Klimaatbeleid gebouwde omgeving (voortzetting)

[0:00:00] Via het internet, fijn dat u er bent.

[0:00:03] Wij gaan eigenlijk door waar wij gebleven waren toen wij vanwege de tijd ons debat moesten afbreken.

[0:00:11] Dus dat betekent dat... Goedemorgen aan meneer Van Leijen.

[0:00:16] Dat betekent dus eigenlijk dat de minister zo meteen gewoon doorgaat bij het derde blokje van de beantwoording in eerste termijn.

[0:00:23] Voordeel is wel dat we gewoon lekker opnieuw beginnen te tellen met de interrupties.

[0:00:28] Dus de interrupties die u in de eerste termijn al gedaan heeft de vorige keer... U heeft een schone lei.

[0:00:37] Dus dat betekent...

[0:00:39] Dat wij gaan werken met vier interrupties in tweeën.

[0:00:43] Dus dat is twee keer twee, niet vier keer twee.

[0:00:47] En alle interrupties boven de 30 seconden tellen dubbel.

[0:00:52] De interrupties onder de 30 seconden zijn gratis, maar dan alsnog wel in tweeën.

[0:01:01] Ja, en dan kunnen we volgens mij gewoon gaan beginnen.

[0:01:03] Dus het woord is aan de minister voor het blokje huursector.

[0:01:08] Dank u wel.

[0:01:10] En ik neem nu in deze eerste termijn ook de vragen mee die ik de vorige keer had meegenomen naar de tweede termijn.

[0:01:16] Dus dan ruim ik alles op.

[0:01:18] Of beantwoord ik alle vragen van de vorige keer en dan ontstaat er ongetwijfeld een nieuwe tweede termijn.

[0:01:25] En begin ik met de vraag van mevrouw Kreuger over welke concrete actie gaat de minister nemen om de doelen binnen bereikt te krijgen.

[0:01:33] Zeker omdat daar na 2030 geen geld meer voor is.

[0:01:36] En ik denk dat het goed is om goed te kijken naar waar komen we vandaan, waar staan we dan nu.

[0:01:42] En dat we zien dat de afgelopen vijf jaar ruim 850.000 woningen verduurzaamd zijn...

[0:01:47] En dat er 300.000 subsidies en leningen verstrekt zijn om te verduurzamen.

[0:01:52] Dus er gebeurt een heleboel wel.

[0:01:54] Inmiddels is de wet collectieve warmte afgerond en die treedt 1 januari 27 in werking.

[0:01:59] En ook de inwerking training van de wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie is dan ook voorzien.

[0:02:05] De gemeenten die stellen voor 31 december 27 hun warmteprogramma's op.

[0:02:10] En wat duidelijkheid zou moeten gaan bieden voor de verduurzamingsopties per wijk.

[0:02:14] Er liggen ook voorstellen voor uitforsering van de EFG-woningen in de huur.

[0:02:18] Dus kortom, er wordt al heel veel gedaan.

[0:02:21] Het kabinet heeft ook opdracht gegeven tot een interdepartementaal beleidsonderzoek.

[0:02:25] Energietransitie woningvoorraad 2050.

[0:02:28] Om echt goed in kaart te kunnen brengen wat er nodig is.

[0:02:31] voor een aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050.

[0:02:35] Dat rapport verwacht ik dit najaar aan de Kamer te kunnen aanbieden met een appreciatie.

[0:02:41] De benodigde maatregelen vragen om functionele besluitvorming en om afwegingen binnen het bredere klimaatbereid.

[0:02:47] Zoals in het coalitieakkoord is afgesproken en aangekondigd, gaat het kabinet hierbij voorjaar 2027

[0:02:53] over besluiten.

[0:02:57] Het uitfaseren van slechte labels in de huursector, daar zijn een hoop vragen over gesteld.

[0:03:06] Die gingen over de normering, uitfasering EFG-labels in de huursector.

[0:03:11] Ik sprak hier ook al met u over in het commissiedebat van het voorjaar en inmiddels is de ontwerpbesluit in voorrang en heeft u hier recent zestig vragen over gesteld.

[0:03:20] En die antwoorden zult u binnenkort van mij ontvangen.

[0:03:25] Maar in brede zin, de normering is al door twee vorige kabinetten aangekondigd.

[0:03:29] Niet voor niets, want de energiearmoede komt vooral voor bij de huurders.

[0:03:34] En hiermee zorgen we ervoor dat de slechtste woningen in de particuliere huursector per 2029 ook daadwerkelijk aangepakt zullen worden.

[0:03:41] Dat is goed voor de huurders, want die krijgen een lagere rekening en een fijner huis.

[0:03:45] Een goed geïsoleerd huis helpt ook om vocht en schimmel te voorkomen.

[0:03:49] Maar ook voor de verhuurders kent de verduurzaming veel kansen, want dat leidt tot hogere huuropbrengsten en een stijging van de woningwaarde.

[0:03:56] En op deze punten en andere vragen ga ik natuurlijk in bij de schriftelijke beantwoording naar aanleiding van de voorrang.

[0:04:04] Als u daar even wilt pauseren, heeft u een interruptie van mevrouw Kreuger.

[0:04:08] Dank voorzitter.

[0:04:09] Over de warmtetransitie.

[0:04:11] Er zijn heel veel zorgen nu bij projecten die stilvallen.

[0:04:14] Ziet de minister mogelijkheden om juist eigenlijk op korte termijn die projecten toch te helpen?

[0:04:20] De minister.

[0:04:21] Ja, wat ik zie is dat er ook nog heel veel subsidies zijn voor een heleboel projecten.

[0:04:25] Tegelijkertijd horen wij die geluiden ook.

[0:04:27] Dat er projecten zijn waar het moeilijk is of zorgen zijn of het door kan gaan.

[0:04:32] Ik heb begrepen dat dat ook onderdeel is geweest van het debat met de minister van KGG.

[0:04:36] En dat die heeft toegezegd echt te gaan kijken op welke manier er iets te doen is om stilstand op dit programma te voorkomen.

[0:04:45] Dus daar sluit ik me dan natuurlijk bij aan.

[0:04:48] Mevrouw Kreuger.

[0:04:50] Ja, die toezegging vanuit KGG ligt er.

[0:04:52] Maar ik denk dat het juist belangrijk is dat beide ministers daarin samen optrekken.

[0:04:56] Dus zal ook vanuit VRO de echte inzet zijn om op korte termijn die projecten die dreigen stil te vallen te helpen.

[0:05:04] Ik kan me aansluiten bij de toezegging van de minister KGG.

[0:05:09] En dat zie ik in de praktijk ook gebeuren, want die verhalen komen ook bij ons binnen.

[0:05:14] En ik heb gisteren, geloof ik inmiddels, een gesprek met netbeheerders gehad om ook te kijken wat we op al die vlakken kunnen doen.

[0:05:21] Om te kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat we geen...

[0:05:24] Achteruitgang, stilstand of dingen gewoon helemaal niet gebeuren.

[0:05:28] Dus ik sluit me gewoon aan bij de belofte die u al heeft gekregen.

[0:05:31] En wat mij betreft doen we dat samen zoals we het meest in het kabinet samen doen.

[0:05:42] Ga ik naar de vraag van de heer Klemmink over de investeringskosten, EFG, huur en de uitbonding.

[0:05:49] Waarbij de heer Klemmink mij de vraag stelt of ik heb door laten rekenen wat de uitforsering kost en wat de gevolgen zijn voor uitbonding.

[0:05:56] Op de eerste vraag ja.

[0:05:58] Dat hebben we in een tabel onder elkaar gezet wat elke labelstap aan kosten met zich meeneemt.

[0:06:07] De gevolgen voor de uitbonding niet.

[0:06:08] En dat kan ook eigenlijk niet omdat uitbonding veel meer...

[0:06:12] redenen heeft waarom dat geschiet en dat is niet per se de EFG-huur.

[0:06:16] Dat zit ook in fiscaliteit en daar hebben we natuurlijk al meerdere keren in verschillende debatten over gesproken.

[0:06:23] Dus er zijn verschillende redenen waarom mensen verkopen.

[0:06:27] Die verduurzamingen bieden ook gewoon een kans.

[0:06:29] Want als de huizen verduurzaamd zijn, dan mag dat tot een hogere maximale huur leiden.

[0:06:35] En de huizen worden ook gewoon meer waard.

[0:06:38] Verhuurders kunnen daarnaast gebruik maken van subsidies.

[0:06:42] En op de schriftelijke vragen van uw Kamer bij het ontwerpbesluit ga ik daar uiteraard ook uitgebreider op in.

[0:06:49] Een vervolgvraag van de heer Klemmink over uitzondering voor de VVE's als het gaat over de EFG.

[0:06:59] Ik wil ze niet uitzonderen.

[0:07:01] Ik hoop juist dat er zoveel mogelijk VVE's een plan verzinnen en zich daar ook door laten helpen en stimuleren zoals we dat echt proberen te doen met de subsidies.

[0:07:12] Met het warmtefonds, met ondersteuning vanuit de VVE-loketten, met vereenvoudiging van de regelgeving.

[0:07:18] Dat we het zo makkelijk mogelijk maken.

[0:07:20] Maar tegelijkertijd is het natuurlijk ook waar dat als zich een situatie voorduurt, waardoor de verhuurder, die heeft natuurlijk wel instemming nodig van de VVE.

[0:07:30] En als de VVE het voorstel afwijst, dan komt de verplichting voor de verhuurder te vervallen.

[0:07:37] Dan de vraag van mevrouw Kreuger over middelen voor verduurzaming, de corporatiesector.

[0:07:42] Die middelen zijn natuurlijk hartstikke belangrijk.

[0:07:45] En dat is ook de reden waarom een aantal jaar geleden de verhuurderheffing is afgeschaft en nationale prestatieafspraken zijn gemaakt.

[0:07:53] In augustus heeft het kabinet extra geld vrijgemaakt voor die vrijstelling voor corporaties van de ATAT.

[0:08:00] En dat leidt tot een enorme investeringsruimte.

[0:08:03] Voor de corporaties.

[0:08:04] Of het genoeg is, daar kun je nog het gesprek over voeren.

[0:08:09] Daarvan heb ik ook gezegd, het is echt een hele goede eerste stap.

[0:08:13] En die investeringsruimte van 28 miljard, die is ook voor de verduurzamingsopgave.

[0:08:18] Tegelijkertijd moeten we nieuwe NPA-afspraken maken of herijken.

[0:08:23] En dat doen we begin 27.

[0:08:25] En dan zullen we integraal kijken...

[0:08:27] naar de opgave van de wooncorporaties waar de verduurzaming onderdeel van is.

[0:08:32] Dan de vraag van mevrouw Kreuger over corporaties en de salderingsregeling.

[0:08:39] Als dit gaat over de energieprestatievergoeding, dan is afgelopen zomer een wijzigingsregeling in consultatie gebracht die nu ter advisering voor ligt bij de Raad van State.

[0:08:50] In die wijzigingen regelen we dat huurders relatief weinig merken van het afschaffen van de salderingsregeling en dat de gestegen kosten met name door de verhuurders betaald worden.

[0:09:00] Voor de jaarwisseling kom ik samen met het ministerie van EZK met een brief in reactie op de motie-klos over hoe we zonnepanelen interessant kunnen houden in de huursector.

[0:09:09] En daar kom ik ook op terug op de EPV.

[0:09:12] Dus in het voorjaar zullen we de gesprekken over de herrijking van de NPA en de salderingskwestie meewegen.

[0:09:18] Vragen over de terugleverkosten, die bespreek ik, maar u ook met de ministerie van KGRG.

[0:09:31] U heeft nog een interruptie van mevrouw Kreuger.

[0:09:34] Ja, voorzitter.

[0:09:35] Het is natuurlijk wel echt heel pijnlijk dat nu de kosten van het afschaffen van de salderingsregeling bij corporaties wordt neergelegd.

[0:09:43] Terwijl we juist natuurlijk ook die zonnepanelen op sociale huurwoningen willen aanjagen.

[0:09:47] Erkent de minister dat?

[0:09:50] Wat ik erken is dat als ik terugkijk in de geschiedenis, want dat heb ik geprobeerd te doen toen ik extra tijd had om naar uw vragen te kijken de afgelopen dagen.

[0:10:00] Waar komt dit nou vandaan en wanneer hebben we eigenlijk aangegeven dat deze salderingsregeling zou beginnen?

[0:10:06] Het was in het begin al duidelijk dat die ook tijdelijk zou zijn.

[0:10:10] Wanneer is die afgeschaft en zou dat met een afbouwplan of zou dat per direct gaan?

[0:10:14] Ik heb dus gekeken naar hoe is dat proces allemaal verlopen.

[0:10:18] En inderdaad, we kijken nu naar een situatie waarin die zonnepanelen op het dak...

[0:10:23] dat die iets anders doen waar mensen op hadden gehoopt, op hadden gerekend in de context waarom ze ze destijds hebben laten plaatsen.

[0:10:35] En dat is natuurlijk echt heel erg vervelend.

[0:10:37] Tegelijkertijd, die zonnepanelen die leveren warmte op en de bedoeling die we denk ik met elkaar hebben is dat mensen...

[0:10:45] Die warmte gebruiken op de momenten dat die zonnepanelen ook daadwerkelijk werken.

[0:10:51] Dus op het moment dat de zon schijnt en die zonnepanelen energie geven.

[0:10:54] Dan helpt het als ze gebruikt worden op de momenten dat er ook daadwerkelijk iets gegenereerd wordt en gebruikt wordt.

[0:11:01] Dus dat gaat over het gebruik.

[0:11:04] Ik wil de kosten niet bij de corporaties neerleggen.

[0:11:06] Maar tegelijkertijd, ze landen wel ergens.

[0:11:09] En dit is ook wel iets wat we van tevoren hadden kunnen weten.

[0:11:12] Op het moment dat je die salderingsregeling...

[0:11:14] dat die een einde datum kent.

[0:11:16] Dus het valt deelt bij de eigenaren van de woningen, dat zijn de verhuurders, en het valt inderdaad ook bij de corporaties.

[0:11:24] En in de afspraken die ik in de NPA met ze maak, daar moeten we vooral gaan kijken, hoe gaan we dit nou op een goede manier doen.

[0:11:33] Ik was betrokken bij het hele traject van de saldering, maar ik ben blij dat de minister bij heeft gelezen.

[0:11:41] Het is gewoon een feit dat nu die kosten bij corporaties komen te liggen.

[0:11:46] Dus zegt de minister hier toe dat ze daar een oplossing voor gaat zoeken?

[0:11:52] Wat ik u toezeg is dat we heel goed gaan kijken tijdens het herijken van de NPA-afspraken op welke manier we hier samen uit kunnen komen.

[0:12:05] Ga ik door met de vraag van mevrouw Kreuger over het overschakelen op warmtenetten zonder subsidie aardgasvrije huurwoningen.

[0:12:14] Of ik dat herken?

[0:12:15] Ja, dat herken ik.

[0:12:16] De SAH is cruciaal om warmtenetprojecten financieel sluitend te krijgen...

[0:12:20] Daarom is 1 oktober dit jaar het ook geopend en dat loopt door totdat de 77 miljoen is aangevraagd.

[0:12:29] We zitten nu op 55 miljoen, dus we verwachten dat we in Q2 27 het plafond hiervan hebben bereikt.

[0:12:36] Dus deze verwachting zal worden meegenomen bij de voorjaarsbesluitvorming over de klimaatmaatregelen.

[0:12:42] Dan de vraag van de heer Van Leijen over de uitvoering gemeentewarmtenetten.

[0:12:49] Uiteraard ondersteun ik en onderstreep ik ook het belang van goede ondersteuning.

[0:12:54] En dat daar ook voor langere tijd uitvoeringsmiddelen ter beschikking zijn gesteld, de CDOKE-middelen.

[0:13:01] Het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie biedt de gemeente al concrete handvaten voor de uitwerking van de warmteprogramma's die de gemeente momenteel aan het opstellen zijn op basis van de WGIW.

[0:13:12] En hiermee krijgen inwoners uiterlijk in 27 duidelijkheid over de verduurzamingsplannen van hun eigen wijk.

[0:13:19] Zodat zij inzicht hebben in de voorgenomen aanpak en de stappen die zij kunnen verwachten dat worden genomen.

[0:13:25] En voor de ontwikkeling van warmtenetten wordt de WIS nu aangepast zodat deze beter aansluit op de praktijk.

[0:13:30] En als ik goed ben geïnformeerd dan is hier onlangs met de minister van KGG ook over gesproken...

[0:13:36] ...hoe dat traject naar die WIS 2.0 eruit gaat zien.

[0:13:41] Dan de vraag van de heer Van Leijen en de heer Grinwis over de noodkreet Delft en Zuid-Holland.

[0:13:48] Ik heb begrepen dat hier tijdens het debat met de minister KGG op 13 oktober ook uitgebreid over is gesproken... ...dat zij heeft toegelicht dat zij inzet op een structurele oplossing via de WIS 2.0...

[0:14:00] waarmee middelen gericht en zorgvuldig ingezet kunnen worden voor de meest robuuste en kansrijke projecten.

[0:14:07] Het streef is deze regeling in september 27 open te stellen.

[0:14:13] Dan de warmtetarieven, vraag van de heer Grinwis.

[0:14:17] Of ik het met de heer Grinwis eens ben dat de prijsstijgingen van 33% niet acceptabel zijn.

[0:14:23] Dat is inderdaad een hele forse stijging en die kan er niet op ingrijpen.

[0:14:28] Dat vloeit voort uit de tariefsystematiek in de wet collectieve warmte, waarin de maximale warmtetarieven nu nog gekoppeld zijn aan de gastarieven.

[0:14:35] Dat ligt op het terrein van de minister van KGG en bij de ACM.

[0:14:39] Voor de meest kwetsbare huishoudens die de energierekening niet kunnen betalen... bestaat het energienoodfonds dat deze winter ook weer opengaat.

[0:14:47] De vraag van mevrouw Kreuger over energiegemeenschappen.

[0:14:51] Ik hecht veel waarde en het kabinet ook aan buurtinitiatieven en energiegemeenschappen.

[0:14:57] Dus vanuit het ministerie Vro worden energiecoöperaties en andere burgerinitiatieven... ook ondersteund via het Participatiecoalitie...

[0:15:04] Er is alleen geen ruimte om daar nog verder op te verhogen.

[0:15:09] Gemeenten hebben middelen ontvangen voor de lokale isolatieaanpak en de aanpak energiearmoede.

[0:15:14] Deze middelen kunnen ook op lokaal niveau worden ingezet om dergelijke initiatieven te ondersteunen.

[0:15:20] Ik heb begrepen dat de minister KGG op 13 oktober in het debat heeft toegezegd schriftelijk terug te komen op vragen over de ondersteuning van energiegemeenschappen.

[0:15:29] Mevrouw Kreuger.

[0:15:31] Ja, over de participatiecoalitie.

[0:15:32] Volgens mij gaat het niet de vraag is over middelen verhogen.

[0:15:35] Maar om het te continueren.

[0:15:37] Zodat de participatiecoalitie zijn werk kan blijven doen.

[0:15:40] Ziet de minister dat het van waarde is die participatiecoalitie.

[0:15:45] De minister?

[0:15:50] Het had een bepaald bedrag.

[0:15:51] Ik weet even niet uit mijn hoofd hoeveel dat was.

[0:15:53] Als dat belangrijk is, dan zal ik dat zo opzoeken.

[0:15:55] Dat hebben we toen tijdelijk verhoogd omdat er financiële ruimte was binnen de begroting om dat op te hogen.

[0:16:01] Het is nu weer terug op het niveau wat het was en dat houden we gewoon vast.

[0:16:05] Dus de piek die erin gezeten heeft...

[0:16:07] Die komt uit de eigen begroting.

[0:16:09] En ja, die piek heb ik niet meer, dus die kan ik ook niet volhouden.

[0:16:12] Dus ik ben terug op het bedrag waar we op zaten.

[0:16:21] Ja, voorzitter, daar is dan toch een beetje verwarring over.

[0:16:24] Dus op welk bedrag is structureel beschikbaar voor de participatiecoalitie?

[0:16:29] 3,75.

[0:16:31] Dat is het bedrag, samen met EZK, dat is het bedrag wat dus die lijn is.

[0:16:38] En tijdens de inval van Oekraïne hebben we daar een piek gezien.

[0:16:42] Daar heeft een tijdelijke ophoging plaatsgevonden en we vallen nu weer terug op die 3,75.

[0:16:49] Ja, ga ik door met de vraag van mevrouw Teunissen over de handreiking groen in en om de stad.

[0:17:00] Wat ik doe om bijvoorbeeld de handreiking groen in en om de stad ook daadwerkelijk te integreren.

[0:17:04] De handreiking is een faciliterend instrument voor de gemeentes en voor de provincies.

[0:17:09] Steeds meer gemeentes zijn bezig om de handreiking toe te passen en op basis hiervan een lokale groennorm te implementeren.

[0:17:17] Groen in en om de stad wordt ook genoemd in de ontwerpnota Ruimte.

[0:17:20] En met de komst van de natuurherstelverordering is er ook een wettelijke verplichting gekomen om te werken aan vergroening van steden en dorpen.

[0:17:27] In het ontwerp Natuurplan, dat eind augustus is ingediend bij de Europese Commissie,

[0:17:31] is de handreiking ook genoemd als een mogelijke aanvullende inzet.

[0:17:35] De handreiking zal doorontwikkeld worden met extra aandacht voor het realiseren van de doelstellingen van de natuurherstelverordening.

[0:17:42] Dan de vraag van mevrouw Teunissen over de uitvoering motie Litkostitsch.

[0:17:50] Meer groen van burgers in combinatie met de woningbouwopgave.

[0:17:53] Wij zijn momenteel in gesprek met de natuurorganisaties over de bijdrage van groen aan woningbouw.

[0:17:58] We werken met het programma Groen in en om de stad en met de natuurherstelverordening aan handreikingen en kaders voor groen in stedelijk gebied.

[0:18:06] Dit jaar wordt de Kamer nog geïnformeerd over groen in en om de stad...

[0:18:09] En zal ik ook concreet op die motie ingaan.

[0:18:13] Een aanvullende vraag was... U heeft nog een interruptie van de heer Nobel.

[0:18:19] Ja, voorzitter.

[0:18:19] Ik vroeg me af bij die kaders.

[0:18:21] De minister gaf zojuist aan dat ze de Kamer daar nog nader over gaat informeren.

[0:18:24] Maar ik ga ervan uit dat het niet koppen zijn.

[0:18:26] Dat het allemaal binnen...

[0:18:30] Ja, ik ben niet op zoek naar koppen.

[0:18:34] Ik probeer precies te doen wat er in de regelgeving staat waar we aan moeten voldoen via de richtlijn.

[0:18:41] Ga ik door met de aanvullende vraag.

[0:18:42] Is er een rol voor samenwerking met VWS voor het vergroenen?

[0:18:46] Nou, dat is er zeker, want het heeft een effect op de gezondheid van mensen.

[0:18:49] En daarom werken we voor groen in en om de stad ook samen met LVVN, VWS en met INW.

[0:18:54] De verantwoordelijkheid voor het landelijk beleid ten aanzien van zorginstellingen ligt bij het ministerie van VWS.

[0:19:01] En vanuit het collectief Natuur Inclusief, een publiek-private samenwerking gefaciliteerd door LVVN, is er het initiatief De Groene GGZ dat werkt aan groene en gezonde leefomgevingen.

[0:19:11] rondom zorginstellingen.

[0:19:14] Dan was er nog een vraag van mevrouw Teunissen over vergroening op schoolpleinen.

[0:19:17] Ja, dat is in eerste aanleg echt een opgave van de gemeente zelf die daar invulling aan moeten geven.

[0:19:24] De staatssecretaris van Onderwijs en Emancipatie heeft de Kamer op 15 oktober hier ook een brief over gestuurd.

[0:19:31] En daarin geeft ze aan dat de Rijksoverheid de vergroening van schoolpleinen van harte aanmoedigt en op welke manier dit reeds wordt ondersteund.

[0:19:39] dan de vraag van de heer Nobel over bovenwettelijke eisen... waarin wij elkaar bijna verkeerd begrepen.

[0:19:44] Ik dacht dat ik werd opgeroepen om meer bureaucratie en regels.

[0:19:49] Ik was al verbaasd, maar gelukkig vroeg hij dat niet.

[0:19:52] Dat helpt mij ook, want ik zoek ze ook niet.

[0:19:55] Dus wat is de stand daarvan?

[0:19:59] Wat ik ga doen en wat ik al aan het doen ben... is als wij vanuit VRO geld geven voor projecten...

[0:20:05] Dan gaan daar confinanten, handshakes, schriftelijke afspraken gemaakt worden over hoe we daarmee omgaan.

[0:20:13] En ik wil eigenlijk geen bovenwettelijke eisen meer helpen financieren.

[0:20:17] Dus dan gaat het echt over, er is ergens een plan, daar toetsen we of daar geen bovenwettelijkheid in zit...

[0:20:26] Dan kunnen we gebruik maken van de realisatiestimulans, van de woningbouwimpuls, van het gebiedsbudget.

[0:20:31] Maar wel met dat we elkaar eerst in de ogen hebben aangekeken.

[0:20:34] We gaan hier dus geen bovenwettelijke eisen...

[0:20:37] toestaan op waar wij mede financieren.

[0:20:40] Dus dat is de eerste.

[0:20:42] Dan richt ik me vooral op industrieel bouwen, bovenwettelijke BBL-eisen en bovenmatige betaalbaarheidseisen.

[0:20:48] Dat ik me daar volop inzet om daarmee door te gaan.

[0:20:51] En daarnaast hebben de VNG en IPO aangegeven dat ze behoefte hebben aan afbakening van wat bovenwettelijk is.

[0:20:57] Want er is een gevoel dat er verschil van inzicht is over wat bedoelen we als we het over bovenwettelijk hebben vanuit het Rijk.

[0:21:04] Dus wij gaan samen starten aan een fact-finding om gewoon op basis van daadwerkelijke programma's te kijken waar zien wij bovenwettelijk en waar ziet de gemeente dat zelf.

[0:21:17] En we gaan het monitoren.

[0:21:18] Zo krijgen we een feitelijk beeld van de mate waarin dwingende bovenwettelijke eisen worden gesteld.

[0:21:23] En dan gaan wij op verzoek een verduidelijke handreiking opleveren.

[0:21:27] Zodat we daar elkaar ook het gesprek.

[0:21:29] Dus op financiën, op focus en op monitoring, op als het daadwerkelijk gebeurt, ook daar heel snel op kunnen acteren.

[0:21:36] Maar dan moet je wel eerst hetzelfde vinden.

[0:21:39] En dat werk gaan we nu opzetten.

[0:21:41] Meneer Klemmer, ik heb daar een vraag over.

[0:21:43] Daarna meneer Nobbel.

[0:21:44] Ja, voorzitter.

[0:21:45] De minister zei dat er bij projecten gaat kijken, zitten daar nog lokale koppen op die verder gaan dan nationaal beleid.

[0:21:53] En is dat niet het geval, dan kopen ze een aanmerking voor een aantal stimuleringsmaatregelen.

[0:21:59] In dat rijtje werd ook de realisatiestimulans genoemd.

[0:22:02] Betekent dus dat de realisatiestimulans niet wordt uitgekeerd, die 7000 euro, vooraf op het moment dat daarboven lokale koppen zijn.

[0:22:10] Heb ik dat goed begrepen?

[0:22:13] Ja, voorzitter.

[0:22:14] Wat ik heb gezegd is dat ik inderdaad veel beter wil gaan sturen met de maatregelen die we hebben.

[0:22:20] En dus de financiële prikkel wel of niet geven bij nationale koppen.

[0:22:24] Dus ja, ik ga er heel streng naar kijken.

[0:22:26] Tegelijkertijd, er loopt natuurlijk al een heleboel.

[0:22:29] Dus je moet wel bepalen wanneer je dat in kan laten gaan.

[0:22:31] Het is niet eerlijk als iets al is ingegaan en je gaat dan zeggen, nou je krijgt je geld niet meer.

[0:22:35] Maar wel nu aan de voorkant heldere afspraken maken en elkaar daaraan houden.

[0:22:42] Ja, helder en eens uiteraard.

[0:22:44] Op het moment dat je aanlopende projecten hebt, je maakt nieuwe afspraken, dan snap ik dat dat raar is om te doen.

[0:22:48] Maar dan toch even voor de scherpte, voorzitter, dan begrijp ik dat vanaf nu zo'n beetje gemeenten geen realisatiestimulans krijgen van 7000 euro op het moment dat dat project, die woning, lokale koppen bevat.

[0:23:04] Wat ik heb proberen uit te leggen via de voorzitter uiteraard, is dat ik dit al zeg en dat ik dit al bespreek in het land.

[0:23:15] Daarop kom terug.

[0:23:16] We hebben niet een gezamenlijk beeld over wat bovenwettelijk is.

[0:23:19] Dus dat beeld wil ik heel snel hebben.

[0:23:22] En zodra we dat hebben, dan is het antwoord ja.

[0:23:24] Dan ga ik niet meebetalen aan bovenwettelijke eisen.

[0:23:31] Ja, het verbaast me enigszins dat er lokaal dan niet echt een beeld is bij wat is dan wel of niet landelijk geregeld.

[0:23:39] Want de BBL bijvoorbeeld is toch gewoon klip en klaar.

[0:23:41] Dus kan de minister dan een voorbeeld geven wat zij vanuit de gemeente terug hoort?

[0:23:46] Want de BBL kan ik me dus al niet voorstellen.

[0:23:48] Nou, dan de betaalbaarheid, zei ze.

[0:23:50] Er zijn natuurlijk ook nationale prestatieafspraken gemaakt.

[0:23:54] Dus ook daar kan denk ik helemaal geen verschil van inzicht in zitten.

[0:23:58] Wat is nou wel of niet geregeld?

[0:24:00] En we hebben de afgelopen jaren zoveel nieuwe wetgeving gerealiseerd.

[0:24:04] Je kan toch onmogelijk zeggen dat er nog heel veel ruimte is om daar te freewheelen.

[0:24:09] Wat mij betreft is er misschien wel teveel wetgeving gerealiseerd, zouden we dat een tandje minder moeten doen.

[0:24:15] Maar nu het er is, kan men lokaal toch heel moeilijk zeggen, het is niet duidelijk.

[0:24:21] Ja, dank u wel.

[0:24:23] Ja, en toch is het zo dat ik nu in dat narratief zit.

[0:24:29] En daarom wil ik niet in een welisnietes belanden.

[0:24:33] Want deze vraag stel ik natuurlijk ook.

[0:24:34] Hoe onduidelijk kan het zijn?

[0:24:36] Maar goed, als het dus nodig is daar heel even met elkaar kort naar te kijken.

[0:24:39] Want die factfinding gaat ook niet heel lang duren.

[0:24:42] Ik wil graag voorbeelden horen waar die onduidelijkheid dan is.

[0:24:44] En een van de onderwerpen waar die onduidelijkheid dan is...

[0:24:47] BBL gaat over het gebouw zelf.

[0:24:49] De gemeente gaat ook over de gebiedsontwikkeling.

[0:24:51] En we zien dat in die klimaatactiviteiten in dat gebied, dat daar dan soms bovenwettelijke onduidelijkheid ontstaat over wat wij vinden en wat de gemeente zelf vindt.

[0:25:04] Maar wat ik kan doen is, ik doe die factfinding.

[0:25:06] Daar komen dan voorbeelden uit en die kan ik gewoon met u delen.

[0:25:11] Meneer Nobbel.

[0:25:12] Dat is erg fijn als u dat met de Kamer wil delen.

[0:25:16] En tegelijkertijd denk ik ook, ja, de minister is ook bezig om te kijken van wat kunnen we toerekenen straks in de gebiedsontwikkeling.

[0:25:23] Volgens mij is het dan ook zaak om daar vooral niet teveel toe te laten rekenen, zodat het voor gemeenten heel duidelijk is.

[0:25:28] Het gaat sec over de gebiedsontwikkeling.

[0:25:30] Denk aan de openbare ruimte of de weg en niet allerlei andere hobby's erbij, zodat gemeenten daar weer in kunnen gaan shoppen.

[0:25:37] De minister.

[0:25:39] Ja, en ik begrijp het bruggetje naar het grondbeleid en hoe we naar dat kostenverhaal willen kijken.

[0:25:47] En daarom staat denk ik ook in de brief dat we daar heel nadrukkelijk onderzoek naar gaan doen.

[0:25:51] Hoe zorgen we ervoor dat dat realistisch is en haalbaar en dat het ook nog wat mag opleveren dat je daar iets neerzet.

[0:25:58] Dus dat onderzoek dat gaan we doen en daar nemen we dit gewoon in mee.

[0:26:02] De vraag van mevrouw Kreuger over de nestkastjes.

[0:26:06] Ik had inderdaad in een vorige debat aangegeven dat ik de factfinding zou doen van wat is er nou eigenlijk tot op heden gebeurd en u vraagt aan mij of ik het standpunt wil heroverwegen.

[0:26:18] Ik ben niet tegen neskastjes.

[0:26:20] Ik ben wel tegen extra regels, extra bureaucratie.

[0:26:27] We zijn bezig met een vereenvoudigingswet.

[0:26:29] We proberen die slagvaardige overheid met elkaar voor elkaar te krijgen.

[0:26:34] Ik word heel regelmatig gevraagd of ik niet onnodige regels kan schrappen... of het niet allemaal wat eenvoudiger kan.

[0:26:41] Dus het voelt voor mij als de omgekeerde wereld om dan meer te gaan normeren.

[0:26:46] Zeker als u mij regelmatig vraagt bovenwettelijkheid tegen te gaan.

[0:26:50] En dat heb ik ook aangekondigd in mijn eigen actieplan van de Taskforce voor Snelle Woningbouw.

[0:26:55] Als ik dit dan zou doen.

[0:26:57] Dus we moeten niet naar meer regels, we moeten naar minder regels.

[0:27:01] Dus ik zet gewoon door op wat er hier ook door de Eerste en Tweede Kamer is gegaan over de utiliteitsbouw.

[0:27:08] Die treedt denk ik 1 juli volgend jaar in.

[0:27:11] Ik weet ook nog niet wat de effect daarvan is.

[0:27:14] Maar ik wil het daarbij laten.

[0:27:16] Ik heb wel gesproken met bouwers om te vragen, ik heb die brief gezien, ik heb ook de nieuwe brief gezien, waarin ze zeggen wij vinden dit een goed idee, maar ik heb ze gevraagd waarom vinden jullie dit een goed idee?

[0:27:28] En het antwoord dat ik terug heb gekregen is, ze vinden het een goed idee omdat het standaardiseert.

[0:27:35] zodat fabrieksmatige woningen één standaard kennen, zodat er niet de ene gemeente het ene doet en de andere gemeente het andere doet.

[0:27:42] Dus ze vragen om standaardisatie.

[0:27:44] En die standaardisatie bied ik ze door te zeggen, we doen het niet op woningen en wel op utiliteitsbouw.

[0:27:52] Mevrouw Kruger.

[0:27:54] Voorzitter, inderdaad, ze vragen om standaardisatie, maar ze erkennen ook dat het goed is voor de biodiversiteit als we wel degelijk die nestkastjes gewoon de norm maken.

[0:28:04] Dus waarom wel op de utiliteitsbouw en niet op de woningbouw, vraag ik de minister.

[0:28:10] Op de utiliteitsbouw, omdat dat proces al helemaal doorlopen is, het al door de kamers is en dat het eigenlijk al over een half jaar zo'n beetje in werking treedt.

[0:28:22] Ik hou vast aan wat we hier met elkaar proberen te doen.

[0:28:25] Meer, sneller, beter bouwen.

[0:28:28] Zorgen dat we zoveel mogelijk mensen een dak boven hun hoofd kunnen geven.

[0:28:30] De markt vraagt om standaardisatie, standaardisatie, standaardisatie.

[0:28:34] Maak het ons zo makkelijk mogelijk.

[0:28:35] Dat doe je door te normeren en te standaardiseren.

[0:28:38] Dus dat is mijn inzet hierop.

[0:28:41] Mevrouw Kreuger.

[0:28:42] Voorzitter, op deze manier legt de minister eigenlijk gewoon een aangenomen Kamermotie, voert ze maar heel beperkt uit en verschuilt ze zich in eerdere debatten achter het feit dat ze geen signalen uit de bouwsector heeft gekregen, terwijl die signalen er wel zijn en die zijn er keer op keer op keer.

[0:28:59] Er is gewoon een brede wens, zowel vanuit de Kamer

[0:29:02] als vanuit de bouwsector, om te zorgen dat we gewoon juist wel zoiets simpels als een nestkastje regelen in nieuwbouw.

[0:29:13] Dat is een heel simpel verzoek.

[0:29:15] En als we dat niet doen, dan is het zo dat niet alleen starters naar een woning kunnen fluiten, maar ook de vogels bij deze minister.

[0:29:21] En dat vind ik echt doodzonde.

[0:29:24] Goed, ik denk dat ik heb toegezegd dat ik naar de factfinding zou kijken.

[0:29:32] En onderdeel van die factfinding is dat het hele proces ook gewoon in voorhang is geweest.

[0:29:36] Dat daar niet op gereageerd is vanuit de Kamer dat ik woningen zou moeten toevoegen.

[0:29:41] Dus ik volg precies de lijn van het proces zoals dat eerder is afgesproken.

[0:29:46] Daarin stond de utiliteitsbouw en niet de woningbouw.

[0:29:49] Ik heb vervolgens in het debat toegezegd, ik zal kijken naar wat de bouwers mij daadwerkelijk willen meegeven.

[0:29:56] Ik heb de brief gelezen, ik heb contact met ze gehad.

[0:29:59] Zij vragen mij om standaardisatie.

[0:30:01] Die standaardisatie die bied ik ze ook als we dit niet doen.

[0:30:05] Ik kan het ze ook bieden door het wel te doen en ik heb hier de keuze gemaakt om dat niet te doen.

[0:30:09] En te houden aan wat we hebben uitgewerkt, wat er nu ook ligt.

[0:30:13] En dat is voor de utiliteitsbouw.

[0:30:15] En als het gaat over of ik dan niet geïnteresseerd ben in het welzijn van de vogels, dat ben ik wel.

[0:30:21] En daar hebben we het denk ik net ook over gehad.

[0:30:23] Als het gaat over groen in en om de stad.

[0:30:25] Dit is niet de enige maatregel die je hierop kan treffen.

[0:30:29] De heer Nobel hierover.

[0:30:30] Ja, voorzitter.

[0:30:31] Ik ben heel blij eigenlijk met de reactie van de minister.

[0:30:34] En ik zou haar eigenlijk ook de gelegenheid willen geven.

[0:30:36] Wat als we dit toch gaan vragen?

[0:30:38] Wat gebeurt er dan?

[0:30:39] Betekent het dan dat processen toch weer gaan vertragen?

[0:30:41] Dat we opnieuw de standaardisatie waar de minister zo hard aan wil werken, nou ja, eigenlijk een paar stappen terugbrengen?

[0:30:48] Want dat kan natuurlijk niet de bedoeling zijn.

[0:30:50] En ja, ik zou de minister graag de gelegenheid geven om daar dan ook op in te gaan.

[0:30:53] De minister.

[0:30:55] Ja, dank u wel.

[0:30:56] Nou, eerst maar even gewoon de technische vraag.

[0:30:59] Ja, je kunt aan het doorlopen proces, daar kun je aan toevoegen dat je het ook voor woningen gaat doen.

[0:31:06] Dus het kan.

[0:31:07] En het zal niet per se tot een hele grote vertraging leiden volgend jaar voor de ingang daarvan.

[0:31:13] Wat je wel doet, is daar moet ik dan dus gaan normeren.

[0:31:18] En dan gaan we dus zeggen tegen de fabrieken en tegen alle bouwers, u zult op deze manier dit gaan doen.

[0:31:24] Dat betekent voor een heleboel fabrieken in Nederland die hier niet op zijn ingesteld, dat ze dat wel moeten gaan doen, dat daar de certificering weer voor geregeld moet worden.

[0:31:33] Dus het doet iets in die markt, dus het leidt uiteindelijk tot een vertraging.

[0:31:42] Ga ik door met de vraag van de heer Grinwis over de routekaart.

[0:31:47] Ik ben voornemens om de routekaart half november met uw Kamer te delen.

[0:31:51] En uiterlijk 1 januari 27 zal ik deze dan aanbieden aan de Europese Commissie.

[0:31:55] Maar de routekaart is nog niet gereed en dus kan ik daar nu nog niet een debat over voeren.

[0:32:02] De zorg van de heer Grinwis, als ik die goed begrijp, is...

[0:32:05] Dat er dan onvoldoende tijd is om dat debat wel daadwerkelijk te voeren.

[0:32:09] Maar die tijd is er, want wat ik in november deel is de tussenstand.

[0:32:16] En daarna is er tijd om daar met elkaar in de doorlooptijd een schriftelijk overleg te doen of dat er nog een debat over komt.

[0:32:24] Dus daar kunnen we volgens mij prima over afstemmen hoe dat eruit zou moeten zien.

[0:32:28] Dan de vraag van mevrouw Steen over het UF-schuim.

[0:32:33] Vooropgesteld, en ik heb ook de berichten gezien van uw bezoek in Eerijsen... ...en de oproep gezien of ik daar ook naartoe wil gaan met u.

[0:32:44] U weet dat ik dat altijd doe als u mij vraagt ergens naartoe te gaan...

[0:32:48] Dus we moeten even kijken in de agenda wanneer we naar reizen kunnen.

[0:32:52] Maar dat komt vast goed.

[0:32:53] Het belangrijkste is dat mensen veilig in hun eigen huis kunnen wonen.

[0:32:57] En dat ze zich geen zorgen hoeven te maken over de kwaliteit van hun huis.

[0:33:02] En dat doen mensen wel.

[0:33:04] En dat is al een poosje bekend.

[0:33:05] Dus wat ik onmiddellijk heb gedaan toen ik deze waardes kreeg... ...is de subsidie intrekken, GGD-advies onmiddellijk opgevolgd en een brede oproep...

[0:33:16] Als je klachten hebt, ga alsjeblieft naar de GGD of naar de huisarts.

[0:33:20] Zodat er maatregelen getroffen kunnen worden.

[0:33:23] Want het mag je gezondheid niet raken.

[0:33:27] Als het gaat over of we helemaal kunnen stoppen met alles wat ook via de Europese weg geregeld moet worden.

[0:33:35] Dat kan ik niet in mijn eentje.

[0:33:36] Daar heb ik een heleboel lidstaten voor nodig.

[0:33:39] Nou, we hebben...

[0:33:42] Dat gaan we natuurlijk gewoon doen.

[0:33:43] Maar we moeten ons wel realiseren dat dat iets is van de lange adem.

[0:33:48] Dus ik kan doen wat ik kan doen binnen Nederland.

[0:33:50] Dat is hier de subsidies te opzetten.

[0:33:52] Hier met de corporaties praten.

[0:33:54] Wil je alsjeblieft de mensen goed informeren en een brede oproep doen?

[0:33:58] Ga naar de huisarts, ga naar de GGD.

[0:34:00] Maar tot daar geldt dat.

[0:34:03] Als het dan gaat over de grenswaarden...

[0:34:07] Wat we nu zien is dat het BBL een grenswaarde heeft en dat de RIVM een veel lagere grenswaarde laat zien.

[0:34:13] En daar zit echt een heel groot gat tussen.

[0:34:16] Tegelijkertijd zijn we wel met elkaar eens dat we daar moeten kijken.

[0:34:22] Want een hele lage grenswaarde zou ook kunnen zijn dat we dan helemaal nergens meer kunnen rondlopen.

[0:34:29] Gelukkig een heleboel mensen die op plekken geen last hebben.

[0:34:34] Dus je moet je afvragen wat je afroept als je die grenswaarde zo laag maakt dat het overal is.

[0:34:39] Dus wat we hebben afgesproken met GGD en met de RIVM en met VWS, is dat wij met elkaar gaan kijken naar een realistische norm.

[0:34:49] En daar kom ik in het najaar nog op terug hoe dat eruit zou zien.

[0:34:53] Maar dat doen we dus heel nadrekkelijk met het RIVM aan tafel, zodat we hun waardes ook heel serieus hierin

[0:34:59] Dan de vraag van de heer Klemmink.

[0:35:03] Als u heel even wil pauseren, want dan ga ik even het voorzitterschap aan de heer Klemmink overgeven.

[0:35:08] Bij deze neemt de interruptie minister van Roossteen.

[0:35:12] Dank u wel, voorzitter.

[0:35:14] Dank aan de minister voor uw antwoorden en ook even het anticiperen op de vraag die ik ga stellen.

[0:35:21] Fijn dat u mee wilt naar reizen.

[0:35:23] Laten we dan vooral kijken of we dat snel kunnen doen.

[0:35:25] Ik denk dat het belangrijk is om gewoon zelf te ervaren hoe het daar is.

[0:35:28] Ik vond het aangrijpend om er te zijn, dus dank u wel.

[0:35:31] Twee vragen nog.

[0:35:34] U zegt ja, de Europese regels beletten mij eigenlijk om daar te kijken naar een verbod.

[0:35:39] Maar ik vind het dan toch moeilijk te begrijpen dat Europese regels in de weg zouden staan om iets wat giftig is te verbieden.

[0:35:47] Ik kan me bijna niet voorstellen dat dat zo werkt.

[0:35:50] Dus kunt u daar iets meer over vertellen?

[0:35:52] En dan het aanpassen van de norm.

[0:35:56] Ik ben het heel erg met u eens.

[0:35:57] Je moet natuurlijk niet willen dat er helemaal niks meer kan.

[0:35:59] Maar ik denk...

[0:36:00] Het zoeken naar die grenswaarden is denk ik belangrijk, maar welk handelingsperspectief en welke rol willen de ministers spelen om wat meer landelijke lijn voor al die corporaties en overigens ook andere organisaties die hiermee aan het werk zijn, voor het gebruik van dit schuim.

[0:36:17] Dus kunt u iets van een perspectief geven, hoe gaan we nou om met de situatie dat we weten dat in het BBL een 120 microgram grens geldt,

[0:36:27] Dat het RIVM daar 20 op 30 zet.

[0:36:31] Dat gat is inderdaad heel erg groot.

[0:36:32] En wat doen we dan in de tussentijd als gemeenten zeggen wij kunnen niet handhaven.

[0:36:36] En in de praktijk dus te weinige beweging is om daar iets aan te doen.

[0:36:42] Dus wat is het handelingsperspectief en welke rol wil de minister daarin nemen?

[0:36:45] Dat was een dubbele interruptie.

[0:36:48] De minister.

[0:36:50] Ja, voorzitter.

[0:36:53] Ik denk wat het zo ingewikkeld maakt is, zat het maar alleen in de spouwmuren.

[0:36:58] Maar het zit ook in tapijt, het zit in lijm, het zit in meubels, het zit in sigaretten.

[0:37:03] Dus het zit in zoveel verschillende producten dat hier op een verbod in Nederland afkondigen dusdanig grote impact heeft op zoveel.

[0:37:13] Dat je je van tevoren moet afvragen of je volledig overziet waar je dan precies een verbod op hebt.

[0:37:20] Dus vandaar dat ik echt wil inzetten.

[0:37:24] En wat mij betreft zit daar ook het handelingsperspectief.

[0:37:26] Dat ik samen met de RIVM, met de GGD, met VWS echt ga kijken naar met welke norm kunnen we gaan werken.

[0:37:35] De woningcorporaties zijn actief bezig om de huurders te informeren en ook om ze maatregelen te laten nemen als ze klachten hebben.

[0:37:43] Dus enerzijds doen we echt een brede oproep.

[0:37:45] Als u klachten heeft, alstublieft, ga naar de GGD, ga naar de huisarts.

[0:37:48] En laten we vooral onderzoeken dat dat ook gemeten kan worden.

[0:37:52] Dat moet wel gemeten worden door mensen die er ook daadwerkelijk verstand van hebben.

[0:37:56] We roepen mensen op niet zelf die spouwmuur open te trekken en van alles zelf te gaan doen.

[0:38:00] Maar laat dat vooral, tenzij je er heel veel verstand van hebt.

[0:38:06] Maar anders dat de mensen laten doen die daarvoor geschoold zijn.

[0:38:11] Maar ik kom voor de kerst dus met die realistische norm.

[0:38:17] En ik zou op basis daarvan ook het perspectief willen plaatsmaken.

[0:38:22] En hoe gaan we daar dan mee om met die normering?

[0:38:25] En wat kan zonder Europa?

[0:38:28] Wat kunnen we hier dan daar zelf mee doen?

[0:38:30] Zonder dat ik met heel dapper nu zeg, ja natuurlijk moeten we die laagste norm doen.

[0:38:35] En dan moeten wij misschien wel deze ruimte onmiddellijk verlaten.

[0:38:38] Omdat het dan hier ook in het tapijt zit.

[0:38:40] Dus laten we even voorkomen dat ik iets heel dappers zeg.

[0:38:43] Wat zo groot is dat we het niet overzien.

[0:38:47] Dank u wel.

[0:38:48] Heeft u een vervolginterruptie?

[0:38:50] Ja, dank u wel.

[0:38:51] Ja, voorzitter, dank u wel.

[0:38:51] En dank aan de minister ook.

[0:38:53] Fijn dat u dat op deze manier wilt toelichten.

[0:38:56] Toch maak ik me nog steeds wel zorgen over.

[0:39:00] En wat doen we dan nu?

[0:39:01] Dus als we weten dat het einde van het jaar nadert wel snel.

[0:39:06] Maar ondertussen zitten er ook wel gewoon mensen met hun bodywarmen aan en hun deuren en ramen open.

[0:39:11] In een steeds kouder wordende omgeving.

[0:39:14] Mensen die s'nachts op straat zitten.

[0:39:16] En zwangere vrouwen die twee weken voor de bevalling moeten verhuizen.

[0:39:22] Dus wat kunnen we doen om ervoor te zorgen dat in de gevallen waar dit nu speelt, dat ze goed terechtkomen?

[0:39:29] En welke rol ziet de minister daarin voor zichzelf weggelegd?

[0:39:34] De minister.

[0:39:36] Ja, dank u wel.

[0:39:37] Het is natuurlijk echt verschrikkelijk en schrijnende verhalen die u heeft gehoord, die ik ook de afgelopen maanden heb gehoord op dit onderwerp.

[0:39:44] En ik vind echt het allerbelangrijkste dat als mensen gezondheidsklachten overhouden aan hun huis, dat ze echt zo snel mogelijk naar die huisarts, naar die GGD gaan, het laten meten en op basis daarvan dat er ook gehandeld kan worden.

[0:40:00] De corporaties zetten zich daar echt vol voor in.

[0:40:03] Ik snap dat het niet alleen corporaties zijn, maar de corporaties zetten zich hier echt vol op in dat als die waardes een dusdanig hoge waarde hebben, dat het echt ongezond is dat ze daarop handelen.

[0:40:16] Dan is het voorzitterschap weer aan mevrouw Steen.

[0:40:18] Dank u wel.

[0:40:19] En vervolgt u uw beantwoording?

[0:40:22] Ga ik naar de vraag van de heer Klemmink over de levensduur van bakstenen.

[0:40:26] Ik had u in een vorig overleg toegezegd dat we een rondje zouden gaan in de collega's in Europa om eens te kijken of hier een wat breder beeld bij is.

[0:40:39] En wat ik terugkrijg is dat het onderwerp bij de lidstaten bekend is, maar dat het nu niet hun hoogste prioriteit heeft.

[0:40:47] Maar dat het wel zo is dat dit vraagstuk het beste op Europees niveau kan worden aangepakt.

[0:40:54] Dus het instrument WLC GWP stuurt op broeikaseffectemissies van de bouwmaterialen en de energievoorziening.

[0:41:00] En bij de productie van bakstenen vindt die emissie plaats vanwege de benodigde hoogtetemperaturen.

[0:41:05] Maar u weet hier alles van.

[0:41:09] Dus als uw vraag voorkomt uit de vrees... voor het niet meer kunnen gebruiken van bakstenen in de nieuwbouw... dan kan ik u denk ik wel geruststellen, want de opgave is zo groot... dat zolang die zo groot is, gaan we echt bakstenen en bouwvakkers nodig hebben... om die mooie huizen in Nederland neer te zetten.

[0:41:27] Dus wat ik u kan toezeggen, is dat ik het gewoon blijf volgen... en dat als het een hogere prioriteit in Europa zou krijgen...

[0:41:34] dat wij er dan als de kippen bij zijn om daarop aan te sluiten.

[0:41:42] Dank u wel, voorzitter.

[0:41:44] Fijn dat de minister in Europa dat contact heeft gezorgd.

[0:41:47] Dat is op Europees niveau.

[0:41:49] Dan blijft staan de vraag wat kan de minister via de routekaarten, die de minister net heeft afgekondigd om half november zo'n beetje naar de Kamer te sturen, ook wel kan doen.

[0:41:57] Want dat heeft dan te maken, zonder technische woorden, met module A-productie en de manier waarop bakstenen daar worden meegerekend.

[0:42:04] Wat ik begrijp is het voornemen van de minister om dat zo te doen, want dan worden bakstenen toch slechter uit

[0:42:10] De routekaart komen, dan biobased producten.

[0:42:13] Dat is wel iets wat de minister in handen heeft.

[0:42:14] Is de minister bereid om daar dan te kijken?

[0:42:17] Ja, waar ik naar bereid ben te kijken is... of wat mijn voorstel zou zijn is dat ik u die brief stuur... en die krijgt u echt al het einde van de maand.

[0:42:26] En dat we op basis daarvan of een technische briefing... of het debat natuurlijk als u dat wil daarover voeren... om te kijken hoe we voorkomen dat we de baksteen onaantrekkelijk maken.

[0:42:38] Want die hebben we gewoon naast al die andere dingen... hebben we ook nog gewoon bakstenen nodig...

[0:42:42] Dus ik deel uw zorg.

[0:42:45] Als de zorg is, is er nog een leven voor de baksteen na biobased.

[0:42:49] Maar laten we dat dan vooral doen op basis van de Kamerbrief die ik u stuur.

[0:42:56] Ja, fijn voorzitter.

[0:42:58] Maar klopt dan mijn informatie dat de manier waarop de minister het nu in de routekaart heeft, die ze in november gaat sturen, niet meegenomen is dat bakstenen een veel langere levensduur hebben dan biobased materialen?

[0:43:09] Is dat dan wel de conclusie zoals het nu in de routekaart staat, zoals je naar de Kamer komt?

[0:43:14] De minister?

[0:43:15] Ja, daar loop ik nog even niet op vooruit.

[0:43:17] U krijgt die brief op het tijdstip dat ik die u heb beloofd en dan hebben we wat mij betreft daarna het debat of een technische briefing of datgene wat u verzoekt.

[0:43:28] Dan ga ik door met de vraag van de heer Vlag over de belasting op gas.

[0:43:33] Of ik kan bevestigen dat de belasting op gas niet verlaagd kan worden... ...door afspraak in de herstel- en veerkrachtplan van de EU.

[0:43:39] Dat klopt.

[0:43:42] Daar heeft uw Kamer eind september ook met de minister KGG over gesproken...

[0:43:47] De hoogte van de energiebelastingtarieven komt aan de orde bij de behandeling van het belastingplan.

[0:43:56] Dan doe ik nu, als u dat goed vindt, wat nog open stond van het vorige debat.

[0:44:06] Ik zou terugkomen op de vraag van mevrouw Steen.

[0:44:08] Of we groen gas niet op dezelfde manier mee kunnen wegen als andere onzekerheden waar we in zitten.

[0:44:15] Kijk, PBL wil het niet meenemen of adviseert niet te rekenen op groen gas richting 2050 omdat er te veel onzekerheden zijn.

[0:44:23] Tegelijkertijd, de hoeveelheid groen gas die er is, die willen we eigenlijk inzetten...

[0:44:27] op die vraagstukken die een ingewikkelde toepassing hebben, dus bijvoorbeeld de industrie.

[0:44:34] Dus dat is wel een beetje de baseline waar ik vanuit werk.

[0:44:38] Tegelijkertijd hoop ik natuurlijk dat we gaan zien dat die mogelijkheden gaan groeien.

[0:44:42] En dat die uiteindelijk ook van toepassing kan zijn voor de gebouwde omgeving.

[0:44:47] Maar daarmee is niet gezegd dat de hybride installatie in combinatie met klimaatneutraal gas helemaal geen rol zal spelen.

[0:44:54] Want hopelijk gaan we op weg naar 2050, gaan we echt wel zorgen dat het aanbod vergroot en dat daar gebruik van gemaakt kan worden.

[0:45:03] Maar voor nu werk ik met het uitgangspunt van PBL en gebruiken we dat deel wat er is met name voor de industrie.

[0:45:10] Omdat dat gewoon een ingewikkeldere toepassing is dan voor de gebouwde omgeving.

[0:45:15] En dan heb ik nog een vraag van mevrouw Keijzer over de externe uitschakeling van de waterpomp, warmtepomp.

[0:45:26] Ja, nee, dat mag ik niet.

[0:45:27] Ik ben ook niet voornemens dat te gaan doen of te gaan sturen op dat ik dat zou mogen.

[0:45:32] Dat is aan de bewoners zelf om te bepalen wanneer ze wat doen.

[0:45:37] Het enige wat we denk ik...

[0:45:38] ...met elkaar zouden moeten willen doen... ...is mensen vertellen dat er goedkopere en duurdere tarieven zijn... ...zodat ze grip houden op hun eigen rekening.

[0:45:46] Maar dat is iets wat je met informatie doet.

[0:45:49] We gaan natuurlijk niet meesturen op wanneer die aan- en uitstaat.

[0:45:52] Dan is gevraagd...

[0:45:56] Kijken we ook maar even naar de voorzitter, want er lag nog...

[0:46:00] Een motie gebouwgebonden financiering van D66, de SGP en de ChristenUnie.

[0:46:07] En ik had daar wel een brief over geschreven, maar ik had niet opgeschreven dat daarmee de motie was afgedaan.

[0:46:12] Dus ik was gevraagd die motie dan nog af te doen.

[0:46:15] Vindt u het goed als ik dat dan nu doe?

[0:46:19] Ik kijk even naar de leden van de commissie.

[0:46:26] Dat gaat dus over de motie gebouwgebonden financiering.

[0:46:29] 28 september was er een debat over de wet financieel toezicht.

[0:46:32] Daar is een motie ingediend door D66 en de SGP over gebouwgebonden financiering.

[0:46:37] Die motie heeft het oordeel ontijdig gekregen in afwachting van mijn oordeel.

[0:46:41] En ik ontraad de motie.

[0:46:43] In een brief aan uw Kamer van 7 oktober heb ik toegelicht dat ik stop met het verkennen van juridische mogelijkheden voor een gebouwgebonden financiering.

[0:46:52] Het klinkt heel sympathiek.

[0:46:53] Ik vind het ook sympathiek.

[0:46:55] Dus we hebben er heel serieus naar gekeken.

[0:46:56] Ik heb even gevraagd hoeveel VTE's daar dan naar hebben gekeken.

[0:46:59] Nou, dat waren er een heleboel.

[0:47:01] Zo'n 25.

[0:47:02] Dus ik denk dat het ook goed is om te stoppen met daarop te studeren.

[0:47:06] Want we krijgen het, ondanks dat ik het heel sympathiek vind en ik het ook echt wel zou willen, krijgen we het systeem niet werkend.

[0:47:15] En gelukkig hebben we een alternatief, een goed alternatief waar gebruik van kan worden gemaakt, het Nationaal Warmtefonds.

[0:47:23] Dan ben ik door mij bekend.

[0:47:25] Dank u wel.

[0:47:25] Hier over deze motie kijk ik eerst nog of er vragen zijn.

[0:47:28] Dat is niet het geval.

[0:47:29] Dan ga ik even naar de heer Nobel, want u had een andere interruptie.

[0:47:33] Ja, ik wil even terug naar het antwoord op de vraag van mevrouw Keijzer.

[0:47:36] Ik was heel verbaasd geweest als de overheid had gezegd we gaan een warmtepomp uitzetten.

[0:47:41] Dus goed dat de minister dat hier dan ontkracht.

[0:47:44] Maar dat heeft denk ik wel een ander effect in zich dat op het moment dat mensen dat niet zelf doen, dat dan die piekbelasting enorm toeneemt of kan toenemen.

[0:47:53] Erkent de minister dat dat dan mogelijk de consequentie zou kunnen zijn?

[0:47:59] Ja, en ik denk dat die consequentie ook breed wordt gedeeld door allerlei andere bewindspersonen... ...die op dit vraagstuk hun hoofd breken.

[0:48:09] Vandaar ook dat je ziet dat we met nettarieven op tijdstippen gaan werken om echt een financiële prikkel te geven... ...dat het echt geld gaat schelen als je het gebruikt op de momenten dat het ook gewoon goedkoper is om stroom te gebruiken.

[0:48:25] Dus het zal eerder zitten in stimuleren van gedrag...

[0:48:27] dan dat we daadwerkelijk met onze hand aan de pomp zitten.

[0:48:32] Dank u wel.

[0:48:33] Dank aan de minister voor uw antwoorden in de eerste termijn.

[0:48:35] Dan gaan we direct door naar de tweede termijn van de zijde van de Kamer.

[0:48:39] U heeft 1 minuut 20 om uw inbreng te leveren en ik start bij de heer Klemmink.

[0:48:44] Voorzitter, dankjewel.

[0:48:45] En uiteraard dank aan de minister voor de beantwoordelijke vragen.

[0:48:48] Wat voor jij duidelijk is dat als het gaat om klimaatbeleid en gebouwde omgeving... ...dat dat een ideologisch gekleurd plaatje is.

[0:48:55] Waarbij dwang, subsidie, wat uiteindelijk gewoon belastingsgeld is van mensen...

[0:48:59] Dan wel schulden, want je moet ledingen afsluiten.

[0:49:02] Dat is eigenlijk een beetje de manier waarop de minister haar ideologie op de Nederlanders wil leggen.

[0:49:09] Feitelijk betekent dat bouwen gewoon duurder wordt en voor sommige Nederlanders onbetaalbaar wordt, omdat ze in de schuld terechtkomen.

[0:49:14] Dat is niet de lijn van jaar 21.

[0:49:15] Maar dat is duidelijk.

[0:49:17] Voorzitter, dan toch heel even terug op de routekaart en de baksteden discussiëren.

[0:49:20] Mijn vraag was eigenlijk heel simpel.

[0:49:21] Als over de brief over twee, drie weken naar de Kamer komt, vermoed ik niet dat er nog heel veel te sleutelen is aan de manier waarop de minister dit doet.

[0:49:28] En de vraag is in module A van de productie of dat daar nou met 50 jaar wordt gegeven, met 120 jaar.

[0:49:32] En dat zou een vraag moeten zijn waar de minister al antwoord op kan geven.

[0:49:35] Want ik vermoed dat die brief zo goed als klaar is.

[0:49:37] Dank u wel, voorzitter.

[0:49:40] Alstublieft.

[0:49:41] Allereerst wil ik de minister bedanken voor de beantwoording van de vragen.

[0:49:45] In de eerste termijn vroeg ik aan de minister of zij bereid was om te kijken of we daar waar piekbelasting op het net is, of we toch niet woningen op een hybride warmtepomp konden aansluiten in plaats van de warmtepomp, omdat we dan aan de ene kant meer woning kunnen realiseren en aan de andere kant ook de piekbelasting op het net wellicht kunnen tegengaan.

[0:50:06] Gelukkig kijken er ook daadwerkelijk mensen naar onze debatten, ook in deze zaaltjes.

[0:50:14] De brancheorganisatie die over de ketels gaat, maar ook over hybride warmtepompen en warmtepompen, die hebben ook meegekeken en die gaven aan van wij hebben al een praktijkonderzoek gedaan naar een wijk waar 300 hybride warmtepompen staan in samenwerking met een universiteit.

[0:50:29] En zij geven ook aan van ja, een hybride warmtepomp, dat kan op de piekbelasting op het net gewoon twee à drie keer zoveel schelen.

[0:50:37] En daarom zou ik toch opnieuw aan de minister willen vragen of die minister toch serieus wil kijken wat kan dit betekenen in gebieden waar we nu vanwege piekbelasting niet kunnen bouwen.

[0:50:48] Zeker als in die gebieden ook bijvoorbeeld al een gasnet aanwezig is, om dan toch te zeggen laten we dan...

[0:50:53] tijdelijk die hybride warmtepomp doen.

[0:50:54] Je kan altijd over naar een warmtepomp, want woningen worden gewoon heel duurzaam gebouwd.

[0:50:59] Dat kan dan altijd nog.

[0:51:00] 2050 is ver weg en we zitten nu met een probleem van die piekbelasting.

[0:51:04] En ik vond het jammer dat we eigenlijk in de eerste termijn toch best wel snel overheen stappen.

[0:51:07] Dus vandaar deze vraag in de tweede termijn.

[0:51:12] Voorzitter, ik zie dat het klimaatbeleid, gebouwde omgeving, dat er echt een groot gat zit tussen wat het moet zijn en waar we nu op koersen.

[0:51:22] Het IBO gaat denk ik handreiking geven om hoe we dat gat gaan oplossen.

[0:51:26] Dus een heel deel van de discussie zit eigenlijk nog in de toekomst.

[0:51:29] Maar ik maak me grote zorgen over warmteprojecten die nu de komende half jaar dreigen stil te vallen.

[0:51:34] Dus heel graag de aandacht van de minister daarop.

[0:51:38] En op isolatie, het collectieve spoor.

[0:51:40] Dus juist in...

[0:51:41] wijken en gemeenschappen met bewoners samen.

[0:51:45] Over de nestkastjes, de minister stelde net dat de zorgen van de brancheverenigingen alleen maar zit op uniformiteit.

[0:51:54] Ik citeer, onderbouwd door vogeltellingen en vleermuistellingen van de afgelopen 40 jaar is ons duidelijk dat het realiseren van nestgelegenheden in de nieuwbouw een noodzakelijke maatregel is om de grote afname van biodiversiteit

[0:52:07] in onze steden en dorpen te keren.

[0:52:09] Dat is een brief van anderhalve maand geleden van de bouwers, die u oproepen, de minister oproept, om juist wel die nestkastjes ook verplicht te stellen voor nieuwbouwwoningen.

[0:52:21] Dus nogmaals aan de minister, vanuit biodiversiteit is dit niet juist wat je zou moeten doen.

[0:52:27] En het is lijn met de aangenomen Kamermotie.

[0:52:33] Dank u wel, voorzitter.

[0:52:34] En allereerst ook dank aan de minister en de ondersteuning voor haar antwoorden.

[0:52:37] Wat D66 betreft moet onze prioriteit op dit dossier liggen bij het verlagen van de energierekening van Nederlanders.

[0:52:43] We zien dat dat kan.

[0:52:44] De afgelopen jaren zijn ongeveer een miljoen woningen verduurzaamd.

[0:52:48] En dat merken miljoenen Nederlanders aan een lagere energierekening.

[0:52:51] We werken graag met de minister samen een oplossing die daarbij helpt.

[0:52:53] Dat zijn isolatie, warmtepompen installeren en warmtenetten.

[0:52:57] En ik deel inderdaad ook de zorgen van mevrouw Kreuger over de warmtenetten die het komende half jaar echt van de kant moeten komen.

[0:53:03] Ik kijk naar de voorzitters van mijn collega's die helpen om van de dure verslaving aan gas af te komen.

[0:53:08] Want als we niks doen, kunnen heel veel mensen zich de energierekening niet meer veroorloven.

[0:53:12] Dank u wel.

[0:53:13] Dank u wel, meneer Van Leijen.

[0:53:15] Dan vraag ik de heer Klemmerk om het voorzitterschap even over te nemen.

[0:53:18] Zeker, en het woord is aan mevrouw Steen.

[0:53:20] Dank u wel, voorzitter.

[0:53:21] Ja, we staan voor een hele grote opgave en misschien wel de grootste sinds de aanleg van de riolering, zeg ik wel vaak.

[0:53:27] Met alle uitdagingen en misschien wel meer uitdagingen dan in die tijd.

[0:53:33] En dat gaat ook gepaard met een hele hoop onzekerheden.

[0:53:36] En dan kom ik ook even aan mijn vraag over de onzekerheden rondom groen gas.

[0:53:39] Want ik snap heel goed dat die onzekerheid in het eindbeeld wordt meegenomen.

[0:53:44] Maar de aard van mijn vraag was eigenlijk als we weten dat dit de onzekerheid is, moeten we dan niet dezelfde mate ook rekening houden met alle onzekerheden rondom de netcongestie bijvoorbeeld en de aanleg van warmtenet.

[0:53:56] Dus het gaat me niet om dat we...

[0:53:57] wel de onzekerheid van groen gas meenemen, het gaat maar erom.

[0:54:02] Waarom moeten we niet de onzekerheden die ook spelen rondom netcongressie en warmtenetten niet op dezelfde manier meewegen als het gaat over het eindbeeld van de hybride warmtepomp?

[0:54:13] En dan geef ik het voorzitterschap weer aan u, mevrouw Stee.

[0:54:18] Aan de minister, in tweede termijn.

[0:54:20] Ja, mag ik vijf minuten om even zeker te weten?

[0:54:23] Zeker, vijf minuutjes.

[0:59:06] Fijn.

[0:59:07] Nou, ik heropen de vergadering en kijk naar de minister voor haar beantwoording in tweede termijn.

[0:59:13] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:59:15] En dan begin ik bij de heer Klemmink.

[0:59:18] Ideologisch kan ook verstandig zijn.

[0:59:20] Zeker als je kijkt wat er geopolitiek gebeurt.

[0:59:23] Als je kijkt dat mensen grip op de rekening soms verliezen...

[0:59:29] Dus ik vind het verstandig om deze route in te zetten.

[0:59:34] Op de vraag van de heer Klemmink over de routekaart.

[0:59:38] Ik snap dat u denkt, het is al bijna november, u heeft de stukken vastgezien.

[0:59:42] Dat is niet waar.

[0:59:43] Ik heb ze nog niet gezien.

[0:59:44] Ik behandel ze ergens de komende weken en daarna komt die brief uw kant op.

[0:59:48] Dus ik kan in alle oprechtheid uw volledige vragen ook niet beantwoorden, omdat ik de stukken nog niet heb gezien.

[0:59:56] Dan de vraag van de heer Nobel over de piekenbelasting en om daar dan met hybride warmtepompen mee te werken.

[1:00:05] Het is echt een heel sympathiek idee, omdat je daardoor ziet dat dingen wel gebeuren die anders mogelijk niet gebeuren.

[1:00:12] Dus naar aanleiding van het vorige debat heb ik ook met de netbeheerders gesproken over hoe zou dat er dan uit gaan zien.

[1:00:18] En hun reactie was, dat moet je echt niet willen.

[1:00:21] Je moet echt geen gas gaan aanleggen in al die wijken.

[1:00:25] Je moet echt nu richten op het traject waar je nu op bent ingestapt.

[1:00:32] Dan de vraag van mevrouw Kreuger.

[1:00:34] Of u op mijn steun kan regelen als het gaat over de warmtenetten, de warmtepompen...

[1:00:40] de inzet om dat samen met de lokale initiatieven daar ook supportive in te zijn als ik met gemeentes praat.

[1:00:49] Dat doe ik allemaal, want ik denk dat wij hetzelfde beeld hierover hebben.

[1:00:54] Als het gaat over de nestkastjes, ja, dat wordt voor mij wel een beetje een herhaling van wat ik eerder tegen u zei.

[1:01:03] Ik heb het onderzoek gedaan wat ik had beloofd te doen.

[1:01:06] Het antwoord is het.

[1:01:09] Standardisatie, geen extra regels.

[1:01:12] Dat wil niet zeggen dat mensen niet zelf iets aan hun huis kunnen ophangen, maar niet vanuitgenormeerd.

[1:01:20] De motie die is uitgewerkt, die is in voorhang geweest.

[1:01:24] Die gaat volgend jaar in.

[1:01:26] Ik hou daar aan vast.

[1:01:29] Tenzij u mij met een meerderheid vertelt dat ik dat niet doe, maar anders hou ik hier aan vast.

[1:01:34] U heeft nog een interruptie van mevrouw Kreuger.

[1:01:37] Ja, voorzitter.

[1:01:39] De minister zei net dat ze met de bouwers had gesproken en dat die alleen maar standaardisatie willen.

[1:01:45] Maar de brief van de bouwers is duidelijk dat het hun wel degelijk gaat om die biodiversiteit.

[1:01:50] Om het feit dat als de biodiversiteit achteruit holt, het van groot belang is om wel die nestkastjes te bieden.

[1:01:57] En op dit moment maakt de regelgeving van deze minister het onmogelijk voor een gemeente om wel die eisen op te leggen.

[1:02:04] Dus het is een stap achteruit voor de biodiversiteit, voor de vogels.

[1:02:08] Dus mijn vraag aan de minister was, erkent zij dat die bouwers wel degelijk het ook om de biodiversiteit te doen is?

[1:02:14] En waarom verhult ze dat eigenlijk door te zeggen, nee die bouwers willen eigenlijk alleen maar dat het uniformiteit is.

[1:02:22] Het gaat die bouwers wel degelijk ook om de biodiversiteit.

[1:02:26] De minister.

[1:02:28] Ja, voorzitter.

[1:02:29] Ik vind het jammer dat mevrouw Kreuger het idee heeft dat ik iets verhul, want dat doe ik niet.

[1:02:34] Ik heb die gesprekken gevoerd en er is nadrukkelijk een oproep aan mij gedaan om te standaardiseren.

[1:02:39] En dan kun je de ene kant op en de andere kant op standaardiseren.

[1:02:42] En ik heb de inzet, die heb ik net denk ik ook duidelijk toegelicht, dat ik wil geen extra regels.

[1:02:51] Ik ben juist bezig om al die bovenwettelijke eisen om daarvan af te komen, zodat er tempo gemaakt wordt, zodat al die mensen die in de knel zitten en op zoek zijn naar een huis...

[1:03:01] Dat die op een zo snel mogelijke manier ook daadwerkelijk aan dat huis komen.

[1:03:05] Want dat gesprek voeren we hier ook.

[1:03:07] Elk debat van kunt u zorgen dat er een beetje sneller huizen zijn.

[1:03:10] Dat kan ik, dat kunnen de bouwers ook en de fabrieken kunnen dat ook.

[1:03:14] En die vragen mij dan wilt u alsjeblieft voorkomen dat er zwabberbeleid is en dat er elke keer wat anders is.

[1:03:21] Dus dat probeer ik te doen.

[1:03:22] Ik probeer vast te houden aan wat is afgesproken en wat er nu ook gewoon voor ligt.

[1:03:26] En daar hou ik dan ook aan vast.

[1:03:28] Mevrouw Kruger.

[1:03:29] Ja, voorzitter.

[1:03:30] Nogmaals, de bouwers vragen twee dingen.

[1:03:32] Ze vragen die duidelijke regels en ze vragen om wel de nestkastjes te verplichten in die regelgeving voor nieuwbouw.

[1:03:41] Dus dat stuk van hun oproep, dat duwt de minister hier weg.

[1:03:46] Maar dat stuk van die oproep is natuurlijk precies ook de oproep die de Kamer heeft gedaan toen ze die motie aannam.

[1:03:52] Dus de minister moet niet van tweeerlei één, moet niet op die manier van twee walletjes eten.

[1:03:56] Het gaat erom dat de bouwers zowel opkomen voor de biodiversiteit en vragen om uniforme regels.

[1:04:03] De Kamer dat ook heeft gevraagd.

[1:04:05] En het gewoon wonderlijk is dat de minister hier doet alsof dat vertraging gaat opleveren, terwijl dat niet het geval is.

[1:04:10] Dat geven die bouwers ook aan.

[1:04:12] Dus waar zit nou van de minister deze halstarrigheid om de motie niet gewoon uit te voeren?

[1:04:18] Ik heb de motie uitgewerkt.

[1:04:23] Die heeft in voorrang gelegen.

[1:04:27] Daar is op gereageerd, maar niet dat dit moest worden toegevoegd.

[1:04:33] Dus ik heb het proces volgens mij zuiver doorlopen.

[1:04:36] Vervolgens heb ik gezegd, ik zal dat gesprek nog voeren.

[1:04:39] Dat heb ik gedaan.

[1:04:40] De uitkomst is, wij vinden standaardiseren belangrijk.

[1:04:43] Dat andere element is in de gesprekken niet naar voren gekomen.

[1:04:47] Zorg ervoor, als u tempo wil minister, dan moet u ervoor zorgen dat die bovenwettelijke eisen eraf gaan.

[1:04:53] Dan moet u zorgen voor standaardisering.

[1:04:55] Dan moet u ervoor zorgen dat de certificering van de fabrieken...

[1:04:57] Dat u die nu niet wijzigt, want dan moet die certificering weer overnieuw.

[1:05:01] Die vragen, wilt u alstublieft ervoor zorgen dat er stabiel beleid is en dat er niet voortdurend aanpassingen zijn.

[1:05:09] Ik probeer te luisteren naar degenen die daadwerkelijk die huizen bouwen, want dat doe ik zelf niet.

[1:05:14] En die vragen mij dit te doen.

[1:05:16] Dus ik doe wat zij mij vragen, omdat mijn opgave is zorgen dat die huizen er komen.

[1:05:25] Waar was ik gebleven?

[1:05:29] Bij de heer Van Leijen, de vragen over de energietransitie, de warmtenetten en vooral aandacht hebben voor de gebieden waar we zien dat het spaak loopt en dat er dan dus niet gebouwd wordt of later gebouwd wordt.

[1:05:44] Daar ga ik met veel aandacht naar kijken en de voorbeelden die u genoemd heeft en in het eerdere debat of de eerste termijn zijn genoemd,

[1:05:52] zal ik ook heel nadrukkelijk gaan kijken en vragen wat is er nodig om daar dingen wel voor elkaar te krijgen.

[1:05:58] En dit gaat eerder meer gebeuren dan minder vaak gebeuren met de netcongressie, maar daarom is het ook goed dat de staatssecretaris

[1:06:06] Van KGG zo ongelooflijk druk is om te kijken hoe die samen met ons en de netbedrijven inzicht kunnen geven.

[1:06:13] Om te zien of we het net wat slimmer kunnen inrichten, waardoor er meer huizen aangesloten en ook daadwerkelijk gebouwd kunnen worden.

[1:06:20] En dan tot slot de vraag van mevrouw Steen over...

[1:06:26] De onzekerheden in dat eindbeeld, niet alleen van groen gas... maar natuurlijk ook van al die andere elementen.

[1:06:31] En dat klopt.

[1:06:33] Maar in de transitie willen we echt inzetten op die elektrificatie en op die warmtenetten.

[1:06:39] En wat we dus niet willen doen, is dat groen gas...

[1:06:44] Willen we niet projecteren op wijken die met groen gas willen gaan werken.

[1:06:50] Omdat de hoeveelheid die we hebben, we willen gebruiken voor die meer complexe opgaven.

[1:06:55] En dat doe ik omdat ik vrees voor vertraging.

[1:06:58] Dat nog meer dingen dan niet van de kant af komen.

[1:07:01] Dus ik ben voor...

[1:07:03] Ik zou ook heel graag zien dat het ons lukt om de hoeveelheid beschikbaar dat dat vergroot... ...waardoor je er veel meer gebruik van kan maken.

[1:07:10] En dan niet alleen voor de industrie, maar ook voor de woningen.

[1:07:14] Maar om te voorkomen dat we op alles inzetten en daardoor van alles maar een beetje doen... ...terwijl we echt grote vraagstukken hebben die nu beantwoord moeten worden.

[1:07:23] Ja, sluit ik wel een beetje aan bij ook de staatssecretaris van KGG... ...die echt ook aan mij vraagt focus aan te brengen op wat hebben we hier te doen...

[1:07:32] Op warmtenet, op warmtepompen, op die elektrificatie.

[1:07:36] Dus ik hoor u en ik zal uw oproep in mijn handelen blijven horen als ik mogelijkheden zie.

[1:07:41] Maar nu zet ik me daar dan met focus op in.

[1:07:46] Dank aan de minister.

[1:07:49] Dan ga ik nog even de huishoudelijke mededelingen met u doornemen, namelijk de toezeggingen.

[1:07:54] Dan ga ik even kijken ondertussen of dat klopt.

[1:07:57] Dus aan beide kanten.

[1:08:01] Ik heb de volgende toezeggingen genoteerd.

[1:08:02] De minister komt voor de jaarwisseling met een brief met daarin een reactie op de motie Klos over het interessant houden van zonnepanelen in de huursector.

[1:08:11] De minister informeert de Kamer voor het einde van dit jaar in een brief over groen en in en om de stad.

[1:08:17] Het gaat hier de minister tevens in op de uitvoering van de motie Kostic.

[1:08:24] Toezegging aan de heer Nobel.

[1:08:26] De minister deelt na de afronding van haar factwinding in het kader van bovenwettelijke eisen voorbeelden van onduidelijkheden in een brief met de Kamer.

[1:08:34] Wanneer kunnen wij die brief verwachten, is de vraag aan de minister.

[1:08:41] Voorjaar 27.

[1:08:43] Voorjaar 27, de heer Noorbol is hier niet om daar.

[1:08:46] En een ander idee, dus wie zwijgt stemt toe?

[1:08:50] En de minister komt dit najaar na overleg met het RIVM, de GGD en VWS in een brief terug op hoe we een mogelijke realistische norm met betrekking tot UF-schuim eruit kan zien.

[1:09:00] En die herken ik ook.

[1:09:02] Kijk of het nog behoefte is aan een twee minuten debat.

[1:09:05] Mevrouw Kreuger, u gaat het momentum toch aangrijpen om een twee minuten debat aan te vragen?

[1:09:11] Nou, misschien de voorzitter de kans geeft en ik het antwoord net op de nestkastjes problematisch vond.

[1:09:19] Ja.

[1:09:19] Oké, dan gaan we kijken of er nog vroegtijdig, waarschijnlijk voor de begroting of niet voor de begroting, wat is wat u vraagt?

[1:09:27] Als dat kan, dat hoop ik niet.

[1:09:30] Een twee minuten debat kan worden gepland met geen garantie.

[1:09:31] Ja.