ik denk dat mevrouw Beckerman het allemaal iets te gemakkelijk maakt.

[1:25:06] Want ik denk that niemand aan deze tafel graag de belastingen op werk gaat laten stijgen.

[1:25:12] Ik denk, althans dat hoop ik, ik in ieder geval wil ook geen rekening doorschuiven naar de toekomst.

[1:25:17] Dus dat betekent wel dat we het ook met elkaar eens zullen moeten worden, als we die belasting op arbeid niet zullen willen laten stijgen, hoe we dat betalen.

[1:25:25] Of dat uit vermogen gaat, of dat uit lagere uitgaven gaat, daar zijn we het met elkaar veel minder hard over eens.

[1:25:31] Dus het is hartstikke leuk dat er hier moties worden aangenomen waarin staat, god, de belastingoparbeid mag niet omhoog.

[1:25:35] Alleen zolang we nog niet collectief ook een goed antwoord hebben over hoe het dan wel betaald wordt, is dat ook een beetje gratuite.

[1:25:43] Ik denk dat het goed is.

[1:25:44] Als u verder gaat, dan moet u me togen.

[1:25:47] Ja, voorzitter.

[1:25:48] En daarmee kom ik op dit belastingplan.

[1:25:50] En wat we dus inderdaad vandaag niet moeten vergeten, is dat dit belastingsplan niet op zichzelf staat.

[1:25:54] Het hangt samen met de miljoenen nota waarin enorm geïnvesteerd wordt.

[1:25:58] In onderwijs en innovatie, in defensie en veiligheid, betaalbare woningen, infrastructuur, duurzame energie en een stikstofcrisis die wordt opgelost.

[1:26:05] En de rekening van die investeringen schuiven we niet door.

[1:26:09] We vragen de overheid de broekring stevig aan te halen.

[1:26:11] We remmen de groei van de zorguitgaven.

[1:26:13] En we vragen van alle Nederlanders een vrijheidsbijdrage.

[1:26:17] En niemand vindt hogere belastingen leuk.

[1:26:19] Maar we kunnen die rekening dus niet doorschuiven.

[1:26:22] En met het koopkrachtpakket van het kabinet blijft de koopdracht grosso modo op pijl.

[1:26:27] En daar ben ik blij mee.

[1:26:28] En dat de kooppracht op pijn blijft is ook niet gek.

[1:26:31] Want de belasting stijgt dus per saldo helemaal niet met die bijna 8 miljard zoals we veel horen.

[1:26:35] Maar die is dit jaar voor komend jaar al een bedrag van 349 miljoen.

[1:26:40] Daar hebben we het over.

[1:26:41] Over 349 stijging van de inkomstenbelasting op een totaal van 166 miljard.

[1:26:48] Dus laten we de verschillen ook niet groter maken dan dat ze zijn.

[1:26:52] Ik heb nog wel wat vragen over de gekozen vorm.

[1:26:54] Want kan de staatssecretaris toelichten waarom is gekoven voor een verhoging van de arbeidskorting?

[1:26:58] En past die keuze bij de ambitie om het belastingstelsel eenvoudiger te maken en bij de afspraak om inkomensafhankelijke heffingskortingen af te bouwen?

[1:27:05] Heeft het kabinet ook alternatieven overwogen, bijvoorbeeld een aanpassing van tarieven?

[1:27:10] En bijvoorbeeld om de tweede schijf van de inkomstenbelasting wat minder te laten stijgen dan de eerste schijft, want dan zou ook de verruiming van aftrekposten, een erfenis van het vorige kabinet, niet doorgaan.

[1:27:19] En welke variant levert volgens het kabinet de grootste bijdrage aan arbeidsparticipatie, gegeven de marginale druk?

[1:27:26] Want steeds meer mensen hebben te maken met een marginale drug van boven de 60 procent.

[1:27:30] Dat las ik in de schriftelijke antwoorden en dat baart mij wel zorgen.

[1:27:34] Voorzitter, ik zou ook de staatssecretaris willen vragen om nog eens uit te leggen hoe de relatie is tussen de stijgende tarieven in box 1, het eigen risico en de zorgpremie.

[1:27:42] Want tegenover die kleine 8 miljard hogere inkomstenbelasting staat dus ook ruim 5 miljard lagere zorgpremies.

[1:27:47] En mensen kijken natuurlijk niet naar één belastingmaatregel.

[1:27:51] Die kijken uiteindelijk wat blijft er onderaan de streep over aan het einde van de maand.

[1:27:55] Dus kan de staatzecretaris inzichtelijk maken hoe de koopkrachtmaat regelen zich verhouden tot de zorgt premies en het eigenrisico.

[1:28:00] En kan hij bevestigen dat huishoudens hierdoor gemiddeld uiteindenlijk minder kwijt zijn.

[1:28:06] Voorzitter, D66 is blij met de keuze van het kabinet om de...

[1:28:12] Ik kijk even naar de voorzitter.

[1:28:12] Ik zie toevallig bij de heer Stultien zijn vinger omhoog gaan.

[1:28:15] Ik denk dat het goed is om de interruptie nu te doen.

[1:28:18] Ja, ik dacht ik laat hem een paar keer lopen, maar we hebben hem zo vaak herhaald.

[1:28:21] Erkent D66 dat de zorgpremie volgend jaar stijgt?

[1:28:27] Ja, dat klopt.

[1:28:28] De zorgpremie stijgt.

[1:28:29] Alleen wel veel minder dan het geval zou zijn als het eigen risico zou zijn verlaagd.

[1:28:33] Dan zou de zorgremie nou met 440 euro extra gestegen zijn.

[1:28:36] Dat klopt, dus waarom kun je dan zeggen tegen mensen... ...als er staat volgend jaar 3,9 en middels 3,5 miljard lastenverzwaring in de inkomstenbelasting... ...dat je dan een schrapje in je eigen som 3 miljard vanwege het feit dat de zorgtremies anders hoger waren geweest.

[1:28:52] Het is toch gewoon feitelijk waar dat volgend ja de inkomsbelasting omhoog gaat met 3, 5 miljard...

[1:28:56] En het eigen risico stijgt.

[1:28:57] En de zorgpremie omhoog gaat.

[1:29:01] Voorzitter, de zorgpremie stijgt dus veel minder dan dat anders het geval zou zijn.

[1:29:06] En ja, hier is een beetje het vervelende geval... dat het vorige kabinet al wel het zoet van de belastingverlaging had uitgedeeld... terwijl het zuur van de hogere zorgremie nog moest komen.

[1:29:15] Dus ja, dat is een bitje het lot van ons als financiële woordvoerders... dat we hier altijd met een basispad zitten te werken... en altijd daarmee dingen die nog niet gebeurd zijn maar wel zouden gebeuren... zitten terug te draaien.

[1:29:27] Dat is hier helaas ook het gevaal.

[1:29:29] De kritiek op kabinet Schoof kan ik voor een deel volgen.

[1:29:33] Maar ik vind het niet ver om hier te suggereren dat er volgend jaar maar een paar honderd miljoen lastenverzwaring is.

[1:29:37] Nee, er komt gewoon 3,5 miljard lastenverswaring bij en een hogere zorgpremie.

[1:29:41] Omdat het kabinet geld wil ophalen dat het kabinetschoof wil uitdelen.

[1:29:45] Dus laten we wel gewoon eerlijk noemen dat er een enorme lastenperzwaring op arbeid in de boeken is.

[1:29:50] En de zorgpremie gaat omhoog.

[1:29:52] Alleen minder omhoag dan was gebeurd met de verlaging van het eigen risico.

[1:29:54] Dat zijn de feiten.

[1:29:56] De heer Oostra.

[1:29:57] Dat klopt inderdaad en daarmee is het voor mij vestzak broekzak operatie

[1:30:00] nog wel steeds een vestzak-broekzakoperatie, omdat dus die hogere zorgpremie niet doorgaat.

[1:30:04] En daar zit uiteindelijk wel de winst.

[1:30:07] Dank u wel.

[1:30:08] U kunt verder gaan met uw betoog.

[1:30:12] Als de heer Vermeer aan het woord is geweest.

[1:30:14] Ja, dank u wel voorzitter.

[1:30:15] Want er wordt nog even gezegd van ja, die hogere zorgpremie zijn we daarmee voorkomen.

[1:30:20] Maar die hogeren zorg premie werd vervolgens voor mensen die weer zorgtoeslag krijgen weer gecompenseerd.

[1:30:26] Dus dat geldt niet voor alle groepen dat het duurder geworden zou zijn.

[1:30:30] Om nog maar niet te spreken van al die mensen die vervolgs veel minder eigen risico hadden hoeven te betalen.

[1:30:36] En gewoon op tijd naar de dokter gaan zodat we niet straks nog hogere zorggosten krijgen.

[1:30:41] Is de heer Oosterhuis dat met mij eens?

[1:30:44] De heer

[1:30:45] Nee, dat ben ik niet met de heer Vermeer eens.

[1:30:47] Want juist een verlaging van het eigen risico zorgt in totaal voor hogere zorgkosten.

[1:30:52] Dus daardoor zijn we in totale samenleving duurder uit als het eigen risko wordt verlaagd.

[1:30:58] Ja, voorzitter.

[1:30:59] Dit is nou precies die Haagse tekentafel instelling.

[1:31:04] Want er wordt al gezegd de zorg kan niet meer mensen aan.

[1:31:07] We zitten vol.

[1:31:08] Maar vervolgens wordt er gewoon in de boeken wel gezegd... ja, maar als we het eigen risico verlagen, dan gaan de zorgkosten omhoog.

[1:31:14] Die zorgkosten kunnen helemaal niet omhoogen als de boel al vol zit.

[1:31:18] Dus dit is puur theorie.

[1:31:20] En op deze manier wordt alles lam geslagen hier.

[1:31:23] En dat is het grootste probleem wat we volgens mij moeten aanpakken.

[1:31:27] Dat we hier gewoon in een werkelijkheid zitten van spreadsheets... die heel gewillig zijn.

[1:31:32] En dan vervolgens moeten mensen ook nog blij zijn als een verhoging...

[1:31:36] niet doorgaat of minder erg wordt.

[1:31:39] Ja, echt, ik vind het je reinste volksverlakkerij.

[1:31:42] Maar de heer Oosthuis, die weet toch hoe die mechanismes werken rond die zorgpremies en het eigen risico en de manier waarop dat hier boekhoudkundig tot hoge kosten leidt.

[1:31:54] Ik weet maar al te goed hoe dit werkt.

[1:31:59] Maar ik weet ook heel goed dat het niet boekhoudkundig is.

[1:32:01] Mijn vrouw is huisarts en ik zie hoe het daar over de schoenen loopt.

[1:32:05] En ik zie de wachtlijsten toenemen en hoe dat alleen maar erger zou worden, ook als je het eigen risico zou verlagen.

[1:32:10] Dus ik vind dat echt een onverstandige maatregel.

[1:32:13] Ik vind het ook verstandig dat die is teruggedraaid.

[1:32:16] Ja, en we zien nu nog wel even het effect hier ook in de belastingplan.

[1:32:20] Dat is vandaag jammer voor deze discussie, maar ik vind het nog steeds wel heel verstandige beleid.

[1:32:23] De heer Vermeer afrondert, maar kunt u ook iets minder woorden gebruiken?

[1:32:27] Ja, ik probeer het.

[1:32:28] Maar eigenlijk ben ik gewoon zo pissig over wat hier gebeurt.

[1:32:33] Want de heer Oosterhuis geeft met zijn voorbeeld uit de praktijk van zijn vrouw weer dat het helemaal niet tot extra kosten gaat leiden.

[1:32:40] Alleen tot langere wachtlijsten wellicht.

[1:32:42] Maar dan moeten we het daarover hebben.

[1:32:44] Want een langere wachtlijst betekent niet dat je meer kosten hebt.

[1:32:48] Nee, helemaal niet.

[1:32:49] Dus dit is gewoon...

[1:32:51] Ik ben heel blij dat D66 het bewijs voor mijn theorie direct erbij levert vanuit de praktijk.

[1:32:57] En het zou fijn zijn als ook die praktijkers mij laten wegen.

[1:33:02] Ja, voorzitter.

[1:33:02] Volgens mij is het heel praktisch.

[1:33:05] Een lager eigen risico leidt tot langere wachtlijsten en tot hogere zorgkosten.

[1:33:10] Dat blijkt uit elk onderzoek wat hierover is gedaan.

[1:33:14] En dat kan ook.

[1:33:15] Dat is zo.

[1:33:16] En helaas dus ook tot een hogere zorgenpremie... waardoor we met z'n allen duurder uit zijn als je dat zou doen.

[1:33:21] Dat gaat nu niet door.

[1:33:22] En dan hebben we daarna de vestakbroekzakoperatie die we nu in het belastingplan zien...

[1:33:27] Maar onderaan de streep richt ik mij op de 349 miljoen vrijheidsbijdragen.

[1:33:33] Die vind ik overzichtelijk.

[1:33:36] Dank u wel.

[1:33:36] U kunt verder gaan met uw betoog.

[1:33:38] Voorzitter, dan kom ik op de woningcorporaties waar ik net al even het debatje met mevrouw Beckerman over heb gehad.

[1:33:44] Want die is nu bij noten van wijziging toegevoegd aan het belastingplan.

[1:33:47] En de inwerkingstreding is beoogd per 2028, maar afhankelijk van staatssteunggoedkeuring.

[1:33:52] Maar woningcoöperaties hebben nu al wel die duidelijkheid nodig om over enkele jaren de woningen te kunnen bouwen.

[1:33:58] Dus kan de staatssecretaris aangeven hoe en wanneer corporaties definitief duidelijkt krijgen over de aangekondigde aantaltvrijstelling?

[1:34:04] En welke zekerheid kan hij in de tussentijd bieden zodat bouwprojecten niet vertragen?

[1:34:10] Voorzitter.

[1:34:10] Ik zie inmiddels twee interrupties voor u.

[1:34:13] Allereerst mevrouw Bekkelman, de SP.

[1:34:15] Ja, voorzitter, want dat is wel een bommetje wat daarin zat.

[1:34:19] Dus dat daar ineens, terwijl corporaties al opgeroepen is... reken nou alsof ATA het is afgeschaft... ineens te horen krijgen... ja, wacht eens even, we gaan eerst nog even onderzoek doen.

[1:34:29] Dat leidt tot onzekerheid.

[1:34:30] Dat lijdt potentieel tot de bouw van minder woningen.

[1:34:33] Is D66 bereid om te zeggen...

[1:34:35] Ik ben trouwens van mening dat je dit kunt doen zonder dat onderzoek.

[1:34:40] Maar stel nou dat D66 daar niet van overtuigd is, is D66 dan bereid om dat bedrag via een andere route beschikbaar te stellen, zodat we voorkomen dat we de wooncrisis nog groter maken?

[1:34:54] De heer Oostra.

[1:34:56] Nou voorzitter, ik denk dat ook als je het op een andere manier zou doen, dat dan het risico van staatssteun wat er op deze manier is, er dan ook zou zijn.

[1:35:05] Dus ik ben bereid om overal naar te kijken, want ik vind het belangrijk dat er veel meer gebouwd wordt.

[1:35:09] Ik hoop ook in de antwoorden van de staatssecretaris te horen van, goh, is dit nu een formaliteit voor de juridische borging of is dit nou een echt risico wat we nog...

[1:35:16] moeten uitsluiten.

[1:35:19] Maar hoe eerder en hoe meer zekerheid er kan worden gegeven... hoe liever we dat volgens mij collectief hebben.

[1:35:26] Ja, voorzitter, maar dit is natuurlijk... hier blijft een beetje het frangen zitten.

[1:35:30] D66 heeft vorig jaar enorm punten gemaakt... van hoe snel ze de wooncrisis zouden oplossen... wat ze allemaal wel niet zouden doen.

[1:35:35] De tien nieuwe steden wordt er vaak aan gerefereerd.

[1:35:38] Dan is de enige dingen die we in het belastingplan zien...

[1:35:42] Nou ja, een verhoging van de hypotheekrente aftrek voor mensen die het niet nodig hebben.

[1:35:46] Hele pijnlijke voor D66 om te slikken.

[1:35:48] En ik neem aan dat dit toch ook een pijnlijk is voor D60 om teslikken, dat het ene beetje geld wat er dan wel is, en niet over een paar jaar voor woningbouwcorporaties, nu weer misschien wordt uitgesteld.

[1:36:00] Ik zoek echt naar een oplossing met D66, want dit lijkt me toch ook voor hen niet heel erg makkelijk om uit te leggen.

[1:36:07] Nou, volgens mij... Mevrouw Beckerman zoekt geloof ik naar een verschil dat er niet is.

[1:36:11] Want wij doen allebei de oproep aan de staatssecretaris om te zorgen...

[1:36:14] Geef nu zoveel mogelijk en zo vroeg mogelijk zekerheid.

[1:36:16] Dus ja, die oproept doe ik hierbij nog een keer.

[1:36:20] Maar volgens mijn zitten we hier dezelfde vraag te stellen.

[1:36:24] Mevrouw Beckerman, afrondend.

[1:36:25] Ja, voorzitter, behalve dat wij het niet enkel als vraag zien... maar ook als budgetrecht van de Kamer.

[1:36:29] Ik neem aan dat de heer Oosthuizen...

[1:36:31] Wij hebben het budgetrecht.

[1:36:32] En dat betekent dat als we willen dat er zekerheid is... dat die woningen gebouwd gaan worden... en misschien zit daar een verschil tussen onze partijen...

[1:36:39] dat wij vinden dat er veel meer sociale huur gebouwd moet worden, D66 misschien wat minder, maar het budgetrecht ligt hier.

[1:36:45] Dus we kunnen ook in de Kamer zoeken naar die zekerheid.

[1:36:48] Daar hoeven we niet te vragen, zou je er nog één keer naar willen kijken?

[1:36:51] We kunnen ook een garantie als Kamer hiervan betrachten dat we dit deel van die woningen, die beloofd zijn, in heel veel toonaarden, ook tijdens de campagne, dat we daar een garanties op geven.

[1:37:06] Nou, maar voor wat betreft het budgetrecht.

[1:37:08] Die 450 miljoen staat gewoon.

[1:37:10] Die staat gewoon in de boeken voor 2028.

[1:37:12] Dus dat geld is er.

[1:37:13] Het geld is niet het probleem.

[1:37:15] Alleen ik neem aan dat mevrouw Beckerman ook niet wil.

[1:37:17] Dat we het geld beschikbaar hebben gesteld.

[1:37:19] De korting hebben gegeven.

[1:37:19] En dat er volgens juridische procedures komen.

[1:37:21] En het blijkt dat het dan niet mag.

[1:37:22] Dus dan heb ik wel liever de zekerheid aan de voorkant.

[1:37:24] En ik vraag de staatssecretaris om die zekerheid te geven.

[1:37:27] We gaan naar de heer Ginwis.

[1:37:29] Ja, voorzitter.

[1:37:30] Volgens mij willen we inderdaad hetzelfde.

[1:37:32] Wij hebben deze zomer...

[1:37:33] ...radelijk benadrukt in de gesprekken die we mochten voeren van... ...voer nou die uitzonderingen in voor woningcorporaties op ATAT... ...op die renteaftrekbeperkingsmaatregel... ...die inderdaad nooit voor woningscorporatie bedoeld was.

[1:37:49] De Europese Commissie biedt daar ruimte voor.

[1:37:51] En is collega Oosterhuis het niet met mevrouw Beckerman en mij eens... ...dat de noten van wijziging, vooral de toelichting daarop... ...te terughoudend is over...

[1:38:02] De mogelijkheden die de Europese Commissie notabene zelf biedt.

[1:38:06] Ik heb zelf op basis van zowel collega Weckermann als ik zijn allebei...

[1:38:10] Volgens mij heeft u uw vraag gesteld, meneer Gersen.

[1:38:12] Wij hebben de indruk dat bij vrouw dit risico toch anders wordt gewogen dan bij financiën.

[1:38:19] Daarom hoop ik ook, ik denk dat de staatssecretaris hier meer duidelijkheid over kan geven.

[1:38:23] Ook welke gesprekken er nu al geweest zijn.

[1:38:26] In hoeverre dit risico dus er daadwerkelijk is of dat het meer een formele toets is.

[1:38:34] Kijk, volgens mij is op dit moment het enige gebrek aan zekerheid ook dat de inwerkingstreding per koninklijk besluit gaat.

[1:38:43] Dus hebben wij over een maand zoveel zekerheid dat we kunnen zeggen van nou, dit kan ook gewoon met zekerheid per 1 januari 2028.

[1:38:52] En kunnen we dat ook in de wet zetten?

[1:38:54] Nou, dat vind ik een interessant gesprek met de staatssecretaris.

[1:38:58] Voorzitter, dat was inderdaad mijn volgende vraag.

[1:39:00] Zullen we niet gewoon dat koninklijke besluit uit de wet halen?

[1:39:05] Want ik vind dat inderdaad, dat roept allerlei vragen op en onzekerheden op.

[1:39:10] Terwijl je nu, en dat is ook de belofte geweest van het kabinet richting de woningcorporaties, waarom zetten we het nu in het belastingplan?

[1:39:16] Zodat nu al die 14 miljard extra investeringsruimte die deze maatregel biedt, ook benut kan gaan worden.

[1:39:22] En als je dan een onzekerdheid inbouwt met zo'n koninklijk besluit, dat het echt veel te voorzichtig is, dan kun je dat toch beter gewoon weghalen uit de wet.

[1:39:31] Ja, wat mij betreft amenderen we dat eruit of...

[1:39:34] Haalt de staatssecretaris dat eruit?

[1:39:35] Want dit is echt niet nodig.

[1:39:38] Maar mijn checkvraag, zit collega Oosterhuis daar ook zo in?

[1:39:44] Ik vind dat een hele legitieme vraag en ik sluit dat niet uit.

[1:39:46] Maar ik heb daar wel de antwoorden van de staatzecretaris voor nodig om daar voldoende zekerheid over te hebben.

[1:39:55] Niet afrondend, meneer Gimwees.

[1:39:56] Afronding, ik denk dat ik maar een voorstel met collega Wekkerman hierop ga indienen.

[1:40:02] En ten tweede, ook dat onderscheid wat tussen daap en niet daap wordt gemaakt.

[1:40:08] Is dat wel een juiste interpretatie van de vrijstelling die de Europese Commissie biedt?

[1:40:14] Omdat de Europse Commissies zegt het gaat niet alleen over sociale woningen, het gaat ook over betaalbare woningen.

[1:40:20] En de middenhuur hoort gewoon in het betaalbare segment.

[1:40:23] Dus is dat niet te voorzichtig geïnterpreteerd ook weer door het kabinet?

[1:40:30] Dat durf ik niet te zeggen of dat voor zich is geïnterpreteerd.

[1:40:33] Ik denk wel dat het zaak is dat het zich voornamelijk op de laagste inwoningen, omdat natuurlijk ook voor het middenhuursegment is er ook breder dan corporaties wel aanbod.

[1:40:44] En dan komen er natuurlijk ook weer andere budgetaire gevolgen bij kijken.

[1:40:52] Voorzitter, ik heb ook een vraag over de aftrekspecifieke zorgkosten.

[1:40:55] Dat is een regeling die negatief is geëvalueerd.

[1:40:58] Hij is erg complex, moeilijk uitvoerbaar, komt niet terecht bij de juiste mensen... en is vatbaar voor niet gebruik en oneigenlijk gebruik.

[1:41:04] Maar tegelijkertijd is er voor deze doelgroep ook nog niet echt een goed alternatief uitgewerkt... en blijkt dat ook ingewikkeld, want de regering is nog aan het studeren.

[1:41:12] Dus wanneer volgt er nou duidelijkheid over die invulling van de envelop van 350 miljoen voor chronisch zieken?

[1:41:18] Voorziter, ik hebben ook een vragen over de youngtimerregeling...

[1:41:21] Meneer Vermeer, nogmaals de oproep, doe de interrupties alsjeblieft korter, want anders ga ik daar strenger op sturen na de lunchpauze.

[1:41:30] Dank u wel, voorzitter.

[1:41:32] Wat verwacht de heer Oosterhuis dat het werken met zo'n envelop complexer of eenvoudiger is dan de huidige maatregel die nu in de wet staat?

[1:41:43] Dat kan ik op dit moment nog niet beoordelen, omdat ik de uitwerking van die envelop nog niet heb gezien.

[1:41:47] Dus dat vind ik ook ongemakkelijk, zeg ik heel eerlijk tegen de heere Vermeers.

[1:41:51] Oké, dus ook D66 staat er wel voor open om gewoon de huidige regeling maar zo te houden en dan later maar eens een keer te kijken als het kabinet zover is hoe ze het dan wel willen doen.

[1:42:03] Nou, daar interpreteert de heer Vermeer mijn woorden weer net wat anders dan dat ik ze zei.

[1:42:09] Want ik krijg heel graag duidelijkheid van het kabinet over hoe die envelop wordt ingevuld.

[1:42:14] Die invulling had er wat mij betreft al moeten zijn, want die 350 miljoen was in eerste instantie voor 2027 beschikbaar.

[1:42:21] Dus pas in augustus sluitvorming is daarvan besloten, dat doen we pas vanaf 2028.

[1:42:25] Maar de regeling had er, wat mij bedreft, in auguste al gewoon moeten zijn.

[1:42:29] Dus hier had ik ook wat meer verwacht van hetabinet, zeg ik tegen de heervermeer.

[1:42:33] Oké, u kunt verder gaan met uw betoog.

[1:42:37] Voorzitter, dan heb ik een vraag over de youngtimerregeling.

[1:42:40] Want ik wil graag dat ons belastingstelsel de toekomst stimuleert en niet het verleden.

[1:42:43] En ik ben daarom ook blij met de aangekondigde greentimerregeling, maar ik blijf kritisch kijken naar de youngtimeregeling.

[1:42:49] En het voorstel is nu om deze te versoberen naar een leeftijd van 20 jaar, maar dan kan nog steeds een oudere diesel aantrekkelijker uitpakken dan een duurzaam alternatief.

[1:42:56] En is dat nou nog de richting die de overheid wil stimuleren?

[1:42:59] Dus welke mogelijkheid is er om de regeling geleidelijk volledig af te bouwen?

[1:43:03] En waarom heeft de staatssecretaris er niet voor gekozen om alleen voor bestaande auto's nog open te houden en bijvoorbeeld vanaf auto's die na 1 januari 2011 zijn toegelaten niet meer tot de regering toe te laten?

[1:43:15] Voorzitter, Nederland verandert en onze economie draait steeds minder op grondstoffen en fossiele energie en steeds meer op duurzame energie, innovatie en kennis.

[1:43:24] En het belastingstelsel zou de keuzes die goed zijn voor de economie van de toekomst moeten stimuleren.

[1:43:29] Maar sluiten onze fiscale prikkels daar eigenlijk wel op aan?

[1:43:32] Want de vraag is niet of de wereldeconomie overstapt tot duurzaam energie.

[1:43:36] De vraag is welke landen daarvan gaan profiteren.

[1:43:39] De schoonste keuze is uiteindelijk ook de slimste keus, en dat is nu nog te vaak niet zo.

[1:43:43] Neem afval.

[1:43:44] Het kabinet verhoogt de afvalstoffenbelasting en de CO2-heffing voor afvalverbrandingsinstallaties, en ik begrijp die richting.

[1:43:50] Maar als het consument er niks oplevert om te recyclen en nieuwe grondstoffen blijven goedkoper voor de productie van verpakkingen, dan blijft de prikkel beperkt voor het doel, de overstap naar een schone en circulaire economie.

[1:44:01] Dus welke aanvullende mogelijkheden ziet de regering om hergebruik en recycling daadwerkelijk aantrekkelijker te maken?

[1:44:06] En ik hoor ook zorgen of de hogere CO2-heffing de deelname van afvalverbranders aan de CO2 opslag via Aramis onder druk zet.

[1:44:13] En dat heeft ook risico's voor de definitieve totstandskoming van Aramis.

[1:44:16] Hoe weegt het kabinet dit?

[1:44:18] En als alternatief zou het kabinett er ook voor kunnen kiezen om de plastic aftracht die we elk jaar aan de Europese Unie doen van 235 miljoen door te berekenen aan de plasticindustrie.

[1:44:29] Welke mogelijkheden ziet het kabinent daarvoor?

[1:44:32] Voorzitter, verduurzaming stimuleren gaat verder dan alleen hergebruiken en recycling.

[1:44:36] Het gaat ook om het stimuleren van elektrisch rijden, het aantrekkelijker maken om je woning te isoleren en aardgas vrij te maken.

[1:44:42] En daarnaast moet de business case van elektricatie rendabel zijn voor bedrijven om te kunnen investeren.

[1:44:46] Ik denk bijvoorbeeld aan de binnenvaart, waar gasolie nog altijd is vrijgesteld van accijns, terwijl over elektriciteit wel belasting moet worden betaald.

[1:44:54] Prikkels de goede richting op helpen om de energietransitie te versnellen, waardoor we minder afhankelijk worden van buitenlandse fossiele energie en waardooor we onze klimaatdoelen halen.

[1:45:02] Welke fiscale maatregelen ziet de staatssecretaris nou zelf als de grootste belemmering voor verduurzaming?

[1:45:07] Waar is de groene en schone keuze nog niet fiscaal de beste keuzen?

[1:45:10] En welke concrete hervormingen bereidt het kabinet voor richting het voorjaar om te zorgen dat investeringen in verduursaming renderen?

[1:45:18] Voorzitter.

[1:45:19] De technologische innovaties van de toekomst kennen we nog niet, maar volgens het Internationaal Energieagentschap moet een derde van de CO2-reductie na 2030 komen uit technologieën die nu nog niet op commerciële schaal beschikbaar zijn.

[1:45:32] Innovatie is daarom een randvoorwaarde ook voor het behalen van de klimaatdoelen, maar ook voor de behoud van onze arbeidsproductiviteit, ons concurrentievermogen en daarvoor is innovatie van belang, want zonder innovatie komen nieuwe oplossingen simpelweg te laat beschikbaars.

[1:45:46] Maar beloont ons belastingstelsel vernieuwing voldoende?

[1:45:50] Voorzitter, innovatie vergt ondernemers die risico durven te nemen.

[1:45:54] En het kabinet zet in dit belastingplan stappen met de fiscale stimulering van start-ups en scale-ups... ...en aanpassingen om de innovatiebox toegankelijk te maken voor het MKB.

[1:46:02] En beide voorstellen vind ik goede stappes.

[1:46:04] Wel zie ik in de uitvoeringstoets op de wet voor de start-up de risico's die hier ook bij horen.

[1:46:08] En wat mij betreft horen die risicos er ook bij als we groei en innovatie willen stimuleren.

[1:46:12] Dan moeten we risicoën durven nemen, ook als overheid.

[1:46:15] Maar tegelijkertijd zie ik wel dat de evaluatie pas na zeven jaar plaatsvindt en dat vind ik wel laat.

[1:46:19] Want er zou toch ook al wel eerder duidelijk moeten zijn of deze wet er voldoende aan bijdraagt dat start-ups makkelijker talent kunnen aantrekken en behouden.

[1:46:27] Dus is de staatssecretaris bereid om deze evaluatie te vervroegen?

[1:46:30] En ik zou de staatssecretaris ook nog willen uitdagen, ziet hij meer mogelijkheden om innovatie en ondernemen fiscaal te stimuleren?

[1:46:36] Want is ons belastingstelsel niet te veel gericht op het zijn van ondernemer in plaats van onderneemend te zijn?

[1:46:43] Is het niet te viel gericht om behoud van vermogen in plaat van het stimuleren van investeren en risico nemen?

[1:46:48] Dus welke maatregelen zouden volgens hem het grootste verschil maken voor innovatieve bedrijven?

[1:46:52] En wat kunnen we doen om meer particulier kapitaal te laten stromen richting ondernemingen die willen groeien?

[1:46:56] Want uiteindelijk ontstaat economische groei niet uit bestaande zekerheden.

[1:47:00] Groei ontstaan uit nieuwe ideeën, risico nemen en investeren.

[1:47:04] En ziet de staatssecretaris richting het volgende belastingplan mogelijkheden om hier verdere voorstellen op te doen.

[1:47:10] Voorzitter, Nederland staat voor grote investeringen, nieuwe woningen, een sterkere defensie, een duurzaam energiesysteem, goed onderwijs.

[1:47:18] En dat vraagt om keuzes.

[1:47:20] Soms ook keuzers die niet leuk zijn, zoals hogere belastingen.

[1:47:24] Aan het begin verleek ik het belastingplan met een kringverjaardag.

[1:47:27] En ik hoop dat het de komende weken lukt om de kring zo groot mogelijk te maken.

[1:47:30] En dat uiteindelijk een ruime meerderheid het belastingsplan zal kunnen steunen.

[1:47:33] Want hoe meer zielen, hoe meer vreugd.

[1:47:36] Dank u wel.

[1:47:37] En voordat wij overgaan tot de pauze zie ik nog een aantal interrupties.

[1:47:41] Als eerste de heer Stultiens en daarna de heerd Dasselhoorn.

[1:47:45] Dank en ik eindig met zijn slotopmerking over de brede kring.

[1:47:49] De heer Oosthuis wil het liefst een hele grote brede Kring.

[1:47:52] Van honderd zetels.

[1:47:53] Ik denk dat het wensdenken is.

[1:47:55] De vraag is, is het ook voor de heer Oosthuizen van D66 acceptabel als straks het belastingplan alleen wordt gesteund door de coalitie en ProMVolt?

[1:48:10] Ik vind het echt belangrijk dat we dit zo breed mogelijk doen.

[1:48:13] Ik vind dat echt een kwestie van politieke cultuur, dat we moeten streven bij grote hervormingen.

[1:48:19] En de bewegingen die worden ingezet, die zijn echt groot.

[1:48:24] Dat daar breed draagvlak bij helpt.

[1:48:27] En ja, ook op een kringverjaardag is het toch altijd gezelliger als er meer mensen zijn.

[1:48:32] Dan zijn er ook meer mensen met wie je het eens kunt zijn of niet.

[1:48:36] Zeg ik op voorhand nee?

[1:48:37] Nee, natuurlijk niet.

[1:48:39] We hebben dus die wens, die snap ik, vanuit coalitie bedacht.

[1:48:43] Maar nogmaals, ik denk dat het moeilijk wordt.

[1:48:46] Dus daarom blijft de vraag staan.

[1:48:47] Ik hoor een voorzichtig antwoord.

[1:48:49] Is het een acceptabele uitkomst voor deze sessie of gaat dan het feest in deze metafoor niet door?

[1:48:57] Ik denk dat dat feest altijd doorgaat, want volgens mij zal er sowieso wel een belastingplan moeten komen.

[1:49:01] En we gaan zien wie dat uiteindelijk kunnen steunen.

[1:49:03] En wat mij betreft is dat het liefst een zo breed mogelijke meerderheid.

[1:49:07] Dan de laatste vraag van mijn kant.

[1:49:09] Ik heb een aantal moties genoemd die zijn aangenomen, die niet zijn uitgevoerd, die wel zijn gesteund door D66.

[1:49:14] Hypotheek aan het aftrek niet verhogen, pleiten voor een overwensbelasting in Europa, papieren schenkingen aanpakken.

[1:49:22] Kan D66 hier klip en klaar zeggen dat deze moties gewoon moeten worden uitge voerd?

[1:49:28] Ik ga er bij elke motie vanuit dat die wordt uitgevoerd.

[1:49:31] En de overwinstbelasting is er eentje, daar krijgen we in Europa helaas nog niet de handen voor op elkaar.

[1:49:39] Papieren schenkingen ligt nog, daar wacht ik met smart op de uitwerking van het kabinet.

[1:49:43] En wat betreft de hypotheekrenteaftrek, daar wil ik nog wel een klein ding over zeggen.

[1:49:48] Want wat mij betrekt is dat de kwestie dat de tweede schijf van het belastingstelsel iets harder stijgt dan de eerste schijven.

[1:49:54] Daardoor stijgen ook de aftrekposten.

[1:49:56] Dat is nog een uitwerking van het vorige kabinet.

[1:49:59] Het komt niet door kabinetsbeleid van dit kabinet, maar mocht het in de hele uitwerken van de technische invulling lukken om die 12 procentpunt die het wat harder stijdt dit jaar nog uit te werken, dan valt daar wat mij het betreeft erg over te praten.

[1:50:14] De heer Dassen.

[1:50:16] Voorzitter, belangrijk dat we volgens mij ook met elkaar bespreken van de belastingen die we met elkaar willen innen.

[1:50:20] Dat we die op een juiste manier op blijven halen.

[1:50:23] We zagen gisteren bij Buitenhof, maar eerder ook al in verschillende artikelen, dat de Belastingdienst eigenlijk niet in staat is om heel veel belasting te innen, omdat ze gewoon de capaciteit niet hebben.

[1:50:33] Is dat een zorg die de heer Oosterhuis met mij deelt?

[1:50:36] De heere Oosterhuizen.

[1:50:38] Ja, dit vind ik absoluut een zorg.

[1:50:40] Daar hebben we vorige week ook in het commissiedebat over de Belastingdienst uitgebreid met elkaar over gesproken.

[1:50:45] Ik heb daar ook in voorjaar moties over ingediend om het nalevingstekort te verkleinen bijvoorbeeld.

[1:50:49] En ik heb ook vorige weken aan de staatssecretaris een concreet plan gevraagd over het invullen van de besparing op de Belastingsdienst.

[1:50:57] En hem ook uitgedaagd van, goh, wat is daar ook voor nodig om dat op een verantwoorde manier te kunnen doen, ook bijvoorbeeld aan de wetgevingskant.

[1:51:03] Want ik vind ook dat wij er hier een verantwortelijkheid voor hebben om daarmee de wetgiving zo eenvoudig mogelijk te maken, zodat de Belastingdienst dat zo goed mogelijk kan uitvoeren.

[1:51:11] De heer Dassen.

[1:51:12] Ja, voorzitter.

[1:51:13] Vorig jaar zijn er ook al moties op ingediend, op aangenomen.

[1:51:17] Dus de Kamer vraagt hier ook al langer om, om te zorgen dat dit beter geregeld wordt.

[1:51:21] Ik geloof dat de toezegging vorige week ook gedaan is door de staatssecretaris om...

[1:51:25] te zorgen dat die capaciteit in ieder geval gelijk blijft.

[1:51:28] Tegelijkertijd zie je dat er een daling is geweest in de afgelopen tien jaar van het aantal boekenonderzoeken dat de Belastingdienst kan doen.

[1:51:35] Ik heb het hier opgeschreven, 28.000 naar 8.000.

[1:51:38] Dat is echt een gigantisch verschil.

[1:51:40] Dit gaat echt om substantiële bedragen op het moment dat we dit dus blijven afzwakken.

[1:51:45] Dus zouden we die daling juist niet moeten omkeren naar een stijging?

[1:51:50] En dat we de staatssecretaris vragen, wat is daarvoor nodig om de tij eigenlijk te keren en terug naar de tijd van 2016 te kunnen gaan?

[1:51:58] Ja, ik vind dit belangrijk.

[1:52:00] Ik ben het met de heer Dassen eens.

[1:52:02] Ik ken de heerd Dassen ook als een pleidzorger van de mogelijkheden en de bedreigingen, maar ook de mogelijkheid van bijvoorbeeld AI.

[1:52:09] Hoe kan dat ons helpen?

[1:52:11] We zien natuurlijk ook dat de Belastingdienst de afgelopen jaren heel veel capaciteit kwijt is geweest aan hersteloperaties.

[1:52:17] Hersteloperatie is ook mede als gevolg van niet al de beste wetgeving, zullen we maar zeggen.

[1:52:24] Dus ik vind ook dat we naar onszelf moeten kijken.

[1:52:29] Ik vind het echt een probleem waar we met z'n allen naar moeten kijken en tegelijkertijd mogen we ook van de Belastingdienst verwachten dat ook de Belastingsdienst efficiënt werkt en op die manier zo klein mogelijk is om hun goede werk te doen.

[1:52:43] Ik denk inderdaad dat we moeten oppassen met novelles die door de Kamer heen gejaagd gaan worden... ...om te zorgen dat we deugdelijke wetgeving hebben.

[1:52:51] Dus ik ben blij dat de heer Oosterhuis dat ook ziet.

[1:52:55] Maar nog even over het laatste punt, want hij zegt... ...ik ben het natuurlijk helemaal eens, de Belastingdienst moet zo efficiënt mogelijk het werk doen... ...maar wel op een manier dat het nog te doen blijft.

[1:53:04] En dat laatste, daar maak ik me zorgen over.

[1:53:06] Kijk, ook nu staat er weer bezuinigingen bij de Belastingsdiensten ingepland... ...terwijl ze eigenlijk het werk al niet rondkrijgen...

[1:53:11] Dan denk ik, dan maken we volgens mij ook verkeerde keuzes.

[1:53:14] Zeker als het gaat over, ja we breken hier een belastingplan.

[1:53:16] Dus we willen dat die belastingen ook geïnd worden.

[1:53:18] Dat er goed onderzoek naar gedaan wordt.

[1:53:20] Dus moeten we niet kritisch zijn richting de staatssecretaris.

[1:53:23] Dat we die bezuiniging, dat we daarvoor moeten waken.

[1:53:26] Maar dat we juist moeten zorgen dat er extra capaciteit bij komt.

[1:53:29] Omdat dat op de langere termijn, maar ook op de korte termijn uiteindelijk meer gaat opleveren.

[1:53:34] Ja, op het eerste punt van de heer Dassel zou ik willen zeggen, de huidige tegenbewijsregeling in box 3 is ook bepaald niet onbewerkelijk voor de Belastingdienst.

[1:53:42] En verder, ja, ik ben het net hem eens, het moet wel haalbaar zijn en doenbaar.

[1:53:47] Daarom wil ik ook een concreet plan van de staatssecretaris over de invulling.

[1:53:51] En heb ik hem ook gevraagd, wat vraagt dat nou van ons als Kamer?

[1:53:53] Is daar aanpassing van wetgeving nodig, vereenvoudiging?

[1:53:56] Om dit doenbaar te maken.

[1:53:59] Want dan snijdt het mes volgens mij aan twee kanten.

[1:54:01] Dan hebben we een eenvoudige belastingstelsel.

[1:54:03] Dat is eenvouder voor burgers en voor de Belastingdienst.

[1:54:08] De heer Ginweers, kort graag.

[1:54:09] Ja, voorzitter.

[1:54:10] Ik heb al een interruptie geplaatst over de taakopvatting en de rol van de coalitie.

[1:54:16] Maar toch nog even voor de zekerheid, want er werden ook wat vragen gesteld over een totaaldeal.

[1:54:21] Wij zijn hier met z'n 150e ook medewetgever en als leden van deze financiële commissie ook.

[1:54:28] En toch nog eens voor alle helderheid, wat het nou ook wordt, een totaaldial of niet, of gewoon een brede meerderheid langs de weg van amendementen, heeft het zin voor de coalitie om gewoon netjes ons medewertgevende werk te doen en amendement in te dienen?

[1:54:44] Of worden die eventueel bij een totaaldeal allemaal van tafel geveegd?

[1:54:49] Want dan kan ik beter net zo goed stoppen met medewetgevend werk.

[1:54:55] Het laatste wat ik zou willen, en zeker niet op zijn verjaardag, is dat de heer Grimwist tot met zijn medewertgevende werk.

[1:55:00] Want ik zie met regelmaat originele amendementen en vaak ook goede amendementten.

[1:55:05] Soms iets minder, maar die geeft hij mij.

[1:55:10] Dus dit lijkt me buitengewoon zinvol om dat te doen.

[1:55:13] Tegelijkertijd, en dat snapt de heer Grienwis ook, er zullen amendementen zijn die belangrijker en minder belangrijk zijn voor uiteindelijk stemgedrag van partijen en meerderheden voor het Belastingplan.

[1:55:25] Maar ik zou hem vooral uitnodigen amendement in te dienen.

[1:55:32] Ja, voorzitter.

[1:55:34] Waar gehakt wordt, vallen Spaners.

[1:55:36] Maar echt hele goede amendementen... die worden natuurlijk randvoorwaardelijk zometeen.

[1:55:40] Daar kan meneer Oosterhuis van op aan.

[1:55:43] Maar hij begrijpt mijn vraag natuurlijk ook.

[1:55:45] Want soms lijkt het ernaar dat er bijna een soort van exclusiviteit... aan de ene kant wordt geëist, terwijl aan de andere kant... er gewoon fatsoenlijke voorstellen worden gedaan... die het gewoon waard zijn om de merits te beoordelen.

[1:55:57] Dan gaat het niet zozeer om de voorstellen van ons.

[1:55:59] Het gaat ook om voorstellen von collega's.

[1:56:01] En ik wil wel dat...

[1:56:02] dat we nu een uitgebreide wetgevingsbehandeling gaan beginnen, dat op die manier ook ons werk blijven doen.

[1:56:08] Welke afspraken er ook volgen en dat ze ook zodanig worden beoordeeld.

[1:56:12] Het zou heel vervelend zijn als op 11 november... Begin weer eens, kunt u tot uw vraag komen?

[1:56:18] Ja, dat is mijn laatste zin, voorzitter.

[1:56:20] Ik snap je punt.

[1:56:20] En dat is ook mijn laatst interruptie op dit punt, dus ik hoef geen derde.

[1:56:23] Het zou heel vervelend zijn als op de 11 november een soort van totaaldeal uit de hoge hoed wordt getoverd.

[1:56:30] En op 12 november dan vervolgens om die reden van alles wordt weggestemd.

[1:56:34] Terwijl het eigenlijk afhankelijk met een ordeelkamer en met een positieve houding is bejegend.

[1:56:42] Nou, voorzitter, het zit al in de naam van mijn partij besloten.

[1:56:44] Ik ben een democraat.

[1:56:47] En dat betekent ook dat ik oprecht vind dat we hier naar alle 150 zetels moeten luisteren en dat iedereen daarin gehoord moet kunnen worden.

[1:56:55] En wat mij betreft het debat hier voeren langs de lijnen van de inhoud zoveel mogelijk en zo min mogelijk langs die van de macht.

[1:57:07] Dank u wel.

[1:57:07] Meneer Stoffer.

[1:57:10] Ja, voorzitter.

[1:57:10] Ik heb de hele bijdrage van de heer Oostruis natuurlijk beluisterd.

[1:57:14] Ook de interrupties en de antwoorden daarop.

[1:57:17] Het gaat nog telkens aan op van, wellicht hebben we over een maand, want over een naand gaan we stemmen over het belastingplan.

[1:57:24] Hoe breed is de meerderheid op dat moment?

[1:57:27] Maar mijn vraag is, houdt de heere Oostruis ook rekening met het feit dat het misschien wel helemaal niet lukt om er nog meer dan de coalitie bij elkaar te krijgen?

[1:57:39] Nou, dat vind ik een scenario waar ik op dit moment niet van uitga.

[1:57:44] Volgens mij is er tot dusver altijd een belastingplan geweest.

[1:57:47] En lijkt het me ook heel verstandig dat er ook dit jaar een belestingplan komt.

[1:57:50] Want er zit natuurlijk nogal wat in.

[1:57:52] We kunnen het allemaal reduceren tot een platte discussie over belasting op arbeid.

[1:57:56] Maar het gaat ook over investeren voor woningcorporaties.

[1:57:59] Het gaat ook om accijnsen.

[1:58:01] Er zit een waaier aan maatregelen in.

[1:58:03] Dus ik ga ervan uit dat er uiteindelijk een belastingsplan komt en het liefst met een zo breed mogelijke meerderheid.

[1:58:10] Ja, voorzitter.

[1:58:11] Dan toch in het verlengde ook van de vraag die de heer Stultins stelde.

[1:58:14] Ach, de heere Oosthuizen, uiteindelijk ook mag er over een maand het of over de richting gaat die deheer Stiltins aangaf, of wellicht over derichting die de Heer Hogeveen met consorten voorstelt.

[1:58:27] De heer Oosdruis.

[1:58:28] Nou voorzitter, ik zou toch echt nog de richting open willen houden dat het met steun van beide kanten kan.

[1:58:33] En daarin zal niemand volledig zijn zin krijgen.

[1:58:35] Daarin wordt niet het verkiezingsprogramma van de heer Stultins volledige waar gemaakt.

[1:58:39] Niet dat van de Heer Oogveen of de Heere Stoffer.

[1:58:41] En bepaalt ook niet mijn verkiezungsprogramma, zeg ik er ook heel eerlijk bij.

[1:58:44] Want de ideeën over hoe het belastingstelsel eruit moet zien liggen nou eenmaal nogal uiteen aan deze tafel.

[1:58:51] Dus het zal voor niemand een belastingplan, wat er uiteindelijk ook uitkomt, het zal geen belasting plan worden waar iemand van denkt yes dit is fantastisch.

[1:58:58] Geloof ik echt niet.

[1:58:59] Maar wat volgens mij wel de inzet moet zijn is dat er een belastingsplan ligt waarvan uiteindenlijk een brede meerderheid zegt van nou laten we het zo maar doen want dit is uiteindeelijk wel verstanden voor het land.

[1:59:11] Meneer Stoffer, heeft u behoefte aan een...

[1:59:12] Nee?

[1:59:13] Dat is niet het geval.

[1:59:14] Dan kijk ik nog één keer rond.

[1:59:16] Dan is mijn voorstel dat we nu gaan lunchen.

[1:59:18] Dat betekent dat wij de vergadering schorsen.

[1:59:20] Is een half uur voldoende?

[1:59:23] Dan gaan wij verder om half twee met elkaar.

[1:59:25] En mijn verzoek is vriendelijk aan de commissieleden.

[1:59:28] Wees vooral compact in de interrupties.

[1:59:30] Dat komt uiteindelijk de beantwoording volgens mij ook ten goede.

[2:30:30] Goedemiddag, dames en heren.

[2:30:31] Wij gaan verder met de eerste termijn van de Kamer.

[2:30:33] En het woord is aan de derde spreker van de zijde van de kamer.

[2:30:36] Dat is de heer Flotters.

[2:30:37] Die gaat namens de PVV zijn bijdrage doen.

[2:30:40] En uw initiatieve spreektijd is 15 minuten.

[2:30:43] Ga u gang.

[2:30:44] Voorzitter, heel veel dank.

[2:30:46] En voorzitter, het belastingplan, en normaal is dat toch altijd wel een heel ding.

[2:30:50] Het hobbelt dan weliswaar achter de algemene financiële beschouwing aan, maar hier worden dan toch ook wel de concrete maatregelen besproken waar we dan uren en uren over gaan debatteren.

[2:31:00] Want voorzitten, dit jaar zijn het slechts een handjevol wetsvoorstellen.

[2:31:03] En dan zou je zeggen, hoe minder van dit kabinet, hoe beter.

[2:31:07] Maar zelfs dan nog zit het vol met financiële ellende voor de gewone mensen thuis.

[2:31:11] Want, voorzitter, het is één grote puinhoop.

[2:31:14] Zelfs zo erg dat alles dreigt ondergesneeuwd te worden door het stelselmatige geblunder rondom box 3.

[2:31:19] Want voorzitten, zover zijn we al.

[2:31:21] Was het jaren geleden nog iets voor financieel en fiscaal specialisten die dan staan te wapperen met rendementen, tabellen en percentages?

[2:31:28] Inmiddels weet iedereen wat box 3 is.

[2:31:31] Voorzitter, wat een circus en wat een show is dat geworden.

[2:31:35] Met als absoluut dieptepunt het voorstel om nu zelfs de kleine spaarders binnen Box 3 te pakken.

[2:31:40] Voorzitten, we hebben dan nog wel geen aangepast voorstijl gezien, dus we wachten vol spanning af op die climax.

[2:31:44] Of eigenlijk voorzitter hoofdact, zou ik willen zeggen.

[2:31:47] Vraag aan de staatssecretaris is dan ook, heeft u nou de hoofdrol of wordt het dan toch minister Heijnen?

[2:31:52] Voorzitte, wat mij betreft natuurlijk geen van beiden hè, laat dat duidelijk zijn.

[2:31:55] En gaat dit failliete circus vandaag nog naar het UWV?

[2:31:58] Maar het lijkt me goed om dit op voorhand alvast te weten.

[2:32:01] Want voorzitter, dit kabinet doet niets.

[2:32:03] Niets aan asiel en immigratie, niets aan de open grenzen, niet aan de eindeloze stroom gelukzoekers.

[2:32:08] Wat dit kabinnet wel doet is het creëren van zijn eigen problemen.

[2:32:12] Zoals met de bezuiniging op sociale zekerheid, de bezuining op de zorg.

[2:32:15] Die eerste wordt dan naar volgend jaar geschoven en iedere zogenaamde oppositiepartij kraait aan het succes.

[2:32:20] Blij dat de problemen en de bezuingen die er nooit waren nu weg zijn.

[2:32:24] Blijk zijn met wat nooit bestond, voorzitten.

[2:32:26] Het is een totale gekte geworden.

[2:32:28] U krijgt een interruptie, zeg ik tegen de heer Flotters.

[2:32:30] De heer Schenk namens Forum voor Democratie.

[2:32:32] Ja, dank u voorzitter.

[2:32:33] En volledig eens met de heer Flotters dat box 3 ineens iedereen aangaat.

[2:32:39] En wij zijn ook heel benieuwd waar het kabinet nu mee gaat komen qua dekking.

[2:32:42] Maar één van de dekkingsvoorstellen die het kabinent gedaan heeft... om dat overbruggingsjaar als het ware vol te krijgen... is om het heffingsvrij vermogen te halveren voor een alleenstaande.

[2:32:55] Dus van 60.000 euro ongeveer naar 30.000 Euro...

[2:32:58] En tot mijn grote verbazing stemde de PVV tegen een motie om die dekking van tafel te halen vorige week als gevolg van de motie bij de Algemene Financiële Beschouwing.

[2:33:07] Ik ben heel erg benieuwd, oprechte vraag, waarom de PVW tegen die motie gestemd heeft.

[2:33:12] Anders had hij het gehaald.

[2:33:15] Voorzitter, veel dank.

[2:33:16] Kijk, voorzitter.

[2:33:16] Wij hebben tegen vrijwel elke box 3, zogezegd, oplossing gestemd die er werd voorgedragen.

[2:33:22] Om de dodenvrouw te redden dat het kabinet weg moet.

[2:33:24] Voorzitten.

[2:33:25] Dit kabinet moet weg.

[2:33:26] Dat is het grootste probleem.

[2:33:26] Dat ook het grootst probleen waar Nederland mee zit.

[2:33:28] Dit Kabinet moet.

[2:33:29] We gaan dan ook niet alvast weer half zo in de kamertjes en door partijen aangedragen oplossingen al dan wel niet steunen.

[2:33:39] Dank voorzitter.

[2:33:39] Ik kan me ergens wel bij voorstellen dat de PVV wil dat dit kabinet zo snel mogelijk weggaat.

[2:33:45] FvD sluit zich volledig aan met de PVP wat dat betreft.

[2:33:47] Het is een ramp voor Nederland.

[2:33:49] Maar het is natuurlijk wel zo dat nu zeer waarschijnlijk dit plan gewoon doorgaat.

[2:33:54] En dat betekent dat hele normale Nederlanders...

[2:33:57] gewoon geraakt gaan worden.

[2:33:58] Dus als we bijvoorbeeld kijken naar het gemiddelde spaargeld... van mensen tussen de 35 en 45 jaar, dat is gewoon 35.000 euro.

[2:34:04] Dus die mensen gaan geraakt worden waarschijnlijk nu... vanwege het stemgedrag van de PVV.

[2:34:09] Ik kan nog wel doorgaan met wat andere voorbeelden.

[2:34:11] Maar alleen juist de gewone Nederlander waar de PVF voor zegt op te komen... die worden juist door het stembedrag van het PVV nu geraakt.

[2:34:17] Dat verbaast mij toch wel enigszins.

[2:34:20] En ja, voorzitter, kijk, ik zei het al in mijn inleiding natuurlijk.

[2:34:23] De kleine spaders worden nu zelfs gepakt.

[2:34:25] Voorzitter.

[2:34:25] Kijk, en het is nog maar de vraag of dit voorstelde...

[2:34:27] Ik weet niet of Forum voor Democratie zich daarbij neer gaat leggen.

[2:34:30] Maar hey, de Raad van State werkt al niet meer aan het advies.

[2:34:33] Dat komt pas over twee weken.

[2:34:35] Nou...

[2:34:35] Zit het kabinet er dan überhaupt nog, want ze gaan hier rollenbollend over straat.

[2:34:39] Dat kan men sowieso net zo morgen niet eens halen.

[2:34:41] Dus laten we dat eerst eens vooral afwachten, voordat we nou hier weer met een soort van pseudo-oplossingen gaan komen, die inderdaad kleine spaarders raken, wat we absoluut niet moeten willen hebben.

[2:34:50] En daarmee dit wanbeleid en dit kabinet in stand zouden houden.

[2:34:54] Meneer Schenk.

[2:34:55] Voorzitter, tot slot dan.

[2:34:57] FvD trekt heel graag samen met de PVV op waar het gaat om zo snel mogelijk dit kabinet weg te krijgen.

[2:35:02] Want wij denken ook dat het beleid uiteindelijk onder de streep heel slecht is voor Nederland.

[2:35:09] Dit kabinet er wel zit, dat er voorstellen komen waar wij als Kamer over kunnen stemmen.

[2:35:13] En dan kun je natuurlijk in sommige gevallen wel zeggen van het zou dan in ieder geval beter zijn als het op een zo zacht mogelijke manier gaat.

[2:35:19] Waardoor in iedere geval zo min mogelijk spaarders en beleggers geraakt worden.

[2:35:22] En ik hoop van harte dat de PVV zich dat ook beseft.

[2:35:25] En dat dan in elk geval heel veel Nederlanders niet die volledige pijn, maar in iede geval een klein deel van die pijn krijgen.

[2:35:30] Dat dat altijd nog beter is dan...

[2:35:32] Drastische voorstellen die het kabinet ook heeft gedaan.

[2:35:35] Maar we trekken heel graag samen op waar het gaat om het kabinet weg te krijgen.

[2:35:38] Maar moeten ook al met de realiteit naar de realiteiten blijven kijken.

[2:35:41] En dat is dat dit kabinet er nu helemaal zit.

[2:35:42] En er dus voorstellen komen die Nederlanders heel hard gaan raken.

[2:35:45] Laten we Jan in ieder geval verzachten.

[2:35:48] De realiteit is ook dat de voorzitter vroeg om korte interrupties.

[2:35:52] Dus meneer Schenk, de heer Flotters en daarna kunt u verder gaan met uw betovering.

[2:35:55] Ja, voorzitter.

[2:35:56] Dank.

[2:35:56] Nou, voor slotopmerking daarop.

[2:35:57] Kijk, het is bekend hoe de PVV heeft gestemd als het gaat om de BOKS III-discussie.

[2:36:01] En dat gaat dan ook over vermogenswinstbelasting.

[2:36:04] Maar laat ik dat nogmaals benadrukken.

[2:36:04] De grootste winst is toch echt wel dat dit kabinet vertrekt.

[2:36:07] Dat is de grootstewinst die er valt te behalen.

[2:36:09] Voorzitter, ik vervolg.

[2:36:11] En ook, voorzitter, in dit afbraakbelastingplan voor Nederland zit zo goed als alleen maar ellende in voor de gewone mensen thuis.

[2:36:17] En ik begin al bij de inkomstenbelasting.

[2:36:19] Deze gaat de komende jaren, loopt hier maar op tot maar liefst 8 miljard euro, voor zitter.

[2:36:23] 8 miljarden aan keiharde belastingverhoging voor de mensen thui.

[2:36:27] En dan zijn we er nog niet, want dit kabinet presteert het om, tussen het ruzieën door, alles wat een beetje leuk is te schrappen of te verhogen.

[2:36:34] Een biertje op het ras wordt duurder, de bloemen onbetaalbaar en ook fiscaal de korting voor personeel.

[2:36:40] Bijvoorbeeld voor mensen die werken in de supermarkt of in de kledingwinkel wordt gesloopt.

[2:36:44] Terwijl heel veel bedrijven in de retailsector deze afspraken juist al in de CO hebben afgesproken.

[2:36:50] Met redenering vanuit het kabinet dan nu, dan moet het maar uit de zogenaamde vrije ruimte worden betaald.

[2:36:55] In gewoon Nederlands, het kerstpakket eruit of de trui uit de nieuwe collectie.

[2:36:59] En de medewerkers hebben het nakijken.

[2:37:02] En voorzitter, hetzelfde zien we ook bij de onbelaste rijstkostenvergoeding.

[2:37:05] Deze is gepresenteerd als toegemoetkoming in de brandstofprijzen voor werkende forensen.

[2:37:09] Van maar liefst...

[2:37:11] Maar liefst, voorzitter, twee cent.

[2:37:13] Twee cent per kilometer.

[2:37:14] Klein detail, het zijn de werkgevers die deze twee cent moeten betalen.

[2:37:18] De staat, dit kabinet, ontvangt daarover dan geen belasting.

[2:37:21] Dat is het enige.

[2:37:22] Maar recent onderzoek heeft juist aangetoond bij de twintig grootste en bekende bedrijven dat hooguit enkele voornemens zijn om hier überhaupt gebruik van te gaan maken en deze kilometervergoeding te gaan verhogen.

[2:37:32] Deze karige maatregel die door het kabinet gepresenteerd werd als een enorme lastenverlichting voor de automobilist is dus nu al niets anders dan een lege huls.

[2:37:41] Voor rekening van het bedrijf die linksom of rechtsom uiteindelijk door de werknemer zelf betaald wordt.

[2:37:46] Maar ook de startersaftrek wordt gesloopt, de zelfstandige aftrek, de bosbouwvrijstelling.

[2:37:50] Voorzitter, zelfs water wordt duurder, want de belasting op leidingwater stijgt met zo'n soortige 25 procent.

[2:37:59] Zo kan ik nog wel even doorgaan.

[2:38:01] Dit zijn dan alleen nog maar de belastingsverhogingen.

[2:38:04] Want de grootste schande is het voornemen van dit kabinet voor de totale kaalslag op de zorg.

[2:38:09] Die staat immers nogal zijn huis overeind.

[2:38:11] Bezuiniging op de WMO, de wijkverpleging, maar ook het schrappen van de fiscale aftrek en tegemoetkoming specifieke zorgkosten gaat eraan.

[2:38:19] Voorzitter, en dit laatste, dit klinkt misschien wat abstract en wat wollig, maar de gevolgen hiervan zijn enorm.

[2:38:24] De meest schrijnende berichten hebben we ontvangen.

[2:38:27] Want door het schrappen komen chronisch zieken en gehandicapten terecht in grote financiële problemen.

[2:38:31] Mensen die extra kosten moeten maken voor medicijnen.

[2:38:34] Voor reizen naar zorginstanties, speciale diëten, medische hulpmiddelen.

[2:38:38] Kunnen dat nu nog aftrekken van hun inkomstenbelasting?

[2:38:41] Dit is geen keuze voor deze mensen.

[2:38:43] Dit is bittere noodzaak.

[2:38:44] Deze mensen zijn niet vanafhankelijk.

[2:38:45] Zij hebben die spullen nodig.

[2:38:47] Mensen hebben hier nu al slapeloze nachten van.

[2:38:50] En dit kabinet wil deze maatregel schrappen met de verantwoording omdat, en ik citeer voorzitter, deze regeling gepaard gaat met fundamentele problemen.

[2:38:59] En omdat de maatlegel beperkt doeltreffend is.

[2:39:02] Wat is dit voor uitleg?

[2:39:05] Wat hebben deze mensen hieraan?

[2:39:06] Je zou maar zo ziek zijn, je zou maar amper rond kunnen komen vanwege je ziektekosten.

[2:39:10] En dan door zo'n aftrekpost voor deze specifieke zorgkosten houd je nog net dat beetje over aan het einde van de maand.

[2:39:16] Want deze mensen zien hun zorg kosten stijgen, soms met wel honderden euro's tegelijk, terwijl hun inkomen juist verder omlaag gaat.

[2:39:23] En daar gaat dit kabinet volgend jaar ook nog eens het eigen risico verhogen naar maar liefst van 400 euro.

[2:39:29] Dat vreselijke eigen risico, dat al een schandalige boete op ziek zijn is.

[2:39:34] Maar deze groep wordt hierdoor dus nu dubbel gepakt.

[2:39:37] Het verhogen van het eigen risco en het schrappen van de fiscale regeling.

[2:39:40] En dit kostte ernstig zieken honderden tot soms wel eens duizenden euro's per jaar extra.

[2:39:45] En het zijn juist deze tegenstrijdigheden die het zo gestoord maken.

[2:39:48] Neem de fiskale aftrek voor zorgkosten.

[2:39:50] Maar ook de btw-verhoging op bloemen.

[2:39:52] Dit schrappen wordt dan gepresenteerd als een broodnodige vereenvoudiging van het belastingstelsel, terwijl het kabinet aan de andere kant onwijs ingewikkelde fiscale regelingen in stand houdt, zoals de pseudo-eindheffing, de side-by-side letter, maar ook de wet Fiscale Stimulering Startups, voorzitter.

[2:40:07] Het is pure hypocrisie en willekeur.

[2:40:09] Dit kabinet, voor zitter, is dan ook failliet en afgeschreven.

[2:40:13] De enige die dit nog niet schijnen te weten is het kabinets zelf.

[2:40:16] Die houden zich uit bittere armoede aan elkaar vast,

[2:40:18] Alhoewel, dat is ook niet helemaal meer het geval.

[2:40:22] Want ik hoorde dit weekend nog zeggen dat een prominente CDA-minister wil dat de VVD uit het kabinet stapt.

[2:40:28] Nou ja, voorzitter, hieruit blijkt ook wel dat dit kabinet het probleem is.

[2:40:32] Iedere dag dat het kabinent blijft zitten, wordt Nederland verder gesloopt.

[2:40:36] En daarom moet dit kabinent zo snel mogelijk weg.

[2:40:38] Want de mensen thuis zitten helemaal niet te wachten op deze plannen.

[2:40:41] De mensen thuis zitten überhaupt niet op dit kabinet te wachten.

[2:40:43] En elke partij van de zogenaamde oppositie die dit kabinett in stand houdt, is mede verantwoordelijk voor de verdere sloop van Nederland.

[2:40:49] De mensen willen dat de grenzen dicht gaan, dat er eindelijk een totale asielstop komt, geen gelukshoeker meer binnenkomt en de tuig eruit gaat, maar ook dat hun energierekening omlaag gaat.

[2:40:58] De helft van de energierekening bestaat immers uit belastingen en die stijgen jaar na jaar najaar door.

[2:41:04] Voor absurde klimaatgekkigheid zoals de vele miljarden, vele tientallen miljarden kan ik inmiddels wel zeggen, die jetten en kool wil dumpen voor windturbines op zee.

[2:41:13] Maar ook de boodschappen.

[2:41:15] Uit recent onderzoek van de Rabobank blijkt dat deze dit jaar, en dan met name rond de kerstperiode, zo'n 10% gaat stijgen.

[2:41:22] En wat doet het kabinet?

[2:41:23] Helemaal niks.

[2:41:25] Schrap nou eens eindelijk die btw op boodschappen.

[2:41:28] Maar ook de brandstof.

[2:41:29] Al onze buurlanden, België heeft een prijsplafond, Duitsland heeft de accijns enorm verlaagd, maar ook vele andere Europese landen doen iets aan de brandstoffrijzen.

[2:41:37] Ze voeren een prijsplafond in, rommen de overwinsten bij oliebedrijven af, verlagen de wegenbelasting of verlagen accijs.

[2:41:43] Ze doen allemaal iets serieus voor de prijs aan de pomp voor de mensen thuis.

[2:41:47] En wat doet dit kabinet?

[2:41:49] Een armoedige stabilisering van het accijnsniveau.

[2:41:52] Nog niet eens een verlaging, voorzitter.

[2:41:53] Een stabilisuring.

[2:41:55] Het is te zot voor woorden.

[2:41:56] Verlaag nou eens eindelijk die brandstofaccins.

[2:41:59] Voorzitter, afrondend.

[2:42:00] Dit zijn de dingen waar de Nederlander, de gewone man en vrouw, op zit te wachten.

[2:42:05] En mee is geholpen.

[2:42:06] En daar doet dit Kabinet helemaal niets voor.

[2:42:08] Daarom is de boodschap voor de PVV simpel wegwezen.

[2:42:11] Dank u wel.

[2:42:14] Dank u wel.

[2:42:15] Ik zie geen interrupties meer voor u.

[2:42:17] Dan gaan we naar de vierde spreker van de kant van de Kamer.

[2:42:19] Dat is mevrouw Van Eyck, die gaat spreken namens de VVD.

[2:42:22] Uw unicatieve spreektijd is 30 minuten.

[2:42:25] Ga je gang.

[2:42:26] Dank je wel, voorzitter.

[2:42:28] Voorzitter, dit pakketbelastingplan bevat belangrijke punten voor werkenden en ondernemers.

[2:42:33] Zo is er een evenwichtiger koopkrachtbeeld voor werkende, blijft de brandstofvaccins lager, gaat de onbelaste reiskostenvergoeding omhoog en wordt de vliegbelasting verlaagd.

[2:42:41] Ook voor ondernemers worden stappen gezet die bijdragen aan innovatie en economische groei.

[2:42:46] Onder meer met de verruiming van de innovatiebox voor het MKB en een aantrekkelijkere fiscale regeling voor aandelenopties.

[2:42:52] Tegelijkertijd bevat het pakket ook maatregelen die voor de VVD moeilijker liggen.

[2:42:56] Zo zal het afschaffen van verschillende fiscalen ondernemerregelingen leiden tot hogere lasten.

[2:43:00] Vereenvoudiging van het belastingstelsel is nodig.

[2:43:03] Daar is iedereen het over eens.

[2:43:05] Dit lijkt echter steeds vaker gelijk te staan aan lastenverzwaring.

[2:43:09] Ik wil mijn inbreng vandaag doen langs vier lijnen.

[2:43:11] Werk en ondernemen moet lonen, een economie die groeit, Nederland moet aantrekkelijk blijven en een eenvoudiger stelsel met minder regelblik.

[2:43:20] Voorzitter, voor de VVD begint een gezond belastingstelsel bij het uitgangspunt dat werk en ondernemer moet lonenen.

[2:43:26] Belastinggeld moet eerst worden verdiend voordat de overheid het kan uitgeven.

[2:43:30] Door mensen die iedere dag aan het werk gaan, door ondernemers die risico nemen en investeren en door bedrijven die banen creëren.

[2:43:37] Dat werken loont is gewoon eerlijk.

[2:43:39] In dit blok heb ik twee onderwerpen.

[2:43:41] Inkomensbeleid en de werkopstreveling.

[2:43:44] Voorzitter, bij de algemene financiële beschouwing is uitgebreid gesproken over het inkomensbeleg.

[2:43:49] Het kabinet heeft in eerste instantie gekozen voor een technische invulling van het koopkrachtpakket.

[2:43:54] Wat later is aangevuld met enkele koopkrachtmaatregelen.

[2:43:57] Die laatste maatregelen hebben ervoor gezorgd dat de koopkracht van werkenden is verbeterd.

[2:44:02] Kan de staatssecretaris bevestigen dat van de lastenverzwaring voor burgers van 1,5 miljard euro per saldo nog 350 miljoen euro in de boeken staat?

[2:44:11] En begrijp ik het goed dat het kabinet uiterlijk op 2 november met een voorstel komt voor een verdere aanpassing van het belastingplan zodat werken meer gaat lonen?

[2:44:20] De VVD is voorstander van een ruimere en eenvoudigere werkkostenregeling, zodat ondernemers en werknemers gemakkelijker en vaker kunnen belonen zonder extra belastingdruk.

[2:44:29] De werkkstenregeling moet eenvouder en minder administratief belastend worden, zodan werkgevers meer ruimte krijgen om invulling te geven aan goed werkgevenschap.

[2:44:38] Wanneer gaat de staatssecretaris de aanbevelingen uit de evaluatie van de werkkostregeling opvolgen?

[2:44:43] En gaat hij daarbij inzetten op een schuif van ondoelmatige en of ondoeltreffende gerichte vrijstellingen naar de vrije ruimte?

[2:44:50] Onderdeel van de werkkostenregeling is een gerichte vrijstelling voor zakelijke reiskosten.

[2:44:54] Deze vrijsteling wordt verhoogd van 23 eurocent naar 25 eurocent per kilometer.

[2:44:59] Ik begrijp dat veel werkgevers deze hogere vergoeding aan hun werknemers gaan geven.

[2:45:04] Tegelijkertijd blijft een groep werkgever achter.

[2:45:07] De VVD zou het mooi vinden als werkgeven dit daadwerkelijk aanbieden aan hun werknemers.

[2:45:12] Ik hoor graag van de staatssecretaris of hij nog mogelijkheden ziet dit kracht bij te zetten.

[2:45:17] In de werkkostenregeling bestaat een gerichte vrijstelling voor brancheigen producten van het bedrijf, van de inhoudensplichtige.

[2:45:22] De VVD is zich bewust van het feit dat het afschaffen van deze gerichte... ...vrijstelling financieel nadelig is voor specifieke sectoren die hier gebruik van maken.

[2:45:31] De afschaffing van de vrijstelling kan bovendien leiden tot knelpunten, bijvoorbeeld als gevolg van bestaande arbeidsvoorwaardelijke kortingsregelingen.

[2:45:38] In ongeveer 60% van de gevallen kan de korting via de vrije ruimte worden voortgezet.

[2:45:43] Zijn alternatieven overwogen en zijn er mogelijkheden om tegemoet te komen aan de gesignaleerde knelpunt?

[2:45:49] In de horeca, een heel specifiek puntje, is een fooi... ...een manier waarop een gast zijn waardering uitspreekt voor de goede service.

[2:45:56] Wie een paar euro extra achterlaat voor die medewerkers... ...doet dat met de bedoeling dat deze waarding bij hen terechtkomt.

[2:46:01] En dus niet bij de Belastingdienst.

[2:46:03] Toch moet de fooi nu in de belastingheffing worden betrokken.

[2:46:06] Hier zijn allerlei regels voor.

[2:46:08] Maar de VVD wil dit gewoon beter en makkelijker regelen.

[2:46:11] Wil de staatssecretaris dit ook?

[2:46:12] En kan dit bijvoorbeeld worden ondergebracht in de vrije ruimte van de werkkostregeling?

[2:46:18] Voorzitter...

[2:46:19] Voordat u verder gaat met het volgende deel, zie ik twee interrupties.

[2:46:22] Als eerste de heer Gimwis.

[2:46:24] Ja, even kort de vraag over die branche-eigen producten.

[2:46:26] Want ik snap de vraag heel goed.

[2:46:29] Het vloeit natuurlijk voort uit de motie, maar het is wel heel wrang.

[2:46:33] We hebben best wel veel uit precies de branche die het raakt natuurlijk veel gehoord.

[2:46:37] Wat is de inzet precies van collega Van Eyck?

[2:46:39] Wil ze de regeling behouden?

[2:46:41] Om te versoberen.

[2:46:42] Bijvoorbeeld nu is de max 500 euro.

[2:46:44] Wil ze hem terug naar 250 euro?

[2:46:46] Of gaat ze in principe mee met het voorsten van het kabinet?

[2:46:50] Waar wil ze landen?

[2:46:53] Dank je wel.

[2:46:54] Goeie vraag.

[2:46:55] Ik denk dat bij de behandeling van het energiepakket, want daar is deze motie toentertijd ingediend, we op basis van het feit dat uit de evaluatie blijkt dat deze niet doelmatig, niet doeltreffend is, snel hebben gekozen voor een alternatieve invulling, gedragen door een meerderheid van deze Kamer.

[2:47:14] Ik denk door de snelheid waarmee we dat gedaan hebben en dus ook het besef nu, ook bij mijn fractie, dat het een aantal branches en sectoren echt in de problemen brengt op het moment dat dit arbeidsrechtelijk ook ergens is vastgelegd en geregeld.

[2:47:29] Dat ik vind dat we daar nog een keer goed naar moeten kijken.

[2:47:32] Daarmee zeg ik niet dat ik het wil terugdraaien.

[2:47:36] We hebben die keuze bewust gemaakt en mijn fractie is ook echt voorstander van het feit dat die gerichte vrijstellingen die niet doelmatig niet tot tref zijn, dat we die schuif naar die vrije ruimte gaan maken.

[2:47:45] Dat we die beweging blijven maken.

[2:47:48] Maar daarom vraag ik ook aan de staatssecretaris op welke manier kunnen we een deel van die sector dan toch tegemoet komen, al is het met het faciliteren van een zachte landing.

[2:47:57] En ik ben op zoek naar de mogelijkheden daarvoor.

[2:48:00] Voldoende voor de IGN-wis?

[2:48:01] Dan gaan we naar de heer Stultiens.

[2:48:04] Ja, dank.

[2:48:04] Bij het blokje werken moet lonen hoort natuurlijk de volgende vraag.

[2:48:08] Waarom kiest de VVD ervoor om de volledige lastverzwaging te laten komen bij de categorie arbeid bij werkende mensen?

[2:48:15] Mevrouw Van Eyck.

[2:48:17] In dit coalitieakkoord, waarin fors wordt geïnvesteerd in defensie, in veiligheid, in economie, et cetera, is gezocht naar een manier om die lasten eerlijk te verdelen.

[2:48:26] En de keuze in deze coalities is gemaakt om dat langs de vrijheidsbijdrage te doen, waarbij een deel bij burgers en een deels bij bedrijven terecht is gekomen.

[2:48:33] De heer Oosterhuis is al uitgebreid ingegaan op een vergelijkbare vraag van hoe dan die acht miljard tot stand komt.

[2:48:38] Ik denk dat het goed is als de staatssecretaris daar nog een keer op ingaat.

[2:48:42] En dat is een feit en dat werkt door in deze periode.

[2:48:45] Daar loop ik ook niet voor weg.

[2:48:46] Ik bedoel, dat is wat het is.

[2:48:47] En tegelijkertijd zien we dat dit kabinet ook met de augustusbesluitvorming en ook met aanvullende brief heeft geprobeerd, in ieder geval op koopkracht, een beeld neer te leggen wat evenwichtig is en wat uitlegbaar is.

[2:48:59] Die keuzes zijn gemaakt en daar staan wij achter.

[2:49:02] De heer Stulte.

[2:49:03] Ja, dus deze instructie wel een keer.

[2:49:04] Dan krijg je een koopkrachtantwoord.

[2:49:05] Ik vroeg om de beleidsmatige lastenontwikkeling.

[2:49:08] Dat is gewoon de keuze van het kabinet en de coalitie om de belastingen te verhogen.

[2:49:12] Dan zie je volgend jaar 6 miljard verhoging volledig bij werkenden.

[2:49:17] Dan zien we structureel voor de komende jaren 10 miljard op arbeid.

[2:49:21] In op kapitaal.

[2:49:22] En dat is trouwens beleid huidig kabinet.

[2:49:24] Ik neem het basispad niet eens mee.

[2:49:26] Dan wordt het nog veel erger.

[2:49:27] Dan krijg je het basis pad van het vorige kabinet erbij.

[2:49:29] Wat ook de VVD trouwes was.

[2:49:30] Dus de vraag blijft staan.

[2:49:32] Waarom, als je de belastingen verhoogt, kiest de VFD er elke keer voor om dat volledig alleen bij werkende mensen te doen?

[2:49:39] Mevrouw Van Eyck.

[2:49:40] Dit coalitieakkoord is bewust de keuze gemaakt om, als het gaat om de vrijheidsbijdrage, dit deels bij bedrijven en deels per burgers neer te leggen.

[2:49:48] En ik begrijp heel goed als gevolg van de manier waarop die keuzen is gemaakt door het verhogen van die AOF-premie, dat dat direct of indirect ook weer bij werkenden terechtkomt.

[2:49:56] En tegelijkertijd blijf ik ook verwijzen naar het koopkrachtbeeld wat evenwichtig is en wat ondanks alles wat er aan de hand is in de wereld en de gestegen kosten en de energielasten et cetera, dat toch beperkt negatief is.

[2:50:10] Deze interruptie hebben we al vaak met elkaar gehad en die gaat nog vaak terugkomen, denk ik.

[2:50:16] Ik blijf me verbaasd dat er zoveel adviezen zijn van alle planbureaus, regenkamers, economen, krantenopinies, D60, CDA, waar iedereen zegt laat werken lonen, verschuift die lasten van de arbeid naar kapitaal en dat de VVD toch elke keer weigert, waardoor nu de komende jaren werken niet gaat lonen.

[2:50:35] Als we deze discussie moeten voeren, dan moeten we hem denk ik ook in een wat bredere context voeren.

[2:50:40] Dan gaat het niet alleen om de lasten op arbeid, maar dan gaat het over de hele belastingmix.

[2:50:44] Ik denk dat breed hier in de Kamer gesproken wordt en uitgekeken wordt naar de bredere hervorming van het belasting- en toeslagenstelsel.

[2:50:51] Waarbij we daadwerkelijk, dat alles wat nu mede de oorzaak is van het feit dat werken niet loont of minder loont, dat we dat uit het stelsel gaan halen.

[2:51:00] En dan gaat het om alle inkomensafhankelijke regelingen, om de toeslagen, et cetera.

[2:51:03] En volgens mij ligt daar de echte oplossing.

[2:51:05] In plaats van het steeds maar opnieuw met elkaar discussiëren over waar we de rekening neerleggen.

[2:51:12] Uiteindelijk wil je dat die economie groeit, dat de belastingopbrengsten toenemen en dat we het op een eerlijke manier met elkaar verdelen.

[2:51:19] Dank u wel.

[2:51:20] De heer Vermeer.

[2:51:22] Ja, voorzitter.

[2:51:23] In die discussie voerden we hier al een paar jaar dat het systeem anders moet.

[2:51:27] En toch kiest dit kabinet en deze coalitie ervoor om die arbeidskorting weer mee te gaan schuiven.

[2:51:34] Dan moet het toch, want volgens mij, ik heb altijd CDA en ook D66 hier precies dezelfde pleidooi horen houden.

[2:51:42] En is er dan niemand die aan die noodrem trekt en zegt van ja, maar hoe je het doet interesseert me niet, maar niet op die manier.

[2:51:48] Want we werken onszelf steeds dieper het moerasje in, ook voor een toekomstige hervorming.

[2:51:57] Dank voor deze vraag.

[2:51:58] Ik realiseer me heel goed hoe harder je aan bepaalde knoppen draait, hoe ingewikkelder het wordt om straks ook naar een nieuw stelsel te bewegen.

[2:52:06] Dus vandaar ook dat ik zeg dat moet je dus in die bredere hervorming op die manier gaan wegen.

[2:52:10] Wat voor ons in het coalitieakkoord, maar zeker ook bij de augustusbesluitvorm relevant was, was dat wij vonden, als je kijkt naar het koopkrachtbeeld, dat werkenden er niet meer op achteruit moeten gaan dan bijvoorbeeld mensen in een uitkering.

[2:52:24] En dan is de arbeidskorting een van de knoppen waar je aan kan draaien.

[2:52:28] Als je kijkt naar welke stap en welke beweging het kabinet nog moet gaan maken als het gaat om lasten op arbeid, en ook van de vragen en verzoeken die hier uit deze Kamer zijn gekomen, denk ik dat er nog een stap extra nodig is.

[2:52:41] En daarvan vind ik ook dat we allemaal, ook mijn fractie, open moeten staan voor ideeën, suggesties die vanuit verschillende partijen daar worden ingebracht.

[2:52:49] En dat het dan, zal ik maar zeggen, ook kan betekenen dat je de arbeidskorting niet of anders aanpast.

[2:52:54] Ik wil dat op die manier ook gewoon gaan wegen en in die totaliteit van dat hele beeld ook meenemen.

[2:53:05] Voorzitter, Nederland heeft economische groei nodig om ook in de toekomst goede zorg, onderwijs, infrastructuur en veiligheid te kunnen betalen.

[2:53:12] De VVD wil structureel naar minimaal 1,5% groei.

[2:53:15] Het belastingstelsel moet daar ondersteunend aan zijn.

[2:53:18] Besluitvorming over fiscaliteit moet nadrukkelijker worden gekoppeld aan onze groeiagenda.

[2:53:23] Bij iedere fiscale regeling zou de vraag moeten zijn, hoe draagt dit bij aan een economie die groeit?

[2:53:28] In de blok heb ik vier onderwerpen, innovatiebox, box 3, earningstrippingmaatregel en aandelenopties.

[2:53:35] De innovatiebox wordt toegankelijker voor het MKB.

[2:53:38] Het bedrag waarover innovatieve MKB-bedrijven aan de voorverterre regeling kunnen profiteren, wordt verruimd van 25.000 euro naar 100.000 Euro.

[2:53:46] Daardoor kunnen meer belastingplichtigen gebruik maken van de innovatie box.

[2:53:50] De VVD staat voor een bredere toegankelijk innovatie-box en een economie die groeit.

[2:53:54] In tegenstelling tot partijen die de innovatiewox juist willen versoberen.

[2:53:58] De doeltreffendheid van het forfaitaire regime zou verder kunnen worden verbeterd door een verlenging van het aantal jaren per kwalificerend activum waarvoor het forfeit kan worden ingezet.

[2:54:08] De suggestie die vanuit de adviespraktijk wordt gedaan is aansluiten bij de periode die doorgaans geldt voor een vaststellingsovereenkomst, te weten vijf kalenderjaren.

[2:54:15] Graag een reactie van de staatssecretaris.

[2:54:18] Het kabinet is voorzichtig optimistisch over de uitkomst van de staatsteuntoets omdat het voorgestelde forfeit primair bedoeld is om innovatie bij het Nederlandse MKB te stimuleren

[2:54:26] Hetgeen weinig te maken heeft met schadelijke belastingconcurrentie.

[2:54:29] Hoe ziet het proces van informeel overleg eruit?

[2:54:32] En wanneer kunnen ondernemers 100% zekerheid krijgen dat het voordeel niet wordt teruggevorderd?

[2:54:39] Het kabinet kiest voor de snelste route om zoveel mogelijk vermogen onder vermogenswinst te laten vallen.

[2:54:45] Op het wetsvoorstel wetwerkelijk rendement box 3 wordt een novelle ingediend.

[2:54:48] We gaan deze wet in november separaat behandelen.

[2:54:52] Ondertussen ligt er een wetwerkelijke rendementbox 3 die is aangenomen in de Tweede Kamer.

[2:54:56] Bij de behandeling van die wet zijn een aantal moties aangenomen.

[2:54:59] Mij is niet duidelijk wat de stand van zaken is.

[2:55:02] Het gaat met name om de volgende vier moties.

[2:55:04] De motie Grimwis over het vastgoedbijtelingspercentage.

[2:55:09] Over mijn eigen motie ten aanzien van een tegenwijsregeling voor het werkelijke veroordeel van eigen gebruik van ongewoonde zaken.

[2:55:14] Motie van collega Inge van Dijk over het onderzoek naar rendement op vakantiewoningen.

[2:55:18] En de motie grimwisfameer over de nadelen met betrekking tot de leegwaarderatio.

[2:55:23] Ik zou graag bij de schriftelijke beantwoording naar aanleiding van dit wetgevingsoverleg een uitgebreide reactie van het kabinet willen ontvangen over de uitvoering van deze moties.

[2:55:32] Het is belangrijk dat de investeringscapaciteit voor de woningbouw wordt vergroot.

[2:55:40] Ja, ik zie ook de beweging.

[2:55:41] De heer Stultien.

[2:55:42] Ja, dit was blokje Box 3 of niet?

[2:55:44] Klopt dat?

[2:55:45] Mevrouw Van Eyck en ik waren, misschien zijn we dat officieel nog steeds, samen wetgevingsrapporteurs bij Box 3.

[2:55:52] En dan is je taak te kijken, is de wet zorgvuldig, is ze juridisch houdbaar, is die uitvoerbaar?

[2:55:57] Voelt mevrouwe Van Eyk, net als ik, nog steeds die verantwoordelijkheid ook bij deze novellen?

[2:56:02] Mefrouw van Eyck.

[2:56:03] zeker voel ik die verantwoordelijkheid als rapporteur... om namens de commissie Financiën dat te doen wat nodig is... om de wet op een ordentelijk goede manier te behandelen.

[2:56:12] Tegelijkertijd realiseer ik me heel erg goed... dat de tijdspanne die ons nu gegeven is, erg kort is.

[2:56:18] Maar ik ben wel voorzichtig optimistisch over onder andere het advies van de Raad van State.

[2:56:23] Omdat datgene wat het kabinet nu voorstelt... precies datgène is wat de Raat van State ook adviseerde.

[2:56:29] Namelijk...

[2:56:30] bewegen naar een vermogenswinstbelasting.

[2:56:33] En zorgen dat ons stelsel internationaal gezien in de pas gaat lopen.

[2:56:36] Dus volgens mij zitten er heel veel goede dingen in... die ook door de Raad van State positief ontvangen zullen worden.

[2:56:41] Als je kijkt naar de uitvoering... en dan met name voor de Belastingdienst en de handhaafbaarheid daarvan...

[2:56:48] Ja, daar heeft de heer Stultins een punt en dat gaf hij ook al in zijn eerste inbreng.

[2:56:53] Dat gaat uitdagend zijn, maar wat mij betreft is het ook een politieke keuze en een politieve beweging of je de beweging die zo hard nodig is en die we nu eindelijk gaan maken, het dat waard is.

[2:57:04] En die discussie moeten we denk ik met elkaar nog verder voeren, ook tijdens de behandeling van deze wet.

[2:57:09] Meneer Stultan.

[2:57:10] Ja, dat gaan we zeker doen en op zich positief dat mevrouw Van Eyck nog steeds de rapporteurschap ook serieus neemt.

[2:57:16] Kijk, het is ook wel lastig.

[2:57:17] We hebben een half jaar gewacht op een plan van het kabinet en dat moeten wij straks in een week tijd gaan behandelen.

[2:57:24] Dat is niet in balans.

[2:57:25] Dus ik wil je welvast wel genoemd hebben als het gewoon rammelt straks met een slechte uitvoeringstoets.

[2:57:30] of een kritisch advies van de Raad van State, dan moeten we als Kamer gewoon zeggen, dit gaan we niet laten gebeuren in een week.

[2:57:34] Dan gaan we meer tijd nemen, goede wetgeving.

[2:57:37] En er kunnen volgens verschillen van meningen over waar wil je naartoe werken, daar denken we anders over.

[2:57:41] Maar op zijn minste ondergrens bewaken dat de wet goed moet zijn en niet tot heel veel gezeik leidt tot hersteloperaties en nieuwe wetgeven.

[2:57:47] Ik hoop dat we die met elkaar, met z'n allen hier, ook de komende weken blijven waarborgen.

[2:57:52] Ik denk dat die verantwoordelijkheid heel breed gevoeld wordt en tegelijkertijd het ook aan iedere fractie is om daar eigen afweging te maken in de zin of de wet goed genoeg is om te behandelen.

[2:58:01] U krijgt ook een interruptie van de heer Ginwis.

[2:58:04] Hierop doorgaan, nog even de vraag.

[2:58:06] Hoe gaat mevrouw Van Eyck nou wegen wanneer het verant woord is om door te zetten op 2028?

[2:58:14] Of dat het toch niet verant word is en dat we beter kunnen accepteren dat het 2029 wordt?

[2:58:21] Mevrouwer Van Eyk.

[2:58:22] Daarvoor heb je natuurlijk het hele pakket en wetgeving nodig, inclusief het advies van de Raad van State en inclusief de uitvoeringstoets.

[2:58:30] Als ik het goed heb begrepen komt dat op 2 november naar de Kamer toe.

[2:58:33] En dat is het moment ook waarop ik dat ga bestuderen en ook met mijn fractie ga wegen of dit goed genoeg is.

[2:58:40] Wij vinden het erg belangrijk dat we tempo blijven houden, dat we ook als Kamer het lef moeten hebben om de wens die is geuit en breed maatschappelijk en politiek gedragen wordt om naar die vermogenswinstbelasting te gaan, om het maximale te doen om dat ook voor elkaar te krijgen.

[2:58:56] Dat we onderweg nog obstakels tegenkomen, ongetwijfeld.

[2:58:59] Ik heb ook begrepen dat er nog een nieuwe wet naar de Kamer komt om het vermogenswinsbelastingstelsel helemaal goed in de wet te krijgen, maar we moeten van de kant af.

[2:59:10] En volgens mij is dat wat we met elkaar hier ook moeten doen.

[2:59:28] is evident en dat er op zich een meerderheid voor die wens is, is ook evident.

[2:59:32] Maar nogthans, als medewetgever zijn we ook verantwoordelijk voor de uitvoerbaarheid en dat we niet nodeloos zaken in de soep laten lopen en daarmee ook een gokje nemen met belastinginkomsten en belastingheffing als zodanig.

[2:59:47] Hoe ziet mevrouw Van Eyck dat?

[2:59:49] Want al die rode vlaggen, gaan we die dan inderdaad één voor één proberen te arresteren?

[2:59:53] Of gaan we op een gegeven moment ook zeggen, ja, dit is eigenlijk onbegonnen werk en we moeten een jaar extra nemen?

[2:59:59] Mevrouwe Van Eyk.

[3:00:00] Nou ja, ik ga in eerste instantie de uitvoeringstoets van de Belastingdienst afwachten.

[3:00:04] En ik heb inmiddels ook geleerd in de afgelopen jaren bij de behandeling van het belastingplan en de discussie over de uitvormingstoetsen dat de ene rode vlag de andere rode vlak niet is.

[3:00:13] En ook rode vlagen onder druk vloeibaar worden.

[3:00:16] Dat is misschien een hele rare manier om dat te zeggen, maar dat was wat een beetje de aftronk van het behandelen van het Belastingplan de vorige keer.

[3:00:22] En ik denk dat we die discussie met elkaar heel erg goed moeten voeren.

[3:00:27] Als onderdeel ook van het wetgevingsoverleg wat gepland gaat worden.

[3:00:31] Dank u wel.

[3:00:32] U kunt verder gaan met uw bedoeling.

[3:00:34] Dank voorzitter.

[3:00:35] Ik ben aangekomen bij de woningbouw.

[3:00:39] Het is belangrijk dat de investeringscapaciteit voor de woningenbouwer wordt vergroot.

[3:00:42] De aangecondigde verruiming van de earning stripping maatregel, die uiteraard onze steun heeft, omdat het heel erg belangrijk is dat die er gaat komen, maar deze komt wel uitsluitend ten goede aan woningcorporaties.

[3:00:53] Voor het realiseren van voldoende betaalbare huurwoningen zijn ook private investeerders noodzakelijk.

[3:00:58] Zij worden ook geraakt door hoge rente, bouwkosten en de renteaftrekbeperking.

[3:01:03] terwijl zij niet beschikken over de gunstige financieringsmogelijkheden die corporaties via WSW-borging hebben.

[3:01:08] Voorzitter, aangezien deze maatregel afgelopen vrijdag met de nota van wijziging aan het Belastingplan 2027 is toegevoerd en er geen schriftelijk overleg heeft plaatsgevonden, voel ik mij genoodzaakt hier wat langer bij stil te staan en meer vragen over te stellen.

[3:01:21] Voor de aangekondigde uitzondering van woningcorporaties kiest het kabinet voor een dubbele afbakening.

[3:01:26] Alleen voor woningcorporaties en alleen voor diensten van algemeen economisch belang.

[3:01:31] De corporaties bezitten ongeveer 2,3 miljoen woningen waarvan 2,1 miljon woningen binnen DAAP vallen.

[3:01:38] Op termijn komen er ongeveel 130.000 middeldure huurwoningen bij die nu nog niet onder DAAPvallen in het kader van de herziening van het vrijstellingsbesluit van de Europese Commissie.

[3:01:47] Juridisch zijn de begrippen DAAP en gereguleerde huur volstrekt verschillend.

[3:01:51] Maar in de praktijk ziet beide op de verhuur van sociale en straks middeldure huurwoningen.

[3:01:56] Door te kiezen voor het begrip DAAP, vernauwt het kabinet haar blik tot de coöperatiesector.

[3:02:01] De private sector bezit ongeveer 400.000 huur woningen, circa 35% van het totale bezit.

[3:02:07] Onbekend is hoeveel hiervan in de sociale en middeldure categorie vallen, maar voor de gehele sector is het respectievelijk 43 en 70 procent.

[3:02:14] Met de invoering van de wet betaalbare huren zal dit percentage sinds 2024 veranderd zijn, maar het gaat om ongeveer 290.000 woningen.

[3:02:20] Ongeveer 12 procent van het aantal woningen van woningcoöperaties dat op termijn baat heeft bij de uitzondering van geen recurrente aftrekbeperking.

[3:02:27] Heeft het kabinet overwogen om ook private vastgoedvenderschappen die sociale en

[3:02:33] van de geen recurrente aftrekbeperking.

[3:02:35] Zo nee, waarom niet?

[3:02:36] En zo ja, waar is hier dan uiteindelijk niet voor gekozen?

[3:02:40] Aan de keuze voor de uitzondering legt het kabinet... de uitsonderingsmogelijkheid voor langlopende openbare infrastructuurprojecten... in de Europese richtlijn ten grondslag.

[3:02:48] In het verleden is hier niet voorgekozen... omdat dan sprake zou zijn van ongeoorloofde staatssteun.

[3:02:53] Maar gegeven de contextverandering van DAPI in Europa... kiest het kabinet hier nu wel voor.

[3:02:58] Wel treedt de voorgestelde maatregel pas in werking...

[3:03:00] Nadat is vastgesteld dat geen sprake is van ongeoorloofde staatssteun.

[3:03:05] Waarom is het kabinet van mening dat een duidelijke objectvrijstelling als langlopende openbare infrastructuurprojecten beperkt kan worden tot woningcoöperatie waarmee het feitelijk een subjectvrij stelling wordt?

[3:03:15] Hoe zit het met het gelijkheidsbeginsel?

[3:03:17] Zouden juist alle verhuur van sociale en straks middeldure huurwoningen onder de vrijstelling moeten vallen?

[3:03:22] Is het kabinet van mening dat de contextverandering van DAP het risico van staatssteun vermindert, terwijl tegelijkertijd de verhuur van sociale en middeldure huurwoningen door private vastgoedvennootschappen niet als DAP kwalificeren?

[3:03:34] Kiest het kabinent hiermee niet juist ervoor om staatsteun uitsluitend aan woningcoöperaties toe te laten komen en creëert het hiermee een ongelijk speelveld?

[3:03:42] Klopt het dat de maatregel geen ruimte creëert voor woningcoöperaties om de tot invoering van de maatschappij voortgewendelde rente op daadactiviteiten in te brengen op winst op die activiteiten na invoeding?

[3:03:53] En hoe kan dan het stuur meer aan voortgewendelde renten dan ooit nog wel aftrekbaar worden?

[3:03:58] Voorzitter, dan het wetsvoorstel wet fiscale stimulering start-ups en scale-ups.

[3:04:03] Hiermee wordt een nieuwe fiscalieregeling voor aandelenopties van werknemers van kwalificeerde start-up en scale ups geïntroduceerd.

[3:04:10] De VVD is trots op het feit dat het nu eindelijk is gelukt om een aantrekkelijke fiscale regeling voor aandelenopties te introduceren.

[3:04:17] De motie van IJK Martens over een ruimhartige en investeringsvriendelijke fiskale regering voor start-ups en scale-ups met ook liquiditeit van aandeelhouders is goed uitgevoerd.

[3:04:25] Daar ben ik blij mee.

[3:04:27] Tegelijkertijd is de regeling complex en misschien te beperkt.

[3:04:31] Ik wil dat elke mogelijkheid om de regering een eenvoudigere vorm te geven wordt benut.

[3:04:35] Een te bemerkte toepassing is een gemiste kans op een kans voor groei.

[3:04:39] Voorzitter, in relatie tot dit wetsvoorstel heb ik opmerkingen en vragen over de definitie, het toetsingskader, staatsteun, eindregeling, lucratieve belang en inwerkingstreding.

[3:04:49] En sluit ik af met een suggestie voor een investeerdersregeling.

[3:04:53] Het kabinet kiest ervoor om de eigen definitie van start-up en scale-up te hanteren.

[3:04:57] De Nederlandse definitie, zoals in dit wetsvoorstel voorgesteld, zou zo beter aansluiten bij de praktijk waarbij verschillende soorten start-ups en scale-ups zoals software, deeptech en biotech verschillend groeipaden hebben.

[3:05:08] Tot zover prima.

[3:05:10] Een grens aan omzet of medewerkers om te kunnen kwalificeren als start-up of scale-up kan ertoe leiden dat veelbelovende ondernemingen met innovatie en groehipotentieel

[3:05:17] toch niet als start-up of scale-up zouden kunnen kwalificeren.

[3:05:21] Het laatst genoemde risico is niet helemaal weg, zolang wordt vastgehouden aan de MKB-definitie uit de Algemene Groepsverstellingsverordening.

[3:05:28] Graag een reactie van de staatssecretaris.

[3:05:31] De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland heeft een toetsingskader in ontwikkeling.

[3:05:35] Elk onderdeel wordt beoordeeld en meegenomen in een integraal onderdeeltje op elk van de criteria.

[3:05:40] De VVD is van mening dat in het geval dat een onderneming een durfkapitaalinvestering heeft ontvangen, feitelijk door investeerders al is geoordeeld dat sprake is van schaalbaarheid.

[3:05:49] Kan deze toets als zelfstandig criterium in het toetsingkader worden opgenomen?

[3:05:54] Wij begrijpen dat het kabinet de invulling van de beoordeling van de criterion van het toetingskade voor de plenaire behandeling aan de Kamer zal doen toekomen.

[3:06:00] Is de staatssecretaris bereid om hier representatieve positieve en negatieve voorbeelden aan toe te voegen?

[3:06:07] Voorzitter, een paar opmerkingen en vragen over de regels over staatssteun.

[3:06:13] Het kabinet geeft aan dat de regeling mogelijk onder de algemene groepsvrijstellingsverordening of de de minimusverordering kan worden gebracht.

[3:06:20] Voor de AGVV moet een onderneming voldoen aan de Europese MKB-definitie.

[3:06:25] Moet bij iedere afzonderlijke toekenning van aandelenopties opnieuw worden getoetst of een onderneeming aan die voorwaarden voldoeit?

[3:06:32] En wat betekent dit voor snel groeiende scale-ups die gedurende de looptijd van de regeling op enig moment boven deze grenzen uitkomen?

[3:06:40] Ondernemingen in moeilijkheden vallen buiten de AGPV.

[3:06:44] Als gevolg hiervan kan een groep bedrijven geen gebruik maken van deze route.

[3:06:48] Juist start-ups kunnen in hun groeifase verlieslatend zijn, zonder dat hun toekomstperspectief slecht is.

[3:06:54] Hoe wordt voorkomen dat deze bedrijven buiten de boot vallen?

[3:06:58] De de minimisverordening heeft ruimte voor maximaal 300.000 euro aan steun over een periode van drie jaar.

[3:07:04] Maar hoe werkt dat concreet bij aandelenopties?

[3:07:07] Begrijp ik het goed dat de berekeningsmethode wordt uitgewerkt in lagere regelgeving?

[3:07:11] Wanneer wordt deze gepubliceerd?

[3:07:13] Het is belangrijk dat ondernemers weten waar ze aan toe zijn.

[3:07:16] Het zou daarom enorm helpen als Europese goedkeuring van de gehele regeling wordt verkregen.

[3:07:21] Hoe gaat de staatssecretaris zich hier in Brussel actief voor inzetten?

[3:07:26] De VVD is tevreden met het feit dat de motie van EIC over aansluiten bij wat internationaal gebruikelijk is bij uitdiensttraining van de werknemers is uitgevoerd.

[3:07:33] De doelgroep bestaat voor een groot deel uit internationaal mobiele werknemer.

[3:07:37] We hebben gevraagd om cijfervoorbeelden bij emigratie.

[3:07:41] We kregen daar dus één voorbeeld op, emigratie na uitoefening, verkoop na een waardedaling.

[3:07:46] Maar wat als het bedrijf na emigatie failliet gaat?

[3:07:49] Wat als iemand emigreert voor uitoefening, terwijl er dan nog geen euro vrijkomt?

[3:07:54] En hoe werkt het als iemand terugkeert naar Nederland?

[3:07:57] Is de staatssecretaris bereid om in de schriftelijke beantwoording nog enkele voorbeelden extra op te nemen en daarbij in te gaan op de situatie zoals hiervoor genoemd?

[3:08:05] Als de geldigheidsduur van de beschikking die door de RVO is afgegeven verloopt, is niet langer sprake van een start-up of scale-up voor het doeleinde van de regeling.

[3:08:14] Voor zover werknemers of oud-werknemens van start-ups of scaleups opties of daaruit verkregen aandelen houden waarover op dat moment nog geen heffing heeft plaatsgevonden, wordt teruggevallen op de bestaande regeling voor aandelopties in de loonheffingen.

[3:08:25] De werknemer behoudt het fiscale voordeel voor de periode dat spraken was van start up of scale up en dit voordeeld wordt naar tijdsgelang toegekend.

[3:08:32] Dit lijkt mij erg complex.

[3:08:34] De VVD is dan ook voorstander

[3:08:36] om dit aanvullende heffingsmoment niet in de wet op te nemen.

[3:08:39] Wordt of kan dit nog worden heroverwogen?

[3:08:41] En waarom wel en waarom niet?

[3:08:44] Aandelen of aandelenoptierechten in een start-up of scale-up die kwalificeren als lucratief belang, worden uitgesloten van de met het wetsvoorstel voorgestelde aandeloptieregeling.

[3:08:54] Veel start-ups en scale-ups maken gebruik van durfkapitaal, waardoor lucratieve belangkwalificatie in de praktijk regelmatig aan de orde zal zijn.

[3:09:01] Door de dynamische toets in de lucratieve belangregeling kan een latere instap van een durfkapitaalinvesteerder ertoe leiden dat de aandelen en daarmee de onderliggende werknemersopties pas na toekenning als lucratief belang worden aangemerkt.

[3:09:12] Zijn er mogelijkheden om voorkoming van misbruik gerichter vorm te geven?

[3:09:18] De VVD is voorstander van een regel waarbij toegekende werknemeropties die faciliteit niet verliezen door latere kapitaalstructuurwijzigingen waarop werknEMERS geen invloed hebben.

[3:09:28] Graag een reactie van de staatssecretaris.

[3:09:31] Het kabinet beoogt dat de voorgestelde tegemoetkomingen voor de loonbelasting in box 1 met betrekking tot start-ups en scale-ups aan werknemers verstrekte aandelen optierechten en daaruit verkregen aandelingen met ingang van 1 januari 2027 in werking treden.

[3:09:42] De wet treedt in werken bij een op koninklijk besluit te bepalen tijdstip.

[3:09:46] Wat is er nodig om die datum van 1 Januari 2020 te halen?

[3:09:52] Ten slotte op dit punt, voorzitter.

[3:09:53] Wat nog ontbreekt in het instrumentarium voor fiscale stimulering van start-ups en scale-ups is een prikkel voor vroege fase-investeringen door vrienden, familie en fools.

[3:10:01] In het ronde tafelgesprek is hier uitgebreid over gesproken.

[3:10:04] Dit naar voorbeeld van het Britse IJs en Sejs.

[3:10:07] De Kamer vroeg hier al eerder om.

[3:10:08] De motie Das Smart is Amerika verzoekt de regering om varianten van zo'n regeling uit te werken.

[3:10:13] De wet Fiscale Stimulering Start-ups & Scale-ups biedt daarvoor aanknopingspunten.

[3:10:18] De wets stimuleert nu alleen de werknemerskant.

[3:10:20] Voor de investeerder die als eerste risico loopt is er geen prikkel zoals een inlegkorting of verliesverrekening.

[3:10:25] Dat is de kern van ijs-zijs.

[3:10:27] De memoria van toelichting noemt zelf dat investeringen in de vroege fase risicovol en illiquide zijn en neemt het Verenigd Koninkrijk als benchmark.

[3:10:35] De RVO-beschikking voor start-ups en scale-ups kan ook dienen als kwalificatie voor een investeerdersregeling.

[3:10:40] Het kabinet onderzoekt volgend jaar een regeling voor indirecte investering via fondsen.

[3:10:44] Directe eenzaalinvesteringen zouden daar logisch bij aansluiten.

[3:10:47] Hoe en wanneer wordt echt invulling gegeven aan de eerder genoemde motie Das Smart is Amerika?

[3:10:51] En kan het onderzoek naar investering en via fonds worden uitgebreid met directe eenzalinvesteringen?

[3:10:58] Voorzitter, Nederland kan zijn fiscale beleid niet loszien van de landen om ons heen.

[3:11:02] Een groot deel van onze welvaart wordt over de grens verdiend.

[3:11:06] Bij internationale belastingregels moet het uitgangspunt zijn dat afspraken zoveel mogelijk internationaal worden gemaakt en Nederland niet onnodig nationale koppen toevoegt.

[3:11:15] In dit blok twee onderwerpen, het site-by-site pakket en de valuta resultaten op afdekkingsinstrumenten.

[3:11:21] Op 5 januari langsleden is internationaal een akkoord bereikt over het Pillar 2 side-by-side pakket.

[3:11:26] De wet Veilige Havenregels Wet Minimumbelasting 2024 voert dit pakket door in de Nederlandse wet.

[3:11:32] Tijdige implementatie draagt bij aan consistente toepassing van de regels over de minimumbelastingen.

[3:11:37] Helemaal eens.

[3:11:38] Het uitgangspunt daarbij moet wel zijn dat internationale belastingafspraken worden gemaakt zonder nationale koppen en voor een gelijk speelveld.

[3:11:45] En daar wringt het toch een beetje bij het zogenoemde side-by-side pakket.

[3:11:49] Met dit wetsvoorstel wordt de inkomen-inclusiebijheffing voor Amerikaanse concerns met terugwerkende kracht uitgeschakeld.

[3:11:56] Terwijl Nederlandse en andere Europese concerns die heffing wel moeten blijven betalen.

[3:12:00] De vraag is dan ook hoe gelijk is het internationale speelveeld?

[3:12:04] We hebben het kabinet gevraagd om een rekenvoorbeeld waarin een Nederlandse en een vergelijkbaar Amerikaanse concern allebei een laagbelaste dochteronderneming hebben in een land zonder binnenlandse bijheffing.

[3:12:13] Het kabinet erkent dat de belastinguitkomst kan verschillen, maar geeft geen voorbeeld.

[3:12:17] Kan dit alsnog worden gedaan?

[3:12:20] Landen kunnen ook in 27 en 28 nog verzoeken om als kwalificerend side-by-side regime te worden aangemerkt.

[3:12:26] Brazilië en Colombia lijken zo'n verzoek al te hebben ingediend.

[3:12:30] Ook andere grote economieën kunnen mogelijk volgen.

[3:12:33] Dat kan gevolgen hebben voor de Nederlandse belastingopbrengsten en voor de concurrentiepositie van Nederlandse bedrijven.

[3:12:39] Het Carbonet heeft bijvoorbeeld aangegeven dat kwalificatie van China nog eens 50 miljoen euro aan belastingopbrengsten kan kosten.

[3:12:45] Kan de staatssecretaris voor deze drie landen per land aangeven welk deel van de huidige en geraamde Nederlandse opbrengst van de minimumbelasting afkomstig is van concerns uit die landen?

[3:12:53] En wat de gevolgen voor die opbrens zijn als die lande zouden kwalificeeren?

[3:12:58] Met de nieuwe veilige havenregel kunnen bepaalde fiscale stimuleringsmaatregelen buiten de berekening van de minimumbelasting blijven.

[3:13:05] Voor Nederland kwalificeren onder andere EIA, MIA en KIA.

[3:13:09] Maar de innovatiebox kwalificeert niet.

[3:13:11] Dat geldt ook voor het tonnageregime.

[3:13:13] Het kabinet stelt dat de innovatiebox niet kwalificeert als uitgave gerelateerde stimuleringsmaatregel omdat het fiscale voordeel hoger kan zijn dan de gemaakte innovatiekosten.

[3:13:23] Maar in de memorie van toelichting ontbreekt een afzonderlijke analyse of de innovatiebox mogelijk wel als productiegerelateerder stimulerungsmaatlegel kan kwalificeren.

[3:13:31] kan de staatssecretaris toelichten waarom die mogelijkheid niet afzonderlijk is onderzocht?

[3:13:36] En is het mogelijk om te onderzoeken of de innovatiebox langs die route onder de veilige havenregel kan vallen?

[3:13:41] De bereidheid van het kabinet om breder te kijken naar de toekomst van ons fiscale innovatieinstrumentarium wordt gewaardeerd.

[3:13:47] Wanneer gaat het kabinett deze analyse uitvoeren?

[3:13:50] En wanneer kan de Kamer concrete voorstellen verwachten?

[3:13:53] Kan hier ook de voorgestelde Europese R&D-aftrek bij worden betrokken, zodat Nederland optimaal gebruik kan maken van de ruimte die de internationale regels bieden?

[3:14:03] Het kabinet stelt voor de... Sorry, u krijgt een interruptie over dit onderwerp van deze tildienst.

[3:14:08] Ja, inderdaad, want ik hoor eigenlijk goede kritische vragen van de VVD over dit side-by-side pakket.

[3:14:15] Wat we allebei zien, dit is voor een deel gewoon een belastingkorting aan Amerikaanse multinationals.

[3:14:20] Nu stelt ze ook vragen die wat als andere landen ook gaan aansluiten.

[3:14:23] Gaan we niet hier stap voor stap het hele pijler 2 eigenlijk afzwakken en minder effectief maken?

[3:14:29] Klopt deze analyse en is mevrouw Van Eyck met ons eens, we moeten juist deze samenwerking versterken.

[3:14:33] Dat we juist met andere landten wel de minimumbelasting in stand houden in plaats van verder afbrokkelen.

[3:14:38] Mevrouwe Van Eyk.

[3:14:39] absoluut voorstander van het instand houden van deze minimumbelasting, omdat deze afspraken internationaal gezien op draagvlak kunnen rekenen en ook het meest effectief zijn om belastingontwijking tegen te gaan.

[3:14:52] Tegelijkertijd hebben we te maken met een aantal hele grote economieën die ook hun eigen belastingstelsels hebben.

[3:14:57] En ik denk dat het goed is dat je met elkaar het gesprek blijft voeren over de invulling daarvan.

[3:15:03] Maar ik maak me wel zorgen om de beweging die nu wordt gemaakt, om in dit geval heel specifiek de Verenigde Staten tegemoet te komen.

[3:15:12] En daarmee dus ook een deel van onze belastingopbrengsten kwijtraken.

[3:15:16] Ik denk dat we daar kritisch op moeten zijn.

[3:15:17] We hebben ook een aantal wetenschappelijke factsheets gekregen die ook best wel wat vraagtekens zetten bij...

[3:15:23] De manier waarop deze besluitvorming tot stand is gekomen.

[3:15:27] En mijn afdrong was, we zijn als Kamer feitelijk geconfronteerd met een afspraak die ergens is gemaakt.

[3:15:34] En we zetten dat netjes in de wet en daar moeten wij het dan ook wel mee doen.

[3:15:37] Dus ik ben vooral ook zoekende naar een manier... waarop we in de toekomst ook als Kamers beter in positie kunnen worden gebracht... om hier op voorhand iets op mee te geven richting een kabinet, een staatssecretaris, een minister...

[3:15:49] Wie dan ook.

[3:15:51] Om te voorkomen dat wat op het eerste oog een heel effectief instrument zou moeten zijn, verder afkalfd.

[3:16:01] Meneer Stulte.

[3:16:02] Dank.

[3:16:02] Volgens mij delen we dit.

[3:16:04] Dus inderdaad laten we voorover komen dat het de komende tijd weer gebeurt, die verder afbrokkelt.

[3:16:08] Er blijft ook wel de politieke vraag staan, er ligt nu een wetsvoorstel voor, dat eigenlijk zegt, dit is een belastingkorting van Amerikaanse multinationals van 100 miljoen.

[3:16:15] En de vraag van onze Kamer is, wie betaalt voor dat gat?

[3:16:18] Want er wordt nog geen dekking gevonden, er wordt niet gezegd, oh dan willen we vervolgens bij dezelfde doelgroep het geld op een andere manier ophalen.

[3:16:23] Waardoor de factor dus terechtkomt bij gewone werkende mensen.

[3:16:27] Deelt ook de VVD die analyse en moeten we dat niet veel eerlijker vormgeven, als je al dit weggeeft, wat ik jammer vind, maar dat het blijkbaar gebeurt internationaal, dat dat gat wel ook wordt betaald door dezelfte doelgoed.

[3:16:37] Mevrouw van Eyck.

[3:16:39] Ja, deze vind ik iets te makkelijk.

[3:16:43] In dit geval zijn we min of meer geconfronteerd met een richtlijn en een implementatie in wet- en regelgeving die ook budgetaire consequenties heeft.

[3:16:54] En als je dit bij herhaling blijft doen, dan leg je ook wel iedere keer weer de rekening bij die groep neer.

[3:17:01] Tegelijkertijd hoor ik ook wat de heer Stultjens zegt, door het niet, zal ik maar zeggen, specifiek in de vennootschapsbelasting op te lossen, want dan gaat het in dit gevaal over...

[3:17:11] Ja, verdeel je de rekening feitelijk over iedereen en alles.

[3:17:13] Dus dat is niet alleen maar lasten op arbeid.

[3:17:16] Ik bedoel, de opbrengst van de vennootschapsbelasting is ook fors en wordt daar ook mee gedekt.

[3:17:24] Deze keuze is gemaakt en ik snap waarom die is gemaakt.

[3:17:26] En als je hem inderdaad nog een keer heel goed doordenkt, dan zou je daar ook met een andere blik naar kunnen kijken.

[3:17:32] Dat is wat ik op dit moment over wil zeggen.

[3:17:35] Tot slot, we hebben nog een paar weken om verder door te denken.

[3:17:38] Dus ik hoop inderdaad dan op die houding.

[3:17:39] Want volgens mij delen we de kritiek dat dit nu op tafel ligt.

[3:17:43] We vinden het eigenlijk jammer, deze belastingkorting.

[3:17:44] Dat vinden we niet nodig.

[3:17:45] Maar goed, die is blijkbaar internationaal afgesproken.

[3:17:47] Maar we kunnen wel als Kamer zelf bepalen wie betaalt die rekening.

[3:17:51] En inderдаad, hij ligt nu gewoon bij iedereen, bij alle burgers.

[3:17:53] Dat vind ik zelf niet heel rechtvaardig als er een duidelijke korting is voor buitenlandse multinationals.

[3:17:58] Ik hoop dat we met elkaar dan daar een betere dekking kunnen vinden voor dit wetsvoorstel.

[3:18:03] Mevrouw Van Eyck.

[3:18:04] Ja, en tegelijkertijd heel gericht deze rekening weer neerleggen bij de groep die ook de minimumbelasting nu opbrengt.

[3:18:10] Dat is praktisch onuitvoerbaar, dus het wordt per definitie een ongerichte maatregel.

[3:18:14] De vraag is alleen waar leg je hem dan neer?

[3:18:18] Ik ga het doen met uw bedoeling.

[3:18:20] Ik was gekomen bij het valutaaftekkingsinstrument en het voorstel van het kabinet om de fiscale behandeling daarop aan te passen.

[3:18:28] Zoals eerder aangegeven, we hebben er uitgebreid vorig jaar bij het Belastingplan ook al over gediscussieerd, zijn we daar geen voorstander van.

[3:18:33] Het voorstel mist economische basis, verhoogt administratieve lasten en leidt tot uitvoeringsproblemen.

[3:18:37] En daarna schaadt de maatregel het Nederlandse vestigingsklimaat voor internationaal opererende bedrijven die reële valuta-risico's op buitenlandse deelnemingen afdekken.

[3:18:45] Ziet de staatssecretaris alsnog, ondanks dat ik weet dat hij heel veel inspanningen heeft geleverd om te komen tot een hele gerichte maatlegel en een oplossing, om met die multinationals en die grootbanken die het betreft in gesprek te blijven.

[3:18:57] En om ook goed te monitoren wat de daadwerkelijke effecten hiervan zijn.

[3:19:02] Ben ik bij het belastingstelsel en de regeldruk?

[3:19:06] Het belastingtelsel is in de loop der jaren steeds ingewikkelder geworden.

[3:19:09] Wanneer een fiscale regeling wordt afgeschaft en de volledige opbrengst in de schatkist verdwijnt, ervaart een burger of een ondernemer dat niet als vereenvoudiging, maar als een belastingverhoging.

[3:19:18] Nieuwe fiscrale regelingen kunnen op hun beurt weer extra regeldruck veroorzaken.

[3:19:22] In dit blok drie onderwerpen de aftrekspecifieke zorgkosten, de pseudo-eindheffing en investeringsregelingen.

[3:19:28] In 2022 is een negatieve evaluatie...

[3:19:34] Ik snap heel goed dat mevrouw Van Eyck zegt dat als we de opbrengst iedere keer gebruiken om een gat te vullen, dan is het inderdaad een ordinaire lastenverswaring voor de mensen die het betreft.

[3:19:45] Hoe zou ze dit willen voorkomen en heeft ze zelf ook regelingen?

[3:19:50] Op het oog die we zouden kunnen afschaffen, maar ook tegelijkertijd de opbrengst zouden we kunnen toevoegen aan een andere regeling.

[3:19:55] Ik noem één concrete suggestie.

[3:19:57] Vorige week al even gehind op.

[3:19:58] We hebben de zelfstandige aftrek teruggebracht van meer dan 7000 euro naar volgend jaar 900 euro.

[3:20:03] Als we die nou afschffen, maar toevogen aan de MKW-winstvrijstelling, heb je een ingewikkeld urencriterium uit je stelsel weggewerkt.

[3:20:10] Maar hou je wel de opbrengst voor ondernemers beschikbaar?

[3:20:13] Hoe kijkt mevrouw Van Eyck tegen dat soort ideeën aan?

[3:20:17] Het coalitieakkoord is vastgelegd, en dat hebben we ook al eerder in deze Kamer uitgesproken, dat als het gaat om ondernemingsregelingen, we moeten kijken naar een robuustere en eenvoudigere regeling.

[3:20:29] En wat mij betreft kunnen we dan ook in de volle breedte kijken naar de verschillende regelingen die we hebben.

[3:20:34] Met elkaar ook nog een keer goed doorakken met welk doel waren deze ooit opgezet.

[3:20:43] En wat zou je op een effectievere en efficiëntere manier bij diezelfde groep terecht laten komen.

[3:20:48] Waarbij, en dat is eerder genoemd, ik ben even kwijt wie het precies noemde.

[3:20:51] Dat niet zozeer het zijn van ondernemer, maar de activiteiten die je als ondernemers verricht.

[3:20:55] meer centraal stelt.

[3:20:57] Als je het inderdaad over ons belasting- en toeslagenstelsel hebt, zou je graag die beweging met elkaar gaan maken.

[3:21:02] En er zijn heel veel regelingen, maar wat we nu doen is iedere keer er een paar uitpakken.

[3:21:09] En vervolgens wordt dat geld ingezet om een gat te dichten of iets anders mogelijk te maken.

[3:21:14] Waardoor de omvang, zal ik maar zeggen, van hoe je ernaar kan kijken steeds smaller wordt.

[3:21:18] En ik zou ervoor willen waken dat we dat de aankomende jaren blijven doen.

[3:21:22] Om in de bredere discussie over de hervorming van het belasting- en toeslagenstelsel... ook heel, ja, met elkaar daar nog eens goed over door te praten.

[3:21:30] Welke bewegingen willen we maken?

[3:21:31] Welke regelingen maken daar onderdeel van uit?

[3:21:34] En wat zou de gewenste uitkomst daarvan zijn?

[3:21:37] Nou, dat.

[3:21:39] De heer Wiss.

[3:21:40] Ja, heel kort nog.

[3:21:41] Dat deel ik.

[3:21:42] Het risico van het...

[3:21:44] invoegen in die toekomstige discussie over een toekompstig ideaal belasting- en toeslagstelsel, heeft als risico dat alles op de lange baan gaat.

[3:21:53] Wat is de ambitie van mevrouw Van Eyck om dan begin volgend jaar al eens met elkaar te hernemen van kijk deze en deze regeling zouden heel goed kunnen samenvoegen tot één bijvoorbeeld ondernemersregeling.

[3:22:05] Zonder dat we iedere keer als een soort tactiek van de verschroeide aarde kleine regelingen afschaffen en steeds meer geld eigenlijk uit ondernemerschalen.

[3:22:14] U kunt ook wel mogelijk iets compacter antwoorden, mevrouw Van Eyck.

[3:22:19] Heel graag dat gesprek volgend jaar ook verder met elkaar voeren.

[3:22:23] Waarbij absoluut de prioriteit wel is, als je het hebt over de hervorming van de belasting- en toeslagenstelsel, de inkomstenbelasting en de toeslagen.

[3:22:29] Ik denk dat dat al heel erg veel van ons gaat vragen.

[3:22:34] U kunt verder gaan met uw betoog.

[3:22:36] De heer Dassen.

[3:22:38] Voorzitter, ik probeer nog even iets beter te begrijpen wat mevrouw Van Eyck zegt.

[3:22:42] Want het gaat over fiscale regelingen, die hebben we heel veel.

[3:22:44] Er zijn al heel veel rapporten over geschreven.

[3:22:47] Eigenlijk heel vaak zijn die regelingnen doorgeakkerd om te kijken van zijn ze nog doelmatig en doeltreffend.

[3:22:54] Die rapporten zijn ook heel kritisch over het aantal regelingken dat we hebben.

[3:22:57] Veel regelingden dragen ook niet bij aan de economie.

[3:23:00] Zegt de VVD nou, we zijn bereid om daar nu kritisch naar te gaan kijken... ...om te zorgen dat we die kunnen gaan afbouwen?

[3:23:05] Of heb ik dat verkeerd begrepen?

[3:23:09] Een van de rapporten die ik denk inmiddels alweer bijna twee jaar geleden is opgeleverd... gaf heel mooi in clusters, noem ik het maar even aan, zou ik maar zeggen... en bepaalde thema's hoe je daarna kan kijken.

[3:23:21] En ik zou graag in die breedte de discussie met elkaar willen voeren.

[3:23:24] Want ik denk dat we gewoon vastlopen met elkaar als we iedere keer één of twee hele specifieke maatregelen eruit halen... en die dan benoemen en die proberen aan te passen, te versoberen of wat dan ook.

[3:23:33] Dus volgens mij moet je daar veel breder naar kijken...

[3:23:35] Waarbij er gewoon kansen liggen, ook als je het hebt over lasten op arbeid, om ergens een schuif te maken zodat lasten ook daadwerkelijk omlaag kunnen.

[3:23:43] Een van de discussies die we twee jaar geleden hebben gehad ging over het uniformeren van het btw-tarief.

[3:23:47] Nou, daar is toen ook een aanzet voor gemaakt om te kijken hoe kun je daar toch in stapjes naar komen om het zelfs eenvoudiger te maken maar ook om middelen vrij te spelen om lasten of arbeid te verlagen.

[3:23:57] Met die openhouding wil ik daar heel graag naar kijken.

[3:24:00] Ja, voorzitter, daar ben ik natuurlijk heel positief over dat mevrouw Van Eyck dit zegt.

[3:24:05] Ook die informering van btw-tarief, daar zijn wij op zich ook voorstander van.

[3:24:11] Alleen de vraag die ik heb... Kijk, we hebben eerder dit jaar ook een motie hierover ingediend om te kijken van kunnen we door al die fiscale regelingen heen akkeren en kunnen we daarmee de lasten op arbeid verlagen?

[3:24:22] Daar is het kabinet tot 45 miljoen gekomen.

[3:24:25] Als ik proef bij de heer Oosterhuis, en ik ga het eigenlijk natuurlijk ook...

[3:24:28] Als we aan mevrouw Van Dijk vragen, dan zei CDA en D66, ja wij willen eigenlijk alweer verdere stappen daarop maken.

[3:24:33] Wij zijn bereid om daar hardere keuzes in te maken.

[3:24:37] Dus is de VVD dan ook bereid die stappes nu te gaan maken?

[3:24:42] Want eerder stemde de VvD namelijk tegen deze motie.

[3:24:46] Ja, omdat ik wil voorkomen dat we iedere keer één specifieke regeling eruit trekken en dan daar met elkaar de discussie over hebben waarbij er altijd een achterban of een groep of een sector of een branche is die zich daartegen verzet.

[3:24:57] Dus volgens mij moet je die discussie veel breder voeren.

[3:25:00] Waarbij er ook ruimte moet zijn voor partijpolitieke standpunten over regelingen die niet gewend zijn om af te bouwen of te versoberen.

[3:25:08] Dat is ook gewoon wat het is.

[3:25:10] Maar volgens me blijft er genoeg over om met elkaar over te spreken en elkaar op te vinden.

[3:25:14] Dat is precies mijn hele vraag natuurlijk.

[3:25:18] Want ik heb het gevoel dat CDA en D66 op best wel veel maatregelen stappen willen nemen.

[3:25:22] Kijk, en ik snap, hypotheekrente aftrekken is ook ondoelmatig ondeltreffend.

[3:25:26] Ik snap, dat is lastig.

[3:25:29] Maar zo zijn er nog veel meer maat regelen.

[3:25:31] Cultuurgrondvrijstelling, noem maar op.

[3:25:35] Kunnen we dan niet zeggen van oké, daar gaan we de komende weken met elkaar zitten om te kijken hoe we daar een hele lijst van kunnen maken om te zorgen dat die lasten op arbeid naar beneden kunnen gaan?

[3:25:43] Of zegt de VVD nee, dat gaat ons dan toch te snel.

[3:25:47] Want volgens mij hebben we die kans ook nu om dit met elkaar in de Kamer te regelen.

[3:25:50] Er is een meerderheid daarvoor.

[3:25:52] Nee, ik denk dat die tijd veel te kort is om dat goed en zorgvuldig te doen.

[3:25:55] En te meer ook omdat ik inmiddels geleerd heb dat je een fiscale regeling niet van het ene moment tot het andere moment überhaupt kan afschaffen.

[3:26:01] Dat kan het systeem gewoon niet aan.

[3:26:03] Dus we blijven er vooralsnog altijd nog een paar jaar in zitten.

[3:26:06] En dat we dit in alle rust en niet onder de druk van de politiek die we nu op dit moment met elkaar voelen om ergens uit te komen, daar dan beslissingen over gaan nemen.

[3:26:13] Volgens mij moet dat veel zorgvuldiger en grondiger.

[3:26:15] En als we daar volgend jaar, begin van het jaar mee starten, hebben we denk ik mooi een half jaar de tijd om daar met elkaar ook een beweging in te krijgen.

[3:26:22] Vervolgt u op het oog.

[3:26:24] Ik was aangekomen, ik denk bij de aftrek van specifieke zorgkosten en de negatieve evaluatie in 2022.

[3:26:32] De motie Bikkers CS roept op om mogelijkheden binnen en buiten de fiscale regeling opnieuw te verkennen om mensen met een chronische ziekte of beperking te helpen.

[3:26:40] Hoe zit dit proces eruit en wat betekent dit voor de begroting in 2027 en later?

[3:26:45] Het voorstel zit namelijk nog altijd in het belastingplan en de budgettaire opbrengst staat ook in de boeken.

[3:26:51] Vanaf 1 januari 27 gaan werkgevers 12% over de cataloguswaarde betalen wanneer ze een fossiele personenauto ook voor privégebruik ter beschikking stellen aan werknemers.

[3:27:00] De VVD ziet dat het kabinet met dit wetsvoorstel een aantal eerdere knelpunten oplost.

[3:27:05] Dat zijn belangrijke verbeteringen.

[3:27:07] Maar vanuit de autobranche krijgen wij nog altijd signalen over de uitvoerbaarheid, de administratieve lasten en de gevolgen voor het MKB.

[3:27:15] De pseudo-eindheffing is bedoeld om werkgevers te stimuleren om bij de keuze voor een zakelijke auto vaak elektrisch te rijden.

[3:27:22] Maar bij tijdelijk vervoer zoals een vervangende auto tijdens reparatie of onderhoud is er vaak helemaal geen sprake van een bewuste keuzen van de werkgever.

[3:27:29] Daar komt bij dat autobedrijven en verhuurbedrijven straks nauwkeurig moeten administreren welke auto aan welke klant wordt meegegeven, hoe lang die auto wordt gebruikt en of er sprake is van eerdere verhuuren aan dezelfde klant.

[3:27:39] Is een veel eenvoudiger benadering niet mogelijk?

[3:27:42] Zoals de pseudo-eindheffing beperken tot reguliere vasten ter beschikkingstelling van een auto aan een werknemer.

[3:27:48] Kleine MKB-ondernemingen kunnen onevenredig hard geraakt worden.

[3:27:52] Is de staatssecretaris bereid om alsnog een MKB toets uit te voeren op de praktische uitwerking van deze regeling?

[3:27:57] En is een gerichte uitzondering of vereenvoudiging voor kleine werkgevers, bijvoorbeeld met maximaal 25 werknemers, mogelijk en uitvoerbaar?

[3:28:04] U krijgt twee interrupties.

[3:28:05] Allereerst de heer Stultiens.

[3:28:07] Ja, dan half het voorpunt van de aftrekspecifieke zorgkosten.

[3:28:10] We hebben eigenlijk nu vier aandelen op rijben gezegd of zorgen gemaakt over wat komt er voor terug?

[3:28:15] Wat is het alternatief?

[3:28:16] Kan ik constateren dan dat we dit niet moeten gaan afschaffen voordat het alternatief ligt?

[3:28:21] Want we kunnen natuurlijk allemaal vragen aan de staatssecretaris en het kabinet, wat komt er voor terug?

[3:28:24] Maar we moeten niet een harde eis stellen.

[3:28:26] Er moet eerst een beter werkbaar alternatieve komen voor we het gaan afschaften.

[3:28:30] Mevrouw Van Eyck.

[3:28:31] We hebben de motie Bikker overigens ook gesteund, omdat we ook wel zagen dat je kan niet iets afschaffen zonder dat je het alternatief of de tegemoetkoming die je daarvoor in de plaats stelt, dat je die überhaupt bekend hebt gemaakt.

[3:28:45] Dus ik denk dat dat een goede beweging is.

[3:28:48] Ik heb ook begrepen dat minister Herman samen, denk ik, ook met staatssecretaris Ehrenberg volop bezig is met voeren van gesprekken om te kijken hoe en op welke manier je invulling aangegeven moet worden.

[3:28:57] Dus vandaar ook, het was een beetje een procesvraag in de zin van ja, maar het staat er nog.

[3:29:02] Hoe gaan we daar nou mee om?

[3:29:03] Wat moeten wij hier nu mee doen, ook als Kamer zijn?

[3:29:05] Omdat ik het belangrijk vind om de mensen die zich hier zorgen over maken, dat die ook weten waar zij aan toe zijn.

[3:29:12] Aan de andere kant, zolang je er niet iets anders voor in de plaats hebt gezet, blijft het ook onduidelijk en onzeker.

[3:29:17] Dus ik wil gewoon weten, het staat in de wet, het

[3:29:27] De opvatting is dat dit anders moet.

[3:29:30] Alleen voor mij is gewoon nog niet helder of je die mensen dan heel gericht kan helpen door deze aftrekpost erin te laten staan en aan te passen.

[3:29:39] Of dat er iets anders voor in de plaats moet komen.

[3:29:41] En ik heb daar gewoon nog geen antwoorden op gehad.

[3:29:44] Ja, tot slot.

[3:29:45] Volgens mij zijn het precies de juiste vragen.

[3:29:47] Het lastige is wel, over vier weken moeten we stemmen over het belastingplan.

[3:29:50] En of er dan een goed alternatief ligt, dat durf ik te betwijfelen.

[3:29:53] Laten we het hopen, maar laten we ook anders met elkaar zeggen, hé, dit gaat pas over meer dan een jaar in.

[3:29:58] Misschien moeten we even eruit tillen dat we er pas gaan alternatieve

[3:30:00] over haar stemmen als er wel een alternatief ligt.

[3:30:01] Want ik maak me zorgen, als wij straks met alle haast ervoor moeten stemmen, dat er dan geen goed alternatieve ligt."

[3:30:05] alternatieven liggen.

[3:30:07] Mevrouw Van Eyck.

[3:30:07] En ik ben het met de heer Stultins eens dat ik dat ook erg kortachtig vind.

[3:30:10] Dank u wel.

[3:30:11] Dan gaan we naar mevrouw Beckerman, namens het SP.

[3:30:13] Ja, voorzitter.

[3:30:15] Ik denk dat dat terechte vragen zijn.

[3:30:17] We hebben hier ook een punt van gemaakt bij de financiële beschouwing, omdat het niet alleen gaat over die aftrek zorgkosten, maar voor sommige mensen die daar gebruik van maken, die raken niet alleen die aeftrek kwijt, maar omdat hun inkomen daarmee fictief omhoog gaat, raken ze bijvoorbeeld ook huurtoeslag kwijts, zorgtoeslagen kwijten.

[3:30:36] En daarmee zijn al voorbeelden op rekeningen gemaakt van mensen die 1100 euro op achteruit gaan.

[3:30:43] Gaat het voor de VVD puur om de compensatie van de fiscale regeling?

[3:30:48] Of gaat het ook breder om die inkomensval die deze groep mensen dreigt te maken?

[3:30:54] Mevrouw Van Eyck.

[3:30:55] Ja, dit raakt ook aan het stapelen van allerlei lastenverzwaringen en regelingen... die bij een bepaalde groep mensen terechtkomt.

[3:31:04] Daar is volgens mij al naar gekeken.

[3:31:07] En dit is er ook zo eentje die gewoon ook doorwerkt.

[3:31:10] Dus als je het hebt over hoe ga je deze tegemoetkoming vormgeven... dat je ook de effecten moet meenemen van het afschaffen van zo'n aftrekpost.

[3:31:20] Dus ja, ik ben het met mevrouw Beckerman eens...

[3:31:24] Alleen ik heb het antwoord nog niet over hoe we dat dan precies zouden moeten doen.

[3:31:29] Daar zit natuurlijk ook het gevaar in.

[3:31:32] We hebben allemaal gezien wat deze regeling kost.

[3:31:34] De afschaffing kost, maar tegelijkertijd ook de compensatie die bij gemeenten wordt neergelegd.

[3:31:40] Ik denk niet dat het logisch is om hen daartoe... Die kunnen dat niet voor deze groep mensen compenseren.

[3:31:47] Je hebt een groep werkenden die precies hierdoor veel inkomsten mislopen.

[3:31:53] Gepensioneerden die hier veel inkkomsten door misloten.

[3:31:56] En daarom sluit ik wel aan bij die vraag van de heer Stultins.

[3:31:59] Van ja, maar wacht eens even.

[3:32:00] We gaan nu... Kan je wel een hele grote fout maken als je dit laat staan.

[3:32:04] Dus wat is dan de gewenste logische volgorde voor de VVD?

[3:32:11] De volgorde is inmiddels een gepasseerd station, want je hoopt natuurlijk op het moment dat je zo'n maatregel opneemt, dat je daar ook de uitwerking hebt en dat je inderdaad ook degene hebt gevonden, in dit geval de gemeentes, die daar uitvoering aan kunnen geven.

[3:32:22] Nou, gebleken is dat dat niet het geval is.

[3:32:24] Dus volgens mij moeten we even terugstappen met z'n allen en opnieuw kijken naar wat is hier aan de hand.

[3:32:28] En mijn analyse daar is...

[3:32:30] Er komt een deel van het geld wat voor die groep mensen bedoeld is, niet bij die mensen terecht.

[3:32:36] En hoe kunnen we dat beter en anders doen?

[3:32:38] Die vraag is volgens mij tot op de dag van vandaag niet beantwoord.

[3:32:41] Dus ik wacht echt de antwoorden van het kabinet af op de vragen die bijna iedere fractie over dit specifieke punt heeft gesteld.

[3:32:48] Om daarna ook te kunnen afwegen wat we hiermee moeten doen.

[3:32:51] En hopelijk komt het kabinet zelf met een voorstel wat ook door de Kamer gedragen wordt.

[3:32:58] Ja, voorzitter.

[3:32:59] Ik sluit nogmaals aan met de vraag van de heer Stultjes ook.

[3:33:02] Want de worsteling zit hem denk ik ook.

[3:33:04] Dit is een enorme klap voor mensen die hier wel gebruik van maken.

[3:33:08] Er moet een betere regeling komen tot je dienst.

[3:33:10] Maar tegelijkertijd ga je nu mensen 1100 euro...

[3:33:13] van hen vragen wat ze ook gewoon niet kunnen betalen.

[3:33:18] En dan is dus de vraag stem je daarmee in en zien we later hoe het goed komt of zeggen we nou ja deze regeling laten we niet op deze manier in het belastingplan staan.

[3:33:28] Is dat een oplossing waar de VVD mee kan leven?

[3:33:31] Dus niet dit weggooien voordat je het beter hebt bedacht.

[3:33:37] Ja, en daar ga ik het standpunt over bepalen dat we daar de antwoorden ook hebben gehad van de staatssecretaris.

[3:33:42] Daar ga ik niet op vooruitlopen.

[3:33:44] Dan gaan we naar de heer Vermeer.

[3:33:47] Ja, dank u wel, voorzitter.

[3:33:48] Ik denk dat mevrouw Beckermann het terechtpunt brengt.

[3:33:50] Zeker gezien het antwoord van mevrouw Van Eyck over de vraag van de heerd Darssen.

[3:33:54] Dat we geen overhaast allemaal dingen moeten doen.

[3:33:57] Dus dan geldt dat ook voor systeemwijzigingen die in het belastingplan staan.

[3:34:03] Maar even, voorzitter, en ik zal dat hopelijk bij één interruptie houden, dat ligt aan het antwoord.

[3:34:09] Over die pseudo-eindheffing, want mevrouw Van Eyck heeft het over knelpunten oplossen.

[3:34:14] Maar het knelpunt is dan vooral de pseudo-eeindhefingen, niet grommel in de marge om daar nog allerlei uitzonderingen voor te maken.

[3:34:24] We hebben deze pseudo-eindheffing vorig jaar bij het Belastingplan behandeld.

[3:34:28] Toen zijn verschillende moties aangenomen en ik zie dat het kabinet een beweging heeft gemaakt om een aantal knelpunten die door de praktijk worden ervaren op te lossen.

[3:34:37] Ik denk dat dat goed is.

[3:34:39] En tegelijkertijd zijn er nog wel een aantal vragen over.

[3:34:42] De pseudo-eindheffing zelf is geen budgetaire maatregel in het kader van het belastingplan.

[3:34:46] Hij vindt hier zijn uitwerking.

[3:34:48] Het is een maat regel om ervoor te zorgen dat op mobiliteit ook de doelen worden gehaald.

[3:34:53] Daar staan wij achter.

[3:34:55] Dat moet gebeuren.

[3:34:56] En mijn zoektocht is vooral van hoe kunnen we dan de sector hier zo goed mogelijk mee laten werken.

[3:35:02] Ja, voorzitter.

[3:35:03] Maar het gaat om klimaatdoelen.

[3:35:07] Het gaat niet over of dit goed is...

[3:35:11] Voor het milieu, dat hiermee auto's uit de roulaties gehaald worden die nog helemaal goed zijn.

[3:35:15] En allemaal dat soort dingen.

[3:35:18] Dus dat is toch een hele eenzijdige benadering.

[3:35:22] Mevrouw Van Eyck.

[3:35:24] Het doel is elektrificatie van het wagenpark.

[3:35:26] En dit is een maatregel die daaraan bijdraagt, ook om de klimaatdoelen te halen.

[3:35:29] Daar hebben wij ons aan gecommitteerd.

[3:35:33] Gaat u door met uw betoog.

[3:35:35] Ik ben bij de investeringsregelingen.

[3:35:39] Het is positief dat het kabinet de fiscale ondersteuning voor duurzame investeringen verruimt.

[3:35:44] We hadden graag gezien dat de EA, MIA en Vamil al eerder waren samengebracht in een robuuste investerungsregeling.

[3:35:49] Kan de staatssecretaris iets zeggen over het tijdspad?

[3:35:52] Vanuit de agrarische sector wordt de oproep gedaan om de MIA- en VAMIL beter toepasbaar te maken zodat jonge boeren ruimte hebben om duurzaam investering te doen en winsten opnieuw in het bedrijf te investeren.

[3:36:01] In de praktijk sluiten de milieulijst, voorwaarden en termijnen niet altijd aan bij de investeringsbehoeften en de lange voorbereiding van agrarische investeringen.

[3:36:09] Graag een reactie van de staatssecretaris.

[3:36:11] En voorzitter, ik sluit af met een blokje overig.

[3:36:14] Dat mag altijd, geloof ik, toch?

[3:36:16] Dus hier heb ik nog drie onderwerpen in.

[3:36:20] Bedrijfsfusie en splitsingsfaciliteit, pensioen en eigen beheer en vererft aanmerkelijk belang.

[3:36:26] De VVD steunt het aanpassen van de bedrijfsfusie- en splitsingsfaciliteit aan het Europese recht na het arrest van de Hoge Raad van februari.

[3:36:33] Maar met het bewijsvermoeden verdwijnt ook de mogelijkheid om vooraf zekerheid te krijgen over een verkoop binnen drie jaar.

[3:36:40] Wie op het moment van de fusie al weet dat hij gaat verkopen, kan nog hun beschikking vragen.

[3:36:45] Maar in de praktijk gaat het vaak anders.

[3:36:47] De koper meldt zich pas later.

[3:36:49] Dan rest alleen vooroverleg.

[3:36:51] De inspecteur is niet verplicht dat te voeren en tegen de uitkomst staat geen bezwaar open.

[3:36:56] Bij een herstructurering met grote belang is dat een wezenlijke achteruitgang in rechtszekerheid.

[3:37:01] Daar komt bij dat de inspecteur nu een begin van het bewijs moet leveren.

[3:37:04] Wat dat is, zegt het kabinet niet.

[3:37:07] Het antwoordt alleen dat het afhangt van de feiten en omstandigheden.

[3:37:10] En dat een vervreemding binnen drie jaar wordt meegewogen.

[3:37:13] Kan de staatssecretaris bevestigen dat een vervreemding binnen drie jaar op zichzelf geen begin van bewijs vormt?

[3:37:20] En is zij bereid in beleid te verduidelijken welke omstandigheden dat wel doen?

[3:37:25] In 2017 is besloten om het pensioen in eigen beheer uit te faseren.

[3:37:30] Ondernemers konden destijds kiezen voor afkoop, omzetting in een ouderdagsverplichting, de zogenoemde ODV, of het voorzetten van hun bestaande pensioendrechten.

[3:37:38] Inmiddels zien we dat die laatste groep in de praktijk tegen problemen oploopt.

[3:37:43] De wetgever ging er destijd van uit dat deze ondernemers hun pensioenen konden onderbrengen bij een professionele pensioenautvoerder.

[3:37:49] In de praktijk blijken daarvoor nauwelijks passende producten beschikbaar.

[3:37:53] Het gevolg is dat ondernemers hun pensioen-BV niet kunnen beëindigen en blijven zitten met administratieve lasten, fiscale risico's en hoge advieskosten.

[3:38:01] Ook bij echtscheidingen leidt het Pensioen en Eigen Beheer tot discussies over de fiscalen en commerciële waarden van de pensioendrechten.

[3:38:07] De vraag is of we ondernemer die destijds een volstrekt legitieme keuze hebben gemaakt niet alsnog een praktische uitweg moeten bieden.

[3:38:16] Een mogelijkheid is om de ODV-route opnieuw open te stellen.

[3:38:19] Die route heeft eenmaal bestaan tussen 2017 en 2019.

[3:38:23] Kan de staatssecretaris aangeven hoe hij aankijkt tegen het opnieuw openstellen van de mogelijkheid om pensioen in eigen beheer fiscaal geruisd als om te zetten in een oude dorpsverplichting?

[3:38:31] Met de wet toekomstpensioenen wordt het Nederlandse pensioensstelsel ingrijpend vernieuwd.

[3:38:36] Misschien is dit het moment om de resterende knelpunten van het oude pensioeneigenbeheer op te lossen.

[3:38:42] Ten slotte voorzitter, de faciliteit voor vererfd aanmerkelijk belang.

[3:38:46] De faciliteit gaat niet meer gelden voor het fictief regulier voordeel.

[3:38:50] Voor de erfgenaam die na het overlijden zelf extra bij de vennootschap leent, kunnen wij die keuze volgen.

[3:38:56] Maar er is ook de erfgnaam die de schuld simpelweg erft.

[3:38:59] Die heeft niets geleend.

[3:39:00] De wet excessief lenen wil mensen ervan weerhouden teveel te lenen bij hun eigen bv.

[3:39:04] Maar deze erfgenaan krijgt de schult via het erfrecht in zijn schoot geworpen.

[3:39:08] Vaak midden in een periode van rouw en afwikkeling.

[3:39:11] Het kabinet zegt dat er geen sprake is van overkeel omdat de schuld nu eenmaal van de erfgenaam is geworden.

[3:39:16] Juridisch klopt dat.

[3:39:18] Maar redelijk is het niet als iemand direct wordt afgereikt op een schuld die hij zelf niet is aangegaan.

[3:39:23] Is de staatssecretaris bereid deze erfgenamen een redelijke termijn te geven om de geërfde schuld af te lossen of terug te brengen voordat het fictief regulier voordeel in aanmerking wordt genomen?

[3:39:34] Dat was hem, voorzitter.

[3:39:35] Dank u wel.

[3:39:36] En u krijgt nog een interruptie van de heer Stultings.

[3:39:38] Ja, dank.

[3:39:38] Voorzitter, een van de politieke vragen vandaag is hoe gaat het minderheidskabinet steun vinden voor het belastingplan?

[3:39:45] En natuurlijk is het de woordvolgenslijn van de coalitie.

[3:39:47] Het liefst 100 zetels.

[3:39:48] Nou, dat snap ik.

[3:39:49] Lijkt me wensdenken.

[3:39:51] En misschien zal de VVD het liefste over rechts gaan.

[3:39:53] Maar de vraag is eigenlijk heel expliciet.

[3:39:56] Is het voor de VWD acceptabel als de uitkomst straks is... ...coalitie plus Pro en Volt of de ChristenUnie, maar in ieder geval over links... ...meerderheid voor het belastingplan.

[3:40:06] Is dat een acceptabele uitkomt voor de vvd?

[3:40:09] Mevrouw.

[3:40:10] Ik ga die vraag nu niet beantwoorden.

[3:40:11] We hebben bij de algemene politieke beschouwingen, bij de financiële beschouwingen en ook nu bij de behandeling van het belastingplan heel veel met elkaar uitgewisseld.

[3:40:19] Er zijn nog een aantal sprekers die hierop volgen.

[3:40:23] Wat het kabinet heeft gedaan is in ieder geval ook geluisterd naar inbreng van heel veel partijen.

[3:40:29] Dat zagen we ook terug in de augustusbesluitvorming en dat zagen wij ook terug bij de brief van 29 september jongstleden.

[3:40:35] Maar we zijn er nog niet.

[3:40:36] Dus er zal nog verder gezocht moeten worden naar steun.

[3:40:39] Ik ga ervan uit dat het kabinet dat doet door ook vervolg te geven aan de gesprekken die ze eerder hebben gevoerd.

[3:40:44] En ook aan ons in de Kamer, en dan kom ik ook tegemoet aan de heer Grimwis, die zegt wij moeten ons werk gewoon doen, ook als parlement zijnde.

[3:40:50] En volgens mij hebben we ook in eerdere jaren, en ik herinner me vorig jaar nog de discussie over de buffelboete, waarbij we uiteindelijk een breedgedragen amendement hadden

[3:40:58] Als Kamer zijn om iets te repareren.

[3:41:02] Ik ben hoopvol dat mocht het kabinet niet met de juiste voorstellen komen die op die brede meerderheid kunnen rekenen, dat we als Kamer in staat zijn om elkaar te vinden en te kijken wat we van elkaar nodig hebben.

[3:41:13] En tegelijkertijd moet datgene wat dan op tafel wordt gelegd, wat wordt gevraagd, of dat nou partijen van links of van rechts zijn, wel redelijk is en overzichtelijk is, waaraan ook tegemoet gekomen kan worden.

[3:41:24] En op die manier gaat mijn fractie daarnaar kijken.

[3:41:29] Kijk, ik snap en dat vind ik niet raar dat de voorkeursroute is... ...iedereen steunt straks, of 100 zetels.

[3:41:34] Maar de vraag blijft, is het een überhaupt een acceptabele uitkomst... ...als het via links, via Pro en Volt gaat?

[3:41:39] Want bij het stikstofplan was dat geen taboe.

[3:41:42] Bij de OS-begroting kon het ook...

[3:41:44] Bij de klimaatbegroting eerder dit jaar, het is vaker gebeurd.

[3:41:47] En bij het belastingplan zie ik, of proef ik die bereidheid nog niet bij de VVD.

[3:41:50] Dat maakt nogal uit, ook straks voor de komende weken.

[3:41:53] Daarom blijft de vraag, ik vraag niet wat de voorkeursroute is, die ken ik.

[3:41:56] Maar is het acceptabel voor de VGD om met Pro en Volt een belastingplannen aan de meerderheid te helpen?

[3:42:01] Het al of niet kunnen halen van een meerderheid voor het belastingplan is ook afhankelijk van hoe oppositiepartijen zich opstellen, wat zij vragen, welke suggesties en ideeën zij aandragen.

[3:42:15] En daar gaat mijn fractie naar kijken.

[3:42:18] Meneer Stultien zal sluiten.

[3:42:19] Nou, tot slot.

[3:42:20] Uiteraard vergt ook van oppositiek een uitstrook hand, maar die staat er al een paar maanden.

[3:42:24] Wij hebben gezegd, we zijn bereid bij deze drie partijen een meerdeheid te vormen.

[3:42:28] Dus dat is gebeurd.

[3:42:30] Alleen we horen het zelf niet terug vanuit de VVD, wel vanuit die andere twee partijen.

[3:42:34] Ik vraag het vooral omdat de komende weken worden spannend en er is nog geen meerderheid voor.

[3:42:39] Ik mag toch hopen als het puntje bij Poutse komt en de VvD moet kiezen tussen of met Pro en Volt of er komt geen meerdeheid, dat er wel gekozen wordt voor het landsbelang en niet voor het partijbelang.

[3:42:49] Mevrouw Van Uyck.

[3:42:50] De gesprekken die gaan de aankomende weken vanuit het kabinet, maar zeker ook in deze Kamer voortgezet worden.

[3:42:56] En het hangt echt af van wat alle partijen op tafel leggen, welke meerderheden daar gevonden kunnen gaan worden.

[3:43:03] Dank u wel.

[3:43:03] De voorzitter drinkt iets te veel koffie en water, dus we gaan zo een korte vijf minuten pauze doen.

[3:43:08] Maar ik zie eerst nog de heer Schenk.

[3:43:11] Dank voorzitter.

[3:43:11] Ik wil nog even door op die pseudo-eindheffing... want uiteindelijk is dat natuurlijk gewoon een maatregel... die volledig is vormgegeven vanuit de klimaatgedachte... erop gericht is om mensen zoveel mogelijk elektrisch te laten rijden.

[3:43:23] Hoe deze nu ingevuld wordt, gaat het straks gewoon zo zijn... dat wanneer jij als werkgever ervoor kiest om een benzineauto te kopen... en die ook beschikbaar stelt voor woon-werkverkeer... dat dat gewoon duizenden euro's kan kosten.

[3:43:36] Dus ik vraag me heel erg af...

[3:43:37] En dat is een vraag aan de VVD, want de VvD presenteert zichzelf altijd als een autopartij.

[3:43:42] Heeft dat altijd zo gedaan?

[3:43:43] Wat is nu voor de VGD belangrijker?

[3:43:45] De keuzevrijheid van de ondernemer, de automobilist of het halen van die klimaatdoelen?

[3:43:52] We hebben met elkaar die klimaatdoelen afgesproken.

[3:43:54] Daar houdt ook de VVD zich aan.

[3:43:57] En dit is een maatregel in het cluster rondom mobiliteit.

[3:44:01] Daar heeft de Kamer vorig jaar in meerderheid toe besloten om die pseudo-eindheffing in te voeren.

[3:44:05] En waar ik in dit belastingplan op zoek naar ben, is om te kijken waar we de regeling eenvoudiger kunnen maken.

[3:44:11] Zodat die ook voor werkgevers goed uitvoerbaar is.

[3:44:14] En dat het in die zin ook een positieve prikkel is om door te gaan met de elektrificatie van het wagenpark.

[3:44:20] Meneer Schenker.

[3:44:21] Dat eenvoudiger maken begrijp ik.

[3:44:22] Alleen we willen het ook überhaupt voor ondernemers eenvouder maken.

[3:44:26] En daarbij willen we dus ook regels schrappen.

[3:44:29] Ondernemers meer ruimte geven.

[3:44:31] En dan denk ik, dan is het toch heel raar als we ze de facto verplichten om een elektrische auto aan te schaffen.

[3:44:37] Wat natuurlijk ook qua kostprijs een stuk hoger ligt.

[3:44:40] Dus ik zou nogmaals mijn vraag willen stellen.

[3:44:42] Wat is nu belangrijker?

[3:44:43] Dat die...

[3:44:44] Die werkgever gewoon de vrijheid heeft om te kiezen voor een benzineauto.

[3:44:48] Wat volgens mij het goed recht van een ondernemer is.

[3:44:50] Of zegt de VVD nou allemaal leuk en aardig dat we ooit de oude partij waren.

[3:44:53] Of ons in ieder geval zo presenteerden.

[3:44:55] Maar die klimaatdoelen zijn voor ons heilig.

[3:44:57] En dat vinden we belangrijker dan de keuzevrijheid.

[3:44:59] Die ooit heel belangrijk was voor de VGD.

[3:45:02] Maar dan blijkbaar niet meer.

[3:45:03] Waarbij ook met de pseudo-eindheffing de werkgeving nog altijd de keuzes heeft... om aan zijn werknemer een fossiele of elektrische auto ter beschikking te stellen.

[3:45:12] Ja, waarbij het natuurlijk wel zo is dat wanneer de ene keuze gemaakt wordt... dat duizenden euro's extra belasting kost.

[3:45:20] Dat is natuurlijk geen vrije keuzen.

[3:45:23] Dat was geen vraag, maar wel een constatering.

[3:45:25] Maar goed, dat kan ook.

[3:45:27] Heeft de automobilist dat in ieder geval gehoord van de VVD?

[3:45:29] Dat is al goed om te weten.

[3:45:30] Wens u te reageren?

[3:45:33] Als niet het geval, dan meneer Ginwis.

[3:45:36] Voorzitter, nog even op die pseudo-eindheffing door.

[3:45:39] Is het niet raar dat...

[3:45:41] Dat hij op Zuido-Eindheffing na 25 jaar eigenlijk vervalt.

[3:45:46] En dan de waarde in het economisch verkeer gaat gelden.

[3:45:49] Terwijl we die jongtarmen nu net hebben aangepast, na veel vijfen en zessen.

[3:45:53] Na 20 jaar.

[3:45:56] Mevrouw Van Eyck.

[3:45:57] Ik kijk uit naar ieder wijzigingsvoorstel wat de heer Grimmes opnieuw gaat indienen over de jongtarmerregeling.

[3:46:04] Ik zal uitermate voorzichtig zijn, maar mijn vraag ging over de pseudo-eindheffing die volgens mij eindigt na 25 jaar.

[3:46:15] Dus is dat niet een discrepantie?

[3:46:17] Maar ik ben ook wel benieuwd naar wat de staatssecretaris hiervan gaat zeggen.

[3:46:20] Mevrouw Van Eyck.

[3:46:21] Ja, ik ben overvraagd over de termijn.

[3:46:22] Dus als de staatzecretaris daar in zijn termijn op kan reageren, dan hebben we denk ik allebei het beste antwoord gekregen.

[3:46:28] Dank u wel.

[3:46:29] Dan gaat de voorzitter nu vijf minuten schorsen.

[3:46:31] Dan gaan we zo verder.

[3:53:05] Ja, we zijn weer terug mensen.

[3:53:06] Ik kreeg net overigens de suggestie of dit soort pauzes ten koste kunnen gaan van de spreektijd van de heer Vermeer.

[3:53:12] Maar ik heb dat niet met hem kunnen overleggen.

[3:53:13] Dus ik betwijfel of dat gaat lukken.

[3:53:15] Wij gaan naar de vijfde spreker van de kant van de Kamer.

[3:53:17] Dat is de heere Hoogveen.

[3:53:19] Die gaat spreken namens jaar 21.

[3:53:21] En uw indicatieve spreeuktijd is 15 minuten.

[3:53:25] Ga u gang.

[3:53:25] Dank u voorzitter.

[3:53:27] Zoals bekend opereert dit kabinet met een minderheid in beide kamers.

[3:53:31] Dat maakt de behandeling van dit belastingplan al best bijzonder.

[3:53:34] Maar dat een maand voor de stemming in de Tweede Kamer de steun ervoor zo onzeker is, dat is een uitzonderlijke situatie.

[3:53:40] De kans is dus groot dat dit plan nog flink wordt verbouwd.

[3:53:43] Daarom voelt het WGO ook een beetje vreemd.

[3:53:45] We schieten tenslotte op een doel waarvan we niet weten of het er volgende maand nog staat.

[3:53:49] Wat dit debat extra lastig maakt is dat dit belastingplan onderdeel is van een breder politiek pakket waarvoor het kabinet steun zoekt bij de oppositie.

[3:53:57] Maar vandaag bespreken we slechts één kant van de rekening, het inkomstenkader, de belastingen dus.

[3:54:02] Maar wie zoals jij in de twintig de belasting structureel wil verlagen moet ook naar de overheidsuitgaven kijken en juist die liggen vandaag niet op tafel.

[3:54:10] Bij de voorbereiding van dit debat moest ik een beetje denken aan de allegorie van de grot van Plato.

[3:54:16] Gevangenen zitten geketend met hun gezicht naar de muur en ze zien schaduwen voorbijkomen en houden die voor de hele werkelijkheid.

[3:54:21] Maar buiten die grot ligt de wereld, maar die zien ze niet.

[3:54:25] Zo voelt dit debaat dus ook een beetje.

[3:54:27] Vandaag kunnen en mogen we alleen naar die muur kijken, het inkomstenkader.

[3:54:31] En daarop zien we lastige verlichtingen voorbij komen, maar veel verlichting worden elders weer opgehaald.

[3:54:37] De uitgave, de werkelijkheid achter ons, staat vandaag dus niet op de agenda.

[3:54:41] In de brief voorstellen op box 3, koopkracht, werkenden en sociale zekerheid, worden ons door het kabinet lastenverlichtingen voorgehouden.

[3:54:49] De accijnskorting op benzine en diesel worden verlengd.

[3:54:51] De vliegbelasting wordt verlaagd ten opzichte van de voorgenomen tarieven.

[3:54:54] Maar ook dat, voorzitter, is een beetje spelen met de schaduwen.

[3:54:58] Voorzitter neemt de vliegenbelasting.

[3:54:59] Het kabinet presenteert een verlaging.

[3:55:01] Maar wat wordt er precies verlaagt?

[3:55:03] Een tarief dat nog niet bestaat.

[3:55:05] Op 1 januari treedt de differentiatie in werking van het vorige kabinet.

[3:55:08] Die brengt 271 miljoen euro extra op.

[3:55:11] Het kabinet haalt daar 61 miljoen van af.

[3:55:14] Per saldo betalen reizigers en luchtvaartmaatschappijen volgend jaar dus nog steeds 210 euro meer.

[3:55:20] Geen belastingverlaging dus, maar een kleinere verhoging.

[3:55:23] Bovendien gaat alleen het hoogste tarief naar Duits niveau.

[3:55:26] Het middentarief blijft staan.

[3:55:28] En dat terwijl Duitsland juist de tegenovergestelde beweging maakt.

[3:55:31] Per 1 juli van dit jaar heeft de Duitse regering de vliegbelasting verlaagd... ...juist om de concurrentie van de luchtvoertuigsector te versterken.

[3:55:38] Juist op Europese vluchten, waar ruim twee derde van de reizigers naartoe vliegt, blijft het verschil groot.

[3:55:43] Vanaf Eindhoven en Schiphol betaal je straks 31 euro vliegbelasting, vanaf Wees en Düsseldorf 13.

[3:55:48] Vandaf Brussel en Charleroi 10.

[3:55:51] Nu al begint elk jaar zo'n 2 miljoen vliegreizen van Nederlanders op hun luchthaven over de grens.

[3:55:56] Düsseldof alleen al telde in 2024 anderhalf miljoe Nederlands passagiers.

[3:56:01] Het middentarief raakt dus vooral de gewone vakantieganger.

[3:56:04] Wie naar een vakantiebestemming buiten de EU vliegt die onder het middentarief valt betaalt straks bijna 50 euro vliegbelasting per ticket.

[3:56:11] Het onderzoek dat het kabinet op verzoek van 2021 heeft laten actualiseren laat zien dat het aantal reizigers naar die bestemmingen daalt met 2 tot 3 procent.

[3:56:18] Voor sommige vakantiebestemmingen loopt dat zelfs op tot 7%.

[3:56:21] En voor regionale luchthavens zoals Groningen, Maastricht en Eindhoven zijn juist deze vakantievluchten van groot belang.

[3:56:27] Mijn vraag aan de staatssecretaris, waarom blijft het middentarief staan terwijl dat juist de gewone vakantieganger en onze regionale Luchthavens raakt?

[3:56:35] Dan de brandstofvaccins.

[3:56:37] De verlenging van de korting helpt automobilisten volgend jaar.

[3:56:40] Goddank.

[3:56:41] Want door de Iranoorlog staan benzine en diesel op recordhoogte.

[3:56:45] En dat scheelt komend jaar ruim 21 cent per liter benzine aan de pomp en voor diesel ruim 14 cent.

[3:56:51] En vergeet niet dat diesel ook de brandstof is van goederenvervoer.

[3:56:54] Een hogere dieselaccents raakt dus niet alleen de automobilist, maar werkt via hogere transportkosten ook door in de prijzen van onze boodschappen.

[3:57:01] Dus dat de korting wordt verlengd is winst.

[3:57:03] Dank daarvoor richting het kabinet.

[3:57:05] Maar, zeg ik er wel bij, die korting is natuurlijk tijdelijk.

[3:57:08] En hoewel het vandaag gaat over het Belastingplan 2027, geef ik wel alvast een waarschuwing aan het kabinet.

[3:57:13] Want als we niets doen, dat in twee jaar tijd de prijs aan de pomp met zo'n 27 cent per liter benzine gaat stijgen en 18 cent voor diesel.

[3:57:21] En de eerste stap van die afbouw valt dus ook samen in 2028 met de voorziene start van ETS2, het Europese emissiehandelssysteem voor brandstoffen.

[3:57:30] De miljoenennota noemt die twee zelfs als oorzaak van hogere lasten voor consumenten.

[3:57:35] De motie van mijn collega Maarten Goudswaard vroeg juist om met ETS2 rekening te houden.

[3:57:40] In de plannen zoals die nu voorliggen stevenen we dus af op een klif.

[3:57:43] Veel partijen in deze zaal zien die accijnzen misschien als een thermostaatknop voor het klimaat, maar voor mensen in het land is het een rekensom of je de auto überhaupt nog kan pakken.

[3:57:52] Voorzitter, tot zover wat J21 als lastenverlichtingen kan claimen.

[3:57:55] Want dit belastingplan bevat ook een flink aantal lastenverswaringen.

[3:57:59] Per saldo stijgen de lasten namelijk in 2027 met 1,8 miljard euro.

[3:58:04] Volgens het CPB komt de collectieve lastendruk uit op 39,5%.

[3:58:06] Het hoogste niveau sinds het begin van deze eeuw.

[3:58:10] Bijna twee vijfden van onze economie gaat dus op aan belastingen en premies.

[3:58:14] Waar komt dat geld vandaan?

[3:58:15] Ook bij mensen die werken.

[3:58:17] Het kabinet beperkt de inflatiecorrectie in de inkomstenbelasting.

[3:58:21] Dat kost burgers volgend jaar anderhalf miljard euro.

[3:58:24] In 2028 komt daar nog eens 1,9 miljard bij.

[3:58:27] Structureel is dat 3,4 miljard euro per jaar.

[3:58:30] Het kabinet noemt het de vrijheidsbijdrage om de toegenomen kosten voor defensie te betalen.

[3:58:35] Maar voor Nederlanders voelt dat natuurlijk gewoon als een belastingverhoging.

[3:58:38] En voorzitter, deze belasting verhoging is misschien nog wel uit het donkerste deel van Plato's grot.

[3:58:44] Het is namelijk geen simpele verhogingen van de tarieven.

[3:58:46] maar een uitholling van de inflatiecorrectie.

[3:58:49] Het salaris van de modale werknemer stijgt met de inflatie, maar doordat de belastingsschrijven onvoldoende worden geïndexeerd, gaat hij wel meer betalen.

[3:58:57] En in 2027 en de jaren daarna stapelen de maatregelen zich op.

[3:59:02] En voorzitter, wij zijn echt niet per se tegen alle dekkingen die dit kabinet voorstelt.

[3:59:05] We begrijpen best dat ondoelmatige fiscale maatregelen geëvalueerd moeten worden.

[3:59:11] Maar dit laat wel de werkelijkheid achter de schaduwen zien op de muur.

[3:59:14] Een accijnskorting hier, een lager vliegtarief daar, maar wie zich omdraait ziet de grotere werkelijkheden.

[3:59:19] Een kabinet dat onvoldoende bereid is het uitgavenpatroon fundamenteel ter discussie te stellen en daardoor steeds opnieuw met andere belastingen bij burgers en bedrijven aanklopt.

[3:59:28] J21 wil een andere route.

[3:59:30] Minder schuiven binnen het inkomstenkader en snijden in de overheidsuitgaven, zodat de lasten echt omlaag kunnen.

[3:59:36] En dat is dus vandaag die ongemakkelijke vraag.

[3:59:39] Want dat is de route die J21 eigenlijk wil bespreken, maar vandaag gaat het enkel over het belastingplan.

[3:59:44] Als ik daar even op in mag gaan, wat inhoudelijke vragen.

[3:59:47] Dan kom ik terug op de vrijheidsbijdrage.

[3:59:50] Het kabinet regelt in dit belastingplan niet alleen de belastingverhoging voor 2027, het legt ook 2028 al vast.

[3:59:57] Dat is een gekunstelde constructie.

[3:59:59] De opbrengst

[4:00:00] staat al vast.

[4:00:01] Het percentage volgt later bij AMVB.

[4:00:04] Zo belandt een lastenverzwaring voor 2028 in een wet voor 2027.

[4:00:07] 2026.

[4:00:08] En wat lezen we in de noot aan haar aanleiding van het verslag?

[4:00:12] Dat er geen wetgevingstechnische en geen uitvoeringstechnisch noodzaak bestaat om die vrijheidsbijdragen voor 2029 op deze manier nu al vast te leggen.

[4:00:20] Dat zijn niet mijn woorden voorzitter, dat zijn dus de woorden van het kabinet zelf.

[4:00:23] De reden wordt opgegeven is budgetaire zekerheid.

[4:00:26] Maar waarom moet de Kamer vandaag al instemmen met een verdere belastingverhoging op arbeid in 2028 terwijl de tabelcorrectiefactor voor dat jaar pas in juli 2027 berekend wordt?

[4:00:36] Sterker nog, het kabinet erkent bij een lagere inflatie de reguliere inflatiecorrectie in 2028 nagenoeg volledig kan verdwijnen.

[4:00:43] Het geraamde toepassingspercentage bedraagt nu al slechts 12,2%.

[4:00:48] Voorzitter, dan leggen we vandaag een belastingverhoging vast waarvan we de precieze gevolgen voor de individuele belastingbetaler nog niet eens kennen.

[4:00:55] Daarom staat 2021 voor.

[4:00:57] Haal de artikelen over de vrijheidsbijdrage voor 2028 uit dit belastingplan.

[4:01:01] Laten we ons dit jaar richten op een oplossing voor 2027.

[4:01:05] Over 2028 praten we volgend jaar wel, bij Belastingplan 2028.

[4:01:10] Ik begrijp dat de geraamde opbrengst van 1,9 miljard euro daarmee niet vanzelf verdwijnt.

[4:01:14] Maar waarom zouden wij als Kamer ons nu al vastleggen op deze specifieke belastingverhoging?

[4:01:18] Laten wij volgendjaar opnieuw naar de mogelijkheden kijken.

[4:01:21] En dan kennen we de inflatiecijfers en kunnen beide Kamers zelf besluiten over de maatregel en de dekking.

[4:01:26] U krijgt een vraag van de heer Vermeer.

[4:01:30] Ja, voorzitter.

[4:01:32] Wat mijn vraag aan de heere Hogeveen is.

[4:01:33] Stel dat het kabinet daar niet op ingaat, op dat verzoek.

[4:01:38] Gaat de heeri Hogeven, gaat jij in de twintig dit dan eruit amenderen?

[4:01:44] Voorzitter, ik stel het nu voor in het debat dat wij dit een wat vreemde gang van zaken vinden.

[4:01:51] Dus ik ben benieuwd naar waar het kabinet mee komt.

[4:01:54] Willen ze dit echt in beton gieten?

[4:01:56] Of zijn ze bereid om wat flexibeler te zijn en dit over te hevelen naar volgend jaar?

[4:02:00] Lijkt mij de meest zuivere vorm als minderheidskabinet.

[4:02:03] Maar dat gaan we horen.

[4:02:05] En als dat niet zo is, dan gaan we dat op een andere manier proberen te bewerkstelligen.

[4:02:11] Dus dan kennen we de inflatiecijfers en kunnen beide Kamers zelf besluiten over de maatregel aan de dekking.

[4:02:21] Desnoods en wat ons betreft het liefst dus in een andere vorm, dat zal u niet verrassen.

[4:02:26] Mijn vraag aan de staatssecretaris, is hij bereid de besluitvorming over de vrijheidsbijdrage voor 2028 te verplaatsen naar het Belastingplan 2028 en daarbij alternatieve dekkingsmogelijkheden inzichtelijk te maken?

[4:02:37] Dan de btw-verhoging op bloemen en planten.

[4:02:39] Vanaf 2028 van 9 naar 21 procent.

[4:02:43] Volgens onderzoeksbureau decisio verdwijnen hierdoor 1800 tot 2200 voltijdbanen, vooral in de detailhandel.

[4:02:49] Het kabinet noemt de maatregel toch doelmatig, zelfs als er rekening wordt gehouden met het verlies aan werkgelegenheid.

[4:02:55] Maar hoe zeker is het kabinet van deze berekeningen?

[4:02:58] Het rekent op een opbrengst van 305 miljoen euro, maar decisio komt uit op 267 miljoenen en zelfs nog maar 216 miljoens.

[4:03:05] als ook gedragseffecten worden meegenomen.

[4:03:07] Het kabinet herkent de verschillen, maar rekent zelf niet met afzonderlijke gedrags-effecten.

[4:03:11] Ook lagere inkomsten uit de inkomst- en vennootschapsbelasting worden niet uitzonderlijk geraamd.

[4:03:16] Mij vragen de staatssecretaris, hoe betrouwbaar is de geraamde opbrengst van 305 miljoen euro als de onderzoeken zo uiteenlopen?

[4:03:22] En het kabinet gaat de effecten vanaf 2028 monitoren, maar heeft geen criteria voor heroverweging vastgesteld.

[4:03:29] Bij hoeveel verloren banen of hoevele lagere belastingopbrengsten is de staatzecretaris bereid de maatregel alsnog te heroverwegen.

[4:03:35] Bij de pseudo-eindheffing, mijn collega Van Eyck refereerde daar al naar, voor fossiele zakelijke auto's wil het kabinet werkgevers ontzien die kort een huurauto aan een werknemer meegeven.

[4:03:46] Dat is goed bedoeld, maar de uitzondering geldt per auto, één keer per jaar en maximaal zeven dagen.

[4:03:51] Werkgevers moeten dus per kenteken bijhouden of zij die huurauto eerder al dat jaar hebben gebruikt.

[4:03:55] Een administratieve romslomp, voorzitter.

[4:03:58] De Nederlandse Orde van Belastingadviseurs stelt voor de uitzondering per werknemer te laten gelden.

[4:04:02] En dat sluit aan bij de bestaande administratie, maar ook dit wijst het kabinet af.

[4:04:06] Ondertussen erkent het kabinett dat de Belastingdienst extra controlewerk krijgt.

[4:04:10] En de MKB-toets waar het Adviescollege toetsing regeldruk om vroeg, die komt pas volgend jaar als de heffing al geldt.

[4:04:16] Voorzitter, waarom voeren we eerst een belasting in en onderzoeken we pas daarna of ondernemers ermee uit de voeten kunnen?

[4:04:21] Mijn vraag aan de staatssecretaris.

[4:04:22] Waarom neemt hij het voorstel van de NOB niet over?

[4:04:24] En als de MKB-toets laat zien dat de regeling onwerkbaar is, is hij dan bereid deze alsnog aan te passen?

[4:04:30] Dan de fiscale stimulering van start-ups en scale-ups.

[4:04:34] Een mooie verbetering.

[4:04:35] Jonge innovatieve bedrijven hebben vaak nog niet de financiële middelen om met salarissen van grote ondernemingen te concurreren.

[4:04:41] Met aandelenopties kunnen zij werknemers toch meelaten profiteren van hun toekomstig succes.

[4:04:46] Het kabinet regelt dat werknEMers in beginsel pas belasting betalen wanneer zij hun aandellen daadwerkelijk verkopen.

[4:04:51] Bovendien wordt slechts 65% van het voordeel belast.

[4:04:55] Dat is een verbetering van het fiscale vestigingsklimaat waar Nederland om schreeuwt.

[4:04:59] Een werknemer die op papier rijker wordt, heeft immers nog niet automatisch geld op zijn bankrekening.

[4:05:03] Tegelijkertijd wijst de Raad van State en volgens mij was het de heer Oosterhuis van D66 die er ook al op wees, dat het grotere probleem van de gebrekkige functionerende Europese kapitaalmarkt hiermee niet wordt opgelost.

[4:05:14] En ook is de bestaande aandelenoptieregeling nog niet geëvalueerd.

[4:05:18] Terwijl de nieuwe regeling pas binnen zeven jaar wordt beoordeeld.

[4:05:20] Mijn vraag aan de staatssecretaris is daarom, kan hij toezeggen eerder te onderzoeken of deze fiscale verbetering daadwerkelijk helpt om meer talent te trekken en te behouden bij Nederlandse start-ups en scale-ups?

[4:05:31] Voorzitter, ik rond af.

[4:05:34] Ik, en daar moet me toch even ook een politieke bespiegeling van het hart.

[4:05:38] Ik hoor sinds de presentatie van dit belastingplan vanuit de coalitie steeds vaker een merkwaardige redenering.

[4:05:43] Namelijk dat Jesse Klaver en Luc Stultins op links de slingers ophangen en dat wij op rechts vooral zouden zitten mokken.

[4:05:50] Wij zouden onze zegeningen moeten tellen.

[4:05:52] De accijnskorting claimen, de vliegbelasting claimen en vooral dankbaar zijn wat het kabinet ons heeft gegund.

[4:05:57] Maar voorzitter, laten we dan even onder de streep die balans opmaken.

[4:06:00] Want wat is er inmiddels allemaal aan links tegemoet gekomen?

[4:06:03] Het op stikstof zoekt het kabinett volledige steun bij Pro en Volt.

[4:06:06] De sociale hervormingen en dus ook de dekkingen voor de sociale zekerheid zijn van tafel gehaald.

[4:06:10] En voor ontwikkelingssamenwerking trekt het kabinent 1,1 miljard euro extra uit over 2027 tot en met 2029.

[4:06:17] Bovenop de 1 miljard uit het coalitieakkoord.

[4:06:20] En wat krijgt rechtszorg terug?

[4:06:21] Nou, dan wordt vooral gewezen naar box 3.

[4:06:23] Voorzitter, daar heb ik het vandaag bewust voor de verandering niet uitgebreid over gehad, omdat de staatssecretaris nog druk bezig is met de uitwerking van de dekking.

[4:06:31] Daar kijken wij naar uit.

[4:06:32] Maar laten we wel wezen, die dekting wordt volledig gezocht binnen box 2 en box 3 en dat is dus niet uitsluitend een concessie aan rechts.

[4:06:39] Die keuze komt ook flink tegemoet aan wensen van links.

[4:06:43] Voorzitter, wanneer Jaar in de Twintig vervolgens weigert dit allemaal als een soort historische overwinning te presenteren, duikt er bij het volgende praatprogramma, podcast of krantenkolom wel weer een partijprominent of coalitiesurgaat op om te vertellen dat het allemaal Jaar en de Twentig ligt.

[4:06:57] Ik vind dat een wonderlijke voorstelling van zaken, voorzitter.

[4:07:00] Wij waren bereid het financiële fundament van dit coalitieakkoord te steunen, mee te bewegen bij sociale zekerheid en moeilijke keuzes rond het eigen risico en de indexatie daarvan.

[4:07:10] In onze gesprekken met het kabinet hebben wij echt niet alleen maar verteld wat wij niet wilden, maar ook alternatieven aangedragen voor de dekking.

[4:07:16] Sterker nog, de coalitiek gebruikt inmiddels een aantal dekkingsvoorstellen die wij hebben ingebracht, maar dan voor andere doeleinden.

[4:07:22] Voorzitter, compromissen sluiten betekent dat je bereid bent onderhandelingen vervolgens altijd als een overwinning moet verkopen.

[4:07:29] En als de coalitie van ons vraagt de slingers op te hangen, dan mag zij ook eerlijk zijn over de concessies die zij zelf heeft gedaan.

[4:07:35] Voorzitor, ik begon mijn betoog met de grot van Plato.

[4:07:38] De gevangenen zagen de schaduw op de muur, maar buiten die grot bestaat dus een andere werkelijkheid.

[4:07:42] Ook buiten het inkomstenkader van dit belastingplan bestaat een werkelijkheid, waarbij een overheid besluit minder geld uit te geven en een belastingverlaging niet altijd hoeft te worden betaald, met een belastingsverhoging voor iemand anders.

[4:07:53] Dank u wel.

[4:08:00] Ik ga het niet eens hebben over de laatste woorden van de heer Hogeveen, hoewel ik wel een deel van de dynamiek herken.

[4:08:05] Zeker die god van het plato trouwens ook, maar ook dat VWD-prominent in talkshows.

[4:08:09] Maar daar ga ik het niet over hebben.

[4:08:11] Namelijk over de lastenverzwaring.

[4:08:12] Want de heere Hogeven schetst eigenlijk, moet je niet die vrijheidsbijdragen opknippen.

[4:08:16] Dus volgend jaar een stukje en een verhoging in een later belastingplan.

[4:08:20] Dat kan, maar dan blijft nog steeds van die structurele 8 miljard nog steeds 6 overeind.

[4:08:25] Als hij dit zou gebeuren.

[4:08:28] Hoe ziet hij dan die andere 6 miljard lastenverzwaring in box 1 die nog steeds aan het belastingplan staat, structureel?

[4:08:35] Ik heb met interesse het debatje gevolgd tussen collega Oosterhuis en de heer Stultiens.

[4:08:40] Ja, J21 zit daar toch wat in het midden.

[4:08:44] Die 7,8 miljard lastenverzwaringen, daarvan erkennen wij ook wel dat dat uiteindelijk een erfenis is van het kabinet schoof.

[4:08:50] Die halvering van het eigen risico hebben wij als J21 overigens ook nooit gesteund.

[4:08:54] Maar we begrijpen wel dat daar reparatiewerkzaamheden aan ten grondslag liggen.

[4:08:58] Tegelijkertijd, als we het hebben over die tabelcorrectiefactor, zoals ik in mijn bijdrage aangaf, dat vinden wij echt een hele lelijke manier van lastenverzwaringen.

[4:09:06] Een beetje sneaky ook.

[4:09:08] Het is wel bekend dat onze inzet is om dat van tafel te krijgen.

[4:09:13] Daarvoor gaan we het gesprek aan met het kabinet hoe we dat gaan doen.

[4:09:16] Nogmaals, wij kijken dan naar het uitgavenkader met name.

[4:09:20] En ja, onze inzet is om dat zoveel mogelijk van tafel te krijgen.

[4:09:25] En ik denk dat het wel de meest zuivere manier is van begroten en ook kijkend naar het feit dat het een minderheidskabinet is, dat je per belastingplan 2028 desnoods weer tegen die tijd gaat kijken hoe je die tabelcorrectiefactor dan van tavel krijgt.

[4:09:43] Het komt niet vaak voor dat het jaar 2021 tussen D60 en de pro in staat, denk ik.

[4:09:47] Maar even voor duidelijkheid.

[4:09:49] Eigenlijk van die 7,8 miljard zegt het jaar 2020 hier.

[4:09:52] Daarvan kunnen wij met zes leven bij dit belastingplan.

[4:09:55] Want het komt vanwege de zorgpremies die anders hoger waren geweest.

[4:09:58] Dat is nogal best een forse wijziging.

[4:10:00] Want hij zei eigenlijk, ik wil die 1,9 eruit halen.

[4:10:03] Die moet volgend jaar pas op het belastingplannen.

[4:10:04] Maar die andere zes, dat is voor ons bespreekbaar.

[4:10:06] Meneer Hogeveen.

[4:10:07] Nou, voorzitter, dames en heren, ik zit een beetje tussen de heer Stultiens en de heur Oosterhuis in.

[4:10:12] Kijk, een lastenverzwaring is nooit leuk.

[4:10:14] Wij als J29 zeggen ook, we moeten inzetten op lasten verlichtingen.

[4:10:18] En ik ga dus in die zin met de heher Stultienst eens wat hij zei tijdens zijn debatje met deheer Oosterhuijs.

[4:10:23] Ja, een Lastenverwaring is een Lasteverzwaring.

[4:10:25] Daar kan je niet omheen draaien.

[4:10:27] Als je het hebt over de tabelcorrectiefactor, daar zit ook een heel koopkrachtpakket tegenover, maar het is nog steeds een belastingverhoging.

[4:10:33] En die willen we zoveel mogelijk wegwerken.

[4:10:35] Tegelijkertijd erkennen wij ook de redenering van het kabinet dat dit toch een beetje herstelwerkzaamheden zijn van wat wij zien als een onzalige maatregel van het vorige kabinet.

[4:10:48] Natuurlijk is dit mede ontstaan door het vorig kabinet, dat erkennen we allemaal.

[4:10:52] Maar het is een politieke keuze van deze coalitie dat je 5 miljard wil ophalen door het herstellen van het verlagen van het eigen risico.

[4:10:58] Dat hoeft geen geld op.

[4:10:59] Ik wil ook zeggen, we herstellen het, maar het levert geen geld.

[4:11:02] De keuzen zijn nu gemaakt.

[4:11:03] We willen wel 5 miljarden ophalten.

[4:11:05] Dus gaan we de lasten verhogen met 7,8 miljard.

[4:11:08] En dan verbaast het mij, moet ik toch eerlijk zeggen, dat jaar 2021 eigenlijk zegt van die 8 miljard is over 6 miljard goed te praten en die laatste 2 miljard moet een jaartje uitstellen.

[4:11:17] Dat is eigenlijk wat hier de facto gezegd wordt.

[4:11:20] Nee, voorzitter.

[4:11:21] Ik kan niet namens de heer Stulting spreken... maar wat ik vooral denk dat de heers Stultings verbaast... is dat ik nu niet gewoon keihard zeg... die 7,8 miljard moet van tafel... en anders gaan wij überhaupt niet aan tafel.

[4:11:31] Zo zit ik niet in de wedstrijd.

[4:11:32] Dat debatje hadden we ook bij de algemene financiële beschouwingen.

[4:11:36] Wij hebben onze inzet.

[4:11:37] Dat is zoveel mogelijk lastenverlagingen... structureel over de brede linie.

[4:11:41] Maar ik heb geen zin om...

[4:11:43] Als dat niet lukt, die volledige 7,8 miljard, om dan te moeten terug onderhandelen naar mijn eigen achterban.

[4:11:48] Ik heb toen ook het voorbeeld al gegeven van de sociale zekerheid.

[4:11:52] Ik denk dat de heer Stultins empirisch overwinning viert met die terugschalen van die hervormingen.

[4:11:58] Want ik denk dat er wel degelijk hervoringen voor terugkomen.

[4:12:00] En dan mag de heer Stultings terug naar zijn achterban en uitleggen dat er toch wel hervormingen en bezuinigingen komen.

[4:12:06] Dus ik ga niet mee in dat frame.

[4:12:10] Nogmaals, onze inzet is straks gewoon bij het kabinet, brede lastenverlichting, liefst structureel, uit het uitgavenpad en op zo'n manier te dekken.

[4:12:18] En dan gaan we zo ver mogelijk.

[4:12:20] De volgende interruptie is van mevrouw Van Brink namens 50PLUS, die later is aangeschoven omdat ze een andere verplichting had.

[4:12:26] Ga je gang.

[4:12:28] Ja, dank voorzitter.

[4:12:29] Inderdaad, dat was bij een andere minister en dat ging over pensioenproblematiek.

[4:12:36] Ik gun eigenlijk dat iedereen hier slingers op kan hangen, maar ik heb gewoon iets gemist bij JA21 en ik ben gewoon heel benieuwd hoe zij daarin staan.

[4:12:49] Voor ons is die aftrek specifieke ziektekosten, het is al eerder voorgekomen en teruggekomen, die ligt bij ons heel zwaar.

[4:12:57] Het komt echt bij de meest kwetsbare mensen terecht, deze kostpost.

[4:13:04] Hoe zit jaar 21 daarin?

[4:13:06] Kunnen zij daar juist wel mee leven of hebben zij ook moeite met het schrappen hiervan?

[4:13:14] Ja, voorzitter, vind ik een lastige.

[4:13:15] Aan de ene kant is die bestempeld als ondoelmatig.

[4:13:19] Niet effectief, of in ieder geval niet effectief genoeg.

[4:13:22] Dus ik begrijp wel dat het kabinet hier wat aan doet.

[4:13:25] Maar ik begijp ook wel dat als je hier aan gaat rommelen, dat je bijvoorbeeld bij chronisch zieken, dat dat echt wel een hele zware dobber kan zijn.

[4:13:33] Ik denk dat ik daarin ook de collega van de VVD kan volgen.

[4:13:37] Dat er in die zin gewoon een gesprek moet zijn met het kabinet.

[4:13:40] Wat zijn nou precies de gevolgen van dit beleid voor specifieke doelgroepen?

[4:13:45] En zijn er nog herstelwerkzaamheden mogelijk?

[4:13:49] Dus ja, zodoende.

[4:13:54] Ja, voorzitter.

[4:13:56] Het lastige is, er wordt iets geschrapt en het alternatief is er nog niet.

[4:14:01] Er wordt 533 geschrabt en er komt 350 beschikbaar.

[4:14:07] En dan inderdaad bij gemeentes die, nou ja, aan wie ga je het geven en hoe verdeel je dat eerlijk?

[4:14:14] over 342 gemeentes.

[4:14:17] Kortom, het is redelijk ondoordacht in mijn begrip.

[4:14:23] Zou ja21 er ook voor voelen om te zeggen van... nu nog even niet?

[4:14:32] Ja, voorzitter.

[4:14:36] Wij gaan gewoon het gesprek met het kabinet aan om te kijken waar het geld vandaan komt.

[4:14:41] Of dat doelmatig wordt besteed of dat effectief wordt bestead.

[4:14:44] En als blijkt dat daar mensen uiteindelijk toch wel hele zware dobber aan hebben, dan willen we daar ook echt wel oog voor hebben.

[4:14:52] Maar om nu al te zeggen dat we per definitie niet akkoord zijn met deze maatregel van het kabinet, dat gaat me wat ver.

[4:14:59] Maar ik denk dat het wel een goede is om oogvoor te hebben.

[4:15:03] Dan zal ik volgens mij de heer Schenk ook met een interruptie.

[4:15:09] Ja, dank voorzitter.

[4:15:10] Ik denk dat de heur Hogeveen gelijk heeft wanneer hij zegt dat het kabinet in zijn zoektocht naar breed draagvlak vooral tegemoet is gekomen aan de wensen van de linkerkant van de Kamer.

[4:15:21] Dus ik ben heel erg benieuwd, wat wil JN20 zelf nog binnenhalen voordat zij bereid zijn het kabinent aan een meerderheid te helpen voor de begroting of voor het belastingplan?

[4:15:31] Meneer Hogeven.

[4:15:31] Voorzitter, onze wensen zijn bekend.

[4:15:33] Die hebben wij van de zomer met het kabinet gedeeld.

[4:15:36] We hebben natuurlijk een flink aantal materiële wensen.

[4:15:42] Daarnaast hebben we ook wat immateriëele wensen, die staan nu ook in de kabinetsbrief.

[4:15:45] Dus daar gaan we ook het gesprek met het Kabinet over aan, zoals we het hebben over migratie.

[4:15:49] Met name.

[4:15:53] Dus ja, ik ga u nu niet al mijn kaarten hier op tafel leggen voor de heer Schenken, als u het mij vergeeft, voorzitter.

[4:15:59] Maar we hebben een flinke rij aan dekkingen.

[4:16:03] Die hebben we zelf ook nog even geüpdate.

[4:16:06] En wij gaan daarin het gesprek met het kabinet aan.

[4:16:09] En nogmaals, u mag van mij op aan, wij zetten in op een zo breed mogelijke structurele lastenverlichting voor werkend en bedrijvend Nederland.

[4:16:19] En waar die gesprekken uiteindelijk heen gaan.

[4:16:21] Wij zijn niet de enige die aan tafel zitten.

[4:16:22] Er zijn nog andere oppositiepartijen die ook hun stem hebben.

[4:16:27] En waar we dan uiteindenlijk uitkomen, dat is nog de vraag.

[4:16:29] Of we er überhaupt uitkopen, dat ist überhaupt nog de vragen.

[4:16:34] Ja, lastenverlichting over de hele breedte lijkt ons heel goed.

[4:16:38] Echter zul je er natuurlijk ook iets toe moeten geven en het lijkt me niet dat alles onderhandelbaar is.

[4:16:42] Een van de kernpunten van J21, wat zij geheel delen met FvD, is bijvoorbeeld het drastisch beperken van de immigratie.

[4:16:49] Het kabinet heeft hele grote woorden daarop, maar in de praktijk zien we vooral dat er nog steeds wekelijks bijna duizend asielzoekers uit Nederland komen...

[4:16:55] Als dat zo door blijft gaan, is Jan XX dan bereid, wanneer er dus niks extra's op migratie gebeurt, het beleid werkt gewoon niet hoe het nu gaat, dus het zal nodig zijn.

[4:17:04] Als daar niks exas op gebeurt zegt Jan XX, jammer dan maar we kunnen wel ietsje lastenverlichting mogelijk maken, laten we het kabinet dan toch maar naar meerderheid helpen.

[4:17:13] Voorzitter, dat is het lot van een minderheidskabinet.

[4:17:16] Alles wordt politiek.

[4:17:18] We kijken natuurlijk nu eerst naar het belastingplan, naar de lastenverlichtingen.

[4:17:22] Maar we hebben ook onze immateriële wensen aangegeven.

[4:17:24] Die staan nu ook in de brief van het kabinet, dat ze met ons het gesprek aangaan.

[4:17:27] In het coalitieakkoord zelf staat als de instroom niet daalt.

[4:17:30] Ik ben het geheel met de heer Schenk eens, die is te hoog.

[4:17:33] En de afgelopen drie weken zitten we alweer op 900 plus per week.

[4:17:36] Dus het lijkt mij ook dat het kabinet intrinsiek zelf gemotiveerd is om met aanvullende maatregelen te komen om die instroom in te perken.

[4:17:43] Dus nogmaals, dat gesprek gaan we aan.

[4:17:45] Ik ga nu niet allerlei blokkades opwerpen of zeggen ja of nee op verzoek van de heer Schenk.

[4:17:50] Wij gaan gewoon het gespreк aan.

[4:17:52] We kijken waar we landen.

[4:17:53] En als we niet landen, nou goed, ook even goede vrienden.

[4:17:56] Dan voeren wij verder oppositie.

[4:17:59] Voldoende, meneer Schenken?

[4:18:01] Voldoenden.

[4:18:02] Ik zie geen andere interrupties.

[4:18:04] Dan gaan we naar de zesde spreker van de kant van de Kamer, dat is mevrouw Van Dijk.

[4:18:07] Die gaat spreken namens het CDA.

[4:18:09] U heeft opgegeven 24 minuten en u gaat proberen te streven om in die richting ongeveer uit te komen.

[4:18:15] Dus het woord is aan u, ga uw gang.

[4:18:17] Proberen is een mooi uitgangspunt.

[4:18:19] Dankjewel, voorzitter.

[4:18:21] Voorzitter, vandaag bespreken we dus het Belastingplan 27.

[4:18:24] Het is deze keer eigenlijk een relatief beperkt belastingplan als je het vergelijkt met afgelopen jaren.

[4:18:29] Maar er is natuurlijk weer genoeg over te zeggen.

[4:18:31] Ik wil beginnen met een bredere beschouwing, want het is een plan met een heleboel kleine maatregelen.

[4:18:36] Maar wel maatregen die impact hebben, want achter iedere maat regel zit een mens of ondernemer.

[4:18:41] En wat ik een beetje miste, de Raad van State constateert dat ook, is de diepere gedachte achter de keuzes.

[4:18:47] Waarom sommige maat regelen wel en waarom andere niet?

[4:18:51] En hoeverre zijn deze getoetst aan lange termijnkeuzes voor een robuust en begrijpelijk stelsel dat meer werken laat lonen, dat ondernemers ondersteunt en dat transities faciliteert?

[4:19:01] En langs die drie lijnen zal ik dan ook mijn inbreng vandaag doen.

[4:19:05] Allereerst de inkomsten, belasting en marginale druk.

[4:19:08] De regering kiest ervoor om een koopkrachtpakket voor werkenden grotendeels in te richten door de verhoging van de arbeidskorting.

[4:19:16] En de CDA-fractie heeft daar bij de APB en AFB ook al opmerkingen over gemaakt.

[4:19:20] En we snappen heel goed dat dit een vrijgericht middel is om kooprachtplaatjes bij te sturen...

[4:19:25] Maar u kent ons standpunt inmiddels.

[4:19:28] Wij vinden dit niet de juiste manier om dat te doen.

[4:19:30] We weten immers dat een aanzienlijk deel van de werkenden te maken heeft met een hele hoge marginale druk.

[4:19:35] En dat komt niet alleen door de inkomstenbelasting, maar juist door de stapeling van inkomensafhankelijke regelingen.

[4:19:41] De regering verhoogt nu dus opnieuw een inkomensafhankelijke korting, terwijl de ambitie volgens het regeerakkoord is om inkomensafhankelijke regelingen juist terug te brengen.

[4:19:50] En ik zou de staatssecretaris willen vragen om een reflectie voor de lange termijn hoe hij deze grensrichting voor zich ziet.

[4:19:56] We hebben in de schriftelijke inbreng gevraagd naar alternatieven.

[4:19:59] Die komen qua co-pragplaatjes ietsjes minder gelijkmatig uit dan de verhoging van de arbeidskorting.

[4:20:04] Maar kan de staatssecretaris dit ook in een breder licht afwegen?

[4:20:07] Namelijk richting die gewenste toekomst van het stelsel, wat ons betreft gericht op lagere marginale druk, stimuleren van meer uren werken, verkleinen van de verschillen tussen één en twee verdieners, minder inkomensval wanneer iemand arbeidsongeschikt gaat en betere uitvoerbaarheid.

[4:20:21] Welke invulling zou in die bredere afweging zijn voorkeur hebben?

[4:20:25] En ik hoor ook graag van hem welke stap hij in deze kabinetsperiode hierin realistisch vindt.

[4:20:30] U kunt even rustig ademhalen, u krijgt een interruptie van de heer Genuis.

[4:20:34] Ja, voorzitter, want deze woorden van collega Van Dijk klinken mij natuurlijk als muziek in de oren.

[4:20:39] Nou vraagt collega van Dijk vooral aan de staatssecretaris voor de lange termijn en voor deze kabinetperiоде... maar ik heb een vraag voor de korte termijn.

[4:20:48] Want wij kunnen ook zelf die arbeidskorting gewoon terugdraaien.

[4:20:52] Ik zal het zo nog in mijn eigen termijn toelichten...

[4:20:54] Het kabinet heeft verzuimd de verhoging van het eigen risico door te laten tikken in een lagere tarief in de eerste en tweede schijf.

[4:21:02] Als we dat nou eens netjes zouden doen, dan houden we ons daar aan de gebruikelijke afspraak.

[4:21:07] Dan maken we die arbeidskorting minder hoog.

[4:21:10] Kunnen Ampersand ook nog de bezuiniging op de oudere korting terugdraaien?

[4:21:14] En dan ben je ook veel dichterbij de technische invulling, zoals het kabinet eigenlijk voor ogen had.

[4:21:19] En dan bent je veel minder die arbeidskorting eindeloos aan het oppompen.

[4:21:22] Wat vindt mevrouw Van Dijk van deze beweging op korte termijn?

[4:21:25] Want daar moeten we natuurlijk ook over hebben.

[4:21:28] Het zal de ChristenUnie verbazen dat wij natuurlijk sympathie hebben voor deze beweging op de korte termijn.

[4:21:33] Ik heb ook begrepen dat de heer Grim is, of hij heeft de amendement al ingediend of in voorbereiding hiervoor.

[4:21:38] Laten we daar gewoon met elkaar open het debat over voeren en ook de reflectie van de staatssecretaris hierop afwachten.

[4:21:44] Want volgens mij zitten we op dezelfde lijn wat betreft waar we naartoe zouden moeten.

[4:21:48] En ik wil ook graag horen wat de gevolgen daar zijn voor de koopkracht.

[4:21:52] Want als het wel een aantal rare dingen laat zien, vind ik dat we ook iets aan elkaar moeten bespreken.

[4:22:00] Voorzitter, de onbelaste rijskostenvergoeding.

[4:22:03] De hoge brandstofprijzen doen echt wat bij mensen in de portemonnee.

[4:22:06] En de staatssecretaris geeft aan, omgerekend leidt de hogere rijskostevergoeding tot een voordeel van circa 30 cent per liter brandstoft.

[4:22:14] Als we daar de extra uitgaven en accijns bij tellen, hoeveel scheelt het een inwoner dan ongeveer per liter benzine of diesel?

[4:22:19] En op welk prijsniveau komen we dan uit, ook in relatie tot de grensregio's?

[4:22:24] Voorzitter, er is al vaak gesproken over waar deze voordelen met name terechtkomen.

[4:22:28] Bij de mensen die veel auto rijden wat de vaak hogere inkomens betreft.

[4:22:32] Ook is er vaker gesproke over gerichtere maatregelen zoals een tankpas of een social lease zoals in Frankrijk.

[4:22:38] Maar dat zou niet uitvoerbaar zijn op de korte termijn.

[4:22:41] Maatregelen als excijnsverlagingen zijn inmiddels al wel langer in de lucht dan de korte termijn en volgens mij kunnen we ook niet uitsluiten dat dit op korte-termijn gaat veranderen.

[4:22:49] Kan er dan toch niet eens gekeken worden naar inderdaad iets van een brandstofpas voor alle autogebruikers voor maximaal 15.000 kilometer bijvoorbeeld of een social lease voor tweedehands elektrische auto's voor lage inkomens?

[4:23:01] Dan nog enkele specifieke regelingen.

[4:23:03] Ik begin met de startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid.

[4:23:06] Wij nemen evaluaties serieus en daarom vielen we ons op dat CEO bij deze regeling juist concludeert dat deze regering mensen met een arbeidsbeperking helpt om vanuit een uitkeringssituatie aan het werk te komen.

[4:23:18] Dat de uitkeringsafhankelijkheid onder gebruikers na verloop van tijd daalt en het aantal gebruikert dat het meeste inkomen uit ondernemerschap haalt sterk toeneemt.

[4:23:27] De staatssecretaris bevestigt dit ook in zijn beantwoording, maar toch vindt het kabinet het geen doelmatige manier om dit te bereiken.

[4:23:33] Wat is dan wel een doel-matige-manier?

[4:23:36] En hoe zetten staats-secretarissen de maatschappelijke baten van arbeidsparticipatie en een mogelijke besparing op uitkeringen af tegen de budgetaire besparen van 1 miljoen euro?

[4:23:46] Ik ga door met de aftrek specifieke zorgkosten.

[4:23:50] Mijn fractie begrijpt de kritiek op de huidige regeling en uit de evaluatie blijkt dat de regeling niet optimaal doelmatig is en er risico's bestaan op ongeëigenlijk gebruik.

[4:23:59] Maar wat gebeurt er nu met mensen die daadwerkelijk structureel hoge zorg kosten hebben?

[4:24:04] De regering wil hiervoor een nieuwe tegemoetkomen voor chronisch ziek en gehandicapt in de plaats.

[4:24:08] Maar hoe voorkomen we nu dat straks mensen tussen wal en schip vallen?

[4:24:12] Diverse fracties hebben veel inhoudelijke vragen gesteld in de schriftelijke ronde.

[4:24:16] En tegelijkertijd zegt de brief van de staatssecretaris van afgelopen vrijdag eigenlijk kort door de bocht wordt vervolgd.

[4:24:22] Kan de staatsecretarissen hier iets meer woorden aangeven?

[4:24:25] Hoe gaat het proces eruit zien en wanneer kunnen we als Kamer verder over praten met elkaar en met de staatzecretaris?

[4:24:32] Voorzitter, ik wil nu niet uitgebreid stilstaan bij Borges III, maar ik heb wel een paar vragen.

[4:24:36] Voordat u daarmee begint, zie ik twee interrupties.

[4:24:38] Als eerste mevrouw Beckerman.

[4:24:41] Ja, voorzitter, want dit punt, dat weet mevrouw Van Dijk ook, mijn fractie raakt dat nogal.

[4:24:48] Jimmy Dijk heeft daar ook veel over gezegd.

[4:24:52] Maar ik vond het ook wel heel erg karig inderdaad wat er vrijdag over stond.

[4:24:55] Zeker omdat dit zo breed gedragen wordt in de Kamer.

[4:24:59] Voor ons is ook een probleem dat mensen niet alleen maar de aftrek zorgkosten verliezen, maar daarmee soms ook andere toeslagen.

[4:25:07] Deelt het CDA ook onze mening dat je dus niet alleen maar moet kijken naar een vervangende regeling, maar ook moet zorgen dat dit probleem niet alsnog blijft bestaan?

[4:25:20] Stapeling van regelingen en het risico dat je door het een aan te passen het ander ook raakt, die kennen we in het fiscale stelsel.

[4:25:27] Ik vind dat daar zeker naar gekeken moet worden, de verdere uitwerking.

[4:25:32] Mevrouw Beckerman.

[4:25:33] Ja, voorzitter.

[4:25:33] En dan tegelijkertijd zit ook een beetje het ongemak van... ja, en hoe lossen we dit nu op?

[4:25:37] Volgens mij wordt dat breder in de Kamer.

[4:25:39] Want als we niks doen, dan blijft deze wel in het belastingplan staan... terwijl er eigenlijk geen oplossing is.

[4:25:45] Dan kun je zeggen, ja, hij gaat pas later in.

[4:25:47] Maar tegelikertijd is dat natuurlijk een heel onwenselijke situatie.

[4:25:51] Deelt CDA ook onze mening dat we eerst maar eens moeten zeggen tegen het kabinet... kom met een betere oplossing en tot die tijd laat het zoals het nu is.

[4:26:02] Mevrouw Van Dijk.

[4:26:03] Het zou natuurlijk het allermooiste zijn als het kabinet de komende weken met een oplossing komt waarvan een meerderheid van de Kamer zegt hier kunnen we echt wel mee leven.

[4:26:12] Ik begrijp ook dat dat redelijk ambitieus is, want ik zou bijvoorbeeld ook graag zien dat risico's in de huidige regeling, bijvoorbeeld terugvorderingen, daar vind ik ook naar gekeken moet worden.

[4:26:22] Want het is niet alleen maar fijn dat die regeling er is, er zitten ook echt wel nadelige gevolgen voor gebruikers aan.

[4:26:28] Dus het mooiste zou zijn als we inderdaad over een paar weken kunnen praten over een goede oplossing.

[4:26:33] Ik zou daar wel even graag willen afwachten, omdat ik een heel klein beetje die hoop nog wel heb.

[4:26:37] En als dat niet zo is, moeten we het vervolgens spreken over hoe dan wel verder.

[4:26:40] Waarbij we echt wel gehoor hebben voor wat u zegt en heel veel collega's in de Kamer zeggen.

[4:26:44] En ook de motie Beker heeft gezegd.

[4:26:48] De heer Ginwis.

[4:26:49] Ja, voorzitter.

[4:26:50] Mijn vraag aan collega Van Dijk is toch, want zij was erbij als mede onderhandelaar.

[4:26:55] wat nou het idee was van de invulling van die alternatieve regeling voor chronisch zieken voor 350 miljoen.

[4:27:02] Daar moet toch een idee bij zijn geweest, want anders was het een beetje een platte bezuiniging op basis van, of lastenverzwaring op basis, niet doelmatig, weg ermee.

[4:27:13] Het idee was nou juist om een niet doelmatige regeling, waarvan we weten dat die voor een deel wel een belangrijk doel dient, niet zomaar weg te strepen, maar er iets alternatiefs voor in de plaats kunnen zetten.

[4:27:24] Vandaar dat er ook budget voor is gereserveerd.

[4:27:27] Nu zijn we verder in het proces.

[4:27:28] Nu constateren we dat het misschien net iets te snel allemaal gaat en dat we er misschien niet zo langer bij stil moeten staan.

[4:27:33] Maar het was juist niet bedoeld om het zomaan weg te spreken wat vaak gebeurt, maar om na te denken hoe kunnen we dit slimmer doen en zorgen in ieder geval dat daar een pot geld voor beschikbaar is.

[4:27:43] Voorzitter, vanwege die zorgen heeft collega Bikker ook die motie ingediend.

[4:27:50] Die is ook gelukkig breed gesteund.

[4:27:52] Maar die verzorgt wel om een brief voor de belastingplanbehandeling.

[4:27:57] Eigenlijk hebben we die niet.

[4:27:58] Het is puur kwalitatief wat zinnen.

[4:28:00] En blijkbaar is VWS nog aan het bestuderen.

[4:28:03] Dan moeten we maar afwachten hoe concreet het alternatief is uitgewerkt over twee weken.

[4:28:07] Maar stel je voor dat het niet voldoende vertrouwen geeft.

[4:28:10] Wat is dan het alternatif?

[4:28:11] Is dat dan nu dat we aan de staatssecretaris over twee Weken gaan verzoeken, doe maar een notenverwijzering, haal het eruit, amenderen we het er zelf uit of zetten we het op koninklijk besluit, zodat je nog een soort van tussenstap inbouwt?

[4:28:24] Wat is het idee?

[4:28:26] Mevrouw Van Dijk.

[4:28:27] Sorry, ik klag niet om u hoor.

[4:28:28] Ik klag om...

[4:28:31] Een monte verbale reacties van een andere collega.

[4:28:34] Ik denk dat het gewoon heel belangrijk is dat we de komende weken even goed met elkaar volgen, ook met onze collega's en onze zorgwoordvoerders, omdat die inhoudelijk ook gewoon heel erg betrokken zijn bij dit dossier.

[4:28:44] En dat we gaan zorgen dat er geen ongelukken gaan gebeuren, maar dat we wel toe gaan werken naar iets wat wel werkt en ook doelmatiger is voor onze inwoners.

[4:28:54] Ja, voorzitter.

[4:28:54] Ik heb een vraag aan mevrouw Van Dijk hierover.

[4:28:57] Want dit is ook gewoon een ordinaire bezuiniging van ruim 200 miljoen.

[4:29:03] Speelt dat nog een rol bij het wel of niet gewoon nu kunnen zeggen van wij moeten dit gewoon uitstellen?

[4:29:08] Want omdat wij waarschijnlijk dan als als het niet lukt, dan krijgen wij ook nog weer de vraag van hoe wij die 200 miljonen op willen lossen.

[4:29:18] Of ziet mevouw Van Dyk dat anders?

[4:29:21] Nou, ik denk dat wij dan met name die vraag gaan krijgen om die 200 miljoen op te lossen als coalitie, verwacht ik zomaar.

[4:29:30] Nee, het is... Kijk, van de ene kant zeggen we als Kamer ondermatig geëvalueerde regelingen moeten we over durven te praten, die moeten we durven opschrijven en die moeten wir durven aan te pakken.

[4:29:39] Maar ja, iedere keer als we dat doen, en ook in deze, en ik snap die ook, want hij is ook gewoon...

[4:29:44] ingewikkeld en voor veel mensen heel belangrijk, dan zie je gewoon wel waar we in terechtkomen.

[4:29:48] Dus laten we dat alsjeblieft zorgvuldig doen met elkaar.

[4:29:50] We hebben enerzijds gezegd, we hebben een envelop.

[4:29:52] Ja, hij is negatief geëvalueerd, maar het doel ervan ondersteunen we allemaal.

[4:29:58] En ik hoop dat we daarmee wel een goede stap vooruit

[4:30:00] ...uit kunnen zetten de komende tijd?

[4:30:02] Meneer Vermeer, is dat voldoende?

[4:30:04] Nou, ik zit nog een beetje mee... ...dat kan ik straks in mijn eigen inbreng eventueel... ...maar rond die budgetaire gevalligen in die factsheet... ...staat van besparingen aan overige toeslagen aan de uitgavenkant... ...en gemeentelijke regelingen zijn niet meegenomen in dit bedrag.

[4:30:21] Daarmee wordt er gesuggereerd dat daar ook nog een heel bedrag zit... ...waarvan we de omvang ook niet kennen...

[4:30:28] En dat we eigenlijk ook niet weten wat dat vervolgens weer betekent voor die gemeentes.

[4:30:33] Worden ze dan op gemeentefonds gekort voor dit bedrag?

[4:30:37] Of betekend dat mensen toch weer in andere vormen van steun moeten gaan vallen om het op te lossen?

[4:30:44] Weet mevrouw Van Dijk daar meer over of is daar al over gepraat, bijvoorbeeld binnen de coalitie?

[4:30:48] Als hier door uw eigen bijdrage minder dan 40 minuten wordt, vind ik het prima.

[4:30:54] Nee, daarbij nog verder niet.

[4:30:55] Tenminste, niet binnen financiën overgesproken.

[4:30:58] Wellicht is er aan de zorgkant over gesproken, dan ben ik bij die debat niet aanwezig.

[4:31:02] Maar ik vind het gewoon een goede vraag om ook aan de staatssecretaris door te geleiden, zodat we daar ook een antwoord op krijgen.

[4:31:10] Ik zie geen verdere vragen.

[4:31:11] U kunt doorgaan met uw betoog.

[4:31:14] Dank u wel, voorzitter.

[4:31:15] En ik wil nu niet uitgebreid stilstaan bij box 3... maar ik heb wel een aantal vragen.

[4:31:19] En de eerste ging inderdaad over een viertal ingediende moties.

[4:31:23] Maar die vraag is al gesteld door collega Van Eyck.

[4:31:26] En ook ben ik nogal teleurgesteld over de antwoorden op mijn vragen... ook gesteld tot de ChristenUnie... met betrekking tot meerdere tariefschijven in box 3.

[4:31:34] Want het is ook niet de eerste keer dat ik het vraag.

[4:31:37] En kan de staatssecretaris mij uitleggen... waarom dit niet gewoon inzichtelijk kan worden gemaakt?

[4:31:41] Want ik blijf de vraag gewoon stellen.

[4:31:43] De staatssecretaris heeft ook aanvullend inzicht gegeven in het toch wel flink gebruik van de papieren schenking.

[4:31:49] Zijn er volgens de staatssecretaris andere redenen voor een papieren-schenking dan een fiscaal voordeel?

[4:31:54] Als dat het laatste zo is, dan lijkt me dat het corrigeren ervan geen verhoging van de erf- en schenkbelasting is, maar juist zorgen dat de bedoeling van de wet niet in de praktijk wordt omzeild.

[4:32:03] Voorzitter, ik ga verder met mijn tweede punt, namelijk meer ruimte en zekerheid voor ondernemers.

[4:32:08] Voordat u met uw tweede punten verder gaat, interruptie van de eerste hulpdienst.

[4:32:12] Ja, want ik neem aan dat dit het blokje Boeksterie was.

[4:32:16] Ook vandaag waarschuwt CDA-prominent en oud-staatssecretaris voor rommelwetgeving met Boekesterie.

[4:32:24] Ook wat ik zelf vaak heb gezegd, maar ook andere partijen hier.

[4:32:27] Hoe kijkt mevrouw Van Dijk aan tegen deze waarscuwing dat hier straks een novelle met een spoed van een week door de Kamer gejaagd dreigt te worden?

[4:32:35] MevrouWanDijk.

[4:32:37] Nou ja, volgens mij hebben we deze waarschuwingen op deze wet, maar op heel veel wetten al heel vaak gehad.

[4:32:42] We weten hoe complex ons belasting- en toeslagenstelsel is geworden.

[4:32:46] En we weten ook gewoon, als we een grote wijzing doorvoeren, dat er uitvoeringstechnisch risico's aan zitten.

[4:32:51] Volgens mij hadden we in het vorige belastingplan ook heel veel rode vlaggen die we met elkaar besproken hebben.

[4:32:56] Voor box 3 zie ik die ook vormen in de uitvoer.

[4:32:59] Dus ja, dat zullen we gewoon serieus moeten bespreken de komende tijd.

[4:33:02] Ik zie dat risico.

[4:33:03] Ik ziet ook een brede politieke wens om het wel mogelijk te maken.

[4:33:06] En in die balans zullen we moeten gaan afwegen en ook met open vizier het gesprek moeten gaan voeren over wat kan eventueel simpeler, zodat de uitvoering het misschien wat makkelijker aan zou kunnen.

[4:33:16] Dat is natuurlijk wel een belangrijk verschil.

[4:33:19] Toen we de BOX III-wet behandelden, waren er veel rode vlaggen.

[4:33:22] Maar was eigenlijk de boodschap dat er geen alternatief is zonder rode vlagen.

[4:33:25] Daarom hebben we voor de partijen voorgestemd.

[4:33:27] Nu is er wel een alternatieve.

[4:33:29] Geen novellen.

[4:33:31] Gewoon fatsoenlijke wetgeving komen.

[4:33:33] Dat kan, het kost misschien een jaar langer.

[4:33:34] Maar goed, dat is dan de afgehaald tussen snelle wetgeving en zorgvuldige wetgeging.

[4:33:39] Dus ik hoop, en daarom kijkt mevrouw Van Dijk aan, want ik ken haar ook bij andere dossiers waar we juist waarschuwen tegen snelle vetgeving, fouten uit de uitvoering, dat we hier samen optrekken en dat we niet laten gebeuren dat we straks druk krijgen vanuit het kabinet.

[4:33:53] En als Kamer wordt opgejaagd en binnen een week tijd een wet gaat behandelen die eigenlijk veel meer zorgveldigheid vergt en waar we veel beter moeten kijken met experts praten

[4:34:02] Raad van State, uitvoeringstoets.

[4:34:04] Dus ik hoop dat zij maar gerust kan stellen dat we deze wet erg zorgvuldig blijven behandelen.

[4:34:09] Ik vind het heel belangrijk om deze wet zorgveldig te behandelen en ik hoor al een aantal instanties waarvan ik maar even de aanname doe dat de collega die graag zou willen spreken voor behandeling van de wet, en volgens mij belet niemand ons om alvast die afspraken wellicht in agenda te gaan zetten, zodat we die partijen allemaal netjes gesproken hebben en ook op basis van die input met elkaar verder debat kunnen voeren over de novelle box 3.

[4:34:32] Tot slot.

[4:34:34] Kijk, de plan die er nu ligt, is dat we over twee, drie weken krijgen we een novelle.

[4:34:39] En een dag later moeten we inbreng leveren.

[4:34:42] Als ik nu ga bellen met de Raad van State, krijg ik geen reactie.

[4:34:45] En de Belastingdienst ook niet.

[4:34:46] Die gaan me nu geen informatie geven.

[4:34:47] Die krijgen het pas 2 november.

[4:34:49] En dan moeten we binnen een dag, moeten wij als Kamerleden onze inbreging schrijven.

[4:34:54] Ja, ik kan hard werken.

[4:34:55] Mijn medewerkers ook.

[4:34:57] Maar je gaat niet in een dagtijd alles kunnen verwerken, met experts praten, alternatieven in kaart brengen, amenderen.

[4:35:04] Dat duurt normaal wekenlang.

[4:35:05] Sterker nog, deze wet duurde jarenlang.

[4:35:08] We hebben nu een half jaar gewacht, er gebeurde niks uit het kabinet.

[4:35:10] Deel mevrouw Van Dijk ten eerste dat het heel raar is dat we een halfjaar niks hebben gehoord.

[4:35:15] En nu in een week tijd het moeten behandelen.

[4:35:17] En wil zij daarvoor blijven waken met ons?

[4:35:19] Dat als het niet binnen een week kan, dat we gewoon meer tijd gaan nemen hiervoor.

[4:35:23] MevrouWanDijk.

[4:35:23] Ik zal mee bewaken dat we proberen deze novellen zo goed als mogelijk zorgvuldig te behandelen.

[4:35:28] Maar het is natuurlijk niet zo dat we nu helemaal niks kunnen doen.

[4:35:32] Er zitten natuurlijk een aantal dingen in die novellen waarvan we gewoon weten... er zou wel eens iets achterweg kunnen of spannend kunnen worden in de uitvoering.

[4:35:39] Daar kunnen we nu natuurlijk prima ook al met elkaar over nadenken en vragen op voorbereiden.

[4:35:43] Dus ik wil niet net doen alsof we maar één dag tijd hebben om überhaupt iets te kunnen doen.

[4:35:47] We kunnen nu ook al heel veel en ik denk dat het ook heel belangrijk is dat het denken niet dan pas begint, maar dat we dat gewoon continu met elkaar blijven doen.

[4:35:55] Dank u wel.

[4:35:56] U kunt verder gaan met uw bijdrage.

[4:36:01] Een ondernemer die personeel aanneemt, investeert en risico's neemt heeft ruimte nodig.

[4:36:05] Maar ruimte zonder zekerheid is in de praktijk weinig waard.

[4:36:08] We vinden het daarom belangrijk dat ondernemers zoveel als mogelijk weten waar ze fiscaal aan toe zijn.

[4:36:13] We denken dat we evaluaties van fiscale regelingen serieus moeten nemen.

[4:36:17] Maar we moeten wel voorkomen dat iedere kritische geëvalueerde regeling automatisch wordt gezien als een potentiële bezuinigingspost.

[4:36:25] En als een regeling ondoelmatig wordt bevonden, is dan automatisch de conclusie dat het geld moet verdwijnen.

[4:36:31] Wij zouden in ieder geval graag zien dat bij elke afweging van een mogelijk niet-effectieve regeling voor bedrijven ook wordt bezien hoe de fiscale ondersteuning van ondernemerschap beter kan worden ingericht.

[4:36:42] Ik heb het al een paar collega's horen zeggen, en ik zeg het al heel lang, van het zijn van ondernemer naar ondernemen.

[4:36:48] Dus ook in onze doorrekening hebben we hier een aantal voorstellen in gedaan.

[4:36:51] En omdat ik toch een beetje positiviteit ga proberen te brengen in dit debat, ik wil best wel breed draagvlak om hier breed als Kamer met elkaar over van gedachten te wisselen en misschien met voorstellen te komen voor dat mooie ondernemersklimaat van Nederland.

[4:37:05] Het CDA is al voorzichtig bezig met de initiatief hierop.

[4:37:08] En ik nodig jullie dan ook van harte uit om eens een keer met de benen op tafel hier met elkaar over na te denken.

[4:37:12] Want ik zou het wel echt heel mooi vinden als we als Kamer laten zien dat we op dit onderwerp met elkaar stappen kunnen zetten.

[4:37:19] Bij deze.

[4:37:20] Ik vind dan ook het antwoord dat het afschaffen van IB-ondernemer aftrekposten prima los kan worden gezien van meer integrale benadering nogal kortzichtig.

[4:37:28] Natuurlijk kan dat.

[4:37:29] Mijn vraag aan de staatssecretaris is of we dat zo zouden moeten doen.

[4:37:33] Dat valt me ook weer op bij alternatieve dekkingsopties voor box 3, waar het lage VPB-tarief weer wordt genoemd.

[4:37:38] Maar vindt de statssecretarisch niet dat we het geld beter voor productieve ondernemers kunnen inzetten dan voor vermogen?

[4:37:44] Dan... Echt een interruptie van de heer Hoogveen.

[4:37:47] Voorzitter, dank.

[4:37:48] Ik vond het interessant wat collega Van Dijk net zei.

[4:37:51] Dat als we kijken naar fiscale maatregelen, waar veel...

[4:37:55] Ik denk dat een probleem van veel fiscalen maatregen is dat een aantal ondernemers daar fan van zijn geworden.

[4:38:00] Dus dat doet pijn als die worden afgeschapt, ook al zijn ze ondoelmatig of ineffectief.

[4:38:05] En dan hoorde ik mevrouw Van Dijks zeggen, ja dan zie ik het liefst een terugsluis binnen hetzelfde domein.

[4:38:09] Klopt dat?

[4:38:11] Dat klopt, daar hebben we ook al vaker voor gepleit.

[4:38:13] We hebben ook aan onze doorrekening een eerste vingeroefening opgedaan.

[4:38:16] Kunnen we die ondoelmatige regelingen omvormen zodat ze meer gericht zijn?

[4:38:21] Niet zozeer omdat je ondernemer bent en er misschien fan van bent geworden, maar omdat ze bijdragen aan ons investeringsklimaat en onze groei.

[4:38:29] Ja, precies voorzitter.

[4:38:32] Dus dan hebben we het over een bepaalde fiscale regeling die wordt afgeschaft en dat zouden we dan bijvoorbeeld terug kunnen zien juist in een lager VPB-tarief bijvoorbeeld.

[4:38:42] Dus dat je echt die brede lastenverlichting voor alle ondernemers regelt.

[4:38:46] Ik zeg niet dat één regeling al meteen een substantieel VPB tarief verlaagt, maar u begrijpt mijn denkrichting waarschijnlijk wel.

[4:38:52] Mevrouw Van Dijk.

[4:38:53] Ja, ik begrijp uw denkrichting.

[4:38:54] Maar wij kijken daar ook naar bijvoorbeeld investeringsregelingen.

[4:38:57] Zoals de Aya, Mia en Famio.

[4:38:59] Kunnen we dat beter inrichten?

[4:39:00] Kunnen wij daar een mooie grote investerungslijst van maken?

[4:39:03] Nou ja, volgens mij als we met elkaar daar een uur over brainstormen... hebben we zo een heel mooi lijstje te pakken.

[4:39:09] Gaat u verder?

[4:39:10] O, herstel.

[4:39:11] Meneer Schenk.

[4:39:13] Ja, dank voorzitter.

[4:39:13] Ik hoorde mevrouw Van Dijk zeggen dat zekerheid voor ondernemers belangrijk is.

[4:39:17] Dat deel ik vanzelfsprekend volledig met haar.

[4:39:21] Echter...

[4:39:22] is het kabinet van plan om de mogelijkheid voor het lenen uit eigen BV flink aan te gaan passen, wat echt voor hele flinke rekeningen kan gaan zorgen voor ondernemers.

[4:39:32] Het heeft natuurlijk niks met zekerheid te maken dat de spelregels nu als het ware veranderd worden tijdens het spelen van het spel.

[4:39:37] Dus als het CDA daadwerkelijk zekerheid voor onderneemers wil, dan neem ik aan dat het CDR geen voorstander van is om de mogelijkheid tot lenen stapsgewijs te gaan verlagen uit eigen bv naar 100.000 euro, waar het nu nog 500.000 is.

[4:39:51] Mevrouw Van Dijk.

[4:39:53] Wij vinden het vooral belangrijk dat we nadenken over regelingen die ons investeringsklimaat maximaal gaan versterken.

[4:39:59] Deze regeling zie ik dan niet per definitie als eentje in die het hoogste op mijn lijstje staat.

[4:40:03] Er staan eigenlijk al andere.

[4:40:04] We hebben het net al gehad over vennootschaptarieven.

[4:40:07] Die zou je misschien dichter bij elkaar kunnen brengen.

[4:40:08] We haben het over investerungsregelingen gehad.

[4:40:10] Het CDA zou heel graag bijvoorbeeld een win-win-win lening willen zien.

[4:40:13] Wij kunnen ons voorstellen dat je gaat nadencken over een belastingsvoortel...

[4:40:17] Voor bepaalde technologieën.

[4:40:19] Dat zijn de regelingen waar wij aan denken.

[4:40:20] Deze staat iets minder hoog op ons lijstje.

[4:40:22] En wij kunnen ons wel voorstellen dat we daarover praten met elkaar.

[4:40:25] En ook stappen opzetten.

[4:40:28] Oké, dat is vanzelfsprekend het goedrecht van het CDA waar zij de prioriteiten zien.

[4:40:32] Echter is het natuurlijk wel zo dat ondernemers echt wel flink in de knel kunnen komen wanneer ze die lening reeds zijn aangegaan bij hun eigen BV.

[4:40:40] En dat dat straks dus als het ineens met 80.000 euro verlaagd wordt zomaar voor 20.000 extra belasting kan gaan zorgen omdat het als dividend gezien wordt door de Belastingdienst.

[4:40:48] Terwijl ze dat geld natuurlijk niet in hun portemonnee hebben zitten en ze worden wel geacht dat te betalen.

[4:40:53] Ja, hoe gaan we dat dan oplossen?

[4:40:54] Is het CDA het dan in ieder geval met mij eens dat ondernemers die hiermee te maken hebben flink benaderd gaan worden wanneer de regels nu aangepast worden?

[4:41:02] Ja, ondernemens die daar gebruik van maken, die gaan daar zeker iets van merken.

[4:41:05] Daarom vind ik het ook goed dat het niet in één keer gebeurt, maar in stappen, zodat ondernemingen er ook beter op kunnen anticiperen.

[4:41:12] Dat het in stappen gaat, neemt niet weg dat het wel gewoon voor 20.000 euro een rekening van 20.00 euro aan belasting kan zorgen, waar dat nu in principe nul is.

[4:41:23] Ja, natuurlijk wordt wat rente afgelost, maar als jij 80.000 onder dat bedrag gaat zitten en je hebt het nog niet afgelast, dan wordt dat gewoon als dividend gezien, 25% belasting daaroverheen.

[4:41:36] Is 20.000 euro.

[4:41:37] Ja, ik ken mensen die het niet elke dag in hun portemonnee hebben zitten.

[4:41:40] Ondernemers ook niet.

[4:41:41] Dat is toch gewoon een flinke benadeling van de ondernemers die die lening bij hun eigen bv zijn aangegaan.

[4:41:46] Mevrouw Van Dijk.

[4:41:47] De regeling ziet er in ieder geval in dat de eigen woning uitgesloten wordt.

[4:41:51] Dat is al 55% van wat er van die regeling gebruikt wordt.

[4:41:54] Van het overige 45% wordt 25 miljard gebruikt door 11.000 ondernemers.

[4:42:01] Dat zijn toch flinke bedragen die dan uit de ondernemer voor privé gehaald worden.

[4:42:05] En je kunt je afvragen of je dat nodig vindt.

[4:42:09] Gaat u vinden met uw bijdrage, mevrouw Van Dijk?

[4:42:16] Dan, hoe houdt het kabinet rekening met de stapeling van maatregelen?

[4:42:20] Zo heeft de regeling voor kleine brouwers al een eerdere belastingplannen voorgelegd en het lijkt een kleine maat regel met zeer beperkte financiële opbrengst met weinig impact voor de brouwer als je belastingplan leest.

[4:42:30] Maar als we de reacties van de sector lezen wel met grote financiëlen gevolgen.

[4:42:34] In de schriftelijke beantwoording op vragen van diverse fracties hierover... geeft de staatssecretaris aan dit niet in die mate te herkennen.

[4:42:41] Maar toch nogmaals de vraag, omdat we veel signalen uit de praktijk krijgen... is er voldoende afstemming geweest met de praktijken van kleine brouwerijen?

[4:42:47] De staatssecretaris geeft ook een voorbeeld van de stapeling... met de verhoging van de belasting op leidingwater en de alcoholexeins.

[4:42:53] Dit kan op een fors bedrag uitkomen, kan het zomaar worden doorberekend aan de consument... en zo niet, wat doet dit met investeringsruimte?

[4:43:01] En die stapeling zien we ook met een maatregel van een vorige belastingplan tot afschaffen van het heffingsplafond op Leidingwater en nu de verhoging van het tarief.

[4:43:08] Terwijl voor de gebruikers zoals zwembaden, ziekenhuizen, voedingsmiddelen en farmaceutische industrie, wasserijen en hotels geen alternatieven mogelijk zijn.

[4:43:16] En ik vind de gevolgen best fors.

[4:43:18] Voor gemiddeld academisch ziekenhuis- en voedselmiddelproducent zo'n anderhalve ton extra in 2027.

[4:43:25] In welke mate komt dat volgens de staatssecretaris bij gebruikern en consumenten terecht?

[4:43:29] En kan de staatssecretaris aangeven hoe deze belastingverhoging past in een langjarige visie op betaalbaar en beschikbaar drinkwater?

[4:43:37] Hoe kunnen we voorkomen dat we nu met een budgetair doel de heffing verhogen, terwijl de echte investeringsopgave nog voor ons ligt?

[4:43:44] Voorzitter, dan het afschaf van de btw op sierteelt.

[4:43:47] Dit raakt vooral de detailhandel en in de reacties die we krijgen zitten echter ook erg veel producerende bedrijven.

[4:43:53] En ik vraag me dus af of de impact zoals uitgelegd door het kabinet overeenkomt met de impact die deze bedrijf ervaren.

[4:44:00] Kan de staatssecretaris hierop reageren?

[4:44:02] En kan hij aangeven hoe hij de gevolgen voor bloemisten en kwekers gaat volgen en wat hij bereid is te doen als blijkt dat juist deze ondernemers onevenredig hard worden geraakt?

[4:44:11] Ik wil verder nog specifiek ingaan op een paar regelingen.

[4:44:15] Ten eerste de gerichte vrijstelling brancheigenproducten onder de WKR.

[4:44:20] Deze maatregel is door een motie als dekking opgenomen, maar het kabinet bevestigt ook de effecten voor werkgevers met veel laagbetaalde part-timers die onvoldoende de vrije ruimte kunnen inzetten.

[4:44:30] Wat zijn de effecten voor de vrije ruimte concreet als werkgevers en cao moeten blijven uitvoeren met de personeelskorting?

[4:44:36] En hoeveel zal volgens de staatssecretaris de vreie ruimte moeten worden verhoogd om het nadelige effect te kunnen opvangen?

[4:44:43] Als we op de antwoording lezen dat 0,1% verhoging van de eerste schijfruimte al 25 miljoen kost, waar kom je dan op uit?

[4:44:50] Is het dan niet gerichter om de specifieke vrijstelling te verlagen, bijvoorbeeld tot een maximaal bedrag van 250 in plaats van 500, om werkgevers en werknemers tegemoet te komen?

[4:44:59] Want we hebben het hier bijvoorbeeld ook over het aanbieden van een maaltijd tijdens het werk.

[4:45:03] Dat bijvoorbeeld dekken uit de vrije ruimte zou dan een kleine verlaging betekenen.

[4:45:07] Zijn we dan niet beter uit?

[4:45:09] En ten aanzien van onze vragen over meer ruimte voor het aflossen van studieschulden via de werkgever, wat zou daar aan verruiming van de vreie ruimte nodig zijn volgens de staatssecretaris?

[4:45:18] Dan de regeling voor ingeprijsde valutaresultaten.

[4:45:21] En ik begrijp de achtergrond van de maatregel.

[4:45:23] Er is budgetaire dekking gezorgd naar aanleiding van de uitspraak over liquidatieverliesverrekening en het kabinet zoekt erbij binnen hetzelfde fiscale domein naar een oplossing.

[4:45:32] Tegelijkertijd hebben wij zorgen over de complexiteit en mogelijke gevolgen voor het Nederland-vestigingsklimaat.

[4:45:38] Want voorzitter, we hebben het hier echt over onze grote Nederlandse hoofdkantoren, waar vaak ook de treasuryfunctie voor de groep zit.

[4:45:44] Heeft het kabinet met deze bedrijven gesproken over de gevolg van de maatregel?

[4:45:48] Want concreet 120 miljoen ophalen bij 25 belastingplichtingen is nogal een forse rekening per bedrijf.

[4:45:55] En wij horen dat het effect voor een aantal bedrijven in de praktijk nog veel groter zal zijn.

[4:45:59] Heeft dat dan geen effect op de keuze voor een vestigingsland?

[4:46:03] We hebben gevraagd naar de voor-so-ver benadering, die wordt afgedaan als te complex.

[4:46:08] Maar hoe weegt de staatssecretaris dat dan af tegen het introduceren van een nieuwe complexe berekeningssystematiek?

[4:46:14] De opbrengst voor zo'n voor-zo-verbenadering zou je wel in kunnen zetten om een drempel in de regeling in te bouwen om die iets te verzachten.

[4:46:22] Door met de WBSO.

[4:46:24] De CDA-fractie heeft eerder gevraagd om structurele indexering van de eerste schijfgrens.

[4:46:29] In de schriftelijke inbreng hebben wij erop gewezen dat het WBSO-budget stijgt, terwijl de schijfsgrens in 2027 niet wordt geïndexeerd en de loonkosten wel stijgen.

[4:46:39] Daardoor kunnen innovatieve MKB-bedrijven sneller in de tweede schijft terechtkomen, terwyl het ons betreft niet nodig is.

[4:46:45] De staatssecretaris geeft aan dat dit nu geen prioriteit heeft, maar dat begrijpen wij eigenlijk niet.

[4:46:50] De sector geeft zelf juist aan dat het zekerheid geeft als jaarlijks geïndexeerd wordt, zodat de loonkostenkorting meebeweegt.

[4:46:57] Zouden we dit toch niet binnen het budget kunnen regelen?

[4:47:00] Vorig jaar werd het uitgevraagd en dat zou structureel 20 miljoen kosten.

[4:47:04] Wat zou het betekenen als je dit bijvoorbeeld uit het percentage van de tweede schijf dekt?

[4:47:08] Want is het niet aantrekkelijker dan meer loon kosten tegen een lager percentage kunnen worden afgetrokken...

[4:47:12] dan dat overschotten aan het algemene budget wordt toegevoegd, wat dus vaak overblijft.

[4:47:19] Dan de nieuwe fiscale regeling voor start-ups en scale-ups.

[4:47:24] De CDA-fractie staat positief tegenover het doel van het wetvoorstel, maar heeft wel zorgen over de kritiek op de vormgeving van deze regeling.

[4:47:31] Dan begin ik met de definitie.

[4:47:34] De regeling gebruikt onder meer de begrippen innovatie en een schaalbaar en herhaalbaar verdienmodel.

[4:47:41] De staatssecretaris bevestigt dit in de beantwoording dat de beoordeling door RVO deels kwalitatief is.

[4:47:47] De staatsecretarisch geeft aan dat voor de plenaire behandeling de criteria van het toetsingscriteria naar de Kamer gezonden wordt.

[4:47:53] Is dit criteria dan ook al voldoende afgestemd met de praktijk of gaat het pas daarna plaatsvinden?

[4:47:59] En kan de staatssecretaris bij het toetsingskader concrete casussen voor deeptech, biotech en innovatieve productiebedrijven meesturen?

[4:48:07] En hoe kunnen ondernemers vooraf voldoende zekerheid krijgen over hun kwalificatie?

[4:48:11] Het kabinet geeft aan dat door de verlengingsmogelijkheid geborgd is dat niet lineair groeiende bedrijven eronder vallen.

[4:48:17] Maar dat is natuurlijk afhankelijk hoe vervolgens naar dit punt in de verlanging gekeken wordt.

[4:48:22] Hoe voorkomen we dat hier iedere keer ingewikkelde discussies tussen ondernemer en belastingdienst over ontstaan?

[4:48:28] Dan de waardering.

[4:48:29] Bij een beursgenoteerd aandeel is de waarde relatief eenvoudig vast te stellen, bij een jonge onderneming ligt dat anders.

[4:48:35] Een waarderingsdiscussie tussen een start-up en een belastingdienst is nou precies het soort onzekerheid dat je met deze regeling zou willen voorkomen.

[4:48:42] Bovendien is de Waarderungscapaciteit bij de Belastingdiensten schaars.

[4:48:45] In de beantwoording erkent de staatssecretaris dat externe waardering de Belastingdienstcapaciteit kan besparen, mits dit goed wordt ingericht.

[4:48:53] Is hij bereid een kaart te brengen met welke waarborgen bijvoorbeeld bij ministeriële regeling erkende waarderingsmethoden aangewezen kunnen worden of ruimte kan worden geboden door onafhankelijke deskundige waarderen?

[4:49:05] Voorzitter, vervolgens de meldplicht.

[4:49:08] Een jonge onderneming kan te maken krijgen met een bestuurlijke boete die kan oplopen tot 103.000 euro wanneer hij niet tijdig wordt gemeld dat niet langer aan de voorwaarden wordt voldaan.

[4:49:17] En eerlijk gezegd lijkt ons niet waarschijnlijk dat deze ondernemingen dit altijd even goed doorhebben.

[4:49:23] En ook niet dat wat voorlichting vooraf altijd voldoende is.

[4:49:28] Waarom niet eerst een hersteltermijn waarin er duidelijk sprake is van een onopzettelijke fout?

[4:49:33] En voorzitter, hoewel we een effectieve regeling willen, blijven er flinke risico's bij de handhaving die de staatssecretaris ook bevestigt.

[4:49:40] Hoe gaat de staatssecretaris voorkomen dat een regeling die bedoeld is als uitstel van belastingheffing in de praktijk een risico op afstel wordt en heeft de sector hier zelf ideeën over?

[4:49:50] Tot slot is de staatesecretaris bereid om één praktisch handboek voor werkgevers en werknemers te publiceren met concrete voorbeelden.

[4:49:57] Want uiteindelijk moet iemand bij een start-up niet eerst een fiscaal adviseur hoeven inhuren om te begrijpen wanneer belasting verschuldigd wordt.

[4:50:05] Voorzitter, ik wil nog kort ingaan op de wet Veilige Havenregeling in zaken de minimum winstbelasting.

[4:50:10] En onze vragen hierover zijn helaas ergens in het proces weggevallen en deze zullen alsnog worden doorgeleid.

[4:50:16] Graag met het verzoek aan de staatssecretaris daar op korte termijn een antwoord op te geven, maar nu ook alvast mondeling een paar vragen.

[4:50:22] Want wat begon als een internationale afspraak om een race naar de bodem met winstbelastingtarieven te voorkomen, dreigt steeds meer een systeem te worden waarin grote landen uitzonderingen kunnen bedingen en andere landen zich moeten aanpassen.

[4:50:34] Maar Nederland hoeft niet alleen toe te kijken.

[4:50:36] Andere landen zoeken binnen de internationale Afspraken naar mogelijkheden om investeringen en innovatie fiscaal te stimuleren zonder dat dit direct leidt tot bijheffing tot aan een minimumbelasting.

[4:50:46] Mijn vraag aan de staatssecretaris is of hij in kaart wil brengen welke mogelijkheden Nederland hiervoor al heeft en met welke regelingen andere landen benutten die ook ons verdienvermogen zouden kunnen versterken.

[4:50:57] Wil hij hierbij concreet kijken naar een onder de minimumbelasting kwalificerende belastingkorting voor techbedrijven zoals sommige landen om ons heen hebben?

[4:51:07] Voorzitter, ik kom bij mijn derde punt over de rol van fiscaliteit bij maatschappelijke transities.

[4:51:13] Als de overheid van ondernemers vraagt om hun bedrijfsvoering aan te passen, moet het belastingstelsel die beweging niet onnodig moeilijk maken.

[4:51:20] Ik heb daar een aantal concrete punten.

[4:51:23] Ten eerste over vruchtwisseling bij agrarische ondernemmers.

[4:51:26] Een akkerbouwer kan niet ieder jaar hetzelfde gewas op dezelfde grond telen.

[4:51:30] Dat is slecht voor de bodemgezondheid.

[4:51:32] En daarom wordt in de praktijk grond tussen agrarisch ondernemer tijdelijk uitgeruild.

[4:51:36] Bijvoorbeeld tussen een aardappelteler en een melkveehouder.

[4:51:39] De melkveehouder geeft zijn grasland in teeltpakt aan de aardappelteler die er aardapple op inzaait.

[4:51:45] De aardapperakker wordt een raal daarvoor tijdelijk grasland voor de bodemgezondheid.

[4:51:49] Gek gevolg?

[4:51:50] De aadappelakker die grasland wordt, valt nog onder de landbouwvrijstelling omdat vruchtwisseling noodzakelijk is... ...terwijl het grasland dat nu wordt gebruikt voor aardapels de landmouwverijstelling verliest... ...omdat vruchtwissel voor dit land niet noodzakenlijk is.

[4:52:03] Bij de bor en DSR is het effect precies andersom.

[4:52:06] Omdat het grasland met een teelpachtovereenkomst wordt gebruikt door de aardappelteler, blijven bor en dsr in stand.

[4:52:12] De teelpactovereenkomst geldt er weer niet voor het gras land, dus bor en Dsr weg.

[4:52:17] Niet handig lijken we als we met de nieuwe stikstofplannen waaronder grondgebondenheidsnormen juist willen richten op regionale samenwerking en gesloten kringloop.

[4:52:26] Is de staatssecretaris bereid om voor de landbouwverherstelling weer terug te gaan naar de praktische werkafspraken die sinds 2014 de standaard waren, in plaats van cumulatieve eisen onder het landboudbesluit 2025?

[4:52:39] En is de staatzecretarisbereid om bijvoorbeeld de BOR en de DSR het noodzakelijkheidsvereis te vervallen omdat het juist vruchtwisseling in de weg zit?

[4:52:47] Want we zouden deze uitruilen juist moeten stimuleren.

[4:52:56] Voorzitter, ik ben het helemaal eens weer met collega Van Dijk.

[4:53:00] Vorig jaar hebben we hier al volgens mij gezamenlijk een motie over ingediend.

[4:53:05] En nog steeds is het niet opgelost.

[4:53:07] Gelukkig vindt er wel overleg plaats.

[4:53:09] Hoe verklaart collega Van Dijk dat we, terwijl we al jaren hebben over het belang van vruchtwisseling, over samenwerking tussen akkerbouwers en veehouders, dat terwijls er geen wettelijke aanpassing is geweest, er toch in de praktijk zulke verstrekkende wijzigingen worden doorgevoerd.

[4:53:23] Ik kan er eigenlijk met mijn hoofd niet bij, want het gaat precies de verkeerde kant op ten opzichte van wat we eigenlijk willen aan samenwerken en vrachtwissels.

[4:53:32] Dan moet ik in de hoofden van andere mensen gaan kijken, dat is altijd ingewikkeld.

[4:53:35] Misschien is het dan toch dat de praktijk op het boerenerf en tussen bedrijven onderling anders werkt dan soms misschien in de hoofden van mensen bij het ministerie.

[4:53:45] Maar dan doe ik een wilde gok en daarmee wil ik ook niemand disqualificeren.

[4:53:49] Maar ik vraag me dat ook af, vandaar dat we het nu weer opbrengen.

[4:53:52] En misschien moeten we ook maar eens nadenken om dit op een andere manier proberen met elkaar te gaan regelen.

[4:53:57] Dat is voldoende, dus u mag doorgaan met uw betoog.

[4:54:07] Voorzitter, ik ga door naar energie en verduurzaming, want wij zijn positief op het verhogen van het percentage van de energie-investeringsaftrek, omdat we investeringen in verduursaming willen stimuleren.

[4:54:20] De combinatie met de winstbegrenzing vanaf 2029 verdient echter aandacht, want juist bedrijven die vooruit willen investeren hebben niet altijd direct voldoende fiscale winst om de aftrek volledig te benutten.

[4:54:31] ziet de staatssecretaris dit ook als een gemiste kans.

[4:54:34] We hebben ook al vaak gepleit voor samenvoeging van de AIA, MEA en VAMIL, zoals ook opgenomen in het coalitieakkoord.

[4:54:41] Vooral de willekeurige afschrijving in de AJA zou ondernemers kunnen helpen om meer te investeren.

[4:54:46] Is de staatessecretarisch met ons eens?

[4:54:48] En is u ruimte dit versneld in te voeren?

[4:54:51] En met betrekking tot investeringen heb ik een nadere vraag over de beëindiging van de teruggaafregeling voor bio- en hernieuwbare brandstoffen en compensatie van de kosten van groen gas.

[4:55:01] Voor beide maatregelen zijn argumenten, maar onze zorg zit wel in het risico dat investeringsbeslissingen die voor vele jaren worden gemaakt door het afschaffen van de regeling nu worden afgeremd.

[4:55:10] Ik zie die overweging niet terug in de beantwoording van de staatssecretaris.

[4:55:14] Hoe beïnvloedt het volgens hem de business case en hoe kijkt hij naar het signaal dat inconsistentie in fiscale stimulering juist voor jonge markten een groter effect kan hebben dan budgetair beslag dan van deze regeling doet vermoeden?

[4:55:26] Voorzitter, iets vergelijkbaars zien we bij de afvalverwerking en weglek.

[4:55:29] Een stukje van de maatregel wordt teruggedraaid, maar vanuit de sector blijft het signaal dat afval naar het buitenland zal weglekken en dat investeringsruimte voor CO2-opslag onder druk komt te staan.

[4:55:39] Hoe kijkt de staatssecretaris naar deze signalen?

[4:55:41] Is het fiscale speelveld met de gedane aanpassing voor deze partijen voldoende op orde?

[4:55:46] En als laatste punt op dit thema, de pseudo-eindheffing.

[4:55:49] Zij hebben wat ons betreft goede aanpassingen gedaan, mede naar aanleiding van onze motie.

[4:55:53] Maar nog steeds zijn er onvoorziene effecten, onder meer voor huur, demo en vervangende auto's.

[4:55:59] Is de staatssecretaris bereid om nogmaals in gesprek te treden met de sector om te kijken waar aanpassungen nog mogelijk zijn?

[4:56:05] Of blijft hij bij zijn oorspronkelijke standpunt?

[4:56:08] Voorzitter, ik heb ook nog een hele andere vraag, namelijk over rechtsbescherming.

[4:56:12] Want sommige zaken worden toch echt complexer en met betrekking tot de digitale berichten zit er ook een risico met betreking tot rechtsbescherming.

[4:56:19] De wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer verplicht overheidsinstanties om bij bepaalde digitale Berichten duidelijker te maken wat een burger met het bericht moet doen.

[4:56:29] Bijvoorbeeld is actie nodig?

[4:56:31] Welke termijn geldt en wat zijn de gevolgen?

[4:56:34] En de Belastingdienst kan dit voor enkele berichtstromen nog niet op tijd invoeren.

[4:56:37] Het gaat onder andere om uitnodigingen tot aangifte en aanslagen inkomstenbelasting.

[4:56:42] Daarom komt een tijdelijke uitzondering voor 27 die per 1 januari 28 moet vervallen.

[4:56:47] Dat geeft de Belastingsdienst meer tijd, maar burgers krijgen gedurende die periode nog niet alle extra informatie waarop de nieuwe wet is gericht.

[4:56:55] Hoe kijkt de staatssecretaris hierna in het kader van fiscale rechtsbescherming?

[4:56:59] En dan echt tot slot de uitzondering op ATAT, die nu wettelijk uitgewerkt wordt.

[4:57:04] Dat dat deze fiscalen tegemoetkoming eraan kwam, dat wisten we.

[4:57:09] En ook de keuze voor een uitzondering op de Euroneastrippingsmaatregelen was al prinsjesdag bekend.

[4:57:14] Maar waarom heeft het kabinet de Kamer niet eerder de concrete juridische uitwerking kunnen geven?

[4:57:19] En waarom is er, terwijl de staatssteunaanvraag al in juni speelde, nog altijd geen definitieve duidelijkheid over de houdbaarheid?

[4:57:25] Je merkt bij woningbouwcoöperaties onzekerheid over een inwerkingtreding met heel specifiek het verzoek, legt de aantal uitzondering tijdig en volledig vast.

[4:57:34] Er zijn zorgen over het opgenomen staatssteunrechtelijk voorbehoud en het kabinet stelt in werkingtreding van de uitzondering afhankelijk van een nog uit te voeren staatsteungerechtelijke beoordeling waarbij informeel overleg met de Europese Commissie zal plaatsvinden.

[4:57:48] En hierdoor blijft onzeker of die maatregel inderdaad op 1 januari 28 in werken treedt.

[4:57:54] Zij vragen het kabinet dan ook concreet uiteen te zetten welke juridische onzekerheid nog resteren, waarom deze niet binnen het resterende staatssteunkader kunnen worden ondervangen en waarom de beoordeling niet voorafgaand aan de afronding van de parlementaire behandeling kan plaatsvinden.

[4:58:09] Deze onzekeren begrijpen wij heel goed en daarom ook een paar vragen daarover.

[4:58:14] Ook ben ik benieuwd naar hoe het kabinet komt tot de raming dat de uitzondering circa 14 miljard extra investeringsruimte voor woningbouwcoöperaties oplevert.

[4:58:23] Ik vraag dit omdat ik heel vaak vraag om wat aan investeringen extra er losgemaakt worden als we een maatregel invoeren.

[4:58:30] Ik ben eigenlijk wel blij dat we dit dus blijkbaar kunnen berekenen en ik zou zeggen dat smaakt naar meer.

[4:58:34] Hoeveel extra woningen kunnen daarmee naar verwachting worden gebouwd of verduurzaamd en hoe wordt straks vastgesteld of de fiscale uitzondering daadwerkelijk tot die extra investering heeft geleid?

[4:58:44] Dit in eerste instantie, voorzitter.

[4:58:47] Dank u wel.

[4:58:47] Ik heb u eerst uw vraag laten afmaken.

[4:58:49] We beginnen met mevrouw Bekkeman namens de SP.

[4:58:52] Ja, voorzitter.

[4:58:52] Op dit punt.

[4:58:53] Want wij zien eigenlijk een belastingplan met grote cadeaus voor kapitaal zonder deugdelijke dekking.

[4:58:58] We zien enorme belastingverhogingen voor werkenden.

[4:59:03] En dan kom je bij de grote maatschappelijke problemen die moeten worden opgelost.

[4:59:08] Wonen vind ik het belastingplans.

[4:59:11] Heel erg leeg, behalve weer een cadeau in de vorm van hypotheekrente aftrek voor mensen die dat niet nodig hebben.

[4:59:18] En deze oplossing waar ineens toch wel een bommetje onder ligt.

[4:59:22] Welke oplossingen ziet het CDA hier eigenlijk voor?

[4:59:26] Want dat is toch een grote belofte die aan de corporaties is gedaan en waar sinds vrijdag toch weer een voorbehoud bij zit.

[4:59:35] Mevrouw Van Dijk.

[4:59:36] Daarom had ik eigenlijk de vragen die zij hadden gesteld geprobeerd over te brengen aan het kabinet.

[4:59:41] Toch echt heel concreet te maken welke juridische onzekerheden er nog zijn.

[4:59:45] Waarom deze niet binnen bestaande staat zo in kader kunnen worden ondervangen.

[4:59:48] En waarom deze beoordeling niet voorafgaande de afronding van een parlementaire behandeling kan plaatsvinden.

[4:59:53] Want ik snap echt het ongemak.

[4:59:55] En tegelijkertijd zit op mij ook een heel klein stemmetje...

[4:59:58] Maar stel je voor dat we dit niet goed aftoetsen

[5:00:00] toetsen en achteraf blijken we toch een probleem te krijgen, moeten we dat elkaar aan gaan doen.

[5:00:04] Dus ik pleit ook voor snelheid en zorgvuldigheid, maar wel ook in die volgende.

[5:00:09] Ja, en tegelijkertijd is er een reëel probleem nu voor corporaties ontstaan sinds vrijdag.

[5:00:14] Want door de autoriteit woningbouwcorporaties is hen opgeroepen... ga nou alvast rekenen alsof dit is afgeschaft.

[5:00:24] Nu wordt er ineens vol op de rem getrapt.

[5:00:28] En dat kan gewoon betekenen dat woningbauwplannen... ook die al voor nu in de boeken moeten worden gezet, want zij moeten dat nu doen... dat die vertraging oplopen of gewoon...

[5:00:38] niet doorgaan voor nu.

[5:00:40] En daar zit wel een probleem.

[5:00:43] Edus zegt, volgens ons hoeft dit helemaal niet zo moeilijk te zijn.

[5:00:48] Maar wat zou dan de oplossing van het CDA zijn voor dit probleemprobleem?

[5:00:54] Nou ja, mevrouw Beckerman die heeft het over op de remtrappen.

[5:00:57] Ik denk dat het heel belangrijk is dat het kabinet juist gas gaat geven.

[5:01:00] Om te zorgen dat we hier duidelijkheid op krijgen.

[5:01:02] Zodat je onzekerheid zo snel mogelijk weg is.

[5:01:04] Want volgens mij is dit wel iets wat we gewoon allemaal willen.

[5:01:07] Dus het lijkt me gewoon heel goed dat we daar dus wat ik al zei gas op gaan geven.

[5:01:10] Dat er snel duidelijkerheid over ontstaat.

[5:01:12] Ik kan niet de antwoorden geven op de inhoudelijke vragen.

[5:01:15] Omdat ik daarvoor zit ik gewoon niet goed genoeg in heel het staatssteunrecht.

[5:01:19] Nee voorzitter, alleen het probleem hier is dat er eigenlijk alle voorstellen die geld kosten voor de bouw van betaalbare woningen zitten pas over een heel aantal jaren.

[5:01:34] Daar zit natuurlijk ook ongemak bij heel veel partijen.

[5:01:37] Er is een campagne gevoerd waar we zeiden, nou we gaan die wooncrisis oplossen door D66, ook door het CDA.

[5:01:42] Wooncrise was een groot thema.

[5:01:44] Nou worden heel veel maatregelen eigenlijk pas over een paar jaar genomen.

[5:01:47] En dan is die ene maat regel die voor nu in de boeken staat, niet eens voor komend jaar, maar voor 2028.

[5:01:53] Daar ontstaat nu alweer ruis.

[5:01:55] Ik denk dat het belangrijk is dat dit opgelost wordt, zo snel mogelijk.

[5:02:00] Maar ook als het niet op deze manier lukt, dat je wel corporaties die zekerheid geeft, zodat die woningen wel gebouwd kunnen worden.

[5:02:08] Is het CDA het daarmee eens?

[5:02:09] Ik zou op uw punt, mevrouw Beckerman, maar liever ook iets compacter in uw interruptie.

[5:02:13] Goedemiddag.

[5:02:14] Kijk, als dat zou kunnen, ben ik het natuurlijk helemaal mee eens.

[5:02:17] Maar uw laatste vraag, daar kijk ik echt vanuit de staatssecretaris.

[5:02:20] Wat je dan zou kunnen doen als je inderdaad zou blijken dat er staatse risico's zijn.

[5:02:25] Dan kijk je echt naar de staatsecretarissen of er dan andere oplossingen mogelijk zijn.

[5:02:28] Zodat we het doel, zorgen dat die investeringsruimte gaat ontstaan, wel bereikt gaat worden.

[5:02:33] Mevrouw Van Brink.

[5:02:35] Ja, voorzitter.

[5:02:38] Ik heb van het CDA niet iets gehoord over de brede belastingherziening.

[5:02:45] Het moet eenvoudiger werken, moet lonen.

[5:02:48] Ik heb hier weer van SZW berekeningen waar mensen denken dat ze erop achteruit gaan.

[5:02:54] Maar het blijkt toch op voorruit.

[5:02:57] Maar de afbouw, de opbouwing...

[5:03:00] Het is een zooitje en dat moet een keer opgelost worden.

[5:03:04] In hoeverre ziet CDA dat dat ook eens een keertje met wat meer daadkracht aangepakt gaat worden?

[5:03:11] Mevrouw van...

[5:03:13] Nee, daar ben ik ontzettend voor.

[5:03:14] En daarom vroeg ik ook van ja, in hoeverre is dit belastingplan toch door de oogharen heen al een beetje getoetst waar je naartoe zou willen?

[5:03:21] Nou, de conclusie die we met elkaar hebben is volgens mij nou, daar zijn we nog niet heel erg goed in geslaagd.

[5:03:25] Ja, ik wacht met smart op de brief van de staatssecretaris aan het einde van het jaar, zodat we hierover met elkaar de voorgesprekken kunnen voeren.

[5:03:31] Want er is toegezegd dat die er gaat komen.

[5:03:33] Laat dat een goede aftrap zijn.

[5:03:35] Ja en nogmaals, de oproep laten we met mekaar alvast nadenken over, kunnen we op het gebied van ondernemersfaciliteiten daar zelf al een eerste stapje in zetten.

[5:03:43] Mevrouw Van Brink.

[5:03:45] Ja, voorzitter.

[5:03:47] Ik denk dat een heleboel partijen dat ook heel graag willen.

[5:03:52] Laat ik zo zeggen, waar wij ons dan zorgen over maken... is dat er nu al wel een aantal kleine belastingfaciliteiten afgeschaft worden... die je eigenlijk misschien later, als je het gehele plan zou hebben... dat je die eigenlijk nodig had gehad.

[5:04:08] Is dat iets wat CDA ook ziet?

[5:04:11] Mevroer Van Brin.

[5:04:12] Heel eerlijk denk ik, als je echt gaat hervormen, dan zijn er misschien wel zo'n grote schuiven nodig.

[5:04:18] Dat de maatreden waar we nu over praten daar totaal in het niet verdwijnen.

[5:04:22] Dus ik denk niet dat dat het een het ander nu hoeft uit te sluiten.

[5:04:25] Ik denk wel dat we ons moeten voorbereiden op stevige financiële discussies met elkaar.

[5:04:29] Als we echt moeten hervoren, dan hebben we de volgende uitdaging.

[5:04:33] Hoe krijgen we daar brede meerderheden voor?

[5:04:35] Want zeker voor een nieuw belastingstelsel zou ik het wel mooi vinden... als we niet 75 plus 1 meerderheid hebben, maar dat we daar echt breder met elkaar op kunnen trekken.

[5:04:43] Mevrouw Van Brenk, afsluitend.

[5:04:45] Ja, afschluitend, voorzitter.

[5:04:47] Het CDA nodigde op een ander thema mensen uit van laten we daar eens over gaan praten met de been op tafel.

[5:04:54] Maar misschien zou dit ook wel een heel goed onderwerp zijn om daar toch eens een keertje met elkaar over te brainstormen.

[5:05:02] Mevroren.

[5:05:02] Nou, als u mij uitnodigt, dan zal ik zeker tijd maken, maar ga maar.

[5:05:07] Dank u wel.

[5:05:07] Volgens mij is dit hooggeveen.

[5:05:09] Voorzitter, korte vraag eigenlijk.

[5:05:11] Pseudo-eindheffing.

[5:05:12] Daar zei mevrouw Van Dijk ook iets over de demo-auto's.

[5:05:16] Maar ging er verder niet op in.

[5:05:17] Zou ze daar iets meer over kunnen uitweiden?

[5:05:20] Ja, zeker.

[5:05:20] Dat is een onderwerp waar ik bij het vorige belastingplan ook al aandacht voor had gevraagd.

[5:05:24] En toen had ik de staatssecretaris al proberen te verleiden om die ook mee te nemen in de aanpassingen.

[5:05:28] Dat has me niet gelukt.

[5:05:29] Vandaar dat ik dacht, ik ga het nu nog een keer proberenen.

[5:05:32] In de hoge veen.

[5:05:33] Voorzitter, dank voor de uitleg.

[5:05:35] Ik heb nu natuurlijk een motie over ingediend.

[5:05:37] Ik ben even opgezocht.

[5:05:38] 2 juli 2026 stemde het CDA tegen.

[5:05:41] Dus zou ik richting dit belastingplan hem opnieuw kunnen indienen en wel op steun kunnen regelen?

[5:05:48] Ik wacht even de antwoorden van de staatssecretaris af.

[5:05:50] Maar dat ik deze onhandig vind in de uitwerking is in ieder geval wel duidelijk.

[5:05:57] Dan gaan we naar de heer Stultiens.

[5:05:58] Dank.

[5:06:00] De partijleider van het CDA heeft laatst een lezing gegeven waarin hij zei pak de vermogensongelijkheid aan.

[5:06:05] Daar ben ik het natuurlijk erg mee eens.

[5:06:07] Het kwam nog weinig naar voren in het inbrengen van mevrouw Van Dijk.

[5:06:10] Vanochtend staat het voorstel van de heere Marnix van Rijden.

[5:06:13] Ze zei, kom dan met een vermogensbelasting boven de 5 miljoen.

[5:06:16] Hoe kijk ik de fiscaal woordvoerder van het CDA hiernaar?

[5:06:19] Mevrouwel.

[5:06:21] Ik vind dat wij het genuanceerde gesprek moeten durven voeren over belasten van consumptie, belasten aan arbeid en belasten op vermogen.

[5:06:28] Kijk, in tegenstelling tot pro, vinden wij het wel belangrijk dat mensen ook vermogen op kunnen bouwen, dat er gewoon gespaard kan worden en dat we dat niet meteen fiscaal afschaffen.

[5:06:37] Dus ja, er is voor ons zeker verder door te denken van hoe ga je vermogen op termijn belasten.

[5:06:43] Want we hebben nu ook gewoon afspraak gemaakt in ons coalitieakkoord.

[5:06:46] Maar de grote schuiven die Pro voor zich ziet, daar zal binnen het CDA niet zo'n grote stap in worden gezet.

[5:06:53] En bij betrekking tot het...

[5:06:54] Belasten van die grote vermogens.

[5:06:56] Ik ga dat toch wel een beetje ook in mee met wat de heer Vermeer zegt.

[5:07:00] Ik ben heel erg bang dat we dan denken dat we maatregelen hebben bedacht en er heel trots op zijn, maar dat in de praktijk gewoon inderdaad blijkt dat deze mensen op een hele andere manier hun geld gaan stallen of op een andere mannier gaan hopelijk investeren, zodat we helemaal niet zoveel ophalen als dat we nu denken.

[5:07:15] Want tot op papier lijkt het heel mooi.

[5:07:17] Maar ik denk in de praktijk, als je echt iets op vermogen zal doen, zul je veel breder moeten kijken.

[5:07:21] En laten we dan ook heel eerlijk zijn, dan ga je ook gewone mensen raken.

[5:07:24] Nou ja, en dan vinden wij niet eentje in grote stappen snel thuis.

[5:07:29] Nu worden er wel een paar dingen bijgehaald.

[5:07:31] Kijk, Marnus Verrij is geen domme jongen.

[5:07:35] Als hij een voorstel doet, daar is over nagedacht.

[5:07:37] Dat is een ervaren fiscalist, oud-staatssecretaris.

[5:07:39] En die zegt, haal het op bij vermogens boven de 5 miljoen.

[5:07:43] Hij denkt dat het kan.

[5:07:44] Hij zegt vandaag in de krant, dat is niet toevallig.

[5:07:46] Dus dan hoop ik dat de woordvoerder van het CDA zegt, oh dat is een slim plan, daar wil ik naar kijken.

[5:07:50] Maar ik zie nu vooral weer dat ze vooral opkomt voor de belangen van die allerrijks.

[5:07:53] Dus welke van twee is het nou?

[5:07:54] De partijleider zegt pak vermogensongelijkheid aan, maar ik hoor zelden voorstellen van de woордvoerde die zegt we gaan het aanpakken.

[5:08:02] Ik luister heel graag naar de woorden van mijn partijleider.

[5:08:04] Die zegt, ik pak vermogensongelijkheid aan.

[5:08:07] Het CDA zal de komende tijd met voorstellen hier voorkomen als het gaat om visies die we hierop presenteren.

[5:08:13] Als het gaat over de discussie van de brede herziening van het belastingstelsel.

[5:08:16] Maar wij gaan nu, niet vandaag, een grote belastingverandering voorstellen of ondersteunen.

[5:08:20] Ook omdat we er simpelweg afspraken over hebben gemaakt binnen de coalitie.

[5:08:26] Dan kijk ik de voorstellen met interesse tegemoet die de komende tijd komen.

[5:08:30] Dan blijft wel de vraag staan, want nu zegt ze eigenlijk coalitieakkoord is heilig, ik ga er niks aan veranderen.

[5:08:35] Maar er kon wel een paar weken geleden of vorige week een belastingkorting bijkomen van 1,7 miljard in het toptarief voor directeur Groot Aandeelhouders.

[5:08:42] Dus dan staat ook niet of het coalitiekakkoort was heiligt of er is verandering mogelijk.

[5:08:47] Welke van twee is dat nou?

[5:08:47] Want ik zie hier weer pogingen om de ongelijkheid thuis te vergroten.

[5:08:51] Mevrouw Van der Linden.

[5:08:52] Het coalitieakkoord is helemaal niet heilig, want we hebben met de minderheidskabinet te maken.

[5:08:55] En we zullen iedere keer met elkaar moeten zoeken naar meerderheden.

[5:08:59] Maar voor mij is het wel heel erg belangrijk dat ik ook in eerste instantie de relatie met mijn coalitiefartners goed hou.

[5:09:04] En dat ik afspraken die we daar hebben gemaakt ook respecteer.

[5:09:07] En als daar gewoon grote pijnpunten zitten, dan vind ik dat we daar respectvol met elkaar om moeten gaan.

[5:09:12] Want als we zelfs dat niet meer kunnen, dan wordt samenwerken echt wel heel ingewikkeld.

[5:09:18] Ja, voorzitter, dan misschien toch maar even als check, in aanleiding ook van de vraag van de heer Stultjes.

[5:09:23] Is de heere Van Rij onderdeel van het onderhandelteam waar wij mee te maken krijgen, ja of nee?

[5:09:30] Ik ben dat helaas niet, dus ik weet niet of de heeren Van Rijn er dan wel bij zit.

[5:09:36] Misschien is het wel een goed idee om met fiscaal woordvoerders te gaan onderhandelen.

[5:09:41] Dat antwoord is in ieder geval afdoende, zie ik.

[5:09:44] Ik zie geen andere mensen die een interruptie voor hebben.

[5:09:46] Dank u voor uw inbreng.

[5:09:48] Dan gaan we naar de volgende spreker.

[5:09:49] Dat is de heer Schenk.

[5:09:50] Die gaat spreken namens Forum voor Democratie.

[5:09:52] En uw indicatieve tijd is 20 minuten.

[5:09:55] Ga uw gang.

[5:09:59] Ja, dank voorzitter.

[5:10:00] Bij het bespreken van het belastingplan voor volgend jaar, zoals wij vandaag doen, moet om te beginnen de meest fundamentele vraag gesteld worden.

[5:10:07] Van wie is het geld dat door een Nederlander verdiend wordt eigenlijk?

[5:10:11] Het lijkt bijna een revolutionaire gedachte te zijn geworden in Politiek Den Haag, maar Forum voor Democratie is van mening dat elke euro die door een Nederlander verdient wordt, van die Nederlander zelf is.

[5:10:21] Het heffen van belasting door de overheid is slechts gerechtvaardigd om collectieve voorzieningen die voortkomen uit het algemeen belang te bekostigen.

[5:10:28] De overheid dient zich terughoudend op te stellen.

[5:10:30] Wanneer zijn mensen verplicht een deel van het geld waarvoor zij hard gewerkt hebben in te leveren, dan moet zij de noodzaak hiervan goed en transparant duidelijk maken.

[5:10:38] Bovendien moet dit ook duidelijker ten goede komen aan het landsbelang.

[5:10:41] De Overheid pakt dus alleen iets van het Geld van Nederlanders af als dat echt nodig is.

[5:10:46] Maar voorzitter, die situatie staat mijlenver af van de situatie waarin we ons bevinden.

[5:10:52] Nederland is in verval.

[5:10:53] Ons belastingstelsel werkt niet en is fundamenteel onrechtvaardig.

[5:10:57] Wat kabinet na kabinet vervolgens doet, is wat punten, details en cijfertjes en getalletjes aanpassen, wijzigen of verschuiven, waardoor het belasting stelsel onrecht vaardig blijft, maar bepaalde groepen onderaan de streep net een ander plusje of net een andere minnetje hebben.

[5:11:11] En dat is gepruttel in de marge, waarbij het uitgangspunt niet is om zoveel mogelijk geld bij Nederlanders te houden, maar om zoviel mogelijk kabinetsprioriteiten te bekostigen.

[5:11:20] Een voorbeeld van dat fundamenteel onrechtvaardige belastingstelsel is de kloof tussen één en twee verdieners.

[5:11:26] Een eenverdienersgezin met een inkomen van bijvoorbeeld 60.000 euro betaalt in een concreet rekenvoorbeeld volgend jaar ongeveer 26% inkomstenbelasting, terwijl twee partners die ieder 30.000 verdienen gezamenlijk slechts 3,5% betalen.

[5:11:40] En dat komt doordat beide werkende partners afzonderlijk van de algemene heffingskorting en arbeidskortingen profiteren, terwyl die één verdiener die mag die voordelen maar één keer ontvangen en gebruiken.

[5:11:50] en ze bij het hogere individuele inkomen... daar worden ze ook nog eens verder en sneller afgebouwd.

[5:11:55] Hetzelfde gezinsinkomen dus, maar ruim zeven keer zoveel belasting.

[5:11:59] Meer tekenend wordt het niet.

[5:12:01] Er wordt in Den Haag gesproken over en omgegaan met belastinggeld... alsof het van nature toebehoort aan de staat.

[5:12:07] Maar, voorzitter, de overheid heeft in principe helemaal geen geld.

[5:12:10] De overheid hebt uitsluitend geld dat eerst door burgers en bedrijven verdiend is.

[5:12:14] En toch verheft zij ieder maatschappelijk doel tot overheidsstaak... en groeit zij...

[5:12:18] onbeheersbaar, keer op keer.

[5:12:20] Het gevolg?

[5:12:21] De Nederlander houdt steeds minder over voor zichzelf en mag steeds meer afdragen aan de overheid.

[5:12:27] En wat FvD betreft moeten belastingen dan ook zo laag, zo eenvoudig en zo voorspelbaar mogelijk zijn.

[5:12:33] De overheid financieert daarmee haar kerntaken, de taken en activiteiten die een land nodig heeft, maar die je om uiteenlopende redenen niet aan particuliere bedrijven of mensen zelf kunt overlaten.

[5:12:44] Voorzitter, het belastingplan 2027 dat wij hier vandaag bespreken gaat op elk mogelijke manier aan die uitgangspunten voorbij.

[5:12:52] Op elk mogelijk manier worden Nederlanders gepakt.

[5:12:55] Nederlanders die hard werken, hard hebben gewerkt, risico nemen, domme pech hebben gehad en vanmiddels van hun oude dag genieten.

[5:13:01] Alles en iedereen is vroeg of laat de klos vanwege de plannen van dit kabinet.

[5:13:05] Nederlanden mogen meer en meer opdraaien voor de ideologische prioriteiten van dit Kabinet.

[5:13:10] Denk bijvoorbeeld aan een verpleegkundige op de spoedeisende hulp die bruto zo'n 50.000 euro per jaar verdient.

[5:13:15] Zoals bekend kampt de zorg met grote personeelstekorten waardoor er geregeld extra weekenddiensten volgen.

[5:13:21] Een hardwerkende flexibele verplegkundigen die belangrijk maatschappelijk werk verricht.

[5:13:26] D66, VVD en CDA beloofden dat werken zou gaan lonen.

[5:13:30] Maar omdat in 2027 zowel het tarief in de eerste schijf als in de tweede schijven omhoog gaat, betaalt de verpleegkundige uit dit voorbeeld een paar honderd euro extra per jaar aan belasting.

[5:13:39] Niet door minder te werken.

[5:13:40] Integendeel, nee, omdat de staat meer geld nodig heeft.

[5:13:44] Zou deze verpleegkundige dan meer moeten gaan werken om zo meer over te houden?

[5:13:48] Ook dat niet, want door de afbouw van heffingskortingen die het kabinet voorstelt, vloeit van elke extra verdiende euro zo de helft naar de staatskas.

[5:13:55] Tegelijkertijd zit loonstijging er niet in, omdat de werkgever een hogere premie mag betalen voor arbeidsongeschiktheid, waarmee de staat zijn NAVO-uitgaven wil dekken.

[5:14:05] Voor dat wij daar naartoe gaan, gaan wij naar mevrouw Van Dijk, die een interruptie heeft.

[5:14:09] Dank je wel, voorzitter.

[5:14:11] Want een collega van Forum voor Democratie krijgt natuurlijk een punt aan waar we met elkaar in de Kamer vaak over hebben.

[5:14:18] Namelijk werken moet lonen, meer werken moeten ook lonen.

[5:14:21] Ik vroeg me af hoe hij in dat verband kijkt naar een maatregel als een arbeidskorting per uur.

[5:14:26] Meneer Schenk.

[5:14:27] Ja, ik durf niet helemaal te zeggen of dat nu onderaan de streep ook daadwerkelijk werken meer laat lonen.

[5:14:32] Als dat zo is, dan zullen wij daar vanzelfsprekend positief tegenover staan.

[5:14:36] Ik weet niet of mevrouw Van Dijk voorsorteert op een mogelijk amendement of een mogelijk voorstel waarmee het kabinet alsnog gaat komen.

[5:14:41] Maar als het een verbetering oplevert, zijn we daar van zelfspreken positief over.

[5:14:46] Voldoende voor mevouw Van Dyck.

[5:14:48] Dan kunt u verder gaan met uw bijdrage.

[5:14:50] Kijk, dat ging snel.

[5:14:52] Ja, voorzitter, tegelijkertijd zit loonstijging er niet in... omdat de werkgever een hogere premie mag betalen voor arbeidsongeschiktheid... waarmee de staat zijn NAVO-uitgaven wil dekken, de vrijheidsbijdragen.

[5:15:01] Die wordt natuurlijk vanzelfsprekend doorberekend in het salaris.

[5:15:05] Lang verhaal kort, de hardwerkende Nederlander trekt aan het kortste eind... als direct gevolg van het beleid van dit kabinet.

[5:15:11] Laten we een ander voorbeeld bekijken.

[5:15:12] Een installateur die jarenlang voor een baas gewerkt heeft... en besluit zijn eigen onderneming te starten...

[5:15:17] Heel mooi, dat willen we natuurlijk met z'n allen stimuleren om een bedrijf te beginnen.

[5:15:20] Hij koopt gereedschap, schaft een tweedehands bus aan en sluit de nodige verzekeringen af.

[5:15:26] Logisch.

[5:15:27] Stel dat deze ondernemer nu een winst boekt van 40.000 euro in zijn eerste jaar.

[5:15:31] Dat is al nog voor de belasting en nog voor 1 euro naar een mogelijk pensioen gegaan is.

[5:15:35] Een kwetsbare situatie dus.

[5:15:36] Dan zou hij nu nog een startersaftrek van 2123 euro kunnen gebruiken.

[5:15:41] Dat scheelt.

[5:15:42] Of toch niet?

[5:15:43] Want ook volgend jaar gaat de startersaftrek zo'n beetje in zijn geheel de prullenmand in.

[5:15:48] Eerst naar 10 euro, vervolgens naar 0 euro.

[5:15:50] En zodoende mag deze ondernemer over ruim 2000 euro extra belasting betalen.

[5:15:54] Dat zou in dit geval ook honderden euro's extra aan belasting zijn.

[5:15:58] Het levert de staat in totaal slechts 112 miljoen euro op.

[5:16:01] Dat is natuurlijk volstrekt verwaarloosbaar op een begroting van ruim 500 miljard.

[5:16:05] Maar raakt beginnende ondernemers...

[5:16:07] ...onevenredig hard.

[5:16:08] Dus ja, ook voor deze ondernemer betekent dit wel of geen verzekering kunnen afsluiten... ...wel of geen nieuwe machine kunnen aanschaffen en het wel of niet kunnen permitteren van een mindere maand.

[5:16:18] Ja, ook hier lang verhaal kort.

[5:16:19] De startende ondernemende Nederlander trekt aan het kortste eind als direct gevolg van het beleid van dit kabinet.

[5:16:24] Laten we kijken naar een derde voorbeeld.

[5:16:26] Een ondernemere die 30 jaar lang heeft gewerkt en zijn pensioen mede heeft opgebouwd via vastgoed... ...dat hij weer betaald door te lenen uit zijn eigen BV.

[5:16:33] We hebben het er al een aantal keer over gehad.

[5:16:35] Op die manier betaalt die ondernemer rente aan zijn eigen BV en de BV betaalt weer belasting over die rente.

[5:16:41] Voorzitter, in 2023 paste de lening van deze onderneming binnen de toenmalige grens van 700.000 euro die je kon lenen uit je eigen Bv.

[5:16:49] In 2024 werd die grens plotseling verlaagd naar 500.000.

[5:16:53] De ondernemers moest daardoor bezit verkopen en een aflossingsplan maken en nu wil het kabinet de grens vanaf volgend jaar ieder jaar met 80.000 verlagen totdat nog maar 100.000 overblijft.

[5:17:04] De Belastingdienst doet vervolgens alsof die ondernemer ieder jaar 80.000 euro winst aan zichzelf heeft uitgekeerd, terwijl hij in werkelijkheid geen cent ontvangt.

[5:17:13] Dat kost hem jaarlijks ruim 20.000 euros aan belasting en over vijf jaar dus ongeveer een ton.

[5:17:18] Belasting over geld dat hij niet heeft verdiend, maar over een schuld die al jaren bestaat.

[5:17:22] Ja, wat moet deze ondernemers doen?

[5:17:24] Zijn vastgoed verkopen, terwyl huurders inzitten met alle gevolgen van dien, bijvoorbeeld een lagere waarde?

[5:17:29] Dit is de spelregels veranderen terwijl het spel nog gespeeld wordt.

[5:17:33] Elke vorm van rechtszekerheid wordt op deze manier onder de ondernemer in kwestie uitgetrokken.

[5:17:38] Ook hier lang verhaal kort, de onderneemende, investerende en de economie draaiend houdende Nederlander trekt aan het kortste eind als direct gevolg van het beleid van dit kabinet.

[5:17:47] En vorst er wat te denken van de kleine belegger.

[5:17:50] Iemand die bijvoorbeeld elke maand 500 euro opzij zet... en belegt om later wat over te houden.

[5:17:55] Gewoon een werkende Nederlander die iets van vermogen op wil bouwen.

[5:17:58] Eerder belastte Nederland jarenlang fictief rendement.

[5:18:01] Daarna kwam ineens een vermogensaanwasbelasting in beeld.

[5:18:04] Belasting op papieren winst dus.

[5:18:05] En na grote maatschappelijke druk krijgen we nu een vermogenswinstbelasting.

[5:18:09] Maar wel onder extreme tijdsdruk met grote uitvoeringsrisico's... en grote tijdelijke verschillen tussen economisch vergelijkbare bezittingen.

[5:18:16] Hoe dan ook is het belastingtarief 36%.

[5:18:19] Stel nou dat die kleine belegger na 10 jaar 10.000 euro winst realiseert, 1000 euro rendement per jaar, prima mogelijk, dan mag er even ruim 3000 euro afgetikt worden als het aan het kabinet ligt.

[5:18:30] Terwijl de prijzen in diezelfde periode als gevolg van inflatie fors zijn gestegen en een deel van de winst dus niet eens een verrijking, maar vooral koopkracht behoudt is.

[5:18:39] Lang verhaal kort, ook hier, de kleine benegger trekt aan het kortste eind als direct gevolgen van het beleid van dit kabinet.

[5:18:45] Forster, ik noemde een verpleegkundige, een installateur, een ondernemer met een eigen bv en een kleine belegger.

[5:18:50] Stuk voor stuk komen zij aan de beurt als het aan het kabinet ligt.

[5:18:54] En het erge is, ik had nog zoveel andere voorbeelden kunnen noemen.

[5:18:57] Een bloemist of bollenteler die de btw op bloemen en planten van 9 naar 21% ziet stijgen.

[5:19:02] De omzet daardoor ziet dalen en personeel moet ontslaan.

[5:19:05] Wat over de hele sector waarschijnlijk om zo'n 2000 voltijdsbanen gaat.

[5:19:09] Een gedeeltelijk arbeidsongeschikte die desondanks vanuit huis blijft werken met een eigen kantoortje... ...die de startersaftrek voor arbeidsongoeschikten ziet verdwijnen met duizenden euro's extra belasting tot gevolg.

[5:19:19] De kledingwinkelmedewerker voor wie de personeelskorting van 500 euro per jaar verdwijnt... ...waardoor nieuwe kleren kopen voor haar peuter ineens een serieuze uitdaging wordt.

[5:19:27] De werkgever die een nieuwe benzineauto koopt voor zijn servicemonteur...

[5:19:31] Die ook voor woon-werkverkeer gebruikt wordt en daarom een pseudo eindheffing van een paar duizend euro per jaar mag betalen.

[5:19:36] Omdat er misschien wel om hele goede redenen niet voor elektrisch vervoer is gekozen.

[5:19:40] Vorst er al deze voorbeelden.

[5:19:42] Situaties die voor een deel of zelfs geheel gelden voor miljoenen Nederlanders.

[5:19:46] Die zijn de komende jaren de praktijk.

[5:19:48] Ze zijn het gevolg van, let op, nieuw beleid.

[5:19:51] Alle zojuist voor mij genoemde situaties gaan optreden door maatregelen die het kabinet nog moet invoeren.

[5:19:57] En die komen dus bovenop de mankementen die ons belastingstelsel reeds heeft.

[5:20:01] Al deze Nederlanders gaan meer en soms zelfs veel meer belasting betalen vanwege de plannen van dit kabinet.

[5:20:09] Wie werkt betaalt meer, wie extra werkt verliest een groot deel, wie begint met ondernemen ziet zijn aftrek verdwijnen, wie spaart belegt of via zijn eigen BV toekomstplannen maakt, maakt vooral toekomsplannen voor de overheid.

[5:20:20] Volgens dit kabinet is een Nederlander geen eigenaar van zijn inkomen, maar vooral een medewerker van en aan kabinetsprioriteiten.

[5:20:27] Bezit is verdacht, winst is collectief, sparen is het uitstellen van heffing en iets erven is vooral goed voor de rijksfinanciën.

[5:20:33] Een bos bloemen wordt een luxeproduct.

[5:20:35] Zo kijkt dit kabinet naar de samenleving.

[5:20:37] Iedere vrije keuze die een Nederlandder kan maken lijkt vooral als een mogelijkheid voor meer belasting gezien te worden.

[5:20:43] Voorzitter, dat is een visie die Forum for Democracy verwerpt.

[5:20:46] De vrije, verantwoordelijke en initiatiefrijke Nederlander is wat ons betreft op geen enkele manier een probleem dat opgelost moet worden.

[5:20:53] Wij zien het als de bron van alles wat Nederland maakt, waar onze welvaart ontstaat.

[5:20:58] En daarom willen wij de Nederlander weer de ruimte geven.

[5:21:00] En dat kan, voorzitter.

[5:21:01] Maar het vereist politieke wil en politieken moed.

[5:21:04] Wil en moed waar dit kabinet in ieder geval aan ontbreekt.

[5:21:08] In 2027 ontvangt de Rijksoverheid, als het aan het kabinet ligt, ongeveer 480 miljard euro aan belastingen en premies.

[5:21:15] Alleen de loon- en inkomstenbelasting en de btw brengen samen al ruim 200 miljard op.

[5:21:21] Daarnaast ontvangen de staat tientallen miljarden aan vernootschapsbelasting, accijnzen, milieubelastingen, en erfbelasting.

[5:21:27] 480 miliard!

[5:21:29] En toch, voorzitter, is het kabinet van plan bijna 40 miljard meer dan dat uit te geven.

[5:21:33] Dat spreekt boekdelen.

[5:21:35] Wie bijna een half biljoen euro aan inkomsten binnen ziet komen en alsnog bijna veertig miljard tekort komt, die heeft geen inkomstprobleem, die hebt vooral een uitgavenprobleep.

[5:21:45] Een werkende die elk jaar 10.000 euro tekortkomt klopt niet bij zijn werkgever aan voor 10.00 euro extra loon, maar die past zijn uitgave aan.

[5:21:53] Zo zou iedereen dat doen, iedereen in Nederland op één instantie na de Rijksoverheid.

[5:21:58] Die komen om wanneer ze geld tekortkomen bij de burger aankloppen om de rekening daarvan op te hoesten.

[5:22:04] En voorstel dat getuigd van een fundamenteel verkeerde manier van werken.

[5:22:09] Dit kabinet, en het ligt geheel in lijn met de handelswijze van voorgaande kabinetten, kijkt eerst naar alle wensen, fondsen, internationale afspraken en ideologische ambities die het zelf heeft en zoekt daar vervolgens geld bij door middel van belastingen die Nederlanders mogen betalen.

[5:22:23] Forum voor Democratsy draait het om.

[5:22:25] Kijk eerst naar welke taken de overheid daadwerkelijk moet uitvoeren.

[5:22:28] Zo sober en doelmatig mogelijk.

[5:22:30] En pas daarna bepalen we welke bijdrage van de Nederlanders daarvoor nodig is.

[5:22:34] Met als uitgangspunt, en dat is een keihard uitgangespunt wat ons betreft... ...dat die bijdragen zo beperkt mogelijk is.

[5:22:40] Daarvoor moet de overiteit zo min mogelijk geld uitgeven.

[5:22:43] Elke euro die de overheit minder uitgeeft... ...is een euro die niet als belasting bij een Nederlander gegeven hoeft te worden.

[5:22:49] Dat betekent dat de uitgaven van de overheid zelf, wat FvD betreft, moeten krimpen.

[5:22:55] Bij een voorkeur minimaal 3% per jaar door taken te schrappen, regels af te schaffen, afdelingen samen te voegen, managementlagen te verwijderen en miljarden verslinderde adviesbureaus en inhuur te stoppen.

[5:23:05] Maar voorzitter, denk ook eens aan de ideologische hobby's die Nederland op geen enkele manier verbeteren.

[5:23:11] Laten we ook die eindelijk eens schrappen.

[5:23:13] De weg naar beter beleid is minder beleid.

[5:23:16] Zo houden we tientallen miljarden over.

[5:23:18] Die kunnen we vrijspelen door simpele beleidswijzigingen of beter door beleid te schraffen.

[5:23:23] Klimaat en groene groei.

[5:23:24] In 2027 goed voor bijna 15 miljard.

[5:23:27] Wat FWD betreft gaat dat naar nul.

[5:23:29] Dan ontwikkelingssamenwerking.

[5:23:31] In 2017 goed voor ruim 6 miljard, het levert Nederland niets aantoonbaars op.

[5:23:35] Mensen komen nog steeds massaal deze kant op.

[5:23:37] Wat fwd betref gaat het naar nulp.

[5:23:39] Dan de massa-immigratie goed voor ongeveer 27 miljard euro per jaar.

[5:23:43] We stoppen ermee, sluiten de grenzen, stimuleren remigratie, maken toegang tot sociale zekerheid alleen nog mogelijk bij een aantoonbare bijdrage aan de samenleving.

[5:23:52] En kijk ook eens naar het rijksapparaat.

[5:23:53] Ruim 160.000 voltijdsbanen.

[5:23:56] Door ook ons van bijvoorbeeld kunstmatige intelligentie maakt het mogelijk om ook daar eindelijk radicaal in te snijden.

[5:24:03] Nu is er een interruptie van mevrouw Van Dijk.

[5:24:04] Ik heb een interruptie over de opmerking dat mensen alleen nog maar gebruik mogen maken van sociale zekerheid als ze een aantoonbare bijdrage leveren aan de samenleving.

[5:24:15] Als ik arbeidsongeschikt ben, leef ik dan een aantoombare bijdraging aan de

[5:24:20] Ik neem aan dat het voor de meeste mensen duidelijk was, maar ik had het vanzelfsprekend over immigratie.

[5:24:25] Wanneer iemand hier naartoe komt, dan verwachten wij dat diegene ook daadwerkelijk bijdraagt aan de samenleving.

[5:24:29] En als wij dat anders inrichten, dan voorkomen we dat mensen hier puur komen op onze verzorgingsstatuteren.

[5:24:34] En dat zien we helaas nu te veel.

[5:24:37] Dus als iemand hier binnen is gekomen, een aantal jaar hard heeft gewerkt, arbeidsongeschikt is geraakt, dan mag je geen aanspraak doen op sociale zekerheid.

[5:24:47] Wat ons betreft moet iemand eerst tien jaar gewerkt hebben om aanspraak te maken op sociale zekeren.

[5:24:51] Klopt, dat is een voorstel ook wat in ons verkiezingsprogramma staat.

[5:24:56] Dus mensen die acht jaar hard hebben bijgedragen en stomme pech hebben gehad, die vallen bij Forum voor Democratie buiten de boot.

[5:25:03] Meneer Schenk.

[5:25:04] Zo constructief als wij zijn, willen we het CDA best tegemoetkomen.

[5:25:06] Als we het dan aan onze zijde kunnen vinden, laten we er in plaats van tien jaar acht jaar van maken.

[5:25:13] Nou, dan mag de heer Schenck verder gaan met zijn betoog.

[5:25:17] Dank voorzitter.

[5:25:18] Ik had het over hoe kunstmatige intelligentie het mogelijk maakt om radicaal in de apparatenkosten van de overheid te snijden.

[5:25:24] Ook dat kan zo 5 miljard opleveren.

[5:25:26] En natuurlijk schaffen we wat FVD betreft ook de expatregeling zo snel mogelijk af.

[5:25:30] Dat is ook zo weer een miljard.

[5:25:32] Een beetje politieke wil en moed dus, voorziter, levert zo 50 miljard op.

[5:25:36] En dan zwijg ik nog even de ruim 23 miljard euro voor Oekraïne en de 20 miljard voor het stikstoffonds.

[5:25:41] Er is zoveel mogelijk om tientallen miljarden vrij te spelen en dus tientalle miljarden minder aan belasting te hoeven heffen.

[5:25:48] En wat is dat hard nodig?

[5:25:49] Want ons belastingstelsel is onhoudbaar geworden.

[5:25:52] Er zit daarnaast ook een grote denkfout achter het belastingplan van dit kabinet.

[5:25:56] Namelijk de gedachte dat mensen zich niet aanpassen.

[5:25:59] De gedachte, dat mensen ongeacht het handelen en doen en laten van de overheid zich toch wel hetzelfde blijven gedragen.

[5:26:05] Het kabinet kiest een bestaande belasting, verhoogt het tarief en boekt de papieren opbrengsten alvast in... zodat er weer wat klimaat- en migratieprioriteiten kunnen worden uitgevoerd.

[5:26:13] Maar dat is een verkeerde gedachte.

[5:26:15] Kapitaal kan naar het buitenland, ondernemers kunnen stoppen, automobilisten kunnen over de grens tanken.

[5:26:19] Dat zien we ook steeds meer.

[5:26:20] Meer belasting op rendement betekent waarschijnlijk ook minder investeringen.

[5:26:24] En zie hier de logica achter de zogeheten laffer curve.

[5:26:27] Belastingtarieven veranderen gedrag en daardoor leidt een hoger tarief niet automatisch tot een evenredig hogere opbrendst.

[5:26:34] Bij een tarief van 0% is de opbrengst logischerwijs nul, maar bij een tarif van 100% wordt de oprengst waarschijnlijk eveneens nul.

[5:26:41] En daartussen verandert gedrag van mensen mee met de tarieven die veranderen.

[5:26:44] Kijk bijvoorbeeld naar de accijns op tabak.

[5:26:46] Ook een vorm van belasting waarvan de opbringsten inmiddels steeds zwaarder teruglopen naarmate die belasting verhoogd wordt.

[5:26:52] Het gevolg?

[5:26:53] Minder inkomsten, terwijl die op papier in verband met die belastingsstijging wel ingeboekt zijn.

[5:26:58] Maar mensen passen hun gedrag simpelweg aan als gevolgen van totaal doorgeschoten heffingen.

[5:27:02] Het kabinet lijkt deze werkelijkheid wel te begrijpen wanneer het om tabak gaat, maar lijkt blind voor mogelijke gedragsveranderingen waar het gaat om ondernemervermogen of investeringen.

[5:27:11] En die liggen simpelweg in het verschiet nu het kabinet op zijn zachtst gezegd doorschiet in het heffen van belastingen.

[5:27:17] Een ander mooi voorbeeld in het verlengde hiervan, waarbij de maatregelen om een bepaald belastingdoel te bereiken juist een tegengestelde werking hebben, zijn de plannen van Pro.

[5:27:26] We hoorden Jesse Klaver afgelopen week weer roepen op tv de allerrijkste moeten betalen.

[5:27:30] Maar die allerrijkste waar Pro het over heeft, die passen zich aan.

[5:27:33] Ze verplaatsen structuren, investeringen of zelfs zichzelf.

[5:27:37] De rekening verschuift en komt vervolgens te liggen bij de middenklasse en het MKB.

[5:27:42] Voorzitter, Forum voor Democratie wil geen verschuiving van lasten, geen andere verdeling van dezelfde fiscale pijnpunten.

[5:27:49] Wij willen het fundamenteel anders, een kleinere staat, een eenvoudig belastingstelsel en het fundamentele recht om iets over te houden.

[5:27:55] Werk moet lonen, ondernemerschap moet de ruimte krijgen, bezit moet worden beschermd en het dagelijks leven moet betaalbaar vrij zijn.

[5:28:02] En veilig blijven.

[5:28:03] En voorzitter, ik noemde het zojuist al.

[5:28:05] Nederland kan met een beetje politieke wil en moed 50 miljard vrijspelen.

[5:28:09] Laten we eens concreet maken wat we nou met die 50 miljarden zouden kunnen doen.

[5:28:13] Houdt u vast.

[5:28:13] Het verlagen van de hoge btw van 21 naar 19 procent.

[5:28:17] 8,5 miljard.

[5:28:18] Het verlagen van de lage btw van 9 naar 6 procent, 4 miljard.

[5:28:21] Het halveren van de brandstofaccins, 3,4 miljard Het terugbrengen van energiebelasting op gas naar 17 cent per kubieke meter, dat is nu overigens 73 cent.

[5:28:31] 3,8 miljard het volledige afschaffen van box 3, 11,6 miljard de erf- en schenkbelasting beëindigen, 4,5 miljard

[5:28:38] Al die maatregelen tellen gezamenlijk op tot 35,8 miljard.

[5:28:42] Houden we ook nog eens 14,2 miljard euro over... om de tarieven van de inkomstenbelasting te verlagen.

[5:28:47] Stel dan dat we de eerste twee schijven beide met 2,8 procentpunt verlagen... zou ongeveer 14 miljard kosten.

[5:28:53] Nou, geweldig.

[5:28:54] Gaat werken ook nog een keer lonen.

[5:28:55] Dat is wat je met dat geld zou kunnen doen.

[5:28:57] Lagere belasting op werk, lagere belastingen in de winkel... lagere lasten aan de pomp en op de energierekening geen vermogensbelasting... geen belasting of wat ouders hun kinderen nalaten.

[5:29:06] Het kan gewoon.

[5:29:07] Je kunt gewoon dingen doen.

[5:29:08] doen, geef ik het kabinet maar mee.

[5:29:11] Voorstel, dit debat over het belastingplan gaat hoe je het ook wendt of keert uiteindelijk niet over getalletjes, cijfertjes of een plusje hier en een mindertje daar wat ons betreft.

[5:29:19] Het gaat over de verhouding tussen burger en overheid.

[5:29:22] Over de vraag of de Nederlander een vrij mens is dat beperkt maar een redelijk deel

[5:29:26] een beperkt maar redelijk deel van zijn inkomen... afdraagt voor gezamenlijke prioriteiten als zorg, onderwijs, defensie, politie en infrastructuur... of een belastingplichtige onderdaan van de Rijksoverheid is... die slechts mag houden wat na alle politieke ambities toevallig overblijft.

[5:29:41] FvD kiest vol overtuiging voor het eerste... en heeft er alle schijn van dat het kabinet voor dat tweede kiest.

[5:29:47] Net zoals al die voorgaande kabinetten dat deden.

[5:29:49] Het is niet voor niets dat Nederland al tientallen jaren in verval is.

[5:29:53] Maar natuurlijk is er hoop.

[5:29:54] Want Forum voor Democratie kiest voor de Nederlander.

[5:29:57] Voor de verpleegkundige die de extra gewerkte weekenddienst

[5:30:00] wil zien lonen, voor de startende installateur die de kans moet krijgen iets uit de grond te stampen voor de ondernemer met een eigen bv die erop moet kunnen vertrouwen dat de overheid niet halverwege het spel de regels verandert voor de kleine belegger die iedere maand 500 euro opzij zet om vermogen op te bouwen, voor De Bloemist en Bolleter die hun klanten en personeel niet willen verliezen door een btw-verhoging, voor een Nederlander die werkt, onderneemt, investeert verantwoordelijkheid neemt of heeft genomen en daar ook zelf de welvaartsvruchten van moet kunnen plukken

[5:30:00] het

[5:30:10] een

[5:30:15] bolleteer

[5:30:27] Voorstel, wat een Nederlander verdient is van hem of haar.

[5:30:30] Wat een gezin spaart is van dat gezin.

[5:30:33] Wat de ondernemer opbouwt is van die ondernemers.

[5:30:36] Wat ouders nalaten is van hun kinderen.

[5:30:38] Dat is ons uitgangspunt en daarmee lijken wij mijlenver van de koers van Jette & Co af te staan.

[5:30:44] FvD zal nooit instemmen met een belastingplan dat werken structureel zwaarder belast.

[5:30:49] Zo'n beetje alle aspecten van het leven duurder maakt, ondernemers in de weg zit en mensen die iets opbouwen, verdienen of succesvol zijn genadeloos afstraft.

[5:30:56] Nederland heeft geen behoefte aan een betere verdeling van lasten.

[5:31:00] Nederland behoefde aan een kleinere staat en lagere belastingen.

[5:31:03] Laat Nederlanders weer geld verdienen zonder zich daarvoor te hoeven verontschuldigen.

[5:31:06] Laet hen sparen en beleggen zonder gestraft te worden.

[5:31:09] Laaten hen ondernemen in alle vrijheid.

[5:31:11] Laatten hen succes nastreven en welvaart najagen.

[5:31:14] Het kan wel, maar niet zoals het kabinet en links-Nederland het wil.

[5:31:18] Wat we wel nodig hebben?

[5:31:19] Veel minder regels, veel minder bureaucratie, veel mindere ambtenaren.

[5:31:23] Wat wat we nodig hebben is een overheid die Nederlanders met rust laat, maar hun eigendom beschermt en de belastingdruk verlaagt.

[5:31:29] Wat wij nodig hebben, is een wederopstanding.

[5:31:31] Een Nederland waarin de staat zich terugtrekt uit de levens van mensen, de Nederlander weer centraal staat en het maatschappelijk middenveld, de gemeenschap, weer het stralend middelpunt van de natie is.

[5:31:41] Wat we nodig hebben, voorzitter, is een Nederland dat weer kan floreren en daarvoor alle ruimte krijgt.

[5:31:46] En dat, voor zitter, dat is het Nederland van Forum voor Democratie, maar overduidelijk niet het Nederland... ...van D66, VVD en CDA.

[5:32:00] Dank u wel.

[5:32:02] We gaan naar de heer Vermeer.

[5:32:03] U heeft 40 minuten indicatieve spreektijd.

[5:32:06] Hoeft niet natuurlijk allemaal gebruikt te worden, zeg ik direct erbij.

[5:32:09] En de heere Vermeers gaat spreken namens BBB.

[5:32:13] Dank u wel, voorzitter.

[5:32:18] Ja, we hebben natuurlijk allerlei problemen in Nederland, zoals bruggen die op instorten staan.

[5:32:24] We hebben mensen die aan zorgmijding doen en waardoor misschien op korte termijn kosten bespaard lijken te worden, maar we op lange termijn heel veel extra zorgkosten hebben.

[5:32:34] En dat is nog even buiten al het leed wat dat veroorzaakt.

[5:32:39] Er is onze rust in de potten meneer beloofd.

[5:32:42] Alleen volgens mij was het niet de bedoeling dat die rust ontstond door volstrekte leegte.

[5:32:47] Inmiddels zijn de verhuisbedrijven die gespecialiseerd zijn in verhuizingen naar Spanje bijna onbereikbaar en kom je in de eerste vijf maanden niet meer in de planning.

[5:32:57] Om nog maar niet te spreken van de grensregio's waar de leefbaarheid ernstig onder druk staat door toenemend grenstourisme.

[5:33:04] En inmiddels geloof ik dat alleen Terschelling nog geen grenslegio is meer voor boodschappen in het buitenland.

[5:33:12] Voorzitter, Nederland staat een draconische lastenverhoging ook nog eens te wachten van maar liefst 9 miljard euro structureel.

[5:33:19] En dit kabinet lijkt er maar heel slecht in te slagen een ordentelijk proces vorm te geven.

[5:33:25] Steeds worden geschoven en gerommeld met dekkingen, koopkrachtpakketten en schijfgrenzen.

[5:33:30] En het mogen duidelijk zijn dat mijn fractie het onbestaanbaar vindt dat er een dusdanig zware last op Nederland en de Nederlanders wordt gelegd.

[5:33:38] En daarom heb ik daar anderhalve week geleden bij de Algemene Financiële Beschouwingen ook al het nodige over gezegd.

[5:33:45] Nederland heeft namelijk een uitgavenprobleem, waarbij het kabinet grootschalig strooit met miljarden voor allerlei doeleinden, van ontwikkelingshulp tot extreem snel groeiende defensiebegroting tot de steun aan Oekraïne en antilandbouwbeleid.

[5:34:00] Om al deze voor ons in ieder geval misplaatste ambities vorm te geven, zien we een steeds groeiende zucht naar geld vanuit een steeds grotere overheid.

[5:34:09] En voorzitter, we gaan hier straks praten over allerlei bijstellingen van 100 miljoen daar en misschien een paar miljard daar.

[5:34:16] Maar de totale uitgave bedragen 516 miljard.

[5:34:21] Waar we hier over zitten praten wordt net gedaan of dit het einde of het begin nog betekent van deze staat.

[5:34:28] Maar we zitten hier te rommelen over een paar procent van de begroting.

[5:34:31] En dat is natuurlijk ook altijd de truc van bestuurders.

[5:34:36] En ik heb dat zelf vanaf de gemeenteraad al meegemaakt.

[5:34:39] Men probeert je die 98% waarvan men vindt dat die vaststaat, dat je het daar in ieder geval niet over hebt.

[5:34:45] Zodat je nog over die 2% kruimels, dat wij hier daar met z'n allen over kunnen vechten.

[5:34:51] Volgens mij moeten we ons daar niet door laten leiden en moeten wij naar echt grotere hervormingen in systemen toe.

[5:34:59] Misschien komt het wel in de rest van de 40 minuten.

[5:35:01] Maar de heer Vermeer begint vrij stevig.

[5:35:04] Zo ken ik hem ook.

[5:35:05] Wat is dan voor BBB straks voldoende om het wel te kunnen steunen?

[5:35:08] Want hij wil niet rommelen in de marge.

[5:35:10] Hij noemt zelfs miljarden gerommel.

[5:35:12] Wat was dan straks onderaan de streep voldeende voor de steun van BBB voor het belastingplan?

[5:35:19] Ja voorzitter, ik bedoel gerommel in perspectief tot het totaal van de begroting.

[5:35:25] Mijn grootste, nou shock, maar ervaring was in de hele formatie dat we bedragen onder de 100 miljoen mochten we niet over hebben.

[5:35:33] Want die pasten niet in het systeem of mochten niet in tabellen, weet ik veel.

[5:35:39] Maar voor mensen thuis kan dat een gigantische impact geven als jij net een van die doelgroepen bent waar 80 miljoenen bespaard wordt.

[5:35:48] Zoals de heer Stultins weet, hebben wij een hele belangrijke eis op tafel gelegd voor überhaupt of er wel steun aan begroting is.

[5:35:56] En dat is dat dat verwoestende stikstofplan aangepast moet worden.

[5:36:01] En aangezien het kabinet al eens één pakket ziet waar niet aan getornd mag worden, hebben we gezegd dan moet dat hele pakket, die hele stikstofebrief maar van tafel.

[5:36:11] Maar er kan nog niemand met iets akkoord gegaan zijn.

[5:36:14] Want er is alleen nog maar een brief.

[5:36:17] En een brief is geen wet.

[5:36:19] Dat geldt natuurlijk precies hetzelfde als met bezuiniging op sociale zekerheid.

[5:36:25] Ik heb daar ook voor op het stakingspodium gestaan.

[5:36:28] En ik ben blij dat die angel eruit gehaald is...

[5:36:31] Aanloop naar onderhandeling in de polder, maar het bedrag, de voorgenomen bezuiniging of besparing, is nog steeds niet weg.

[5:36:39] Dus dan moeten we ook niet de mensen mee voor de gek houden alsof het allemaal al geregeld is dat het goed komt, want er wordt nu pas onderhandeld.

[5:36:48] En met deze hele Kamer is nog geen één keer onderhandelt.

[5:36:51] Tenminste, ik heb het bij iedereen gecheckt in de verschillende debatten.

[5:36:54] Het enige wat er gedaan is, is links en rechts wat voorstellen ingediend, wat ideeën opgeworpen.

[5:36:59] Maar onderhandelingen zijn er nog steeds niet.

[5:37:02] Nou ja, de klok tikt.

[5:37:06] Een vervolggraaf van het verhaal over de stikstofbrief, die ken ik, die is vrij consistent van de heer Vermeer.

[5:37:12] Dan de belastingplan zelf, de ordengroottes.

[5:37:14] Want zo'n collega van Jaar in 20 gaf eigenlijk aan, van die 8 miljard, die 5 miljard van zorgpremies vinden we eigenlijk, dat accepteren we.

[5:37:23] Is dat ook zo voor BBB?

[5:37:24] Of hebben zij grotere eisen?

[5:37:28] Nou, voorzitter, hier hebben we te maken met een discussie die gewoon voor thuis onbegrijpelijk is.

[5:37:34] Met een basispad, voorgestelde bezuinigingen die teruggedraaid worden, mensen die kortingen krijgen over dingen die ze eerst afgepakt worden en zo.

[5:37:44] Ja, weet je, ik ga hier, als mensen hier die technische discussie willen voeren, even goede vrienden.

[5:37:51] Maar uiteindelijk gaat het er gewoon om...

[5:37:52] Wat doet het met de koopkracht voor mensen?

[5:37:54] Gaan ze ervoor of achteruit?

[5:37:56] En dan hebben we hele mooie plaatjes die ook nog gebaseerd zijn op 2,6% inflatie volgens mij.

[5:38:03] Eigenlijk is dat alweer achterhaald met alles wat er gebeurt.

[5:38:06] Dus die verschillen zijn veel groter.

[5:38:08] De gepensioneerde wordt voorgesteld dat hij erop vooruit gaat, maar dat komt door de pensioenfonds en niet door de overheid.

[5:38:13] En dat is dan ook nog eenmalig omdat bij het invaren iedereen toch wel even het gevoel moet krijgen dat dit een hele goede actie is.

[5:38:20] Nou, wat BBB ervan vindt is al lang bekend natuurlijk.

[5:38:24] Dank u wel.

[5:38:25] Meneer Hogeveen, ik zag net al een beweging bij u, maar wilt u reageren of niet?

[5:38:30] Dan gaan wij naar de heer Ginwis en daarna naar de Heer Dassen.

[5:38:34] Ja, voorzitter.

[5:38:36] Helder, het gaat bij de BBB om grote gebaren en grote bedragen.

[5:38:42] Maar toch even, de randvoorwaarden over stikstof.

[5:38:45] Wat betekent dat nou precies?

[5:38:46] Betekent het nou als de veldemissies voort en ook worden toegerekend aan de ammoniaknorm onder de fosfaatrechten, dat er dan een miljard verschuiving voldoende is?

[5:38:57] En dat als het rekenkundige ondergrens dit najaar wordt verhoogd, dat het met nog weer een paar honderd miljoen minder kan?

[5:39:04] En als de zonering naar gezonde proporties wordt teruggedraaid, dat dat weer met een paar miljoenen minder kan.

[5:39:10] Hoe zit het precies

[5:39:12] De heer Vermeer mag reageren, maar dit is natuurlijk wel iets wat mogelijk zomaar bij een ander debat ook aan bod gaat komen.

[5:39:19] Ja, de heer Vermeer.

[5:39:20] Voorzitter, ik vond het een hele goede vraag.

[5:39:23] Ik heb al eerder gezegd, de oppositie is geen Febo's snackmuur waar je gewoon luikjes open kunt trekken.

[5:39:28] Dus dat geldt hier ook voor.

[5:39:31] Meneer Dassen.

[5:39:32] De heerin wil zo toch reagereren.

[5:39:35] Voorzitter, dat snap ik natuurlijk.

[5:39:38] Ik maak het even bewust, want de heer Vermeer heeft er ook verstand in.

[5:39:42] Nee, niet ridicul.

[5:39:43] Ik noemde precies drie enorme pijnpunten in het stikstofbeleid.

[5:39:48] Veldemissies, rekenkundig ondergrens en zonering.

[5:39:51] Dat zijn ook pijnpunten voor de BBB.

[5:39:55] Maar omdat de BBD het niet clausuleert en alleen het heeft over de stikstofbrief, maar niet helder maakt van wat is nou precies randvoorwaardelijk aan wijziging om wel of niet positief het belastingplan tegemoet te kunnen treden, maakt het voor de collega's heel ingewikkeld van oké, maar welk amendement zometeen is dan randvoerwaardig voor de BBC bij het belastingsplan?

[5:40:16] En welke stikstofbeleidverandering is randvoorwaardelijk om dan op de BBB te kunnen rekenen of samen een deal te kunnen sluiten.

[5:40:24] Daar zit ik een beetje te puzzelen.

[5:40:26] Ik probeer dus vat te krijgen op wat de heer Vermeer zegt en ridiculiseer het helemaal niet.

[5:40:31] Want ik vind deze punten bij stikstoffen, alle drie die ik noemde, heel relevant.

[5:40:36] Nou vooruit, meneer Vermeur.

[5:40:38] Nou, voorzitter, die onderdelen van een stikstopplan maken geen onderdeel uit van een belastingplan.

[5:40:43] Dus ik kan dat eigenlijk niet uitruilen.

[5:40:47] Op deze manier.

[5:40:48] Dus dat al punt 1.

[5:40:50] Punt 2, het loopt niet parallel.

[5:40:52] Wij hopen wel eind van deze maand een brief te krijgen met wat het kabinet nu echt precies wil.

[5:40:57] Dan weten we al meer, dan kunnen we beter onze positie bepalen.

[5:41:03] Maar ja, weet je, voor ons is dat gewoon zo essentieel.

[5:41:07] En daar hebben we de partij voor opgericht.

[5:41:10] Dus ik kan niet anders dan dat daar hier alle mogelijke middelen gebruiken om het kabinet aan verstand te peuteren.

[5:41:18] Dat steun van BBB kan, maar wel onder voorwaarden.

[5:41:21] En voorzitter, wij moeten het hier inderdaad niet over stikstof gaan hebben.

[5:41:25] We hebben het hier over het belastingplan.

[5:41:28] Maar zelfs daarvan weten we niet wat er nou eigenlijk precies op tafel ligt.

[5:41:34] En...

[5:41:35] Nogmaals, er is nog nooit onderhandeld.

[5:41:37] Met niemand hier aan tafel, dus ook niet met ons.

[5:41:40] En ik ga niet die onderhandelingen hier doen aan een tafel die gaat over belastingplannen.

[5:41:46] Gelukkig is het belastingplan niet door RDS doorgerekend.

[5:41:48] We gaan naar de heer Dossen.

[5:41:51] Ja, voorzitter.

[5:41:51] Ik snap heel goed wat de heerver meer zegt.

[5:41:53] Ook zijn laatste opmerking van dan ga je hier niet zitten onderhandelen.

[5:41:57] Tegelijkertijd...

[5:41:58] Het BBB heeft ook in de Eerste Kamer nog laten weten dat de hele stikstofbrief moet van tafel.

[5:42:03] Anders gaan wij het belastingplan niet steunen.

[5:42:06] Dus niet een onbelangrijke discussie die hier gevoerd wordt.

[5:42:09] Aangezien de vraag hier natuurlijk ook op tafel ligt.

[5:42:11] Er is nog geen meerderheid voor dit plan.

[5:42:14] Hoe gaat het kabinet daaraan komen?

[5:42:16] Dus ik was toch benieuwd wat dat dan betekent.

[5:42:20] Want deze uitspraken worden wel nu gedaan.

[5:42:22] Dus wellicht dat de heer Vermeer daar toch nog iets aan duidelijkheid over kan geven.

[5:42:28] Ja, volgens mij voorzitter ben ik de meest duidelijke van alles en iedereen hier.

[5:42:33] En waar het gewoon om gaat is dat het kabinet dan op zijn minst zou ik zeggen een uitnodiging doet tot onderhandeling.

[5:42:41] En zelfs die hebben we niet.

[5:42:43] Ondanks alle gesprekken hierover is er geen fractievoorzitter die contact opneemt.

[5:42:48] Nou, dat kan nog een keer omdat ze heel consequent gewoon verwijzen naar het kabinet net alsof de fracties er gewoon helemaal niets mee te maken hebben.

[5:42:56] Ik mag hopen dat ze er wel mee te maken hebben.

[5:42:59] Want anders is de vraag of er wel steun is vanuit de eigen coalitie.

[5:43:03] Moeten we dus blijkbaar ook maar afwachten.

[5:43:05] Dus laten we daar eerst eens over gaan praten inhoudelijk.

[5:43:09] Maar volgens mij zijn we heel duidelijk.

[5:43:11] En ja, ik weet niet waar de heer Dasso het naar op zoek is.

[5:43:16] Meneer Dasse.

[5:43:17] Ook die frustratie die delen we.

[5:43:19] Volgens mij zouden we ze zo snel mogelijk moeten onderhandelen met het kabinet.

[5:43:22] Maar eigenlijk is de vraag heel simpel.

[5:43:25] Als ik de opmerking van de BPB uit de Eerste Kamer moet geloven, van die hele stikstofbrief moet van tafel, dat hele pakket wat nu voor ligt van het kabinet, dat wil de BPV niet, verandert dat niet volledig of in ieder geval dusdanig groot dat het in het BBB-straatje past, dan zal de BBB het belastingplan niet steunen.

[5:43:45] Ja, voorzitter.

[5:43:46] En Volt is toegetreden tot het onderhandelteam van Pro.

[5:43:49] En die weten precies hoe dat werkt.

[5:43:51] Die hebben hetzelfde gedaan voor de bedragen voor sociale zekerheid en bezuinigingen.

[5:43:55] Die moesten eerst helemaal van tafel voordat er überhaupt verder gepraat zou worden.

[5:44:00] Dus ja, dit is een ander onderwerp met dezelfde tactiek.

[5:44:04] Volgens mij hebben we hem tegelijkertijdig bedacht ongeveer.

[5:44:08] Maar dit gaat niet om het bedenken van een tactiek.

[5:44:10] Dit gaat erom dat je allebei iets vindt wat voor je achterban en waar je voor opgericht bent en vanuit je verkiezingsprogramma gewoon existentieel is.

[5:44:19] En daar zit het op vast.

[5:44:22] Dan is het antwoord van de heer Vermeer in ieder geval voor mij heel duidelijk.

[5:44:27] De heer Vermeer zegt dat het hele stikstofpakket moet van tafel en daarna gaan we opnieuw onderhandelen over dat pakket.

[5:44:32] En anders steunen wij het belastingplan niet.

[5:44:35] Heel duidelijke antwoorden, dank u wel.

[5:44:37] Gaat u verder meneer Vermear.

[5:44:40] Voorzitter, ministers doen het vaak en staatssecretarissen in kopjes en blokjes en dat soort dingen.

[5:44:46] Ik zal ook wel proberen de verschillende onderwerpen iets structuur in te brengen.

[5:44:52] Dat er structuren zitten moet weer niet geïnterpreteerd worden als dat het door AI gemaakt is, want mensen die heel gestructureerd werken worden daarvan beticht op dit moment.

[5:45:00] De inkomstenbelasting.

[5:45:02] Voorzitter, naast de alsmaar groeiende overheidsuitgaven is er ook altijd nog geen oplossing voor ons fiscale stelsel.

[5:45:09] En dat stelcel is verknoopt met toeslagen, heffingskortingen en een zeer complexe uitkeringssystematiek.

[5:45:15] Collega's hebben dat ook al genoemd.

[5:45:17] Dat brengt mij bij mijn eerste punt ten aanzien van dit belastingplan.

[5:45:21] De regering stelt voor om de arbeidskortingen opnieuw te verhogen om werknemers werken te laten lonen.

[5:45:28] En hoe sympathiek dat op het eerste gezicht ook klinkt, BBB zet hier grote vraagtekens bij.

[5:45:34] Want vanuit het oogpunt van vereenvoudiging moeten we juist af van het telkens opschroeven van specifieke kortingen.

[5:45:41] Door de opstapeling van arbeidskortingen, algemene heffingskorting en afbouwtrajecten zeggen de wettelijke schijftarieven in de inkomstenbelasting tegenwoordig vrijwel niets meer over de daadwerkelijke belastingdruk.

[5:45:55] Het stelsel is volstrekt ondoorzichtig geworden.

[5:45:58] De kortingen bepalen de uitkomst maar zorgen tegelijkertijd voor een gigantische marginale belasting druk en onbegrip bij burgers als ze hun loonstrook bekijken.

[5:46:09] Deelt de staatssecretaris de mening dat ons belastingstelsel door dit doorgeschoten gebruik van hijvingskortingen volstrekt onduidelijk is geworden voor de gewone belastingbetaler?

[5:46:19] En waarom kiest het kabinet toch weer voor deze route die door de jaren heen, door de partijen zelf, al zo fel bekritiseerd is?

[5:46:28] En welke concrete stappen gaat de staatessecretarissen zetten om het stelsel op te schonen zodat de schijftarieven weer de werkelijke belastingdruk weergeven?

[5:46:37] Ik kan mij herinneren dat hier grootste plannen voor werden aangekondigd, maar dit komt voorlopig niet dichterbij.

[5:46:43] Ligt het aan gebrek aan politieke wilskracht, ideologische meningsverschillen of een gebreken aan geld vraag ik de staatssecretaris.

[5:46:53] Want we moeten ons ook goed realiseren dat als we dit willen doen en elke knop waar we nu nog aan draaien maakt het gat groter om straks dat volledig te reorganiseren want mensen willen nooit kwijt wat ze eenmaal hebben.

[5:47:05] En dat is natuurlijk de grote uitdaging bij zo'n grote hervorming.

[5:47:10] Toch zullen we daar ook overheen moeten stappen.

[5:47:12] En bij box 3 gaan we dat proberen volgens mij.

[5:47:15] Om er overheen te stapperen, want anders krijg je nooit stelselvernieuwingen.

[5:47:19] Naast het in stand houden van de fiscale kluwen staat dit belastingplan ook in het teken van de vrijheidsbijdrage.

[5:47:26] Een krankzinnig eufemisme wat mij betreft voor zware belastingverhogingen.

[5:47:29] Voor werkgevers en werknemers dat zijn oorsprong vindt in...

[5:47:34] groei in defensieuitgaven.

[5:47:35] En de budgetten stijgen zo hard dat het departement van gekkigheid niet weet waar het uitgegeven moet worden en de Algemene Rekenkamer en andere instanties hebben hier al dikwijls voor gewaarschuwd.

[5:47:46] Voorzitter, dan verder over werkgevers.

[5:47:50] Ik sluit het inkomstengedeelte nu af en ga in op een paar specifieke maatregelen te beginnen met werkgever.

[5:47:57] Ik begin met de voorgenomen afschaffing van de fiscale vrijstelling voor personeelskorting op brancheigenproducten.

[5:48:03] Niet de grootste maatregel uit dit belastingplan, maar wel een hele gerichte maatlegel die symbool staat voor de ondernemers.

[5:48:11] Het in toenemende mate moeten ontgelden en daarmee dus ook nog werknemers getroffen worden.

[5:48:18] Wat BBB betreft is dit een buitengewoon ongewenste ontwikkeling.

[5:48:21] Voor heel veel werkgevers in de retail is deze regeling een ontzettend waardevolle arbeidsvoorwaarde.

[5:48:28] Het biedt medewerkers een heel concreet financieel voordeel, juist nu hun koopkracht toch al onder druk staat.

[5:48:34] En voor werkgevens is het een manier om waardering te tonen en goed talent aan zich te binden.

[5:48:40] En als we deze fiscale vrijstelling afschaffen, maken we het voor werk gevers enorm veel kostbaarder en complexer om dit aan te bieden.

[5:48:48] Voor werkgevers is het in een retail vaak al moeilijk om aan personeel te komen, laat staan te behouden.

[5:48:53] Is dit nu werkelijk wat het kabinet wil bereiken?

[5:48:57] Dan de autobelasting.

[5:48:59] De heer Vermeer is kritisch over deze maatregel, die branche eigen producten.

[5:49:09] Maar dit is natuurlijk wel een direct gevolg van een motie van de Tweede Kamer, van de heer Vlag, die ook is gesteund door de heere Vermeers.

[5:49:15] Dus waarom heeft hij dan zijn hand opgestoken bij deze motie?

[5:49:18] Dat klopt voorzitter en wij hebben hier in de fractie ook al meerdere keren over gediscussieerd hoe gaan we hiermee om met die dekkingsmaatregelen die altijd aan hele goede voorstellen gekoppeld zijn.

[5:49:30] Een belangrijke maatregel was erin om die vrachtwagenheffing om daar de boel zachter te maken en die investeringsregeling.

[5:49:40] Politiek gezien zit je soms met moties waarvan je denkt van... ja, ik vind het initiatief super en strikt noodzakelijk op dit moment.

[5:49:48] In de tijden op het hoogtepunt van een stuk energiecrisis waar we over debatteerden...

[5:49:53] En dan ben je niet helemaal tevreden met de dekking... of kun je op dat moment nog niet goed overzien wat de gevolgen daarvan zijn.

[5:50:01] Achteraf gezien hadden we tegen moeten stemmen en een stemverklaring af moeten leggen... dat we het eens waren met het voorstel voor wijziging en oneens met de dekking.

[5:50:12] Misschien moeten wij gewoon ook eens stoppen om...

[5:50:14] Bij voorstellen die we willen doen om het kabinet op te roepen om dingen aan te pakken.

[5:50:19] Meteen alweer een dekking te zetten waardoor weer een andere groep getroffen wordt.

[5:50:23] Maar ja, dat wil men hier zo graag.

[5:50:25] Dat alles per direct gedekt is.

[5:50:27] Behalve als het kabinet zelf iets voorstelt.

[5:50:29] Meneer Oosterhuis.

[5:50:30] Ja, de heer Vermeer begon zo eerlijk.

[5:50:32] Ik had eigenlijk tegen moeten stemmen als hij daarna bij had gelaten.

[5:50:35] Want ja, kiezen en tussen twee kwaden kiezer is natuurlijk wel onderdeel van ons werk.

[5:50:39] En niet alleen hier.

[5:50:40] Als ik thuis een uitgave doe waardoor ik iets anders niet kan doen, dan moet ik ook kieze.

[5:50:43] Op een gegeven moment is de portemonnee gewoon leeg.

[5:50:45] En ja, je kunt niet alleen maar de leuke dingen doen.

[5:50:48] Dus ja, volgens mij moeten we toch wel aan de praktijk vasthouden dat we zeggen... ...ja, als we het één niet doen, dann kan ook het ander niet.

[5:50:54] Maar niet alleen voor de leuke kiezingen.

[5:50:56] Dus ja, als de heer premier nu zegt, ja ik wil en die vrachtwagenheffing wel omlaag, maar niet de branche eigen producten, dan verwacht ik ook wel van hem dat hij wel zegt hoe dan wel.

[5:51:05] Nee, voorzitter.

[5:51:06] Dat komt ook omdat ik zelf ook wel informatie zo meegemaakt heb in begrotingsonderhandelingen.

[5:51:12] Dat allerlei onderuitputtingen die je gewoon van mijlenver aan ziet komen, dat die gewoon niet als dekking gebruikt mogen worden.

[5:51:19] En in het huishouden denk je ook van nou, hier wil ik wel risico overnemen of ik dat straks op een andere plek weer kan besparen.

[5:51:27] Of dat ik toch nog een extraatje krijg en op andere onderdelen niet.

[5:51:30] Dus nee, ik vind het helemaal niet zo raar om het af en toe even op zijn beloop te laten.

[5:51:34] Alleen dan moeten we dat niet met 200 moties per week doen.

[5:51:38] U kunt doorgaan met uw betoog.

[5:51:43] Voorzitter, de autobelastingen.

[5:51:45] Vorig jaar hebben wij al grote bezwaren uitgesproken tegen de plannen voor een pseudo-eindheffing op fossiele en hybride auto's van de zaak.

[5:51:54] En het betreurt ons dan ook ten zeerste dat het kabinet dit doorzet met het invoeren van deze heffing per 2027.

[5:52:01] En dit treft met name ondernemers in de regio die voor hun dagelijkse praktijk simpelweg afhankelijk zijn van betaalbaar vervoer.

[5:52:08] En eerder werd hier ooit in een interruptie ook al aandacht voor gevraagd door de heer Grimwiss, want na 25 jaar gaat het dan over in de waarde van economisch verkeer.

[5:52:20] Maar wij hebben gezien bijvoorbeeld bij de green timer regeling dat daar gebruik gemaakt wordt van een periode van 20 jaar.

[5:52:30] En misschien moeten toch die dingen op elkaar afgestemd worden.

[5:52:32] En we begrepen zelfs dat de Belastingdienst pas vanaf 2007 de cataloguswaarde goed bijhoudt.

[5:52:38] Dus dat het ook al qua uitvoering 25 jaar eigenlijk niet kan.

[5:52:42] Maar het is een technisch puntje waar mevrouw Van Eyck al zei, ja dit moet je allemaal scherp hebben.

[5:52:47] Dit heb ik ook gewoon uit de sector doorgekregen om dat even te checken.

[5:52:51] Dus dan vraag ik de staatssecretaris hier kritisch naar te kijken.

[5:52:56] Om een goed beeld te krijgen van de stapeling van mobiliteitskosten hebben wij het kabinet gevraagd om de opbrengsten van de bijtelling inzichtelijk te maken.

[5:53:04] Afgezet tegen het totaal aantal, totaal aan opbregsten in de autobelastingen en daarbij

[5:53:10] Het blijkt dat de bijtellingsinkomsten voor de staat op het hoogste punt ooit zijn en een steeds groter deel van de autobelastingen voor hun rekening nemen.

[5:53:18] En de pseudo-eindheffing komt er nog eens een keer bovenop.

[5:53:22] Daarnaast maakt de invoering van deze heffing de flexibiliteit van werkgevers en werknemers minder mogelijk en zorgt deze voor snelle elektrificatie van het wagenpark in tijden van stroomtekorten en netcongressie.

[5:53:35] Dat is wat ons betreft onwenselijk.

[5:53:38] Om nog maar niet te spreken van busjes voor bijvoorbeeld metselaars die in een elektrische versie gewoon te weinig laadvermogen hebben.

[5:53:46] En die kunnen niet anders.

[5:53:48] En bij laad Vermogen bedoel ik niet het laad vermogen van het opladen van de auto, maar hoeveel kilo spullen je mee kunt nemen.

[5:53:56] Cement is zwaar, kan ik u vertellen.

[5:54:00] Daarom heb ik een abonnement in voorbereiding om deze heffing, die ook nog eens leidt tot een extra budgetaire derving, in te trekken en de opbrengst in te zetten voor de accijnsverlaging.

[5:54:10] Kijk, dat is nu een van de weinige voorbeelden waarbij je iets kunt schrappen en in één keer je geld beschikbaar hebt voor andere dingen.

[5:54:16] Maar die zijn zo zeldzaam als paas en pinksloop één dag bijna.

[5:54:22] Dat brengt mij bij de zogenaamde accijnskorting op brandstof, wat in werkelijkheid gewoon een extra belasting is.

[5:54:28] Die weliswaar wat later wordt doorgevoerd dan aanvankelijk gepland.

[5:54:32] Waarom ziet het kabinet niet geheel af van de accijsverhoging?

[5:54:36] Want de burger en het bedrijfsleven kijken namelijk aan tegen een forse prijsstijging aan de pomp.

[5:54:41] In de komende drie jaar stijgen de brandstoftarieven naar schatting met ruim 40 cent per liter.

[5:54:47] Onder andere door het vervallen van de tijdelijke uitstelmaatregel en de invoering van het Europese ETS2-systeem.

[5:54:54] En het kabinet geeft in een nota na aanleiding van het verslag aan dat zij geen noodzaak ziet om de accijns structureel omlaag te brengen.

[5:55:02] Voorzitter, op zichzelf is dat al treurig, maar mijn grote zorg is vooral in wat nog komen gaat, ook onder het ETS2-systeem.

[5:55:10] Betekent dit wat de staatssecretaris betreft dat het kabinet vindt dat het volledig acceptabel is dat de consument tegen het einde van dit decennium gewoon drie euro gaat betalen aan de pomp?

[5:55:21] Dat is namelijk geen fictief scenario, maar exact wat er gaat gebeuren als het kabinet niet meer wil doen.

[5:55:28] En nogmaals, laten we alsjeblieft stoppen met de term korting, want er wordt niks gekort.

[5:55:33] De accijnsen zijn nog nooit lager geworden zoals in buurland Duitsland.

[5:55:38] En ik vind het ook dat we moeten stoppen om dit soort dingen die je eigenlijk structureel op moet lossen,

[5:55:45] Elke keer incidenteel jaar tot jaar vooruit te schuiven.

[5:55:49] En elke keer dat als een soort, ja ik vind het bijna politiek chantage middel gebruiken.

[5:55:54] Om tegen partijen te zeggen, ja je gaat toch niet tegen het belastingplan stemmen.

[5:55:58] Want dan krijgen alle burgers er 25 cent bij bij de benzineprijs.

[5:56:04] Nou sorry, dan moeten we dan maar even uit gaan leggen hoe dit werkt hier.

[5:56:08] Ik ga het wel uitleggen hoor.

[5:56:09] Dat is voor mij geen reden om maar gewoon bij het kruisje te tekenen.

[5:56:13] En dan hebben we het nog niet eens over de gevolgen voor de grensregio's.

[5:56:19] Want uit onderzoek blijkt gewoon dat er miljarden de grenzen overgaan en dat zorgt voor honderden miljoenen euro's minder verdienvermogen per kwartaal op dit moment al.

[5:56:30] Hier zitten we onszelf gigantisch in de vingers te snijden.

[5:56:34] Voorzitter, Nederlanders moeten de ruimte krijgen om de auto te gebruiken.

[5:56:37] Dat is belangrijk voor onze economie en onze welvaart.

[5:56:41] Daar waar mensen vrijwillig kiezen voor de elektrische auto is dat natuurlijk prima, zolang het niet gebeurt onder dwang van extreme fiscale maatregelen.

[5:56:49] BBB is dus geen tegenstander van het gebruik van elektrischen auto's, thuisaccu's of zonnepanelen als de burger daar zelf voor kiest.

[5:56:57] Daarmee maak ik een klein bruggetje naar het gebruiken van elektrisch auto's als thuis accu's.

[5:57:04] Nu dreigt het gevaar dat energie dubbel belast wordt wanneer auto's worden gebruikt als thuisaccu, terwijl dit een ontzettend belangrijke ontwikkeling kan zijn voor het stroomnet.

[5:57:14] Wat gaat het kabinet doen om deze situatie te voorkomen?

[5:57:18] Waar staat het kabinett in gesprekken met andere overheden en autofabrikanten rond het aanjagen van deze ontwikkelings?

[5:57:24] Heel veel auto's kunnen dat al, maar hebben dat nog uitstaan in Nederland.

[5:57:29] moeten we dat niet zo snel mogelijk regelen wat de staatssecretaris betreft.

[5:57:33] En daarbij is niet snelle verduurzaming het uitgangspunt voor BBB, maar wel het ontlasten van een stroomnet wat op knappe staat.

[5:57:41] En tot slot voor wat betrefft de autobelastingen.

[5:57:44] De herziening van de youngtimerregeling uit de nota na aanleiding van het verslag blijkt dat het inderdaad klopt dat er voor sommige ondernemers een fiscaal gat ontstaat wanneer de voorstellen die voorliggen worden doorgevoerd.

[5:57:58] Deze ondernemens kunnen gedurende twee jaar zowel buiten de oude als de nieuwe regeling vallen.

[5:58:04] Ik vraag nogmaals waarom is hiervoor gekozen en herkent de staatssecretaris dat het stelsel hiermee nodeloos ingewikkeld wordt gemaakt?

[5:58:13] Een onlogisch en typisch Haagse maatregel wat BBB betreft.

[5:58:20] Voorzitter, en wat ik ook nog opviel in dit debat.

[5:58:26] De heer Oosterhuis van D66 pleitte zo voor hergebruik en recycling en dat soort zaken.

[5:58:32] Ik denk dat we dat allemaal hier aan tafel vinden.

[5:58:35] Maar waarom dan zo gemakkelijk gewoon een nog prima functionerende dieselauto afschrijven en zeggen dat die er dan maar uit moet en vervangen moet worden.

[5:58:45] Want daarvoor geldt toch hetzelfde dat die grondstoffen, dat je die beste gewoon alles wat nog werkt en wat je nog kunt repareren dat je dat in gang moet zien te houden.

[5:58:53] Uiteindelijk als ze hier niet meer rijden dan gaan ze gewoon naar een ander land waar minder streng gecontroleerd wordt tijdens keuringen op uitstootgegevens bijvoorbeeld.

[5:59:03] Dus voor het klimaat is het ook nog slecht.

[5:59:05] Dus daar zou ik toch eerst een keer een gesprek over willen hebben van wat zijn nou de werkelijke redenen waarom we dit soort dingen doen.

[5:59:14] Dan de landbouwbelastingen.

[5:59:16] Voorzitter, dan kom ik bij de agrarische sector.

[5:59:18] Die wordt hard geraakt door het beleid van dit kabinet en dat uitzicht helaas ook in de fiscaliteit.

[5:59:24] Om te beginnen de verhoging van de btw op sierteelt.

[5:59:27] Dat kan niet onbenoemd blijven en gelukkig hebben hier meerdere partijen al aandacht voor gevraagd.

[5:59:32] Volgens onderzoek van Decisio gaan ruim 2000 banen verloren door deze maatregel die onze sector buitensporig raakt.

[5:59:41] Het kabinet lijkt het allemaal prima te vinden.

[5:59:43] Nederland ondergaat zo een stapeling van lastenverzwaringen.

[5:59:47] Volgens het Centraal Planbureau stijgt onze collectieve lastendruk naar zo'n 40% per 2035.

[5:59:54] Voorzitter en mevrouw Van Dijk hadden het er ook al over, de vraag over grondruil.

[5:59:58] Zeer belangrijk voor de sector.

[6:00:00] Meerdere malen heb ik en ook andere collega's aandacht gevraagd voor de benauwde situaties van met name melkveeholders die door een nieuw beleidsbesluit niet langer hun grond beschikbaar mogen stellen voor de wisselteelt.

[6:00:03] benaderd

[6:00:12] Doen ze dit wel, dan verliezen ze de landbouwvrijstelling over de tijd dat ze hun gronden hebben uitgeleemd.

[6:00:18] Immers melkvelders hoeven voor hun bedrijfsvoering helemaal niet aan grondruil te doen, volgens dit kabinet.

[6:00:24] Echter, voorzitter, deze melk velders zijn essentieel in het circuit, in de gewasrotatie.

[6:00:30] En stellen zij hun grond niet beschikbaar voor ruil, dan kan de akkerbouwer ook geen wisselteelt toepassen.

[6:00:37] In antwoord op Kamervragen zegt de staatssecretaris dat vruchtwisseling met melkveehalders gewoon mogelijk is.

[6:00:43] Maar voorzitter, dat is het dus niet.

[6:00:45] Niet als de melkveerhalder zijn landbouwvrijstelling verliest omdat hij de grond ruilt.

[6:00:49] Kan de staatsecretarist daar nog eens grondig op ingaan?

[6:00:52] En voorzitters, het is een beleidsbesluit.

[6:00:55] Zou de staatzecretaris ook eens een keer uit kunnen leggen hoe dat dan werkt?

[6:00:59] Wie beslist op een gegeven moment dit beleid stel ik voor, zo willen we het gaan doen en wat gebeurt er dan nog om te checken of dat wel een slimme maatregel is die ook werkt in de praktijk.

[6:01:12] Dan hebben we een aantal resterende onderwerpen en dat zijn geen kleintjes kan ik de voorzitter vertellen.

[6:01:19] Ook op andere terreinen zien we verhogingen die burgers en ondernemers hard raken.

[6:01:23] Neem de verhoging van de afvalstoffenbelasting.

[6:01:25] Afvalverwerking is een basisvoorziening.

[6:01:28] En hoewel de af valstoffenheffing dankzij dit belastingplan in een trager tempo stijgt dan anders de bedoeling was geweest, legt dit nog steeds extra druk op de schouders van gewone burgers en MKB-ondernemers, want de rekening zal vanaf 2028 fors oplopen.

[6:01:45] Kortom, voorzitter, op alle terreinen zien we de inkomstenhonger van de Rijksoverheid aan het werk.

[6:01:50] Zij legt daarmee een buitensporige last op burgers en bedrijven, terwijl overheidsuitgaven niet dalen, maar nog altijd stijgen.

[6:01:57] We hebben hier al allerlei regelingen aan de orde gehaald voor de kleine brouwers, zelfs ballonvaten.

[6:02:03] Niets is meer veilig voor de bemoeizug, zou ik bijna zeggen.

[6:02:08] En dan hebben we het nog niet eens over effecten die al deze maatregelen hebben.

[6:02:14] Vanuit het nog steeds niet in orde zijn van de juiste bedragen in een gemeentefonds.

[6:02:20] Daar moeten de knaken, de taken volgen.

[6:02:22] En als dat niet gebeurt, gaan die gemeentes weer extra belastingen opheffen.

[6:02:26] Toeristenbelasting, OZB, parkeren, noem het maar.

[6:02:32] Ik heb geen hond, dus verder zal ik niet over andere belasting praten.

[6:02:37] Het kabinet wil ook de aftrek van specifieke zorgkosten afschaffen.

[6:02:42] Dit ondermijnt de bereikbaarheid van de zorg.

[6:02:45] In de schriftelijke inbreng hebben we gevraagd welke inkomensgroepen het meest afhankelijk zijn van deze aftrekk en er blijken de lagere inkomsten te zijn.

[6:02:52] Waarom zet het kabinet deze maatregel voor, vraag ik de staatssecretaris.

[6:02:56] Het schrappen van deze afdrek gaat voor enorme problemen zorgen voor mensen met een krappe beurs die wel specifieker behandelingen nodig hebben.

[6:03:04] Dat wordt rechtgetrokken in de koopkrachtplaatjes, maar kan op individueel niveau een enorm negatief effect hebben.

[6:03:10] Er kent de staatssecretaris dat.

[6:03:12] En zou hij eens een bespiegeling kunnen geven hoe het kan dat de gemiddelde aftrek van de groep met de mensen met een inkomen van boven de 100.000 euro per jaar, dat degemiddeldenaftrek 10.385 euro is, terwijl het gemiddeld ergens zo rond de 13-14 honderd euro ligt.

[6:03:31] Zijn mensen met meer dan 100.000 euro inkomen zoveel zieker?

[6:03:37] Hebben ze zoveer meer zorg nodig en zoveet meer specifieke zorg?

[6:03:40] En wat is dat dan?

[6:03:43] Welk type bonnetjes keurt de Belastingdienst daar tot nog toe voor goed?

[6:03:46] Daar ben ik echt in geïnteresseerd.

[6:03:49] Want het enige verschil tussen hele rijke mensen en hele arme mensen... is meestal wel dat rijke mens gezonder zijn.

[6:03:56] Dat komt uit allerlei onderzoek.

[6:03:58] Maar als ik dit zo lees...

[6:03:59] dan is het niet best met die mensen.

[6:04:02] U krijgt een interruptie van de heer Stoffer.

[6:04:05] Ja, voorzitter.

[6:04:06] De heer Vermeer had wel een nieuw aspect.

[6:04:09] Ik moet eerst zeggen, ik had dat niet scherp.

[6:04:12] Maar heeft de heere Vermeert überhaupt een inzicht dat hij ziet van... komt dat nu ergens terecht?

[6:04:17] Komt dat in...

[6:04:18] Bepaalde dingen die misschien geen zorg zijn.

[6:04:22] Heeft u een idee of is het echt gewoon een totaal open vraag?

[6:04:25] Het is voor mij echt een totaale open vraag.

[6:04:29] Want ik ben echt benieuwd hoe het komt als je zo'n hoge inkomen hebt.

[6:04:35] Dat er dan zo'ne hoge gemiddelde aftrek geldt.

[6:04:37] Want volgens mij mag het niet gewoon een vast percentage van je inkomen zijn.

[6:04:43] En moet het een relatie hebben met werkelijk toch wel kosten die je ook wel aan kunt tonen.

[6:04:49] Ik ben heel benieuwd wat al die mensen voor Trammeland hebben.

[6:04:53] En waar ze dan die diensten afnemen die buitenproportioneel hoger zijn dan andere mensen.

[6:05:00] Uw antwoord zorgt wel voor de nieuwe vraag van mevrouw Van Eyck.

[6:05:06] Misschien raakt de heer Vermeery ook wel de kern van het vraagstuk wat voor ligt.

[6:05:10] Want de mensen met hogere inkomens kunnen die kosten voorschieten en dus maken.

[6:05:16] En mensen met lage inkomens kunnen die kosten niet eens maken.

[6:05:19] Want dan hebben ze het geld niet voor.

[6:05:20] Want ze krijgen dat geld een jaar, anderhalf, twee jaar later pas terug.

[6:05:24] Dus dat maakt deze regeling zo ondoelmatig en ondoeltreffend.

[6:05:27] Dus we moeten echt op zoek naar iets beters.

[6:05:30] En los daarvan is het natuurlijk nuttig om te weten hoe het in elkaar steekt.

[6:05:34] Maar ik denk echt dat we er iets mee moeten.

[6:05:36] Want zoals u nu werkt, werkt hij dus gewoon niet.

[6:05:39] En bereiken we dus ook heel veel mensen niet.

[6:05:41] Is de heer Vermeer het met mij eens?

[6:05:43] De heer Van Beek.

[6:05:44] Nee, voorzitter.

[6:05:45] Ik denk dat mevrouw Van Eyck hier een heel goed punt in brengt.

[6:05:48] Maar als dat zo is, dan is die regeling zeer doeltreffend, maar alleen voor rijke mensen.

[6:05:54] Want dat betekent dat die daardoor hun gezondheid blijkbaar kunnen verbeteren, want ze zullen geen dingen voor de lol doen.

[6:06:01] Ze doen dat omdat ze daar denken beter van te worden en gezonder.

[6:06:05] En dan moeten we het eerder hebben over, maar ja, dat was het voorstel van het vorige kabinet, om bijvoorbeeld eigen risicoën zo te verlagen, zodat meer mensen toegang hebben tot de zorg en dan makkelijker naartoe durven te gaan.

[6:06:17] Want die ervaren precies diezelfde drempel die de VVD nu in hun voren brengt.

[6:06:21] Ze hebben het geld niet, dus gaan ze maar niet naar de huisarts, ook al ze denken heel vaak zelfs dat de huisartsen geld kosten, wat niet zo is.

[6:06:29] Maar ze zijn bang dat ze daarna nog weer medicijnen voorgeschreven krijgen die ze vervolgens weer hun eigen risico niet kunnen betalen.

[6:06:36] Dus ik ben blij dat ook de VVD dit verband ziet tussen wel of geen geld hebben en wel of niet gebruik kunnen maken van zorg.

[6:06:43] Dank u wel.

[6:06:44] Overigens heeft de voorzitter even zitten doorrekenen.

[6:06:46] We zitten op dit moment ongeveer rond tien voor zeven als ik nul interrupties meer heb.

[6:06:52] Het woord is aan de heer Vermeer.

[6:06:55] Voorzitter, het gaat weliswaar maar om een paar procent van de begroting, maar toch om miljarden.

[6:07:01] Dus laten we niet op een kwartier kijken wat ons betreft.

[6:07:06] Dan, box drie.

[6:07:10] Ja, we hadden er eigenlijk niet over willen beginnen, maar de staatssecretaris vroeg ons dit natrukkelijk bij het debat te vertrekken.

[6:07:16] Dus dan doen we dat natuurlijk.

[6:07:23] Zo volgens hem ook kan.

[6:07:24] Voorzitter, tot slot wil ik aandacht vragen voor box 3.

[6:07:29] Een deel van mijn inbreng heb ik gedaan op basis van input van hele bezorgde burgers die mij allerlei materiaal aangeleverd hebben.

[6:07:37] Een mevrouw heeft zelfs een heel stuk geschreven waar ze echt heel druk mee geweest is.

[6:07:44] In dat stuk zat echter door frustratie, zoveel herhalingen en frustraties, dat ik geprobeerd heb die tekst toch tot de essentie en de inhoud terug te brengen.

[6:07:56] Dus als die mevrouw nu luistert dan begrijpt ze waarom ik iets anders voorlees dan dat ze zelf ook ingebracht heeft.

[6:08:04] Maar er zijn dus mensen die hier letterlijk ziek van worden, van wat hier allemaal gebeurt.

[6:08:09] En ja, dit is echt iets.

[6:08:11] En daarom was ik toen bij de regeringsverklaring en die mededeling dat Box 3 toch op de schop ging, omdat er opeens iemand een epifa moment had dat er toch heel veel mensen hier een probleem mee hadden.

[6:08:26] Ja, ik was er ook knettergefrustreerd van, want hier praten we al jaren over wat voor problemen dit allemaal oplevert.

[6:08:34] Box 3 is relevanter dan ooit omdat steeds als je denkt dat je alles hebt gezien de bende nog groter wordt.

[6:08:40] Inmiddels is dit dossier ook min of meer onderdeel geworden van de strijd om het belastingplan en daarom lijkt het me goed om vandaag daar nog eens extra bij stil te staan.

[6:08:50] Een perspectief te geven dat in media en debat vaak ondersnilt.

[6:08:55] Box 3 frustreert namelijk al jaren vele belastingplichtigen.

[6:09:00] En daarbij wil ik vandaag nog eens benoemen dat de afgelopen jaren en inmiddels bijna vergeten groep burgers zwaar gedupeerd geraakt is door een onbetrouwbare overheid.

[6:09:09] Bij de algemene financiële beschouwing heb ik er al een en ander gezegd over het gebrek aan gerechtigheid en compensatie in situaties waar de overheid tekortschiet.

[6:09:18] En box 3 spant hierin echt de kroon.

[6:09:22] Het uitstralen van bestuurlijke onbetrouwbaarheid bereikte zijn absolute dieptepunt in het rechtvaardigheidsbegrip volgens het piepsysteem.

[6:09:31] Alleen wie formeel bezwaar maakt, krijgt recht.

[6:09:34] De rest heeft gewoon pech.

[6:09:36] Zo ook bij box 3, waar vele niet-bezwaarmakers voor de jaren 2017 tot en met 2020 nooit zijn gecompenseerd.

[6:09:45] Volgens schattingen zou dit gaan om circa 1 miljoen mensen.

[6:09:49] Daarbij komt nog eens bovenop dat ook deze niet gecompenseerde belastingplichtigen extra moesten bijdragen aan het dichten van het begrotingsgat wat in de jaren na het kerstarrest ontstaan is door het falen van de overheid.

[6:10:04] Zij zijn dus in feite twee keer gepakt.

[6:10:07] Schandalig en terwijl we de afgelopen weken spreken over nieuwe wijzigingen op het box 3 dossier mogen we dit nooit vergeten.

[6:10:13] Om dat even uit te leggen.

[6:10:15] Er is een hersteloperatie opgetuigd.

[6:10:18] Vervolgens is gezegd dat geld moet in datzelfde vermogensdomein weer opgehoest worden.

[6:10:23] Met als gevolg dat sommige mensen compensatie krijgen, die voor een deel weer met een hoger tarief gecompenseerd worden.

[6:10:30] Dus ze betalen voor hun deel mee aan hun eigen compensatie.

[6:10:34] Maar de mensen die geen bezwaar gemaakt hebben, die betalen mee voor de compensatie van hun buren.

[6:10:41] En dan moeten ze extra voor betalen.

[6:10:43] Ja, dit is echt ongekend.

[6:10:46] Maar naast de beleidsmatige chaos is ook de hoge inflatie in de Europese Unie een bron van frustratie.

[6:10:52] Want sparen verarmt al jaren.

[6:10:55] En dat rijmt mooi, maar dicht geen enkel financieel geld.

[6:11:00] Door de rente kunstmatig en soms zelfs negatief te maken heeft de ECB de inflatie flink opgestuurd.

[6:11:05] En voor bankspaders en eigen pensioenspaders had en heeft dit rampzalige gevolgen.

[6:11:11] Geen rente meer, terwijl hun vermogen door de inflatie keihard verdampte.

[6:11:17] Spaargeld van mensen werd en wordt nog steeds opgeofferd om de schuldenbergen in de Europese Unie wat draaglijker te maken.

[6:11:24] U krijgt een interruptie van de heer Genwis.

[6:11:27] Ja, voorzitter, nog even.

[6:11:28] Want we hebben dit natuurlijk allemaal besproken in het verleden.

[6:11:31] Ook bij de hersteloperatie.

[6:11:32] En dit is juist de reden ook dat we vorig jaar natuurlijk als Kamer in meerderheid hebben voorkomen dat de belasting in box 3 zou stijgen.

[6:11:41] Het forfait vorig ja bij overige bezittingen hebben we dus voorkomend dat het zou stigen.

[6:11:47] En we hebben ook voorkommen dat het heffingsvrij vermogen toen omlaag zou gaan.

[6:11:52] Dus we hebben in die zin de verhoging in box3 tegen kunnen gaan.

[6:11:55] Hebben we wel natuurlijk moeten dekken.

[6:11:57] Daar hebben soms dezelfde groep mensen natuurlijk ook last van met de versnelde afbouw van de wethillen.

[6:12:03] Maar onder de streep is dus de belasting in box 3 als gevolg van de hersteloperatie en de tegenbewijsregeling.

[6:12:11] niet bij mijn weten verder verhoogt.

[6:12:14] Dat het nog steeds een hele hoge belasting is die geen rekening houdt met inflatie, dat is waar.

[6:12:19] Maar daarom is het ook zo erg dat nu minister Heijnen het amendement wilde terugdraaien om alsnog het forfait te gaan verhogen in 27.

[6:12:27] Maar deelt de heer Vermeer dat we inderdaad uiteindelijk dat hebben kunnen vereidelen, die verhoging van box 3, omwille van tegenbewijs en hersteloperatie?

[6:12:35] We hebben kunnen vereidelen dat die mensen nog harder gepakt worden.

[6:12:38] Maar breng dat ook alsjeblieft niet als een cadeautje.

[6:12:41] Nee, dat bedoel ik.

[6:12:43] Want dat is een beetje de trend hier.

[6:12:45] Iets niet verhogen wordt gebracht als een finale geste naar iedereen.

[6:12:49] En dat moet dan leiden tot halleluja en taart.

[6:12:51] Maar ja, die mensen betalen al veel te veel.

[6:12:55] Als je kijkt wat de rente is en de inflatie, dan gaan ze per definitie er al op achteruit.

[6:13:01] En ze moeten nog belasting betalen.

[6:13:04] Ja voorzitter, dat deed ik ook met nadruk niet.

[6:13:06] Maar er moet niet een beeld ontstaan alsof we box 3 extra hebben verhoogd.

[6:13:10] Uiteindelijk hebben we dat vereideld.

[6:13:12] Daarmee hebben we geen cadeautje of fiesten aan iemand uitgedeeld.

[6:13:15] Helemaal niet.

[6:13:16] Maar daarmee is wel nog steeds het grootste deel van de dekking van de hersteloperatie in de algemene middelen gevloeid.

[6:13:24] Overigens een herstelooperatie die veel goedkoper gaat worden dan de extra orbitante ramingen.

[6:13:28] Maar ook dat debat hebben we natuurlijk gevoerd.

[6:13:31] De heer Vermeer.

[6:13:34] Ja, voorzitter.

[6:13:34] Er wordt natuurlijk nog steeds uitgegaan van fictief rendement.

[6:13:37] En heel veel mensen halen dat rendement gewoon niet.

[6:13:39] Dus te hoog blijft te hoag.

[6:13:42] Voorzitter, te lang bleef de overheid spaders bewust belasten over een fictief rendement dat in de praktijk volstrekt onhaalbaar was.

[6:13:50] En voorzitter we moeten niet vergeten in box 1 wordt de inflatie tenminste nog deels gecorrigeerd.

[6:13:55] In box 2 en 3 is dat nog nooit gebeurd.

[6:13:59] Spaders en beleggers belasten op een rendement wat niet voor inflatie is gecorriseerd betekent simpelweg dat je mensen belast over het feit dat ze aantoonbaar armer worden.

[6:14:09] De extreem lage spaarrentes en de hoge inflatie dwingen ouderen en eigen pensioenspaarders met een veel te korte beleggingshorizon om risicovolle stappen op de beurs te zetten, omdat sparen niets meer oplevert.

[6:14:21] En dat bedoel ik met dat gemiddelde rendement waarop gerekend wordt.

[6:14:24] Maar als je ouder wordt, dan gaat iedereen je adviseren, ook als je persoonlijk, als je pensioen hebt bij een werkgever, krijg je tegenwoordig netjes pensioenanvies.

[6:14:33] En dan adviseren ze je aan het eind van je loopbaan om naar een minder risicovol pakket te gaan.

[6:14:39] Maar ja, als je wel belast wordt alsof het risicovol is en je hebt niet die opbrengst, dan gaat het wel mis.

[6:14:46] Willen we als overheid nog enigszins geloofwaardig en respectvol met deze groep omgaan, dan moeten we rekening houden met deze aspecten.

[6:14:53] En daarom zijn de aangekondigde hervormingen in box 3 ook zo ontzettend nodig.

[6:14:58] En moeten we daarbij ook nadrukkelijk stilstaan bij de belangen van de kleine spader.

[6:15:04] Wat BBB betreft niet door een oplossing te vinden waarbij we op andere terreinen de lasten weer verhogen, maar door in de eerste plaats, ik gaf het al eerder aan in mijn betoog, te snijden in de uitgaven.

[6:15:17] Voorzitter, box 3 mag best wat minder opleveren wat ons betreeft.

[6:15:22] Budgetneutraliteit is niet heilig.

[6:15:24] Daar hebben we hier ook al eerder over gehad.

[6:15:26] Kijk, als ze mij laten hoogspringen en ze leggen de lat op 2,45 meter omdat dat nou eenmaal het wereldrecord is, dan ga ik niet hoger van springen.

[6:15:34] Dan spring ik er nog steeds onderdoor hoor, kan ik u verzekeren.

[6:15:38] Dus het lost gewoon niks op en het systeem is stuk als je steeds die bedragen wil halen in plaats van een eerlijk en rechtvaardig belastingssysteem wilt hanteren.

[6:15:49] Voorzitter, budgetneutraliteit is niet heilig.

[6:15:52] Wat mij vervolgens stoort aan de box 3 discussie, ook de afgelopen weken, is dat we van de linkerkant steeds horen dat het een belasting is op vermogenden en op rijke mensen.

[6:16:04] De belasting op arbeid zou omlaag kunnen door de belasting te verhogen.

[6:16:09] Overhoop is dit alles geen oplossing.

[6:16:13] Er is een veelvoud van belastingplichtigen in box 1 ten opzichte van box 3, maar bovendien wordt er gedaan alsof de vermogende een luie rentenier is, terwijl het in werkelijkheid vaak hardwerkende ondernemers zijn die 60 uur in de week maken.

[6:16:28] ...decennia lang alles in een bedrijf hebben geïnvesteerd... ...en zo hun eigen pensioen bij elkaar hebben gewerkt.

[6:16:34] Dat was ook de reden dat ik straks in die interrupties vroeg over... ...hoe zit dat dan met pensioenen van gewoon werknemers?

[6:16:40] Want daar staat ook gewoon tonnen klaar, maar die zijn onbelast.

[6:16:44] En wat mij betreft is dat ook zoals het hoort.

[6:16:48] Dus er is geen aanmoediging, zeg ik tegen Pro.

[6:16:52] Maar daar zit wel een onrechtvaardigheid in.

[6:16:57] Onderzoeken zoals het IBO vermogensverdelingen rammelen aan alle kanten, bijvoorbeeld door het enorme pensioenvermogen van reguliere werknemers in pensioenfondsen vaak buiten beschouwing te laten wanneer men het vergelijkt met het vermogen van een zelfstandig ondernemer, wat eigenlijk zijn volledige pensioennebuffer is.

[6:17:15] En iemand heeft me dat ook wel eens voorgerekend.

[6:17:17] Als je een miljoen hebt staan als gestopte onderneming bijvoorbeeld en je wil jezelf 30 jaar lang een bedrag uitkeren, dan is dat iets van 2700 euro bruto

[6:17:28] Wat je dan krijgt.

[6:17:30] Nou, is dat een vet pensioen?

[6:17:32] Ben je dan superrijk?

[6:17:33] Ben jij dan een van de allerrijksten?

[6:17:35] Nee.

[6:17:35] Daarom was die vraag over die definitie ook zo superbelangrijk.

[6:17:41] Voorzitter, de belastingplichtig in box 3 heeft recht om gezien te worden.

[6:17:46] Niet als een vermogende rentenier, maar als een belegger of spader die waardevol en tegelijkertijd ook kwetsbaar is.

[6:17:53] En daar hoort een eerlijke belasting bij, zonder vooraf ideologisch vast te houden aan principes als budgetneutraliteit.

[6:18:01] Want ondernemerschap en winst mogen geen vieze termen worden.

[6:18:05] En dat mag het nooit zijn, want het zijn wel zaken die Nederland draaiende houden.

[6:18:11] Voorzitter, en ik heb nog een informatieverzoek rond box 3.

[6:18:15] Want ik hoorde in een podcast werd gesuggereerd dat minister Heijnen bij de Raad van State ook nog een toelichting op zijn plannen gegeven zou hebben en eventuele alternatieven waar hij mee bezig is.

[6:18:29] Ik kan dat zelf niet checken, die bronnen, of dat klopt, want hij zou daar gepraat hebben over de novellen.

[6:18:36] Ik wil wel graag van de staatssecretaris weten, van het kabinet weten, en dat zou ik graag uiterlijk woensdag willen weten, of dit klopt.

[6:18:43] En zo ja, of het verslag hiervan naar de Kamer kan worden toegezonden.

[6:18:49] En voorzitter, om het alles maar eens even te schetsen.

[6:18:52] Afgelopen weekend was ik met vrienden weg.

[6:18:56] En toen kregen we het over het verschijnsel orthosomnie.

[6:19:02] Ik weet niet of u dat woord kent, wie dat woorden kent.

[6:19:04] Ik ken het ook niet.

[6:19:07] Maar het gaat er om mensen die zo gefocust raken op de slaapgegevens van een smartwatch en die zo obsessief kijken naar cijfers en data dat ze hun slaapkwaliteit afleiden van die cijfer en data in plaats van hoe ze zich werkelijk voelen.

[6:19:24] En af en toe denk ik gewoon dat al die plannen hier die we hier voorleggen, en de minister noemde het al hyperfocus, dat die zo gefocust zijn op data, op cijfers, op spreadsheets, dat gewoon het gevoel van de mensen en wat het werkelijke impact is en op het gedrag van mensen, dat Die volledig buiten beeld geraakt zijn en dat er niet echt gevoeld wordt wat al die plan doen met de Nederlanders en Nederland zelf.

[6:19:53] Dank u wel.

[6:19:55] Dank u wel.

[6:19:56] Ik heb ook nog wat geleerd als voorzitter.

[6:19:58] Ik zie twee interrupties.

[6:20:01] De heer Oosterhuis mag eens in.

[6:20:03] Dank u voorziter.

[6:20:05] In een eerder interruptiedebatje noemde de heer Vermeer van Gol... ...we moeten niet met 200 moties per week ongedekte voorstellen aannemen.

[6:20:12] Nu had de heere Vermeerd er zelf vorige week drie moties voor nodig... ...om heel box 3 af te schaffen.

[6:20:18] Om de btw te verlagen naar 6 en 19 procent.

[6:20:21] Om lasten op arbeid niet te verhogen.

[6:20:23] Nou, hier in dit debatje ook weer sierteelt, afvalstoffen, van alles en nog wat.

[6:20:29] Dat telt toch op tot een 35 miljard als ik snel reken.

[6:20:32] Zegt de heer Vermeer nou, er kan geen enkele belasting omhoog en die 35 miljarden moeten we helemaal uit de uitgaven halen.

[6:20:41] Voorzitter, wij zouden dus kunnen beginnen met die uitgaven drastisch te schrappen.

[6:20:46] En bijvoorbeeld zaken zoals rond defensie, als we dat minder snel opbouwen, kunnen we daar hele grote klappen maken.

[6:20:53] Wij kunnen misschien nog wat geld weghalen bij de NPO.

[6:20:56] En dat bedoel ik niet om onze favoriete programma's vervolgens om zeep te helpen, maar gewoon om te snijden in management en centrale voorzieningen.

[6:21:04] Bij ontwikkelingshulp zouden we minder kunnen doen.

[6:21:08] En zo kunnen we nog wel even doorgaan, denk ik.

[6:21:11] Als de heer Oosters ons de ruimte geeft om dat te regelen, dan willen we dat wel in orde maken.

[6:21:16] En dan verwacht ik op zijn steun.

[6:21:20] Nou, even los van dat ik het er niet per se mee eens ben, zet het ook nog niet al te veel zoda aan de dijk.

[6:21:24] Want defensie minder snel laten oplopen, dat is natuurlijk structureel geen enkele oplossing.

[6:21:28] Tenzij de heer Vermeer nu zegt, nou die NAVO-norm laten we los, maar dat is niet zijn programma.

[6:21:34] De NPO, ja kijk, ik ben het er natuurlijk niet mee eens daar minder aan uit te geven, maar het levert natuurlijk hooguit een paar honderd miljoen op.

[6:21:39] Ontwikkelingssamenwerking, stel als je het helemaal zou schrappen, 6,5 miljard.

[6:21:43] Ik ben het ermee eens, maar ik reken even mee.

[6:21:45] En dan doe ik er voor het gemak asiel en migratie.

[6:21:49] Ik zeg niet dat het moet, ik ben het er ook niet mee eens, maar stel je zou er helemaal mee stoppen, 4 miljard.

[6:21:54] Alles opgeteld, 10 miljard, blijft er nog 25 miljard over.

[6:21:57] En dan hoor ik de heer Vermeer ook zeggen, nou er moet eigenlijk meer geld naar het gemeentefonds, er moet meer geld bij de gemeente.

[6:22:01] Meer geld naar SZW, meer geld voor VWS.

[6:22:02] Dit rekent toch nooit rond?

[6:22:04] Ik hoor wel eens zeggen dat de heere Vermeers uit het bedrijfsleven komt, heb ik me laten vertellen, maar als je op deze manier je bedrijf runt, dan is het wel binnen de kortste keren failliet.

[6:22:13] Nou, als je het als een bedrijf zou runnen, dan zou je bijvoorbeeld niet de accijns verhogen op alcohol en tabak.

[6:22:23] Die leiden tot lagere inkomsten.

[6:22:25] Dan zou je snappen dat er, zoals hier al eerder gememoreerd is, dat de prijselasticiteit bepaald wordt door de zogenaamde laffe curve.

[6:22:33] En dat je op een gegeven moment met een hogere prijs juist lagere inkomsten krijgt.

[6:22:37] Dus al die miljarden mogen we er ook nog bij optellen.

[6:22:39] Wat mij betreft, al die SDE-subsidies op windmolens kun je erbij doen.

[6:22:44] Kosten die nu gemaakt worden voor grote waterstoftrajecten en het opslaan van CO2 onder de zee.

[6:22:51] Terwijl we die moleculen gewoon nodig hebben om aardolie te vervangen straks bij gemmelot.

[6:22:56] Dat soort acties, wat kunnen we nog meer?

[6:23:00] 20 miljard voor de stikstofplan waarvan drie kwart bedoeld is niet om boeren te helpen leven maar om ze weg te krijgen.

[6:23:08] Ja weet je, ik denk dat als we poosjes schrapen dan houden we misschien zelfs geld over en dan kunnen we een paar plannen van D66 gewoon voor de brede meerderheid er dan bij doen.

[6:23:24] Dank voorzitter en dank aan de heer Vermeer voor het betoog.

[6:23:28] Ik heb er met plezier naar geluisterd.

[6:23:30] Het liep wat in de minuten, maar ik moet zeggen, ik heb van minuut 1 aandachtig gelusterd.

[6:23:36] En ik wil graag een vraag stellen over het laatste punt, want daar ben ik het helemaal mee eens.

[6:23:39] Box 3 is nu spaakgelopen omdat ook die zogeheten budgetneutraliteit centraal wordt gesteld.

[6:23:45] Dus we...

[6:23:46] We kijken niet meer naar van joh, is dit een rechtvaardige en logische manier om te belasten?

[6:23:51] Nee, we kijken puur naar hoe kunnen we gaten dichten op een zo effectief mogelijke manier.

[6:23:57] Ik denk dat dat een verkeerde manier van belasting heffen is.

[6:24:00] Dat gezegd hebbende, er ligt nu wel een puzzel voor ons ten aanzien van box 3.

[6:24:05] Het kabinet heeft in die zin ook die stap gezet met die novellen.

[6:24:09] Als de heer Vermeer daar iets over zou kunnen zeggen hoe hij die puzzel die nu voor ons ligt, hoe hij Die zou invullen.

[6:24:16] Ja voorzitter, ik kom dan meer op het algemene punt wat ik straks ook al noemde over toeslagen enzo.

[6:24:24] Want daar zijn wij ook wel mee aan het puzzelen al een paar jaar.

[6:24:30] Elke grote hervorming vraagt gewoon om veel incidenteel geld.

[6:24:34] En als je dan vooral steeds zegt van ja omdat je dat incidentele geld weer weg wil halen bij de groep die het weer aangaat.

[6:24:43] Dan leidt dat gewoon per definitie niet tot een rechtvaardige oplossing.

[6:24:47] En ja, volgens mij moeten wij gewoon ook een soort algemeen pot of zo creëren om hervormingen door te voeren in allerlei systemen.

[6:24:57] En moeten wij bereid zijn daar gewoon incidenteel geld voor vrij te maken.

[6:25:02] Desnoods, omdat gewoon op dat gebied vanwege die reden de staatsschuld dan een keer wat op te laten lopen.

[6:25:09] Maar dan doe je dat met een breder plan.

[6:25:11] Dus niet om te zeggen dat moeten we elk jaar doen.

[6:25:14] Nee, maar dat hebben we gedaan voor die en die hervoring.

[6:25:17] En dat is een investering in de toekomst.

[6:25:20] En dan neemt het verdienvermogen toe, want incidenteel 10, 15 miljard uitgeven staat natuurlijk, is voorkomen in het niet als je de economie een half procent of een paar procent kunt laten groeien, structureel.

[6:25:35] Dus volgens mij moeten we het echt aan die kant zoeken en ik heb echt het gevoel

[6:25:39] Dat we onszelf aan het kapot bezuinigen zijn door allerlei restricties die we onzelf opleggen.

[6:25:45] Even refererend aan de interruptie van de heer Oosterhuis.

[6:25:49] Als ondernemer ga je niet zo denken.

[6:25:51] Dan ga je denken van wat wordt mijn toekomstige omzet en wat zou ik kunnen halen?

[6:25:55] Hoe groot is die markt?

[6:25:56] Wat zit hier voor ruimte?

[6:25:58] Want als je alleen maar naar kosten kijkt op dit moment, dan ga je niks meer doen.

[6:26:02] En die bedrijven gaan altijd kapot, die niet investeren en die niet van tevoren erin gaan.

[6:26:07] Zelfs bij gemeentes is het zo, het onderzoek is gebleken dat gemeentes die het beste voorstaan, zijn de gemeentes... ...die de grootste bedragen geïnvesteerd hebben in verhouding.

[6:26:18] En vaak anticyclus.

[6:26:21] Dat is nog het beste.

[6:26:22] Dus als de rest nu al bezuinigd is in Europa, moeten wij eigenlijk keihard investeren.

[6:26:28] Dank u wel.

[6:26:30] Maar voorzitter, dank.

[6:26:31] Ja, maar mijn vraag ging er wel over box 3 zoals die nu voor ligt en het plan waar de staatssecretaris mee bezig is.

[6:26:38] Ik denk bijvoorbeeld dat het goed is dat we naar box 2 kijken en dat we dat tarief tijdelijk verlagen.

[6:26:43] Excessieve lenen ziet mijn fractie liever niet.

[6:26:46] Maar goed, weet je, je moet toch die puzzel maken.

[6:26:50] En mijn vraag was vooral hoe kijkt de BBB naar die puzzEL?

[6:26:54] Ja, hoe we die met name, zoals de heer Vermeer al zegt, incidentele dekkingen proberen

[6:27:00] Ja, op te vullen.

[6:27:02] Meneer Vermeer.

[6:27:02] Ja, voorzitter.

[6:27:03] Wij hebben bij BBB ook met de collega's in de Eerste Kamer... ...hebben wij afgelopen zomer wel meerdere gesprekken gehad hierover.

[6:27:11] En ons idee was ook inderdaad om die tijdelijke verlaging van de tarief in box 2 te doen.

[6:27:17] Maar ja, dat is nu in een soort krenterigheid uitgewerkt... ...die gewoon naar mijn mening helemaal nergens op slaat.

[6:27:24] Want...

[6:27:26] Weet je, als je echt een grote beweging wil dat mensen vermogen gaan verschuiven, dan moet je daar genereuzer in zijn.

[6:27:34] Dan moet je er een procent of vijf korting op pakken.

[6:27:38] En ik denk, als dat gebeurt, dan ga je nog meer ophalen en hoef je al die andere mensen niet allemaal te gaan pesten.

[6:27:44] Want dat is wat nu gebeurd is.

[6:27:46] Kijk, het kabinet is er wel in geslaagd om nog een miljoen mensen extra boos te maken.

[6:27:53] Ja, ik vind dat heel onverstandig.

[6:27:56] Dank u wel.

[6:27:57] Voldoende voor de heer Hoogveen.

[6:27:58] De heer Stultiens.

[6:28:00] Jij bent natuurlijk wel door die laatste opmerking wakker geschud.

[6:28:03] Want de heere Vermeer noemt het krenterig om 1,7 miljard uit te delen aan de directeur-grootaandehouders.

[6:28:08] Hoeveel geld wil hij uittrekken dan voor deze groep?

[6:28:12] Ja, voorzitter, dit is natuurlijk weer echt een heel leuk frame... om te zeggen dat er 1,7 miljard uitgedeeld wordt aan aandeelhouders.

[6:28:22] Nee, alsof dat geld wat ze vervolgens van hun bv naar privé brengen... of dat dan op dat moment in één keer poef, verdampt is of zo... nee, dat gaan die mensen ook weer gebruiken, gaan ze weer investeren... en daarmee kun je ook economische groei bereiken.

[6:28:38] Want die mensen zullen dat, als ze dat eenmaal losgemaakt hebben...

[6:28:41] Nou ja, of het moet bij al die ondernemers anders gaan dan als dat bij mij thuis gaat.

[6:28:45] Maar als er geld er eenmaal is op de privérekening, dan weet er altijd wel iemand een weg mee te vissen.

[6:28:54] Waaronder ik zelf.

[6:28:58] Ik ben benieuwd waar de staatssecretaris mee komt de komende week.

[6:29:02] Het kost natuurlijk wel gewoon geld.

[6:29:03] Daar hebben we het uit vroeger over gehad.

[6:29:05] 1,7 miljard blijkt uit te...

[6:29:07] De hele tabel van Ilko Heijnen.

[6:29:09] En ik moet zeggen, het baart me zorgen als de heer Vermeer zegt dat mag nog wel een stukje verder.

[6:29:13] Het is krenterig.

[6:29:15] Ik vind het zonde van belasting geld.

[6:29:16] Maar goed, laten we zien wat er mee komt de komende weken.

[6:29:18] Want het geld kunnen we beter gebruiken om werk te laten lonen, wat mij betreft.

[6:29:22] En voorzitter, dat kost geen geld.

[6:29:24] Het kost alleen geld naar voren halen.

[6:29:26] Want de totale vermogen, het geld zit of bij de staat of bij die mensen.

[6:29:32] Het kan maar op één plek zitten.

[6:29:34] Dus geld is niet verdwenen hiermee.

[6:29:36] Dus dat pro-net doet of geld verdwijnt zodra er iemand iets overhevelt van de ene plek naar de andere.

[6:29:42] En daar belasting over betaalt.

[6:29:43] Dat is gewoon absoluut niet waar.

[6:29:45] Het geld verdwijnt als je dit niet doet.

[6:29:47] Het verdwijt de grens over.

[6:29:48] Dat ist wat er gebeurt.

[6:29:50] Maar dat staat niet in die tabellen.

[6:29:52] Want zo rekent het ministerie van Financiën niet.

[6:29:55] Zo zou een bedrijf wel rekenen.

[6:29:57] Tot slot.

[6:29:58] De heer Vermeer suggereert eigenlijk hier.

[6:30:00] of het blijft nog oneindig lang bij die ondernemers zitten, of het wordt dankzij deze korting uitgedeeld.

[6:30:03] het

[6:30:06] Maar de aanname is van iedereen hier altijd, het wordt ooit een keer uitgekeerd aan mensen.

[6:30:09] En als dat zo is, is het natuurlijk een tariefverlaging wat tegen een korting die geld kost.

[6:30:14] Dat zegt ook de tabel van financiën zelf, 1,7 miljard.

[6:30:17] Dus hier doen ze of het geen geld kost, dat leidt me wensdenken.

[6:30:20] Als dat waar was, zou ik zeggen, laten we zo'n malle tarief verlagen elk jaar, dan hebben we elk jaar gratis geld.

[6:30:25] De heer Vermeer.

[6:30:27] Voorzitter.

[6:30:28] Dit is een voorstel voor een tijdelijke tariefsverlaging.

[6:30:32] En daar moet de heer Stiltjes niet naar doen over de structurele tariefslagingen.

[6:30:36] Het is tijdelijk om geld naar voren te halen.

[6:30:40] Je kunt, wat dit kabinet ook graag doet, allerlei kasschuiven toepassen.

[6:30:45] Als het gaat om hulp naar Oekraïne of zo, schuif maar een jaar naar vore.

[6:30:48] Niemand die geldt, dat kan allemaal, prima.

[6:30:51] Maar dit is eigenlijk een kasschuiven in samenwerking met mensen met geld.

[6:30:55] Dus dit is een mooie tandem tussen mensen met geld en de overheid.

[6:31:00] En die zou ik willen stimuleren, ja.

[6:31:03] Maar wel even de feiten goed houden en niet iets in de mond leggen wat ik niet zeg.

[6:31:08] Dank u wel.

[6:31:09] Ik zie geen verder interrupties.

[6:31:11] Dan gaan we naar de SGP, de heer Stoffer.

[6:31:14] En hij heeft 15 minuten indicatieve spreektijd.

[6:31:17] Dank voorzitter.

[6:31:19] Ja, die aandacht voor het belastingplan, dat merken we ook vandaag wel, is ik denk in de afgelopen jaren niet vaak zo groot geweest als nu.

[6:31:28] Het voordeel is, iedereen in Nederland weet ongeveer wat een belasting plan is.

[6:31:33] Hoe belangrijk die wet is en ook hoe er, nou in ieder geval wanneer er over gestemd wordt.

[6:31:38] Dat weet ook iedereen.

[6:31:39] Hoe, dat is nog de vraag.

[6:31:41] Ja, en de vraag is natuurlijk of er straks wel of niet voldoende steun is voor dit belastingplannen.

[6:31:46] En logischerwijs speelt daarbij niet alleen de pure inhoud van belastingplannen een rol, maar ook de bredere politieke werkelijkheid zoals die nu is.

[6:31:54] Welke richting wil het kabinet op en hoe beweegt het kabinent ook op andere aangelegen punten?

[6:31:59] Als SGP zijn we in ieder geval de afgelopen periode daar heel helder in geweest.

[6:32:04] Ook de discussie over de toekomst van box 3 is een steeds grotere rol gaan spelen.

[6:32:08] En daarover wordt nog een apart debat gevoerd als de concrete voorstellen hier liggen.

[6:32:13] Maar laat ik gelijk zeggen dat wij in algemene zin positief zijn over de ontwikkeling richting een vermogenswinstbelasting.

[6:32:19] Alleen de dekking, maar daar komen we nog over te spreken, dat blijft uiteraard een uitdaging.

[6:32:25] Voor ons is het wel cruciaal dat de kleine spader en belegger niet opdraait voor de kosten.

[6:32:30] Ook niet in 2027, zeg ik daar gelijk maar bij.

[6:32:34] Maar vandaag wil ik me vooral richten op de inhoud van het belastingplan zelf.

[6:32:38] Want los van alle politieke strijd moeten we niet vergeten dat ook dit belasting plan grote gevolgen kan hebben voor gezinnen en ondernemers.

[6:32:46] Het wetgevingsoverleg over het belastingplan zoals we dat vandaag ook hebben is traditioneel een wat meer technisch debat.

[6:32:52] En de politieke afronding doen we dan later in november tijdens het planerendebat.

[6:32:55] En met die gedachten in het achterhoofd heb ik ook een aantal dingen meegenomen naar dit debat vandaag.

[6:33:03] Want ja, ook op de inhoud van dit belastingplan is heel wat aan te merken.

[6:33:06] In positieve zin, maar dat zal ik vandaag niet al te veel doen, we hebben wel een aantal wensen voor verbeteringen.

[6:33:12] Laat ik het zo wat netjes uitdrukken.

[6:33:14] En het eerste waar we het over hebben, voorzitter, is de eenverdieners.

[6:33:17] Een cruciaal punt waarop de SGP ook dit belastingsplan zal beoordelen.

[6:33:21] Want jaar op jaar betalen eenverdiens meer belasting dan tweeverdiens met hetzelfde inkomen.

[6:33:26] Het resultaat is een enorme kloof die elk jaar groter wordt.

[6:33:30] Dat ook de marginale druk voor die groep dit jaar opnieuw stijgt, is wat dat betreft een teken aan de wand.

[6:33:36] De piek in die marginale druck is dit jaar gestegen naar 95%.

[6:33:40] En ook dit jaar stijg de belastingkloof bijvoorbeeld door de enorme verhoging van de arbeidskorting.

[6:33:46] En mijn buurman aan de linkerzijde heeft daar ook een amendement op in voorbereiding, wordt nog aangepast.

[6:33:53] Maar daar zullen wij ook in participeren.

[6:33:56] Die korting is inmiddels echt wel uitgewerkt en meer en meer een boete geworden op vol tijd werken.

[6:34:02] Maar ook arbeidsongeschikt op grote achterstand zet omdat ze geen recht hebben op die arbeidskorting.

[6:34:07] En daarmee dus ook de kloof tussen de 1 en 2 verdieners groter en groter maakt.

[6:34:11] En mijn vraag is toch wel aan het kabinet waarom ze telkens opnieuw kiezen voor die verdere verhoging van de arbeidskorting.

[6:34:18] Zet die oogkleppen toch eens op, mijn boodschap.

[6:34:19] Maar misschien zetten we wel iets achter wat toch heel verrassend is.

[6:34:23] Maar ik kan het in ieder geval niet vinden.

[6:34:25] We hebben het vaak over onnodig of ondoelmatige fiscale regelingen.

[6:34:28] De jaarlijks terugkerende verhogingsverhoging is wat mij betreft inmiddels ook een ondodelmatige tendens.

[6:34:34] En mijn concrete vraag aan de staatssecretaris is of hij dat ook deelt.

[6:34:39] Voorzitter, als SGP hebben we ook een amendement in voorbereiding om de kloof tussen één en twee verdieners te verkleinen.

[6:34:44] En concreet gaat het dan om een verruiming van de overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting die in 2028 heringevoerd wordt.

[6:34:51] We willen graag dat de doelgroep wordt uitgebreid naar middeninkomens, zodat ook zij lastenverlichting krijgen.

[6:34:57] Maar bijvoorbeeld ook dat het bedrag dat overgedragen kan worden, verhoogd wordt.

[6:35:01] En ik ga ervan uit, voorzitter, dat de staatssecretaris daar op zijn minst serieus naar wil kijken.

[6:35:06] Maar vooral ook dat hij bereid is om hier eindelijk een stap in te zetten en het amendement zou willen omarmen.

[6:35:11] Zodat de kloof kleiner wordt in plaats van dat die groter wordt.

[6:35:15] Voorzitter, met het amendement krijgen ook middeninkomers lastenverlichting.

[6:35:18] En dat is nodig, want de lasten stijgen de komende jaren fors.

[6:35:21] Volgend jaar met bijna 4 miljard euro en structureel met bij 8 miljard.

[6:35:26] En ik weet, een deel komt dat door plannen en ideeën van eerdere kabinetten.

[6:35:32] Maar het feit is wel dat gezinnen die lastenverswaring moeten gaan ophoesten.

[6:35:35] Onder andere door de extra belasting van 1,5 miljard door de coalitie de vrijheidsbijdrage genoemd.

[6:35:42] maar die raakt ondertussen de middeninkomens wel heel hard in de portemonnee.

[6:35:45] Daar komt nog bij dat bijvoorbeeld de aftrek specifieke zorgkosten wordt afgeschaft.

[6:35:49] Eerdere sprekers hebben het daar ook al over gehad.

[6:35:52] En vooral die gevolgen kunnen oplopen tot vele duizenden euro's.

[6:35:56] En we snappen als SGP dat het een ingewikkelde regeling is en we staan ook zeker open voor verbetering, maar de huidige rigoureuze afschaffing leidt wel tot problemen.

[6:36:05] En uit de analyse, naar aanleiding van mijn motie in het voorjaar, blijkt ook dat juist deze maatregel hele grote gevolgen heeft.

[6:36:12] En mijn vraag is, zou toch niet een slimmere vormgeving mogelijk zijn?

[6:36:16] Bijvoorbeeld door gerichte ondersteuning van de groep die heel hard geraakt wordt.

[6:36:21] En de vraag die straks de heer Vermeer opriep van hoe kan het nu dat het bij de groepsrecht komt waar je het minst zou verwachten?

[6:36:27] Ja, die vraag leg ik ook graag samen met hem bij de staatssecretaris neer.

[6:36:32] Hier brengt ook dat de gemoedkoming voor chronisch ziek op de VWS-begroting nog niet uitgewerkt is.

[6:36:36] Want juist dat zou een tegenhanger kunnen zijn voor de afschaffing van de aftrek.

[6:36:41] En mijn vraag is, waarom is niet gekozen om deze twee maatregelen in samenhang te bezien?

[6:36:46] En daarbij gelijk de vraag of het kabinet dat alsnog zou willen doen.

[6:36:51] Voorzitter, een andere groep waar de SGP een extra stap wil zien zijn ondernemers.

[6:36:55] De lasten voor ondernemingen zijn de afgelopen jaren met miljarden opgeschroefd.

[6:36:58] Volgens het CPB zijn de lasten van ondernemenden tussen 2018 en 2027 met 16,3 miljard euro gestegen.

[6:37:06] En mijn vraag is, zou de staatssecretaris kunnen reflecteren op deze lastenstijging?

[6:37:11] En daar komt enorme lastendruk door regelgeving nog bij.

[6:37:13] Vorige week heb ik veel ondernemers gesproken bij een bijeenkomst met familiebedrijven waar veel collega's ook bij waren.

[6:37:19] Maar ook andere ondernemens in het land horen met steeds grotere zorgen over de toenemende regel- en lastendruck.

[6:37:26] We maken het gewoon steeds moeilijker om te ondernemen in Nederland.

[6:37:29] En ik hoor helaas vaak dat ondernemer die nog best

[6:37:32] zouden willen ondernemen er toch aan denken om te gaan stoppen of eventueel zelfs te verhuizen naar andere landen.

[6:37:39] Terwijl die ondernemers zo belangrijk zijn voor de economie, voor de werkgelegenheid of voor de welvaart in ons land.

[6:37:45] En ook dit keer zitten er weer allerlei voorstellen in het belastingplan die onderneemers hard raken.

[6:37:50] De btw-verhoging op sierteelt, het afschaffen van de startersaftrek... ...het afschaffe van de kleine brouwersregeling.

[6:37:55] Op dat laatste heb ik overigens voorzitter een amendement in voorbereiding... ...om die regeling te behouden.

[6:38:00] Het levert maar 2 miljoen euro op... ...terwijl de regeling cruciaal is voor het behoud van de sector.

[6:38:06] En bij vraag aan de staatssecretaris erkent hij... ...dat ook het draaien aan deze kleine knoppen grote gevolgen kan hebben... ...voor het verdienvermogen van ondernemers in ons land.

[6:38:14] Neemt de btw verhoging of sierteeld...

[6:38:17] Uit onderzoek blijkt dat ondernemers in detailhandel daar de grootste klappen gaan opvangen.

[6:38:22] En dat zal wellicht ook zorgen voor veel faillissementen en ontslagen.

[6:38:26] En is dat het waard, vraag ik aan de staatssecretaris.

[6:38:30] En hoe ruimt het kabinet deze afschapping met de wens om onze leefomgeving te verduurzamen?

[6:38:34] Het kabinet wil de startersaftrek afschaffen, terwijl ondernemers daar nu nog rekening mee houden en het ondernemerschap juist kan stimuleren.

[6:38:41] Deelt de staatssecretaris de mening dat er echt nog een extra stap nodig is om de lasten voor ondernemERS te laten dalen?

[6:38:48] En tenslotte op dit punt, ook de ondernemens in de afvalstoffensector krijgen te maken met forse lastenverzwaringen.

[6:38:55] In dit belastingplan zit gelukkig een voorstel om die lastenverswaring iets te temperen, maar het overgrote deel blijft staan.

[6:39:00] terwijl de sector zelf met allerlei alternatieven is gekomen.

[6:39:04] Mijn vraag is, wat is de status daarvan?

[6:39:06] En kan de staatssecretaris toezeggen dat hij blijft zoeken naar alternatievens?

[6:39:10] En tegelijkertijd de vraag bij waarom niet gekozen is voor een gerichte vrijstelling voor geïmporteerd afval.

[6:39:16] Want uit de beantwoording op de schriftelijke vragen wordt beaamd dat die uitzondering waarschijnlijk niets kost voor de overheid.

[6:39:23] Terwijl wel het verdienvermogen van de betreffende sector wordt verbeterd.

[6:39:27] Voorzitter, dan de vrijsteling brandseigen producten.

[6:39:31] Vorig jaar hebben wij een motie ingediend om de kleinschaligheidsinvestering...

[6:39:35] aftrek de kia te behouden en we zijn blij dat deze aftrekkers behoude want die is belangrijk voor het mkb maar we hebben voorgesteld de dekking te vinden in afschaffing voor de vrijstelling voor brandseigen producten in de werkkostenregeling maar soms zeg ik er

[6:39:49] Tot mijn eigen spijt bij, zie je pas achteraf welke effecten dat precies heeft.

[6:39:54] En het lijkt erop dat die afschaffing ondernemers voor uitdaging kan stellen.

[6:39:58] En ik snap uiteraard dat het kabinet de afschafing heeft opgenomen in het belastingplan en de motie ook heeft uitgevoerd.

[6:40:05] Dat gebeurt nog weleens een keer niet.

[6:40:06] Bij deze denk ik was het misschien maar niet gebeurd, tenminste qua dekking.

[6:40:11] Maar er zijn wel een heleboel signalen gekomen, ze zijn ook eerder benoemd door collega's en ik denk dat ze wellicht ook door de collega´s hierna nog benoomd worden

[6:40:18] Maar het heeft ons in ieder geval aan het denken gezet.

[6:40:21] En ik zou graag van de staatssecretaris willen horen of hij suggesties heeft om deze vrijstelling toch te behouden, al dan niet in een meer gerichte vorm, zeg ik daarbij.

[6:40:32] Voorzitter, dan de youngtimerregeling.

[6:40:35] Hij is vorig jaar versoberd, maar de gevolgen zouden wel heel stevig uitpakken, waardoor er nu een aantal versoepelingen worden voorgesteld.

[6:40:42] Maar de SGP ziet ook dat met de maatregelen die er nu voorgesteld worden een aantal knelpunten ontstaan.

[6:40:47] En concreet gaat het dan om het afbouwpad.

[6:40:50] Volgend jaar gaat de leeftijdsgrens van de regeling naar 17 jaar en in 2028 naar 20 jaar.

[6:40:56] Het gevolg is dat auto's die nu 16 jaar zijn dit jaar en volgend jaar onder het overgangsrecht en dus onder de regening vallen.

[6:41:03] Maar in 2029 en 2028 vallen ze er buiten, terwijl ze er dan in 2030 wel weer gebruik van kunnen maken.

[6:41:09] Ik vind het al ingewikkeld, maar het is ook moeilijk uitlegbaar voor de eigenaren.

[6:41:13] En wat mij betreft is de vraag dan ook waarom is niet gekozen om tot 2030 elk jaar de leeftijdsgrens met één jaar te verhogen.

[6:41:21] Dat was toch veel simpeler geweest en ook veel meer uitlegbaar.

[6:41:25] En dan zullen er ook geen youngtimers tijdelijk buiten de regeling vallen, terwijl die vanaf 2030 wel weer onder de regening terechtkomen.

[6:41:32] Ik geef maar aan dat ik een amendement overweeg, maar ik hoor voor ik dat doe graag van de staatssecretaris hoe hij dit in de praktijk ziet.

[6:41:41] Voorzitter, mijn collega Vlag heeft bij de financiële beschouwingen vorige week een motie ingediend over de fiscale investeringsreserve voor de agrarische sector.

[6:41:49] Die motie kreeg oordeelkamer en is ook aangenomen.

[6:41:53] Het verzoek is om voor de behandeling van het belastingplan zoveel mogelijk inzicht te geven in de mogelijkheden om die reserve tijdelijk te maken, het bedrag op te hogen en vooral ook om die met terugwerkende kracht in te voeren.

[6:42:05] Maar vrijdag stuurde de staatssecretaris een brief waarin hij feitelijk aangeeft

[6:42:08] dat hij de motie niet uitvoert.

[6:42:10] De inzichten worden namelijk pas bij de voorjaarsnota volgend jaar gegeven.

[6:42:14] De motie is duidelijk en vraagt dat inzicht voor de behandeling van het Belastingplan.

[6:42:20] Ik ga ervan uit dat de staatssecretaris met deze aanmoediging

[6:42:23] de motie toch gewoon uitvoert.

[6:42:25] En ik snap dat je niet alles scherp kunt krijgen, maar vooral ook die terugwerkende kracht, dat is er wel een die van groot belang is.

[6:42:33] Dus ik roep op om de moties toch echt ook uit te voeren.

[6:42:37] Voorzitter, dan de pseudo-eindheffing.

[6:42:39] Er zijn een aantal dingen over gezegd.

[6:42:40] Ik denk dat er meer over gezet wordt.

[6:42:41] Ik wil er ook een paar dingen over toevoegen.

[6:42:43] Want de wet overige fiscale maatregelen is vaak een vrij technische wet waarover de politieke meningen weinig verdeeld zijn.

[6:42:50] En ik denk dat voor het grootste gedeelte van het wetsvoorstel dat ook dit jaar geldt.

[6:42:55] Maar één onderdeel, daar hebben wij in ieder geval wel vragen over, die pseudo-eindheffing.

[6:42:59] Een maatregel die vorig jaar al is voorgesteld en volgend jaar ingaat.

[6:43:03] De SGP is geen voorstander van die heffing omdat de lasten voor ondernemers zowel financieel als administratief enorm stijgen.

[6:43:10] Maar nu die hefing er toch lijkt te komen zijn we blij dat het kabinet een aantal versoepelingen wil doorvoeren.

[6:43:16] De SGP heeft nogal een amendement in voorbereiding over de uitzonderingen bij vervangend vervoer en verhuur.

[6:43:21] Bij vervangen vervoers is als gevolg van onderhoud of reparatie een uitzondering voor een periode van maximaal 14 dagen.

[6:43:29] Die uitzonden kan meerdere keren per jaar per auto ingezet worden.

[6:43:33] Maar bij kortdurende verhuurs gelden er twee extra voorwaarden.

[6:43:37] De maximale termijn daarvoor is 7 dagen en de uitsondering daarvoor geldt maar 1 keer per jaar.

[6:43:43] Als een auto dus in mei twee dagen wordt gehuurd, dan geldt er geen heffing.

[6:43:48] Maar wordt diezelfde auto in september nog een keer een dag gehuwd, dan geldt voor die hele maand gelijk de volledige heffingen.

[6:43:54] En die voorwaarden hebben grote gevolgen.

[6:43:57] Financieel, maar er wordt hiermee ook een enorme administratieve romslom gecreëerd en sowieso vallen auto's die gehuur worden veel sneller onder de heffin.

[6:44:06] Maar het heeft ook gevolg voor kleine ondernemers en vooral ook voor kleine verhuurbedrijven.

[6:44:11] Het is namelijk gunstiger om zoveel mogelijk verschillende auto's te huren, omdat dan de periode van zeven dagen opnieuw gaat lopen.

[6:44:18] Maar bij kleine verhuurbedrijven is de voorraad over het algemeen heel beperkt.

[6:44:23] En mijn vraag is, zet dit voorstel kleine ondernemers daarom niet fors op achterstand ten opzichte van grote ondernemens?

[6:44:29] En ook geldt voor beide uitzonderingen dat bij het overschrijden van de termijnen de rekening van de heffing niet bij de opdrachtgever, maar bij het autobedrijf of het verhuurbedrijf komen te liggen.

[6:44:39] Voorzitter, de SGP ziet het liefst dat in dit soort gevallen de pseudo-eindheffing sowieso pas gaat gelden na 14 dagen.

[6:44:46] Dat scheelt een hoop administratie en mijn vraag is of de staatssecretaris bereid is om die stap te zetten.

[6:44:53] De SGP komt zoals gezegd met een amendement om de twee extra voorwaarden bij verhuur te schrappen dan wel anders vorm te geven.

[6:45:00] En wat vindt de staatessecretarisch van het idee...

[6:45:02] om de twee termijnen gelijk te trekken, dus ook voor kortdurende verhuur de termijn op 14 dagen te zetten.

[6:45:09] En is het niet beter om toe te staan dat deze periode over meerdere momenten opgenomen kan worden?

[6:45:14] Volgens mij lossen we hiermee een groot deel van de problemen en administratieve lasten op.

[6:45:19] Ik ben benieuwd hoe de staatssecretaris dit ziet.

[6:45:22] En dan voorzitter, tot slot.

[6:45:24] Er bereiken ons ook signalen dat de heffing op demonstratieauto's van autobedrijven enorm knellend is, omdat deze auto's uiteraard nodig zijn

[6:45:32] En daarnaast ook vaak worden gebruikt door personeel.

[6:45:34] Dat wordt nu wel heel bijzonder ingewikkeld gemaakt.

[6:45:38] Ik zag vorige week, net twee weken geleden, bij de dealer, toen ik daar voor onderhoud was, op het toilet al iets hangen waarbij allemaal uitgelegd wat het zou kunnen betekenen.

[6:45:45] Om een lang verhaal kort te maken, is hiervoor ook niet gewoon een uitzondering nodig om het leven een beetje simpeler te maken.

[6:45:54] Dan nog de wet Stimulering Start en Scale-ups.

[6:45:57] Een wetsvoorstel dat ons vestigingsklimaat volgens mij kan verbeteren.

[6:46:00] Het kan helpen om werknemers te behouden voor start-ups en scale-ups.

[6:46:04] En het kan groei en innovatie ook stimuleren.

[6:46:07] En wat dat betreft is de SGP er zeker voor.

[6:46:10] Maar tegelijk zit er aan het wetsvoorstel veel haak en ogen.

[6:46:13] De uitvoering is ingewikkeld, de uitvoeringsstoet laat dat ook zien.

[6:46:17] We hebben dan ook zorg of deze wet in de praktijk ook echt gaat werken.

[6:46:21] Mijn vraag is, houdt de staatssecretaris daar zicht op?

[6:46:24] En is bijvoorbeeld een invoeringstoets nuttig?

[6:46:26] Er kunnen zich bijvoorbeeld ook problemen voordoen bij emigratie van werknemers.

[6:46:31] Maar ook bij uitdienstreding wordt er veel van ex-werknemens gevraagd.

[6:46:35] Zijn hierin niet nog stappen te zetten zodat die regeling beter uitvoerbaar wordt?

[6:46:40] En wellicht moet er sowieso wat meer tijd genomen worden voor de invoering.

[6:46:44] Wat ons betreft is het bespreekbaar dat de wet later ingaat dan 1 januari 2027.

[6:46:49] En mijn vraag is, deelt de staatssecretaris tot?

[6:46:54] Voorzitter, het is een complexe wet die veel vraagt van de Belastingdienst, maar ook voordelen kan hebben.

[6:46:58] En wat de SGP betreft komen die voordeden vooral ten goede aan de Nederlandse economie.

[6:47:03] Maar ik zie dat er veel risico is op weggelekt naar het buitenland.

[6:47:08] En daarom ben ik bezig met een amendement om een extra voorwaarde toe te voegen met de eis dat de onderneming aantoonbaar moet bijdragen aan de Nederlandsche economie

[6:47:16] En mijn vraag is uiteraard hoe de staatssecretaris dat ziet.

[6:47:19] En tot slot op dit punt, de wet wordt pas na zeven jaar geëvalueerd, wat mij betreft rijkelijk laat, zeker omdat er in het verleden al maatregelen zijn genomen met hetzelfde doel als deze wet.

[6:47:30] Zou het niet beter zijn om deze wet bijvoorbeeld na vijf jaar te evalueren?

[6:47:35] Voorzitter, dan nog één punt en dat gaat over de aanvraag van de amendementen.

[6:47:39] Een heel praktisch punt.

[6:47:41] In de brief van afgelopen vrijdag gaat de staatssecretaris daar ook op in.

[6:47:44] Het voorstel is om pas de amendementen met betrekking tot koopkracht na besluitvorming over het koopkrachtpakket op te pakken.

[6:47:52] Dat zou volgens de brief uiterlijk 2 november zijn.

[6:47:54] Maar 4 november zitten we in de planeerde behandeling en ik maak mij zorgen op dat ons recht op amendement op deze manier enorm wordt ingeperkt.

[6:48:02] De tijd daarvoor is heel kort, zo lijkt het.

[6:48:05] En heel concreet, en dat is gelijk mijn laatste vraag, voorzitter, kan de staatssecretaris hier ook enige bespiegeling op geven?

[6:48:12] En daar laat ik het bij.

[6:48:12] Dank u wel.

[6:48:14] Dank u wel.

[6:48:15] U ging iets langer door dan ik had verwacht, maar u heeft een interruptie van mevrouw Van Eyck.

[6:48:18] Ja, drie onderwerpen terug dan.

[6:48:22] De fiscale investeringsreserve, daar is inderdaad die motie op ingediend en de heer Stoffer heeft er ongetwijfeld over nagedacht en anders zijn collega Vlag wel.

[6:48:32] Maar zijn er mogelijkheden om aan te sluiten bij bestaande instrumenten?

[6:48:36] Dus regelingen die we al hebben of regeling die we hebben gehad omdat dat een stuk makkelijker is denk ik om hem dan op te pakken en ook voor snel te kunnen invoeren.

[6:48:45] Meneer Stoffer.

[6:48:48] Voorzitter, ik heb daar niet heel direct over nagedacht of de regels er bij aan kunnen voeren, maar als die er zijn, dan staan we er zeker voor open.

[6:48:55] Dus wat mij betreft denk ik dat het beter is om die vraag bij de staatssecretaris neer te leggen.

[6:49:00] Dus bij deze stel ik voor om dat te doen.

[6:49:02] Maar als het zo zou zijn, dann staan we daar zeker voor op.

[6:49:06] Mevrouw van Eyck.

[6:49:07] En dan het tweede punt gaat over de pseudo-eindheffing door meerdere fracties al ingebracht.

[6:49:11] Volgens mij beginnen er allerlei varianten te ontstaan op het al dan niet aanpassen van die heffing.

[6:49:19] Dat lijkt me nogal gevaarlijk, want dan heb je altijd het risico dat het uiteindelijk allemaal net niet is.

[6:49:24] Ik heb zelf de vraag gesteld of we niet toe moeten naar een stelsel waarin de heffing alleen wordt toegepast bij permanent ter beschikking gestelde auto's.

[6:49:32] Dus überhaupt al die uitzonderingen voor vervangend vervoer, voor korte verhuur, et cetera.

[6:49:37] Dat mag gewoon eens uitlaten.

[6:49:38] Hoe kijkt de heer Stoffer daarnaar?

[6:49:40] Ja, voorzitter, dat lijkt mij een veel betere regeling.

[6:49:43] Misschien moet het ook niet te snel invoeren om te voorkomen dat er van alles en nog wat gebeurt.

[6:49:46] Maar aan de andere kant, wat de VVD bij deze voorstelt, ik denk dat dat een heleboel nadigheid weghaalt.

[6:49:54] Als we daar ook mijn laatste punt rond die demonstratieauto's bijvoorbeeld bij meenemen, wat gewoon het leven echt wel ingewikkeld maakt, ook voor mensen die bij de dierenbedrijven werken.

[6:50:03] Voor het dealerbedrijf zelf.

[6:50:05] Dus als we het gewoon simpel maken, dan denk ik dat het veel doeltreffender wordt.

[6:50:09] En dat we ook voorkomen dat er allerlei nadigheid daarna ontstaat voor bedrijven.

[6:50:13] Ook voor mensen die gebruik maken van deze dingen.

[6:50:15] Soms even voor iets heel korts.

[6:50:17] En ik denk uiteindelijk ook voor de Belastingdienst.

[6:50:19] Want hoe simpeler je maakt, hoe makkelijker die ook te controleren is.

[6:50:23] En volgens mij zijn wij ervoor om het in Nederland niet onnodig moeilijk te maken.

[6:50:28] Dank u wel.

[6:50:29] Ik zie verder geen interrupties.

[6:50:31] Voor wij naar de regering gaan, stelt de voorzitter voor om weer even vijf minuten pauze te nemen om de been even te strekken.

[6:59:44] We gaan weer verder mensen, met het vervolg van de eerste mei van de kant van de Kamer.

[6:59:48] Volgende spreker is de heer Ginwis, die gaat spreken namens de ChristenUnie.

[6:59:52] En nu heeft hij 25 minuten indicatieve spreken.

[6:59:54] Ga je gang.

[6:59:55] Ja, voorzitter, dank u wel.

[6:59:57] We staan aan het begin van de meest

[7:00:00] ongewisse belastingplanmarathon die ik ooit heb meegemaakt.

[7:00:03] Politiek, want het is vandaag tijdens het eerste debat over het Belastingplan 2027 volstrekt onduidelijk of er een meerderheid voor dit pakket komt in deze Kamer, laat staan in de Eerste Kamer.

[7:00:14] Maar ook procedureel, want we beginnen met de behandeling terwijl een belangrijk deel van het Belastingsplan nog niet af is, doordat de novelle op de wet werkelijk rendement en de financiële dekking daarvan nog niet rond is.

[7:00:24] En inhoudelijk, omdat de kloof tussen wat veel partijen zeggen te willen en wat vandaag voor ligt groot is, heel groot.

[7:00:30] Voorzitter, aan de ChristenUnie-fractie zal het niet liggen om over een maand te komen tot een belastingplan met een meerderheid.

[7:00:36] Daarvoor moeten dingen anders en beter, zeker als het gaat om de vormgeving van het koopkrachtpakket van het kabinet, maar ook breder.

[7:00:43] Daartoe zal mijn fractie, zoals u ons kent, met behulp van amendementen wijzigingsvoorstellen indienen waarvan een enkele rand voorwaardelijk zal zijn om het belastingplans te kunnen steunen.

[7:00:53] De ChristenUnie-fractie zal daarbij de besluitvorming niet nodeloos ingewikkeld maken door ook nog allerlei zaken buiten het belastingplan als randvoorwaardelijk toe te voegen.

[7:01:01] Dat zou het werken voor een minderheidskabinet onmogelijk maken, terwijl ik als parlementaire democraat juist gecharmeerd ben van het fenomeen minderheidskabinet.

[7:01:09] Al moet wel gezegd dat dit minderheidskabinet met twee in plaats van drie partijen waarschijnlijk daadkrachtiger en stabieler was geweest dan het huidige.

[7:01:16] Maar ja, we zullen het ermee moeten doen.

[7:01:19] Voorzitter, het kabinet mag in ieder geval rekenen op een kritisch constructieve benadering van de ChristenUnie.

[7:01:24] En dat steek ik nu inhoudelijk van wal met voor mijn fractie bijna gelijk het meest aangelegen punt.

[7:01:29] Een eenvoudige inkomstenbelasting met brede grondslagen, lage heffingskortingen, lager tarieven en zo min mogelijk toeslagen.

[7:01:37] Want voorzitter, daar komt het namelijk maar niet van.

[7:01:39] Integendeel, de augustusmaand bleek weer een ramp voor een belastingstelsel met brede grondslagen, lage heffingsschortingen en lage tarieven.

[7:01:47] Ondanks dat onder andere ik deze augustumaand de minister van Financiën op het hart heb gedrukt, draai je niet omwille van modelmatige koopkrachtcijfers en het uitdiepen van de kloof tussen uitkering en werk aan de arbeidskorting.

[7:02:00] Doe het niet!

[7:02:01] En of ik nu een averechts uitwerking heb op de minister en het kabinet, je zou het bijna gaan denken.

[7:02:06] Want in plaats van deze knop te mijden, werd deze met 173 euro extra opgepompt.

[7:02:13] Ja, en nu moet ik zeker blij zijn dat deze verhoging is getemperd naar 133 euro.

[7:02:18] Op zich waardering hoor, dat de verhoging is getemperd en dat het aangrijpingspunt waar het toptarief begint alsnog is geïndexeerd van ruim 78.000 euro naar ruim 80.000 of 80.500 euro zoals het hoort.

[7:02:30] Maar voorzitter, wat is een technische invulling waard terwijl er aan allerlei knoppen wordt gedraaid die het belastingleven minder overzichtelijk maken?

[7:02:39] En die juist zo in het verkeerde keelgat schieten bij fracties waar het kabinet van hoopt dat deze voor het belastingsplan zullen stemmen.

[7:02:46] Bij een technische invulling had ik verwacht dat het kabinet eenvoudig zo beleidsarm mogelijk had geopereerd.

[7:02:51] Dus gewoon de inflatiecorrectie toepassen, dus de tabelcorrectiefactor volledig toepasten en de tariefschijven indexeren conform het basispad.

[7:02:59] Voorzitter, dat zou toch een technisch invuller zijn geweest en niet deze modelmatige gedreven

[7:03:04] maar fiscaal onverantwoorde draai aan de knoppen.

[7:03:07] Enfin, het inlegvelletje bij de miljoenennota van enkele weken terug... heeft het in ieder geval minder erg gemaakt.

[7:03:13] Of positiever gezegd, een beetje beter.

[7:03:16] Voorzitter, misschien vraagt u zich af... waarom begint die grimoise nou alweer over de arbeidskorting?

[7:03:20] Nou, het is niet alleen een enorme deeltijdbonus... dan wel voltijdsboete door de inkomensafhankelijke afbouw... vanaf bijna modaal.

[7:03:27] Het is met bijna 6.000 euro per jaar... ook een gigadiscriminerende ongelijkheidsvergroter tussen arbeidsgeschikt...

[7:03:33] en arbeidsongeschikt.

[7:03:34] Want als je arbeids- ongeschikt raakt en modaal verdient, ben je van het een op het andere jaar deze bijna 6000 euro kwijt.

[7:03:41] Een discriminerende ongelijkheidsvergroter tussen éénverdieners en tweeverdienen.

[7:03:45] De traditionele tabellen van de marginale druk maken opnieuw pijnlijk duidelijk hoe grote verschillen in belastingdruk zijn tussen verschillende individuen en huishoudens met hetzelfde bruto inkomen.

[7:03:55] Een éénverdiener moet in een voltijds werkweek 111.000 euro zien te verdienen om evenveel over te houden

[7:04:02] als twee verdieners die samen in twee keer drie dagen 80.000 euro verdienen.

[7:04:07] Dat valt toch niet uit te leggen?

[7:04:08] Sommige eenverdieners zien van hun extra verdiende euro maar vijf cent op de rekening.

[7:04:13] Vijf cent.

[7:04:15] En tenslotte is het ook nog eens een ongelijkheidsvergroter tussen jong en oud.

[7:04:18] Want ouderen krijgen als ze werken een veel lagere arbeidskorting, maar oké, die stijgt.

[7:04:23] Ze krijgen tegelijk, dat is erger te maken met een oudere korting die daalt.

[7:04:27] Voorzitter.

[7:04:28] En het is geen natuurverschijnsel.

[7:04:30] Ook al wordt deze ideologische verhoging nu gepresenteerd als een technische invulling, want in 2001 bij de introductie was de arbeidskorting slechts 920 euro.

[7:04:39] En nu 5685.

[7:04:40] Een stijging van 518%.

[7:04:44] En de inflatie was in die tijd opgeteld 80%.

[7:04:47] Dus 518% versus 80%.

[7:04:51] Volgend jaar gaat er bijna 39 miljard euro in om.

[7:04:56] Zet dat eens af tegen het totaal aan opbrengsten van de loon- en inkomstenbelasting van 116 miljard.

[7:05:00] Met die 39 miljard alleen al kunnen we de belastingtarieven in schijf 1 en 2 van de inkomstenbelasting omlaag met 8 procentpunt.

[7:05:10] En al zou je dat maar voor de helft doorvoeren in combinatie met niet meer inkomensafhankelijk afbouwen, dan kan de algemene heffenskorting, inmiddels ook 27 miljard, tegelijkertijd ook omlaagen en weer inkomensen onafhankelijker worden.

[7:05:21] Dan zou het debakel van na de afspraken over een inkomensefhankelijke zorgpremie uit 2012 ook weer worden gerepareerd.

[7:05:28] Alleen al deze twee ingrepen zouden zonder drastische systeemwijziging de inkomstenbelasting een stuk overzichtelijker maken.

[7:05:34] Is het niet, staatssecretaris?

[7:05:37] Enfin, zo'n drastisch amendement zal ik niet indienen.

[7:05:41] Initieel diende ik samen met collega's Struis en Stoffer een amendement in om de arbeidskortingverhoging terug te draaien... ...om daarmee de tabelcorrectiefactor volledig toe te passen, in plaats van er nog niet halve toepassing daarvan door het kabinet...

[7:05:54] in het kader van die zogenaamde vrijheidsbijdrage.

[7:05:57] Maar na de feitelijke antwoorden op de vragen bij de miljoenennota... en de aanpassingen aan het koopkrachtpakket in het reeds genoemde inlegvelletje... en in lijn met mijn betoog van zojuist over brede grondslagen en lagere tarieven... leek het mij gepast om het amendement aan te passen... dus en de verhoging van de arbeidskorting voor een groot deel terug te draaien... en daarmee de tariezen in schijf 1 en 2 van de inkomstenbelasting omlaag te schroeven.

[7:06:19] En de mate van de verlaging zuig ik niet uit mijn duim, maar hangt weer samen met een verlaging die het kabinet verzuimd heeft om door te voeren.

[7:06:27] Dat zit zo.

[7:06:28] Het kabinet heeft onder andere onder druk van de ChristenUnie afgezien van de verhoging van het eigen risico met 60 euro.

[7:06:34] Normaal gesproken had het kabinet dit in het inkomstenkader moeten compenseren met de verlaging van de belastingtarieven in de eerste en tweede schijf met 0,14 procentpunt, ofwel 716 miljoen euro.

[7:06:45] Dat heeft het kabinet misschien wel voor het eerst in de geschiedenis sinds de introductie van het huidige zorgstelsel verzuimd om te doen.

[7:06:52] Dat is bizar en sloddig om niet te zeggen fout.

[7:06:56] En daarom kies ik voor deze uitruil tussen arbeidskorting en lagere belastingtarieven en houden we ons als Kamer

[7:07:03] Wel aan de spelregels.

[7:07:04] Waarom heeft dit kabinet het verzuimd zich aan deze spelregel te houden?

[7:07:09] Zo is mijn vraag.

[7:07:10] Ik weet dat het structureel nog niet duidelijk is of de verhoging van het eigen risico niet doorgaat.

[7:07:15] Maar dat had toch niet moeten uitmaken voor 2027?

[7:07:17] En waarom is de zogenaamde technische invulling zodanig geweest... dat enerzijds de arbeidskorting enorm werd opgepompt... en dat anderzijdς gezonderd werd tegen een al oude spelregeling in het inkomstenkader?

[7:07:30] Om nog een reden is deze overtreding van de spelregels niet goed te verdedigen.

[7:07:34] Eerst is het kabinet er als de kippen bij om te zeggen, nee, wij verhogen de belastingen op arbeid niet met bijna 8 miljard.

[7:07:39] 5 miljard daarvan komt door het vorige kabinet die het eigen risico zou halveren, wat niet is gebeurd.

[7:07:45] Maar de daling van de belastingtarieven was al wel ingeboekt.

[7:07:48] Tja, als je dat als verdediging gebruikt, dan moet je je bij het afzien van de verhoging van het eigen risko ook aan de spel regels houden.

[7:07:55] Is de staatssecretaris dat eigenlijk niet gewoon met me eens?

[7:07:59] Voorzitter, in het amendement onder nummer 7 hoop ik dus de een en ander te wijzigen.

[7:08:05] En zal ik ook de verlaging van de oude rekorting terugdraaien.

[7:08:07] En dit amendement zal belangrijk worden in het kunnen steunen van het belastingplan.

[7:08:12] Dank bovendien aan de amendementenservice die heel hard aan alle amendementen werkt.

[7:08:18] En afhankelijk van hoe snel we amendementten terugkrijgen zullen we ze ook indienen.

[7:08:22] Maar dat lukt er niet allemaal voor vandaag.

[7:08:23] Dus dat zal ook de komende weken gebeuren.

[7:08:26] Voorzitter, het niet doorgaan van de verhoging van het eigen risico met 60 euro had ook moeten leiden tot compensatie via verlaging van de arbeidsongeschiktheidspremie voor werkgevers.

[7:08:34] De zogenaamde AOF-premie.

[7:08:36] En wel met 196,3 miljoen euro.

[7:08:39] Ofwel 0,05 procent punt.

[7:08:42] Maar ook deze is niet toegepast.

[7:08:44] Is de staatssecretaris bereid deze verlaging alsnog door te voeren?

[7:08:47] Of gelden hier ineens weer andere regels dan bij de kapriolen in box 2?

[7:08:52] En moet er allemaal dekking komen?

[7:08:53] Wat ik natuurlijk begrijp.

[7:08:55] Maar toch, ja, dit zou eigenlijk logischerwijs ook moeten gebeuren.

[7:09:00] In plaats van dat de AOF-premie daalt, stijgt deze in 2027 met 0,4% punt tot wel 7,76% in 2029.

[7:09:09] En dit heeft weer alles te maken met de invulling van de vrijheidsbijdrage door het kabinet.

[7:09:12] 1,5 miljard AOF premier bij in 2028 en structureel...

[7:09:16] 1,7 miljard.

[7:09:17] Voorzitter, een aantal opmerkingen.

[7:09:19] Hoewel deze vrijheidslasten misschien in relatieve zin volgens het kabinet gelijk zijn aan die voor burgers, deelt het kabinent ook de constatering van het CPB en de Raad van State dat op termijn de AOF-premie uiteindelijk voor driekwart bij werknemers terechtkomt.

[7:09:33] Uiteindelijk wordt de vrijheadsbijdrage dus voor meer dan 80% door vooral werkende gedragen en voor nog geen 20% door bedrijven.

[7:09:40] Vindt het kabinett het echt een redelijke verhouding?

[7:09:44] Het gebruik van de AOF-premie is, zoals de Algemene Rekenkamer ook aankaart, bovendien een middel dat het budgetrecht van het parlement omzelt.

[7:09:52] En daarnaast is mijn fractie ontevreden over het misbruik dat hier plaatsvindt van een premie voor een werknemersverzekering.

[7:09:58] Want misbruiken, dat is het.

[7:10:00] Premies voor een verzekering haal je niet op voor defensieuitgaven.

[7:10:05] Dat is tegen de wet.

[7:10:06] Enfin, op verzoek van collega Partijn en mij wordt daar nu een onafhankelijke analyse naar gedaan.

[7:10:10] En deze komt binnenkort naar de Kamer.

[7:10:13] In de notenaar aanleiding van het verslag wordt er wat mij betreft door het kabinet opnieuw te gemakkelijk overheen gestapt.

[7:10:18] Waarom is er niet gekozen om bedrijven via andere posten, zoals de VPB of een andere belasting, een bijdrage te laten leveren?

[7:10:25] Of komt er een nieuwe werkgeversbelasting?

[7:10:27] Aan welke modaliteit denkt het kabinent eigenlijk?

[7:10:30] En is zoiets op korte termijn te implementeren door de Belastingdienst?

[7:10:32] Of zijn die te druk met box 3?

[7:10:38] Ja, en dat is gelijk een bruggetje naar box 3, voorzitter.

[7:10:41] Het pièce de résistance van de belastingplanbehandeling dit jaar.

[7:10:45] Dat is volkomen onnodig.

[7:10:46] We hebben het hier over nog geen 2% van de inkomsten van het Rijk.

[7:10:50] En deze zetten al een heel jaar het politieke debat en zometeen ook de Belastingdienst op zijn kop.

[7:10:56] En dat alleen vanwege een obsessie...

[7:10:58] van de minister van Financiën met vermogenswinstbelasting.

[7:11:01] Een obsessie die hij overigens te laat kreeg... om netjes te verwerken in de wet werkelijk rendement... die we uitgebreid in dit huis hebben behandeld.

[7:11:09] Zoals vaker gezegd vind ik een systeem van werkelijk redement... te bewerkelijk voor de Belastingdienst.

[7:11:14] En de belastingbetaler voor slechts 9 miljard euro per jaar.

[7:11:18] Dus nog geen 2% van de overheidsinkomsten.

[7:11:21] Ik had liever een eenvoudige vermogensbelasting gehad... van 1 à 1,5% met een samenloopbepaling.

[7:11:25] Desnoods met een progressie van...

[7:11:27] De nota naar aanleiding van het verslag suggereert dat bij een dergelijke vermogensbelasting het beroep op de samenloopbepaling zodanig zal zijn dat het in die eind net zo bewerkelijk zal zijn als de wet werkelijk rendement.

[7:11:42] Dat vind ik echt een totaal ongeloofwaardige stelling.

[7:11:44] Die ook niet wordt onderbouwd.

[7:11:46] Ik daag de staatssecretaris uit dat alsnog te doen.

[7:11:49] Bij een al dan niet progressief percentage dat niet te hoog is, is het echt niet geloofwardig dat belastingplichtigen zich massaal zullen melden bij de Belastingdienst omdat ze in totaal teveel belasting zouden betalen.

[7:12:00] Zeker bij een samenloopbepaling van 68% zoals we die vroeger hebben gehad.

[7:12:06] Als je dit soort, ja spijt me voorzitter, niet onderbouwde onzin opschrijft, wil je dan wel echt vereenvoudigen.

[7:12:13] Onderbouwen het op zijn minst kwantitatief hoe groot het risico is op een beroep op de samenloopbepaling.

[7:12:19] Dan pas kunnen we echt een eerlijke beoordeling maken of een vermogensbelasting een fata morgana is of het overwegen waard voor de toekomst.

[7:12:29] Maar goed, meneer Heijnen wil het feestje van de vermogenswinst vieren.

[7:12:32] En dat ben ik onder voorwaarden bereid met hem mee te vieren, dat heb ik eerder gezegd.

[7:12:36] Maar dan gaan we niet van de werkenden, nog van de kleinere spaarder en belegger... vragen om met stoelen te sjouwen, taarten bakken en slingers op te hangen... en dat minister Heijner dan na afloop ook nog een tikkie naar ze stuurt.

[7:12:47] Want de minister is in zijn hyperfocus aan hele grote groepen Nederlanders voorbij gegaan... tot ontevredenheid van de hele Kamer.

[7:12:54] In die zin verdient dat een compliment, want hij wist als een van de weinigen links en rechts te verenigen.

[7:12:59] En dat is tegenwoordig niet voor velen weggelegd.

[7:13:02] Voorzitter, we gaan er 9 november over doorspreken met elkaar.

[7:13:06] Ook over de uitvoerbaarheid zal het dan wat mij betreft uitgebreid gaan.

[7:13:11] Ik ga ervan uit dat de moties van de Kamer worden gerespecteerd.

[7:13:13] En collega Van Eyck noemde ze al alle vier bij naam en toenaam.

[7:13:17] En dat er ook een netdekking in het vermogensdomijn wordt gevonden.

[7:13:20] En als je dan de rekenrente op de papieren schenkingen en sowieso de FORFES actualiseert, ben je al halverwege je dekkingsprobleem.

[7:13:27] Grijpt die aangenomen motie nou gewoon met beide handen aan in plaats van moeilijk te gaan zitten doen?

[7:13:32] Ook mensen die gebruik maken van dit instrument keken vreemd op bij de notaris dat een rente van 6% verplicht is, terwijl ze met 3% ook genoeg hadden genomen.

[7:13:43] Dit als een aanval op de erf- en schenkbelasting zien is echt vet overdreven en ook riskant in deze politieke tijden met de minderheidskabinet.

[7:13:50] Overigens wel een prima idee om het tarief in de eerste schijf van de erverschenkbelasting wat te verhogen, geef ik eerlijk toe.

[7:13:57] En daarmee het belastingtarief in box 3 wat te verlagen.

[7:14:00] Want daar zit een groter probleem dan vermogensaanwas versus vermogenswinst.

[7:14:04] Een tarief van 36% is gewoon te hoog, zeker in een internationaal perspectief.

[7:14:08] Kortom, ik zal een amendement indienen op dat tarief een paar procent te verlangen.

[7:14:12] En ook daar wordt aan gewerkt.

[7:14:15] Daarnaast vind ik het ook belangrijk om nog een keer te noemen, voorzitter, dat ik hoop dat de gelden die overblijven bij de hersteloperatie van box 3 wel ten goede komen aan de niet-bezwaarmakers uit de periode 2017-2020.

[7:14:26] Nu de herstelloperatie qua financiële omvang zo meevalt, kan de staatssecretaris dit alstublieft nog eenmaal overwegen, zonder gelijk in het welbekende schuttersputje te gaan zitten en zich te verschuilen achter de uitspraken van de Hoge Raad dat het niet hoeft en zo.

[7:14:41] En ik wijs ook op de woorden die collega Vermeer hierover heeft gesproken.

[7:14:45] Voorzitter, nog even over box 2 had ik nog wel een vraag.

[7:14:49] Dank voor de duidelijke antwoorden in de noten en aanleiding van het verslag.

[7:14:52] Maar daaruit kreeg ik wel het beeld van waarom heeft het kabinet überhaupt gekozen voor een tariefsverlaging en niet voor een verlenging van de eerste schijf.

[7:15:00] Die congruent zou zijn met het inperken van het excessief lenen.

[7:15:06] Excessief leren wordt met 4 ton ingeperkt.

[7:15:09] Waarom dan niet in 1 jaar of een paar jaar in totaal incidenteel met 4ton dan ook de eerste schijf niet verlengen?

[7:15:18] Waarmee je meer relatie legt met die beperkende maatregel.

[7:15:24] Heb je nog steeds derving, maar het is wel een slimmere maatvoering.

[7:15:28] Ik ben benieuwd waarom het kabinet daar niet voor gekozen heeft.

[7:15:32] Voorzitter, dan kom ik bij de aftrekspecifieke zorgkosten.

[7:15:40] Ja, dank.

[7:15:41] Ik kan een groot deel van de analyse van de heer Gimmis volgen.

[7:15:45] Heeft hij na enige nachtjes slapen inmiddels ook geconcludeerd dat een tariefsverlaging in box 2 echt schoemeldekking is, dat het nergens op slaat?

[7:15:55] Nou, voorzitter, ik zie het ook niet echt als dekking.

[7:15:58] Ik zie het meer als intertemporeel je reeksen bij elkaar brengen.

[7:16:04] Wil je het rond laten lopen, dan zul je elders in het vermogenstermijn dus meer dekting nodig hebben.

[7:16:09] Of je zult een aantal jaren het box 2 tarief iets moeten verhogen.

[7:16:15] Uiteindelijk vind ik de plaats zoals die is neergelegd tijdens de financiële beschouwing, vond ik rammelen.

[7:16:25] En ja, verder wil ik niet in herhaling vallen.

[7:16:28] Want ik heb collega Sultins toen ook geantwoord van...

[7:16:31] Ik heb niet dezelfde lijnen als het gaat over budgetneutraliteit in algemene zin als collega Vermeer.

[7:16:37] Maar bij een grote hervorming kom ik wel in zijn buurt.

[7:16:40] In die zin dat de Raad van State ons gewoon iedere keer op het hart heeft gedrukt...

[7:16:44] Bezint eerder begint.

[7:16:45] Als je budgetneutraliteit aan de voorkant als eis stelt bij zo'n grote hervorming, dan maakt het je zelf bijna onmogelijk om een fair stelsel te implementeren.

[7:16:55] Dus ja, dat herhaal ik toch nog eventjes.

[7:16:57] En tegelijkertijd, ja, we zitten nou eenmaal bijna tegen de min 3 procent aan.

[7:17:02] En moeten opletten met ons staatsschuld de komende jaren.

[7:17:05] Dus uiteindelijk vind ik dat we overal op een goede dekking mogen rekenen.

[7:17:10] Dus ja, dat is grofweg de twee denklijnen die ik allebei dan weer teruggeef.

[7:17:18] En daar zit enige spanning tussen, dat besef ik.

[7:17:20] Maar ik wil aan beide recht doen.

[7:17:22] De stultings.

[7:17:23] Ik ben blij met de analyse van het Boks 2-tarief.

[7:17:26] Ik hoop dat de rest van de collega's dit ook doorkrijgt voor we gaan stemmen.

[7:17:30] Hij hing wel op twee gedachten, de heer Grimmelt.

[7:17:32] Hij zegt namelijk ik wil geen tikkie sturen naar werkende mensen, wat Ilko Heijner van Plan was volgens hem.

[7:17:36] En hij zegt het hoeft niet rond te rekenen, de dekking voor Boks 3.

[7:17:40] Maar als het niet rond rekent, dan wordt het uiteindelijk door andere mensen betaald.

[7:17:42] Dan wordt er staatsschuld, dan wel op werk.

[7:17:45] Dus ik ben benieuwd, wat is nou precies voor de ChristenUnie de lijn?

[7:17:47] Moet het wel of niet worden betaald binnen het brede vermogensdomein?

[7:17:50] Ja, voorzien.

[7:17:51] Voorzitter, ik begrijp die vraag, maar volgens mij is de hoofdlijn gewoon dat ik mogelijkheden zie om het gewoon netjes structureel helemaal te dekken binnen het vermogensdomein.

[7:18:02] Dus voor mij kan het en structureel rondlopen, budgetair, en kun je spelen met box 2.

[7:18:10] Want ik wil nog één ding benadrukken, voorzitter, excuus.

[7:18:14] Als je excessief lenen beperkt, dan heeft dat echt wel daadwerkelijk materieel impact.

[7:18:19] En ik kan me voorstellen dat je in combinatie met de beperking van excessief lenen een aantal jaren dus een tariefkorting geeft.

[7:18:29] Nou, tot slot, we gaan zien waar ze mee komen.

[7:18:30] Ik hoop inderdaad dat de heer Grinwist, die kennen we als een inhoudelijk Kamerlid, die zijn tabellen helemaal leest, dat er inderdag onderaan de streep een echte dekking staat binnen het juiste domein.

[7:18:38] Want anders gaat ons nog een tikje naar werk in Nederland en dat willen we volgens mij allebei niet.

[7:18:42] Voorzitter, dat was inderdad mijn boodschap.

[7:18:44] Dat willen we echt niet.

[7:18:45] Voordat u verder gaat, Leeuwenmeer.

[7:18:48] Ja, voorzitter.

[7:18:49] Want de heere Grinwest die zegt dan van ja, we kunnen dat geld niet meer zo besteden, want we zitten al met die 3% tekort.

[7:18:58] Maar dat is precies waar wij een paar jaar geleden of vorig jaar ook nog weer aandacht voor gevraagd hebben.

[7:19:05] Dat die Europese faciliteiten in het kader van Rearm Europe...

[7:19:12] had het kabinet ervoor kunnen kiezen om 1,5% extra ruimte te creëren.

[7:19:17] En dat is gewoon 15 miljard.

[7:19:19] Vier jaar lang, dus 60 miljard, hadden wij door die faciliteit aan te vragen kunnen vrijspelen om dit soort reorganisaties dan alsnog door te voeren.

[7:19:30] Hoe kijkt de heer Grimwes daar tegenaan?

[7:19:33] Voorzitter, drie korte punten.

[7:19:34] Ten eerste vind ik dat je structurele uitgaven, zoals voor Defensie, structureel netjes moet dekken.

[7:19:42] Ten tweede vind ik dat in algemene zin we in Nederland, als we al een belastingverlaging willen gunnen, we die eerder aan het werk in Nederland of in het domein van de inkomstenbelasting moeten gunnen dan in het vermogensdomein.

[7:19:58] Dus daarom vind ik het, als ik al geld teruggeef, is dat eerder in het inkomstendomein dan in Het vermogensdomijn.

[7:20:06] Want er zijn gewoon vermogenselementen die in Nederland niet zwaar worden belast.

[7:20:11] Dus ik kijk niet naar BOS III daarbij, maar wel naar andere belastingen.

[7:20:15] En ten derde, we leven echt in een tijd van een vergrijzende samenleving.

[7:20:21] Waarbij het moeilijk zal zijn om naar de toekomst toe de balans tussen gezonde uitgaven en gezonde inkomsten...

[7:20:27] te bewaren.

[7:20:28] Dus ik ga nu niet gratis bieren uitdelen en de boel verjubelen met een beroep op allerlei Europese ruimtes.

[7:20:36] Meneer Vermeer.

[7:20:38] Ja, voorzitter, het gaat mij niet om een verlaging van belastingen.

[7:20:41] Het gaat mij om een reorganisatie van een systeem waarbij je op de korte termijn extra kosten hebt.

[7:20:47] Als wij het hele toeslagenstelsel willen hervormen, zullen we ook op de

[7:20:57] Ja, de rest van de Europese landen gaat er gierend overheen over al die normen.

[7:21:02] En daar zijn wij straks ook gewoon mede verantwoordelijk voor.

[7:21:07] Dus hoe dan ook, dan is het toch dom om dan niet zelf ook te investeren.

[7:21:11] Want straks is met ons precies hetzelfde aan de gang als met die Box 3 mensen.

[7:21:16] Betalen wij ook nog de schade voor een ander?

[7:21:19] Meneer Genwis.

[7:21:20] Ja, voorzitter.

[7:21:22] Omdat een ander in de sloot springt, hoeven wij het nog niet te doen.

[7:21:25] Ik neem liever een voorbeeld aan Denemarken dan aan Frankrijk.

[7:21:28] Dus dat is één.

[7:21:29] En twee, als het gaat over box drie.

[7:21:32] Kijk, als er zomaar een hobbeltje zou zijn van een paar miljard gedurende een paar jaar.

[7:21:37] dan heb je het over totaal andere proporties dan de miljarden die nu worden ingeschat.

[7:21:43] En die worden ook nog eens ingesvat op basis van inschattingen dat mensen gemiddeld, geloof ik, eens in de 4,5 jaar hun aandelenportefeuille verversen.

[7:21:50] Nou, dat is een aanname, ik weet niet of ik het helemaal juist heb, en dan hoor ik het wel van de staatssecretaris, maar dat is zo'n aannamen die ik nog maar moet gaan zien bij de vermogenswinstbelasting, omdat het gewoon heel aantrekkelijk wordt om heel lang producten aan te gaan houden.

[7:22:03] Dus het risico dat je jarenlang er budgetair bij inschiet,

[7:22:07] of de heer Vermeer dat nou wel of geen argument vindt, we hebben ermee te dealen, is wel degelijk aanwezig.

[7:22:13] Dus dat is voor mij een reden om deze verandering wel degelijk ook netjes te dekken binnen het vermogensdomein en eerder dan lastenverlichting in het domein van de inkomstenbelasting te gunnen onder de streep.

[7:22:26] Want ik denk dat we daar relatief in Nederland de boel zwaar belasten, terwijl in het vermogenselementen zijn die niet zo zwaard belast worden.

[7:22:36] Gaat u door met uw betoog.

[7:22:39] Voorzitter, dan kwam ik bij de aftrek specifieke zorgkosten.

[7:22:42] Deze aftrekkraakt nauwelijks de bovenmodale belastingbetaler.

[7:22:45] Maar mensen die vanwege ziekte of een beperking structureel kosten maken die nergens anders worden vergoed.

[7:22:51] Terwijl hun inkomen vaak niet overhoudt.

[7:22:53] Uit de noten naar aanleiding van het verslag blijkt dat 83% van de regeling terechtkomt bij de inkomens onder 50.000 euro.

[7:23:00] Dus beneden modaal, 83%.

[7:23:02] En uit alle stapelingsstudies concludeer ik dat er geen regeling is die beter terechtkomt bij chronisch zieken dan de niet perfecte aftrekspecifieke zorgkosten.

[7:23:14] En dat is de reden dat collega Bikker bij de Algemene Politieke Beschouwing een motie heeft ingediend om deze fiscale aftrek zo mogelijk te behouden.

[7:23:22] Alle fracties op eentje na steunden deze motie en daarbij moeten we ook het standstill beginsel van het VN-verdrag handicap in acht nemen.

[7:23:29] De inkomenspositie van deze doelgroep mag niet verslechteren.

[7:23:33] En waarom schreven we deze motie en dienden we deze in?

[7:23:36] Niet zozeer omdat we hechten aan een fiscale regeling die complex is.

[7:23:39] Integendeel, als het beter kan voor chronisch zieken en de Belastingdienst, dan ben ik uw bondgenoot.

[7:23:45] Maar voorzitter, dat is tot op de dag van vandaag compleet onduidelijk.

[7:23:49] Het kabinet schrapt in dit belastingplan gewoon de hele regeling zonder dat er zicht is op een werkbaar alternatief.

[7:23:54] Terwijl er tienduizenden huishoudens zijn waarschijnlijk chronischziek

[7:23:58] die voor duizenden euro specifieke zorgkosten aftrek per jaar in rekening brengen.

[7:24:02] En wat is de boodschap van de staatssecretaris aan deze mensen?

[7:24:06] Dat we de regeling gewoon gaan afschaffen en dat we hopen dat er ergens volgend jaar een alternatief ligt voor 350 miljoen.

[7:24:11] Dat chronisch zieken beter dan nu weet te bereiken.

[7:24:17] Zoals vaker gezegd, ik ben een hoopvol mens, maar hoop is tegelijk een barf slechte strategie.

[7:24:22] Het kabinet loopt uit de tijd.

[7:24:23] Als er voor 12 november geen duidelijkheid is, moeten we de afschaffing misschien wel uit het belastingplan amenderen.

[7:24:30] Of tenminste op een koninklijk besluit zetten.

[7:24:32] Met klem roep ik het kabinet op om snel met duidelijkheid te komen voor chronisch zieken, dan wel duidelijker te maken hoe de regeling versoberd kan worden zodanig dat chronischzieken hierdoor niet op achterstand worden gezet.

[7:24:43] Want hoewel ik onderschrijf dat de regering doelmatiger moet en dat misbruik niet goed is, kan ik niet leven met het feit dat we het stoppen van misbruiken belangrijker vinden dan het steunen van de allerkwetsbaarste.

[7:24:55] In het eindrapport aftrek specifieke zorgkosten worden meerdere opties aangedragen als mogelijke verbeteringen.

[7:25:01] Zoals dubbeling met de zorgverzekering voorkomen en kosten strappen die minder gericht zijn op chronisch zieken.

[7:25:06] In een overzicht dat ik heb ontvangen zou dat respectievelijk 112 en 147 miljoen moeten opleveren.

[7:25:12] Waarmee het gat naar de beschikbare 350 miljoenen euro ruimschoot kan worden ingelopen.

[7:25:16] Een andere mogelijkheid zou zijn om de drempel te verhogen voor alle inkomensgroepen.

[7:25:19] Bijvoorbeeld twee keer zo hoog levert 195 miljoven op en meer gericht op hogere inkomensen, 78 miljoeden.

[7:25:25] En dat bouwt verder op op de dreMPels die nu al bestaan in deze inderdaad complexe regeling.

[7:25:31] Wat zijn de consequenties van ingrepen als deze voor chronisch zieken?

[7:25:34] En welke ingreep prefereert het kabinet, gegeven de budgetaire ruimte?

[7:25:38] Of is de budgetare ruimte gewoon te krap om tot een goede regeling voor chronische zieken te komen?

[7:25:43] Voorzitter, dan kom ik bij de woningcorporaties.

[7:25:46] De ChristenUnie is blij met de noten van wijziging waarmee het kabinet woningcorporaties uiteindelijk uitzondert van de renteaftrekbeperking.

[7:25:53] We hebben daar deze zomer bij de gesprekken met Jetten en Heijnen expliciet voor gepleit.

[7:25:58] 14 miljard euro extra investeringsruimte is namelijk geen klein bier.

[7:26:01] Maar aan deze opsteker heeft het kabinent een adder onder het gras toegevoegd.

[7:26:05] De inwerking treding wordt afhankelijk gemaakt van een nog uit te voeren staatssteunrechtelijke beoordeling.

[7:26:11] En volgens mij is dat voorbehoud niet nodig.

[7:26:14] Het herziende DAAP-vrijstellingsbesluit stelt staatsteun voor sociale huisvesting al vrij van voorafgaande aanmelding bij Brussel, mits aan de voorwaarden wordt voldaan.

[7:26:23] En die voorwaarde heeft het kabinet zelf al in de maatregel verwerkt.

[7:26:27] Klopt het dat hier geen voorafgande goedkeuring van de commissie nodig is?

[7:26:31] En zo ja, waarom dan toch dit voorbehouden in plaats van dat het kabinent dit zelf vaststelt?

[7:26:36] Ik heb zekerheidshalve in ieder geval samen met collega Beckerman een amendement in voorbereiding om de Koninklijke Besluitbepaling eraf te halen en

[7:26:43] Gewoon duidelijk in de wet.

[7:26:46] te verankeren dat de maatregel per 1.1.28 ingaat.

[7:26:50] Is de staatssecretaris... Nou ja, dan is deze vraag eigenlijk overbodig.

[7:26:57] Maar oké, is hij bereid hier positief in mee te denken?

[7:26:59] Corporaties moeten namelijk voor 15 december hun miljardenbegroting bij het WSW indienen.

[7:27:04] Voor 15 deember al.

[7:27:06] Zij hebben nu zekerheid nodig.

[7:27:08] Kan hij toezeggen dat resterende vragen ruim voor die datum zijn opgelost, voor 1 januari 28?

[7:27:14] En dat hij hierover heeft afgestemd met het WSW en de Autoriteit Woningcorporaties.

[7:27:18] En dat corporaties de financiële effecten nu al verantwoord in hun begroting kunnen verwerken.

[7:27:22] Ja, mijn zinziens kan het dus het beste door gewoon de datum in de wet te zetten.

[7:27:26] Verder blijft de afschaffing van aantal beperkt tot het daaptak van de corporatie.

[7:27:30] Terwijl juist BV's, waar veel betaalbare middenhuur wordt gerealiseerd, naar buiten vallen.

[7:27:34] Tot de woningwet dit per 1 juli 2028 repareert.

[7:27:38] Het TAP-vrijstellingsbesluit eist echt de gelijke toegang tot steun voor alle aanbieders van betaalbare huisvesting, ongeacht rechtsvorm.

[7:27:45] Kan deze afbakening dus zelf een nieuwe staatssteunprobleem creëren in plaats van op te lossen?

[7:27:51] De Europese Commissie pleit bovendien voor een brede aantal uitzondering voor sociale en betaalbare huisvestingen.

[7:27:56] Is de staatssecretaris bereid?

[7:27:59] te onderzoeken of deze vormgeving de onzekerheid juist vergroot.

[7:28:02] Graag krijg ik hier helderheid over bij het volgende WGO... zodat we zo nodig kunnen bijsturen.

[7:28:07] En mocht aanpassing toch nodig blijken... is hij dan bereid tijdig een juridisch houdbaar alternatief te bieden... zoddat de beoogde investeringsruimte overeind blijft.

[7:28:16] Daarnaast zijn wij blij dat de opgebouwde rente niet komt te vervallen.

[7:28:20] Echter, er moet een berekening worden gemaakt over de voortgewentelde rentesaldie, alsof de nieuwe daapuitzondering niet bestaat.

[7:28:26] Daardoor dreigt de op gebouwden rentevoorraad van corporaties feitelijk minder waard te worden dan nu wordt voorgespiegeld.

[7:28:32] Waarom is niet gekozen voor een integrale systematiek waarbij deze oude saldie gewoon via het reguliere systeem verrekenbaar blijven?

[7:28:40] Voorzitter, ik kan er niet omheen nog even over de youngtimer en de greentimer.

[7:28:44] Dank aan het kabinet voor het geleidelijke transitiepad voor de afbouw van de youngtimeregeling.

[7:28:49] In plaats van de harde sprong gaat de leeftijdsgrens nu stapsgewijs omhoog naar 17 jaar per 27 en naar 20 jaar per 28.

[7:28:56] Met overgangsrecht voor auto's die al voor 31 december 2025 ter beschikking stonden.

[7:29:00] Dat is in de geest van de motie van collega Oosterhuis en mij.

[7:29:03] Mensen niet van de een op de andere dag met een forse bijtellingsklap confronteren.

[7:29:07] Maar de sprong van 17 naar 20 jaar in één stap blijft een vrij grote.

[7:29:11] En een deel van de ondernemers en particulieren die in 27 of 28 net de leeftijdsgrens van 17, 18 of 19 jaar bereiken, valt alsnog voor een langere tijd buiten de regeling.

[7:29:20] Het doet denken aan de overgang van de alcohoolleeftijd, voorzitter.

[7:29:23] Jongeren mochten toen heel even drinken omdat ze 16 waren geworden en vervolgens toch niet meer.

[7:29:28] In de nota wordt aangegeven dat budgetaire overwegingen hierin leidend zijn.

[7:29:32] Tegelijk had een opbouw van 18 jaar in 28 en 19 jaar in 29, om vervolgens in 2030 te belanden bij die 20 jaar, niet extreem veel meer gekost.

[7:29:41] Hoe kijkt de staatssecretaris hiernaar?

[7:29:45] Dan nog over de pseudo-eindheffing.

[7:29:47] Ja, ik heb mijn vraag eigenlijk aan de staatssecretaris al gesteld via een interruptie aan collega Van Eyck.

[7:29:52] 25 jaar is volgens mij de regel bij de pseudo eindhefing, 20 jaar bij de youngtimer zometeen voor de waarde

[7:30:00] In het economisch verkeer moeten die grenzen niet worden gelijkgetrokken, is mijn vraag.

[7:30:05] Voorzitter,

[7:30:05] Dan kom ik nog even bij de agrarische sector.

[7:30:08] Een aangelegen punt.

[7:30:11] Onder andere volgens mij ook een motie Vermeer, maar ook een emotie Grimweers over fiscale knelpunten bij samenwerking tussen melkveehouders en akkerbouwers.

[7:30:19] Die zou voor de zomer van 26 een voortgangsupdate moeten opleveren over het behoud van de schenk- en erffaciliteit bij tijdelijke gronduitruil.

[7:30:27] Die zomer is voorbij.

[7:30:28] Niet toch echt deze week?

[7:30:30] En ik ben benieuwd naar de stand van zaken.

[7:30:32] Een boer die wil samenwerken moet niet verdwalen in de kleine lettertjes van de fiscaliteit.

[7:30:36] De eind 2025 vernieuwde voorwaarden voor vruchtwisseling binnen de landbouwvrijstelling en de borgen zijn te complex en te gedetiëerd.

[7:30:44] En werken samenwerking in de markt tegen.

[7:30:47] Kiest de staatssecretaris hiervoor verduurzaming of vereenvoudiging?

[7:30:50] En kan de staatzecretaris uitleggen hoe deze zich tot elkaar verhouden in de gestelde eisen?

[7:30:54] Ja, en verder heeft collega Van Dijk dit zeer eloquent verwoord.

[7:30:58] Dus ik sluit haar aan bij haar vragen.

[7:31:00] Voorzitter, als laatste onderwerp zo'n beetje de vliegbelasting.

[7:31:04] Deze wordt, nou eigenlijk de verkeersboetes kan ik beter zeggen.

[7:31:07] Dezen wordt minder verhoogd dan de oorspronkelijke route voor 2027 was.

[7:31:12] Omwille van harmonisering met Duitsland.

[7:31:14] Maar voorzitter een klein beetje minder harmoniseren is wat ons betreft ook te accepteren.

[7:31:19] Als we daarmee de verheersboeters kunnen temperen.

[7:31:21] Verkeersboetes worden ieder jaar geïndexeerd en zijn recent regelmatig extra, dus bovenop de indexatie, verhoogd.

[7:31:27] De bedragen lopen inmiddels compleet uit de hand.

[7:31:29] Begrijp me goed, ik ben opgevoed om een heer in het verkeer te zijn en wil verkeerd gedrag en verkeersovertredingen absoluut niet goed praten.

[7:31:40] Maar het is zo langzamerhand aantrekkelijker om iemand te mishandelen in plaats van door oranje-rood te rijden.

[7:31:46] En deze Kamer heeft het kabinet bovendien al meermaals in meerderheid gevraagd om hier paal en perk aan te stellen.

[7:31:52] Met de motie van Nisper bijvoorbeeld, om boetes niet verder te laten meestijgen met de inflatie, een jaar geleden aangenomen.

[7:31:59] Met die motie El Abassi, om de boetes weer primair als verkeersveiligheidsinstrument te zien en niet als begrotingspost.

[7:32:05] En met de recentste motie, El Abasci, van een enkele week terug, die het kabinett opriep de boete komend jaar niet met 2,7% te verhogen.

[7:32:13] Nou ja, ik denk als het kabinet hem niet uitvoert, dan doe ik het.

[7:32:16] Daarom stel ik met mijn amendement dat ook de JNV-begroting raakt voor om de bedragen voor de verkeersboetes te bevriezen op het niveau van 26 en geef daarmee uitvoering dus aan die motie.

[7:32:26] Iemand moet het doen.

[7:32:27] Deze kosten van 28 miljoen dek ik dus via een verminderde verlaging van de vliegbelasting op het hoge tarief dan gepland door het kabinet.

[7:32:33] In plaats van 61 miljoenen euro wordt die verlaging 33 miljoelen euro.

[7:32:37] Dat is nog steeds lager dan het voornemen van het vorige kabinet van PVV, VVD, NSC en BBB.

[7:32:43] Voorzitter, op de branche eigen producten sluit ik mij aan bij de gestelde vragen.

[7:32:48] Ik ben benieuwd naar de antwoorden van de staatssecretaris daarover.

[7:32:51] En voorzitter mijn laatste zinnen.

[7:32:53] Stukje bij beetje wil ik bouwen aan een beter belastingstelsel.

[7:32:56] De staatssecretaris weet van mij dat ik pas zal rusten als we het hele belasting en toeslagen stelsel grondig hebben gezien.

[7:33:03] Daarom wacht ik met smart op de vereenvoudigingswet.

[7:33:05] de aangekondigde hervormingsagenda en eveneens op het advies van de SER over de vereenvoudiging.

[7:33:10] Tot die tijd, voorzitter, hoop ik via mijn bijdrage en amendementen het belastingplan wat rechtvaardiger en uitvoerbaarder te maken.

[7:33:16] En ik kijk uit naar de reactie van de staatssecretaris over twee weken.

[7:33:19] Dank u wel.

[7:33:21] Dank je wel, meneer Ginwis.

[7:33:23] Ik zie geen interrupties voor u.

[7:33:25] Dan gaan we naar de volgende spreker.

[7:33:27] Dat is mevrouw Beckerman, die gaat namens de SP spreken.

[7:33:30] En uw initiatieve spreektijd is 15 minuten.

[7:33:34] Ja, dank u wel, voorzitter.

[7:33:35] Ik neem het over van Jimmy Dijk, die zoals jullie alle weten vader is geworden van Louise.

[7:33:42] Maar ik dacht wel toen ik dit ging voorbereiden, wat ben ik eigenlijk aan het voorbereiding?

[7:33:47] Wat is dit voor debat?

[7:33:49] Wat zijn we aan het doen?

[7:33:51] En daar hebben geloof ik alle sprekers al wel een klein beetje aan gerefereerd.

[7:33:55] Maar ja, we weten aan de ene kant dat de VVD doordendert met haar twee grote cadeaus aan het kapitaal.

[7:34:03] De 20 miljard die ze wil geven aan de vermogen in box 3.

[7:34:06] En 1,7 miljard of meer aan directeur groot aandeelhouders en anderen in box 2.

[7:34:12] Maar hoe ze dat willen dekken, gaan we pas eind deze maand horen.

[7:34:16] En ondertussen is het ook vooral de VVD die aangedragen dekkingen... die ook maar enigszins rechtvaardig zijn, blokkeert.

[7:34:23] En blijft hangen op dekningen die niet werken.

[7:34:25] Of zoals een belastingverlaging proberen te verkopen als een belastingsverhoging.

[7:34:30] En ja, dat is inhoudelijk fout en politiek fout.

[7:34:33] Inhoudelijk...

[7:34:34] Dan zien we een belastingplan dat de werkende klasse laat betalen, laat bloeden en tegelijkertijd kapitaal ontziet en voor vermogen een miljardendoos uitdeelt.

[7:34:43] Rechtvaardige dekking zoals echt grote vermogens via miljonairsbelasting mee laten betalen.

[7:34:48] Kent u hem nog uit het D66-programma of een tweede schijf in box 3?

[7:34:52] Of een aanpak van de hypotheekrenteaftrek voor de allerrijkste groep?

[7:34:57] Ja, die worden allemaal geblokkeerd.

[7:34:59] En bovendien is dit plan politiek fout.

[7:35:03] Ik vraag me dat, zijn we het alweer vergeten?

[7:35:07] Hij werd net nog genoemd, Michiel van Nispen... toch de laatste voorzitter van de parlementaire enquête over fraude.

[7:35:14] Hoofdstuk 4.

[7:35:16] Letterlijke titel.

[7:35:18] Slechte kwaliteit wetgeving legt de basis voor veel... tussen haakjes potentiële ellende.

[7:35:23] En nu dreigt dat weer te gebeuren.

[7:35:25] De wet die nu wordt voorgelegd aan de Raad van State... is eigenlijk alweers achterhaald.

[7:35:29] De uiteindelijke wet gaat mogelijk niet...

[7:35:33] Vooraf naar hen voor advies.

[7:35:35] De Belastingdienst weet niet zeker of ze het kunnen uitvoeren, of ze aan kunnen.

[7:35:39] Banken hebben al laten weten dat het hen zeker niet gaat lukken.

[7:35:42] Maar minister Heijnen dendert door.

[7:35:44] Het kapitaal voor alles en alles voor het kapitao.

[7:35:47] Erkent het kabinet dat een deugdelijke invloed van deze wetgeving eigenlijk niet meer mogelijk is?

[7:35:52] Is het verder verlagen van de belasting in box 2 nog steeds een reëel dekkingsoptie voor dit kabinet?

[7:35:57] En ja, dit lijkt toch bijna op een soort middeleeuwse aderlating.

[7:36:00] Je weet dat het niet werkt, maar de werkende klasse mag er wel voor bloeden.

[7:36:04] En welke opties zijn voor dit kabinet nou wel serieus bespreekbaar?

[7:36:07] Voordat wij die opties gaan horen, een introductie van de heer Van Weer.

[7:36:11] Ja, voorzitter, voor mevrouw Beckerman.

[7:36:12] Er zijn ook aderlaatingen die wel een medische noodzaak kennen, hoor.

[7:36:16] En niet alleen in de middeleeuwen, nog steeds.

[7:36:20] Mevrouw Beckerman.

[7:36:20] Ja, dank u wel, voorzitter.

[7:36:23] Ik kijk er niet naar uit, maar de medische kennis is altijd goed om te horen.

[7:36:28] Is dat voldoende?

[7:36:29] Dat is het.

[7:36:30] Voorzitter, ik noemde het niet voor niks de milieuse aardelating, maar ik ga door naar...

[7:36:35] Het kopje arbeid versus kapitaal.

[7:36:37] Twee grote cadeaus voor vermogen.

[7:36:39] En ondertussen gaat de werkende klasse meer en meer belasting betalen.

[7:36:43] Het valt op dat het kabinet ook in dit belastingsplan eigenlijk haar uiterste best doet om belastingverhoging niet al te sterk op te laten vallen.

[7:36:52] Het is een beetje verstopt, maar als je scherp kijkt ontstaat een dramatisch beeld.

[7:36:55] En het is al vaker genoemd vandaag, de werkende klasse gaat 7,8 miljard meer aan belasting betalen.

[7:37:01] En de lastige verzwaringen in het belastingplan komen voor een groot deel bij werkenden terecht.

[7:37:06] En als je kijkt naar de tabel waarin ook de economische effecten van beleid meegenomen zijn, dan bijna geheel bij werken.

[7:37:14] En dat is niet solidair en maakt ons toch al zo'n oneerlijke belastingssysteem nog oneerliker.

[7:37:20] En ondertussen lopen de kosten voor levensonderhoud, voor huren, boodschappen, energievervoer voor hen op.

[7:37:27] Maar een Kamermeerderheid die eiste dat dit kabinet met een koerswijziging moest komen om te zorgen dat werken meer gaat lonen, die wordt voor nu nog genegeerd door het kabinet en krijgen we pas volgende maand.

[7:37:39] Welke opties overweegt het kabinett om de aangenomen motie om werken te laten lonen uit te voeren?

[7:37:45] In het D66-verkiezingsprogramma vinden we een heel aantal opties om kapitaal een rechtvaardige deel te laten betalen.

[7:37:50] Er wordt daarnaar gekeken.

[7:37:52] We zagen een belasting van 1% extra voor vermogen boven de 1 miljoen, 2% voor vermogens boven 2 miljoenen.

[7:37:58] We zag een progressieve belasting in box 3.

[7:38:02] We zaagen een grondwaardebelasting voor bedrijven.

[7:38:04] Zijn deze opties nog in beeld?

[7:38:06] Er kent het kabinet...

[7:38:08] dat de vrijheidsbijdrage, mijn buurman zei het net ook, ook bijna geheel door werkenden wordt betaald.

[7:38:15] Want een deel wat zogenaamd via werkgevers wordt betaalt, gaat via de AOF-premie.

[7:38:22] En dat zorgt ervoor dat er een lagere loonruimte is, lagere lonen, en wordt zo uiteindelijk betaald door werkende zelf.

[7:38:32] Voorzitter, ik vraag de staatssecretaris, hiermee draaien mensen toch gewoon een rat voor ogen.

[7:38:36] Dit is toch misleiding, net als de belastingverlaging in box 2 die verkocht wordt als een belasting verhoging.

[7:38:43] Voorzitten, niet alleen wordt kapitaal minder belast en arbeid meer, ook is de verdeling binnen de werkende klassen scheef.

[7:38:51] Schijf 1 en schijf 2 in de inkomstenbelasting gaan wel omhoog, schijft 3 niet.

[7:38:56] En dat leidt tot meer ongelijkheid, erkent het kabinet dit.

[7:38:59] En de zogenaamde koopkrachtmaatregelen maken het nog schever.

[7:39:02] Gingen de 20% laagste inkomens er eerst 0,2% op vooruit, nu wordt dat 0,1%.

[7:39:12] Erkent het Kabinet dat een uitvoering van de aangenomen motie om werken meer te laten lonen juist ook moet bijdragen om lage inkomensen te ondersteunen?

[7:39:21] Voorzitter, je ziet dan enorm tempo en tijdsdruk opgelegd worden om geld te vinden... om nu maatregelen te nemen voor vermogenen.

[7:39:36] En hoe traag het gaat als we kijken naar hoe de wooncrisis opgelost moet worden.

[7:39:42] En het was misschien echt wel een van de grootste thema's van de verkiezingen vorig jaar...

[7:39:47] D66 liep daar ook in voorop.

[7:39:50] Zij wilden bekendstaan als partij die de wooncrise ging oplossen.

[7:39:54] En nu is het toch wel erg stil.

[7:39:56] Echte maatregelen worden jaren en jaren vooruitgeschoven, zoals de miljardeninvesteringen die nodig zijn voor betaalbare woningen.

[7:40:02] Te laat, te weinig.

[7:40:03] Wel zijn er nu huurverhogingen en weer extra geld voor juist de huizenbezitters die het minder nodig hebben of niet nodig hebben.

[7:40:11] We zien meer markt, minder huurrecht.

[7:40:14] Daarmee wordt de wooncrisis alleen maar groter.

[7:40:16] En in dit belastingplan zat, zit, een mooie maatregel.

[7:40:20] Een begin van een oplossing voor een van de meest bizarre belastingen die huurders via hun woningbouwcorporatie betalen, ATAT.

[7:40:29] Een belasting voor belastingontwijkende multinationals, zo is die bedoeld, die we in Nederland dan gek genoeg opleggen aan sociale huurdes en hun corporaties.

[7:40:38] Eindelijk, eindelijk zou die worden afgeschaft.

[7:40:41] Maar ineens is daar weer onzekerheid over.

[7:40:44] Het kabinet schrijft op 9 oktober ineens eerst een staatssteuntoets te willen doen.

[7:40:49] En dat is problematisch omdat die corporaties hebben al de oproep gekregen, ook van de autoriteit, van ja ga nou rekenen alsof die maatregel gaat gelden.

[7:40:57] En nu komt daar ineens weer on zekerheid bij.

[7:41:01] En dat kan ertoe leiden dat corporaties zeggen, ja, wacht eens even, als wij geen duidelijkheid krijgen, dan gaan we dus nu ook die woningen niet in de planning opnemen.

[7:41:10] Of uiteindelijk dus niet realiseren.

[7:41:13] Er kent het kabinet dat ze door ineens met een voorbehoud te komen, corporatieden weer onzekerheid geven.

[7:41:18] Terwijl ze hun meerjarenbegrotingen nu vaststellen.

[7:41:22] Het risico bestaat dus dat corporatie's terughoudender worden.

[7:41:26] Klopt het dat de staatschef voor sociale huisvesting op grond van het DAAP-vrijstellingsbesluit 2025, mits aan de gestelde voorwaarden wordt voldaan, is vrijgesteld van voorafgaande aanmelding en goedkeuring door de Europese Commissie?

[7:41:39] Dus waarom, vragen wij het kabinet, nemen ze ineens weer een voorbehoud op in dit belastingplan?

[7:41:45] En is het kabinet bereid om, indien de maatregel voldoet aan de voorwaarden van het DAAP-vrijstellingsbesluit, het staatssteunrechtelijk voorbehoud ten aanzien van de inwerkingstreding te laten vervallen en de beoogde inwerktreding per 1 januari 2028 rechtstreeks wettelijk vast te leggen?

[7:42:01] En zoals mijn buurman al zei, bereiden we daar een amendement op voor.

[7:42:05] De staatssecretaris kan ook volstaan met het woordje steun, dat zou ook mooi zijn.

[7:42:11] Maar tegelijkertijd is dat voor mijn partij... die aantal vrijstelling gewoon niet goed genoeg.

[7:42:17] En dat zou het eigenlijk voor heel veel partijen moeten zijn... want er zijn veel grotere beloftes gedaan.

[7:42:23] En interessant is ook dat zelfs volgens haar eigen standaarden... doet het kabinet te weinig om de wooncrisis aan te pakken.

[7:42:31] Want in april schreef de minister van Wonen aan de Kamer... dat de winstbelasting voor woningbouwcorporaties moet worden afgeschaft... en dat zelf dat nog te weanig is...

[7:42:41] om het grote gat te dekken wat nodig is als je wel echt aan alle woningbouwafspraken wil voldoen.

[7:42:49] Simpel gezegd, er is gewoon veel te weinig geld om die betaalbare sociale huurwoningen te bouwen.

[7:42:54] En zelfs van de eigen maatregelen moet de minister toegeven dat ze, en dat zijn haar woorden, alleen in theorie en dan nog slechts tijdelijk zouden kunnen werken.

[7:43:05] En Edus becijferde het.

[7:43:06] Er is een gat van 20 miljard voor de bouw van sociale huuurwoningen door corporaties...

[7:43:11] 31 miljard voor de komende 10 jaar.

[7:43:13] En dat tekort staat dus gelijk aan de bouw van 115.000 sociale huurwoningen of 880.000 verduurzamende woningen.

[7:43:21] Daarom werkt de SP aan het amendement om de winstbelasting voor corporaties nu af te schaffen.

[7:43:27] Want ook dat is zo'n bizarre belasting.

[7:43:30] Corporaties mogen helemaal geen winst maken, maar worden vervolgens wel aangeslagen voor winst belasting

[7:43:36] Erkent het kabinet dat ze te weinig doen om de wooncrisis aan te pakken?

[7:43:40] Is ze bereid serieus te kijken naar ons voorstel om de winstbelasting voor corporaties te schrappen en in te zetten voor de bouw en verbetering van echt betaalbare huurwoningen?

[7:43:49] Zo nee, welke maatregelen wil ze dan nemen?

[7:43:53] Even een slokje.

[7:43:57] We kijken er nog niet naar uit, maar de herfst en winter komen er weer aan.

[7:44:01] En terwijl de grote olie- en gasbedrijven miljardenwinsten maken, maken veel huishoudens zich zorgen nu al over de energierekening.

[7:44:09] Miljoenen mensen hebben ook al moeite om de energie rekening te betalen.

[7:44:13] En de komende jaren wordt de energerekening alleen maar hoger.

[7:44:18] En dit is het moment om in te grijpen en de eneratiebelasting te verlagen.

[7:44:21] En De Consumentenbond laat ook onderbouwd zien hoe dat kan.

[7:44:26] Onze vragen zijn, waarom laat het kabinet de mogelijkheid liggen om de energierekening te verlagen?

[7:44:33] Heel vaak zie je dan in dit soort debatten dat het kabinet wijst naar Europa om te zeggen dat een verlaging van de energiebelasting niet zou kunnen.

[7:44:40] Maar we zien dat het omgekeerde ook waar is.

[7:44:43] We kunnen de belasting op stroom verlagen naar het minimale toegestaande Europese tarief van 0,0010 cent per kilowattuur.

[7:44:51] En waarom kiest het kabinent niet voor een verlanging?

[7:44:55] En de SP bereidt ook een eigen voorstel voor om de energierekening voor huishoudens te verlagen door de energiebelasting te verlangen.

[7:45:05] Voorzitter, wij doen voorstellen voor betaalbaar wonen, voor betaaldere energie en ook voor betaaltbare zorg.

[7:45:13] Voorzitter, het kabinet wil bijna 10 miljard bezuinigen op de zorg.

[7:45:18] Het eigen risico gaat door dit kabinet oplopen naar 520 euro per jaar.

[7:45:23] Het kabinet wilde zorg via de huishoudelijke hulp afbreken.

[7:45:26] Schaf de aftrek van zorgkosten af.

[7:45:29] En dat punt wil ik nog wat langer bij stilstaan.

[7:45:32] Zoals andere, ook voor mij en ook net in interruptiedebatjes.

[7:45:37] Honderduizenden chronisch zieke en gehandicapten maken hier gebruik van.

[7:45:41] En uit rekenvoorbeelden blijkt dat het hem bijvoorbeeld tot 1100 euro per jaar kost.

[7:45:49] En het problematische is met het verdwijnen hiervan... dat het hen niet alleen maar die regeling kost... maar dat je ziet dat ze, doordat hun rekeninkomen daardoor omhoog gaat... ook anderen anders geraakt worden.

[7:46:03] Ze raken bijvoorbeeld zorgtoeslag kwijt, kunnen huurtoesdag kwijtraken... kunnen meer belasting gaan betalen.

[7:46:09] En er is brede steun in de Kamer om dat niet op deze manier te doen...

[7:46:16] Maar we zien eigenlijk nog geen begin van een oplossing van het kabinet.

[7:46:22] En nu is eigenlijk de vraag, wat gaan ze doen?

[7:46:25] Gaan ze leveren?

[7:46:26] Gaat ze de Kamer tegemoetkomen door een regeling te maken die wel gaat werken?

[7:46:31] Of gaan ze deze maatregelen nu schrappen, zoals die op dit moment geformuleerd staat in dit belastingplan?

[7:46:39] En voorzitter, bovendien wil het kabinet bijna een miljard bezuinigen op de wet langdurige zorg.

[7:46:45] En in dit belastingplan zitten daar al plannen voor.

[7:46:48] Een bezuiniging van 120 miljoen op weer de ouderenzorg.

[7:46:55] Dat kent wel een pijnlijke geschiedenis.

[7:46:58] Een paar jaar geleden werd gezegd, we gaan de verzorgingshuizen sluiten... ...want het is veel efficiënter om zorg bij mensen thuis...

[7:47:07] te leveren.

[7:47:08] En dat kan veel beter, is veel efficiënter.

[7:47:10] Dat gaan we thuis bij mensen doen.

[7:47:12] Blijft u maar langer thuis wonen, wij zorgen dat u thuis die zorg krijgt.

[7:47:17] En wat doet het kabinet nu?

[7:47:19] Die zegt, hé, we gaan bezuinigen op de zorg die mensen thuis krijgen.

[7:47:24] Ja, voorzitter, dat is heel problematisch voor heel veel ouderen.

[7:47:29] Voorzitter SP komt daarom met de amendementen ook bij dit belastingplan om dit niet te doen.

[7:47:36] Vraag aan het kabinet.

[7:47:37] Erkent het kabinnet dat het uitermate wrang is om mensen eerst op te roepen langer thuis te blijven wonen, om vervolgens hard te bezuinigen op de zorg die mensen thuis kunnen krijgen?

[7:47:47] Erkend het kabint dat daarmee veel problemen kunnen ontstaan?

[7:47:52] En wil het kabinent ons voorstel steunen waarbij we eerst kijken, dat is eigenlijk het meest cruciale, kijk nou eerst

[7:47:59] Welke zorg mensen nodig hebben.

[7:48:03] En zet dus echt wat ouderen nodig hebben voor op.

[7:48:05] En dat kan dus wat ons betreft thuis zijn, als dat voor hen het beste werkt.

[7:48:10] Maar dat kan ook op locaties zijn.

[7:48:12] Wij denken daarbij aan kleine geclusterde woonvormen.

[7:48:14] We hebben heel vaak het zorgbuurthuis genoemd.

[7:48:17] Is dat niet een veel logischere route?

[7:48:19] Niet nu.

[7:48:20] Weersnijden zomaar in de kosten, maar eerst kijken wat is er nodig.

[7:48:27] Wat is de beste zorg voor onze ouderen?

[7:48:32] Daarmee heb ik eigenlijk de belangrijkste onderwerpen voor nu gehad.

[7:48:36] Twee keer eerder heb ik een belastingplan gedaan, een deel daarvan.

[7:48:44] En dat waren...

[7:48:45] Ik vond dat, los van dat ik het inhoudelijk vaak niet met kabinetten eens ben... waren dat hele interessante debatten.

[7:48:52] Ik heb weleens een blok gedaan waarbij we gewoon uit... en met de staatssecretaris, minister van Financiën, minister Van Wonen erbij... eindloos gingen discussiëren over wat er nodig was op wonen.

[7:49:03] Hetzelfde god voor klimaatmaatregelen.

[7:49:06] En ik vind dit eigenlijk, als je dat vergelijkt met een paar jaar geleden... een heel raar debat in die zin...

[7:49:13] Dat we allemaal niet weten waar we aan toe zijn.

[7:49:16] Of je het nou eens bent met te voorstellen of niet.

[7:49:19] We weten niet waar we aantoe zijn terwijl we al zo ver in de tijd zitten.

[7:49:23] Ik vind dat een heel vreemde debatvorm en ik heb ook niet het gevoel...

[7:49:27] dat er vandaag op dat soort cruciale thema's nou naar nieuwe meerderheden wordt gezocht.

[7:49:34] We gaan het zien de komende weken.

[7:49:37] Ik vind dit een hele bizarre, ik bedoel, ik ben toch een beetje buitenstaande, maar een hele bizarre manier om zulke cruciale wetgeving op deze manier te behandelen.

[7:49:46] Dank u wel.

[7:49:49] Dank u wel.

[7:49:49] Ik zie geen interrupties voor u, mevrouw Beckermann.

[7:49:53] Dus dan gaan we naar de andere kant.

[7:49:54] Dat is mevouw Van Brenk, die gaat spreken namens de fractie van 50PLUS.

[7:49:58] En uw initiatieve spreektijd is 20 minuten.

[7:50:01] Ga uw gang.

[7:50:03] Dank, voorzitter.

[7:50:05] Het kabinet spreeft in deze stukken graag over fiscale vereenvoudiging, over lastenverlichting en over strakke begrotingsdiscipline.

[7:50:13] Maar achter de droge cijfers van de miljoenennota

[7:50:16] Scheldt een harde werkelijkheid voor honderdduizenden kwetsbare ouderen, chronisch zieken en mensen met een beperking.

[7:50:23] Het is net al een paar keer genoemd de geplande afschaffing van de aftrek specifieke zorgkosten.

[7:50:29] Per 2028 is wat 50 plus betreft een ordinaire bezuiniging over de ruggen van mensen die het al zwaar hebben.

[7:50:38] Het kabinet rekent zich rijk.

[7:50:39] met een structurele besparing van 533 miljoen euro, maar kijkt weg van de maatschappelijke ravage die dit aanricht.

[7:50:48] En voorzitter, goede zorg gaat niet om een kostenpost op de begroting, het gaat om menswaardigheid.

[7:50:56] En bij dit plan ontbreekt elke vorm van menselijke maat, zoals ik in mijn bijdrage tijdens de algemene financiële beschouwingen al naar voren bracht.

[7:51:04] 50 plus zal zich dus blijven inzetten voor het behoud van deze aftrekpost.

[7:51:09] Want voorzitter, als dit kabinet haar plannen doorzet, verliest een alleenstaande AOW'er hier tot wel 800 euro per jaar.

[7:51:16] En dat is geen fiscale vereenvoudiging.

[7:51:19] Dat is geld voor boodschappen.

[7:51:20] Dat's de verwarming die lager moogt.

[7:51:23] Dus hoe rijmt de staatssecretaris dit met de beloofde bestaanszekerheid?

[7:51:29] Wat 50PLUS het meeste steekt, is dat het kabinet de bredere en indirecte gevolgen van deze maatregel volledig buiten de stukken laat.

[7:51:39] Collega's hebben dat ook al genoemd.

[7:51:41] Als fiscale aftrek verdwijnt, valt het fiscaal voordeel weg, maar er gebeurt nog iets anders.

[7:51:47] Je verzamelinkomen stijgt op papier hard.

[7:51:51] En omdat deze zorgkosten straks niet meer van het inkomen worden afgetrokken, worden deze chronisch zieke en ouderen voor de Belastingdienst ineens rijker.

[7:52:01] Het gevolg daarvan heeft het kabinet niet uitgerekend.

[7:52:05] Want dat heeft ook gevolgen voor de zorgtoeslag en voor de huurtoeslagen.

[7:52:09] Dit heeft ook gevolgen voor de inkomensafhankelijke algemene heffingskorting.

[7:52:14] En dit heeft ook vervolgen... voor de toewijzing van de gemeentelijke minimaregeling... zoals kwijtschelding van lokale lasten en de scootmobielbijdrage.

[7:52:27] Inkomen stijgt op papier en daar betalen ze dan al extra belasting over.

[7:52:32] Maar bovenop verslechtert hun situatie soms dramatisch...

[7:52:38] In ons ingewikkelde belastingstelsel.

[7:52:42] En dat werkt door op heel veel andere regelingen.

[7:52:46] En dit is een stapeling van nadelen waar 50PLUS al vaker voor heeft gewaarschuwd.

[7:52:51] En daarom vroegen wij ook om een stresstest.

[7:52:54] Je verliest niet alleen je aftrekpost, je verliest ook je toeslagen.

[7:52:58] Waarom heeft het kabinet deze inkomensafhankelijke effecten verzwegen in de effectenrapportages?

[7:53:05] Is de staatssecretaris het met ons eens dat hierover voortaan, vooraf, meer transparantie gegeven moet worden?

[7:53:12] En kan hij dat toezeggen?

[7:53:15] Voorzitter, zorggeld moet naar zorg.

[7:53:19] En steun moet naar degene die het nodig hebben.

[7:53:22] De Tweede Kamer heeft onlangs nog breed de wens uitgesproken om deze aftrekspecifieke zorgkosten te behouden.

[7:53:30] En wij hebben als 50PLUS altijd gestreden voor hulp van chronisch zieken en gepensioneerden.

[7:53:35] Wij accepteren niet dat er bezuinigd wordt op de meest kwetsbare burgers.

[7:53:42] Mijn concrete vragen aan de staatssecretaris zijn, kan de staatzecretaris garanderen

[7:53:48] dat er geen euro achteruitgang zal zijn voor chronisch zieken en ouderen voordat er een alternatief is.

[7:53:56] En is de staatssecretaris bereid om de integrale effecten van de stijging van verzamelinkomen op de toeslagen en gemeentelijke regelingen, ook als het gaat om relatief kleine aantallen, mee te nemen in de weergave van de effecten dergelijke maatregelen?

[7:54:13] En voorzitter, zolang er geen volwaardig waterdicht alternatief ligt dat deze stapeling van nadelen voorkomt, moet deze afschaffing echt van tafel.

[7:54:23] Bezuinigen op zorgkosten is bezuinigen om menswaardheid en dat wil 50PLUS niet laten gebeuren.

[7:54:30] Voorzitter, de totale en ook structurele lastenverzwaring, zoals weergegeven op pagina 105 van het wetsvoorstel Belastingplan, bedraagt maar lief 9 miljard euro, en dat is per jaar.

[7:54:43] Een flinke set kleine maatregelingen en versoberingen, waar ik zo direct nog op terugkom, maar ook een opvallende 7,8 miljard lastenverswaring onder de kop inkomensbeleid.

[7:54:55] Dat is uiteraard heel pijnlijk.

[7:54:59] Dat grote bedrag wordt onder andere ingevuld met een beperking van de inflatiecorrectie en de verhoging van de schijftarieven die voor alle belastingplichtigen geldt.

[7:55:08] Niet alleen voor werkenden, maar ook voor de niet meer werkenden.

[7:55:11] De AOW'ers en de arbeidsongeschikten.

[7:55:14] Deze grote lastenverzwaring van het kabinet Jette was niet de headline voor Prinsjesdag, maar dat had het wel kunnen zijn en misschien ook wel moeten zijn.

[7:55:24] 50PLUS beschouwt deze stijging als de rekening voor het gebrek aan urgentie ten aanzien van de noodzaak van de brede belastingherziening.

[7:55:35] Maar ik zei het net al, zo'n hervorming vergt echter smeerolie.

[7:55:39] En het ontbreken van de smeerfolie verklaart misschien ook... het gebrek aan politieke belangstelling voor deze hervoring.

[7:55:46] Maar daar moeten wij ons echt overheen gaan zetten.

[7:55:49] Voor 50PLUS is duidelijk dat lastenverzwaring op arbeid alleen te voorkomen is... door een fundamentele herziening van belastingstelsel en stelsel van kortingen.

[7:56:00] Is de staatssecretaris dit met ons eens?

[7:56:02] En nogmaals de vraag...

[7:56:03] Waar blijft de onafhankelijke adviescommissie de motie van Roye uit de Eerste Kamer?

[7:56:10] In dit belastingplan worden meerdere kleine belastingfaciliteiten afgeschaft.

[7:56:15] Een aantal collega's heeft ze ook al genoemd.

[7:56:18] Afschaffen belastingvrije personeelskorting, volledig afschaffen aftrek specifieke zorgkosten, afschaffe laagtarief bloemen en planten,

[7:56:26] Afschaffen accijnskorting kleine brouwerijen, afschaffen laag tarief ballonvaarten, afscaffen startersaftrek, afskaffen willekeurige afschrijving starters, afschaffen bosbouwvrijstelling, 75% bezuiniging op meewerkaftrekking en stakingsaft trekking.

[7:56:46] ...verzobering van de giftenaftrek in de inkomstenbelasting en vernootschapsbelasting... ...verzobering van de regeling voor maatschappelijke beleggen en groenbeleggen.

[7:56:56] Dit roept bij ons echt de vraag op, voorzitter.

[7:56:59] Is de staatssecretaris met ons eens dat het afschaffen van dit soort kleine faciliteiten... ...in het kader van Belastingplan 27 ook een stukje waardevolle dekking afpakt... ...van toekomstige en broodnodige fiscale hervorming...

[7:57:14] Als we het hebben over smeerolie voor de hervorming, dan telt dit ook mee.

[7:57:19] En als we die dekking nu inzetten voor alledaagse problemen, dan is het niet meer beschikbaar voor de grote oplossing.

[7:57:27] Graag een reactie van de staatssecretaris.

[7:57:30] Voorzitter, over de maatregelen over de arbeidskorting, de oudere korting en de algemene korting.

[7:57:36] In de belastingvisie van 50 plus zouden de inkomensafhankelijke kortingen nooit zo enorm groot zijn geworden.

[7:57:43] Vanaf ons ontstaan schrijden wij tegen fiscale discriminatie met de grote belastingkortingen, die ook nog eens inkomensafhankelijk zijn.

[7:57:52] Niet alleen vanwege discriminatie van onder andere gepensioneerden en arbeidsongeschikten, maar ook omdat ze peperduur zijn en omdat ze tarieven opdrijven.

[7:58:03] Elke extra euro die wij via de inkomensaafhankelijke kortingen uitdelen, en dat gaat inmiddels om vele tientallen miljarden,

[7:58:12] moeten eerst met belastingtarieven worden opgebracht.

[7:58:15] En daar komen de hoge marginale tarieven vandaan die ervoor zorgen dat meer werken niet meer loont.

[7:58:22] Een rond pompcarousel, veel te veel belasting heffen en dan een groot speel van teruggraven optuigen.

[7:58:29] 50PLUS zou liever gewoon minder heffen.

[7:58:31] En volgens ons staan we daar niet alleen in.

[7:58:35] Ik deel met Pro dat in een geheel nieuw belastingstelsel waar we de fiscale rommelzolder eens een keer goed opruimen en we de marginale druk verlagen.

[7:58:48] 50PLUS wil wel kijken hoe we dat op een verantwoorde wijze meer geld kunnen ophalen uit het vermogensdomein.

[7:58:54] Maar wat wij bij 50PLOS niet met hen delen is dat dit een eis is

[7:58:59] De huidige hervorming gaat over de rechtvaardigheid in relatie tot de uitspraak van de Hoge Raad.

[7:59:06] En op dit moment moeten we de techniek van het stelsel oplossen en niet de hoogste opbrengst afdwingen.

[7:59:13] Laat mij wat van onze gedachten hierover noemen, voorzitter.

[7:59:16] Er is in het vermogensdomein ook sprake van organische stijging van opbreengsten.

[7:59:22] Denk aan de enorme miljarden meevallen op de tegenbewijsregeling.

[7:59:27] En de totale opbrengst van de OZB steeg de afgelopen jaren elk jaar met 7%.

[7:59:32] Of de extra opbreengsten van het eigen woningforfait in combinatie met de afschaffen van de wet Hillen.

[7:59:40] Maar dan tellen de extra opprengsten ineens weer niet mee in het vermogenstoemein.

[7:59:44] Ik zal het woord dekking hier niet gebruiken, maar deze voorbeelden of ontwikkelingen geven toch op zijn minst wel wat ruimte om flexibel te zijn.

[7:59:54] Klopt het dat de staatssecretaris het belastingplan zonder dekken uit de hogere vrijstelling nogmaals

[8:00:00] naar de Raad van State heeft gestuurd.

[8:00:03] En volgens mij heeft de minister ook gezegd dat hij een risico neemt.

[8:00:09] Kan er gemeld worden wat daarmee precies bedoeld wordt?

[8:00:15] Wat is er gebeurd om de twijfels bij de Raadt van State over de eerdere juridische houdbaarheid te beperken of op te lossen?

[8:00:22] Waar kan de extra dekking vandaan komen nu het kabinet ervoor gekozen heeft om de dekting niet meer primair te halen

[8:00:29] uit de forse verlaging van het heffingsvrij vermogen, omdat dit politiek en maatschappelijk onhaalbaar was.

[8:00:36] Kan een uitputtende opzomming gegeven worden van alle verhogingen van belastingen of heffingen... als mede van verlagingen of versobering van aftrekposten, kortingen of vrijstellingen in het vermogensdomein... sinds de uitspraak van de Hoge Raad over box 3?

[8:00:52] Ik heb namelijk de indruk dat de box 3 opgave over de jaren al wel is opgehaald met andere maatregelen in of rond het vermogensdomein.

[8:01:00] Kan die indruk weggenomen worden of niet?

[8:01:03] En in het voorliggende amendement Grinwis-Dassen wordt dekking gevonden in een grote verhoging van het huurwaardeforfait.

[8:01:11] Maar als dat amendement het haalt, dan wordt er geen geld gehaald uit vermogensdomijn box 3.

[8:01:18] Ik begrijp wel dat de burger snakt naar een overheid die meer fantasie heeft dan het verhogen van de ene of de andere belasting.

[8:01:25] Voorzitter, waarom moet de dekking voor een verbeterd nieuwstelsel per se uit box 3 of uit het vermogenstermijn komen?

[8:01:33] Voor 50 plus is dat geen must.

[8:01:36] Er is een raar piketpaaltje van 9 miljard geslagen op het moment dat de opbrengst in box 3 modelmatig en beleidsmatig het grootste was.

[8:01:46] En we moeten en zullen binnen dat kader blijven.

[8:01:49] Ja, voorzitter.

[8:01:51] Ik zou ook wel willen dat we met ons pensioenkapitaal konden redeneren vanaf het hoogtepunt van 2000 miljard in 2020.

[8:02:00] En dan fantaseren dat er elk jaar nog 7% bij komt.

[8:02:05] Ja, dan hadden we nu 2600 miljard met onze pensioenreserve staan.

[8:02:10] Maar zo is het niet.

[8:02:12] Het is zinloos om vanaf een gepasseerd hoogtepunt te redeneren en dat geldt wat ons betreft ook voor box 3.

[8:02:19] Is de staatssecretaris dat met ons eens of niet?

[8:02:23] Geeft deze benadering de Belastingdienst en de politiek niet juist ademruimte om een juridisch waterdicht nieuw

[8:02:29] Box 3 stelt ze op te tuigen dat pas echt stabiel is.

[8:02:34] Vijftien jaar lang was er geen indexatie en bij het uitdelen van de inmiddels zwaar tegenvallende buffers pakt de regering meteen haar kans en verlagen ze de ouderenkorting met 100 euro.

[8:02:46] Er zijn gepensioneerden die geen verhoging hebben gehad en er zijn ouderen zonder enige vorm van pensioen.

[8:02:52] Wij zijn dus mordicus tegen de verlaging van de oude korting met honderd euro.

[8:02:59] Wat opmerkelijk is en wat opvalt, is de precisie waarmee de verschillen in opbrengst tussen de vermogensaanwasbelasting en de vermogenswinstbelasting door het ministerie van Financiën kunnen worden berekend.

[8:03:11] Blijkbaar weten we nu al exact wat deze belastingen in 2040 zouden opbregen.

[8:03:18] Uiteraard lijkt dit maar zo en zijn dit uitkomsten louter becijferd op basis van bepaalde modellen met grote aannames.

[8:03:26] En de vraag is dan ook hoe goed zijn die modellen en in welke mate zijn wij hier bezig met schijndiscussies...

[8:03:33] Over allerlei technische aannames over de toekomstige vermogensgroei in box 3.

[8:03:39] En over de ontwikkelingen op financiële markten.

[8:03:42] Op zijn minst zou je verwachten dat er een aantal scenario's zouden zijn doorgerekend.

[8:03:47] En dan ook inclusief mogelijke gedragseffecten.

[8:03:51] Want dat burgers op dit soort lastenverzwaringen niet gaan reageren...

[8:03:55] Kan misschien wel in een model, maar zeker niet in de praktijk.

[8:04:00] Voorzitter, dit was de bijdrage van 50PLUS.

[8:04:04] Wij begrijpen dat iedereen in afwachting is van waar uiteindelijk het kabinet mee komt.

[8:04:13] Wij zullen altijd positief kijken naar welke effecten er zijn en we willen zeker meedenken.

[8:04:20] Maar we hebben al gezegd waar voor ons een paar piketspaaltjes staan.

[8:04:26] Dank u wel, mevrouw Van Brenk.

[8:04:27] Ik zie geen interrupties voor u.

[8:04:30] Dan gaan we naar de laatste spreker van de kant van de Kamer in de eerste termijn.

[8:04:34] Dat is de heer Dassen, die gaat spreken namens Volt.

[8:04:36] En uw unicativiteit is tien minuten.

[8:04:39] Ga u gang.

[8:04:39] Dank, voorzitter.

[8:04:41] Vandaag is deel 1 van de lang verwachte trilogie van het belastingplan.

[8:04:46] En laten we eerlijk zijn, met de prequel The Rise of Box 3 denk ik dat iedereen daar de spanning wel van voelt.

[8:04:52] Want er is ook hier wel wat aan de hand.

[8:04:54] Er ligt een belasting plan waar nog geen meerderheid voor is en waar een groot dekkingsvraagstuk nog boven de markt hangt.

[8:05:00] Spaders, beleggers, werkenden, eigenlijk weinig mensen weten precies waar ze aan toe zijn volgend jaar.

[8:05:05] Oftewel, er is nog heel veel onduidelijk.

[8:05:08] Ik ben benieuwd hoe de staatssecretaris daarnaar kijkt en hoe hij dit ook communiceert naar al die mensen die op dit moment nog wachten.

[8:05:14] En voorzitter, er is ook een geluk, want met Volt en Pro heb je een kans op een stabiele meerderheid.

[8:05:19] En ja, ook als je vandaag dan weer de discussie hoort en ook de terechte woorden, of althans de woorden die de heer Vermeer vanuit zijn positie terecht uitspreekt, namelijk dat er een connectie is, ook met bijvoorbeeld de stikstofplannen, dan lijkt mij dat toch een goede route om te bewandelen voor het kabinet.

[8:05:35] En ik ben dus ook benieuwend hoe de

[8:05:37] Reflecteert ook als hij kijkt naar de uitspraken die er in de Eerste Kamer zijn gedaan door verschillende partijen.

[8:05:43] Voorzitter, dan zou ik graag willen naar werken moet lonen.

[8:05:45] Want er is een flinke meerderheid in deze Kamer die dat graag wil, dat werken weer gaat lonen en van het CPB, de Raad van State tot talloze economen die pleiten ervoor dat dat dan verstandig is om te zorgen dat er een lagere belasting op arbeid is en een hogere op kapitaal.

[8:05:59] Werkgevers staan te springen om meer personeel.

[8:06:01] De krapte is ongekend, maar dan moet je werken ook lonender maken.

[8:06:05] Als mensen willen werken verdienen ze meer, geven ze meer uit, profiteren bedrijven ook weer van.

[8:06:09] Oftewel, het is ook nog goed voor de hele economie.

[8:06:11] Voorzitter, economen, kennisinstituten en een meerderheid van deze Kamer stelt dat vermogen zwaarder belast kan worden ten behoeve van arbeid.

[8:06:19] Neem dan ook de schenk- en erfbelasting.

[8:06:21] En dan heb ik het niet over de kleine erfenissen van mensen die hard hebben gewerkt, maar over de grote erfenis.

[8:06:26] Het tarief in de schenken- en erfbelasting is gemiddeld de helft van de inkomstenbelasting en als iemand tonnen erft is hij eerder geneigd om te stoppen met werken.

[8:06:33] Maar toch zien we een enorme lastenverzwaring op werk en blijft het heilige huisje van de erfenisse buiten schot.

[8:06:39] Dat is behalve logisch.

[8:06:40] Is de staatssecretaris dat met mij eens?

[8:07:05] En hij zegt het gaat er niet om de kleine bedragen, maar om de grote.

[8:07:08] Waar ligt de grens bij hem?

[8:07:10] Meneer Das.

[8:07:11] Ja, voorzitter.

[8:07:12] Inderdaad, het gaat mij zeker niet om de kleinere erfenissen.

[8:07:15] Het grotere gedeelte van die kleinere herfenissen, ik geloof de helft van de erfenis, zit onder de 50.000 euro.

[8:07:22] Dus dit gaat echt boven de erfinissen 3, 4, 5 ton.

[8:07:25] Daar praat je dan over dat je dan begint om die zware te belasten.

[8:07:28] En volgens mij is dat een hele goede zaak.

[8:07:31] We zeggen ook, we zien ook dat een groot gedeeltje van de herfenis deels...

[8:07:35] Opgebouwd is eigenlijk doordat de eigen woning de afgelopen jaren flink is gestegen.

[8:07:40] Dat is een groot gedeelte waarom erfenissen groter zijn geworden dan dat ze bijvoorbeeld in de jaren tachtig gemiddeld waren.

[8:07:48] En een van de problemen daarvan is dat als je dat gaat overerven, dan gaat er een ongelijkheid in de samenleving ontstaan.

[8:07:53] Dan is namelijk niet meer werken hetgeen wat loont, dan is namlijk uiteindelijk hetgegen wat je erft hetgeén wat loopt.

[8:07:59] En dat vinden wij onterecht.

[8:08:01] Meneer Vermeer.

[8:08:02] Ja, maar voorzitter, ongelijkheid in de maatschappij is er toch op allerlei vlakken.

[8:08:08] Die is er ook omdat je al dus bijvoorbeeld een theoretische opleiding gehaald hebt en jij in de circuits verkeert.

[8:08:15] Waardoor je ook weer op de juiste uitgangspunten krijgt om veel geld te verdienen en het juiste netwerk hebt.

[8:08:24] En dat soort dingen.

[8:08:25] Hoe gaan we dat dan?

[8:08:26] Moeten we dat dann ook extra gaan belasten ofzo?

[8:08:30] Meneer Dossen.

[8:08:31] Daarom hebben we ook bijvoorbeeld een progressieve inkomstenbelasting om juist te zorgen dat die ongelijkheid wordt aangepakt.

[8:08:38] Daarom willen we ook dat onderwijs op een goede manier voor iedereen toegankelijk is, zodat je juist bij de kern al begint.

[8:08:43] Daar zijn we ook voor gratis kinderopvang.

[8:08:45] Omdat eigenlijk je ziet dat daar de ongelijkheid al start.

[8:08:49] Dus ja, er zijn heel veel factoren in de samenleving die uiteindelijk ongelijkelijkheid veroorzaken.

[8:08:53] Soms is dat gedeeltelijk door geluk.

[8:08:56] Anderen niet.

[8:08:56] Alleen ik vind dat wij als politiek daarin een keuze kunnen maken.

[8:08:59] Van oké, waar leggen we vervolgens het zwaartepunt als het gaat om bijdragen aan die rechtvaardige samenleging.

[8:09:07] En daar kunnen we wel degelijk wat aan doen.

[8:09:09] En dan kun je dus ook kijken naar de schenk- en erfbelasting.

[8:09:11] Meneer Vermeer, afsluiten.

[8:09:13] Ja, moeten dan mensen die in regio's wonen met veel energiearmoede, die moeten dan ook op basis van regionale criteria belastingkorting krijgen?

[8:09:23] Of hoe zit de heer Dassen dat voor zich?

[8:09:26] Meneer Dessen.

[8:09:28] Als de heur Vermeer nu bedoelt dat we per regio moeten gaan kijken wat de energiebelasting is, wat de accijns op benzine zou moeten zijn, dan lijkt me dat onverstandig en onuitvoerbaar.

[8:09:39] En de volgende interruptie is van mevrouw Van Brenk namens 50PLUS.

[8:09:43] Ja, voorzitter.

[8:09:45] Gemiddelde woning in Nederland is inmiddels vijf ton, zo'n beetje.

[8:09:50] Dus eigenlijk zegt u, alle Nederlanders die nu een huis hebben en dat aan de kinderen nalaten, die gaan bij het voorstel van Pro en Volt flink betalen.

[8:10:03] Klopt dat nou?

[8:10:06] Nou, voorzitter, kijk, dit is geen voorstel van Pro en Volt.

[8:10:11] Maar dit is wel iets waarvan wij zeggen van ja, daar moet zeker wel kritisch naar gekeken gaan worden.

[8:10:16] En als je het hebt over de huizen, ja, een groot gedeelte van de huisen is de afgelopen jaren heel erg flink gestegen.

[8:10:21] Niet doordat mensen daar harder voor zijn gaan werken.

[8:10:25] Dat is gewoon gestegen doorddat er te weinig woningen gebouwd zijn.

[8:10:28] Dat ist gestegen door dat er geld in de markt is gepompt, wat uiteindelijk de waarde van woningen hebben doen stijgen.

[8:10:34] Daar hebben mensen niks voor hoeven doen.

[8:10:36] Is het dan rechtvaardig dat de mensen van wie de ouders een huis hebben... ...en die daar dus de afgelopen jaren de waarde flink van hebben zien stijgen... ...dat die uiteindelijk een flink grotere erfenis krijgen dan de mensen die oudertjes hebben die huren?

[8:10:51] Ik denk van niet.

[8:10:52] Ik denk dat we daar best wel eens wat kritischer naar mogen kijken.

[8:10:55] En dat betekent dus ook dat mensen die uiterlijk een woning hebben...

[8:10:59] en dat uiteindelijk nalaten aan hun kinderen, dat daar een bijdrage aan wordt gevraagd.

[8:11:06] Overigens zijn mevrouw Van Brenk half miljoen.

[8:11:10] Kijk, op het moment dat je de grotere schenk- en erfenissen zwaarder gaat belasten, dan moet je ook kijken naar de woningen die daar nog wat boven zitten, denk ik.

[8:11:21] MevrouWanBrenk.

[8:11:23] Ja, voorzitter.

[8:11:24] Het is voor mij wel duidelijk dat ik hoop in ieder geval dat als dit standaard is bij de route over links.

[8:11:33] Want ik hoop dat we daar niet aan toekomen in iedere geval.

[8:11:39] De heer Dassen.

[8:11:39] Ja, ik vind het echt heel zonde dat we niet bereid om ook kritisch naar dit heilige huisje te kijken met elkaar.

[8:11:46] Dit is uiteindelijk iets wat echt puur toeval is.

[8:11:49] En uiteindelijk dan uitmaakt van hebben je ouders een woning aangekocht en is die door de loop van de jaren heen flink gestegen.

[8:11:58] Dat dat dan bepaalt waar je uiteindenlijk recht op hebt in de samenleving.

[8:12:03] Ik zou toch verwachten van 50 plus.

[8:12:05] Zeker met het standpunt dat ze zeggen ja we willen ook intergenerationeel kijken.

[8:12:09] Dat ze toch ook nadenken ja wat zijn dan de bepaalde consequenties die voor generaties meetellen op dit moment.

[8:12:14] En het kan toch niet zo zijn dat als jij ouders hebt die huren.

[8:12:18] Dat dat betekent dat je gewoon uiteindelijk een enorme achterstand in het leven hebt.

[8:12:23] Ten opzichte van mensen waarvan oudens wel een woning hebben.

[8:12:28] Dank u wel.

[8:12:28] Deze discussie levert weer een nieuwe vraag op.

[8:12:34] Misschien nog een laatste.

[8:12:39] Het is niet gezegd dat mensen die een huis gekocht hebben... dat die daar niet extra voor betaald hebben.

[8:12:48] Daar is ook een OZB, een huurders- en verhuurdersbelasting.

[8:12:53] Kortom, de suggestie dat mensen... die alleen huren zoveel slechter af zijn dan de mensen die kopen...

[8:13:03] Ik zou wel graag willen dat daar wat nuance in gebracht wordt, ook door Volt.

[8:13:09] Dank u wel, meneer Dassen.

[8:13:10] Voorzitter, ik denk toch niet dat we in het huis met elkaar gaan ontkennen dat de afgelopen jaren de woningprijzen enorm gestegen zijn en dat mensen daar niks voor hebben hoeven doen die een woning hadden.

[8:13:21] Daarnaast hebben we ook nog jarenlang de woningmarkt gesubsidieerd met de hypotheekrenteaftrek.

[8:13:26] We zijn het enige land wat op deze manier vermogen extra aan het subsidiëren is.

[8:13:31] En ik zou zeggen laten we dat dan gebruiken om uiteindelijk werken weer te laten lonen.

[8:13:35] Dat is toch wat iedereen in dit huis wil.

[8:13:37] Dat op het moment dat je elke dag opstaat, naar je baan gaat, hard werkt, dat je uiteindeel zorgt dat je meer over hebt.

[8:13:42] Dat is toch belangrijker dan het vermogen wat je ophaalt doordat je woning meer waard wordt.

[8:13:50] Ik begrijp niet zo goed dat dat het standpunt is van een gedeelte van deze Kamer.

[8:13:54] Omdat ik volgens mij, en heel veel Nederlanders gelukkig met ons, vinden dat je juist werken moet laten lonen.

[8:14:00] En dat daar best wel een eerlijke bijdrage van vermogen in de gevraagd mag worden.

[8:14:04] Dank u wel.

[8:14:04] Dan gaan we nu wel naar de heer Stoffer.

[8:14:07] Ja, voorzitter.

[8:14:08] Ik zou de heerdas een overweging willen geven dat er ook heel veel ouders zijn...

[8:14:11] Ik heb altijd heel zuinig aanleven om mijn kinderen iets mee te kunnen geven.

[8:14:15] Maar goed, daar gaat mijn vraag niet over.

[8:14:17] Je ziet nu dat je op dit moment een percentage hebt van 10 en 20 procent.

[8:14:22] Zou de heer Daszak iets kunnen zeggen over welke percentages hij dan qua verhoging aan denkt?

[8:14:26] Kan hij het wat concreter maken?

[8:14:27] Dat neemt misschien, als die van die 20 wordt 22 of zo, dan is het natuurlijk wel anders dat hij zegt dat het 50 procent wordt.

[8:14:33] Zal hij daar iets praktisch over kunnen zeggen?

[8:14:38] Voorzitter, eerder hebben we hier verschillende abonnementen voor ingediend.

[8:14:42] Maar het zou al enorm helpen als je zegt van oké, je bouwt een extra schijf in van 30% die vanaf 3 ton gaat lopen.

[8:14:50] Dat zal wel een mogelijkheid zijn.

[8:14:51] Je zou ook kunnen zeggen van oké, we gaan naar een systeem toe waarbij je zegt de 50% kleinste erfenissen laat je volledig buiten schot.

[8:14:57] Daar doe je helemaal niks mee.

[8:14:58] Daar zouden we ook naar willen kijken.

[8:14:59] En dan zeg je alles wat daarboven is, dat ga je progressief op belasten.

[8:15:02] En volgens mij zijn dat opties waarin je zagt van okés, dat raakt dus niet de mensen die de heerstoffer net aanhaalt, die keihard gespaard hebben, die uiteindelijk willen zorgen dat ze iets nalaten voor hun kinderen.

[8:15:14] Dat is volgens me ook helemaal niet het probleem hier.

[8:15:17] Het gaat er veel meer om dat je echt die grotere vermogens, dat je die met elkaar eerlijker laat bijdragen.

[8:15:24] Voldoende voor u, meneer Stoffer.

[8:15:28] Dan kunt u verder gaan met uw betoog.

[8:15:29] Oké, dank u wel, voorzitter.

[8:15:31] Even kijken.

[8:15:34] Dit had ik gehad.

[8:15:35] Oh ja, tonnen meer erft.

[8:15:38] Dat heb ik ook al gehad, staatssecretaris had ik ook gehad...

[8:15:42] Voorzitter... Nou, dat helpt.

[8:15:46] Als we kansengelijkheid willen vergroten is dit ook een logische optie.

[8:15:49] Erfenissen dragen ongelijkheid deels over.

[8:15:51] Als je ouders rijk zijn krijg je sneller toegang tot vermogen en daarmee eerder toegangen tot de woningmarkt, lagere woonlasten en een kleinere hypotheek.

[8:15:58] De kansen die je nu dus krijgt hangt mede af van wat je erft.

[8:16:01] Niet alleen wanneer je hard hebt gewerkt, gestudeerd of welke andere manier waarin iemand dienstalenten ontplooit.

[8:16:06] We zitten progressief op belast en de opbrengsten gebruikt voor het verlagen van de belasting op werk betaalt je talent je inkomen.

[8:16:12] Er kent de staatssecretaris dat schenk- en erfbelasting een logische belasting is om te verhogen ten behoeve van werkenden.

[8:16:18] En dat deze belasting ook de minst verstorende belasting die we daarvoor kunnen gebruiken.

[8:16:23] En daaraan de vraag gekoppeld of dit belastingplan juist de kloof tussen degenen die veel hebben, en zij die dat niet hebben, op deze manier ook vergroot op het moment dat we hier de komende jaren niks aan doen.

[8:16:33] Dat relateert ook aan de discussie die ik straks met de heer Oosterhuis had, namelijk dat de komenden tien jaar een enorme vermogensoverwendeling gaat plaatsvinden van generatie op generatie.

[8:16:43] Even kijken, voorzitter.

[8:16:46] In de zoektocht naar dekking hoor ik partijen als de VVD en Jaar 21 het altijd hebben over de uitgaven.

[8:16:52] Maar ze kijken nooit naar de inkomsten.

[8:16:53] Een lijst van miljarden aan ondoelmatige regelingen die te duur zijn en hun doel niet halen.

[8:16:59] Kan worden ingezet voor lastenverlichting op werk.

[8:17:02] Neem de landbouwvrijstelling, de cultuurgrondvrijstellung, de oldtimerregeling.

[8:17:06] Miljarden aan ondoelmatige regelingen.

[8:17:08] En ik heb er al vaker met de staatssecretaris over gesproken.

[8:17:12] Vaak krijgen we ook terug van ja het kan niet want de Kamer is er niet over eens.

[8:17:15] Maar het blijft een frustratie want we doen hier te weinig mee.

[8:17:18] En we hadden gehoopt dat onze eerder aangenomen motie over de fiscale regeling om die af te schrappen ten behoeve van de lasten op arbeid.

[8:17:25] Ja daar werd uiteindelijk 45 miljoen gevonden juist bij de hele kleine regeling.

[8:17:29] Ik zou aan de ene kant willen zeggen, het is een goed begin.

[8:17:34] Tegelijkertijd denk ik ook, dit was natuurlijk niet het idee van de motie.

[8:17:39] Dus ik vraag ook aan de staatssecretaris hoe het proces er nu verder uitziet.

[8:17:42] Kunnen we die fiscale regelingen inzetten voor het verlagen van de inkomstenbelasting?

[8:17:46] En is er nog een ambitie van dit kabinet om dat ook daadwerkelijk te doen voor volgend jaar?

[8:17:52] En erkent de staatssecretaris dat afschaffen van ondermatige en ondertreffende regelingen juist de werkdruk verlagen bij de Belastingdienst.

[8:17:58] En een grote stap is naar eenvoudiging van dit stelsel.

[8:18:01] Een wens van velen.

[8:18:02] Dus hoe gaan we dat de komende tijd ook met elkaar voorgeven?

[8:18:06] Voorzitter, de Belastingsdienst loopt op haar tandvlees.

[8:18:08] En we zien al dat er miljarden op de plank blijven liggen omdat er een capaciteitsprobleem is bij de belastingdiensten.

[8:18:13] En in plaats van de belastingsdiens te versterken kiest het kabinet nu ook voor bezuinigingen.

[8:18:18] Zo'n 440 miljoen.

[8:18:20] Moeten we niet juist investeren in de capaciteit van de belastingdienst, in invorderingscapaciteit?

[8:18:24] Waarom wordt hier ook weer op bezuinigd?

[8:18:27] En hoe kun je lasten aan werkend Nederland dat zij meer belasting moeten betalen en dat bedrijven vanwege de capaciteitsproblemen bij de belastingsdienst dit minder doen?

[8:18:35] Dat is volgens mij iets wat ook draagt aan het draagvlak wat mensen uiteindelijk hebben voor de belastingen die ze zelf moeten afdragen.

[8:18:42] Voorzitter, dan de internationale fiscaliteit.

[8:18:44] Specifiek de wet op de minimum winstbelasting.

[8:18:47] Een wet dat geschreven is in een andere tijd met uitzicht op echte internationale afspraken over belastningen.

[8:18:52] En toen kwam Trump samen met zijn techbaronnen en een van de afspragen onder peilig 1 was dat digitale dienstenbelastingen zouden worden afgeschaft en nieuwe worden voorkomen.

[8:19:01] Maar aangezien de VS zich de facto heeft teruggetroppen, kunnen we hier misschien nu toch echt mee aan de slag.

[8:19:06] En over wie hebben we het dan?

[8:19:07] Over de meta's, over de X's van deze wereld.

[8:19:09] Bedrijven die astronomische bedragen verdienen aan advertenties van Europese gebruikers en daar geen belasting over betalen.

[8:19:16] Als belastingen de prijs zijn die je betaalt voor een beschavende samenleving, kunnen wij vaststellen wat voor samenleven deze multinationals voor ogen hebben.

[8:19:23] Voorzitter, we zijn hier niet alleen.

[8:19:25] Veel landen hebben dit al.

[8:19:26] Frankrijk, Italië, het Verenigd Koninkrijk.

[8:19:29] En wij nog niet, terwijl er een meerderheid is, gelet op de verkiezingsprogramma's, die dit zou willen.

[8:19:35] Is de regering bereid om een voortrekkersrol te spelen bij een digitale dienstenbelasting?

[8:19:38] En vindt de staatssecretaris het eerlijk dat deze bedrijven geld verdienen aan Europese consumenten, maar daar geen rechtvaardige belasting voor betalen?

[8:19:46] Voorzitter, dan nog klimaat.

[8:19:48] Na deze ongekende zomer wereldwijd zouden we denken dat het afbouwen van fossiele subsidies toch echt prioriteit zou moeten zijn.

[8:19:54] Maar we zien precies het tegenovergestelde.

[8:19:56] De accijnsverlaging wordt doorgezet en de vliegbelasting verlaagd.

[8:19:59] Klopt het dan nu dat er meer fossiele subsidies in de brede zin van het woord zijn bijgekomen dan afgeschaft?

[8:20:05] En waarom komt het kabinet niet met maatregelen die elektrisch rijden bevorderen, energiebesparingsmaatregel voor het huis, de energierekening of maat regelen die miljarden ophaalt voor groene projecten.

[8:20:16] Maar vooral ervoor zorgen dat de vervuilers ook meer gaan betalen en niet alleen maar werken.

[8:20:20] Voorzitter, dit was mijn bijdrage aan deel 1 van het Belastingplan.

[8:20:25] Ik kijk uit naar deel 2, de beantwoording van de staatssecretaris.

[8:20:29] Dank u wel.

[8:20:30] Dan dank ik alle aanwezigen voor de inbreng.

[8:20:33] Staatssecretaris voor Aanwezigheid en zijn luisterend oor.

[8:20:37] Anderslijke ondersteuning natuurlijk ook.

[8:20:38] Ik dank ook iedereen die heeft mogelijk gemaakt dat wij hier vandaag konden vergaderen met elkaar.

[8:20:43] Dat we op tijd water en koffie kregen met als nadeel dat we wel 15 minuten op bijna zijn uitgelopen.

[8:20:48] Maar dat kwam door de sanitaire stops die de voorzitter iedere keer inbracht.

[8:20:52] Dus dat neem ik mezelf te harte.

[8:20:54] Dat zal ik proberen te voorkomen.

[8:20:56] Ik dank u allen voor de aandacht.

[8:20:58] Nog wel even voor de zekerheid nog een keer herhalen.

[8:21:01] Maandag 19 oktober uiterlijk krijgt u schriftelijk antwoord op de gestelde vraag in eerste termijn.

[8:21:07] En op maandag 26 oktober gaan wij dus verder met de tweede WGO, waarin de eerste termijnen van het zijde van de regering en de gehele tweede termijn van de Kamer.

[8:21:15] Dat zijn de belangrijke data voor de komende weken.

[8:21:17] Dank u wel en een fijne avond.