Begrotingsonderzoek Infrastructuur en Waterstaat

[0:00:00] publieke tribune, onze bewindspersonen.

[0:00:03] Van harte welkom voor het wetgevingsoverleg met betrekking tot de begrotingsonderzoek infrastructuur en waterstaat.

[0:00:11] Van harte welkom aan de Kamerleden, de heer Goudswaard van jaar 21, de heer Van Leijen van D66, de heer Jansen van PVV en mevrouw Boelsma Hoekstra van CDA.

[0:00:21] De heer De Hoop van Pro of Progressief Nederland en de heer Suits van de VVD.

[0:00:27] En bij een wetgevingsoverleg hebben we een beetje een andere volgorde qua inbreng.

[0:00:33] We beginnen eerst met de rapporteurs, de heer Suits en de heer De Hoop.

[0:00:37] Dan volgt een reactie van de bewindslieden en dan is er een gelegenheid voor vervolgvragen van de rapporteurs.

[0:00:45] En daar is dan ook wat meer tijd voor.

[0:00:47] En daarna volgt de eerste termijn van de Kamer.

[0:00:50] En dat is volgens de volgorde van hoe wij een begroting behandelen.

[0:00:55] En dat betekent dat eerst de grootste oppositiepartij aan het spreken komt en dat is PRO.

[0:01:01] En daarna D66, daarna de BVV, daarna de VVD, dan JA21 en dan het CDA.

[0:01:11] En ik zie dat mevrouw Van der Plas ook nog binnenkomt.

[0:01:16] Daarna BBB, volgens mij.

[0:01:19] Nou, dat checken we even.

[0:01:20] Dus van harte welkom.

[0:01:23] Dus we beginnen bij het eerste onderdeel.

[0:01:25] Dus ik geef graag het woord aan de rapporteurs.

[0:01:28] En dan begin ik met de heer Schutz van de VVD.

[0:01:31] Gaat u gang.

[0:01:32] Dank u, voorzitter.

[0:01:35] Voorzitter, als rapporteurs namens deze commissie zullen wij achter en volgens bij dit begrotingsonderzoek ingaan op de volgende onderwerpen.

[0:01:42] De grote beleidsmatige mutaties in de ontwerpbegroting, de instandhouding van de infrastructuur, de doelen en informatiewaarden van de begroting en de strategische evaluatieagenda.

[0:01:53] Bij deze ontwerpbegroting 2027 worden enkele grote meerjarige budgetaire toevoegingen gedaan aan met name de mobiliteitsfondsbegroting.

[0:02:02] Ik denk dat ik namens deze commissie mag stellen dat dit een goede zaak is.

[0:02:06] De grootste toevoeging betreft de intensivering voor regionale mobiliteit en de ontsluiting van infrastructuur.

[0:02:12] Daarvoor wordt voor de periode vanaf 2028 tot en met 2040 in totaal 3,6 miljard euro aan het mobiliteitsfonds toegevoegd.

[0:02:20] In de bijlagen van de miljoenennota kunnen we lezen dat het hier onder meer gaat om de ontsluiting van woningbouwlocaties.

[0:02:27] Maar meer dan dit wordt niet duidelijk uit de begrotingstukken.

[0:02:30] Dat kan de minister toelichten.

[0:02:31] waarop deze middelen concreet betrekking hebben.

[0:02:34] Voor de prioritaire infrastructuurprojecten Zuidasdok en A27 Houten Hooipolder wordt voor 2028 en 2029 in totaal 1,5 miljard euro toegevoegd vanuit de aanvullende post.

[0:02:47] Kan de minister toelichten hoe deze middelen worden verdeeld over de projecten en de jaren?

[0:02:52] En wellicht anders morgen.

[0:02:55] Dan kom ik bij de instandhouding van de infrastructuur.

[0:02:58] Dit is al sinds 2018.

[0:03:00] Een vast thema van deze commissie bij de begroting en de jaarverslagen.

[0:03:04] In eerste instantie benoemden rapporteurs voor ons de zorgwekkende groei van het uitgesteld en achterstallig onderhoud.

[0:03:10] Maar al snel bleek dat er meer aan de hand was en dat er een grootschalige vernieuwing en vervanging van naoorlogse infrastructuur moet plaatsvinden.

[0:03:19] Inmiddels is de instandhoudingsopgave van de infrastructuur regelmatig in het nieuws.

[0:03:23] Ook het kabinet heeft dit op het vizier en het is, zoals ik eerder aangaf, een goede zaak

[0:03:29] dat hij hiervoor zowel in het coalitieakkoord en ook bij de afgelopen augustusbesluitvorming extra middelen voor zijn vrijgemaakt.

[0:03:36] Bij deze begroting worden in totaal 2,5 miljard euro aan het mobiliteitsfonds toegevoegd voor de jaren 29 en verder.

[0:03:43] Daarnaast is vanuit het coalitieakkoord op de aanvullende post tot en met 2040 nog 6,9 miljard euro gereserveerd voor instandhouding en ontsluiting woningbouw.

[0:03:52] De Algemene Rekenkamer heeft berekend dat hiermee het budget voor een standhouding voor de gehele looptijd van de fondsen is gestegen van 5,8 miljard ten opzichte van een jaar geleden.

[0:04:02] Dat is een substantiële verhoging.

[0:04:04] Maar al langer is duidelijk dat het nog onvoldoende is om de infrastructuur op orde te houden.

[0:04:09] Dat wordt ook door de Algemene Rekenkamer nogmaals benadrukt.

[0:04:12] Daarom is het ministerie ook bezig met een brede herprioritering op de fondsbegroting en ook is een interdepartementaal beleidsonderzoek gestart.

[0:04:20] Ik heb hierover de volgende vraag aan de minister.

[0:04:23] En die zien we namelijk hoger over.

[0:04:27] Is inmiddels duidelijk hoeveel extra middelen beschikbaar komen voor instandhouding met de herprioritering op het mobiliteitsfonds en deltafonds?

[0:04:34] Zijn de middelen op de aanvullende post voor de verzamelpost, beheer en onderhoud van infrastructuur en ontsluiting van nieuwe woningbouwlocaties inmiddels verdeeld en volledig bestemd voor instandhouding?

[0:04:45] Zoals wordt gesuggereerd in de begrotingsbrief van de Algemene Rekenkamer.

[0:04:49] Wat zijn de gevolgen van de voortdurende tekorten bij de dekking van de instandhoudingopgave?

[0:04:54] Welke keuze maakt de bewindspersonen daarin?

[0:04:58] In hoeverre is het miljardenplan instandhouding 2530, dat na aanleiding van de motie Stoffer is opgesteld, nog actueel in het licht van de recente ontwikkelingen?

[0:05:07] Met het toegenomen werk aan de instandhouding van onze infrastructuur neemt onvermijdelijk ook de beschikbaarheid daarvan af en treden er meer stremmingen op.

[0:05:15] Daarmee wordt ook het beperken van hinder, die daardoor ontstaat, steeds belangrijker.

[0:05:20] Bij een recent rond de tafel gesprek over hinder voor de binnenvaart was het beeld dat hinder weliswaar niet kan worden voorkomen, maar wel beter kan worden beperkt.

[0:05:29] Bijvoorbeeld door betere en vroegtijdige netwerkregie op de gehele corridor, betrouwbare alternatieve omvaarwegen en bredere projecten in modaliteit overstijgende aandacht voor bereikbaarheid op regionaal niveau.

[0:05:41] Welke mogelijkheden ziet de minister

[0:05:43] om ook het hindermanagement verder te verbeteren.

[0:05:46] En dan geef ik het woord aan mijn medereporteur.

[0:05:50] Dank u wel.

[0:05:51] Perfect binnen de tijd.

[0:05:53] Een compliment.

[0:05:54] Dan ga ik naar de heer De Hoop.

[0:05:55] Uit de gang.

[0:05:56] Ja, dank voorzitter.

[0:05:58] Na de bijdrage van collega Schuut kom ik op de doelen en de informatiewaarden van de begroting.

[0:06:03] Er zijn positieve punten te melden.

[0:06:05] In de begroting voor 2026 had het ministerie al voortgang geboekt door per artikel de doelen en subdoelen verder te concretiseren in doelbomen.

[0:06:15] Er zijn nu drie hoofddoelen.

[0:06:16] Nederland bereikbaar, economisch sterk en schoon en veilig houden.

[0:06:21] Die weer in 70 doelen zijn uitgewerkt.

[0:06:23] Met de huidige begroting zijn nog enkele subdoelen toegevoegd of aangepast.

[0:06:27] Positief is ook dat risico's voor het halen van het doelen in de begroting worden onderkend en beschreven.

[0:06:32] Het gaat daarom bijvoorbeeld om klimaatverandering, tekortschillende middelen voor instandhouding en het risico dat de doelen voor de kaderrichtlijn water niet worden gehaald.

[0:06:40] Daarnaast zijn op verzoek van deze commissie de verdiepingsbijlagen weer toegevoegd, zodat we zicht hebben op de uitgaven over de hele looptijd van de fondsen.

[0:06:49] We zijn als rapporteurs dan ook blij met deze verbeteringen.

[0:06:52] Toch blijft er ook nog het nodige te wensen.

[0:06:55] Als rapporteur noemen we het ten eerste dat een koppeling van budget naar resultaat ontbreekt.

[0:07:01] Is het budget voldoende om het subdoel doel te halen?

[0:07:05] We hebben slechts op twee punten een expliciete verwachting in de begroting teruggevonden.

[0:07:08] Het bekende budgettekort voor de instandhoudingsopgave van de infrastructuur en de budgetspanning op de spoorbeveiligingssystemen voor de ERTMS.

[0:07:19] Betekent dit dat voor alle doelen het budget toereikend is?

[0:07:22] Vraagteken.

[0:07:23] Dat kan scherper worden duidelijk gemaakt door in een

[0:07:26] volgende begroting explicieter te maken waar het knelt en waar niet.

[0:07:30] Wij denken dan aan een soort in-control statement bij elk beleidsartikel.

[0:07:35] In de beleidsagenda kan vervolgens een samenvattend overzicht worden opgenomen.

[0:07:40] Dat laatste sluit ook aan bij de motie van de lei consulis die de regering vraagt om op een prominentere plek in de begroting een samenvattende tabel op te nemen van concretere en meetbare hoofddoelen en hoofdresultaten.

[0:07:52] Wat vindt de minister van dit idee?

[0:07:54] Ten tweede loopt de scherpte van het doelen zelfs nog steeds uiteen.

[0:07:58] Een concreet doel is bijvoorbeeld 5% minder verkeersdoden en ernstige wonden in 2035 dan in 2024.

[0:08:05] Een niet-concreet doel is bijvoorbeeld bewuster en duurzamer omgaan met bodem en ondergrond in het rijksbeleid.

[0:08:13] Kunnen de bewindslieden verder gaan met het aanscherpen van het doelen...

[0:08:17] zodat zoveel mogelijk specifiek en ook echt meetbaar voor de Kamer worden.

[0:08:21] Ten slotte vermeldt de memorie van toelichting op pagina 7 dat de aanbeveling is opgepakt over het dieper uitsplitsen van de uitgaven op de onderdelen aanleg, onderhoud en vernieuwing.

[0:08:31] Deze aanbeveling komt uit de beleidsdoorlichting over wegen- en verkeersveiligheid.

[0:08:35] Dat zou zichtbaar moeten worden op artikel 12 hoofdwegennet van het mobiliteitsfonds.

[0:08:39] De opbouw van het artikel is echter exact gelijk aan de begroting voor 2026.

[0:08:44] Dus de aanbeveling is daarmee niet opgepakt.

[0:08:47] Het gaat ons als rapporteurs vooral om de middelen voor instandhouding waar een grote post onderhoud is van 1,26 miljard voor hoofdwegen.

[0:08:55] We willen graag meer informatie krijgen waaraan dit geld concreet wordt besteed.

[0:09:00] Voorzitter, dan de strategische evaluatieagenda, oftewel de CEA.

[0:09:04] Begrotingsrapporteurs hebben de afgelopen jaren ervoor gepleit dat de CEA alle INW-begrotingen, inclusief het mobiliteits- en het deltafonds, beter afdekt.

[0:09:14] We hebben specifiek gevraagd om de evaluaties van infrastructuurprojecten, van de brede doeluitkering en de projecten uit het Nationaal Groeifonds.

[0:09:22] Ook op dit punt zien we verbeteringen.

[0:09:23] Daarvoor dank.

[0:09:25] De evaluatie van de brede doeluitkering is toegevoegd voor 2027, evenals de evaluatie van de projecten uit het Nationaal Groeifonds.

[0:09:33] In de vorige begroting was al een evaluatie toegevoegd aan aanlaagprojecten voor wegen voor 2027.

[0:09:39] En nu is die ook toegevoegd voor de instandhouding van wegen voor 2028.

[0:09:44] Er komt ook een bredere wetsevaluatie van het mobiliteitsfonds en een interdepartementaal beleidsonderzoek over de instandhouding van infrastructuur.

[0:09:52] Die laatste staat overigens niet op de CA.

[0:09:55] Ondanks deze verbeteringen zijn er nog twee lacunes.

[0:09:59] Ten eerste zijn er nog steeds nauwelijks evaluaties over de infrastructuur voor scheepvaart en havens.

[0:10:05] De vorige minister had toegezegd hiernaar te kijken, maar hier is nog weinig van te zien.

[0:10:11] Wordt het geld voor instandhouding van het vaarwegennet bijvoorbeeld doeltreffend en doelmatig besteed?

[0:10:16] We hebben geen reden om hieraan te twijfelen, maar toch tasten we als rapporteurs daarbij in het duister.

[0:10:22] Ten tweede ontbreken in de strategische evaluatieagenda evaluaties van de dijkversterkingsprojecten.

[0:10:27] in het hoogwaterbeschermingsprogramma, de voorloper van het huidige HWBP.

[0:10:32] De commissie heeft verzocht om deze eindevaluatie op te starten, zodat een groot projectstatus kan worden beëindigd.

[0:10:39] Daarbij vroeg de commissie expliciet aandacht voor onder meer de lessen voor de lopende dijkversterkingsprojecten en de evaluatie van het project Markenmeerdijk-Hoornedam-Amsterdam.

[0:10:50] Kan de minister het onderwerp dijkversterking toevoegen aan de strategische evaluatieagenda en kan hij aangeven...

[0:10:57] of hij de wensen van de Kamer meeneemt in de eindevaluatie van het hoogwaterbeschermingsprogramma 2.

[0:11:03] Dan heb ik nog drie vragen naar aanleiding van de geplande evaluaties en dan kom ik tot een einde, voorzitter.

[0:11:08] Bij het hoofdwegennet waar de wensen van de Kamer serieus zijn opgeplakt, zijn wij benieuwd welke aanlegprojecten worden geëvalueerd.

[0:11:15] De Rekenkamer onderstreept het belang van deze evaluatie.

[0:11:18] Kan de minister een tipje van de sluier oplichten?

[0:11:21] De Rekenkamer noemt ook de periodieke rapportage bodem en ondergrond als prioritaire evaluatie, vooral vanwege de hoge kosten van PFAS-verontreiniging en problemen met staalzakken en bodemas.

[0:11:34] De commissie heeft de opzet van de rapportage ontvangen en aan de staatssecretaris punten meegegeven voor het onderzoek.

[0:11:39] Zo zijn we benieuwd naar de effectiviteit van de preventie van bodemverontreiniging, inclusief toezicht en handhaving.

[0:11:46] En naar de resultaten van de versterking van het Qualibo-stelsel.

[0:11:49] Kan de staatssecretaris hierop reageren?

[0:11:52] Dan tenslotte het Nationaal Groeifonds.

[0:11:54] De evaluaties komen vanaf 2029 naar de Kamer.

[0:11:58] Maar tot die tijd heeft de Kamer weinig zicht op de projecten.

[0:12:01] Kan de minister zorgen dat er in de jaarverslagen goede toelichting komt op de geboekte resultaten?

[0:12:06] En dan helemaal tenslotte zijn collega's Schuets en ik natuurlijk ook dankverschuldigd aan de Griffie voor de Ondersteuning.

[0:12:12] Speciaal dank aan de heer Rob de Bakker, Jochem Waals en de heer Martijn Schukink.

[0:12:18] Tot zover dank voorzitter en dit was onze inbreng als rapporteurs.

[0:12:24] Dank aan de rapporteurs.

[0:12:25] Dan kunnen we naar de beantwoording van onze bewindspersonen.

[0:12:31] Gaat u gang, de minister.

[0:12:35] Dank voorzitter en dank voor de gestelde vragen.

[0:12:39] Als eerste de vraag over de 3,6 miljard euro die aan het mobiliteitsfonds is toegevoegd voor de periode vanaf 28 tot en met 2040.

[0:12:48] En of we kunnen toelichten waarop deze middelen concreet betrekking hebben...

[0:12:53] Zoals bekend is bij de Kamer zijn we bezig met een grootschalige herprioritering.

[0:12:57] Daar pakken we natuurlijk al het geld op samen.

[0:13:00] En dan hebben we een afwegkader waarin we stap voor stap die middelen allokeren.

[0:13:08] En die uitkomsten van het afwegkader volgen nog en die komen morgen.

[0:13:13] En daar moet ik naar verwijzen voor die uitkomsten.

[0:13:17] Dan de grote meerjarige budgetaire toevoegingen.

[0:13:22] Ook daar is het antwoord hetzelfde ten aanzien van de prioritaire infrastructuurprojecten Zuiderstok en de A27 houten hooi polder.

[0:13:31] Over of inmiddels duidelijk is hoeveel extra middelen beschikbaar komen voor instandhouding met de herprioritering op het mobiliteitsfonds en delta fonds.

[0:13:39] Ik weet het inmiddels wel, maar dat is nog even iets voor morgen.

[0:13:45] Dan of de middelen op de aanvullende post voor de zaalpostbeheer en onderhoud van infrastructuur en ontsluiting van nieuwe woningbouwlocaties inmiddels verdeeld en volledig bestemd zijn voor instandhouding, zoals wordt suggereerd in de begrotingsbrief van de Algemene Reekkamer.

[0:13:58] Daar ook verwijs ik weer naar de herprioritering.

[0:14:04] Wat zijn de gevolgen voor de voortdurende tekorten bij de dekking van de instandhoudingsopgave?

[0:14:07] Welke keuzes maken...

[0:14:08] De bewindspersonen daarin.

[0:14:11] Nou, kijk, de voortdurende tekorten... en dat is natuurlijk ook al eerder door de Kamer op tafel gelegd... die leiden uiteindelijk steeds meer tot verdergaande problemen.

[0:14:20] En daarom hebben we ook gezegd aan het begin... op het moment dat je niet ingrijpt in dit geheel... als je niet oppast, wordt straks je hele mobiliteitsfonds opgegeten...

[0:14:29] door instandhouding en het oplossen van verstoringen.

[0:14:33] En dat betekent natuurlijk dat je dan helemaal geen geld meer hebt voor ontsluiting van woningbouw of nieuwe aanleg, die wel nodig is.

[0:14:40] Dus natuurlijk zullen er altijd beheersmaatregelen nodig zijn, die zullen de komende jaren ook nog steeds nodig blijven, omdat we ook niet alles in een paar maanden kunnen oplossen.

[0:14:47] Maar dat is natuurlijk wel de reden waarom we hierop willen ingrijpen met de Kamer.

[0:14:51] En ik moet zeggen, daar is natuurlijk

[0:14:53] door de Kamer ook al eerder in grote mate naar gevraagd.

[0:14:57] Dan, in hoeverre is het meerjarenplan in standhouding dat naar aanleiding van de motie stoffen is opgesteld nog actueel?

[0:15:03] Het meerjarenplan is van 1 juli 2025 en daarin is aangegeven op welke wijze de opgraven van dat moment door Rijkswaterstaat samen met de markt zou worden gerealiseerd en

[0:15:15] Dit meerjarenplan zal worden geactualiseerd op basis van de uitkomsten van de herprioritering, die dus nog volgt.

[0:15:22] Dan het beperken van hinder.

[0:15:24] Wij spreken natuurlijk ook met veel gedeputeerden, veel wethouders.

[0:15:27] Dat is iets wat ze ook bij ons op tafel leggen.

[0:15:29] Dus als je aan verbouwing doet of het aanleggen van nieuwe infra, je hebt altijd te maken met, of bijna altijd te maken met hinder.

[0:15:36] Hoe doen we dat?

[0:15:37] Nou, ik was gisteren in Dordrecht, waar ze met de Papendrechtse brug te maken hebben.

[0:15:43] Daar hebben ze door heel ver van tevoren te communiceren, zeggen de mensen, het valt eigenlijk hartstikke mee.

[0:15:49] En we hebben voldoende alternatieven en daar is ook de regio erg tevreden over de samenwerking met RWS.

[0:15:55] En ik wil die lessen die daar ook geleerd zijn op wat plekken waar het goed gaat, echt over heel Nederland toepassen.

[0:16:03] Want daar kunnen we gewoon heel veel van leren.

[0:16:05] Dus dat is er eentje die we meenemen naar de toekomst toe.

[0:16:09] Want we kunnen ons voorstellen, ook met de opgave die we hebben ten aanzien van vernieuwing, daar moeten we met elkaar door die zure appel heen.

[0:16:14] Maar we proberen natuurlijk wel zo dragelijk mogelijk te houden.

[0:16:18] En daar vallen nog steeds heel veel dingen in te leren en te verbeteren.

[0:16:22] Dan over de doelen en informatiewaarden van de begroting.

[0:16:27] De Kamer mag er vanzelfsprekend van uitgaan dat het budget in de begroting voldoende is om de doelstellingen te behalen, tenzij dit anders staat vermeld.

[0:16:36] Dan het idee over de in-control statement.

[0:16:39] We sturen stevig op onze begroting en de doelstellingen die daar zijn opgenomen.

[0:16:42] Ik denk dat de heer De Hoop, en ik kom zo nog even op de concretisering...

[0:16:44] Maar ik probeer daar, en de staatssecretaris ook, zoveel mogelijk concrete doelen aan te koppelen.

[0:16:50] En waar ze nog niet zijn, gaan we aan de slag om dat uiteindelijk ook te doen.

[0:16:55] Maar het is ook zo dat heel veel zaken niet altijd beïnvloedbaar zijn.

[0:17:03] Dus je kan daar...

[0:17:04] nooit 100% met beleid beïnvloeding op uit te oefenen.

[0:17:07] Toch zou je natuurlijk wel doelen erop kunnen stellen.

[0:17:09] Verkeersveiligheid, het is niet alsof alleen het beleid wat wij hier voeren met elkaar... natuurlijk uiteindelijk bepaalt hoeveel verkeersslachtoffers er helaas vallen.

[0:17:17] Maar je kan er natuurlijk wel aan bijdragen.

[0:17:19] En het is belangrijk om daar ook trends in te zien.

[0:17:23] Maar zoals de Rekenkamer ook aangeeft... moeten de risico's natuurlijk wel expliciet worden benoemd bij die doelstellingen.

[0:17:29] Dus als je dat doet...

[0:17:30] En dat doen we al steeds meer en daar gaan we in de volgende begroting al mee door.

[0:17:35] En zo wordt voor de Kamer natuurlijk ook duidelijker waar de knelpunten zijn.

[0:17:38] En dit kan overigens dus ook, het is niet alleen budgetair, maar dit kan ook bijvoorbeeld te maken hebben met capaciteit of met stikstof.

[0:17:45] We willen heel veel, maar we hebben natuurlijk gewoon een stikstofprobleem wat in heel veel gevallen, zeker ten aanzien van infrastructuur, eerst opgelost moet worden voordat je ermee door kan.

[0:17:55] En een control statement gaat over de opzet en werking van de interne risicobeheersing... ...en de governance van het departement.

[0:18:01] En ik zie het daarom ook niet werkbaar om dit per beleidsartikel op te nemen.

[0:18:03] Maar ik denk dat het wel belangrijk is dat we gewoon verder gaan doorgaan met die concretisering... ...om de Kamer dan een veel beter beeld te geven over de risico's... ...en de stand van zaken ten aanzien van bepaalde doelen.

[0:18:16] Dan of wij verder kunnen gaan met het aanscherpen van de doelen... ...dat zoveel mogelijk specifiek en meetbaar wordt.

[0:18:20] Nou, volgens mij heb ik die vraag net ook beantwoord...

[0:18:23] dat zullen we doen om daar verdere stappen in te zetten.

[0:18:27] Soms is het ook zoeken naar proxies, dus dat je probeert aan te sluiten bij een doel wat zoveel mogelijk laat zien wat de effectiviteit van beleid is.

[0:18:35] Dus daar gaan we verder ons best voor doen, ook de komende tijd.

[0:18:38] En daar hebben we natuurlijk al een slag op gemaakt ten aanzien van de vorige begroting.

[0:18:43] Nou dan over de 1,26 miljard voor de hoofdwegonderhoud.

[0:18:49] De rapporteurs willen graag meer informatie krijgen waarin

[0:18:52] Dit geld concreet wordt besteed.

[0:18:55] De 1,26 miljard betreft de grote uitgaven in 2027 op artikel 120201 en dat is onderhoud hoofdwegennet.

[0:19:04] In het taartdiagraam bij figuur 5 op 120201 staan deze nader uitgesplitst in de kostencategorieën en verder wordt bij de instandhouding

[0:19:14] Bijlagen bij de begroting van het mobiliteitsfonds en dat is bijlage 3 ingegaan op de instandhouding van de netwerken die onder de verantwoordelijkheid van INW vallen.

[0:19:23] En morgen komt ook weer de staat van de infrastructuur uit.

[0:19:26] Dus dat is natuurlijk eentje die de Kamer natuurlijk ook weet ik zorgvuldig leest waar natuurlijk ook veel over in staat.

[0:19:31] Dan over de strategische evaluatieagenda wordt het geld voor instandhouding van het vaarwegennet bijvoorbeeld doeltreffend en doelmatig besteed.

[0:19:37] Het streven is om de evaluatieprogrammering voortdurend te verbeteren.

[0:19:40] In dat kader is bij lage 4 van de begroting de evaluatie instandhouding hoofdvaarwegen net 2023-2027 opgenomen.

[0:19:47] Deze ex-postevaluatie brengt de resultaten en effecten van de instandhoudingsprojecten achteraf in beeld en zal naar verwachting in 2028 gepubliceerd worden.

[0:19:56] Dan of ik het onderwerp dijkversterking kan toevoegen aan de strategische evaluatieagenda en of ik kan aangeven of de wensen van de Kamer, of ik die kan meenemen in de eindevaluatie van het hoogwaterbeschermingsprogramma 2.

[0:20:08] Het ontbreken van de HWB

[0:20:10] De P2-eindevaluatie in de CEA betreft een omissie.

[0:20:14] En in de volgende begroting zal deze evaluatie toegevoegd worden onder het subthema waterveiligheid.

[0:20:20] Dan bij het hoofdwegennet waar de wensen van de Kamer serieus zijn opgepakt, zijn wij benieuwd, zeggen de rapporteurs, welke aanlegprojecten worden geëvalueerd.

[0:20:28] En de Rekamer onderstreept het belang van deze evaluatie.

[0:20:31] Of ik hier over een tipje van de sluier kan oplichten.

[0:20:35] Net als de Rekamer hecht ik veel waarde aan die evaluatie...

[0:20:39] Waardeer ik ook de betrokkenheid van de Kamer bij de CEA en de onderliggende evaluaties.

[0:20:45] En daarom zullen we de Kamer voor het einde van het jaar informeren over de opzet en de rijkwijde van de beleidsevaluatieaanlegprojecten.

[0:20:50] Waarbij we ingaan op welke onderwerpen aan bod komen en op welke wijze de evaluatie wordt uitgevoerd.

[0:20:55] Dus die komt nog dit jaar.

[0:20:57] Dan is deze voor de staatssecretaris inderdaad.

[0:21:01] En dan heb ik er volgens mij nog één.

[0:21:04] En dat is of ik kan zorgen dat er in het jaarverslag een goede toelichting komt op de geboekte resultaten.

[0:21:10] In het jaarverslag van de adviescommissie Nationaal Groeifonds wordt, want dit ging over Nationaal Groeifonds, wordt de Kamer per project geïnformeerd over de geboekte resultaten, bestand van zaken en de verwachte bijdrage aan het duurzame verdienvermogen van Nederland.

[0:21:22] Dank voorzitter.

[0:21:25] Dank u wel.

[0:21:26] Ga ik naar de staatssecretaris.

[0:21:28] Voorzitter, ik had nog één vraag over.

[0:21:31] Dat was een vraag naar de kwaliteitsborging van het bodembeheer.

[0:21:35] En ik kan u toezeggen dat in de periodieke rapportage van Bodem en Ondergroen we speciaal aandacht gaan besteden aan de effectiviteit van de preventie.

[0:21:45] Dat we inclusief toezicht en handhaving dat doen en dat we ook ingaan op de resultaten van de versterking van het stelsel.

[0:21:54] En voorafgaand aan het WGO Water sturen wij hier een brief over.

[0:21:58] Dank u wel.

[0:22:04] Dan is er eventueel nog ruimte voor een vervolgvraag.

[0:22:07] Ik kijk naar de heer Schutts.

[0:22:08] Gaat u gaan.

[0:22:09] Ja, dat heb je.

[0:22:10] Dat is het lot als rapporteur.

[0:22:11] Dat je dan een paar weken, maanden bezig bent.

[0:22:15] En dan komt er op een bepaalde dag een presentatie over het afwegkader.

[0:22:21] En dat is dan precies de dag na dit presentatie.

[0:22:25] Dit zou dan de tijd en de plaats zijn om geen genoegen te nemen met deze antwoorden.

[0:22:29] Maar deze rapporteur kan prima een dagje wachten.

[0:22:32] Dank u wel.

[0:22:35] Meneer De Hoog.

[0:22:37] Wij spreken als rapporteurs met één mond, voorzitter.

[0:22:41] Gelukkig hebben we dus ook onze eigen bijdrage waarin we dat ook apart van elkaar namens onze fractie kunnen doen.

[0:22:47] Maar dank in ieder geval voor nu voor de beantwoording.

[0:22:53] Dank u wel.

[0:22:54] En dan gaan we naar die eerste termijn van de Kamer.

[0:22:58] En dan mag u meteen weer als eerste spreker de heer De Hoop namens Pro.

[0:23:04] Gaat uw gang.

[0:23:05] Ja, dank u voorzitter.

[0:23:06] Ik hoop niet dat ik te veel verwachtingen gewekt heb nu.

[0:23:09] Voorzitter, als rapporteur bij het begrotingsonderzoek hebben we natuurlijk vooral gekeken of alles correct is en of de rapportages en verslagen duidelijk zijn.

[0:23:16] Zodat wij als Kamerleden onze controlerende taak kunnen uitvoeren.

[0:23:20] En als rapporteur die dit nu een aantal jaren doet, zie ik de beweging die het kabinet dit jaar ook gemaakt heeft.

[0:23:25] Dus dank daarvoor.

[0:23:26] Als woordvoerder van mijn fractie ondersteun ik uiteraard wat wij als rapporteurs hebben gezegd, maar er is meer.

[0:23:32] De jaarlijkse middelen voor de INW-begroting gaan voor het allergrootste deel direct naar het mobiliteitsfonds en het deltafonds.

[0:23:38] Via dat fonds bekostigen we aanleg en onderhoud voor onze infrastructuur en waterwerken.

[0:23:43] En de keuze waar en hoe we met die nieuwe aanleg onze infrastructuur versterken, welke regio, welke modaliteit, welk belang prioriteren is boven een ander belang.

[0:23:53] En hoe zich dat weer verhoudt tot alle andere ambities is altijd een grote politieke strijd.

[0:23:58] En wat we hier nooit goed bij betrekken zijn de langetermijnkosten voor onderhoud, afschrijving en vervanging.

[0:24:04] We moeten onderhouden en tijdig vervangen wat we hebben, maar hoe dat moet gebeuren en hoe de keuzes die de Kamer daarover maakt, die verhouden zich op lange termijn niet goed tegen de kosten en de consequenties hiervan.

[0:24:16] En dat maakt helaas die keuzes vaak ondergeschikt en daar ervaren we nu met elkaar ook de consequenties van.

[0:24:22] We sparen niet en we schrijven ook niet af, alsof onze invraag geen waarde heeft, wat natuurlijk wel het geval is.

[0:24:29] Voorzitter, elk bedrijf werkt met afschrijvingen en investeringen en vervangingsplannen, maar wij doen dat niet.

[0:24:34] Je hebt geld of je leent geld om te investeren en die investering schrijf je af op de waarde, onderhoud en noodzaak om tijdig te vervangen.

[0:24:41] En een machine die je onverwachts intensiever gaat gebruiken en die sneller slijt, die levert ook meer geld op.

[0:24:47] En als je dat als ondernemer goed doet is alles gewoon in evenwicht.

[0:24:50] ...genereer je baten en kun je assets onderhouden... ...nieuwe investeringen bekostigen of winst uitkeren.

[0:24:55] En wat zou het mooi zijn als wij ook op die manier... ...met onze infrastructuur wat meer om zouden gaan.

[0:24:59] Maar de Rijksoverheid doet dat niet.

[0:25:01] We krijgen meer geld.

[0:25:03] Al nagelang de minister van INW wordt...

[0:25:05] toch enigszins wordt gedunt door dat we krijgen meer geld, maar toch te weinig.

[0:25:12] En daarvan kopen we wegen, bruggen, sluis- en spoorlijnen.

[0:25:16] En wat dan aan onderhoud, wat dat gaat kosten, hoe lang die meegaan, dat is dan ook altijd weer iets van een volgend kabinet.

[0:25:22] En als je dat dan decennia lang doet, dan kan het zomaar eens zijn dat je 80 miljard tekort komt.

[0:25:29] Voorzitter, we kennen allemaal voorbeelden van projecten waarbij we al geruime tijd weten dat er noodzaak is voor vervanging of grootschalige onderhoud.

[0:25:36] En toch hebben we de begroting technisch onvoldoende op geanticipeerd.

[0:25:40] Dat reken ik het kabinet aan, maar dat reken ik de Kamer in den Brede ook aan.

[0:25:45] Hierdoor zijn mede-overheden, Rijkswaterstaat en ProDeel vaak jarenlang met elkaar in overleg over zo'n project.

[0:25:51] Het zorgt voor veel onzekerheid en risico's nemen toe.

[0:25:54] En dat is niet alleen zonde van alle bestuurlijke bedrijven.

[0:25:56] en ambtelijke capaciteit die hieraan is opgegaan.

[0:25:58] Het is ook nog eens heel erg onnodig.

[0:26:01] Want als we in onze systematiek hier voldoende rekening mee hadden gehouden... dan hadden we op het juiste moment middelen beschikbaar gehad... om het noodzakelijk onderhoud of de vervanging aan te pakken.

[0:26:09] En eigenlijk geldt dit voor ieder willekeurig ander infraproject of waterwerk.

[0:26:14] Mijn vraag aan het kabinet en ook de andere commissieleden is deze.

[0:26:17] Is het systeem voor de financiering van aanleg...

[0:26:19] en onderhoud van infrawaterwerken, dat we nu allemaal gewend zijn... en waar we decennia lang mee werken.

[0:26:25] Is dat nou echt het best denkbare systeem?

[0:26:27] Of is dit niet een moment om aan te grijpen... om dit anders met elkaar te organiseren?

[0:26:32] Want ik zie niet hoe we met dit systeem van bekostiging snel...

[0:26:35] maatschappelijk en verantwoord en duurzaam onze achterstanden kunnen wegwerken.

[0:26:40] Hoe we kunnen garanderen dat wat we aanleggen, dat we dat ook kunnen onderhouden de komende jaren en tijdig kunnen vervangen.

[0:26:46] En hoe we de baathebbers ook kunnen laten bijdragen aan aanleg en onderhoud voor een eerlijke verdeling van lusten en lasten, zodat we kunnen financieren wat we de komende decennia nodig hebben.

[0:26:56] Het is een vraag, voorzitter, een open vraag ook, maar wel een fundamentele die we allemaal te beantwoorden hebben.

[0:27:01] En die aftrap is vandaag bij het begrotingsonderzoek en het debat moet verder gevoerd worden bij de begroting INW over twee weken.

[0:27:09] Voorzitter, dan tenslotte nog een ander punt waar mijn fractie graag aandacht voor wil vragen en dat is het Caribisch deel van Nederland.

[0:27:16] De indruk van mijn fractie is dat Caribisch Nederland niet altijd goed op de kaart staat bij verschillende departementen, zo ook

[0:27:22] bij infrastructuur en waterstaat.

[0:27:24] Terwijl daar hele belangrijke keuzes voor liggen... juist voor de mensen die op dat deel van ons koninkrijk wonen.

[0:27:30] Er is veel achterstandig onderhoud rondom waterleidingen... en weg- en haveninfrastructuur.

[0:27:35] Maar ook de problemen bij de afvalverwerking Cedribon... zijn ronduit zorgelijk te noemen.

[0:27:41] Het gaat mij vandaag uiteraard niet om dat we deze onderwerpen inhoudelijk met elkaar bespreken, maar ik wil wel onze zorgen uiten dat de grote opgaven in Caribisch Nederland nog onvoldoende lijken te worden opgepakt binnen deze begroting.

[0:27:52] Graag hoor ik van beide bewindspersonen of zij dit gevoel delen en hoe zij de komende jaren ook dit deel van ons Koninkrijk een betere plek geven in de begrotingsverantwoording.

[0:28:01] Ik zie uit naar de beantwoording.

[0:28:02] Dank.

[0:28:04] Dank u wel aan de fractie van Pro, de heer De Hoop.

[0:28:07] Dan ga ik naar de heer Van Leijen van D66.

[0:28:12] Dank je wel, voorzitter.

[0:28:14] En dank ook aan de rapporteurs, de heer Schuets en de heer De Hoop.

[0:28:16] En inderdaad ook de ondersteuning die ik op de publieke tribunes zie zitten.

[0:28:19] Bij een begroting als deze is dat spitswerk geen overbodige luxe.

[0:28:23] We bespreken deze begroting op een bijzonder moment.

[0:28:25] De instandhoudingsopgave is gigantisch.

[0:28:27] En we staan letterlijk aan de vooravond van de bekendmaking van de uitkomst van het afwegingskader.

[0:28:32] Welke projecten gaan door en welke niet?

[0:28:35] Die keuzes raken veel dossiers en zeker het bereikbaar maken van nieuwe woningen.

[0:28:39] Voorzitter, we weten allemaal een wijk zonder aansluiting is een wijk die er niet komt.

[0:28:43] Daarom wil ik het vandaag over twee dingen hebben.

[0:28:46] Eén, wat betekent deze krapte voor de woningbouw?

[0:28:48] En twee, hoe halen we meer uit elke euro door slimmer te financieren?

[0:28:53] Voorzitter, eerst de woningbouw.

[0:28:54] Een wijk zonder weg, bus of tram is een wijk die er niet komt.

[0:28:58] Maar uit deze begroting kan ik niet opmaken hoeveel geld daar nu echt voor beschikbaar is.

[0:29:03] Van de gedeelde reeks voor onderhoud en woningbouw wordt nu de tranche voor 2031 overgeboekt, 1,1 miljard.

[0:29:09] Klopt het dat die volledig naar onderhoud gaat, naar Rijkswaterstaat, ProRail en het Delta Fonds?

[0:29:14] De rekenkamer telt ook de resterende 6,9 miljard op de aanvullende post volledig als onderhoud.

[0:29:19] Op basis van de cijfers van dit ministerie.

[0:29:21] Ministerie, klopt die lezing?

[0:29:23] Op korte termijn is het vooral belangrijk om de vier grootschalige woningbouwlocaties zoals Apeldoorn of Alkmaar...

[0:29:28] vooruit te kunnen.

[0:29:29] Maar een gemeente die een nieuwe stadswijk plant, zoals Rijnenburg bij Utrecht, kijkt 15 jaar vooruit.

[0:29:35] Welk perspectief bieden de minister en de staatssecretaris die gemeente?

[0:29:41] Wat er wel in de begroting staat is een kastgrijp van 85 miljoen voor de ontsluiting van woningbouw van 2029 naar 2027.

[0:29:48] Die is nodig om aan juridische en bestuurlijke verplichtingen te voldoen.

[0:29:52] Om welke locaties en afspraken gaat het?

[0:29:54] En zijn daarmee alle lopende afspraken met gemeentes en regio's over ontsluiting gedekt?

[0:29:59] De rapporteurs

[0:30:00] Operateurs merken op dat de doelen en geld nog niet op artikelniveau aan elkaar gekoppeld worden.

[0:30:04] Ik zie dat woningbouw al terugkomt in een aantal van de doelen voor 2027, bijvoorbeeld bij de 100 mobiliteithubs.

[0:30:11] Dat vind ik een hele goede zaak.

[0:30:13] De volgende stap is denk ik om dit ook specifieker en meetbaarder te maken.

[0:30:16] Ik kan de minister toezeggen dat hij vanaf de volgende begroting aangeeft hoeveel woningen we willen ontsluiten, of het geld daarvoor voldoende is en zo niet, hoe groot het gat is.

[0:30:26] Voorzitter, dan mijn tweede punt.

[0:30:27] Alternatieve financiering.

[0:30:29] Als het Rijk niet genoeg middelen heeft, moeten we alle mogelijkheden die we hebben aanwenden om de gaten te dichten.

[0:30:35] De begroting laat zien dat dat kan werken.

[0:30:37] Tussen 2032 en 2040 rekent het ministerie op 1,3 miljard extra van derde voor wegen.

[0:30:43] Alleen staat nergens waar dat geld nou eigenlijk precies vandaan komt.

[0:30:46] Van wie komt het?

[0:30:47] En voor welke projecten?

[0:30:49] En als het geld er niet komt, wie draagt dan het risico?

[0:30:51] Kan de minister toezeggen dat zulke bedragen voortaan per project in de verdiepingsbijdrage staan?

[0:30:57] En hoe kijkt hij ernaar om die cofinanciering meer structureel in te zetten, bijvoorbeeld van grote woningbaanlocaties?

[0:31:04] En dat brengt mij bij het Zuidasdok.

[0:31:06] Van de anderhalf miljard voor prioritaire projecten lijkt zo'n 500 miljoen naar het Zuidasdok te gaan en op artikel 11 wordt nog 100 miljoen gereserveerd.

[0:31:14] Hoe willen de minister en de staatssecretaris in zaken Zuidasdok gebruik maken van alternatieve financiering met de regio en het bedrijfsleven zoals elders bij wegen ook al gebeurt?

[0:31:24] En welke risico's zien zij erbij als het project wordt opgeknikt voor het contract met de aannemer en voor de partijen die al hebben meebetaald?

[0:31:33] Voorzitter, tot slot.

[0:31:35] Krapte vraagt om scherpe keuzes.

[0:31:38] En morgen gaan we zien welke keuzes dat worden.

[0:31:41] Laten we die keuzes zo maken dat we blijven bouwen aan de grote opgave van Nederland.

[0:31:44] Te beginnen met betaalbare woningen.

[0:31:46] Ik kijk uit naar de beantwoording.

[0:31:51] Dank u wel, de heer Van Leijen.

[0:31:52] Dan ga ik naar de heer Jansen van de PVV.

[0:31:55] Gaat u gaan.

[0:31:57] Voorzitter, bruggen en viaducten staan op instorten.

[0:32:00] En de gaten in onze wegen worden steeds groter.

[0:32:03] Waar Nederland ooit bekend stond om zijn goede infrastructuur, lijkt daar ook steeds minder van over te blijven.

[0:32:08] Excuus, ik ga even de heer Van Leijen vragen.

[0:32:11] Oh, sorry.

[0:32:11] Het was geen interruptie.

[0:32:15] Gaat u verder, de heer Jansen.

[0:32:17] Even kijken, er lijkt er steeds minder van over te blijven.

[0:32:21] Niet alleen op het gebied van politiek, maar ook als we kijken naar infrastructuur, lijkt het steeds meer op onze zuidenburen.

[0:32:27] Het is één grote chaos.

[0:32:29] Want de extra middelen die dit kabinet beschikbaar stelt, vallen niet bij de enorme onderhoudsopgave die ons te wachten staat.

[0:32:36] Het tekort blijft oplopen en zelfs de Algemene Rekenkamer waarschuwt hiervoor.

[0:32:40] Neemt de minister deze zorgen eigenlijk wel serieus?

[0:32:43] Hoe verhoudt het beschikbare budget zich tot de bevindingen van de Algemene Rekenkamer?

[0:32:48] Kan de minister garanderen dat hiermee de belangrijkste onderhoudsproblemen worden aangepakt?

[0:32:52] En waar liggen dan zijn prioriteiten?

[0:32:54] Voorzitter.

[0:32:55] Dagelijks zien we wat de gevolgen zijn van jarenlang achterstallig onderhoud.

[0:32:59] Steeds meer automobilisten krijgen te maken met omleidingen en vertragingen.

[0:33:03] Problemen die met tijdig onderhoud voorkomen hadden kunnen worden.

[0:33:06] Dat is niet alleen vervelend voor de automobilist die langer onderweg is, maar ook de verkeersveiligheid komt hiermee extra onder druk te staan.

[0:33:12] Daarnaast heeft dit ook keiharde economische gevolgen voor ondernemers in ons land.

[0:33:17] Ik heb een interruptie voor u van de heer De Hoop.

[0:33:20] Ja, voorzitter.

[0:33:21] Natuurlijk terecht de analyse van de heer Jansen dat vorige kabinetten echt te weinig hebben gedaan op het gebied van onze infrastructuur.

[0:33:27] Ik ben wel benieuwd hoe de heer Jansen dan bijvoorbeeld de investeringen die het kabinet schoof heeft gedaan op INW weegt.

[0:33:36] Ik kan mij namelijk niet zo heel veel investeringen herinneren die erbij kwamen toen op het gebied van infrastructuur en waterstaat.

[0:33:42] Maar misschien dat de heer Jansen daar andere herinneringen aan heeft dan ik.

[0:33:47] Voorzitter, volgens mij is toen ook de afweging gemaakt met de andere partijen binnen het kabinet om te kijken hoe wij de middelen verdelen.

[0:33:55] Daar is een deelsleutel op losgelaten en volgens mij hebben de bewindspersonen die toen op INW zaten heel duidelijk aangegeven dat zij daarmee niet uitkwamen.

[0:34:03] En dat zij inderdaad eigenlijk om meer middelen hadden gevraagd, maar die helaas niet hebben gekregen, voorzitter.

[0:34:10] De heer Noop.

[0:34:11] Nee, maar precies.

[0:34:12] Maar dan constateren de heer Jansen en ik met elkaar dat dit kabinet ook zeker te weinig middelen op INW heeft.

[0:34:17] Er is nu wel iets bijgekomen.

[0:34:19] Ik denk nog steeds veel te weinig.

[0:34:21] Maar dat het in het vorige kabinet helaas echt niet gelukt is om daar nog meer middelen bij te krijgen.

[0:34:26] Dat deelt de heer Jansen dan met mij?

[0:34:29] De heer Jansen.

[0:34:30] Volgens mij wat wel in het vorige kabinet is gebeurd, voorzitter, is dat er een heel groot bedrag jaarlijks gereserveerd is voor onderhoud.

[0:34:37] En dat is wel gedaan.

[0:34:39] En ik denk dat het heel belangrijk is, want dat hoorde ik ook net de minister zeggen in zijn beantwoording op de vragen van de rapporteurs, dat het heel belangrijk is dat we in ieder geval zoals wij dat altijd doen de achterdeur op orde hebben voordat je door de voordeur heel veel geld uitgeeft, voorzitter.

[0:34:57] Gaat u verder met uw betoog?

[0:35:00] Even zien.

[0:35:01] Daarnaast heeft dit ook keiharde economische gevolgen voor ondernemers in ons land.

[0:35:05] Met name de transportsector staat zwaarder onder druk.

[0:35:08] Bedrijven hebben te maken met afgesloten wegen en bruggen, hoge brandstofprijzen.

[0:35:12] Stijgende personeelskosten en daarbovenop ook nog de vrachtwagenheffing die dit kabinet invoert.

[0:35:18] Voor veel ondernemers wordt het steeds moeilijker om het hoofd boven water te houden.

[0:35:22] Welke concrete maatregelen neemt de minister om deze sector te ondersteunen en te voorkomen dat nog meer transportbedrijven in de problemen komen?

[0:35:29] En breder voorzitter, hoe kijkt de minister naar de economische gevolgen van deze oplopende onderhoudsachterstanden?

[0:35:36] Hoe voorkomt hij dat we straks op steeds meer plekken in Nederland met dit soort problemen te maken gaan krijgen?

[0:35:41] Voorzitter.

[0:35:42] Ik ga nog even verder over de vrachtwagenheffing.

[0:35:45] Voor veel ondernemers voelt het als een trap na.

[0:35:47] Het ministerie rekent op ruim 6 miljard euro aan opbrengsten... terwijl transportondernemers ondertussen bij bosjes omvallen.

[0:35:54] Afgelopen maand zijn al minimaal 16 transportbedrijven failliet gegaan of samengegaan.

[0:35:59] In hoeverre is die schatting dan nog realistisch?

[0:36:02] Is hiermee bij de geraamde opbrengsten rekening gehouden... om nog maar te zwijgen over de transporteurs die hier door de Nederlandse tolwegen gaan mijden?

[0:36:09] Hoeveel transportbedrijven verwacht de minister hierdoor nog meer te verliezen?

[0:36:13] En rekent de minister nog steeds op die 6 miljard...

[0:36:15] Of zijn deze cijfers inmiddels bijgesteld naar beneden?

[0:36:18] Voorzitter, nog steeds heeft de regering geen opvolging gegeven aan de aangenomen motie Prik Aerts-Vondeling, waarin de regering wordt verzocht maatregelen te nemen om openstaande boetes van niet betalende asielzoekers in de trein te innen.

[0:36:31] De Kamer zal hierover op korte termijn worden geïnformeerd, maar dat is niet gebeurd.

[0:36:35] De minister van Asiel en Migratie heeft aangegeven dat er in 2025 tussen de 20.000 en 25.000 boetes aan COA-bewoners zijn uitgedeeld.

[0:36:45] Hoeveel daarvan kunnen er nog worden geïnd, voorzitter?

[0:36:48] Tot slot, voorzitter.

[0:36:50] De compensatie voor de vuurwerkbranche.

[0:36:52] Ook hier dreigt weer een hele branche om zeep te worden geholpen.

[0:36:55] Voor veel ondernemers is de verkoop van vuurwerk een belangrijke manier om het boekjaar rond te krijgen.

[0:37:00] Maar waar het kabinet beloofde met een nette compensatieregeling te komen in afstemming met de vuurwerkbranche, komt het nu met een soort foutje.

[0:37:08] Dat is geen nette compensatieregeling, maar helemaal geen regeling die recht doet aan de afspraken die zijn gemaakt.

[0:37:14] De 88 miljoen die dit kabinet uittrekt valt volledig in het niet bij de 895 miljoen waar de branche om vraagt.

[0:37:21] En daar blijft het niet bij.

[0:37:23] Door deze branche de nek om te draaien lopen we ook nog eens ruim 20 miljoen aan belastinginkomsten mis.

[0:37:28] Geld dat niet meer in onze eigen schatkist terechtkomt, maar naar onze buren gaat.

[0:37:33] Hoe kan de staatssecretaris dit verschil verklaren?

[0:37:35] Hoe kan het kabinet volhouden dat er met dit bedrag sprake is

[0:37:38] ...van de eerlijke compensatieregeling.

[0:37:40] En zou het misschien toch niet beter zijn... ...om helemaal geen vuurwerkverbod in te voeren... ...zoals de PVV al de hele tijd bepleit?

[0:37:47] Graag een reactie.

[0:37:48] Dank u wel.

[0:37:48] Dank u wel.

[0:37:49] En ik heb ook een interruptie van de heer Van Leijen.

[0:37:51] Gaat u gang.

[0:37:52] Deze keer ga ik u wel eens een spreektijd geven.

[0:37:54] Speciaal voor u. D66 is een groot voorstander van het vuurwerkverbod.

[0:37:59] Beter voor de volksgezondheid, beter voor al die huizendieren... ...die zich zitten te verstoppen op 31 december.

[0:38:04] En bel maar eens een oogarts op en je zal nog meer redenen horen...

[0:38:07] Ik vind het belangrijk dat er inderdaad gekeken wordt naar een goede compensatie, daar moet je naar kijken.

[0:38:12] Maar ik ben ook benieuwd wat de PVV vindt van de manier waarop we dit nu compenseren.

[0:38:17] Want u spreekt in uw betoog een duidelijke zorg uit over de instandhoudingsopgave die er ligt.

[0:38:23] Een deel van de compensatie komt uit dezelfde middelen die ook bedoeld zijn voor de instandhouding, het mobiliteitsfonds.

[0:38:30] Maar twee zinnen later zegt u ja, er moet nog meer geld naartoe.

[0:38:32] Hoe ziet u dan de relatie met die instandhoudingsopgave?

[0:38:37] Ik heb niet gezegd dat er meer geld naartoe moet.

[0:38:39] Ik heb volgens mij gezegd dat wij tegen het vuurwerkverbod zijn.

[0:38:42] En dan hoeft er helemaal geen geld naartoe.

[0:38:44] Alleen een kamermeerderheid heeft na de draai van met name de VVD, heeft besloten om de vuurwerkbranche de nek om te draaien.

[0:38:51] En als uiteindelijk de Kamer dan ook in meerderheid besloten heeft om dat te laten drukken op de begroting van INW, kom je in een situatie waar we nu terecht zijn gekomen.

[0:39:00] De heer Van Leijen.

[0:39:01] Ja, voorzitter.

[0:39:02] We zitten inderdaad in de situatie waar we nu terecht zijn gekomen.

[0:39:05] Er komt een vuurwerkverbod.

[0:39:06] Er komt compensatie.

[0:39:07] Dat gaat via INW.

[0:39:08] Dat landt helaas bij het mobiliteitsfonds.

[0:39:10] Vindt u dat er nu meer geld uit het mobiliteitsfonds getrokken moet worden om de vuurwerkbranche te compenseren?

[0:39:16] De heer Jansen.

[0:39:17] Voorzitter, heel fijn deze vraag.

[0:39:19] De PVV is nog steeds van mening dat we hopen dat het gezonde verstand doorbreekt in de Kamer.

[0:39:23] Dat we het vuurwerkverbod alsnog niet laten ingaan.

[0:39:26] Dat is wat de PVV hoopt.

[0:39:27] Dan heb je helemaal geen discussie over geld.

[0:39:29] En dan kan elke eurocent van INW worden gebruikt waarvoor die volgens mij bedoeld was.

[0:39:33] Namelijk instandhouding en uitbreiding van ons wegennet en onze OV-verbindingen, voorzitter.

[0:39:41] En de heer Van Leijen.

[0:39:42] Maar voorzitter, stel nou de PVV krijgt niet haar zin in de Kamer en dat vuurwerkverbod komt er gewoon.

[0:39:46] Vindt de PVV dan dat er meer geld uit het mobiliteitsfonds komt?

[0:39:49] Het is een makkelijke vraag om de vuurwerkbranche te moeten compenseren.

[0:39:53] De heer Jansen.

[0:39:54] Voorzitter, als nou mijn buurman als eerste zegt ik draai toch maar even bij, dan hebben we de situatie niet.

[0:40:00] En wij gaan er nog steeds vanuit dat de Kamer toch over voldoende gezond verstand bezit.

[0:40:05] En laten we hopen dat het vuurwerkverbod uiteindelijk niet doorgaat en dat we gewoon met de situatie verder gaan zoals die altijd was.

[0:40:15] Ik concludeer eigenlijk gewoon dat de PVV het prima vindt en dat hij niet nog meer geld uit het mobiliteitsfonds wil trekken.

[0:40:20] Want u weet best dat de Kamer daar niet een ander standpunt over gaat innemen.

[0:40:23] Ben ik helemaal met u eens, want we hebben dat geld nodig voor instandhouding van de infrastructuur.

[0:40:29] Voorzitter, laten we in ieder geval concluderen dat de keuzes van dit kabinet en van D66 niet de keuze zijn van de PVV.

[0:40:39] Dank u wel.

[0:40:39] Ik zag nog mevrouw Van der Plas.

[0:40:40] Gaat u gang.

[0:40:43] Dank u wel, voorzitter.

[0:40:45] Ja, de heer Jansen is staatssecretaris geweest van INW in een kabinet waar de PVV 37 zetels had.

[0:40:52] Dus flink wat invloed ook.

[0:40:56] Maar goed, na elf maanden besloot de heer Wilders het voor gezien te houden.

[0:41:04] Ja, een groot deel van de bewindspersonen van de PVV in schok en verbijstering achterlatend, omdat er gewoon ook hele goede plannen...

[0:41:12] En ik verwijt de heer Jansen daar helemaal niks op.

[0:41:17] Die is ook gewoon voor een voldoende feit gezet.

[0:41:21] Maar wat had hij als staatssecretaris nog kunnen doen om dat vuurwerkverbod misschien tegen te houden?

[0:41:29] Wat had hij nog graag willen doen eigenlijk in de jaren die hadden moeten volgen?

[0:41:38] Dank u wel.

[0:41:40] Ik geef er geen antwoord op.

[0:41:43] U gaat zelf over uw antwoord natuurlijk.

[0:41:45] Ik geef er geen antwoord op, want ik ben helaas geen staatssecretaris.

[0:41:48] En ik denk dat daar een staatssecretaris zit die prima kan verwoorden wat de mogelijkheden zijn.

[0:41:55] Wat ik wel kan zeggen, dat in de periode dat ik staatssecretaris was, had ik niets om te springen om het heel snel in te voeren.

[0:42:04] Daar lijkt het mij wat mij betreft mee afgedaan.

[0:42:07] Dan gaan we naar de volgende bijdrage en dat is de bijdrage van de VVD.

[0:42:13] Meneer Schut, gaat u gang.

[0:42:15] Voorzitter, dank u wel.

[0:42:17] In aanvulling op hetgeen in de rapporteursbijdrage reeds is aangegeven, leg ik graag nog een aantal VVD-accenten bij dit begrotingsonderzoek.

[0:42:24] Het zal u niet verrassen.

[0:42:25] De VVD wil dat belastinggeld wat doelmatig wordt besteed en dat de Kamer kan volgen wat investeringen concreet opleveren of op zullen leveren.

[0:42:33] Bereikbare en veilige infrastructuur is essentieel voor onze economie en ons vestigingsklimaat.

[0:42:38] Dat vraagt om voldoende geld voor onderhoud en nieuwe wegen, maar ook om realistische ramen, uitvoerbare plannen en duidelijke keuzes.

[0:42:45] Allereerst de instandhouding en herprioritering.

[0:42:48] Het kabinet trekt tot 2035 10 miljard euro extra uit voor de instandhouding en een nieuwe aanleg.

[0:42:54] Daarmee investeren we in de bereikbaarheid van Nederland, de veiligheid van onze infrastructuur en de ruimte voor economische groei en woningbouw.

[0:43:00] Dat past bij de inzet van de VVD om onze wegen, vaarwegen, bruggen, sluizen en het spoor op orde te brengen.

[0:43:07] Tegelijkertijd stelt de VVD met de Rekenkamer vast dat het onderhoudstekort nog niet volledig is gedekt en een deel van het geld nog op de aanvullende post staat.

[0:43:17] Bovendien bestaat de verhoging van het budget deels uit prijspijstellingen en het toevoegen van een nieuw begrotingsjaar.

[0:43:24] Om scherp te krijgen wat met de extra middelen kan worden gerealiseerd en ik hoop dat daar

[0:43:29] wel iets overgenoemd kan worden vandaag, hoor ik graag van de minister hoeveel geld in totaal netto beschikbaar komt voor het extra onderhoud.

[0:43:38] Dus niet projectmatig, maar gewoon welk deel is er netto straks beschikbaar.

[0:43:43] De herprojectering van het mobiliteitsfonds en het Delta-fonds moet vervolgens duidelijk maken welke keuze binnen beschikbare middelen wordt gemaakt.

[0:43:51] Voor de VVD is van belang dat het afwegingskader objectief, inzichtelijk en afvolgbaar maakt hoe bereikbaarheid economische betekenis

[0:43:59] Woningbouw en veiligheid worden meegewogen.

[0:44:03] Dan de doelen en informatiewaarden van de begroting.

[0:44:05] De drie hoofddoelen van de INW-begroting, Nederland bereikbaar, economisch sterk en schoon en veilig houden, zijn in deze begroting helaas niet meetbaar gemaakt.

[0:44:14] Wel zijn per beleidsartikel doelenbomen opgenomen, maar de onderliggende doelstellingen verschillen sterk in concreetheid en dus toetsbaarheid.

[0:44:23] Daardoor blijkt het moeilijk vast te stellen welke resultaten van de miljarden uitgaven worden beoogd

[0:44:29] en die ook worden bereikt.

[0:44:31] Ik vraag de minister toe te zeggen de begroting vanaf volgend jaar zo in te richten dat per hoofd- en subduel duidelijk is welk resultaat wordt nagestreefd, hoeveel geld daarvoor beschikbaar zal zijn, of dit budget naar verwachting toereikend is en hoe de voortgang wordt gemeten.

[0:44:46] Met name de laatste twee elementen zijn in de begroting over 27 over de volle breedte onduidelijk.

[0:44:52] En we hoorden de minister zo even zeggen u mag ervan uitgaan tenzij.

[0:44:57] Maar thuis werkt dat ook niet zo.

[0:44:59] Pap, met deze voorbereiding mag je ervan uitgaan dat ik voor scheikunde een voldoende haal.

[0:45:05] Daar vraag ik dan geen verklaring voor, maar hier wel.

[0:45:09] Ik vraag van de minister voldoendes.

[0:45:12] Een begroting die uitgaven duidelijker aan prestaties koppelt, helpt de Kamer vooraf keuzes te beoordelen en gedurende het jaar bij te sturen.

[0:45:20] Daarmee hoeven we niet steeds te wachten op periodieke evaluaties om te weten of het beleid voldoende oplevert.

[0:45:27] Tevens vraag ik de minister toe te zeggen de suggestie van de Rekenkamer zo spoedig mogelijk over te nemen om de periodieke rapportage bodem en ondergrond en de evaluatie aanleg wegenprojecten 23-26 aan de ECA toe te voegen en de Kamer daarover te informeren.

[0:45:44] In die brief ontvang ik graag ook een overzicht van de aanlegprojecten die worden geëvalueerd en een toelichting op de manier waarop de lessen uit afgeronde projecten worden toegepast bij toekomstige projecten.

[0:45:55] Dan hindermanagement, of positiever geformuleerd doorstromingsbevordering.

[0:45:59] Werkzaamheden zijn noodzakelijk, maar de gevolgen voor ondernemers en gebruikers moeten zoveel mogelijk worden beperkt.

[0:46:06] Ik vraag de minister het bij het commissiedebat maritiem toegezegde onderzoek naar hindermanagement bij waterwerken

[0:46:12] en de uitvoering van de daaruit voortvloeiende verbeteringen als concrete doelstellingen op te nemen in de memorie van toelichting van de volgende begroting.

[0:46:21] In de memorie van toelichting bij deze begroting is dat ook gedaan voor de evaluatie van hindermanagement voor het wegverkeer.

[0:46:28] Daarnaast vraagt de VVD beide vormen van hindermanagement periodiek te evalueren en die evaluaties ook op te nemen in de strategische evaluatieagenda voor het eerst in 2029.

[0:46:42] kan de minister beide toezeggingen doen.

[0:46:44] En dan tenslotte de kaderrichtlijn water.

[0:46:47] De minister en de Rekenkamer beoordelen het verwachte doelbereik verschillend.

[0:46:51] Dat vraagt om meer concrete onderbouwing.

[0:46:54] Waarop baseert de minister zijn verwachting dat de doelen worden gehaald?

[0:46:57] Welke aanvullende maatregelen zijn daarvoor vanaf vandaag nog nodig?

[0:47:01] Wat kosten die en welk resultaat leveren ze naar verwachting op?

[0:47:05] En hoe beoordeelt de minister het risico dat de Europese Commissie de Nederlandse inzet en het uiteindelijk doelbereik onvoldoende vindt?

[0:47:12] Tevens hoor ik verschillende geluiden over nationale koppen.

[0:47:16] Volgens de Rekenkamer stellen we aanvullende gebiedsgerichte voorwaarden die in hun termen gecalibreerd zouden zijn met omringende landen.

[0:47:24] Volgens ondernemerskoepelverenigingen die ik van de week sprak is dat niet zo en zijn de aanvullende voorwaarden nationale koppen.

[0:47:31] Want van het laatste houd ik niet zo.

[0:47:32] Dat zet ons als Nederland op achterstand.

[0:47:35] Graag een toelichting.

[0:47:36] Dank u wel.

[0:47:37] Dank u wel.

[0:47:38] En ik heb een interruptie van de heer Jansen van de PVV voor u.

[0:47:41] Ik hoor mijn collega betogen houden en ik hoor alleen maar evaluatie, evaluatie, evaluatie.

[0:47:48] Mijn vraag is, gaan we ook nog wat doen?

[0:47:53] Ja, daar hoort u morgen iets over.

[0:47:59] Ja, sorry voorzitter.

[0:48:01] Ik had een wat langer antwoord verwacht, maar de VVD blinkt al heel lang uit in...

[0:48:06] Alles aanstippen en vervolgens zeggen dat gaan we evalueren.

[0:48:10] Dan ergens met Sint-Jutemus gaan we het nog een keer evalueren.

[0:48:13] Dan gaan we misschien eens een keer wat doen.

[0:48:15] Kan de VVD nou eens concreet aangeven welke drie maatregelen zij het liefst zo snel mogelijk zou willen nemen?

[0:48:21] De heer Schut.

[0:48:23] Volgens mij heb ik al een aantal keren iets gezegd over dat het dringend noodzakelijk is dat we ons hinderen.

[0:48:28] management verbeteren, met name op het water.

[0:48:31] Maar ik kan dat wel zeggen en tegen de minister zeggen dat het slecht is.

[0:48:35] Maar het is wel van belang dat je dat eerst evalueert.

[0:48:39] En op basis van de resultaten, anders doen we het op basis van beelden.

[0:48:42] En daar is de VVD niet zo van.

[0:48:44] We willen wel feiten van fictie onderscheiden, want ik kan het ook mishebben.

[0:48:48] En dan wil ik naar aanleiding van die evaluaties vooral de aanbevelingen verwerken in nieuw beleid.

[0:48:53] En dat vind ik ook aanpakken.

[0:48:56] De heer Jansen, vervolgens.

[0:48:57] Ja, voorzitter.

[0:48:58] Maar we weten volgens mij al dat het op heel veel punten niet goed gaat.

[0:49:01] En dan kunnen we nog wel blijven evalueren.

[0:49:04] Maar daar schiet er helemaal niets mee op.

[0:49:05] En daar verdoen je allemaal tijd mee.

[0:49:07] Tijd die je heel goed kan gebruiken juist om de tekortkomingen aan te passen.

[0:49:12] Is Jules van de VVD dat met mij eens?

[0:49:17] De heer Schutts.

[0:49:17] Nee, want u stipt alleen maar aan dat er een probleem is.

[0:49:19] Maar ik wil het probleem oplossen.

[0:49:21] Maar dat betekent wel dat ik de verschillende problemen onderdeel wil kennen.

[0:49:23] En daar wil ik een compleet beeld bij en daar heb ik een evaluatie bij nodig.

[0:49:26] En ja, dat kost tijd.

[0:49:28] En er zullen ook dingen zijn die direct opgepakt kunnen worden.

[0:49:31] En laten we daar zeker niet op wachten.

[0:49:33] Maar ik wil niet alleen maar de discussie voeren op basis van wat ik zelf kan bedenken.

[0:49:37] Wat nu een probleem is.

[0:49:39] Want daar doe ik elf andere provincies mee tekort.

[0:49:43] Want ik woon in Zeeland en ik vind het belangrijk dat we dit in heel Nederland oplossen.

[0:49:46] En vandaar dat echt een evaluatie even nodig is.

[0:49:49] Vooral om het goed te doen.

[0:49:52] En dan ga ik naar de heer Goudswaard.

[0:49:56] Dank voorzitter.

[0:49:57] Een korte nieuwsgierige interruptie vanuit mijn kant.

[0:50:00] Een tijd geleden is er een advies gekomen van de Lelylijn gezond, Klaas Knot, om echt met het oog op de toekomst te werken aan reserveringen voor de Lelylijn.

[0:50:13] Wat zou, mijn concrete vraag aan de heer Sjoets, wat zou de heer Sjoets richting de minister over dat rapport willen meegeven?

[0:50:22] De heer Sjoets.

[0:50:23] Ik wil graag aan de minister vooral iets meegeven naar aanleiding van het rapport en naar aanleiding van wat ik morgen ga horen.

[0:50:31] Want ook datgene wat we morgen gaan horen zal vast verband houden met waar u het nu over heeft.

[0:50:36] En ook daarvoor wil ik niet voor de muziek uitlopen, maar vooral eerst even luisteren.

[0:50:41] Ik had het graag vandaag gehoord als rapporteur, maar als politicus kan ik een dagje wachten, heb ik net aangegeven.

[0:50:46] Dat zei ik volgens mij ook als rapporteur inderdaad, excuus.

[0:50:50] Maar graag naar aanleiding van en niet ervoor.

[0:50:55] De heer Gaatswaard.

[0:50:57] Ja, voorzitter.

[0:50:58] Ik begrijp ook echt wel de strekking van dit antwoord.

[0:51:02] Misschien moet ik mijn vraag dan anders stellen.

[0:51:05] In hoeverre ziet de heer Schuets het belang van de Lelylijn als het gaat over de provincies...

[0:51:18] die het doorkruist en de mogelijkheden als het gaat over arbeidsdiversificatie, als het gaat over bereikbaarheid, als het gaat over een beter vestigingsklimaat en meer verdienvermogen voor die landelijke gebieden die dat zo nodig hebben.

[0:51:34] Hoe zwaar weegt dat binnen uw partijen?

[0:51:39] U haalt er één belangrijk project uit.

[0:51:43] Maar zo zijn er vele projecten.

[0:51:45] En zo zullen ook vele gedeputeerde wethouders, bestuurders bij u langsgekomen zijn om het belang wat hun gemeente, hun regio, hun provincie voelt bij bepaalde projecten over het voetlicht te brengen.

[0:52:00] En dat doen ze ook bij mij dus.

[0:52:02] Ik weeg dat allemaal mee.

[0:52:04] Dat zijn allemaal belangrijke signalen.

[0:52:06] Geen project uitgesloten.

[0:52:08] Maar toch is de realiteit zoals die is, namelijk dat we

[0:52:11] Veel opgaven hebben en niet het budget wat daarbij hoort.

[0:52:15] Dus dat moeten we in zijn geheel beschouwen.

[0:52:17] Niet op basis van één enkel project dat u noemt.

[0:52:20] En daar gaan we morgen meer over horen.

[0:52:22] En naar aanleiding daarvan gaan we verder met elkaar spreken.

[0:52:28] Dank u wel.

[0:52:29] Maar dan blijf ik bij u, want dan is het tijd voor uw bijdrage namens JA21.

[0:52:33] De heer Goudswaard.

[0:52:37] Dat is waar ook, voorzitter.

[0:52:39] Voorzitter, eerst natuurlijk een dankwoord aan de rapporteurs voor een zeer leesbare rapportage.

[0:52:45] Wij delen ook veel van de vragen die daarin aan de bewindspersonen voorgelegd zijn en bedanken dan ook de bewindspersonen voor de beantwoording.

[0:52:54] In de stukken en de rapportage zien we dat dit kabinet een hoognodige koerscorrectie probeert te maken.

[0:53:01] De grote onderhouds- en vervangingsopgave wordt serieus genomen en ook wordt INW ontzien van nieuwe bezuinigingen

[0:53:08] Op de aanvullende post prijsbijstelling.

[0:53:10] En dat is wat ons betreft welkom nieuws.

[0:53:13] Waarvoor zit er nog niet alles is duidelijk.

[0:53:15] Dat hebben we meer gehoord hier.

[0:53:17] En zo attendeerden onze waterschapsfracties mij op het feit dat in de begroting slechts 1 miljard is gereserveerd voor de HWBP.

[0:53:25] Terwijl de waterschappen zelf 1,25 miljard opzij hebben gezet.

[0:53:29] En die afspraak was toch echt 50-50 tussen het Rijk en de waterschappen.

[0:53:34] En de vraag dan ook aan de minister is van.

[0:53:36] Waar is die kwart miljard gebleven?

[0:53:39] En kan de minister toezeggen dat het Rijk ook gewoon over die spreekwoordelijke brug gaat komen... ...met die volledige 1,25 miljard die ook door het waterschap ingebracht wordt.

[0:53:50] En voorzitter, mijn collega had het er net ook al over.

[0:53:54] Een pijnpunt is de dekking voor de nadeelcompensatie van het vuurwerkverbod.

[0:54:00] Want begrijp ons goed...

[0:54:02] Jaar in 2020 vindt het zeker terecht dat ondernemers compensatie krijgen wanneer de sector waarin zij hun brood verdienden wordt verboden.

[0:54:11] Alleen wat wij dan onverantwoord vinden is dat hiervoor 80 miljoen euro wordt onttrokken vanuit de middelen voor exploitatie, onderhoud en vernieuwing van spoorwegen, artikel 3.02.

[0:54:22] Juist gezien die grote onderhoudstekorten moeten deze budgetten wat ons betreft worden ontziend.

[0:54:28] Welke andere dekkingsmogelijkheden zijn onderzocht en waarom zijn die dan eigenlijk afgevallen?

[0:54:34] Welke mogelijkheden biedt artikel 20 bijvoorbeeld van gezonde leefomgeving, waaronder de uitgaven voor luchtkwaliteit?

[0:54:41] Want het RIVM verwacht dat we met het vastgestelde beleid in 2030 al 52% van die gezondheidswinst behalen.

[0:54:48] Terwijl de doelstelling van dat landelijke schone luchtakkoord 50% bedraagt.

[0:54:53] De heer Goudswaard, ik heb een interruptie van de heer Doop.

[0:54:58] Voorzitter, ik deel de analyse van de heer Goudswaard... dat die dekking natuurlijk behoorlijk vervelend is.

[0:55:05] En de vraag is eigenlijk ook... wat heeft die dekking überhaupt te zoeken op de INW-begroting?

[0:55:10] En het was de VVD-fractie die per se wilde... dat deze dekking op INW terechtkwam en niet bij JNV.

[0:55:17] Terwijl je ook zou kunnen zeggen...

[0:55:18] Dat vuurwerkverbod en de consequenties daarvan, ligt dat niet op een andere begroting.

[0:55:24] Dus als ik de bijdrage van de heer Goudswaard hoor, dan denk ik, zouden we niet met elkaar moeten kijken of we de begroting van IEW voor die dekking niet nog kunnen ontzien.

[0:55:33] Want volgens mij is de heer Goudswaard niet de enige die hier ongelukkig mee is.

[0:55:37] En als ik zijn redeneerlijn volg, dan wil je niet dat het ten koste gaat van onderhoud.

[0:55:41] Nou, vrijdag zullen we zien dat er veel geld naar onderhoud gaat.

[0:55:44] Dus dan zal het misschien op een andere begroting terecht moeten komen.

[0:55:48] Is de heer Goudswaard dat niet met mij eens?

[0:55:51] De heer Goudswaard.

[0:55:55] Ja, dat is een prikkelende interruptie van de heer De Hoop.

[0:55:59] Ja, wellicht zouden we naar andere begrotingen kunnen kijken.

[0:56:02] Alleen als we het dan over JNV hebben.

[0:56:05] Meneer de Hoop, mijn partij die heeft veiligheid is een enorm belangrijk punt.

[0:56:13] Dat is echt een onderdeel van mijn partij.

[0:56:15] Dus als u gaat zeggen, laten we eens kijken wat er te halen valt binnen JNV.

[0:56:19] dan jaagt mij dat wel enigszins de stuip op het lijf.

[0:56:22] En vandaar ook eerst de vraag richting de minister van wat is er nou dat werkelijk allemaal binnen de INW-begroting onderzocht en waarom komt u nu eigenlijk uit bij de exploitatie, onderhoud en vernieuwing spoorwegen, terwijl daar natuurlijk heel veel pijn zit.

[0:56:43] Maar ik snap natuurlijk wel, vierde voorzitter, de gedachtegang van mijn collega.

[0:56:52] Gaat u verder met uw betoog.

[0:56:54] Ja, dank u voorzitter.

[0:56:57] Wil de minister concrete alternatieve dekkingen voor de nadeelcompensatie voorstellen uit de beschikbare middelen of minder prioritaire uitgaven binnen de INW-begroting?

[0:57:06] Te beginnen bij artikel 20, want die rekening hoort wat mij betreft hier niet thuis.

[0:57:14] En dan, voorzitter, eerder complimenteerden wij de minister voor het verleggen van de focus naar de jarenlang...

[0:57:21] genegeerde vervangings- en onderhoudsopgave.

[0:57:25] Maar als het gaat over het onderhoud van het hoofdwegennet en het hoofdvaarwegennet, zien we gek genoeg een afname in de beschikbare middelen de komende jaren.

[0:57:34] Een daling van 15% richting komend jaar voor het hoofdwegennet en een daling van 23% richting komend jaar voor het hoofdvaarwegennet.

[0:57:43] Tenminste volgens figuur 1 in de stafnotitie bij het begrotingsonderzoek

[0:57:47] Zit daar dan een groot verschil tussen de gevraagde budgetten en de beschikbare budgetten onder het kopje van de instandhouding van het HWN en het HVWN?

[0:57:56] Kan de minister deze dadelijk toelichten met het oog op de ambities van de minister om juist extra aandacht te geven aan onderhoud?

[0:58:03] Is hier sprake van een of andere bewuste bezuiniging?

[0:58:07] Is er een tekort of lees ik dit verkeerd?

[0:58:09] En is er vooral sprake van een technische handeling?

[0:58:13] Tot zover, dank u wel voorzitter.

[0:58:16] Dank u wel.

[0:58:17] Dan gaan we naar het CDA.

[0:58:20] Mevrouw Boelsma-Hoekstra, gaat u gang.

[0:58:21] Dank u wel, voorzitter.

[0:58:22] En ook dank aan de rapporteurs voor hun verslag.

[0:58:25] En door hun werk kunnen wij een goede gesprek voeren vandaag over de begroting en over de fondsen.

[0:58:32] Ik begin met een iets kritische noot.

[0:58:34] In het vorige debat heb ik gevraagd naar het toevoegen van de lijst met moties en toezeggingen.

[0:58:41] En die is afgedaan.

[0:58:43] Dus op zich is de toezegging afgedaan, maar zonder enige uitleg.

[0:58:46] En dat vind ik wel een beetje jammer.

[0:58:48] Want deze lijst was een belangrijke aanbeveling uit het rapport Grip op Informatie.

[0:58:53] En het was een rapport van de werkgroep Informatieafspraken die door de Kamer zelf is ingesteld.

[0:58:59] Dus mijn vraag aan de minister is, kan de minister aangeven waarom deze lijst niet meer wordt toegevoegd?

[0:59:05] En dan zou het antwoord eigenlijk niet moeten zijn omdat de minister van Financiën het niet wil.

[0:59:08] Maar wat is zijn motivatie?

[0:59:10] Dat zou ik dan wel graag willen horen.

[0:59:12] Dan voorzitter, binnenkort weten we meer over het afwegkader.

[0:59:15] We hebben het er al heel veel over gehad vandaag rond onze infraprojecten.

[0:59:19] Er is hard aan gewerkt door de bewindspersonen en ik kan hier gewoon nog niet op vooruit lopen.

[0:59:25] Ik wil hier ook niet op vooruit lopen, het is hier wel een paar keer geprobeerd.

[0:59:28] Maar we hebben wel een aantal ideeën en vragen over het vervolg.

[0:59:32] Eigenlijk een beetje vooruitkijkend naar de wat langere termijn.

[0:59:36] Ik wil beginnen met de eerste vraag.

[0:59:39] Als morgen dat afweegkader bekend is, waar blijven dan de projecten op de toekomstige begroting die onder de lijn komen?

[0:59:46] Dus waar in de begroting en het mobiliteitsfonds zijn deze projecten straks te vinden?

[0:59:51] Zodat de verschillende regio's kunnen zien wat het perspectief is voor de langere termijn.

[0:59:56] En in het kader van dat perspectief heb ik ook een begrotingsidee

[1:00:00] idee voor de toekomst.

[1:00:02] Want het nadenken voor onze bereikbaarheid eindigt niet komende vrijdag, morgen dus, maar dat gaat verder.

[1:00:09] En ik wil een begrotingsidee inbrengen wat zou kunnen helpen bij de verdere uitwerking.

[1:00:13] Je zou namelijk een soort van perspectiefpost in kunnen bouwen.

[1:00:18] Toen de 17 projecten door minister Harbers werden gepauseerd, waaronder hoeveelaken, kwamen er middelen vrij om bijvoorbeeld het sluipverkeer aan te pakken.

[1:00:27] Dan gaat zo'n project niet door, maar lokale en regionale bestuurders kunnen de gevolgen daarvan dan wel mitigeren en verzachten.

[1:00:34] Voorzitter, ik wil zo'n post niet nu bij het begrotingsonderzoek, dat is het tijdstip ook niet, maar wil wel vragen om de voor- en nadelen voor de begroting eens uit te werken in een brief.

[1:00:45] Dan het vervolgende.

[1:00:46] In de begroting lezen we veel over de weerbare samenleving.

[1:00:50] Dat betekent ook investeren in bedrijven.

[1:00:52] investeringen in infrastructuur.

[1:00:55] Voorzitter, het kabinet is bezig met de fast track binnen het MIT-proces voor infra voor militaire mobiliteit.

[1:01:01] In het coalitieakkoord gaat het nadrukkelijk over dual use en werk met werk maken.

[1:01:07] Het is natuurlijk de spannende vraag hoe we dit begrotingstechnisch gaan organiseren.

[1:01:11] En dat er gelden gaan naar infra die voor zowel weerbaarheid cruciaal zijn als meehelpen met onze bereikbaarheid.

[1:01:19] Maar deelt het kabinet dat stap 1 is dat we ook een overzicht van deze projecten moeten hebben.

[1:01:24] Eigenlijk een soort militair midboek met prioritering.

[1:01:29] Ik had het over werk met werk maken, maar we zouden ook kunnen nadenken over hoe we geld met geld gaan maken.

[1:01:36] Meerdere collega's van mij hebben het daarover gehad.

[1:01:39] Ik denk dan weer aan de initiatiefnota van collega Inge van Dijk over investeringen met een toekomstig verdienvermogen, over de gulden financieringsregelen.

[1:01:48] Maar ook aan de voordelen, en dan kom ik even terug op de vraag van de heer De Hoop, die een baten- en lastensystematiek voor bijvoorbeeld onderhouds- en vervangingsopgave zou hebben.

[1:01:57] We hebben hier een motie over aangenomen, dus over de nieuwe manieren van financieren.

[1:02:02] En ik zou nu kunnen vragen hoe zit het daarmee, maar ja, we krijgen morgen de brief.

[1:02:06] Maar veel liever voer ik het gesprek en de discussie over welke kansen we zien.

[1:02:11] Het hoeft niet vandaag of morgen, maar in de toekomst.

[1:02:14] En de heer De Hoop triggerde ons al, en ik heb eigenlijk geen van mijn collega's op zijn vraag horen ingaan...

[1:02:19] Maar ik denk dat we dat gesprek wel aan moeten gaan.

[1:02:22] Dus ik vraag niet aan de beide bewindspersonen om het morgen in te voeren, maar wel om er serieus over na te denken welke voordelen wellicht een deel van deze ideeën kan opleveren voor investeringen in onze infra.

[1:02:35] Afrondend.

[1:02:36] Water.

[1:02:37] Het is goed om te lezen dat Rijk en Regio in 2027 een maatregelenpakket uitbrengen voor de derde fase van het Deltaprogramma Zoetwater, om ons zoetwaterdoel te halen en weerbaar te zijn tegen zoetwatertekorten.

[1:02:50] Ik denk, en ik denk vele met mij, dat dit een belangrijk vraagstuk wordt.

[1:02:55] Maar in de begroting krijg ik geen zicht op hoe we dit gaan aanpakken en welke concrete resultaten er behaald moeten worden.

[1:03:02] Kan de minister hierop reflecteren?

[1:03:04] Tot zover mijn bijdrage.

[1:03:31] Ja, dank u wel.

[1:03:32] Nee, ik snap dat.

[1:03:33] Want ik was later binnen en waarschijnlijk stond BBB nog niet op het papiertje toegevoegd.

[1:03:37] Dus geen probleem.

[1:03:40] Ik ben er, ik blijf er en ik zit hier nog wel even.

[1:03:45] Ja, voorzitter.

[1:03:47] Dank aan de rapporteurs voor hun uitgebreide analyse en de vragen die zij daarin hebben opgenomen.

[1:03:57] Kijk, bij begrotingsonderzoek is voor BBB eigenlijk één vraag leidend.

[1:04:02] Kunnen wij als Kamer goed zien waar het geld naartoe gaat en wat daar uiteindelijk voor wordt geleverd?

[1:04:08] Want uiteindelijk komt het daar simpel gezegd op neer.

[1:04:11] En bij een begroting van deze omvang mogen daar eigenlijk geen vraagtekens van honderden miljoenen of zelfs miljarden tussen zitten.

[1:04:19] En toch zien we dat wel.

[1:04:20] Zo staat er voor de periode 2032 tot en met 2040 ongeveer 1,3 miljard aan extra bijdrage van derde voor wegen ingeboekt.

[1:04:29] in de begroting voor de toelichting verwezen naar andere onderdelen, maar ook daar wordt niet duidelijk waar dit bedrag precies vandaan komt.

[1:04:38] Kan de minister aangeven welke partijen achter deze 1,3 miljard euro aan bijdrage zitten en voor welke projecten deze middelen dan exact zijn geraamd?

[1:04:49] Want als de Kamer een begroting autoriseert, dan moeten we ook weten hoe hard zo'n bedrag eigenlijk is.

[1:04:55] Voorzitter, dan viel ons nog wat op.

[1:04:57] We steken terecht, en anderen hebben dat hier ook al aangegeven, extra geld in beheer, onderhoud en vernieuwing.

[1:05:08] En tegelijkertijd wordt er 80 miljoen euro echt een fooi van je welste.

[1:05:15] Dus niet van je welste qua grootte van de fooi.

[1:05:17] Het is echt een fooi voor de vuurwerkondernemers.

[1:05:21] Klap in het gezicht.

[1:05:22] Maar de 80 miljoen wordt uit het artikel exploitatie, onderhoud en vernieuwing spoorwegen gehaald.

[1:05:29] Voor de nadeelcompensatie van de vuurwerkbranche naar aanleiding van het vuurwerkverbod.

[1:05:34] En laat ik hier ook zeggen, de BBB is, was en blijft

[1:05:37] Ook altijd tegen het vuurwerkverbod.

[1:05:41] Maar als een overheid ondernemers schade berokkent, moet daar wel fatsoenlijk mee worden omgegaan.

[1:05:46] En dat gebeurt dus niet.

[1:05:49] Mijn vragen gaan ook.

[1:05:50] Waarom wordt die 80 miljoen uit de mobiliteitsfonds betaald?

[1:05:54] Kan de minister uitleggen of de staatssecretaris waarom hiervoor juist middelen voor het spoor worden gebruikt?

[1:06:01] En welke activiteiten binnen het spoorbudget worden hierdoor later uitgevoerd of helemaal niet uitgevoerd?

[1:06:09] En kan er misschien een andere dekking worden gevonden via een interdepartementale budgetoverdracht?

[1:06:14] Dat kan volgens mij.

[1:06:16] Hoewel die wel eerst moet worden voorgelegd aan de Tweede Kamer en de Eerste Kamer.

[1:06:22] Wij hebben ook het budgetrecht.

[1:06:25] En ik sluit me aan bij de vraag van de heer Goudswaard van welke alternatieven zijn er dus nog.

[1:06:31] Dan nog de uitvoeringskracht.

[1:06:33] We weten dat de instandhoudingsopgave groter is dan wat financieel en praktisch uitvoerbaar is.

[1:06:38] Toch worden er tegelijkertijd nieuwe taakstellingen bij Rijkswaterstaat en ProRail ingeboekt.

[1:06:44] Het voelt een beetje alsof we aan de voorkant geld toevoegen om meer onderhoud te doen en aan de achterkant besparen op de organisaties die dat onderhoud moeten organiseren.

[1:06:53] Kan de minister concreet aangeven welke gevolgen deze taakstellingen hebben voor de capaciteit van Rijkswaterstaat en ProRail om de instandhoudingsopgave uit te voeren?

[1:07:03] Dan waterveiligheid.

[1:07:05] Waterveiligheid en voldoende zoet water zijn de basis voor Nederland.

[1:07:08] Onze inwoners moeten erop kunnen vertrouwen dat de sterke dijken een goed werkende gemalen zijn.

[1:07:15] Boeren hebben daarbij voldoende water nodig om voedsel te produceren.

[1:07:19] Deze begroting laat zien dat er wordt geïnvesteerd, maar ook dat er scherpe keuzes nodig zijn bij onderhoud en vervanging.

[1:07:26] En BBB wil voorkomen dat noodzakelijke werkzaamheden steeds worden doorgeschoven... terwijl problemen groter worden en de rekening oploopt.

[1:07:33] En welke werkzaamheden aan ons watersysteem dreigen vertraging op te lopen... en wat betekent dat voor de veiligheid en de watervoorziening in de regio?

[1:07:42] Daarnaast vragen wij aandacht voor het opslaan en vasthouden van zoetwater... en welke concrete maatregelen worden genomen...

[1:07:49] om boeren en tuinders tijdens droge perioden voldoende water te bieden?

[1:07:53] En hoe worden zij en de waterschappen betrokken bij de keuzes en de uitvoering?

[1:07:57] En dan ga ik afsluiten met nog één punt.

[1:08:01] Dat is de stikstofproblematiek.

[1:08:03] Hoe voorkomt de minister dat ook noodzakelijke waterveiligheidsprojecten hierdoor vastlopen?

[1:08:09] Wij willen dat beschikbare middelen daadwerkelijk leiden tot versterkte dijken, betrouwbare gemalen en een betere zoetwatervoorziening.

[1:08:16] De laatste twee vragen zijn...

[1:08:17] De begroting stelt dat de totale onderhouds- en vervangingsopgave ondanks extra middelen niet betaalbaar en uitvoerbaar is.

[1:08:24] Welke werkzaamheden aan dijken, gemalen en stuwen worden daardoor uitgesteld?

[1:08:28] Welke risico's accepteert het ministerie?

[1:08:31] En wanneer krijgt de Kamer hiervan een concreet overzicht en kan de minister garanderen dat de bezuinigingen op het ambtenarenapparaat niet leiden tot minder uitvoeringscapaciteit bij Rijkswaterstaat en verdere vertraging van waterveiligheids- en zoetwaterprojecten?

[1:08:46] En zo nee, hoe verantwoord hij dat tegenover inwoners en boeren die van een betrouwbaar watersysteem afhankelijk zijn?

[1:08:56] Dank u wel.

[1:09:00] Dan zijn we nu wel bij de beantwoording straks.

[1:09:05] Dus we gaan nu schorsen.

[1:09:07] Twintig minuutjes?

[1:09:08] Oké, dan beginnen we om half vier weer.

[1:36:18] ...de zorgen eigenlijk wel serieus neemt over instandhouding en onderhoud.

[1:36:22] Ik heb het over niks anders de afgelopen maanden.

[1:36:25] En we zijn natuurlijk ook in het proces om die herprioriteering vorm te geven... ...juist om meer te investeren in...

[1:36:29] onderhoud en vernieuwing.

[1:36:32] En dan stelt de heer Janssen natuurlijk om te beoordelen of die prioriteit bij mij voldoende op orde is.

[1:36:37] Dan even kijken, de heer Schuets vroeg om scherp te krijgen wat met de extra middelen kan worden gerealiseerd.

[1:36:43] Hoort hij graag hoeveel geld netto beschikbaar is voor extra onderhoud en wanneer dit geld inzichtbaar is?

[1:36:48] Nou, ik verwijs daarbij ook weer naar de herprioritering.

[1:36:52] En ook over de flinke tekorten over onderhoud aan de vaarwegen, de budgetten voor het hoofd...

[1:36:58] De heer Goudzwart zei dat en dat is scherp opgemerkt.

[1:37:00] Op het hoofdvaarwegennet en het hoofdwegennet loopt dat af.

[1:37:03] Dat heb ik natuurlijk ook gezien en daarom ook die hele exercitie die we nu aan het doen zijn, want dat kunnen we natuurlijk niet zo laten gebeuren voor de lange termijn.

[1:37:10] Dus daar komt een correctie op, maar dat zit natuurlijk in de herprioritering.

[1:37:14] En dan vervolgens, waar blijven de projecten die nu onder de lijn komen?

[1:37:20] Die vraag, hoe zorg je dan dat die... Ja, want er zijn partijen die onder de zaaglijn komen.

[1:37:24] Of partijen, sorry, projecten.

[1:37:28] Met verkiezingen gebeurt dat ook wel eens, dan kom je ook wel eens onder de lijn.

[1:37:31] Ja, bij ons ligt die lijn wat lager dan in Duitsland.

[1:37:34] Dus daar moet je minimaal 5% halen.

[1:37:36] Bij ons is dat niet het geval.

[1:37:38] Maar goed, er is een kiesdrempel.

[1:37:41] Maar daar ging deze vraag niet over.

[1:37:42] Het ging over projecten.

[1:37:44] Ik word daar helemaal enthousiast van, voorzitter.

[1:37:46] Maar waar in de begroting en het mobiliteitsfonds deze projecten straks zijn, waar zijn die te vinden?

[1:37:51] Nou, dat staat natuurlijk ook allemaal één in die brief over de herprojecting.

[1:37:56] Dat gaan we natuurlijk dan verwerken in de meerdprojecten.

[1:37:58] We hebben ook gezegd, al vanaf moment 1, en dat is door de Kamer ook weer pleit, we gaan geen project hebben.

[1:38:03] Projecten blijven bestaan, de opgaven blijven ook altijd bestaan.

[1:38:06] De staatssecretaris en ik hebben dat vaker gezegd, is dat ook projecten die nu in het Meertboek staan, die straks misschien gepauseerd worden, die zijn niet begonnen omdat mensen niks te doen hadden ergens op een gemeentehuis, maar begonnen zijn met een projectje.

[1:38:20] Nee, dat heeft natuurlijk vaak redenen vanuit ontsluiting woningbouw of mobiliteitsaspecten.

[1:38:28] Dus op waterveiligheidsaspecten kan van alles zijn waardoor we die projecten hebben.

[1:38:33] Dus die belangen zijn nog gerechtvaardigd.

[1:38:36] Dan over het vervolg van de herprioritering.

[1:38:42] Zo'n post, een perspectiefpost.

[1:38:44] Misschien niet nu, maar wel vragen om de voor- en nadelen in de toekomst zo uit te werken.

[1:38:48] Nou dat zullen we ook meenemen in de verdere herprioritering en de brief die we daarover sturen.

[1:38:54] Dat is even het kopje herprioritering en afweegkader.

[1:38:58] Dan heb ik een interruptie van de heer Van Leijen.

[1:38:59] Gaat u gang.

[1:39:00] Ja, voorzitter.

[1:39:00] Dank je wel.

[1:39:01] Als hij nog terugkomt, dan kan hij prima in het volgende blokje.

[1:39:03] Maar ik had natuurlijk ook de vraag gesteld of de minister kan toezeggen of hij van de volgende begroting wil aangeven hoeveel woningen we willen ontsluiten.

[1:39:11] Of het geld komt nog terug?

[1:39:12] Oké.

[1:39:13] En dat blokje alternatieve financiering komt ook nog terug?

[1:39:15] Of is het nu geweest?

[1:39:17] Dan heb ik daar nog twee vragen over.

[1:39:20] Als dat mag.

[1:39:21] Ja, dan is dit nu eigenlijk uw tweede vraag in één interruptie.

[1:39:25] Gaat de gang.

[1:39:28] De 1,3 miljard, waar mevrouw Van der Plas ook naar vroeg.

[1:39:30] Extra geld van derde voor wegen.

[1:39:32] Waar komt dat geld vandaan?

[1:39:35] En de risico's bij het opspitsen van Zuidas en een aannemer die daar misschien... Een handcontract is met een aannemer en een partij al hebben geïnvesteerd.

[1:39:45] Dat is ook nog een vraag die ik daarbij had.

[1:39:47] En die zitten in dit blokje, dus die kan ik ook gelijk beantwoorden.

[1:39:50] Die 1,3 miljard zit in de ontvangst vanuit de veilingen onder de wet voorzieningen en verzorgingsplaatsen... ...die op dit moment in behandeling is bij de Kamer.

[1:39:57] En dus daar hebben we geregeld dat dat ook vervolgens weer kan worden uitgegeven.

[1:39:59] Want daar even ook, we hebben een groot tekort aan truckerparkeerplekken.

[1:40:05] Dus dat wil je natuurlijk daar deels mee oplossen.

[1:40:06] Maar ook wil je zorgen dat die hele energietransitie, die in mobiliteit natuurlijk ook plaats moet vinden... ...op een goede manier gebeurt.

[1:40:13] En daar moeten toch heel veel verzorgingsplaatsen zijn, helemaal ingericht op de tankstations.

[1:40:19] Terwijl er natuurlijk steeds meer vraag komt naar laadvoorzieningen langs de snelweg.

[1:40:23] Dus dat is ook dat deel.

[1:40:25] En het deel over de Zuidas ook, daar kan ik niet op vooruit lopen... ...want dat zal natuurlijk ook in het hele herprioritingsverhaal zitten.

[1:40:35] Dus dat daarover.

[1:40:36] Dan over de vraag die u van Leijen ook had gesteld over de 1,1 miljard.

[1:40:40] Klopt dat die volledig naar onderhoud gaat, naar RWS ProRail?

[1:40:44] Dus dat is die tranche die nu wordt overgeboekt.

[1:40:46] Ja, maar die zit natuurlijk wel in het geheel.

[1:40:48] Uiteindelijk hebben we natuurlijk de totale afweging... ...maar we hebben op korte termijn natuurlijk ook geld nodig om onderhouds- en verplichtingen aan te gaan...

[1:40:53] We hebben dat ook gezien in het onderhoud met het Noorden, dat er op het laatste moment weer moest worden teruggetrokken vanwege financiële... En dat soort situaties willen we gewoon voorkomen.

[1:41:01] Ook komende jaren.

[1:41:02] Want de keuze die we maken in de herperking, die vallen in de voorjaarsnota van volgend jaar.

[1:41:08] Dan over ontsluiting woningbouw.

[1:41:09] 6,9 miljard.

[1:41:12] Hoe moeten we dat lezen?

[1:41:12] Ja, dat zit natuurlijk in dat hele afweegkader ook.

[1:41:14] En dat wordt dus verdeeld ook volgens die systematiek.

[1:41:18] Dan Rijenburg.

[1:41:20] Daar heeft de heer Van Lijn het denken terecht de vraag over gesteld.

[1:41:23] En ik wil dat ook heel serieus nemen.

[1:41:27] Want er zijn gewoon heel veel projecten.

[1:41:30] Dat misschien nog niet in de Meertverkenning zit.

[1:41:31] Maar er is gewoon een enorme woningbouwvraag.

[1:41:33] Ik weet dat de heer Van Leijen zich daar ook ontzettend hard voor maakt.

[1:41:37] En daar is ook in sommige gevallen niet.

[1:41:39] In sommige gevallen wel mobiliteitsoplossingen voor nodig.

[1:41:42] En we verwachten daar dus morgen een brief over te sturen.

[1:41:45] Met het totaalbeeld van die prioritering.

[1:41:48] En dan zullen we ook ingaan op dat perspectief.

[1:41:51] Want je zal natuurlijk uiteindelijk ook.

[1:41:53] Nog steeds nieuwe aanleg nodig hebben.

[1:41:55] Dat hebben we ook vanaf het moment één gezegd.

[1:41:56] Dus het is niet alsof we als we alles nu naar, en dat doen we niet, maar als we een heel groot deel naar onderhoud en vernieuwing verplaatsen.

[1:42:03] Dat wil niet zeggen dat die opgave waar nieuwe aanleg voor is, dat die verdwijnt.

[1:42:09] Dan ook over de vraag van welke locaties gaat het ten aanzien van wat er wel in de begroting staat.

[1:42:14] Die kast schrijft van 85 miljoen.

[1:42:16] Voor de ontsluiting van woningbouw van 1929 naar 1927.

[1:42:20] En de antwoord op die vraag gaat over de afspraken die in 2022 zijn gemaakt voor bereikbare woningbouw.

[1:42:25] En dat gaat specifiek voor de projecten Westflank-Groningen, HOV-lijn Almere-Pampus en Rijnbrug-Renen.

[1:42:31] Daar gaat het over.

[1:42:33] Dan of ik kan toezeggen dat ik van volgende begroting aangeef hoeveel woningen we willen ontsluiten.

[1:42:37] Of het geld ervoor voldoende is en of zo niet.

[1:42:39] Bij de komende meerdbrief in november zullen we daar de Kamer over informeren over de voortgang...

[1:42:43] van de realisatie van de afspraken en de gesignaleerde risico's daarbij.

[1:42:47] Want dat is voor mij ook wat de heer Van Leijen vraagt.

[1:42:49] En via de jaarlijkse voortgangsrapportage op de WOMO.

[1:42:53] Dan tussen 32 en 2040.

[1:42:56] Een interruptie van de heer Van Leijen.

[1:42:57] Gaat u gaan.

[1:42:59] Dank, dat is prettig dat u dat toezegt.

[1:43:01] Het is prettig dat de minister dat toezegt.

[1:43:02] Maar ik zoek eigenlijk naar een soort van vaste rapportage in de begrotingen die voorbij gaan komen.

[1:43:07] Zodat we elke keer in de begroting even naar kijken.

[1:43:08] Is dit voldoende om deze doelen te behalen?

[1:43:10] Het is natuurlijk een onderdeel van het regeerakkoord.

[1:43:13] Het is voor D66 heel belangrijk.

[1:43:15] Ik zie dat er van alles gebeurt.

[1:43:16] Daar ben ik ook erg blij mee.

[1:43:17] Maar ik denk dat het wel fijn is om dat elke keer inzichtelijk te maken.

[1:43:21] Ja, ik snap het.

[1:43:22] Die doelstelling zit natuurlijk niet als concreet doel in onze begroting, maar dat zit natuurlijk bij Vro.

[1:43:30] De ontsluiting zit bij INW.

[1:43:31] De heer Van Leijen.

[1:43:33] U bent een beetje te snel zo nu en dan.

[1:43:36] Nee, dat klopt.

[1:43:37] Maar de doelstelling is niet dat wij zeggen... we hebben een doelstelling van zoveel woningen ontsluiten.

[1:43:41] Omdat het ook afhankelijk is van... heb je wel leidingwater?

[1:43:44] Heb je netcongressie?

[1:43:45] Het is wel zo ontzettend veel dingen afhankelijk... dat je bijna nooit dat lijntje op een paar uitzonderingen na... één op één kan leggen tussen bepaalde projecten en woningbouw.

[1:43:55] Soms kan het wel.

[1:43:56] Soms is dat verband echt wat veel dunner.

[1:44:01] Ja, dus dat zit in die rapportage en we kunnen even kijken wat we daar beter in kunnen doen als dat nog niet genoeg inzicht leidt.

[1:44:07] Want we willen gewoon alle kaarten op tafel leggen, dat is het punt niet.

[1:44:10] Ik heb daar niks in te verbergen.

[1:44:12] Dus we moeten even kijken wat we in die rapportage dan kunnen verbeteren om daar de Kamer beter inzicht in te geven.

[1:44:19] Dan de vraag over de 1,3 miljard.

[1:44:22] Sorry, die heb ik van mij beantwoord over de verzorgingsplekken.

[1:44:25] Deze heb ik ook beantwoord.

[1:44:29] En dan de vraag van mevrouw Boelsma-Hoekstra over...

[1:44:33] Stap 1 is dat we ook een overzicht van de projecten moeten hebben, eigenlijk een soort militair meerdboek met prioritering.

[1:44:40] Maatregelen om de weerbaarheid te vergroten of om infrastructuur te versterken op de prioritaire militaire routes, die lenen zich in beginsel niet voor een openbaar meerdboek, omdat dat natuurlijk hele gevoelige informatie is.

[1:44:50] Wel werken we aan een nieuwe meerdsystematiek waarin weerbaarheid en militaire mobiliteit onderdeel worden van de bredere afwegingen.

[1:44:58] rond infrastructurele maatregelen.

[1:45:00] En samen met het ministerie van Defensie zijn wij, de staatssecretaris en ik, allebei in gesprek over de prioritering van de opgaven die noodzakelijk worden geacht voor defensie.

[1:45:08] En zodra die inventarisatie gereed is,

[1:45:11] zijn we ook bereid te verkennen of we voor de Kamer een soort vertrouwelijk overzicht bij het Meerdboek kunnen maken, dat meer inzicht geeft in de projecten voor weerbaarheid en militaire mobiliteit.

[1:45:24] Interruptie van mevrouw Boels-Mookstra.

[1:45:26] Dank u wel, voorzitter.

[1:45:27] Even een kleine vervalvraag.

[1:45:29] Heeft de minister ook enig idee wanneer dat ongeveer klaar zou kunnen zijn?

[1:45:35] Ik denk dat dat voor het komende Meerdboek tekortdag is, maar dat zou bijvoorbeeld volgend jaar kunnen kijken of dat lukt.

[1:45:42] Oké.

[1:45:43] Dan of ik kan... Ja, die 1,3 miljard euro van mevrouw Van der Plas... die vraag had ik ook beantwoord.

[1:45:48] En dan tot slot... Oh, de taakstelling op Rijkswaterstaat en ProRail... van hoe zich dat nou verhoudt tot de opgave die er is... dat laten we natuurlijk wel gelijk oplopen.

[1:45:56] Dus we hebben ook gezegd, we gaan met Rijkswaterstaat aan de slag.

[1:45:58] Wat heb je nou nodig?

[1:45:59] Ook bijvoorbeeld aan extra technische kennis... aan andere capaciteiten om die opgave die we hebben... op instandhouding, maar ook deels nog steeds nieuwe aanleg... hoe gaan we dat nou de komende jaren met elkaar vormgeven?

[1:46:11] Want het zou natuurlijk...

[1:46:12] Eeuwig zonde zijn als we wel de keuzes maken nu om het geld te hebben voor bepaalde projecten.

[1:46:19] En dat er stikstofruimte is en dat er verder geen belemmeringen op zitten.

[1:46:23] Dat het ruimtelijk allemaal in orde is, maar dat het gaat zitten op de capaciteit die er is bij Rijkswaterstaat.

[1:46:28] En dat mogen we natuurlijk niet laten gebeuren.

[1:46:29] Dus daar zijn we ook mee bezig om ervoor te zorgen dat...

[1:46:32] ook als het gaat om die taakstellingen, dat primaire productieproces bij die partijen niet wordt geraakt.

[1:46:37] Dus dat is sterker nog dat die worden versterkt.

[1:46:39] Dus dan moeten ook de taakstellingen op andere plekken worden ingevuld.

[1:46:44] Dus dat is het antwoord op die laatste vraag.

[1:46:46] En dan heb ik mijn blokje mobiliteitsfonds gedaan.

[1:46:48] En als u het goed vindt, voorzitter, dan ga ik dan door naar Delta Fonds.

[1:46:53] En dat gaat over... Ja, de heer Schuets heeft een bijzondere interesse in Delta Fonds, weet ik natuurlijk.

[1:46:59] En dat is heel goed...

[1:47:02] Er is nooit genoeg interesse in het Delta Fonds.

[1:47:06] En het gaat specifiek over de kaderrichtlijn water.

[1:47:10] En daar hebben we het in de Commissie voor het Water natuurlijk ook veel met elkaar over gehad.

[1:47:14] Het is niet zo dat wij daar nationale koppen op zetten.

[1:47:17] We zijn goed op weg om de doelen te halen van de KRW.

[1:47:21] Dus ook in de laatste voortgang 87% doelbereik van de toestandsbeoordeling van de waterbeheerders begin 2026.

[1:47:30] Dus, en je kan natuurlijk ook je beroepen op uitzondering.

[1:47:34] En dat doen we ook waar dat nodig is.

[1:47:37] En we spreken nu ook met brancheorganisaties over het actualiseren van vergunningen.

[1:47:41] Hoe dat zijn werk moet hebben.

[1:47:42] Dat onze bedrijven wel moeten voldoen aan bepaalde richtlijnen.

[1:47:47] Maar dat ze niet op achterstand worden gezet ten opzichte van Duitsland.

[1:47:50] Dat zou natuurlijk ook bijzonder oneerlijk zijn.

[1:47:51] Omdat heel veel water wat Nederland binnenstroomt komt ook uit Duitsland.

[1:47:54] Onze grote wateraanvoer is de Rijn.

[1:47:56] En we zijn ook, dat zeg ik er ook altijd bij, we zijn ook echt gebaat bij die kaderrichtlijn water.

[1:48:00] Want bijvoorbeeld voor onze levensmiddelenindustrie, die heeft schoon water nodig om te kunnen blijven produceren.

[1:48:06] En ja, dat water komt dus ook uit andere landen en daar willen we natuurlijk zo schoon mogelijk water van krijgen.

[1:48:14] Interruptie van de heer Schut.

[1:48:17] Ja, dank u voorzitter.

[1:48:19] Via u dank aan de minister voor dit antwoord.

[1:48:21] We hebben natuurlijk al eerder dit jaar over die, nou ja...

[1:48:25] verschillende beelden vanuit het ministerie en de rekenkamer gesproken rond het rekenkamerrapport.

[1:48:32] Ik zag ervan op dat in het rekenkamerrapport over de begroting dat standpunt nog zo diametraal tegenover elkaar staat.

[1:48:45] Zouden die beelden, voor zover het aan de minister ligt, want ik kan niet alleen een vraag aan de minister stellen, zouden die beelden meer naar elkaar toe kunnen komen dat die visies

[1:48:55] meer in overeenstemming zijn met elkaar.

[1:48:57] Want ik begrijp het antwoord van de minister heel goed wat hij geeft.

[1:49:01] En ik deel dat ook.

[1:49:02] Maar ja, dan staat dat toch weer in zo'n rapport waar we dan als Kamer in deze technische behandeling er vragen over moeten stellen.

[1:49:12] Ja voorzitter, maar volgens mij loopt het niet zo geometraal tegenover elkaar.

[1:49:16] Of staat het geometraal tegenover elkaar?

[1:49:18] Want zowel de beoordeling van de rekenkamer als volgens mij onze beoordeling die klopt ook.

[1:49:23] En er is een technische briefing geweest van de Universiteit Utrecht en daar is dat ook in bevestigd.

[1:49:27] Heeft de rekenkamer dat ook bevestigd?

[1:49:30] Want wij baseren ons doelbereik op de toestandsbeoordeling van de waterbeheerders van begin 26.

[1:49:35] En wat ik al zei, voor de doelen die nog niet gehaald worden zijn waterbeheerders inmiddels motiveringen.

[1:49:41] voor de interroepen uitzonderingen uitgewerkt.

[1:49:44] Dus dat betekent dat je voor die waterlichamen waar je het nog niet haalt, uitzonderingen, dan kan je gewoon motiveren waarom je dat nog niet gehaald hebt.

[1:49:54] En als die uitzondering gewoon valide is volgens de kaderrichtlijn water, en dat zijn ze, dan voldoen je gewoon aan de KRW.

[1:50:01] Dus daarom verwachten we eraan te kunnen doen.

[1:50:05] Vervolgde heer Schutts.

[1:50:06] Ja, die redenering die volg ik.

[1:50:08] Maar toch is de eindconclusie in het rekenkamer reactie op dit document.

[1:50:13] Zullen de doelen waarschijnlijk niet halen.

[1:50:17] Daar zou dan in ieder geval een bijzin achter moeten.

[1:50:22] Tenzij je vrijstellingen aanvraagt.

[1:50:24] Ik kan hier geen vragen aan de rekenkamer stellen.

[1:50:26] Ik kan wel vragen aan de minister vragen.

[1:50:28] En dan zou ik eigenlijk willen vragen aan de minister.

[1:50:30] Zou u daar met de rekenkamer nog een keer over kunnen spreken?

[1:50:33] Zodat in ieder geval na vandaag.

[1:50:35] die gezamenlijke beelden, die kennelijk veel gezamenlijker zijn dan als ik ze tegenover elkaar lees, eenduidiger klinken.

[1:50:44] Voorzitter, ik kan even richting het WGL Water kijken of daar nog wat opheldering kan komen.

[1:50:50] Kijk, ik ben ook voorzichtig in het recenseren van de rekenkamer, zeg ik maar even.

[1:50:53] Dus dat laat ik even voor wat het is.

[1:50:57] En ik geef mijn uitleg erbij nu die ik eraan kan geven.

[1:51:01] Kunnen we in aanloop naar het WGL Water natuurlijk kijken wat we kunnen doen om dat wat meer bij elkaar te brengen.

[1:51:06] Maar volgens mij staat het ook niet zo veel voor elkaar af.

[1:51:08] Maar goed...

[1:51:09] Dat pakken we even verder op.

[1:51:11] Dan ten aanzien van de 250 miljoen van het hoogwaterbeschermingsprogramma, dat is ook onderdeel van de herprioritering.

[1:51:20] Dus dat volgt.

[1:51:23] Ook het Delta-programma zoetwater, daar werd al gezegd dat het een heel belangrijk vraagstuk wordt.

[1:51:29] Dat is ook zo en hoe gaan we dat aanpakken en kunnen resultaten behaald worden?

[1:51:32] Daarop kan ik reflecteren.

[1:51:34] We werken samen met regio's binnen het Delta-programma Zoetwater aan het weerbaar worden tegen de waterschaarste en watertekorten in 2050.

[1:51:42] En het Delta-programma 17 is onder andere de aanpak voor het zoetwater op 15 september jongst deden gestuurd.

[1:51:47] En daar zit ook in dat wij bezig zijn met bodemerosie tegengaan.

[1:51:50] Dus daar worden honderden miljoenen in geïnvesteerd.

[1:51:52] Dus we doen al ontzettend veel om die droogte het hoofd te bieden.

[1:51:58] Afgelopen zomer was het natuurlijk wel echt een wake-up call.

[1:52:01] Ook voor heel veel ondernemers en bedrijven om daar ook weerbaarder tegen te worden.

[1:52:04] We zijn natuurlijk supergoed in omgaan met teveel water.

[1:52:09] En dat moeten we nog steeds blijven, want ook dat is de verwachting dat het op piekmomenten blijft komen.

[1:52:15] En dan moet je er ook tegen bestand zijn, maar droogte is natuurlijk even een nieuwe in de hele vergelijking waar we mee te maken krijgen.

[1:52:22] En daarom, nou we hebben het onder andere al wel eens in het verleden gehad over het Twentekanaal, over het gemaal bij Eefde.

[1:52:27] Dus dat zijn allemaal opgaven die we met elkaar hebben, maar daarover verwijs ik ook naar de herprioritering die natuurlijk.

[1:52:33] aanstaande is.

[1:52:35] Dan... welke werkzaamheden aan ons watersysteem... dreigen vertraging op te lopen en wat betekent dat... voor de veiligheid en watervoorziening in de regio?

[1:52:41] Daar is ook een rekenkamerrapport over gegaan.

[1:52:43] Mevrouw van der Plas vraagt daarnaar.

[1:52:47] Nou, kijk, sowieso... als het gaat om financiering... dat is natuurlijk iets wat we ook meegenomen hebben... in dat afweegkader en de Delta Fonds... dat loopt daar natuurlijk ook in mee.

[1:52:57] Daar zal de Kamer ook dus binnenkort over worden geïnformeerd.

[1:53:00] Daar zal dat ook een plek krijgen.

[1:53:02] Maar we zien inderdaad dat...

[1:53:03] op sommige plekken door bijvoorbeeld bezwaarprocedures... ook waterbescherming of zoetwatermaatregelen... vertraging oplopen.

[1:53:14] Dus we zien echt in Nederland... en ik weet dat ook in het domein van woningbouw... en de heer Van Leijen weet daar waarschijnlijk onvertreffelijk meer over dan ik...

[1:53:21] Dat er ontzettend veel vertraging optreedt door bezwaar en beroepsprocedures.

[1:53:24] Waardoor projecten, woningbouwprojecten, maar hetzelfde geldt voor stuwen, dijken, waterbuffers.

[1:53:30] Dat er ontzettend veel vertraging oploopt.

[1:53:33] En juist voor, dat zeg ik ook tegen mevrouw Van der Plas, juist voor de agrarische sector is dat opstaan van water van ontzettend groot belang.

[1:53:39] Het is dat wij het IJsselmeer vol hebben laten lopen, onze nationale regenton, bewust in het afgelopen voorjaar.

[1:53:47] heeft ervoor gezorgd dat boeren in Friesland en Groningen... gewoon door hebben kunnen boeren.

[1:53:51] Gaan de oogsten hebben verloren.

[1:53:52] Terwijl dat natuurlijk in het oosten van Nederland... en ook delen van Zeeland gewoon echt dramatisch was.

[1:53:56] Dus we willen echt veel meer werk maken van wateropslag.

[1:54:00] Dat kan niet overal in Nederland.

[1:54:02] Soms zakt het er ook gewoon letterlijk doorheen.

[1:54:05] De ene grond is makkelijker water opslaan dan de andere.

[1:54:07] Maar in het hele watersysteem wat we met elkaar hebben, proberen we dat zo goed mogelijk te doen.

[1:54:11] Maar ik merk wel op, door bijvoorbeeld bezwaar- en beroepsprocedures, loopt dat inderdaad vertraging op.

[1:54:15] Dat heeft de rekenkamer ook gesignaleerd.

[1:54:18] En we kijken ernaar hoe kunnen we dat nou versnellen met elkaar.

[1:54:22] Waar mijn zorg toch zit, is dat we volgende zomer zomaar eens weer gesteld kunnen worden voor de volgende opgave.

[1:54:28] Daarom krijgt de Kamer nog voor het einde van het jaar van mij een brief over hoe we nou voor komende zomer, maar ook richting de komende jaren, wat we daar als kabinet aan willen doen om daar het beste voor gesteld te staan.

[1:54:38] En ik denk dat de agrarische sector, en daaronder natuurlijk ook de glastuinbouw, daar de meeste baat bij hebben.

[1:54:44] Omdat die natuurlijk water als een belangrijke bron van hun...

[1:54:48] Van hun business gebruiken.

[1:54:53] Dan over de kaderrechten aan water.

[1:54:56] Daar hebben we het meest over gewisseld.

[1:54:58] Ook over de vertragingen.

[1:55:00] Overigens stikstofproblematiek is daar ook een onderdeel van.

[1:55:02] In sommige gevallen.

[1:55:03] Even kijken.

[1:55:07] Dat zijn de meeste vragen.

[1:55:09] De taakstellingen.

[1:55:10] Uitvoering, waterveiligheid, zoetwaterprojecten.

[1:55:12] Of we kunnen garanderen dat de bezuiniging op het ambtenarenapparaat niet kan leiden tot minder uitvoeringscapaciteit.

[1:55:17] Daar heb ik net al

[1:55:18] Ook al iets over gezegd, volgens mij had de heer De Hoop daar ook iets over gevraagd.

[1:55:22] Zorg dat er bij Rijkswaterstaat natuurlijk genoeg uitvoeringscapaciteit is.

[1:55:25] Want als je meer geld hebt om dingen te doen aan bijvoorbeeld infrastructuur, dan moet je ook de capaciteit hebben om dat uit te voeren.

[1:55:34] Dat zijn de vragen in dat blokje, Delta Fonds.

[1:55:36] En dan heb ik alleen nog het blokje overig.

[1:55:38] Maar ik zie dat de heer Jansen... Interruptie van de heer Jansen.

[1:55:40] Uitgang.

[1:55:41] Nog een korte vraag, voorzitter.

[1:55:42] Want ik hoorde minister net het een en ander zeggen over de kaderrichtlijn water.

[1:55:46] Maar als ik het antwoord van de minister hoor, hoe valt het dan te rijmen met het one-out-all-out principe?

[1:55:52] Waar we binnen landbouw ook nog wel wat last van hebben.

[1:55:56] Nou, het one-out, dat is heel goed eruit.

[1:56:00] Want die one-out, all-out, dat zit in dat percentage.

[1:56:05] Dus die 87 procent, dat is op basis van dat principe.

[1:56:08] Dus op heel veel plekken kleurt het gewoon groen.

[1:56:11] Maar we weten, dat zegt de heer Jans terecht, als er maar één indicator van soms 150 indicatoren op rood staat, gaat de hele boel op rood.

[1:56:20] En dat maakt natuurlijk iets anders dan stikstof, waar je natuurlijk naar depositie wordt gekeken.

[1:56:24] Dit kijkt echt naar de bron.

[1:56:27] Of tenminste, ook naar de bron, maar gewoon kijkt wat er gebeurt met zo'n waterlichaam.

[1:56:33] Dus dat zit in die systematiek en ook in de beoordeling die we erop geven.

[1:56:41] Mevrouw Van der Plas.

[1:56:45] Ja, voorzitter.

[1:56:46] Meneer Schutzi zei van ja, we dreigen de doelen niet te halen en misschien moet je vrijstellingen aanvragen.

[1:56:54] Maar wat Nederland natuurlijk heeft gedaan.

[1:56:57] Nederland het land van water.

[1:56:59] We hebben echt duizenden stroompjes en beken en alles wat met water is.

[1:57:04] Grote rivieren, iets minder grote meren.

[1:57:09] Alles.

[1:57:10] Nederland heeft elk...

[1:57:11] Elke druppel water die wij hier buiten hebben, hebben wij meegenomen voor de kaderrichtlijn water.

[1:57:19] Terwijl heel veel andere landen gewoon hun hoofdrivieren en wat grote meren... en al die andere kleine waterlichamen hebben ze niet meegenomen.

[1:57:28] En als je alles meeneemt, alles, elke druppel, elk waterstroompje meeneemt... dan is de kans natuurlijk groter dat je niet aan die 100% komt.

[1:57:41] Dus ja, wat kunnen we als Nederland eigenlijk nog doen of minder gaan doen om ervoor te zorgen dat je wel aan die doelen voldoet?

[1:57:53] We voldoen overigens al voor bijna 85% aan doelen.

[1:57:57] Dus zo dramatisch als het soms wordt voorgesteld.

[1:58:00] Niet door de heer Schutzer, maar andere partijen hier in de Kamer is het ook weer niet.

[1:58:04] Maar zijn we niet gewoon een beetje dom bezig geweest?

[1:58:06] Het is eigenlijk mijn concrete vraag om dit zo strak te doen.

[1:58:11] Aan de minister.

[1:58:12] Nee, daar heeft mevrouw Van der Plas absoluut gelijk in.

[1:58:14] Dus wij zijn al heel eind op weg.

[1:58:16] Dus daar ben ik het helemaal mee eens... dat het dus helemaal niet dramatisch is... of dat we nu te maken hebben met hele vieze rivieren of kanalen.

[1:58:28] Alleen, daar zitten we al aan de opgave.

[1:58:29] Overigens ook waar we economisch van profiteren.

[1:58:31] Dus dat zeg ik ook bij.

[1:58:33] En dus ook baat hebben bij een Europese aanpak... omdat wij het benedenstroom zijn.

[1:58:36] Dus er is geen enkel land wat in Europa profiteert... van onze inspanningen op watergebied.

[1:58:40] Maar wij profiteren wel heel erg veel...

[1:58:42] ...van de inspanningen op het watergebied in Frankrijk, Zwitserland en Duitsland.

[1:58:48] Dus dat vooropgesteld.

[1:58:51] Nu is het zo dat...

[1:58:51] Want hier heb ik natuurlijk ook...

[1:58:53] Ik was ook benieuwd toen ik op het ministerie binnenkwam... ...van hoe zit die KRW nou in elkaar?

[1:58:57] En wat zijn we daar nou aan het doen?

[1:58:59] Want er werd natuurlijk over gezegd dat stikstofproblematiek 2.0... ...en dat wil je dan nog als bewindspersoon graag voorkomen.

[1:59:05] En nu is het geval dat ik ook hiernaar heb gekeken... ...en ook die vergelijking gemaakt tussen landen.

[1:59:09] En nu ben ik daar...

[1:59:12] Toch wat in gerust stelt dat wij veel minder water hebben aangewezen dan andere Europese landen.

[1:59:16] Dus het valt mee hoeveel wateren wij hebben aangewezen.

[1:59:20] Dus er zijn heel veel wateren in Nederland die niet onder de KRW vallen.

[1:59:24] Waar toch nog steeds waterkwaliteit natuurlijk al een issue is.

[1:59:26] Dat kan gewoon in kleine beekdalen kan dat geval zijn.

[1:59:29] Het is op zich logisch dat je daar ook al zorg voor hebt, maar dat zijn geen KRW wateren.

[1:59:33] Dus we hebben daar gelukkig ten opzichte van, ik dacht, Zweden of Denemarken, of Duitsland zelfs, ontzettend veel aan gewezen.

[1:59:40] Bijna allemaal.

[1:59:41] En dat hebben wij juist niet gedaan.

[1:59:44] Als er overigens nog wat meer inzicht over moet komen naar richting de Kamer, dan zijn we natuurlijk bereid dat te doen.

[1:59:49] Want ik snap de vraag van mevrouw Van der Plas wel.

[1:59:51] Langs welke medeleg leg je jezelf nou?

[1:59:54] En welke standaarden leg je jezelf op?

[1:59:56] Dus dat deel ik volledig.

[2:00:00] Mevrouw Van der Plas.

[2:00:00] Ja,

[2:00:02] Ja, en inderdaad ook wat de heer Jansen aangaf, dat hele strikte one-out, all-out principe.

[2:00:08] Als je een eendstofje er is en alle 99 van de 100 niet, dan is het gebied gewoon gelijk in het rood.

[2:00:18] En nou heeft Nederland begin 2024 met onder andere Duitsland en Denemarken, Luxemburg, Finland, Oostenrijk

[2:00:29] bij de Europese Commissie eigenlijk gezegd of afgedwongen dat ze vanaf eind 2025-2026 een genuanceerde mogen rapporteren, zodat vooruitgang van het waterbeheer eigenlijk beter zichtbaar wordt.

[2:00:43] Kan de minister misschien uitleggen wat daar nu van uitgevoerd wordt, wat daar de stand van zaken van is?

[2:00:52] Dank voorzitter.

[2:00:54] En dat gebeurt ook.

[2:00:55] Dus je ziet ook dat wij uitzonderingen kunnen inzetten om als wij bijvoorbeeld om goede redenen niet aan al die indicatoren op groen kunnen krijgen, dat we gewoon een uitzondering daarvoor inzetten omdat het gewoon niet haalbaar is om dat op een andere manier te doen.

[2:01:08] En dat wordt ook gewoon goed gevonden.

[2:01:10] Dus daarom hebben we ook vertrouwen dat we die KRW gewoon gaan halen, die doelstellingen.

[2:01:15] We zijn eigenlijk al op 87%, dus dat is echt ontzettend ver.

[2:01:20] En we gaan er ook mee door en we zetten uitzonderingen in waar mogelijk.

[2:01:23] Dus we kunnen dat op een hele goede pragmatische manier doen, waarbij we de waterkwaliteit verbeteren, maar onszelf niet ophangen aan extreme onrealistische doelen.

[2:01:33] Dus ik heb daar veel vertrouwen in.

[2:01:35] Er lopen natuurlijk altijd discussies met de Europese Commissie.

[2:01:38] Die heb ik ook.

[2:01:39] En die proberen we in het belang van Nederland op zo'n goed mogelijke manier te beslechten.

[2:01:44] Dan was dat mijn blokje.

[2:01:46] En dan kom ik bij overig.

[2:01:47] Gaat u verder.

[2:01:48] Ja, dankjewel.

[2:01:49] Namelijk hoeveel extra felicimenten verwacht ik door koststijging in de transportsector?

[2:01:53] Ja, ik heb dat natuurlijk ook gezien.

[2:01:54] Ook het nieuws over die 16 transportondernemers.

[2:01:57] Ik heb overigens ook via de voorzitter van TLN die tegen mij zei van... ...ja, zou je alsjeblieft met een aantal transportondernemers willen spreken...

[2:02:03] Die heb ik ook bij me uitgenodigd op de koffie.

[2:02:05] Dus ik wil dat ook gewoon van hen zelf horen wat de impact is.

[2:02:09] Want die is natuurlijk gewoon onnoemelijk zwaar met een enorme hoge dieselprijzen.

[2:02:13] Met inderdaad een vrachtwagenheffing overigens die ook tegelijk weer terugkomt bij de sector.

[2:02:17] Dus het is ook niet dat die miljarden in de zakken van het Rijk komen en dat we daar hele andere dingen mee doen.

[2:02:26] Dus dat blijft...

[2:02:27] beschikbaar voor de transportsector.

[2:02:30] En buitenlandse bedrijven betalen daar zelfs dan mee.

[2:02:33] Ik weet dat de heer Jansen, die knikt, een goed idee vindt.

[2:02:38] Dus je krijgt dan buitenlandse transportondernemingen...

[2:02:42] meebetalen aan de elektrificatie van het Nederlandse vrachtvervoer, wat zeker in deze tijd een stuk goedkoper is laden dan tanken.

[2:02:52] En daarmee maken we ons natuurlijk ook nog een heel stuk onafhankelijker van dat soort energie, wat alleen maar goed is voor onze strategische autonomie.

[2:03:01] Dus ik sta wel heel erg achter die vrachtwagenheffing, ook al snap ik van nou,

[2:03:05] Het is natuurlijk vervelend voor je liquiditeitspositie.

[2:03:07] Tegelijkertijd weten we dat heel veel transportondernemers zo richting de 90% contracten hebben waarbij ze die kosten kunnen verleggen.

[2:03:16] Dat betekent wel dat die kosten er zijn.

[2:03:18] En ook als we kijken naar bijvoorbeeld de eerste helft van dit jaar, waar we natuurlijk ook enorme stijgingen hebben gehad, dan zien we niet heel veel meer faillissementen dan normaal gebruikelijk is in de logistieke sector.

[2:03:28] En nogmaals...

[2:03:30] faillissementen zijn altijd persoonlijk leed.

[2:03:31] Ik ben zelf ook ondernemer geweest.

[2:03:32] Ik had veel vrienden die ondernemer... heb ik nog steeds die ondernemer zijn.

[2:03:35] Ook mensen die een faillissement hebben meegemaakt.

[2:03:37] Ik weet hoeveel leed daar achter schuil gaat.

[2:03:39] Dus ik wil dat toch geen sinds bractaliseren.

[2:03:41] Maar faillissementen horen ook bij een economie.

[2:03:44] En we zien nu in de grote linie, dat zagen we in de eerste helft van 2026, geen enorme stijging ten opzichte van bijvoorbeeld jaren daarvoor.

[2:03:53] Neem niet weg dat elke faillissement natuurlijk heel veel persoonlijk leed met zich meebrengt en we natuurlijk de kosten voor de logistieke sector zo laag mogelijk willen houden, want het is een hele belangrijke sector voor onze economie.

[2:04:05] U heeft nog een vervolgvraag.

[2:04:07] Een hele korte?

[2:04:08] Ja, een hele korte.

[2:04:10] Ik ga er dus vanuit dat die 6 miljard die de minister heeft ingeboekt nog steeds opportun is.

[2:04:18] De start van de vrachtwagenheffing is inderdaad succesvol verlopen.

[2:04:23] Ik heb geen indicaties nu dat die opbrengst af zal wijken.

[2:04:26] Daar wordt de Kamer natuurlijk wel vanzelfsprekend over geïnformeerd via het jaarverslag over 2026.

[2:04:33] Ik heb nog een interruptie van de heer Schutts.

[2:04:36] Ja, het kopje koffie triggerde mij eigenlijk wel in het antwoord van de minister.

[2:04:40] En ik juich dat ook toe.

[2:04:42] Het is goed om met een transportsector of met een afvaardiging daarvan over die gevoelens, over die emoties, over die zorg en over perspectief te spreken.

[2:04:51] Eigenlijk zou ik een oproep willen doen aan beide bewindspersonen.

[2:04:54] We hebben er met de staatssecretaris ook over gesproken bij spoorgoedevervoer recent in het commissiedebat.

[2:05:02] Vervoer, bereikbaarheid is cruciaal voor onze economie.

[2:05:06] En de bewindsbewoners zullen het zeer druk hebben.

[2:05:10] Hun agenda is zeer gevuld en dat is goed.

[2:05:13] Maar eigenlijk zou ik een oproep willen doen aan hun alle twee om al die modaliteiten, het wegvervoer, het spoorgoederenvervoer, het personenvervoer, maar ook de binnenvaart, om voor zover er nog geen tafels zijn om die toch in te richten en

[2:05:28] structureel te bezoeken, niet alleen maar door hoge ambtenaren, maar van tijd tot tijd ook door uzelf.

[2:05:34] Juist om die korte lijnen te houden.

[2:05:36] En u zult ze vast links en rechts overal wel een keer tegenkomen.

[2:05:39] Maar mijn vraag en oproep zou zijn, wilt u dat institutionaliseren dan wel korter bij uzelf houden?

[2:05:48] Juist in tijden waarin in ons omringende landen die faillissementen wel toenemen.

[2:05:53] Dat is een oproep met daarin een vraag.

[2:05:57] De minister.

[2:05:57] Ja, ik deel dat natuurlijk.

[2:06:00] En ook de staatssecretaris is veel in het land om te spreken met ondernemers, maar ook met mensen die...

[2:06:08] Belang hebben bij het spoorvervoer.

[2:06:11] Ik natuurlijk ook.

[2:06:12] En onder andere.

[2:06:13] En milieu, noem het op.

[2:06:14] En ik natuurlijk ook ten aanzien van wegvervoerders.

[2:06:20] Dus dat ze... Kijk, ik kan richting de shoots toe zeggen dat wij dat natuurlijk zullen doen wanneer dat nodig is.

[2:06:25] En wanneer dat ook verstandig is om te doen.

[2:06:30] Om...

[2:06:31] Overleg te institutionaliseren, daar is mijn standaard antwoord altijd op, dan wordt de agenda echt onmogelijk.

[2:06:38] Dat verzoek kreeg ik ook ten aanzien van om het in de wet te laten opnemen met de MRS, de maatschappelijke raad Schiphol, om daar twee keer per jaar mee te overleggen.

[2:06:47] Ik overleg met ze, de MRS, ook geregeld met TLN.

[2:06:52] Maar ik wil even oppassen dat we onszelf niet helemaal klem zetten... en zeggen van, we moeten elk jaar zoveel overleggen voeren met elkaar.

[2:06:57] Soms kan een belletje voldoende zijn.

[2:06:59] Soms een werkbezoek en wat vaker.

[2:07:01] Gun ons een beetje die flexibiliteit, zou ik zeggen.

[2:07:03] Maar de oproep is goed gehoord.

[2:07:06] En daar geven we ook invulling aan.

[2:07:08] We hebben een vervolginterruptie.

[2:07:12] Ja, dank.

[2:07:14] U gaat zelf over uw tijd.

[2:07:16] En soms moet het meer en soms wat minder.

[2:07:18] Wat ik er wel bij vraag is...

[2:07:20] Kijk daarbij verder dan uw eigen perspectief wat u nodig vindt, omdat de geluiden die ik nog wel eens hoor van deze of vanuit sectoren als koepelvertegenwoordiger, dat ze soms wel eens wat meer aandacht zouden willen.

[2:07:32] Dus als die wederkerigheid over die frequentiebeleving hetzelfde is, dan heeft het helemaal mijn zegen en dan institutionaliseert u niet.

[2:07:40] Maar anders wil ik wel vragen om daar in ieder geval wel bewust van te zijn dat die behoefte, nou ja, denk ik hoger is dan dat er nu invulling aan gegeven wordt.

[2:07:48] Ja, minister.

[2:07:49] Nee, en dat zal ongetwijfeld zo zijn.

[2:07:50] Ik denk dat we daar ook nooit...

[2:07:52] Als je bedenkt hoeveel verzoeken wij krijgen om per week te overleggen... dan hebben wij niet twee bewindspersonen nodig... maar twintig bewindspersonen nodig om dat allemaal te faciliteren.

[2:08:02] En het is vaak met een goede reden dat mensen daarmee komen.

[2:08:05] En we proberen allebei echt ons best te doen... om zoveel mogelijk met mensen daar met werkbezoeken, met overleggen te gaan.

[2:08:12] ...door Nederland gemaakt, waar we ontzettend veel mensen hebben uitgenodigd... ...om die perspectieven ook allemaal op te halen.

[2:08:17] Daar zat de binnenvaart ook bij, de TLN natuurlijk op prominente rol ook in.

[2:08:20] En dat zullen we ook blijven doen.

[2:08:21] Dus de oproep van de heer Sjoerds wordt goed gehoord.

[2:08:25] En als u het goed vindt, voorzitter, ga ik dan door met de beantwoording van de vragen... ...ook over het Caribisch Nederland, waar de heer De Hoop aandacht voor vraagt.

[2:08:33] Er komt een verkenning naar de fondsen voor duurzame bekostigingssystematiek... ...met oog op de verantwoordelijkheidsverdeling tussen de bestuurslagen.

[2:08:39] Zie ook daarover de kabinetsreactie van 7 november...

[2:08:42] op het RLI en het ROB-advies.

[2:08:44] En de staatssecretaris van BZK stuurt hier binnenkort een brief over naar de Kamer.

[2:08:50] En dat... Even kijken... Oh ja, nog tot slot over het compenseren van...

[2:08:56] De vrachtwagenondernemers, de logistieke sector.

[2:08:59] Er zijn veel maatregelen al genomen door het kabinet.

[2:09:03] Onder andere de verlaging van de vrachtwagenheffing met 22,3 procent.

[2:09:06] Maar ook de verlenging van de tijdelijk korting op de benzine- en dieselaccents.

[2:09:10] MRB is op praktisch nul gezet.

[2:09:13] Dus daarmee wordt de logistieke sector natuurlijk geholpen.

[2:09:17] Maar ik moet ook zeggen, het is vooral een liquiditeitsprobleem voor de logistieke sector.

[2:09:20] Want zij kunnen ook heel veel van die kosten verleggen naar hun opdrachtgevers.

[2:09:25] En gelukkig gebeurt dat ook.

[2:09:26] Dat is niet per se goed nieuws, want uiteindelijk gaan we dat terugzien in de prijzen natuurlijk.

[2:09:30] Maar voor die logistieke ondernemers is het in ieder geval belangrijk dat zij die kosten niet alleen hoeven te dragen.

[2:09:35] Dat zijn de antwoorden op de vraag die ik had, voorzitter.

[2:09:38] Dank u wel.

[2:09:38] En dan ga ik naar... Oh, mevrouw Van der Plas, gaat u gaan.

[2:09:44] Ik las een artikel op BNR vandaag, waarin ook de tunnels worden genoemd.

[2:09:54] Dat de minister...

[2:09:56] eigenlijk heel veel wil besparen.

[2:09:58] Dat het eigenlijk gewoon basistunnels worden.

[2:10:01] Een tunnel moet gewoon goed zijn, veilig zijn... maar niet met allerlei tierenlantijnen en onnodige toestanden in een tunnel... die gewoon heel erg veel geld kosten.

[2:10:12] Maar ik weet ook dat er wat zorgen zijn over de veiligheid.

[2:10:17] Kan de minister een beetje duiden van wat hij dan noemt de bare minimum...

[2:10:22] En hoe er dan wel goed gekeken kan worden naar veiligheid van een tunnel... zonder dat er allerlei poespas in een tunnel wordt aangebracht.

[2:10:32] Ja, voorzitter.

[2:10:33] Mooi voorbeeld, die tunnels.

[2:10:34] Het gaat ook over bruggen.

[2:10:35] Het gaat ook over heel veel andere infrastructuur.

[2:10:37] We hebben het hier denk ik al maanden over gehad.

[2:10:38] De staatssecretaris en ik hebben hier van het moment één al over die regelgeving... en dat we dat willen aanpakken.

[2:10:42] Dus wat dat betreft is daar niks nieuws in.

[2:10:44] Ook niet wat er vandaag over naar buiten is gekomen.

[2:10:47] Maar ik vind het wel belangrijk om te benoemen omdat...

[2:10:50] Ja, daar zitten gewoon heel veel kostenopdrijvende aspecten in.

[2:10:53] Ik zal een voorbeeld geven aan mevrouw Van der Plas.

[2:10:55] Ik was onlangs in een brug die we over vijf jaar gaan slopen.

[2:10:58] En daar zijn we...

[2:10:58] Nee, in een brug.

[2:11:00] In een basculebrug.

[2:11:01] Ja, in een basculedeel.

[2:11:02] Een basculekelder.

[2:11:04] Sorry, dat ik even bij moet zeggen.

[2:11:06] En...

[2:11:07] Dat voelt wel als een tunnel, moet ik zeggen.

[2:11:09] Maar daar zijn we dus hekjes aan het verhogen met een paar centimeter.

[2:11:13] Omdat de huidige hekjes uit de jaren zestig niet aan de veiligheidseisen voldoen.

[2:11:17] Terwijl die brug...

[2:11:17] Daar komt bijna nooit iemand.

[2:11:19] En die brug gaan we over vijf jaar slopen.

[2:11:20] Dan kan je bij afvragen of je niet andere maatregelen moet nemen voor de veiligheid van de mensen die daar komen.

[2:11:25] Want we willen daar absoluut geen onveilige situatie ontstaan.

[2:11:28] Maar is dit dan de manier om dat te doen?

[2:11:30] En dat is wel...

[2:11:30] Het zit heel erg in Nederland...

[2:11:32] En ook hoe we met onze infra omgaan, dat is heel erg regelgebaseerd.

[2:11:35] In plaats van dat we echt kijken naar wat is nou daadwerkelijk het risico en hoe kunnen we dat beperken.

[2:11:39] Want daar ben ik heel erg voor.

[2:11:40] Dus het is ook veiligheid staat buiten kijf.

[2:11:44] We moeten zorgen, zeker voor onze mensen van RWS, die werken soms in...

[2:11:48] Ja, die in die bruggen bij veel verkeer wil dat het veilig is voor die mensen, ook in de bouw.

[2:11:55] Dus daar absoluut geen twijfel over.

[2:11:56] Maar wat je ziet is dat wij bijvoorbeeld als we een tunnel gaan renoveren die uit de jaren zestig komt, dan gaan we de tunnelstandaarden van vandaag erop toepassen.

[2:12:03] In plaats van alleen kijken naar bijvoorbeeld wat is wettelijk nodig.

[2:12:06] Dus daar valt gewoon heel veel geld te winnen.

[2:12:09] Geld wat we ook weer kunnen inzetten in de regio voor andere tunnels.

[2:12:13] En dat is waar ontzettend veel kansen liggen.

[2:12:17] De staatssecretaris, misschien kan ze dat straks nog vertellen, heeft een uitmuntend voorbeeld ten aanzien van de emplacementen van ProRail.

[2:12:23] Dat is echt genieten, als je dat voorbeeld wil.

[2:12:25] Het is lachen of huilen.

[2:12:27] Het is allebei een beetje.

[2:12:30] Maar dat zal de staatssecretaris straks vanzelfsprekend doen.

[2:12:33] En daar zit dat in.

[2:12:34] Maar veiligheid blijft natuurlijk altijd het belangrijkste uitgangspunt.

[2:12:38] Absoluut.

[2:12:41] Dank u wel, mevrouw Boelsma-Hoekstra nog.

[2:12:44] Ja, dank u wel, voorzitter.

[2:12:46] Ik had nog een vraag over die perspectiefpost.

[2:12:48] Maar het kan zijn dat de staatssecretaris die gaat beantwoorden.

[2:12:52] Ja.

[2:12:53] Volgens mij had ik niet proberen te beantwoorden.

[2:12:59] We komen in de brieven over de herprinting terug op dat perspectief.

[2:13:02] Misschien is het goed om naar aanleiding daarvan te kijken of we daarmee voldoende tegemoetkomen.

[2:13:10] Anders kunnen we daarna het gesprek over voeren.

[2:13:16] Ja, dank u wel voorzitter.

[2:13:18] Ik denk dat de minister dan de vraag niet helemaal goed begrepen heeft.

[2:13:21] Dus ik zou het mogen herhalen.

[2:13:25] We hebben in de tijd van gepauseerde projecten een post gehad, gewoon met geld.

[2:13:30] En daar staat geld in wat met cofinanciering door regio's gebruikt kan worden om ze toch te ontlasten.

[2:13:36] En dat werkt eigenlijk hartstikke goed.

[2:13:38] En ik kan het bij een begrotingsonderzoek, kun je daar even niks mee.

[2:13:41] Maar ik vind het wel een interessante gedachtegang.

[2:13:43] Om eens over na te denken.

[2:13:45] En mijn vraag is, zouden we daar de voor- en nadelen...

[2:13:49] Dat betekent dat we een begroting op een rijtje kunnen hebben.

[2:13:52] Dat is eigenlijk mijn vraag.

[2:13:55] Ja, het klopt inderdaad dat we daar een aantal maatregelen hebben gefinancierd bij A2.

[2:13:59] Dus Delveugd en dat klopt.

[2:14:03] Kijk, ik kan natuurlijk niet vooruit lopen op de prioritering.

[2:14:06] En daar zal dit ook onderdeel van zijn.

[2:14:08] Dus dat is het lastige om daar dan op die manier dat te doen.

[2:14:12] Maar ik stel voor dat we dan ook dat gesprek hernemen als de brief in de Kamer ligt.

[2:14:19] Dank u wel.

[2:14:20] Dan ga ik naar de beantwoording van de staatssecretaris.

[2:14:22] Gaat u gaan.

[2:14:24] Voorzitter, ik had nog twee blokjes.

[2:14:27] Eén ging over de boetes die uitgeschreven zijn en of die geïnd kunnen worden.

[2:14:34] En het was daarna de nadeelcompensatie van de vuurwerkbranche.

[2:14:37] En er zijn een aantal vragen over gesteld.

[2:14:40] Allereerst de boetes die aan Coab-bewoners zijn gegeven.

[2:14:44] Hoeveel van die boetes kunnen we nog wel weer geïnteresseerd hebben?

[2:14:47] Dat was een vraag van de heer Jansen.

[2:14:50] We hebben ook al eerder in Kamervraag, en ook aan de heer Ellion, van 5 oktober, tamelijk uitgebreid weergegeven.

[2:14:59] Dus ik samen met de minister van ANM.

[2:15:01] Dat we echt maximaal inzetten op het innen van boetes.

[2:15:07] En als je nou aan het zwartrijden bent, dan betekent het ook dat CIB gaat innen dat we bestraffen via de gebruikelijke stappen.

[2:15:17] Wat we ook in die antwoorden hebben beschreven, dus misschien dat dat ook een extra antwoord is, dat is dat we samen, dus INW samen met JNV, met COA, met de vervoerders en met de politie aan het kijken zijn of we extra maatregelen kunnen treffen.

[2:15:31] Want op zich is dit natuurlijk ook wel iets wat echt moet worden aangepakt.

[2:15:35] Wat ook nog belangrijk is, dat hebben we in het vorige debat besproken, dat is dat als het gaat om de BOA's,

[2:15:42] Dat het ontzettend lastig voor ze is om te identificeren.

[2:15:45] Want dat is natuurlijk onderdeel van hoe kun je nu zorgen dat iemand uiteindelijk ook die boete gaat betalen.

[2:15:52] En het rijbewijsregister is natuurlijk een belangrijke.

[2:15:56] Er zitten 12 miljoen mensen in.

[2:15:57] En in het confinant sociale veiligheid wordt een extra maatregel opgenomen.

[2:16:02] En dat is de Rotterdamse methode waardoor je ook echt...

[2:16:06] op een andere manier kunt identificeren en ook in een ander bestand terecht kunt komen om erachter te komen wie je eigenlijk voor je hebt als je iemand in die trein aantreft of in het OV.

[2:16:18] Ik zie nog een interruptie van de heer Jansen en ik wil daarbij opmerken, want we hadden dinsdagavond een debat over spoor en daar hebben we hier uitgebreid over gesproken volgens mij.

[2:16:27] Dus misschien met uw collega, denk ik.

[2:16:32] Maar gaat u gang.

[2:16:33] Dat klopt, voorzitter.

[2:16:33] Ik heb ook de beantwoording goed gekeken.

[2:16:36] Ik heb twee keer geluisterd en ik heb ook gekeken naar de motie.

[2:16:38] En de motie zegt, verzoek de regering met maatregelen te komen om ervoor te zorgen dat openstaande moeders van deze groep niet betaalde asielzoekers alsnog worden geïnd.

[2:16:48] Wat ik lees en wat ik hoor is hoe we het allemaal gaan regelen.

[2:16:52] Maar het gaat mij erom, hoe gaan we van deze groep

[2:16:55] Die 20.000 tot 25.000, hoe gaan we deze alsnog innen?

[2:16:58] Dat was de vraag die ook in de motie staat.

[2:17:01] En daar is het kabinet nog niet op ingegaan, voorzitter.

[2:17:04] Exact, dank voor deze scherpte.

[2:17:06] De staatssecretaris.

[2:17:07] Dank.

[2:17:08] Dat is dus precies wat we ook met JNV, met de politie en de vervoerders aan het uitzoeken zijn.

[2:17:14] Want het heeft met identificatie te maken.

[2:17:16] Het heeft te maken met personen die in de ene opvang zitten naar de volgende gaan.

[2:17:21] Je moet ze kunnen traceren.

[2:17:22] Maar hoe dan ook, het is voor het kabinet superbelangrijk dat gebeurt.

[2:17:26] En we gaan daar de Kamer ook over informeren.

[2:17:29] Welke extra maatregelen getroffen worden.

[2:17:31] Maar dat er geïnt moet worden, daar zijn we het heel snel over eens.

[2:17:36] Dan de heer Jansen.

[2:17:40] Ik snap dat het tijd kost, heel realistisch.

[2:17:44] Maar die mensen zijn misschien niet eens meer in het land op het moment dat wij met een mogelijke oplossing komen.

[2:17:51] Hoe gaan we dat dan doen?

[2:17:54] De staatssecretaris.

[2:17:56] Ja, voorzitter.

[2:17:58] Deze mensen blijven over het algemeen wel heel even in het land.

[2:18:02] Dat weet ik nog vanuit mijn vorige plek.

[2:18:05] Dus volgens mij is het altijd verstandig om samen met de betrokken partijen voor te zorgen dat die inning uiteindelijk gaat gebeuren.

[2:18:13] Is het niet voor nu, is het voor morgen.

[2:18:15] Wat in ieder geval gebeurt dat is bij zwartrijden, dat gelijk die CIB aan de gang gaat.

[2:18:24] Dat we aanschrijven, aanmanen, bieden, afspreken van een betalingsregeling, het toepassen van de komt de deurwaarde langs.

[2:18:31] Dus in principe worden die stappen ook toegepast.

[2:18:34] Tegelijkertijd zie je juist omdat mensen op verschillende locaties zitten dat het lastig is.

[2:18:39] Kortom, wij zijn opnieuw ook met deze partijen weer aan het kijken wat we nog extra kunnen doen.

[2:18:48] Gaat u verder.

[2:18:50] Voorzitter, dan is zowel door de heer Jansen, de heer Goudswaard als mevrouw Van der Plas zijn er vragen gesteld over de nadeelcompensatie vuurwerkbranche.

[2:19:01] En daar zou ik graag het volgende over willen zeggen.

[2:19:03] Toen ik aantrad als staatssecretaris, toen lag er natuurlijk een amendement vanuit de Kamer.

[2:19:09] En dat amendement dat zei, er moet een nadeelcompensatie komen en INW moet dat geld vinden.

[2:19:17] Het toenmalige kabinet vond dat niet fijn, want die heeft daar tegen geadviseerd.

[2:19:22] Die heeft gezegd het is helemaal niet mogelijk om dat zo makkelijk te vinden op de begroting van INW.

[2:19:27] Toch is dit aangenomen, dus dat betekent toen ik aantrad dat mijn opdracht was het moet binnen INW worden gevonden.

[2:19:34] Had het ook anders gekund en had dat makkelijker geweest?

[2:19:37] Jazeker, maar dat was wel de opdracht vanuit de Kamer.

[2:19:40] Vervolgens was natuurlijk de vraag, wat is dan de omvang?

[2:19:44] Dan kijk je ook een beetje wat een vorig kabinet had begroot.

[2:19:47] In de brief van 27 maart wordt gezegd.

[2:19:50] Als het verbod in 26 ingaat, dan denken we ongeveer 50 miljoen nodig te hebben.

[2:19:56] Uiteindelijk hebben wij 88 miljoen geraamd en 100 miljoen gereserveerd.

[2:20:03] Uiteindelijk moet ook blijken wat het gaat kosten, want er kunnen processen van komen.

[2:20:09] We gaan het zien, maar we hebben in ieder geval aan de ruime kant in de begroting een plek gevonden...

[2:20:15] Hoe hebben we dat gedaan?

[2:20:16] De opdracht was IMW.

[2:20:18] Dan kom je, dat was ook een vraag van de heer Goudswaard, dan kom je bij misschien algemene budgetten zoals de BDU.

[2:20:26] Maar daar was eerlijk gezegd al een behoorlijke ingreep in gedaan, dus dat lag niet zo erg voor de hand.

[2:20:32] U noemde zelf artikel 20, gezonde leefomgeving.

[2:20:36] Daar is het geval dat...

[2:20:38] 93 miljoen is geraamd, dat is ongeveer 91% is daar juridisch verplicht.

[2:20:44] Dus dat is ook niet dat je zegt een post waar je dan die 100 miljoen kunt vinden.

[2:20:49] Dus uiteindelijk kom je dan bij het klimaatfonds, tenminste de klimaatneutrale en circulaire infoprojecten.

[2:20:57] Daar is uiteindelijk dat bedrag gevonden.

[2:20:59] Doet dat pijn?

[2:21:00] Jazeker.

[2:21:00] Je had hem liever op een andere manier ingezet, maar...

[2:21:04] Zo ben je wel binnen die begroting aan het kijken van INW.

[2:21:08] En het goede nieuws is misschien wel dat dit een budget is wat je in de komende jaren nodig hebt.

[2:21:16] Dus als er nou nog op een later begrotingsmoment een aanvulling mogelijk is, dan gaan we dat doen.

[2:21:22] Maar goed, dat was in ieder geval zo is de zoektocht binnen INW gegaan.

[2:21:28] Interruptie mevrouw Van der Plas.

[2:21:29] Mevrouw Van der Plas.

[2:21:32] Ja, dank u wel.

[2:21:34] Ja, kijk, de pot waar het nu gevonden is, dat is eigenlijk een potje wat gebruikt wordt om duurzamer spoor aan te leggen of te onderhouden.

[2:21:45] Dus het hergebruik van spoorstaven bijvoorbeeld en dwarsliggers, dat zal dan niet meer kunnen.

[2:21:51] Nou, daar ben ik zelf op zich niet zo heel rauwig om, want...

[2:21:55] Dat hele klimaat, circulair.

[2:21:57] Ik heb liever dat we ons geld gaan besteden als we al iets met het klimaat doen aan versterking van dijken.

[2:22:04] Maar ProRail geeft ook aan dat er sober moet worden omgegaan binnen de budgetten met vernieuwing en aanleg van spoor.

[2:22:17] Maar wat betekent dat, sober mee omgaan?

[2:22:20] Want ook hier speelt dan weer een veiligheidsvraagstuk.

[2:22:24] Hoe kunnen we dat zien?

[2:22:26] Staatssecretaris.

[2:22:27] Sober betekent, en dat staat ook echt wel in onze brieven... en zeker ook in de brief die we morgen gaan uitbrengen... maar sober betekent dat je inderdaad kijkt naar... het moet veilig zijn, dat staat voorop.

[2:22:44] Het betekent ook dat je kijkt naar...

[2:22:48] Wanneer moet het gebeuren?

[2:22:49] Dus kun je daar nog in kiezen?

[2:22:50] Kun je ook nog een aantal levensduurverlengende maatregelen treffen?

[2:22:56] En het betekent dus ook dat je heel goed ook met andere bestuurders spreekt en zegt, jullie kunnen misschien extra eisen hebben, maar alles wat niet per se nodig is, dat doen we niet.

[2:23:08] Dat is in onze ogen sober, maar veiligheid staat wel voorop.

[2:23:12] Dus je kan nooit iets doen wat uiteindelijk niet veilig is.

[2:23:18] Ja, en dan had ik nog de vraag gesteld van welke activiteiten binnen het spoorbudget worden hierdoor dan later uitgevoerd of niet uitgevoerd?

[2:23:28] Gaat dat echt alleen maar over het ja, dan stoppen we met dat duurzame hergebruik?

[2:23:34] Of zijn er nog meer spoorprojecten die dan geen doorgang kunnen vinden?

[2:23:40] Voorzitter, dat is het enige waar het geld uitgehaald is, dus die klimaatondersteunende maatregelen.

[2:23:48] En daarvan hebben we gezegd, ondanks wat de appreciatie erover is, maar als we de mogelijkheid hebben om dat aan te vullen, dan zullen we dat doen.

[2:23:57] Maar het betekent niet dat het op andere plekken wordt gevonden.

[2:24:02] Gaat u verder met uw betoog?

[2:24:06] Volgens mij, voorzitter, waren dit de vragen die ik over de nadeelcompensatie vuurwerkbranche had.

[2:24:16] U bent er eigenlijk door uw interrupties heen.

[2:24:21] Ja, ik had vier aangegeven en nu heeft hij vijf gedaan.

[2:24:24] Nou, kunt u hem heel kort houden?

[2:24:27] Ja, nou even een recapitulerende vraag.

[2:24:30] Heb ik de staatssecretaris goed horen zeggen dat stel dat er meer nodig is voor de nadeelcompensatie, dat dat dan daar weer naar wordt gezocht?

[2:24:41] Er komen ook rechtszaken aan namelijk.

[2:24:44] Wat ik in eerdere debatten heb gezegd, nadelcompensatie betekent dat, het vorige kabinet overigens ook al gezegd, dat je raamt een bedrag, maar er komen processen.

[2:24:54] Als het betekent dat je meer moet uitgeven dan geraamd, ja dan moet dat geld gevonden worden.

[2:25:02] Dank u wel, dan kunt u verder gaan met het vervolg.

[2:25:06] Voorzitter, dat waren de enige vragen die aan mij gesteld waren.

[2:25:09] Nou, helemaal mooi.

[2:25:10] Dan dank ik u voor de beantwoording.

[2:25:13] En dan gaan we naar de tweede termijn.

[2:25:17] En dan beginnen we weer bij de heer De Hoop van Krol.

[2:25:22] Voorzitter, bij het begrotingsonderzoek probeer ik mezelf altijd inhoudelijk te beperken.

[2:25:27] Ik merk dat de vragen die bij mij nu naar voren komen echt meer inhoudelijk gegrond zijn.

[2:25:32] Die zullen morgen vast bij de begroting ook naar voren komen.

[2:25:35] Ook bij het WGO Water zullen mijn collega's daar natuurlijk de nodige vragen inhoudelijk over stellen.

[2:25:40] Maar wat onze fractie betreft zijn de vragen wel beantwoord.

[2:25:44] We kunnen de komende weken verder praten over de begroting.

[2:25:49] Dank u wel.

[2:25:49] Dan ga ik naar de heer Van Leijen van D66.

[2:25:52] Ja, voorzitter, daar sluit ik me bij aan.

[2:25:53] En ook bij de eerdere woorden van de heer Schoets.

[2:25:56] Ik heb nog heel veel vragen, maar ook deze politicus kan nog even een dagje wachten.

[2:26:02] Dank u wel.

[2:26:02] Dan ga ik naar de heer Jansen van de PVV.

[2:26:04] Ja, voorzitter, ik heb ook niet meer veel vragen.

[2:26:06] Het enige wat ik nog wel wil opmerken over die boetes.

[2:26:10] Kijk, je kunt de verjaardagstermijn van vijf jaar stuiten.

[2:26:13] En dan kun je hem oprekken tot twintig jaar, geloof ik.

[2:26:16] Maar op een gegeven moment weegt natuurlijk de kost niet meer op tegen de maatregelen die je neemt.

[2:26:20] Dus ja, mijn conclusie is even heel realistisch.

[2:26:23] Dat deze mensen er gewoon mee wegkomen, dat vind ik eigenlijk schandalig.

[2:26:30] Dank u wel.

[2:26:31] Dan ga ik naar de heer Suits van de VVD.

[2:26:34] Gaat u gang.

[2:26:35] Nee, dank u voorzitter.

[2:26:36] Ik dank de minister en de staatssecretaris voor hun beantwoording.

[2:26:42] Dan ga ik naar de heer Goudswaard van JA21.

[2:26:45] Ja, dank voorzitter.

[2:26:46] Ik sla het een beetje aan bij deze lijn.

[2:26:48] Ik wil ook al de bewindspersonen danken en de ambtelijke ondersteuning voor de antwoorden.

[2:26:53] En ja, vol verwachting klopt ons hart richting de brief van morgen.

[2:27:02] Dank u wel.

[2:27:02] Dan ga ik naar mevrouw Boels-Mehoeftra van het CDA.

[2:27:06] Ja, dank u wel voorzitter.

[2:27:06] Bij die laatste woorden sluit ik mij ook aan.

[2:27:09] En toch even een kleine samenvatting van wat ik gehoord heb met betrekking tot mijn inbreng.

[2:27:16] Ik ben heel blij dat de afgevallen projecten straks op de lijst komen, zodat die inzichtelijk blijven.

[2:27:22] Fijn dat we bij de volgende midbehandeling de vertrouwelijke militaire mobiliteitsoverzichten krijgen.

[2:27:27] De discussie over de financiën, die pakken we natuurlijk weer op bij de begroting over het batenlastenstelsel en de financiering.

[2:27:36] En ook die perspectiefpost.

[2:27:38] Ik denk dat we elkaar niet helemaal goed begrepen, maar dat geeft niks.

[2:27:41] We hebben nog heel veel debatten hierna, dus dat komt alvast naar voren.

[2:27:45] En dan wachten we geduldig dit nachtje morgen af en dan wordt dit vast allemaal vervolgd.

[2:27:51] Dus dank u wel.

[2:27:54] Dank u wel.

[2:27:54] En dan naar mevrouw Van der Plas.

[2:27:56] Gaat uw gang.

[2:27:57] Dank voor de antwoorden van de staatssecretaris en de minister.

[2:28:01] En natuurlijk niet vergeten hun staf die altijd hard werkt op de voorgrond en op de achtergrond.

[2:28:09] Ik had nog even een vraag.

[2:28:12] Ik weet niet of die helemaal goed of überhaupt beantwoord is.

[2:28:17] En dat was de begroting stelt dat de totale onderhouds- en vervangingsopgave ondanks extra middelen niet betaalbaar en uitvoerbaar is.

[2:28:24] En ik had nog gevraagd welke gevolgen dat heeft.

[2:28:26] Welke werkzaamheden aan dijken, gemalen en stuwen worden daardoor uitgesteld?

[2:28:31] Welke risico's accepteert de minister daarmee?

[2:28:33] En wanneer krijgt de Kamer hiervan een concreet overzicht?

[2:28:36] Of staat dat ook allemaal in de brief van morgen?

[2:28:43] Dank u wel.

[2:28:44] En dan kijk ik even of u nog schorsing wenst voor de beantwoording.

[2:28:49] Of dat u zegt, dit doen we gewoon uit de losse pols.

[2:28:51] Ja, de heer minister.

[2:28:54] Ook morgen, want er komt ook de staat van de infra uit.

[2:28:57] En daar staat dit allemaal per project in.

[2:29:06] Dan dank ik iedereen voor de vragen en de uitgebreide beantwoording.

[2:29:12] Iedereen die heeft meegeluisterd thuis.

[2:29:15] Vol verwachting klopt ons hart voor morgen.

[2:29:17] Ik ga nog even de toezeggingen doen, uiteraard.

[2:29:23] Want we hebben natuurlijk toezeggingen gehad.

[2:29:25] Dus ik ga ze even nog benoemen.

[2:29:32] De minister van Infrastructuur en Waterstaat zegt toe aan het lidstuurs de begroting stapsgewijs zo in te richten dat per hoofd- en subdoel duidelijk is welke resultaten wordt nagestreefd, hoeveel geld daarvoor beschikbaar zal zijn, of dit budget naar verwachting toereikend is en hoe de voortgang wordt gemeten.

[2:29:49] Dan kom ik bij de tweede toezegging.

[2:29:51] De minister zegt toe aan het lidstuurs dat het onderzoek naar hindermanagement bij waterwerken en de daaruit voortvloeiende verbeteringen als concrete doelstelling op te nemen in de

[2:30:00] in memorie van toelichting van de volgende begroting.

[2:30:04] De minister zegt toe aan het lidstuur zowel hindermanagement bij het wegverkeer als hindermanagement bij waterwerken periodiek te evalueren en toe te voegen aan de CEAF vanaf 2029.

[2:30:14] De minister zegt toe aan het lid van Leyen in de midbrief in november de Kamer te zullen informeren over de voortgang van de realisatie van afspraken met betrekking tot de ontsluiting van woningen en de gesignaleerde risico's daarbij.

[2:30:27] En de minister zegt toe aan het lid Boelsma Hoekstra volgend jaar aan het midboek een vertrouwelijke bijlage toe te voegen met betrekking tot de investeringen en projecten voor militaire mobiliteit.

[2:30:38] En dan zie ik nog mevrouw Boelsma Hoekstra.

[2:30:40] Gaat u gaan.

[2:30:41] Ik heb ingefluisterd dat er nog eentje ontbrak.

[2:30:44] En dat is de toezegging over dat die afgevallen projecten op de middellijst komen.

[2:30:52] Die zitten en blijven in het midden.

[2:30:53] Dan weet ik niet of het een toezegging is, maar dan gaan we voort met het vastgestelde.

[2:30:57] Of zetten we het beleid gewoon voort.

[2:31:00] Bij deze dan ook toegevoegd en bevestigd.

[2:31:04] En dan doe ik het nu wel.

[2:31:06] Dank voor de aanwezigheid, dank voor de vragen, dank voor de beantwoording.

[2:31:10] En een fijne avond nog.