Drugsbeleid

[0:00:00] aan de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid.

[0:00:02] Aan de orde is het commissiedebat Drugsbeleid.

[0:00:04] Hartelijk welkom aan de minister van VWS en de minister van JNV, oftewel Volksgezondheid, Welzijn en Sport en Justitie en Veiligheid.

[0:00:14] Van de kant van de Kamer...

[0:00:15] Wellicht dat er nog wat andere collega's binnenkomen en dat er ook een andere voorzitter nog binnenkomt.

[0:00:20] Maar we beginnen in ieder geval met mevrouw Bikker van de ChristenUnie, de heer Van den Brink van het CDA, de heer Struis van 50PLUS en de heer Diederik van Dijk van de SGP.

[0:00:30] We hebben afgesproken vier minuten spreektijd per fractie in eerste termijn.

[0:00:35] Als de opkomst dit blijft, dan stel ik voor dat we de interrupties niet maximeren.

[0:00:39] En mochten er meer mensen binnenkomen, dan gaan we naar vier.

[0:00:43] Want we moeten dit interieur afronden en deze collega's kennende kunnen wij dat.

[0:00:49] Dan geef ik als eerste graag het woord aan mevrouw Bikker.

[0:00:52] Ja, voorzitter, dank u en dank dat u ook zo de hamer overneemt met deze souplesse.

[0:00:57] En voorzitter, als moeder, als vader, allemaal weet je dat het geven van het goede voorbeeld cruciaal is.

[0:01:04] Ik kan praten als brugman, ik kan zeggen wat ik wil, maar als ik niet het goede voorbeeld geef...

[0:01:09] Ja, dan krijg ik dat zeker te horen en zal dat gebruikt worden ook.

[0:01:12] Neem alleen al dit apparaatje.

[0:01:13] Als je dat thuis erbij pakt, dan zien anderen ook zomaar hun kans.

[0:01:17] En voorzitter, wat ik zo mooi vond, dat er ook eigenlijk zo'n heldere toon stond in de brief die wij deze week van de ministers kregen.

[0:01:24] Drugs past niet bij een normale gezonde leefstijl.

[0:01:27] Gebruikers moeten zich bewust zijn van de criminele industrie die eraan ten grondslag ligt.

[0:01:32] Klare taal, voorzitter.

[0:01:33] En goed dat het kabinet dat uitspreekt.

[0:01:36] Maar zeg ik er dan ook wel bij, niet alleen met woorden, dan ook met daden.

[0:01:40] En daar gaat het wat mij betreft op dit moment nog mis.

[0:01:44] Want voorzitter, het wiet-experiment alleen al staat haaks op deze beleidenis van het kabinet.

[0:01:49] Het is mij een doorn in het oog.

[0:01:51] De minister vindt het te vroeg om conclusies te trekken.

[0:01:53] Maar wat mij betreft weten we genoeg.

[0:01:55] Het hoofddoel, het verstoren van de illegale markt, wordt niet bereikt.

[0:01:59] Omwonenden worden gek van de overlast en de geur, de stank kan ik beter zeggen, die wietfabrieken veroorzaken.

[0:02:05] En als klap op de vuurpouw wordt er een fors breder assortiment aangeboden en lijken de hoeveelheden die aan afnemers worden verkocht toe te nemen.

[0:02:12] Voorzitter, kan de minister toelichten waarom deze eerste uitkomsten niet al genoeg basis bieden voor het beëindigen van het experiment?

[0:02:20] En wat is volgens de minister tot nu toe het succes?

[0:02:24] En voorzitter, als deze tussentijdse uitkomsten niet voldoende overtuiging bieden, dan toch wel een andere.

[0:02:30] Het flirten van de tabaksindustrie met dit experiment.

[0:02:33] Ik vind het werkelijk waar schandalig.

[0:02:36] Philip Morris, niet per se het bedrijf dat bekend staat om het naleven van regelgevingen en het bevorderen van de volksgezondheid, to put it mildly, investeert in het wiet-experiment.

[0:02:46] Dan moeten toch alle alarmbellen gaan rinkelen.

[0:02:49] Want zelfs al zitten we dit heilloze experiment uit, hoe objectief zijn de resultaten als gigantische commerciële belangen er zich mee gaan bemoeien?

[0:02:57] En wat is ook de wereld die hierna gaat volgen?

[0:03:00] We hebben het eerder gezien, als we dingen uit de illegaliteit halen, neem bijvoorbeeld de gokindustrie.

[0:03:05] En er zit ontzettend veel geld achter die maar één drive heeft, namelijk heel veel meer klandisie krijgen, dan is daar een grote zorg.

[0:03:11] En wie zijn de dupe?

[0:03:12] Onze jongeren en mensen in kwetsbare omstandigheden.

[0:03:15] Ja, voorzitter, net zoals bij de opvoeding van kinderen.

[0:03:17] Het werkt niet als je enerzijds duidelijk wil maken dat drugs niet oké zijn, maar tegelijkertijd wiet normaliseert door het wietexperiment.

[0:03:24] En zie de geest maar weer eens terug te krijgen in de fles wanneer overheidswiet de norm wordt.

[0:03:28] Graag een reactie van de minister.

[0:03:30] Voorzitter, een paar korte dingen.

[0:03:32] Ook andere vormen van drugs worden normaler, blijkt uit de Nationale Drug Monitor.

[0:03:36] Ecstasy, cocaïne, paddo's, LSD, het neemt allemaal toe.

[0:03:39] Campagnes zoals jouw lijntje zijn liquidatie hebben nog geen effect op de afname van bijvoorbeeld cocaïnegebruik.

[0:03:45] Wat zegt dit deze minister?

[0:03:46] Komt de minister met een nieuwe en nog meer effectieve inzet en informatie om het gebruik te doen dalen?

[0:03:52] Voorzitter, ons gedoogbeleid is het resultaat van progressief liberalisme.

[0:03:57] De mens weet zelf wat goed is voor hem en maakt in vrijheid de juiste keuzes.

[0:04:01] Wel, voorzitter, dat is een sprookje met desastreuze gevolgen, want net als bij prostitutie en gokken zijn altijd onze kwetsbare medeburgers de dupe van dit wereldbeeld.

[0:04:08] Drugslabs zijn te vinden in sociaal kwetsbare wijken.

[0:04:11] Jongeren die geronseld worden voor drugsverkoop zijn niet de jongeren uit Wassenaar.

[0:04:15] Het zijn heel vaak jongeren die het al zwaar genoeg hebben.

[0:04:18] En veel verslaafden eindigen dakloos op straat.

[0:04:20] Nu we de gevolgen van ons gedoogbeleid weten, welke investering doet deze minister om kwetsbare wijken en jongeren te beschermen tegen drugs?

[0:04:27] Dank u wel.

[0:04:30] Dank u wel.

[0:04:32] De heer Van der Brink met een interruptie.

[0:04:35] Dank u wel, voorzitter.

[0:04:36] Helder verhaal van mevrouw Bikker.

[0:04:38] U zegt dat wiet-experimenten moeten we eigenlijk mee stoppen.

[0:04:40] Heeft u een alternatief?

[0:04:41] Hoe zou u het willen organiseren?

[0:04:44] Ook hier, via de voorzitter, zullen we het maar doen.

[0:04:47] Hoe zou mevrouw Bikker het willen regelen?

[0:04:49] Dat gaan we nu horen.

[0:04:50] Ja, dank u voorzitter.

[0:04:51] En ik zie al in mijn ooghoek een mooi boek liggen, ook van collega Van der Brink.

[0:04:55] Ik heb dat ook gelezen, De Macht van Mantra's.

[0:04:58] Een boek waarin ook heel duidelijk blijkt dat als je aan de ene kant normaliseert, dat het gevolg is dat er ook meer gebruik gaat worden en dat het normeren aan de andere kant geen zin heeft.

[0:05:09] Dus ik denk dat we het over een andere boeg moeten gooien, dat we aangeven hoe schadelijk drugs is en niet.

[0:05:15] Aan de ene kant, ik hoor bestuurders die zeggen, zullen we harddrugs ook maar gaan legaliseren op termijn?

[0:05:20] We hebben een wiet-experiment.

[0:05:22] Ik zie onder jongeren hoe er telkens opnieuw wordt gezegd, ja, roken is heel schadelijk, dan kan je beter wiet gebruiken.

[0:05:28] Dat soort...

[0:05:29] Onzinnige teksten.

[0:05:30] Het gaat maar door omdat we niet normeren.

[0:05:33] Dus begin bij de basis.

[0:05:34] Benoem dat het fout is.

[0:05:35] Pak zware criminaliteit stevig aan.

[0:05:38] En laten we er ook voor zorgen dat in de wijken waar op dit moment te vaak nog drugslabs zitten, ook mensen daarin meedoen.

[0:05:45] Ik was zelf onder de indruk, ik ben meegegaan in Den Haag.

[0:05:48] Met zo'n campagne.

[0:05:50] Hoe ruikt een ecstasy laboratorium?

[0:05:53] Ik dacht dat dat heel vies zou ruiken, voorzitter.

[0:05:55] Het ruikt naar anijs en dropjes.

[0:05:57] Nou, dan ben je niet meteen bezorgd als burger.

[0:06:00] Maar als dit naast jouw deur te ruiken is, zou ik toch maar even bezorgd zijn.

[0:06:03] Dus er zijn echt een aantal dingen.

[0:06:05] We zijn te naïef geweest.

[0:06:06] Onze jongeren zijn de dupe.

[0:06:08] En daarom sta ik voor een ander beleid met meer normering.

[0:06:12] Dank u wel.

[0:06:14] Maar betekent dat ook dat mevrouw Bikker terug wil naar de situatie zoals die was toen we begonnen?

[0:06:19] Met een illegale achterdeur en een legale voordeur?

[0:06:25] Nee, voorzitter.

[0:06:26] Ik vind dat we gewoon moeten stoppen met de verkoop van wiet.

[0:06:29] Ik vind het dat ons land verslont eigenlijk.

[0:06:31] Als ik op veel plekken...

[0:06:33] Ik stap uit de trein.

[0:06:34] Ik stap in de wietdampen.

[0:06:36] Ik stap in Amsterdam op een aantal plekken rond.

[0:06:38] Je hebt alleen maar wietdampen en allerlei wiettoeristen.

[0:06:41] Ik denk dat we gewoon moeten zeggen, dit is ongezond.

[0:06:43] Laten we in ieder geval ervoor zorgen dat we wiet gebruiken in de openbare ruimte verbieden.

[0:06:49] Ja, alleen in de openbare ruimte of overal?

[0:06:51] Wat mevrouw Bikker betreft.

[0:06:54] Voorzitter, ik ben geen voorstander van coffeeshops.

[0:06:57] Ik ben geen voorstander van het verder toestaan van de verkoop van wiet.

[0:07:01] Ik ga niet bij iedereen nu achter de huisdeur kijken welke plantjes die allemaal heeft staan.

[0:07:05] Alleen ook daar zijn hele heldere afspraken over.

[0:07:08] Wat mij betreft stoppen we met alle wiet.

[0:07:10] Ik kijk wel even naar de politieinzet.

[0:07:12] En dan denk ik, dan begint het met normeren.

[0:07:14] Geen verkoop, dat niet meer toestaan.

[0:07:16] En geen geblo in de openbare ruimte.

[0:07:18] En wat mij betreft, dat geblo in de openbare ruimte is een van de eerste stappen die we met elkaar zouden zetten.

[0:07:23] En ik zou ook collega Van der Brink willen uitnodigen, gezien eerdere teksten die hij uitsprak, om in dat initiatief mee te doen.

[0:07:31] Dat gaan we nu merken, want het is tijd voor de inbreng van de heer Van der Brink van het CDA.

[0:07:38] Dank u wel, voorzitter.

[0:07:39] Ik ben huisarts, ik moet mensen helpen gezond te leven.

[0:07:42] Maar als je bij mij in de wachtkamer zit, zit je regelmatig in een indringende wietlucht.

[0:07:47] Hoe leg je dat uit aan mijn patiënten?

[0:07:49] Onze dochter loopt stage, dan moet ze regelmatig vragen beantwoorden over haar wietgebruik.

[0:07:53] Het echte verhaal is echter dat ze geen wiet gebruikt, maar dat wij in het geurspoor van Canadelaar wonen.

[0:07:59] De wiet is tot diep in onze kledingkasten doorgedrongen, de wietlucht.

[0:08:02] Op een warme zomeravond in juni bevind ik me in het dorpshuis van Hellevoetsluis, in het gezelschap van enkele tientallen inwoners van het dorp.

[0:08:10] Ik ben hier op uitnodiging van omwonenden van de grootste legale wietkweker van ons land, Canadelaar.

[0:08:15] De mensen zitten hier al een paar jaar in een penetrant geurspoor van de wietkweker.

[0:08:19] En tot nu toe voeden ze zich met hun klachten daarover niet serieus genomen.

[0:08:23] De klachten gaan niet alleen over geur, maar ook over hun gezondheid.

[0:08:27] Voorzitter, mijn vraag aan de ministers is eenvoudig.

[0:08:29] Hoe kan het dat burgers die nergens om gevraagd hebben nu al jaren in de wietlucht zitten?

[0:08:33] Het kan wat het CDA betreft niet zo zijn dat burgers omwille van een experimenteel proces dat door de overheid is gestart hier ongevraagd elke dag last van hebben.

[0:08:42] Ik begrijp dat er drie kwekers zijn die in kassen werken.

[0:08:45] In Hellevoetsluis, in Bemmel en in Lelystad.

[0:08:48] In Lelystad staat de wind meestal de goede kant op, dus dan valt de overlast mee richting het IJsselmeer.

[0:08:53] Maar op de andere twee locaties zijn er verdurend problemen.

[0:08:55] Hoe hard er ook geprobeerd wordt om de overlast te beperken.

[0:08:59] De oplossing is op papier eenvoudig.

[0:09:01] Geef de kwekers opdracht in een afgesloten pand te werken en niet in kassen.

[0:09:04] Ja, dat kost geld, maar er wordt door deze kwekers heel veel geld verdiend op het moment.

[0:09:09] Het college van BNW van voorna aan zee was duidelijk in haar brief van 3 november.

[0:09:13] Zij zitten met de gebakken peren.

[0:09:15] Er zijn 3100 klachten over Canadelaar en de gemeente kan volgens ons nog niets doen omdat bij de start van het experiment geen passende geurregelgeving is geregeld door de wetgever.

[0:09:24] Ze hebben hun best gedaan dat te repareren, maar er is nog altijd geen sprake van een onherroepelijke juridische grond om te handhaven.

[0:09:31] En de ministeries geven niet thuis als de gemeente om hulp vraagt, schrijft de gemeente ons.

[0:09:35] Als gezegd, wat ons betreft kan dit zo niet langer voorzitten.

[0:09:38] Wat gaan de ministers doen om dit te stoppen?

[0:09:41] Overigens, Kanadelaar is ook de wietkweker waar Philip Morris indirect een aandeel in heeft genomen.

[0:09:45] Ik vraag het kabinet of zij de mening van de CDA-fractie deelt dat het zeer onwenselijk is...

[0:09:50] dat bedrijven die mensen verslaafd hebben gemaakt aan sigaretten zich nu op de wietmarkt begeven.

[0:09:55] Zo ja, wat gaat de minister doen om dat te voorkomen?

[0:09:58] Mijn tweede punt, meneer de voorzitter, gaat over de edibles, eetbare wietproducten.

[0:10:02] Uit de evaluatie die we vandaag bespreken blijkt dat de verkoop van edibles is ontploft sinds het start van het wietexperiment en vooral in coffeeshops die meedoen aan het experiment.

[0:10:11] Het aandeel coffeeshops in de interventiegemeente dat Edibles aanbiedt is gestegen van circa 1 op 5, 20%, naar 9 op de 10, 90%.

[0:10:21] Ik begrijp dat er zelfs wietkwekers zijn die chocolaatjes met wiet laten bereiden door sterrenchefs.

[0:10:26] Dat is precies waarom het CDA grote zorgen heeft over deze vorm van legalisering van drugs.

[0:10:31] Als je de markt zijn gang laat gaan met dit soort producten, dan gaan ze ook hun gang.

[0:10:35] En dan leven ze zich uit.

[0:10:37] Dan komen er chocolaatjes en snoepjes en kleurtjes en weet ik veel wat nog meer.

[0:10:40] We zagen dat ook op de vape-markt.

[0:10:42] Dat is geen denormalisering van drugs, dat is normalisering.

[0:10:47] Ik wil het kabinet dringend vragen de verkoop van deze edibles een halt toe te roepen.

[0:10:51] Uit de evaluatie blijkt dat er veel onduidelijkheid is over wat mag.

[0:10:54] Wat we weten is dat de sterkte van het TSC-gehalte in edibles in theorie oneindig is, met alle gevolgen van dien.

[0:11:01] Sinds 2024 is de verkoop van vapes met smaakjes in Nederland verboden.

[0:11:04] Is de minister het met het CDA eens dat met dezelfde argumentaties edibles geen plek horen te hebben in het wietexperiment?

[0:11:11] Zo nee, hoe ziet hij dat dan in het licht van de oorspronkelijke doelen van het experiment, zoals preventie en volksgezondheid?

[0:11:17] Ja, dat was een ademteug van de heer Van der Brink.

[0:11:20] En dat geeft de heer Van Dijk gelegenheid voor een interruptie.

[0:11:24] Dank u voorzitter.

[0:11:25] En ik ga even terug op het eerste blok.

[0:11:27] Maar ik slaag er niet in om contact te hebben met eminente voorzitter.

[0:11:30] Maar ik wou nog vragen stellen over de staatswietkwekerij.

[0:11:35] Een hele heldere taal van de heer Van der Brink.

[0:11:37] Ik had het niet anders verwacht.

[0:11:38] Ik zag afgelopen zaterdag dat CDA'ers...

[0:11:40] Misschien aan appels ruiken, maar verder niet aan snuiven doen.

[0:11:43] Dus complimenten ook tot nu toe.

[0:11:46] Mijn vraag is, de CDA is altijd tegen het wiet-experiment geweest, maar in 2029 loopt het wel af.

[0:11:53] En mijn vraag is, wat wordt dan de inzet van het CDA?

[0:11:58] Zijn er uitkomsten, zijn er scenario's denkbaar waarin het CDA zou meewerken aan verdere legalisering van het drugsmarkt?

[0:12:06] Wat is dan de inzet?

[0:12:08] Met excuus aan de heer Van Dijk, want ik als woordvoerder probeer ik ook mee te schrijven met wat er gezegd wordt.

[0:12:13] De heer Van der Brink.

[0:12:16] Ja, het is misschien een beetje flauw om te zeggen, maar die vraag beantwoorden in 2028.

[0:12:20] Dat weet ik nu oprecht nog niet wat wij tegen die tijd gaan doen.

[0:12:23] Wij volgen nu dit experiment.

[0:12:25] Wij zijn ermee akkoord gegaan dat het doorgaat in de komende jaren.

[0:12:27] Ik probeer vandaag het bij te sturen en dan moeten wij ergens in 2028 een knoop doorhakken over hoe we doorgaan vanaf 2029.

[0:12:36] Dank, ik begrijp het antwoord.

[0:12:38] Tegelijkertijd, het CDA heeft er nooit neutraal in gestaan.

[0:12:41] Verdere legalisering van de drugsmarkt was eigenlijk een no-go.

[0:12:45] Dus mijn vraag is, kan de heer Van der Brink toch nog iets inzicht geven?

[0:12:49] Ja, bij welke uitkomsten, welke scenario's zouden eruit moeten komen voordat het CDA dan toch akkoord zou gaan met de verdere legalisering bijvoorbeeld?

[0:13:00] Nou, tot nu toe hebben we absoluut geen zin in een verdere legalisering.

[0:13:04] We denken wel dat er iets moet, want terug naar hoe het was is ook niet ideaal.

[0:13:08] En dan kijken wij naar gezondheid, naar verslaving en naar criminaliteit.

[0:13:11] Als u uw model weet waarin het alle drie naar beneden gaat, dan ben ik al gauw uw vriend.

[0:13:18] Daarover gaan we weer meer horen in de inbreng van de heer Van Dijk.

[0:13:21] Mevrouw Pikker.

[0:13:23] Ja, voorzitter, dank u wel.

[0:13:25] En juist op het punt van volksgezondheid.

[0:13:28] Ik zag dat de longartsen een rechtszaak zijn begonnen tegen de tabaksindustrie vanwege al hun misleiding op het punt van volksgezondheid en toch weer winst zien te maken met vreselijk verslavende producten.

[0:13:41] En nu is diezelfde tabaksindustrie die hier niet meer binnen mag komen, omdat we zeggen het is klaar ermee.

[0:13:46] Geen tabakslobby in ons pand.

[0:13:47] Is wel betrokken bij het wietexperiment.

[0:13:50] Deelt collega Van der Brink voorzitter met mij dat we zo snel mogelijk die tabaksindustrie weer moeten weren uit dit soort experimenten.

[0:13:58] En vindt hij ook dat daar op de regelgeving aangepast moet worden.

[0:14:02] Heel graag.

[0:14:05] Dan gaat de heer Van der Brink verder met zijn inbreng.

[0:14:11] Door het ontbreken van THC-limieten wordt er door klanten steeds vaker gevraagd naar sterke producten.

[0:14:16] Gemeenten en preventiepartners hebben hier zorgen over geuit.

[0:14:20] Waarom is er geen vast maximum aan het THC-gehalte in edibles?

[0:14:23] Vindt de minister dit wenselijk?

[0:14:25] Daarnaast hebben preventiepartners ook zorgen geuit over de dosering en de inwerkingstijd die kunnen variëren, waardoor het voor gebruikers moeilijker is om te doseren en bestaat het risico op overconsumptie.

[0:14:35] Welke wet en regelgeving voor de productie van edibles geldt nu?

[0:14:38] Hoe wordt die nageleefd en in hoeverre is er zicht op?

[0:14:41] Tot slot, het CDA is tegen de wietproef, maar heeft in het regeerrecord geaccepteerd dat die wordt afgemaakt.

[0:14:47] Dit is wel het moment waarop we om bijsturing vragen.

[0:14:50] Ik hoop dat het kabinet daar serieus werk van wil maken.

[0:14:53] Dank u wel.

[0:14:54] Uitstekend.

[0:14:55] Dan gaan we luisteren naar de heer Struis van 50PLUS.

[0:14:58] Ja, voorzitter, ministers.

[0:15:00] Bij voorbaat mijn excuses.

[0:15:02] De nieuwe politieke situatie brengt met zich mee dat ik na mijn inbreng echt even elders anders moet zijn.

[0:15:09] Dus op voorhand mijn excuses hiervoor.

[0:15:10] Maar dit is te belangrijk voor 50PLUS om niet die inbreng te geven.

[0:15:16] Voorzitter, wij hebben twee hele urgente punten.

[0:15:20] Eén is de omloopsnelheid van de nieuwe drugs.

[0:15:23] Dat is een combinatie van synthetische drugs en fentanyl.

[0:15:26] Die niet alleen de binnensteden van Amerika bereikt, maar ook bij ons.

[0:15:30] De zichtbaarheid is schrijnend.

[0:15:32] Zelfs in Enschede, waar ik recent was.

[0:15:35] En mijn geliefde Rotterdam en Amsterdam.

[0:15:37] We zien weer mensen met duidelijke gaten in hun huid.

[0:15:43] Verschrikkelijke dingen.

[0:15:44] Ik ben van Legeresheils tot Pauluskerk tot allerlei opvangplaatsen.

[0:15:48] We moeten hier wat mee.

[0:15:50] Een tweede plek was de gevangenisdirecteuren die steeds meer mensen in voorarrest krijgen die echt heel lang moeten afkikken en die er erg embarmelijk aan toe zijn.

[0:16:00] En ik vraag heel veel urgentie voor dit probleem, want het woekert als geen ander.

[0:16:05] Het produceren ervan kan op een kleine achterkamer met alle risico's van dienst.

[0:16:10] Interpol heeft nu zijn eerste rapport en die zegt dit is het verdienmodel in de top drie van de georganiseerde misdaad zowel in Nederland als daarbuiten.

[0:16:20] Gaan een reactie op deze hele verontrustende situatie die onze steden tijdens.

[0:16:28] En toch ga ik ook op een andere boeg aandacht vragen.

[0:16:32] We hebben momenteel meerdere onderzoeken gehad... naar illegale medicijnen.

[0:16:36] En het woekert maar voort.

[0:16:37] We hebben de eerste doden te betreuren.

[0:16:40] En daarom ben ik blij dat beide ministers hier zitten... want een samenwerkingsverband hier is cruciaal.

[0:16:45] Ik vond het verontrustend...

[0:16:47] om te horen, zowel van justitie als van politie... dat de recente onderzoeken waar ze wel over mogen praten... ja, voorzitter, er zijn mensen aan het opgraven.

[0:16:58] Ze komen in een wereld terecht waar ze van geschrokken zijn.

[0:17:00] Dat is een combinatie, een eerste indruk...

[0:17:03] van een tekort aan medicijnen en een markt die groeiend is.

[0:17:08] We hebben het over afslankpindelen, we hebben het over Viagra, maar we hebben het ook over slaappillen.

[0:17:14] Die worden heel duur aangeboden, zijn voor sommige groepen niet te betalen.

[0:17:18] Ik kan dat hele rijtje voor u opnoemen, maar dat is niet...

[0:17:20] En wat er dan gebeurt, dat er ontzettend veel netwerken op ons geliefde wifi terecht komt.

[0:17:29] En het zijn er heel veel.

[0:17:31] De pillen die worden aangekocht door hele kwetsbare groepen hebben deze aastreuze gevolgen.

[0:17:36] En ik mag wel namens justitie hier zeggen dat er meerdere onderzoeken lopen.

[0:17:40] En daar ben ik niet zoveel op uit.

[0:17:41] Maar deelt u deze urgentie ook van de illegale medicijnen die echt oprukken en een veel groter publiek ook nog eens een keer bereiken?

[0:17:50] En weet de minister al bij de ministers al enige duiding te geven hoeveel slachtoffers hier zijn gemaakt.

[0:17:57] En dan heb ik het niet alleen over de doden, dat staat ongeveer op 11 wat we weten, maar het onderzoek loopt.

[0:18:02] En ik heb het over Nederland voor de duidelijkheid.

[0:18:04] Maar we zien ook hele ernstige psychische klachten.

[0:18:07] We zien fysieke klachten hiertoe.

[0:18:10] Huisartsen die alarmeren van wat is hier aan de hand.

[0:18:13] Nou ja, het bestellen van deze medicijnen is zeer eenvoudig.

[0:18:18] Ik verwijs naar eerdere documentaires die hier al over gemaakt zijn op de Nederlandse televisie.

[0:18:21] Er komt er nog een aan en ik werk daar persoonlijk mee, maar die is echt heel ernstig.

[0:18:27] Echt heel ernstig hoe makkelijk dit te verkrijgen is.

[0:18:30] Nou, dit geheel is natuurlijk heel verontrustend.

[0:18:33] Maar ik doe weer ook een pleidooi, een beetje in het verlengde van mijn vorige collega's.

[0:18:37] Wij hebben eigenlijk de laatste veertig jaar geen hele goede voorlichtingscampagne en gezondheidscampagne gevoerd.

[0:18:45] Van wat mij betreft de basisschool tot en met waar we de jeugd kunnen bereiken.

[0:18:51] Natuurlijk hebben we gezegd als u een lijntje coke neemt dan betaalt u mee aan de georganiseerde misdaad.

[0:18:57] Ik wil echt in de haarvaten van deze maatschappij komen.

[0:19:00] Dit is een cruciaal gevaar.

[0:19:02] Een cruciaal gevaar.

[0:19:03] En ik baalde van het als ik bij Joop en Anneke zit in Amersfoort, dat hun drie puberdochters aan de keukentafel, die allemaal op de middelbare school zitten, alle voornamen kunnen noemen van de dealers rond de school en wat ze verkopen.

[0:19:17] Bij José heb je coke, daar heb je ecstasy.

[0:19:20] We hebben hier echt een heel verontrustend probleem als het gaat om harddrugs, illegale medicijnen.

[0:19:25] En ik wil daar graag een reactie op en hoe kijken naar.

[0:19:28] En zijn deze ministers bereid om samen met de Kamer nu echt een structureel, langdurig preventiebeleid te gaan ontwikkelen?

[0:19:36] Want we moeten ergens nu weer opnieuw gaan beginnen.

[0:19:39] En ik laat het hier eventjes bij.

[0:19:41] Dank u wel, voorzitter.

[0:19:42] Dank u wel.

[0:19:43] En ik denk namens de collega's en wellicht ook de ministers begrip voor de situatie.

[0:19:48] De heer Van Dijk dan namens de SGP.

[0:19:50] Dank voorzitter.

[0:19:51] Ik kom zelf net bij de dam vandaan uit Amsterdam en ik draag de wietgeur nog in mijn pak.

[0:19:57] Ik ben op en top voorbereid.

[0:20:02] Voorzitter, waar heel Nederland zijn afschuw over de drugsindustrie uitsprak na de gebeurtenissen over Asselt, stond een maand later de hoofdstad op zijn kop vanwege een groot festival dat bekend staat als het...

[0:20:15] Verdienmodel voor diezelfde drugsindustrie.

[0:20:18] We investeren miljarden in de bestrijding van georganiseerde criminaliteit, verhogen het tipgeld voor Bollejos naar ongekende hoogte, maar laten tegelijkertijd een cultuur ontstaan waarin drugsgebruik voor velen bijna een vanzelfsprekend onderdeel van een avondje uit lijkt.

[0:20:35] Voorzitter, de absurditeit van ons drugsbeleid is soms letterlijk te ruiken.

[0:20:39] In Den Haag, mijn collega Bikker haalt het al aan, worden inwoners getraind om de geur van een ecstasy lab te herkennen nadat er meerdere explosies zijn geweest van drugslabs in woonwijken.

[0:20:51] Ondertussen zijn er inwoners van Hellevloed-Sluis die helemaal niet hoeven te worden getraind.

[0:20:56] Zij ruiken dag in, dag uit de penetrante geur van de staatswietkwekerij.

[0:21:01] Tijdens een werkbezoek sprak ik met omwonenden die ten einde raad zijn.

[0:21:06] Zij betalen de prijs voor een zogenaamd volksgezondheid-experiment waar commerciële bedrijven aan verdienen.

[0:21:13] Bloedneuzen, hoofdpijn, nachtelijke politiezoekacties.

[0:21:17] De gezondheid en veiligheid van omwonenden van de staatswietkwekerij gaat achteruit en het ministerie van VWS doet alsof de neus bloedt.

[0:21:25] Deelt de minister de mening dat deze bijeffecten onacceptabel zijn?

[0:21:30] Is hij bereid om met omwonenden in gesprek te gaan, om serieus aan hun zorgen tegemoet te komen en de overlast effectief terug te dringen?

[0:21:37] Voorzitter, het SGP was al geen voorstander van dit experiment, maar het feit dat omwonenden dagelijks met dergelijke klachten te maken hebben en tegelijkertijd buiten de monitoring van het experiment worden gehouden, riekt naar onbehoorlijk bestuur.

[0:21:51] Gaat de minister dit aspect in de vervolgmonitoring meenemen?

[0:21:55] Jaarlijks wordt 3 miljoen euro vrijgemaakt voor de uitvoering van het experiment gesloten koffieshopketen, maar geen euro om de handhaving en bestrijding van hinder tegen te gaan.

[0:22:05] Het bevoegd gezag wijst naar elkaar.

[0:22:07] De gemeente moet handhaven, maar beschikt onvoldoende over de wettelijke instrumenten.

[0:22:11] Het paard is achter de wagen gespannen.

[0:22:13] Hoe gaat de minister deze omissie aanpakken?

[0:22:16] Voorzitter, het experiment loopt richting zijn einde.

[0:22:19] Aan de hand van de uitkomsten zal worden besloten hoe we verder gaan met het drugsbeleid in Nederland.

[0:22:24] Ondertussen zijn de voorwaarden steeds gewijzigd, telkens in een richting die gunstig is voor degene die van dit experiment ogenschijnlijk een succes willen maken.

[0:22:33] Uit de eerste evaluatie blijkt nog niet dat de wietproef leidt tot minder criminaliteit, minder drugsgebruik of een betere volksgezondheid.

[0:22:41] Maar intussen groeit de commerciële cannabismarkt.

[0:22:44] Wanneer is dit experiment volgens deze minister nu eigenlijk een meetbaar succes?

[0:22:49] Wanneer coffeeshops meer gereguleerde cannabis verkopen?

[0:22:53] Of moet er daadwerkelijk sprake zijn van betere gezondheid en betere veiligheid?

[0:22:58] Een experiment kan niet als succes worden gepresenteerd door alleen te meten wat goed uitkomt.

[0:23:03] Met legalisering dreigt ook verdere normalisering en commercialisering.

[0:23:08] Willen we dat grote internationale concerns, waaronder bedrijven uit de tabaksindustrie zoals Philip Morris, uiteindelijk deze markt overnemen met alle gevolgen van dien?

[0:23:18] Eerst reguleren we de productie, vervolgens schalen we op en uiteindelijk ontstaat een industrie met belang bij meer.

[0:23:26] Consumptie, een commercieel concern, verdienen we helemaal niet aan minder gebruik.

[0:23:31] Drugsbeleid zou veel meer moeten gaan over het terugdringen van drugsgebruik en het drugsaanbod.

[0:23:36] Waarbij ook aandacht nodig is voor de gevolgen van drugsgebruik.

[0:23:40] Normstelling en de criminele markt die achter drugs schuil gaat.

[0:23:44] En daarin dient de overheid het goede voorbeeld te geven.

[0:23:47] Hoe kunnen we van individuele burgers verwachten dat ze zelf de morele grens trekken als de overheid, media en instituties de grens niet duidelijk stellen?

[0:23:56] Er is weinig progressief in beleid dat ertoe kan leiden dat meer mensen drugs gebruiken, dat de maatschappelijke en gezondheidsschade toeneemt en dat juist mensen in kwetsbare posities daarvan de grootste gevolgen krijgen.

[0:24:08] Gaat de minister aan de slag om rechtvaardiger drugsbeleid te ontwikkelen dat daadwerkelijk bijdraagt aan een gezonder en veiligere samenleving?

[0:24:18] Dank u, voorzitter.

[0:24:20] Dank u wel.

[0:24:21] Een interruptie van mevrouw...

[0:24:24] Nee, van de heer Van der Brink.

[0:24:28] Ja, meneer de voorzitter.

[0:24:29] Voor meneer Van Dijk eigenlijk dezelfde vraag als die ik ook aan mevrouw Bikker had.

[0:24:32] U bent tegen dit experiment, snap ik, zijn wij ook.

[0:24:35] Wat wilt u wel?

[0:24:37] Wat wil meneer Van Dijk wel?

[0:24:39] Sorry.

[0:24:40] Dank voor deze vraag, die inderdaad hetzelfde is als mijn collega Bikker.

[0:24:43] En als ik me heel gemakkelijk van afmaak, op dit terrein hebben de ChristenUnie en de SGP een bondje.

[0:24:49] Dus tegenwoordig heel in om bondjes.

[0:24:51] Dus ik kan eigenlijk heel eenvoudig zeggen, alles wat mevrouw Bikker zei op dit punt onderschrijf ik.

[0:24:57] gewoon heel huiverig ben, dat klinkt ook door in mijn hele betoog... en daar hebben we het over, de normalisering van drugs en wietgebruik.

[0:25:05] En daar dragen we aan bij als ook de overheid het gaat produceren en het reguleren.

[0:25:10] Dat is een bekende discussie die we inderdaad op meer terreinen voeren... ook rond prostitutie, et cetera.

[0:25:15] En de SGP hoort bij de lijn, dit moet je tegen gaan.

[0:25:20] Dus inderdaad, verbieden vanwege veiligheid, misdaad, volksgezondheid, et cetera...

[0:25:25] En niet op deze wijze reguleren en daarmee normaliseren.

[0:25:32] De overheid produceert niet, misschien goed om even vast te stellen, er zijn commerciële bedrijven die dat doen.

[0:25:37] Maar wilt u dan terug naar de situatie zoals die was?

[0:25:38] Met de illegale achterdeur en de legale gedoogde voordeur?

[0:25:43] Ik wil zeker niet terug naar dat half was beleid is het.

[0:25:47] Wat mij betreft is het dus tijd voor een echte strafrechtelijke aanpak van het drugsgebruik.

[0:25:53] Dus niet half half, maar wat u vaak wordt gezegd, de oorlog tegen drugs dat werkt ook niet.

[0:25:59] Dat hebben we in Nederland ook nooit geprobeerd in zekere zin.

[0:26:01] Het is altijd halfslachtig geweest.

[0:26:03] En verbied de productie van wiet en allerhande drugs.

[0:26:07] Dat moet de inzet zijn met een heldere normstelling.

[0:26:10] En er alles aan doen om ook te laten weten, ook via voorlichting, waar de heer Struis terecht de vinger bij legde, ook naar onze jongeren.

[0:26:16] Het is niet normaal en het is niet cool om drugs of wat dan ook te gebruiken.

[0:26:22] Met dat laatste ben ik het helemaal eens.

[0:26:25] Maar de situatie is wel dat er meer dan een miljoen mensen zijn die het gebruiken op het moment.

[0:26:29] Drugs gebruiken ook strafbaar maken wat meneer Van Dijk betreft?

[0:26:35] Ik zou het liefst gaan voor een drugsvrije samenleving.

[0:26:40] Dus in die zin ben ik ook geneigd om het verbod zover mogelijk op te rekken.

[0:26:44] Tegelijkertijd laten we eerst maar eens gaan beginnen met het aanpakken van die producenten en natuurlijk van de misdaad.

[0:26:49] En inderdaad, voordat je achter de voordeur komt, daar is ook van alles van te zeggen, dat mag, dat mogen we rustig even een stukje naar achteren schuiven, ook ongelet op de capaciteit van politie, et cetera.

[0:26:59] Maar wat mij betreft gaan wij voor een drugsvrije samenleving.

[0:27:04] Nee, dan zie ik geen verdere interrupties.

[0:27:06] Dan heb ik mevrouw Bikker bereid gevonden om het voorzitterschap even over te nemen.

[0:27:10] Ja, en dan geef ik het woord aan collega Snelle namens D66.

[0:27:14] Dank voorzitter.

[0:27:15] Een formidabele kans voor lastenverlichting.

[0:27:18] Dat schreven Frits Bolkestein en Els Borst in 2010 samen in een opiniestuk over het reguleren van drugs.

[0:27:23] Want drugscriminaliteit kost de samenleving miljarden.

[0:27:28] En een deel daarvan zit ook in de criminaliteit achter de achterdeur van de coffeeshops.

[0:27:33] En dat brengt mij op het Wiet-experiment.

[0:27:35] De eerste evaluatie, de tussenmeting, laat zien dat het nog te vroeg is om echte conclusies te trekken...

[0:27:40] Maar ik ben daar wel optimistisch over.

[0:27:42] Omdat na alle aanloopperikelen en problemen het laat zien dat een gesloten keten wel kan.

[0:27:48] En dat zo'n systeem opgetuigd kan worden en dat het kan functioneren.

[0:27:53] En het laat ook zien dat hoewel de illegale straathandel nog steeds...

[0:27:57] ongeveer op hetzelfde niveau lijkt te zijn, dat elke euro die niet via de achterdeur wegvloeit met onbekende bestemming, maar waarschijnlijk naar een plek waar die moet worden witgewassen en een verondermijning zorgt, dat die bij bonafide ondernemers terecht kan komen die uiteindelijk door de biboptoets heen zijn gekomen.

[0:28:16] Maar dat het te klein is, het experiment, om daar ook grotere conclusies aan te verbinden, dat wisten we van tevoren.

[0:28:23] En mijn vraag aan de minister van Justitie is, hoeveel gaat er nou per jaar nog via de achterdeur weg in al die ongereguleerde coffeeshops?

[0:28:31] Het Centraal Bureau voor de Statistiek schatte in 2021 dat er ongeveer 1,4 miljard omgaat in de cannabishandel, inclusief de coffeeshops.

[0:28:41] Welk deel gaat er nou naar die criminele samenwerkingsverbanden aan de achterdeur?

[0:28:45] En dat moeten we volgens mij ons blijven beseffen, want dat is uiteindelijk waar we het in de andere debatten van justitie over hebben.

[0:28:51] Wat er vervolgens moet worden witgewassen en wat tot ondermijning leidt.

[0:28:54] En soms ook tot het startkapitaal van de criminelen die vervolgens naar de hardere drugs met een grotere winstmarge doorstappen.

[0:29:02] En wat doet het kabinet, er werd al naar verwezen door de heer Van den Brink, in aanloop naar het moment van evalueren om klaar te zijn voor de verschillende keuzes die er dan mogelijk zouden zijn.

[0:29:12] Dan de overheidscommunicatie.

[0:29:14] Ik denk dat wat de heer Struis zei... Meneer Struis, u wilt interromperen.

[0:29:19] Gaat uw gang.

[0:29:21] Vierde voorzitter, even toch een vraag.

[0:29:24] Bij de evaluatie vindt u dat alle bevindingen die zijn opgedaan in Canada, Oostenrijk, Duitsland en België, want die zijn allemaal druk bezig met een vorm van legaliseren, experimenteren.

[0:29:34] En daar zijn de evaluaties voor een groot gedeelte wel klaar.

[0:29:38] Dat we die ook moeten betrekken in de Kamer?

[0:29:41] Collega Sneller.

[0:29:42] Ja, ik denk dat we sowieso alle ervaringen die er worden opgedaan moeten betrekken.

[0:29:46] Want we zien ook, en daar ging een mooi interruptiedebat ook even over in de Verenigde Staten... ...een soort hypercapitalistische legalisering met allerlei uitwassen als gevolg.

[0:29:55] We zien een Canadees model, we zien een Maltese model, we zien een Duits model... daar nog

[0:30:00] Hoewel daar nog de evaluaties wel heel prematuur zijn.

[0:30:03] En in ook de landen zoals Frankrijk, waar gewoon een heel streng just say no alles is verboden.

[0:30:11] Maar vervolgens het gebruik wel toeneemt.

[0:30:12] Dat we al die informatie volgens mij moeten betrekken bij het vormgeven van ons beleid.

[0:30:19] En collega Van Dijk heeft ook een vraag.

[0:30:20] Gaat u gang.

[0:30:21] Dank u voorzitter.

[0:30:25] De heer Sneller is niet negatief over de eerste heel voorzichtige bevindingen van het experiment, als ik me goed samenvat.

[0:30:33] In de lichte vraag, D60 is bepaald geen vriend van de tabaksindustrie.

[0:30:40] Stel nu is dat een Philip Morris onder welke naam dan ook, die zich dus op deze markt stort.

[0:30:45] Hoe kijkt D60 daar tegenaan?

[0:30:46] Is dat een wenselijke ontwikkeling?

[0:30:50] Niet per se wenselijk.

[0:30:52] Ik denk ook het alleen maar uitzonderen tot Big Tobacco en die erbuiten houden, dat dat ook tekort doet aan de discussie.

[0:30:59] Want mevrouw Bikker wees al terecht naar een aantal andere sectoren waar ook de winstmaximalisatie was doorgeschoten met een agenda waarvan je denkt dat is niet wat er achter hoort te zitten.

[0:31:11] En tegelijkertijd, en de heer Van der Brink zei dat terecht...

[0:31:14] Het is geen staatswied.

[0:31:15] We hebben ervoor gekozen in het kader van dit experiment dat het ook commerciële partijen zijn die het telen.

[0:31:20] Wat mij betreft is het vooral ook een les dat we, en daar ben ik blij met de vraag van de heer Struis, dat we langer moeten praten over hoe gaan we dan reguleren en niet dat we decennia lang blijven praten over of we gaan reguleren en dan te snel kiezen voor het hoe, maar dat we hier ook goed nadenken

[0:31:37] En daar is dat experiment denk ik heel nuttig voor.

[0:31:40] Welke lessen moeten we trekken over hoe zetten we die regels scherp, zodat het ook de gezondheidsbevorderende kant voorop zet en niet commerciële belangen voorop zet.

[0:31:52] Dank voor de reactie, maar als we toelaten onder welke voorwaarden en bedingen dan ook dat dit soort tabaksfabrikanten zich hierop storten.

[0:32:02] Ja, we weten natuurlijk drommels goed, die concerns willen alleen maar meer gebruik.

[0:32:06] Ik moet er even spontaan ook denken aan de discussie die we hebben gehad over online gok.

[0:32:09] Met ook het idee van, nou oké, we geven gokbedrijven ruimte, maar wel allemaal streng.

[0:32:14] Natuurlijk willen die meer omzet, dat zal hier ook gelden.

[0:32:17] Wat leren we van dat soort vergelijkingen, ook rond een gokindustrie, als we dit soort commerciële partners toelaten op dit dossier?

[0:32:28] Ik zal het proberen iets korter te doen, voorzitter.

[0:32:30] Kijk, eerst de valse tegenstelling... of commerciële partijen zoals Philip Morris... of de criminele onderwereld.

[0:32:38] Er wordt naar fentanyl verwezen.

[0:32:39] In de Verenigde Staten was fentanyl een manier... om cocaïne en andere drugs te versnijden... om nog meer mensen afhankelijk te maken.

[0:32:47] Want elke illegale drugsdealer heeft precies diezelfde incentive... namelijk zoveel mogelijk mensen verslaafd maken... zodat je zoveel mogelijk kan verkopen.

[0:32:55] Dus dat is niet de relevante tweedeling volgens mij.

[0:32:58] Maar laten we vooral ook die discussie voeren, hoe dan wel, want als het wel in overheidshanden, hebben we ook gezien met Holland Casino en de Staatsloterij, dat het dan ook geen garantie is dat het goed gaat.

[0:33:08] Maar ik heb er wel van geleerd, en dat heb ik eerder ook gezegd, de regels bij de legalisering van de online gokken waren veel te ruim afgesteld.

[0:33:16] Nou hebben we hier voor coffeeshops al de AOEG-criteria, maar als we verder moeten praten over die strakke banden eromheen, dan ben ik als eerste om daarover te praten.

[0:33:25] Vervolgt u het betocht?

[0:33:28] Dank.

[0:33:29] En dat ging over overheidscommunicatie.

[0:33:30] Want de heer Struis, die zei terecht dat er preventie mag wel een been bijtrekken.

[0:33:34] En ik heb het eerder gezegd, ongeveer factor 1 staat tot 100.

[0:33:37] De preventieve uitgave staat tot 100.

[0:33:40] ...repressieve uitgaven vanuit de rijksbegroting.

[0:33:43] En tegelijkertijd wordt er ook al tijden door experts gewezen... ...op het risico van te veel praten over drugs alsof het iets normaals is.

[0:33:51] En ik hoor het ook in dit debat een aantal keer... ...terwijl het goed is om ook uit die drugsmonitor te halen.

[0:33:56] 90% van de bevolking heeft het afgelopen jaar geen drugs gebruikt.

[0:34:00] En dan zonder ik even alcohol uit.

[0:34:02] En mijn vraag ook aan de minister van Justitie, ook naar aanleiding van over Asselt en ik zag ook naar aanleiding van het festivalseizoen zal ik maar zeggen.

[0:34:12] Hoe hanteert hij nou, welk kader hanteert hij voor zijn communicatie?

[0:34:16] Want ik weet dat hij ook die bezwaren kent vanuit Trimbos en anderen.

[0:34:20] En tegelijkertijd hoor ik ook vanuit het kabinet alsof het heel normaal is.

[0:34:24] En ik hoor het ook in de inbrengen.

[0:34:26] Het is niet zo normaal en ook niet in de manieren waarop de omgeving ernaar kijkt.

[0:34:31] Ik zag hier weer mooie onderzoeken uit Oost-Brabant, waar er echt best wel hoge percentages afkeurend zijn over drugsgebruik in hun naaste omgeving.

[0:34:40] En ook bij gebruikers die denken, nou mijn ouders, mijn vrienden vinden het helemaal niet zo oké dat ik gebruik.

[0:34:46] Dus ik denk dat we daar ook moeten uitkijken en inderdaad gericht op moeten zijn.

[0:34:50] Dan, voorzitter, de hoogleraar comparatieve filosofie van de religie aan de Vrije Universiteit, de heer Van den Braak, had een interview in Trouw en dat ging over psychedelica.

[0:35:00] En hij zegt eigenlijk tussen de meer feestende psychedelicagebruikers en de therapeutische psychedelicagebruikers zit de spirituele, oftewel de sacramentele gebruikers.

[0:35:15] En ik vond dat wel een mooi citaat en misschien dat ik die als afronding dan voor de minister van VWS.

[0:35:22] Die schrijft onder verwijzing naar Charles Taylor, het zal de confessionele collega's deugd doen.

[0:35:27] Wij zijn door die afscheiding vervreemd geraakt van de wereld om ons heen.

[0:35:31] In de huidige tijd vinden mensen het lastig een taal te vinden om met het heilige om te gaan.

[0:35:36] Ondertussen wordt er de nadruk opgelegd dat je je leven zelf zin moet geven.

[0:35:41] Dat is een grote opdracht waar veel mensen op vastlopen...

[0:35:44] De GGZ is tot nu toe niet in staat gebleken een antwoord te bieden op de zingevingscrisis.

[0:35:50] En eigenlijk als pleidooi ook om te kijken, kan je niet net als in Colorado die psychedelica strak gereguleerd toch ook beschikbaar maken voor mensen die dat wel willen.

[0:36:03] Nou met deze uitsmijter zijn er toch nog wat vragen en collega Van der Brink gaat uw gang.

[0:36:07] Dank u wel voorzitter.

[0:36:08] Ik ben benieuwd wat meneer Sneller vindt van de geuroverlast in Hellevoetsluis en Bremel.

[0:36:17] Nou, ik denk dat de heer Van den Brink daar goede dingen over heeft gezegd.

[0:36:22] Namelijk dat er duidelijke normen moeten komen en dat je dan ook moet kijken hoe kan je dat aanpakken.

[0:36:26] En ik weet dat er investeringen zijn gedaan door de teler, maar dat er ook meer nodig is.

[0:36:31] Dat het aantal meldingen weliswaar is teruggelopen, maar is dat nou omdat het minder is of omdat mensen moe zijn geworden van het melden en er gebeurt toch niks?

[0:36:38] Nou, het zal allebei...

[0:36:39] een beetje zijn maar het lijkt mij verstandig inderdaad als zowel de gemeente als het ministerie verantwoordelijkheid neemt om te kijken hoe kunnen we dat verder terugdringen en daarnaast was het voor mij ook wel weer hebben we hier aan de voorkant nou voldoende over nagedacht over dit soort dingen dus wederom ook een input voor mij in ieder geval als we de discussie gaan voeren

[0:37:00] Stel dat we die discussie gaan voeren, zeg ik tegen de heer Van der Brink, over het algehele regulering.

[0:37:05] Wat kan je hier dan doen om te zorgen dat je dit terugdrinkt?

[0:37:08] En dat vind ik voor geuroverlast natuurlijk in de breedte.

[0:37:11] Want er zijn hele andere oorzaken van geuroverlast waar we het hier een stuk minder over hebben.

[0:37:17] En weet meneer Sneller hoeveel wietfabrieken er nodig zijn als we heel Nederland van commerciële wiet zouden willen voorzien?

[0:37:25] De heer Van den Brink weet ook dat dat een beetje een flauwe vraag is, omdat het er nogal verschilt hoe groot een teeltlocatie kan zijn.

[0:37:33] Dus dat hangt er helemaal vanaf.

[0:37:35] Maar nu zie je dat het voldoende is, tien locaties voor tien gemeenten.

[0:37:42] Je kan die schalen ongeveer indenken.

[0:37:45] Alleen ik ben zelf bijvoorbeeld in het noorden van het land geweest bij een van de telers.

[0:37:50] Ja, dat zit op een industrieterrein.

[0:37:52] Daar heeft de omgeving nul last van.

[0:37:53] En als je daar rondloopt ruik je niks.

[0:37:55] Want het is indoor.

[0:37:57] Dan maakt het niet zoveel uit wat voor type locatie het is bij wijze van spreken.

[0:38:02] Voor de laatste interruptie.

[0:38:04] Het was niet flauw bedoeld.

[0:38:05] De excuus was ervaren.

[0:38:07] Dat was niet de bedoeling.

[0:38:08] Maar ik bedoelde maar aan te geven.

[0:38:09] Dit wat in Hellevoetsluis speelt.

[0:38:11] Als je niet uitkijkt komt het op veel meer plekken.

[0:38:13] Dat zou ik willen voorkomen.

[0:38:14] Ik heb nog een laatste vraag over de edibles.

[0:38:16] Wilt u mij zorgen daarover?

[0:38:20] Een deel van de zorgen als het gaat om te aantrekkelijk maken, commercialisering, die snap ik.

[0:38:28] En voor deels denk ik ook.

[0:38:32] De vorm van cannabis consumeren via...

[0:38:36] joints met tabak erin zonder filter, is misschien nog wel slechter voor een bepaald deel van de doelgroep.

[0:38:42] Dus ook daar denk ik, en ik heb daar eerder naar verwezen, met die U-curve van regulering, dat we moeten kijken, hoe kan je de uitwassen daarvan, en dat het aantrekkelijk wordt, bijvoorbeeld naar jongeren en snoepjes en dat soort associaties, hoe kan je dat voorkomen?

[0:38:57] Maar ook daar geloof ik niet dat helemaal verbieden een heel effectieve manier van reguleren zal zijn.

[0:39:04] Ik kijk rond.

[0:39:05] Er zijn geen vragen meer.

[0:39:06] Volgens mij was u aan het eind van uw betoog gekomen.

[0:39:08] Of nog niet?

[0:39:09] Dan mag u hem voorzetten.

[0:39:10] Ik zie dat ik over de tijd ben.

[0:39:11] Ik had nog genoeg te zeggen, maar ik ben over de tijd.

[0:39:13] Zo kennen we u.

[0:39:14] Altijd een gedegen collega.

[0:39:16] En hiermee geef ik de hamer terug en bent u weer de voorzitter.

[0:39:19] Dank u wel.

[0:39:19] Dan kijk ik even naar de uitvoerende macht.

[0:39:22] Hoeveel tijd heeft u nodig?

[0:39:25] Tien?

[0:39:26] Ja?

[0:39:26] Dan gaan wij om tien voor vier weer verder.

[0:39:31] De vergadering is geschorst.

[0:50:33] Mooi om de geoliede machine even aan het werk te zien.

[0:50:38] Wij gaan door met de beantwoording van het kabinet in eerste termijn.

[0:50:41] En daarvoor geef ik graag het woord aan de minister van VWS.

[0:50:46] Ja, voorzitter, dank u wel.

[0:50:48] Inderdaad, nu even de machine niet op de derde verdieping... maar hier live in de zaal.

[0:50:52] En dat is ongelooflijk prettig en fijn hoe dat altijd voor ons wordt gedaan.

[0:50:57] Dat kan ook niet vaak genoeg gezegd worden.

[0:51:00] Voorzitter, laat ik beginnen met de woorden van mevrouw Bikker... met haar complimenten voor onze woorden in de brief... over dat drugsgebruik niet normaal is... en niet past bij, zeg ik als minister van Volksgezondheid, een gezonde...

[0:51:13] Leefstijl, een gezonde samenleving.

[0:51:15] En hier zitten samen met de minister van JNV ook alle effecten natuurlijk op criminaliteit, ondermijning en laten we ook milieuschade niet vergeten.

[0:51:28] Mevrouw Bikker benadrukte dat het dan ook aan moet komen op daden.

[0:51:36] Ik denk dat met het preventiebeleid waar we vanuit VWS hard aan werken, de aanpakondermijning, zelfs een aparte taskforce-ondermijning...

[0:51:44] dat er ook wel degelijk aan daden gewerkt wordt.

[0:51:49] En dat het ook keihard werk is, omdat je juist ook op het gebied van drugs natuurlijk een soort eindeloze creativiteit ziet om omwegen en nieuwe businessmodellen te verzinnen.

[0:52:01] En de heer Struis die vertrokken is, dat ook had aangekondigd, maar begon niet voor niks over de illegale medicijnen...

[0:52:09] Daar is een goed voorbeeld van.

[0:52:10] Daar zal ik later nog uitgebreider op ingaan.

[0:52:15] Mevrouw Bikker koppelde de daden van het denormaliseren van drugsgebruik ook nadrukkelijk aan het wiet-experiment.

[0:52:22] En dat het wiet-experiment om die reden zou moeten stoppen.

[0:52:25] Hoe past dat denormaliseren nou bij dat wiet-experiment?

[0:52:31] Voorzitter, ik denk dat het belangrijk is om te zeggen... ...dat we zijn dit wiet-experiment gestart niet vanuit een doel om iets... ...of niet vanuit het uitgangspunt, we willen iets aan de volksgezondheid doen.

[0:52:44] Maar we zagen dat op het gebied van gedoogbeleid... ...nou, daar is ook door een aantal voorzitter van de Kamerleden ook iets over gezegd... ...dat dat niet afdoende werkt en dat er ook vanuit gemeente vragen kwamen... ...kunnen we hier niet iets, we moeten hier iets doen...

[0:52:59] Want de werkelijkheid is dat het gebruik van wiet aan de orde is.

[0:53:08] Zit al heel lang ook in onze samenleving.

[0:53:10] Dat kunnen we niet zomaar wegdenken, dat is niet zomaar weg.

[0:53:13] Dus we zoeken naar een manier om daar, hoe kunnen we daar nou goed mee omgaan?

[0:53:17] Hoe past dat?

[0:53:18] Ook bij deze tijd.

[0:53:20] Daarom is het experiment gestart en volgen we met een exploratief onderzoek de effecten op criminaliteit, op volksgezondheid en op overlast.

[0:53:33] Ik ga zo meteen apart in op de vragen die over geuroverlast gesteld zijn.

[0:53:38] Maar ik wilde eigenlijk beginnen met de edibles en de nieuwe producten... waar zowel de heer Van der Brink als mevrouw Bikker...

[0:53:51] Nee, ik dacht niet heer Van Dijk.

[0:53:54] Meneer Van der Brink en mevrouw Bikker vragen over hebben gesteld.

[0:53:56] Zou je die edibles nou eigenlijk niet moeten verbieden in het wiet-experiment?

[0:54:01] In het experiment en in de gedoogde coffeeshops zijn producten toegestaan die onder lijst 2 van de opiumwet vallen.

[0:54:10] Dus coffeeshops mogen daarom alleen edibles verkopen die zijn gemaakt met rauwe cannabis of hash.

[0:54:16] En het experiment is dus zo opgezet dat dezelfde producten in gedoogde coffeeshops zijn toegestaan als in experimente coffeeshops.

[0:54:25] Zo kunnen de verschillende markten, als ik het zo mag noemen, in het onderzoek goed met elkaar worden vergeleken.

[0:54:31] En daarom zijn er dus ook geen beperkingen opgenomen ten aanzien van de edibles.

[0:54:37] Dat betekent overigens niet dat de markt helemaal zomaar vrij spel heeft.

[0:54:42] Wij houden de ontwikkelingen in de gaten en het gebruik van cannabis en de gezondheidseffecten worden ook onderzocht.

[0:54:49] De effecten op de gezondheid worden ook onderzocht binnen het onderzoek van het experiment.

[0:54:56] De ontwikkelingen, zoals ook geschetst door de heer Van der Brink en mevrouw Bikker... met betrekking tot edibles en andere producten... in het bijzonder die met een hoog THC-gehalte... die nemen we wel uitermate serieus.

[0:55:10] En we hebben ook gezegd, dus dat zeg ik ook hier graag toe... dat we nog eens heel goed naar het vraagstuk van die edibles kijken.

[0:55:18] Er loopt al een onderzoek door het Trimbles Instituut...

[0:55:22] op verzoek van het kabinet naar producten met een hoog, extreem hoog THC-gehalte.

[0:55:27] Dat onderzoek wordt in de eerste helft van 2027 afgerond en aan de hand van die uitkomsten zullen we dus kijken of er maatregelen nodig zijn.

[0:55:35] Maar sowieso, gelet op de ontwikkelingen die genoemd zijn door voorzitter, door de heer Van den Brink en mevrouw Bikker, zullen wij daar apart ook echt nog aandacht voor hebben.

[0:55:50] Het blokje Eddebosch.

[0:55:51] Ik wilde nog één ding over de vaste maximum aan THC en edibles.

[0:55:56] Misschien dan heb ik dat gedeelte gehad.

[0:56:00] Ga ik daarna over naar de rol van de tabaksindustrie.

[0:56:03] En waarom daar geen vast maximum geldt?

[0:56:08] En vraag van de heer Van der Brink.

[0:56:10] En ook in het verlengde denk ik van de opmerkingen die mevrouw Bikker maakte.

[0:56:14] In 2018 is er advies uitgebracht door de commissie, Knotnerus, over de inrichting van het experiment.

[0:56:23] En zij hebben toen geadviseerd dat een THC-maximum zou moeten worden vastgesteld.

[0:56:31] En wat zij toen zeiden, het is onzeker of zo'n maximum de gezondheidsschade van cannabis beperkt.

[0:56:39] Het implementeren van zo'n maximumpercentage woog toen niet op tegen het risico dat consumenten zich als gevolg van zo'n maximum toch zouden gaan wenden tot de zwarte markt.

[0:56:52] Maar in die tijd, zeg ik daar direct bij, waren de THC-gehaltes nog niet zo hoog zoals ze nu worden geconstateerd in de coffeeshops.

[0:57:01] Dat is ook een van de redenen waarom wij het Trimbles Instituut hebben gevraagd om onderzoek te doen naar die schadelijkheid van de hoge THC-gehalte.

[0:57:10] En ik zei net al iets, überhaupt dat we dus kijken naar die ontwikkeling ook bij die edibles.

[0:57:16] Daarnaast zal begin volgend jaar de EGC-regeling worden gewijzigd, waardoor we in de bijsluiter die bij de producten zit ook informatie kunnen opnemen over het gemiddelde THC-percentage.

[0:57:31] Dat maakt het dus voor consumenten ook inzichtelijk of ze een product kopen met een hoog THC-percentage.

[0:57:39] Het verbieden van een product, want dat vroeg de heer Van den Brink mij ook, dat kan pas als met wetenschappelijk bewijs kan worden onderbouwd, dat het extra schadelijk is ten opzichte van andere producten die binnen het experiment zijn toegestaan.

[0:57:55] Maar er loopt dus een onderzoek, we passen de regeling aan en wij gaan nog een keer apart echt kijken naar die ontwikkelingen rondom die edibles.

[0:58:04] Een vraag van mevrouw Bikker.

[0:58:05] Ja, voorzitter, want waar ik van geschrokken ben is het bericht dat nu onder het wiet-experiment ook vapes met THC legaal op de markt zijn.

[0:58:15] En omdat het dan onder de opiumwet valt en niet onder de tabaks- en rookwarenwet, geldt niet het smaakjesverbod, niet het neutrale verpakkingen, het uitbeginsel daarvan.

[0:58:25] En mag er in coffeeshops reclame worden gemaakt voor die dingen.

[0:58:27] En ik vind dat uitermate zorgelijk.

[0:58:29] We weten allemaal hoe verslavend het vapen is, wat het doet met jongeren.

[0:58:33] En ik zou niet willen dat de wietindustrie daarmee een nieuw product ontwikkelt, waar juist minderjarigen enorm de dupe van zijn, zoals dat met de nicotineveeps ook is gebeurd in de afgelopen jaren.

[0:58:42] Hoe ziet de minister dat, voorzitter?

[0:58:45] Ja, voorzitter.

[0:58:47] In de gedoogde coffeeshops zie je die THC-fapes nagenoeg niet voorkomen.

[0:58:56] Maar in de coffeeshops binnen het experiment worden die THC-fapes wel degelijk verkocht.

[0:59:02] Tot dusver alleen zonder zoete...

[0:59:04] Maar we bekijken wel of we de regelgeving van het experiment voor deze producten moeten aanpassen.

[0:59:10] Zodat je ook hier in de toekomst de zoete smaakjes niet, dat die verboden zijn, dat die niet zijn toegestaan.

[0:59:18] Laten we proberen ze niet te maximeren, maar wel binnen een half minuut houden.

[0:59:22] Terechte feedback, voorzitter.

[0:59:23] Mijn vervolgvraag is dan... Denkt de minister dat het genoeg is om alleen op de zoetigheid te normeren?

[0:59:31] Hebben we niet geleerd dat de vapes zich razendsnel verspreiden... en dat het onverstandig is om dat product toe te voegen aan het wietexperiment?

[0:59:41] Ja, voorzitter.

[0:59:42] Ik denk dat hier geldt wat ik zojuist in mijn antwoord zei.

[0:59:46] Dus we hebben een aantal regels vastgesteld, onder andere over het THC-gehalte, dat daar geen maximum voor wordt vastgesteld op grond van het advies uit 2018.

[0:59:56] Zeg ik goed, toch?

[0:59:57] 2018?

[0:59:57] Maar we zien ook de ontwikkelingen.

[1:00:00] En door u alle voorzitter zijn die ontwikkelingen benoemd en ook de zorgen daarover.

[1:00:08] Die zien wij ook, die delen wij ook.

[1:00:10] Vandaar de toezegging naar die edibles kijken wij nog een keer expliciet.

[1:00:15] Het onderzoek wat het Trimbos doet, wat zijn daar de uitkomsten van?

[1:00:18] En dwingen die ons ook tot extra maatregelen nemen.

[1:00:21] Dat zullen we dus zeker doen.

[1:00:23] En tegelijkertijd is het belangrijk dat wij hebben in het experiment...

[1:00:29] Als uitgangspunt genomen dat je gelijkwaardigheid wil creëren tussen de experiment- en de controlegemeente.

[1:00:37] De controlegemeente waar dus gewoon het reguliere gedogenbeleid geldt.

[1:00:42] Zodat je ook wel echt kunt zien, wat doet dat experiment nu?

[1:00:47] Lukt het ons om zo'n gesloten keten te organiseren?

[1:00:50] En wat zijn de effecten op criminaliteit, overlast en gezondheid?

[1:00:56] De heer Van der Brink.

[1:00:57] Wat zegt het de minister dat het aanbod van edibles in de experimentgemeente veel harder is gegroeid dan in de vergelijkingsgemeente?

[1:01:09] Voorzitter, dit is een van de elementen die natuurlijk belangrijk is om in het onderzoek en de monitor ook te volgen.

[1:01:17] We hebben net de eerste meting gehad.

[1:01:21] Ik denk dat de tweede wat dat betreft ons meer inzicht, want dan loopt het experiment natuurlijk ook al een langere tijd, ons meer inzicht gaat bieden in wat er gebeurt en wat ook de effecten zijn.

[1:01:33] En in de tussentijd houden wij natuurlijk wel in de gaten, nou ja, alles wat ik net zei over THC-gehalte, dus wat gebeurt er met die smaakjes.

[1:01:42] En het voorbeeld wat de heer Van den Brink gaf, zojuist in het debat, maar ook in het opiniestuk vanochtend over de chocolaatjes.

[1:01:51] Ja, dat zijn volgens mij de ontwikkelingen waarvan we met elkaar constateren, die moeten we in de gaten houden.

[1:01:56] En vandaar mijn toezegging, daar kijken wij nog een keer extra goed naar.

[1:02:03] Er kwam tot nu toe niet zo heel veel uit die evaluatie.

[1:02:08] Behalve dan dat die edibles van 20% van de koffie shoppen naar 90%.

[1:02:12] Dat lijkt me een hele majeure ontwikkeling.

[1:02:14] Deelt u mijn zorg daarover?

[1:02:17] Voorzitter, volgens mij heb ik dat nu net een paar keer gezegd.

[1:02:20] Dat wij de zorgen, het kabinet de zorgen erkent over wat we rondom die THC-gehaltes en de nieuwe producten, noem ik het maar even, dat we die zien.

[1:02:29] Die THC-gehaltes vandaar dat onderzoek naar Trimbos.

[1:02:33] Die nieuwe producten, die edibles, vandaar mijn opmerking.

[1:02:36] Daar gaan we echt nog een keer goed naar kijken.

[1:02:39] En daarmee hangt ook samen dat we naar de regelgeving over de smaakjes gaan kijken.

[1:02:43] Moet je daar ook nog iets in aanpassen.

[1:02:46] Smaakjes voor de veeps.

[1:02:48] Heel kort, tot slot voorzitter.

[1:02:50] U zei tweede kwartaal 2027.

[1:02:52] Kan dat sneller?

[1:02:53] Kan dat in het eerste kwartaal?

[1:02:56] Nee, voorzitter.

[1:02:57] Trimbos doet dat onderzoek.

[1:03:01] Dat zijn degelijke onderzoeken waar wat langs standaardstappen verloopt.

[1:03:09] De resultaten worden in de eerste helft van 2027 verwacht.

[1:03:13] De minister vervolgt haar beantwoording.

[1:03:16] Dan kom ik bij de tabaksindustrie.

[1:03:21] Daar hebben zowel de heer Van Dijk, de heer Van den Brink als mevrouw Bikker vragen over gesteld.

[1:03:28] En wat ik ervan vind dat de tabaksindustrie zich nu ook op de wietmarkt begeeft of werpt en wat ik ga doen om dat te voorkomen.

[1:03:39] Ja, voorzitter.

[1:03:40] Ook hier snap ik en begrijp ik echt de zorgen die hierover leven.

[1:03:46] Als ik het even heel rustig zeg, dan de tabaksindustrie draagt niet bij aan de volksgezondheid met de verkoop van hun producten.

[1:03:56] Maar als ik nu naar de wet kijk op basis waarvan het experiment wordt uitgevoerd, dan is het zo dat het niet mogelijk is om een vergunning van een teler in te trekken vanwege het feit dat de tabaksindustrie investeert in een teler.

[1:04:15] Wat we wel hebben afgesproken is dat we regulier b-bob onderzoeken doen en blijven doen bij de aangesloten telers.

[1:04:26] En op grond daarvan kijken we of er aanvullende maatregelen nodig zijn.

[1:04:30] Dat geldt dus in algemene zin.

[1:04:34] En het wettelijk kader bevat preventieve eisen voor alle telers...

[1:04:40] Zoals een volledige kamerverbod, zoals eisen aan de verpakking en de etiketering en verplichte kwaliteitseisen door laboratoria.

[1:04:49] En natuurlijk de leeftijdsgrens, dat er geen jongeren onder de 18 jaar mogen komen.

[1:04:56] Specifiek in de richting van de heer Van Dijk.

[1:05:00] Er loopt ook een onderzoek, of dat is uitgezet moet ik eigenlijk zeggen, bij Rent Europe naar verschillende marktmodellen voor cannabis.

[1:05:09] Waarbij ook wordt gekeken naar de effecten van commercialisering.

[1:05:14] En nog een vraag van mevrouw Bikker over de tabaksindustrie.

[1:05:18] Hoe objectief zijn resultaten van het wiet-experiment als ze gesponsord worden door de tabaksindustrie?

[1:05:26] Het onderzoeksconsortium onder leiding van het WODC is onafhankelijk en doet ook onafhankelijk onderzoek op basis van vaststaande criteria.

[1:05:35] En het feit dat dus bij één van de telers een aandeelhouder met banden met de tabaksindustrie betrokken is, betekent niet dat de onderzoeksresultaten daardoor worden beïnvloed en niet objectief zouden zijn.

[1:05:50] En dit is dan het moment voor de interrupties.

[1:05:52] De heer Van der Brink.

[1:05:54] Voor wat betreft de situatie bij Kanadelaar heb ik me laten uitleggen dat de BIBOB-procedure van de nieuwe aandeelhouder nog niet is afgerond, terwijl die al wel is begonnen.

[1:06:04] Hoe kan dat?

[1:06:06] Voorzitter, over biebelprocedures gelden hele strikte geheimhoudingseisen.

[1:06:10] Dus daar kan ik niks over zeggen.

[1:06:13] Dat ga ik dus ook niet doen.

[1:06:15] Het enige wat ik kan zeggen is wat ik er net over zei.

[1:06:18] We hebben afspraken gemaakt.

[1:06:19] Volgens mij was dat naar aanleiding van een motie van mevrouw Bikker en mevrouw Michon.

[1:06:25] Dat de biebeltoetsen ook op regelmatige wijze wordt herhaald.

[1:06:33] Dat gebeurt en als er aanleiding is om naar aanleiding daarvan maatregelen te nemen, dan zullen we dat natuurlijk doen.

[1:06:40] De heer Van Dijk.

[1:06:43] Dank voorzitter.

[1:06:44] De minister begon met een heel vrij understatement.

[1:06:48] Dit onderwerp in de zin van de tabaksindustrie draagt niet bij aan de gezondheid van jongeren en van mensen.

[1:06:57] Even je eigen woorden samengevat, daar ben ik het van harte mee eens.

[1:07:00] In dat ligt ook mijn vraag.

[1:07:03] Wat doet dan samenwerking, hoe je het ook precies invult... toch met de geloofwaardigheid van de overheid en beleid... als je wel een samenwerking aangaat met diezelfde tabaksindustrie... en dan op dit bijzondere terrein?

[1:07:19] De overheid is geen samenwerking met hen aangegaan.

[1:07:24] Zij zijn in de organisatiestructuur van een van de telers, die een aanwijzing hebben binnen het experiment, is iets veranderd.

[1:07:33] Dat mag.

[1:07:34] Alleen de aanwijzing mag niet worden overgedragen aan een andere partij.

[1:07:38] En dat is in dit geval ook niet gebeurd.

[1:07:42] Nogmaals, de afspraak over de periodieke biebeltoets staat en die wordt ook gewoon nagekomen.

[1:07:50] Ja, dat begrijpen we heel kort.

[1:07:52] Misschien was ik niet helemaal helder in mijn vraag.

[1:07:54] Maar kijk, deze minister streeft naar een rookvrije generatie.

[1:07:57] En ik weet wel, het is niet een formele samenwerking, et cetera, maar ook zeker in de publieke opinie, dat zo'n tabaksgigant wel dus ook deze markt voor haar rekening gaat nemen.

[1:08:11] Waarbij de overheid dat blijkbaar ook wel goedkeurt, of het wel niet onmogelijk maakt.

[1:08:15] Geef daarmee de overheid het goede voorbeeld, laat ik het zo zeggen.

[1:08:19] De overheid handelt conform wetten en regels en afspraken die we gemaakt hebben.

[1:08:26] Dat hoort natuurlijk ook bij die betrouwbare overheid en je afspraken nakomen.

[1:08:31] Binnen de afspraken is het zo dat wij aanwijzingen geven aan de telers die deelnemen aan het experiment...

[1:08:39] En een van de afspraken daarbinnen is, de aangewezen teler is zelf verantwoordelijk voor de inrichting van het bedrijf en het aantrekken van aandeelhouders.

[1:08:50] Dat is niet de grond binnen de wet, binnen de regelgeving van het experiment om een vergunning of een aanwijzing in te trekken.

[1:09:00] Dan kom ik weer bij mijn punt dat we wel periodiek blijven toetsen via die biebelprocedure.

[1:09:08] Ja, voorzitter, dank.

[1:09:11] In een andere hoedanigheid in de Senaat heb ik dit wetsvoorstel behandeld, het wietexperiment.

[1:09:17] En ik kan me werkelijk geen seconde en geen vraag herinneren over de betrokkenheid van de tabaksindustrie.

[1:09:21] Volgens mij stond dat gewoon niet op de radar toen dit wietexperiment vorm kreeg.

[1:09:27] De tabaksindustrie, voordat ik probeer het echt kort te houden, de tabaksindustrie is gespecialiseerd in mensen verslaafd krijgen en verslaafd houden.

[1:09:34] Door haar oogharen heen vindt de minister het wenselijk op de lange termijn dat de tabaksindustrie betrokken is bij dit experiment of een vervolg daarop.

[1:09:48] Voorzitter, ik heb als minister van VWS in de afgelopen maanden een aantal werkbezoeken gebracht in het kader van Vepe.

[1:09:58] Ik heb gesprekken gevoerd met collega's in Europa om ons hard te maken voor Europese regelgeving...

[1:10:07] Om het roken verder te kunnen ontmoedigen.

[1:10:12] Omdat ik zie hoe ongelooflijk grote schade is van tabak roken in het algemeen.

[1:10:18] En vepen, als ik het zo mag zeggen, in het bijzonder.

[1:10:22] Zeker bij jongeren.

[1:10:24] En dat de tabaksindustrie dat product onder de aandacht brengt bij jongeren als een minder schadelijke variant.

[1:10:32] Of nou ja, dan ga je tenminste niet roken.

[1:10:34] Ja, dat is echt absoluut absurd.

[1:10:39] Dus ik doe alles wat ik kan, nationaal, maar ook echt internationaal zeg ik daar direct bij.

[1:10:46] Want ik denk dat wij nationaal op een aantal vlakken echt voorop lopen.

[1:10:48] Neem bijvoorbeeld het smaakjesverbod.

[1:10:50] In België per volgend jaar gaat het ook in, maar op dit moment nog niet.

[1:10:55] In Frankrijk is het niet van kracht, dus je bent net de grens over en daar ligt aardbei en persik gewoon in de etalage.

[1:11:03] Dus dat maakt het heel lastig om hier in Nederland de resultaten te bereiken die we willen bereiken.

[1:11:11] Dus we moeten ook internationaal die stappen zetten.

[1:11:14] Daar ga ik mee door.

[1:11:16] In het wiet-experiment, dat zijn we gaan doen om redenen die ik aan het begin van mijn beantwoording noemde.

[1:11:24] En we houden echt de effecten op gezondheid, op criminaliteit en overlast heel nauw in de gaten in die monitor.

[1:11:33] Want dat moet ons een beeld gaan geven, is dit nou een vorm, een aanpak waarmee we dit wat beter gaan werken.

[1:11:42] Dat de tabaksindustrie als aandeelhouder nu bij een teler betrokken is, doet niks af aan wat ik vind van de tabaksindustrie en de dingen die ik er net over zei, bijvoorbeeld in relatie tot vepen.

[1:12:01] Maar dit experiment en hoe de wet een regelgeving in elkaar zit, maakt dat wij niet zomaar een aanwijzing of een vergunning in kunnen trekken als dit gebeurt.

[1:12:10] Omdat het de verantwoordelijkheid van de teler is, of de eigenstandige bevoegdheid om in de organisatiestructuur en aandeelhoudersstructuur daar keuzes in te maken.

[1:12:20] Ze zijn wel verplicht dat ons te melden en wij kunnen daarop weer onze stappen zetten aangaande die biebel.

[1:12:29] Ja, voorzitter.

[1:12:30] Ik zie ook dat hier geen eisen aan zijn gesteld in het destijds tot stand komen van het wietexperiment.

[1:12:36] Ik zie ook dat de minister daarom nu lastig gereedschap heeft om daarop in te grijpen.

[1:12:39] Maar mijn vraag is of zij het wenselijk vindt.

[1:12:43] En dan kan er altijd overwogen worden op welke manier we daarmee om zouden moeten gaan binnen de mogelijkheden die er zijn.

[1:12:56] Voorzitter.

[1:13:11] Waarom ik even terughouden ben... Kijk, ik...

[1:13:14] Heb je allerlei opvattingen over hoe zij lobbyen?

[1:13:18] We hebben onlangs in een twee minuten debat met elkaar... ...debat gevoerd over die QR-campagne.

[1:13:23] Dat je met één simpele scan van een QR-code... ...dat er een lobbyverhaal naar de Europese Commissie ging.

[1:13:32] Ik vind dat gewoon echt verwerpelijk... ...als je bedenkt om wat voor product het hier gaat... ...waarvan bewezen is hoe slecht het is voor je gezondheid...

[1:13:42] Dus dat zo'n industrie zich mengt in een experiment, ja, ik zou het liever niet hebben, geloof ik.

[1:13:53] Nee, ik zou het liever niet hebben.

[1:13:55] En ik ben dan nog gelijk eerlijk, ik heb niet de instrumenten om daarop in te grijpen, anders dan die ik net schetste.

[1:14:02] En wat voor mij belangrijk is, het onderzoek dat we doen, zoals ik dat omschreef, zoals het WODC dat doet, dat is geheel en totaal objectief.

[1:14:11] Bij de overheid, bij het ministerie van VWS, het ministerie van JNV, bij iedereen geldt.

[1:14:15] Wij praten niet met de tabaksindustrie.

[1:14:17] Dat is natuurlijk een belangrijke bepaling op grond van de WHO.

[1:14:22] Daar houden we ons ook strikt aan.

[1:14:24] Dus die komen er gewoon niet in bij VWS.

[1:14:26] En dat blijft allemaal van kracht.

[1:14:29] En dat onderzoek is objectief en onafhankelijk.

[1:14:33] En dit zit in de organisatiestructuur.

[1:14:36] Had ik het gewild?

[1:14:36] Nee, liever niet.

[1:14:37] Kan ik er nu op ingrijpen?

[1:14:38] Nee.

[1:14:39] Staat het onafhankelijk meten van de effecten van het experiment in de weg?

[1:14:44] Ook nee.

[1:14:45] Ja, voorzitter.

[1:14:47] Dank.

[1:14:47] Ten slotte, ik heb er wel te bak van dat die tabaksindustrie telkens opnieuw al onze jongeren weer in gevaar brengt met nieuwe producten.

[1:14:54] En waar dat ook is.

[1:14:55] En het is nooit met het oog op de gezondheid van jongeren.

[1:14:59] Het is altijd met het oog op het maken van winst.

[1:15:02] Dus ik zou het heel zinnig vinden dat we verkennen op welke manier we de tabaksindustrie hier kunnen weren, in plaats van dat we het nu maar toestaan omdat we het in het verleden vergeten zijn dit hek dicht te zetten.

[1:15:14] Dus ik zou graag verkennen op welke manier we dit hek dicht kunnen zetten.

[1:15:17] Ik hoop dat de minister mij daarbij wil helpen, dat ze zegt dat kan ik verkennen en anders ga ik daar op een andere manier over nadenken.

[1:15:25] Voorzitter, ik ben altijd bereid daar naar te kijken.

[1:15:29] Ik durf oprecht niet te zeggen wat voor ruimte of mogelijkheden er zijn, maar zo'n vraag wil ik natuurlijk altijd beantwoorden.

[1:15:37] Ik neem aan dat het schriftelijk mag van mevrouw Bikker.

[1:15:41] En, zeg ik daarbij, de schadelijkheid van de producten die op de markt gebracht worden en ons beleid daartegen gaat natuurlijk in de tussentijd onverminderd voort.

[1:15:59] We werken aan het wetsvoorstel om de leeftijd van 18 naar 21 te verhogen.

[1:16:04] Ik zei al dingen over de verpakking en de etiketering.

[1:16:07] Het smaakjesverbod, wat hopelijk ook in de Europese regelgeving terecht gaat komen.

[1:16:12] Dat gaat allemaal gewoon door.

[1:16:15] En dit specifieke punt, daar zullen we naar kijken.

[1:16:20] Dan stel ik voor dat we de minister even wat ruimte geven om wat vragen te beantwoorden.

[1:16:25] En dan op een gegeven moment doen we weer wat interrupties.

[1:16:28] De minister.

[1:16:29] Voorzitter, dank.

[1:16:31] Dan kom ik nu bij een aantal vragen die over de geuroverlast zijn gesteld.

[1:16:36] En de heer Van der Brink zei het, hoe kan het nou dat mensen die nergens om gevraagd hebben al jaren in wietlucht zitten van legale wietkwekerijen.

[1:16:45] En laat ik beginnen met te zeggen dat wij het betreuren dat mensen in de regio voorna aan zee al langere tijd geuroverlast ondervinden.

[1:16:56] En het is ook zo dat telers, die moeten zich net als elke andere onderneming aan de geldende wet en regelgeving houden.

[1:17:05] In hoe wij het experiment hebben opgebouwd, maar ook hoe we de toezicht en handhaving hebben georganiseerd, is de toezicht en handhaving op geuroverlast niet belegd bij de landelijke overheid, maar zit bij de gemeente.

[1:17:18] En de experimentregelgeving verandert daar helemaal niks aan.

[1:17:22] Dus de gemeente blijft aan zet om te handhaven op de geuroverlast.

[1:17:27] En ik kan hier alleen maar benadrukken, en dat hebben de minister van Justitie en ik ook eerder gedaan in de richting van de burgemeester.

[1:17:33] Wij steunen de gemeente ook echt als zij daarop handhaven.

[1:17:41] Ook als de gemeente van mening is dat de regels rondom de geuroverlast niet worden nageleefd.

[1:17:47] En wij blijven de, als ministerie van VWS en Justitie en Veiligheid, we blijven de betreffende teler ook oproepen om die maatregelen te treffen die nodig zijn om die geuroverlast tegen te gaan en oog te hebben voor bewoners in de omgeving.

[1:18:13] Dan heb ik deze vrij verantwoord.

[1:18:17] Ja, nog steeds geur.

[1:18:24] Voorzitter, dan vroeg de heer Van Dijk nog specifiek of ik bereid ben om met omwonenden in gesprek te gaan.

[1:18:34] Voorzitter, vind ik het altijd lastig, want gesprekken ben ik altijd bereid te voeren.

[1:18:37] Maar in dit geval heeft het niet zoveel zin, omdat de landelijke overheid hier geen taken, geen verantwoordelijkheid heeft.

[1:18:44] Dus dat is echt bij gemeente belegd.

[1:18:46] Dus ik zie hier niet de toegevoegd waarde.

[1:18:50] Ik kan niks voor hen betekenen, behalve de oproep die ik net deed in de richting van de teler.

[1:18:57] Dan vroeg de heer Van Dijk nog, de gemeente beschikt over onvoldoende wettelijke instrumenten en kunnen we daar wat aan doen?

[1:19:09] Ik zei al, het is bij de gemeente belegd, dat is op grond van de omgevingswet.

[1:19:15] En ik denk niet dat je kunt stellen dat de omgevingswet onvoldoende handhavingsinstrumenten bevat...

[1:19:23] De gemeente heeft voor deze teler specifieke geurnormen vastgesteld en vervolgens ook een last onder dwangsom opgelegd.

[1:19:32] De teler is hier nu tegen in beroep gegaan en de rechter moet nu uitspraak doen, dus dat wachten wij nu af.

[1:19:39] Dan vroeg de heer Van Dijk naar de monitoring van geuroverlast en of ik dat aspect in de vervolgmonitoring meeneem.

[1:19:50] Onderdeel van het onderzoek wat we doen, dat zijn interviews met betrokken partijen, waaronder natuurlijk de deelnemende gemeenten.

[1:19:58] En uit die interviews en de daarbij behorende rapportage komt ook naar voren dat er sprake is van geuroverlast bij telers.

[1:20:06] Daarnaast hebben wij elk half jaar een bestuurlijk overleg met alle burgemeesters waar zij hun zorgen kunnen uiten.

[1:20:13] Dus de geuroverlast wordt meegenomen in het onderzoek.

[1:20:15] Monitoring komt in het bestuurlijk overleg ter sprake.

[1:20:19] En zal dus ook bij de geleerde lessen die we aan het einde van het experiment op tafel hebben liggen betrokken worden in de verdere besluitvorming.

[1:20:29] Voorzitter, dat gezegd hebbend kom ik bij de meetbaarheid van het experiment.

[1:20:36] Ik denk dat... En daarna gaan we wel de minister de gelegenheid geven om de beantwoording af te ronden.

[1:20:43] Want volgens mij is daarna ook wel het zwaartepunt van de inbrengen aan de orde geweest.

[1:20:47] Over de geuroverlast.

[1:20:48] De heer Van Dijk.

[1:20:50] Dank voorzitter.

[1:20:52] De minister geeft heel duidelijk aan, de zorgen van omwonenden nemen ze heel serieus.

[1:20:57] En dan toch even inzoomend op Hellervloed-Sluis, waar ik zelf ook was.

[1:21:02] Dan hoor je daar dus van bloedneuzen, hoofdpijn, maar ik noem uitdruk ook stress vanwege politiezoekenacties.

[1:21:08] Maar ook om een simpele reden, dat je huizenprijzen naar beneden zakken en je niet meer wegkomt in zulke zaken.

[1:21:17] Ja, dat is toch een bijeffect, kan de minister dat onderschrijven, wat gewoon niet past bij het wieterexperiment.

[1:21:24] Dat wieterexperiment doen we voor ons algemeen belang.

[1:21:26] Maar hele specifieke omwonenden betalen hiervoor gewoon een enorme prijs met hun deel ook gewoon van hun gezondheid.

[1:21:33] Ja, dat kunnen we toch niet laten voortbestaan.

[1:21:37] Voorzitter, zonder op alle specifieke voorbeelden in te gaan, want ik neem van de heer Van Dijk natuurlijk aan dat hij die verhalen gehoord heeft, maar die ken ik zelf als zodanig niet.

[1:21:47] Maar we monitoren en we onderzoeken natuurlijk niet voor niks de effecten van het experiment op volksgezondheid, op criminaliteit en op overlast.

[1:21:57] Omdat we willen weten wat doet nou deze situatie ten opzichte van de gedoogd situatie.

[1:22:02] En als we straks in de loop van het experiment die effecten in beeld hebben, dan kunnen we ons een oordeel vellen over wat doet nou deze aanpak en willen we hiermee doorgaan of niet.

[1:22:19] Ja, hierop doorgaand.

[1:22:21] Kijk, de minister, en dat begrijp ik ook heel goed, wijst natuurlijk naar de gemeente.

[1:22:25] Dat daar het zwaartepunt ligt van de handhaving.

[1:22:28] Alleen diezelfde gemeente, in het bijzonder burgemeester, CQ burgemeesters...

[1:22:33] We hebben de wettelijke handvatten niet.

[1:22:35] En dat zal toch echt uit Den Haag moeten komen?

[1:22:38] Dus ik begrijp, de minister wil graag de gemeente ondersteunen.

[1:22:41] Maar als diezelfde gemeenten nou vragen... we hebben gewoon concrete handvatten nodig, wettelijke handvatten... is dan de minister bereid die ook te geven aan de gemeenten.

[1:22:52] De Omgevingswet is de grond waarop de gemeente omgevingswet en milieuwetgeving natuurlijk kan handhaven als het gaat over geuroverlast.

[1:23:05] En je kan dus op grond daarvan specifieke geurnormen vaststellen.

[1:23:09] Dat heeft de gemeente ook gedaan.

[1:23:11] En vervolgens is er een last onder dwangsom opgelegd aan de teler, omdat aan die normen niet werd voldaan.

[1:23:19] Nu is de teler daartegen in beroep gegaan en we wachten nu op de uitspraak van de rechter.

[1:23:23] Maar dat is hoe de handhaving op dit specifieke punt belegd is.

[1:23:27] Dat is geen landelijke bevoegdheid, maar die zit bij gemeenten.

[1:23:33] Ja, toch even voorzitter.

[1:23:36] De minister zei net, we staan achter het college.

[1:23:38] Dat is niet het gevoel van het college.

[1:23:40] De burgemeester en de gemeentesecretaris schrijven in een brief aan ons burgemeester en wethouders.

[1:23:45] Wij zien in hoge mate een gebrek aan bestuurlijke betrokkenheid door het kabinet.

[1:23:49] Het kan zijn dat u dat anders bedoelt, maar dat wordt daar niet zo ervaren.

[1:23:54] En zij beginnen met te zeggen bij de start van het experiment heeft de wetgever verzuimd passende geurregelgeving te faciliteren op het gebied van cannabis stilt.

[1:24:02] Daardoor zijn wij genoodzaakt dat een regelgeving daarom trendt achteraf te voorzien.

[1:24:05] Dus we zijn dat nu allemaal aan het repareren omdat wij, de landelijke wetgever, dat aan de voorkant niet goed hebben gedaan.

[1:24:13] Ja, ik zou bijna zeggen dat past toch om te beginnen een excuus richting de mensen daar.

[1:24:18] Dat wij hen in deze situatie hebben gebracht.

[1:24:22] Ik snap wat u zegt, juridisch snap ik het helemaal.

[1:24:25] Maar tegelijkertijd zitten daar al mensen jaren in de stank.

[1:24:29] En u zegt alleen maar, we hebben het bij de gemeente belegd en die moeten het verder uitzoeken.

[1:24:32] En de gemeente zegt, wij willen wel, maar we kunnen niet.

[1:24:35] Ja, dan zitten we in een hele rare pad situatie die voor de bewoners niks oplevert.

[1:24:41] Wat de minister zegt, ja.

[1:24:43] Ja, voorzitter.

[1:24:45] Ik ken de situatie en ook de zorgen en ook de frustratie van bewoners die verwoord zijn aan de minister van Justitie en mij door de burgemeester.

[1:24:57] We hebben daar ook gesprekken over gevoerd.

[1:24:59] Dat zullen we ook blijven doen.

[1:25:01] Het is altijd onze bedoeling en onze inzet dat ook lokale bestuurders zich gesteund voelen door ons.

[1:25:08] En als dat niet zo is, vind ik dat ongelooflijk vervelend.

[1:25:11] En zullen wij ons in het volgende bestuurlijke overleg daar nog extra voor inzetten.

[1:25:18] En tegelijkertijd is het ook zo dat de regels van het experiment, die zijn zoals we ze hebben vastgelegd in de wet en de wet een regel geeft rondom het experiment...

[1:25:27] En die zegt dat de handhaving op geur en geuroverlast een gemeentelijke bevoegdheid is op grond van de milieuregelgeving en de omgevingswet.

[1:25:38] En ik denk dat het ook goed is wat de gemeente gedaan heeft met die geurnormen en die last onder dwangsom.

[1:25:43] Nu is het wachten op de uitspraak van de rechter.

[1:25:49] Dat wordt april, mei, dus het gaat nog maanden duren.

[1:25:52] Mensen zitten gewoon nog steeds in de geuroverlast.

[1:25:55] En ja, toch frustratie niet zozeer bij mij, maar ook bij het college.

[1:25:59] Want ze schrijven, onlangs herhaalde verzoeken zijn de verantwoordelijke missies nog steeds niet ter plaatse geweest om met de getroffen inwoners te spreken.

[1:26:04] Dus niet alleen een verzoek van meneer Van Dijk, dat is ook een verzoek van de burgemeester.

[1:26:08] Het is toch niet zo'n hele grote moeite om dat dan te doen?

[1:26:12] Voorzitter, ik ben altijd bereid om in gesprek te gaan en ook de lastige gesprekken te voeren.

[1:26:18] Daar kan ik zo een aantal voorbeelden van noemen uit de afgelopen periode.

[1:26:22] Maar ik vind ook altijd dat je wel iets van een handelingsperspectief te bieden moet hebben.

[1:26:28] En de regels en de afspraken zoals we die in dit experiment gemaakt hebben... ...ten aanzien van geuroverlast, die zitten zoals ik ze net schetste...

[1:26:38] We hebben begin december weer een bestuurlijk overleg en zullen dan nogmaals dit onderwerp ook met de burgemeester bespreken.

[1:26:49] En als er aanvullende acties vanuit ons nodig zijn, waarbij ik dus niet verwachting wil wekken dat wij nu zomaar geurnormen kunnen gaan vaststellen, dan zullen we dat absoluut niet nalaten.

[1:27:00] Maar ik heb uw oproep goed gehoord om dit in het volgende bestuurlijk overleg opnieuw te bespreken.

[1:27:05] Eén opmerking nog van de heer Van Rijken.

[1:27:07] Heel kort inderdaad om deze gezamenlijke interruptie toch zo feitelijk mogelijk af te ronden.

[1:27:14] De deprimerende conclusie is dus wel dat we in ieder geval nu nog de inwoners, nog de gemeente enige soelaars kunnen bieden.

[1:27:22] Is dat wel de conclusie toch feitelijk?

[1:27:27] Ja, voorzitter.

[1:27:29] Ik denk dat dat, hoe frustrerend ook, daar wil ik echt helemaal niks aan afdoen, maar dat dat wel de conclusie is van hoe de regelgeving rondom het experiment in elkaar zit.

[1:27:41] Ik denk dat het wel belangrijk is dat we de uitspraak van die rechter afwachten, want dat laat ook zien hoe werkt de regelgeving nou die we ook decentraal geregeld hebben, hoe werkt die door.

[1:27:51] Maar nogmaals, ik snap frustratie en ik snap ook dat als je hier dagelijks mee te maken hebt, dat je daar moedeloos van kan worden.

[1:28:02] Wij zullen dit opnieuw, zoals ik al zei, in het bestuurlijk overleg bespreken.

[1:28:06] En als daar nadere gesprekken ook nog voor nodig zijn, ben ik daar in principe, zijn wij daar in principe, kijk ik even naar de minister van Justitie, altijd toe bereid.

[1:28:15] En moet ik ook eerlijk zijn over het handelingsperspectief en de mogelijkheden die ik heb.

[1:28:23] Dan geef ik graag het woord aan de minister voor de rest van haar beantwoording.

[1:28:27] Ja, voorzitter, dan kom ik bij de meetbaarheid van het experiment.

[1:28:35] Wanneer is het experiment nou eigenlijk een succes?

[1:28:39] Vroeg de heer Van Dijk, maar ook mevrouw Bikker vroeg daarnaar.

[1:28:44] Voorzitter, het doel van het experiment is dat we onderzoeken of de gereguleerde productie, distributie en verkoop van cannabis mogelijk is.

[1:28:54] En wat de effecten zijn op criminaliteit, openbare orde en volksgezondheid.

[1:29:00] En op basis daarvan nemen we later een besluit over het toekomstig cannabisbeleid.

[1:29:07] We doen dus exploratief onderzoek naar dit experiment... waarbij niet vaststaat wat de gewenste uitkomst is.

[1:29:19] Dus ik kan ook nu niet in een paar zinnen schetsen... of in KPI's, daar is het in een vorige debat wel eens over gegaan... wat maakt nu dat het een succes is.

[1:29:34] Wij lopen dit...

[1:29:36] We doen dit experiment uit, we doen dat onderzoek met een aantal tussenmetingen die we ook steeds met de Kamer zullen meten.

[1:29:44] En uiteindelijk zal de keuze voor het toekomstige cannabisbeleid een politiek vraagstuk zijn en een politieke weging vragen waarbij verschillende belangen moeten worden afgewogen.

[1:29:56] Voorzitter, dan

[1:30:00] Het tijdspad van het wietexperiment, daar vroeg de heer Sneller voorzitter mij naar.

[1:30:06] We hebben in het coalitieakkoord afgesproken dat we op basis van de evaluatie van de speciaal ingestelde begeleidings- en evaluatiecommissie de vervolgstappen zullen bepalen.

[1:30:17] En het verslag van die commissie komt in de zomer van 2028.

[1:30:23] Dus in de periode daarna zal het kabinet besluitvorming voorbereiden en een besluit moeten nemen.

[1:30:31] Dat doen we dus echt op basis van de inhoud, voordat we gaan kijken naar eventuele vervolgwetgevingstrajecten.

[1:30:38] En om de tijdslijn nog even helemaal af te maken, in de wet is afgesproken dat de experimentair fase met maximaal anderhalf jaar kan worden verlengd als we zouden besluiten om te reguleren.

[1:30:55] Dus mocht dat niet afdoende zijn voor een zorgvuldig wetgevingstraject, dan zullen we te zijnde tijd bekijken wat er wel nodig is om tot zorgvuldige wetgeving of tot zorgvuldigheid te kunnen bewaken.

[1:31:06] Voorzitter, mevrouw Bikker vroeg nog of ik op basis van de eerste uitkomst of de eerste monitor die we nu net naar de Kamer hebben gestuurd, of ik daar niet al genoeg basis in zie om het experiment te beëindigen.

[1:31:25] Voorzitter, ik denk dat die meting vooral laat zien dat het echt nog te vroeg is om conclusies te trekken.

[1:31:32] Dus ik wil echt die vervolgmetingen afwachten en we hebben ook de afspraak gemaakt om het advies van de Begeleiders- en Evaluatiecommissie in 2028 te betrekken.

[1:31:47] Voorzitter, dan preventie.

[1:31:49] Daar is nog een aantal vragen over gesteld aan mij.

[1:31:55] Allereerst de heer Van Dijk, die vroeg naar langdurig preventiebeleid en of wij bereid zijn om samen met de Kamer structureel langdurig preventiebeleid te voeren.

[1:32:06] Het kabinet wil eigenlijk alles op alles zetten om te voorkomen dat kwetsbare jongeren betrokken raken bij drugsgerelateerde criminaliteit.

[1:32:15] En ook het drugsgebruik onder jongeren uiteraard terugdringen.

[1:32:21] Omdat zowel de risico- als de beschermende factoren voor een groot deel overlappen, werken justitie en veiligheid en VWS samen...

[1:32:28] Om een heldere en ook wetenschappelijk goed onderbouwde preventieve aanpak op te stellen.

[1:32:34] Zodat we ook echt weten wat zijn nou de bewezen effectieve interventies.

[1:32:40] En daarbij kijken we dus echt breed preventie in den brede.

[1:32:45] En we kijken hoe we de implementatie daarvan een impuls kunnen geven.

[1:32:50] Dan vroeg mevrouw Bikker of wij nog met een nieuwe of nog aanvullende inzet gaan komen om het gebruik van drugs te laten dalen.

[1:33:02] We gaan onverminderd door met onze preventieve aanpak.

[1:33:06] En die is misschien niet altijd zichtbaar, omdat we die soms ook heel gericht op risicogroepen richten.

[1:33:12] Dus dat zijn niet altijd alleen maar publiekscampagnes.

[1:33:16] We zijn als kabinet natuurlijk ook bezig met de uitwerking van de afspraak uit het coalitieakkoord, die je ziet op het drugspreventieplan voor festivals.

[1:33:27] En we gaan door en dat betekent dat we ook werk maken van de doorontwikkeling van de campagne om jongeren bewust te maken van de negatieve gevolgen van drugsgebruik.

[1:33:43] Voorzitter, en dan misschien nog tot slot, omdat de heer Struis daar ook nog iets over vroeg, van we doen nu eigenlijk te weinig aan die drugspreventie bij jeugd.

[1:33:53] Ik zei al onze inzet op een brede, echt wetenschappelijk onderbouwde preventieve aanpak.

[1:34:00] Het kabinet financiert het Trimbles Instituut ook voor het ontwikkelen van kennis op het gebied van drugspreventie.

[1:34:06] Zowel op het gebied van interventies als voorlichting.

[1:34:11] En daar gaan we gewoon mee door.

[1:34:17] Tot zover de preventie.

[1:34:20] Dan, voorzitter, nog een vraag van de heer Struis over de illegale medicijnen.

[1:34:29] En of ik deel dat dat echt een groot probleem is.

[1:34:32] En de urgentie van het oprukken daarvan, dat we dat moeten aanpakken...

[1:34:36] Ja, voorzitter.

[1:34:38] Echt onomwonden, ik deel die urgentie.

[1:34:42] En samen met de minister van Justitie werken we ook hard aan de aanpak daarvan.

[1:34:48] Dat doen we langs vier lijnen.

[1:34:49] Voorlichting, wet- en regelgeving, samenwerking en capaciteit.

[1:34:56] De NVWA, de IGJ, het OM, de politie werken ook samen aan een plan om de onderlinge samenwerking te verbeteren.

[1:35:03] En dat is vooral belangrijk omdat we dit probleem, ja, bevindt zich eigenlijk op het snijvlak van een aantal wetten.

[1:35:11] De geneesmiddelenwet, de opiumwet en de voedsel- en warenwet.

[1:35:16] En om te voorkomen dat het tussen wal en schip valt, is die nauwe samenwerking tussen al deze partijen en natuurlijk het ministerie van Justitie en het ministerie van Volksgezondheid van groot belang.

[1:35:28] En we zijn in gesprek met een grote groep van experts in de opsporingsketen en daarbuiten om te kijken wat kunnen we nou aanvullend nog aan gerichte maatregelen nemen.

[1:35:41] En ons voornemen is de Kamer nog voor het einde van het jaar te informeren over de voortgang daarvan.

[1:35:47] Dan vroeg de heer Struijs mij nog of ik iets kan zeggen over hoeveel slachtoffers er zijn gevallen of gemaakt al door die online illegale handel.

[1:35:59] Er is geen exact cijfer bekend van het aantal slachtoffers.

[1:36:03] En dat komt omdat niet alle gevallen worden gemeld of allemaal worden herkend als een direct gevolg van die praktijken.

[1:36:10] Welzijn in de strafrechtelijke onderzoeken die na Nederlandse webshops tientallen sterfgevallen concreet in verband gebracht met illegale middelen.

[1:36:21] En dat maakt waarom ik dit zo zorgelijk vind en wij hier met urgentie aan werken.

[1:36:28] En zou ik ook hiervan de gelegenheid gebruik willen maken.

[1:36:31] Gebruik alsjeblieft geen medicijnen, medicatie zonder voorschrift van de dokter.

[1:36:40] Voorzitter, dan nog tot slot een vraag van de heer Sneller over psychedelica.

[1:36:46] En of we net als in Colorado kunnen kijken om het sneller beschikbaar te maken voor mensen die dat willen, voor therapeutisch gebruik.

[1:36:57] Wij vinden het van groot belang als kabinet dat therapeutische toepassing van psychedelica via de reguliere routes voor geneesmiddelenontwikkeling worden beoordeeld.

[1:37:10] Zodat we de balans tussen werkzaamheid en veiligheid ook echt goed kunnen vaststellen.

[1:37:15] En het bewijs voor de effectiviteit en veiligheid is op dit moment nog onvoldoende voor toepassing in de praktijk.

[1:37:23] En we weten bijvoorbeeld nog niet goed genoeg welke patiënten kunnen nou baat hebben bij deze behandelingen.

[1:37:29] Dus de toediening van psychedelica vindt op dit moment alleen plaats, is alleen mogelijk ook in onderzoeksverband.

[1:37:37] De ontwikkeling willen we wel stimuleren op de ontwikkeling naar behandeling.

[1:37:42] Daarom loopt er een onderzoek bij ZONMW.

[1:37:46] Daar is geld ook voor beschikbaar gesteld.

[1:37:49] En die studie start in 2027.

[1:37:54] Tot zover, voorzitter.

[1:37:55] Ik had het juist ook over het sacramentele gebruik, wat daar juist tussen therapeutisch en de psychedelica die gebruikt worden voor een feestje, die daar tussenin zit.

[1:38:06] En dat is ook wat er in Colorado gebeurt.

[1:38:08] Het is meer, als de minister het zou schetsen, in het spectrum recreatief gebruik, maar dan wel in een goed gereguleerde setting.

[1:38:16] En ik snap dat de minister daar een ander antwoord nu op heeft.

[1:38:20] En ik zal daar nog een andere keer dan op terugkomen.

[1:38:22] Ook omdat de interrupties al lang genoeg zijn geweest.

[1:38:25] Maar ter verduidelijking van waar ik op doelde.

[1:38:29] Dan zag ik nog één vraag bij mevrouw Bikker.

[1:38:33] Voorzitter, heel kort.

[1:38:34] Iets terug in de beantwoording, maar ik dacht het is goed als de minister gewoon eerst de beantwoording afmaakt.

[1:38:38] Had zij het over de voorlichtingscampagnes doelgericht, soms zichtbaar, soms niet zichtbaar?

[1:38:44] Ik maak op uit de Trimbos Nationale Drukmonitor dat met name onder jongeren 18 tot 29-jarigen 1 op de 4 jongeren drugs gebruikt heeft het afgelopen jaar.

[1:38:53] En ik zou aan de minister toch willen vragen om juist op dat punt ook heel smart te gaan formuleren.

[1:38:58] Hoe krijgen we dat percentage omlaag?

[1:39:01] En dan kan ik me voorstellen dat zulke campagnes helpen, maar andere ideeën houd ik me ook aan bijvoorbeeld.

[1:39:06] Ja, voorzitter.

[1:39:07] Dus we hebben in de afgelopen twee jaar campagnes specifiek op jongeren gericht, gevoerd...

[1:39:15] Ook in die kennismakingstijd in studentensteden.

[1:39:19] En we zijn nu weer aan het kijken hoe ontwikkelen we die campagnes nu door.

[1:39:23] En als ik het goed zeg uit mijn hoofd, begin 2027 weten we daar weer meer over en zullen we de Kamer ook over het vervolg daarvan informeren.

[1:39:33] Ik noemde niet voor niks dat onderzoek van Trimbos en het belang van, je wil niet alleen bewezen effectieve interventies, maar ook je voorlichting en je campagnes natuurlijk zo effectief mogelijk inrichten.

[1:39:46] Dus inzichten uit die onderzoeken betrekken we daar natuurlijk ook bij.

[1:39:53] En dan een unieke situatie dat de minister van Justitie als tweede beantwoordt binnen de commissie Justitie.

[1:39:58] Ik geef hem graag het woord.

[1:40:00] Nee, dat is niet zonder reden blijkbaar weer, want er resteert nu nog maar één vraag voor mij.

[1:40:07] Waarmee ik een wat ongebruikelijk verzoek ook daarna wil doen, voorzitter.

[1:40:10] Of u voor de tweede termijn genoegen zou willen nemen met de minister van VWS, die namens mij blijkt al die onderwerpen zeer goed kan...

[1:40:21] Ik kan afdoen.

[1:40:21] De vraag die resteerde was naar de omvang van de cannabismarkt.

[1:40:25] En wij hebben ook niet meer informatie dan het ene onderzoek van CBS, wat duidt op 1,4 miljard aan toegevoegde waarde.

[1:40:31] Dat is dus de toegevoegde waarde.

[1:40:33] Het gaat om enorme bedragen in deze markt.

[1:40:35] En dat zullen we natuurlijk ook moeten meewegen.

[1:40:38] Uiteindelijk bij de evaluatie van de hele exercitie die we hier nu doen.

[1:40:42] Wat betreft de campagne had ik nog een aantal voorbeelden.

[1:40:46] Ik wil daar alleen zeggen, het zijn dus niet alleen de jongeren in kwetsbare wijken die vallen voor de drugs.

[1:40:52] We richten ons daarom ook echt op die doelgroepen waar drugsgebruik genormaliseerd is.

[1:40:56] Wat gelukkig niet in de hele maatschappij zo is.

[1:40:59] Voor die kwetsbare wijken hebben we preventie met gezag.

[1:41:01] En daar raak ik steeds meer van onder indruk hoe wij proberen om de jeugd daar in ieder geval uit de criminaliteit te houden.

[1:41:07] Want het geld dat hierin omgaat zal altijd blijven lonken.

[1:41:11] Dat waren de vragen aan mij, voorzitter.

[1:41:14] Met mijn verzoek dus ook.

[1:41:16] Het verzoek heb ik gehonoreerd als voorzitter.

[1:41:19] Ik zag geen contra-indicaties bij de collega's.

[1:41:22] Mevrouw Bikker voor nog één vraag.

[1:41:24] Nee, voorzitter.

[1:41:24] Ik wil de minister gewoon de volgende keer meer aandacht beloven.

[1:41:29] Ik voel me niet ondergewaardeerd in uw Kamer.

[1:41:33] Tot morgen zeg ik dan.

[1:41:37] Dan ga ik naar de collega's voor de tweede termijn en die is zoals zij gewend zijn dan 1 minuut 20.

[1:41:44] Ja, voorzitter.

[1:41:45] Dank.

[1:41:45] Dank ook voor de beantwoording van de beide ministers.

[1:41:48] En dit keer ging het wat meer over VWS.

[1:41:51] Ik zou graag een twee minuten debat aanvragen, omdat ik op het punt van de tabaksindustrie en ook wel op het punt van het drugsgebruik onder jongeren graag ook een Kameruitspraak zou willen vragen.

[1:42:04] En ik heb nu verder geen vervolgvragen aan de minister, want ze is zeer uitvoerig geweest in de beantwoording.

[1:42:11] Dank u wel, voorzitter.

[1:42:12] Ik ben blij met de beantwoording van de ministers.

[1:42:15] Ik ben blij met de toezeggingen over de edibles.

[1:42:19] Heel goed dat de minister daar extra naar gaat kijken en ik hoop dat het zo snel mogelijk kan.

[1:42:25] Bij zowel de deelname van de tabak...

[1:42:28] industrie aan het experiment als bij de geurregelgeving blijf ik wel met een ongemakkelijk gevoel zitten.

[1:42:35] Ik wil het helemaal niet persoonlijk maken, maar er ligt hier wel een brief van het college van burgemeester en wethouders die zegt ga nou gewoon een keer praten en ik snap dat de minister zegt ik zit met een juridisch kader waar ik aan vast zit en ik zit met deze situatie en ik heb geen handelingsperspectief.

[1:42:50] Ik denk toch

[1:42:51] Dat het goed zou zijn als u dan gewoon het gesprek maar een keer aangaat.

[1:42:55] In alle eerlijkheid, met de mogelijkheden en de onmogelijkheden die u heeft.

[1:42:58] Ik denk echt dat dat door de mensen daar gewaardeerd zal worden.

[1:43:01] En door het gemeentebestuur ook.

[1:43:03] Dat was het voorzitter.

[1:43:08] Excuus, voorzitter.

[1:43:11] Dank u wel.

[1:43:13] Ik moet zeggen, zo'n confessioneel blok aan deze kant smaakt wel naar meer.

[1:43:17] Maar goed, misschien komen we daar binnenkort aan toe.

[1:43:22] Dank aan de minister voor de beantwoording, inzonder mevrouw Hermans.

[1:43:28] Het wiet-experiment achter de SGP is een verkeerd spoor.

[1:43:32] Dus dat bepaalt ook onze bijdrage in dit debat.

[1:43:34] Waar men toch het meeste wel dwars zit.

[1:43:36] De heer Van der Brink legt ook de vinger bij...

[1:43:38] Ja, in Den Haag besluit het een bepaald wietexperiment.

[1:43:41] En toch heel erg het gevoel dat een aantal bewoners in Hellevoetsluis... ...dan wel moeten opdraaien voor de consequenties en bijeffecten... ...die nooit beoogd zijn in ieder geval.

[1:43:51] Waarbij je eigenlijk misschien ook achteraf moet contesteren... ...het was de verkeerde locatie met onvoldoende scherpe randvoorwaarden.

[1:43:58] Ieder liet er zo zeggen, nou deze locatie haal je dus uit je experiment.

[1:44:02] Nou ik snap heel goed dat is juridisch ingewikkeld en dan krijg je te maken met...

[1:44:05] Schadevoering, waar je ook niet aan moet denken.

[1:44:07] Maar dat had wat mij betreft wel de passende uitkomst geweest.

[1:44:10] Laten we in ieder geval, zo roep ik de minister op, gemeenten bijstaan.

[1:44:16] En waar ze tekort hebben aan concrete handhavingsmaatregelen.

[1:44:20] Dat we die leveren, ook vanuit Den Haag.

[1:44:23] Tot zover, voorzitter.

[1:44:26] Dank u wel.

[1:44:26] Dan zal ik het heel kort...

[1:44:29] Geef ik het woord aan collega Sneller.

[1:44:31] Ik wil de minister ook danken voor de constantieuze beantwoording.

[1:44:35] Nog een paar korte veegdingen.

[1:44:38] Als eerste het wietexperiment, zomer 28 komt die evaluatie uit.

[1:44:43] Mijn punt was ook, je kan anticiperen op eigenlijk twee routes die er daarna moeten volgen.

[1:44:48] Mijn vraag aan het kabinet is ook...

[1:44:50] ook indachtig de initiatiefwet die in de Senaat ligt, tijdig na te denken over de stappen die er daarna moeten gebeuren, zodat we inderdaad binnen die anderhalf jaar ook dat besluit eventueel zouden kunnen effectueren.

[1:45:02] Dan had ik mijn vraag toegelicht over psychedelica, want ik denk echt dat dat een ander type druk is, ook qua criminaliteit, ook qua...

[1:45:10] verslavendheid dan veel van de andere middelen waar we het hier over hebben.

[1:45:14] En ik hoop dat alle opmerkingen zij noemde voor overheidscommunicaties en preventie bewezen effectieve interventies, dat zij ook binnen het kabinet en in de politieke discours probeert om dat soort inzichten ook bij de collega's goed voor de ogen te krijgen bij uitingen over bijvoorbeeld praten over genormaliseerd drugsgebruik.

[1:45:36] Tot zover, voorzitter.

[1:45:37] En dan geef ik het voorzitterschap terug aan de voorzitter.

[1:45:42] Dan geef ik het woord aan de minister van VWS.

[1:45:45] Ja, voorzitter, dank u wel.

[1:45:47] Dan begin ik even in omgekeerde volgorde met de vraag van de heer Sneller... over het tijdig nadenken en het anticiperen.

[1:45:55] Ja, dat zullen we doen.

[1:45:58] En tegelijkertijd hebben we ook wel echt dat advies van die commissie nodig... omdat ik vind, ja, dat is hoe we hebben afgesproken... dat we het experiment monitoren en volgen...

[1:46:05] Dan heb je alle informatie en dan pas kun je besluiten nemen.

[1:46:10] Maar daar waar we dingen kunnen voorbereiden zal dat natuurlijk niet worden nagelaten.

[1:46:16] Voorzitter, dan naar aanleiding van de opmerking van de heer Van Dijk en de heer Van der Brink.

[1:46:21] Ik begrijp echt heel goed de vraag en ook de frustratie.

[1:46:27] Dus laat ik toezeggen, en de minister van Justitie is weg, dus ik doe het dan echt even namens mezelf, maar dat ik graag bereid ben zo'n gesprek te voeren.

[1:46:36] En ik heb gezegd wat ik heb gezegd in eerste termijn over de verwachtingen daaronder, het trend wat ik kan bieden en te brengen heb.

[1:46:45] Maar soms is een luisterend oor of een gesprek voeren ook al een groot goed.

[1:46:50] En als ik daar een rol in kan spelen, dan doe ik dat uiteraard graag en neem ik die verantwoordelijkheid graag.

[1:46:58] Ja, dank u wel.

[1:47:00] Dan resteert mij alleen de toezeggingen door te nemen.

[1:47:05] En dat is onder andere dat de minister van VWS heeft toegezegd nogmaals naar de ontwikkeling rondom edibles te kijken.

[1:47:11] En ik denk dat daar in het tweede kwartaal 2027 dan een brief...

[1:47:18] Ja, van komt dan als tweede de minister van VWS zich toe te verkennen of en hoe de tabaksindustrie kan worden geweerd bij de wiettilt.

[1:47:27] De gereguleerde tilt heb ik maar even in brede zin naar aanleiding van de vraag van het lid Bikker.

[1:47:32] Ik denk dat in een voortgangsrapportage liefst zo snel mogelijk.

[1:47:36] Ja, dat is altijd aan de kant van de Kamer.

[1:47:39] Kijk even.

[1:47:41] We proberen het eerste kwartaal volgend jaar.

[1:47:44] Eerste kwartaal volgend jaar.

[1:47:45] Dan als derde de minister van VWS zal de Kamer voor het einde van dit jaar informeren over aanvullende gerichte maatregelen tegen illegale medicatie.

[1:47:54] En zij is zojuist toegezegd een gesprek te voeren, maar daar horen wij wellicht van terug.

[1:47:58] Maar die staat er.

[1:47:59] Als de informele toezeggingen, kijk ik naar de collega's of ze iets gemist hebben.

[1:48:03] Nee, kijk ik naar de minister of zij iets gemist heeft.

[1:48:06] Dan wil ik haar en de ambtenaren en uiteraard de minister van Justitie hartelijk danken voor de beantwoording.

[1:48:11] En ik beloof volgende keer een hogere opkomst.

[1:48:14] En tegen de collega's zeg ik, er zijn tijden geweest dat er een confessionele meerderheid was in deze Kamer.

[1:48:19] Maar dat is voorbij.

[1:48:20] Dank u wel.