Disclaimer: deze transcriptie is geautomatiseerd omgezet vanuit audio en dus geen officieel verslag. Om de transcripties verder te verbeteren wordt constant gewerkt aan optimalisatie van de techniek en het intrainen van namen, afkortingen en termen. Suggesties hiervoor kunnen worden gemaild naar info@1848.nl.

Onderdeel Integratie en maatschappelijke samenhang uit de begroting SZW voor 2027

[0:00:00] We hebben vandaag een wetgevingsoverleg en dat gaat over inburgering en integratie.

[0:00:10] Ik heet de minister van werk en participatie van harte welkom en zijn ondersteuning.

[0:00:14] Ook de leden die op dit moment aanwezig zijn, de heer Boon van de PVV, de heer Bamenga van D66, de heer Vlag van de SGP, de heer Van den Brink van het CDA, mevrouw Nanninga van JA21 en de heer Bolhuis namens PRO.

[0:00:30] Dit is een wetgevingsoverleg in het kader van de begrotingsbehandeling.

[0:00:34] Dus we volgen de volgorde die normaal gehandeerd wordt bij een begrotingsbehandeling.

[0:00:40] En dan beginnen we met de grootste oppositiepartij, dan de grootste regeringspartij en dan om en om totdat iedereen is geweest.

[0:00:46] Dat betekent dat de heer Bolhuis als eerste het woord krijgt.

[0:00:49] En hij voert dat woord namens de fractie Pro.

[0:00:52] Gaat u gang.

[0:00:53] Of ik heb het gemist, maar ik heb niet gehoord wat het beleid met interrupties is.

[0:01:02] Nou, ik heb nog geen harde stelregel, want het is een wetgevingsoverleg.

[0:01:08] Maar als het heel erg uit de hand loopt, dan moet ik wel een beetje gaan matigen.

[0:01:15] Dus kort en bondig is altijd fijn.

[0:01:17] Dan kan iedereen ook in interrupties uit de voeten.

[0:01:21] De heer Bolhuis gaat in gang.

[0:01:23] Voorzitter, dank u wel.

[0:01:24] Voorzitter, er zullen altijd mensen naar Nederland komen.

[0:01:27] Gewoon de mensen die hopen hier een leven op te bouwen en bij te dragen.

[0:01:30] Het beste startpunt daarvoor is een baan.

[0:01:33] Een baan om inkomen voor je familie en jezelf te voorzien.

[0:01:37] Een baan om bij te dragen aan de samenleving.

[0:01:39] Een baan om de cultuur en de taal te leren en vooral duurzaam werk.

[0:01:44] Als progressie van Nederland zijn we blij dat de minister meedenkt wat voor meer asielzoekers en statushouders mogelijk te maken om te werken.

[0:01:50] De meesten van hen willen niets liever.

[0:01:52] Alleen lopen ze vast op veel praktische obstakels en groeien vaak niet door naar duurzaam werk.

[0:01:58] Onze inzet is die praktische obstakels wegnemen zodat meer mensen sneller mee kunnen doen.

[0:02:03] Dat is goed voor hen en dat is goed voor Nederland.

[0:02:06] Zo gaan we er samen op vooruit.

[0:02:08] Daarom moeten we op zoek naar oplossingen.

[0:02:10] En ik ben hoopvol dat de minister daar ook open naar kijkt en met ons meedenkt.

[0:02:16] Het is nodig om werk te maken van die win-wins.

[0:02:19] Ik sprak onlangs met een vluchteling, ik noem haar nu even Warda, om haar privacy te bewaken.

[0:02:23] Het verhaal van Warda deed me meermaals denken, waarom laten we als Nederland toch deze kansen liggen?

[0:02:29] Warner woont met haar man en een kind in een AZC.

[0:02:31] Ze komt oorspronkelijk uit Palestina en werkte vroeger als apotheker, net als haar man.

[0:02:37] Ze hebben beide veel opleiding, ze hebben veel ervaring.

[0:02:40] Twee mensen die we goed zouden kunnen gebruiken in de Nederlandse zorg.

[0:02:43] Ze wil hier heel graag werken.

[0:02:45] Ze kan ze wat verdienen, ze kan ze bijdragen naar Grasland en ook gewoon haar farmaceutische kennis op de pijl houden.

[0:02:51] Ze heeft alle apothekers en geneesmiddelenbedrijven in de regio aangesproken.

[0:02:55] Ze is aangeboden om apothekersassistent te worden, ook al is ze voor apotheker opgeleid.

[0:02:59] En toch heeft ze nog steeds geen baan.

[0:03:01] Ook haar man vond geen passend werk.

[0:03:04] Hij is dan maar begonnen met schoonmaken op de camping om toch met iets bezig te zijn.

[0:03:09] Terwijl hier enkele weken geleden op de Herengracht nog allerlei posters hingen van een campagne om meer apothekers te werven...

[0:03:16] We zoeken apothekers, maar als ze zich dan aanbieden, dan mogen ze niet.

[0:03:20] Dat is frustrerend en ook oneerlijk.

[0:03:24] En daar stopt het niet voor Warda.

[0:03:25] Ze wil zich in het AZC nuttig bezighouden.

[0:03:28] Ze leerde Nederlands, nog voor het verplicht moet.

[0:03:30] Ze vroeg om versneld een A2-test te mogen afleggen, want ze wil vooruit.

[0:03:34] Ze wil gerust alle moeite doen, zich inspannen in Nederland.

[0:03:37] Maar ze botst op een aantal muren.

[0:03:39] Ze wil auto rijden, om ook verder weg naar een baan te zoeken.

[0:03:43] In de regio is er maar weinig openbaar vervoer.

[0:03:46] Ze stuurde, studeerde en slaagde voor het rijexamen.

[0:03:49] Maar wat bleek toen ze haar rijbewijs in de gemeente wilden ophalen?

[0:03:52] Dat kan dus niet.

[0:03:53] Je kan geen rijbewijs ophalen.

[0:03:55] Mensen met een W-document krijgen geen rijbewijs.

[0:03:58] Ook al hebben ze met de testen bewezen dat ze veilig de weg op kunnen.

[0:04:02] Mijn voorganger Esma Lala heeft hier al vragen over gesteld.

[0:04:05] En wat blijkt nou?

[0:04:06] Met de verkeersveiligheid is er uiteraard geen probleem.

[0:04:08] Maar het Nederlands rijbewijs is een identificatiedocument.

[0:04:12] En daar loopt het dus fout.

[0:04:14] Op die Nederlandse regels.

[0:04:15] Kijk, als progressief Nederland willen we dat mensen kunnen werken.

[0:04:18] Een rijbewijs daarvoor nuttig, soms wel bijna noodzakelijk.

[0:04:21] Daarom willen we kijken of we met de minister creatief kunnen meedenken over oplossingen.

[0:04:25] We weten dat het probleem niet in de Europese regels zit, want in Ierland kunnen asielzoekers wel gewoon een rijbewijs halen.

[0:04:32] Daarom stellen we voor om erover na te denken om een nieuw Nederlands tijdelijk rijbewijs in te voeren.

[0:04:39] Kunnen we dat onderzoeken?

[0:04:40] Dus asielzoekers met een W-document kunnen dat krijgen na het slagen voor hun rijexamens.

[0:04:45] Het geldt dus niet als identificatiedocument en vervalt zodra de persoon in kwestie geen verblijfsrecht in Nederland meer heeft.

[0:04:52] Tijdelijke rijbewijzen bestaan wel in België voor lerende rijders.

[0:04:57] Zouden we het hier in Nederland niet kunnen mogelijk maken voor asielzoekers?

[0:05:00] Er zijn ook behoorlijk wat werkgevers die dit heel graag willen.

[0:05:03] Het is in die zin dus een win-win.

[0:05:04] Ik wil hierover een motie indienen, maar ik ben wel zeer benieuwd wat de minister over dit voorstel denkt en of we hier een debat over kunnen voeren.

[0:05:10] Is hij bereid om te kijken hoe Nederland een dergelijk tijdelijk rijdocument zou kunnen invoeren?

[0:05:15] Zijn er obstakels?

[0:05:16] En zo ja, is hij bereid om samen met ons pragmatisch naar oplossingen te zoeken?

[0:05:21] Dan een andere horde die we zien als mensen aan het werk willen.

[0:05:25] Het gaat niet alleen om rijbewijzen waar je tegenaan loopt.

[0:05:28] Warda heeft nu bijvoorbeeld een BSN-nummer, maar dat heeft ze heel lang moeten wachten.

[0:05:32] Vele weken voordat ze een BSN-nummer kreeg.

[0:05:34] Het is een verhaal wat we veel vaker horen.

[0:05:36] Werkgevers die dan afhaken omdat ze niet weten hoe lang het duurt voordat een asielzoeker die bij hen wil werken een BSN-nummer krijgt.

[0:05:44] Die wachttijden zijn veel hoger dan de gebruikelijke termijn.

[0:05:48] Er horen nu wel geluiden dat het bij gemeenten sneller is of dat het verbeterd zou zijn.

[0:05:54] Kan de minister dat bevestigen?

[0:05:55] Is het inderdaad zo dat BSN voor asielzoekers die willen werken nu wel binnen de gebruikelijke termijn van één naar twee weken worden afgeleverd?

[0:06:03] Als het zo is, wat kunnen we eraan doen om te voorkomen dat die wachtlijsten in de toekomst zich weer oplopen?

[0:06:11] En als het niet zo is en die wachttijden zijn nog heel lang, kunnen we dan kijken hoe we een oplossing kunnen zoeken voor het versneld afleveren van BSN-nummers.

[0:06:19] Bijvoorbeeld bij de RNI-loketten gaat dat nu heel snel.

[0:06:21] Zou dat zo'n oplossing zijn?

[0:06:24] Dus ja, werkgevers haken daarnaast ook zelf op de werkstellingvergunning.

[0:06:29] Sommige werkgevers vinden het gewoon ingewikkeld, er is veel gedoe.

[0:06:32] En dat is erg jammer, dat zouden we toch moeten versnellen, want er staat werk in de weg.

[0:06:35] In het coalitieakkoord en ook in een brief van de minister lezen we de ambitie om er iets aan te doen.

[0:06:40] En dat steunen we.

[0:06:42] En ook van veel gemeenten horen we dat, dat steunen ze ook.

[0:06:44] Op welke termijn denkt de minister daarom alternatief voor de huidige procedure voor de tewerkstelling om daarom over te kunnen schakelen?

[0:06:51] En hoe denkt de minister in de tussentijd de administratieve last voor werkgevers en asielzoekers te verlichten?

[0:06:56] Zou het een mogelijkheid kunnen zijn dat bijvoorbeeld het COA of het IND iets kan doen met die vergunningen versneld of automatisch aan te vragen of daar een rol in te spelen, zodat we het proces kunnen versnellen?

[0:07:08] Dan het volgende onderwerp, de taal.

[0:07:11] Warda heeft in het AZC al een taalniveau A2 gehaald.

[0:07:15] Het is begonnen met Duolingo en volgde later ook informele lessen.

[0:07:19] Ze is heel positief over de hulpvaardige docent die ze heeft gehad.

[0:07:22] En natuurlijk breder in Nederland zijn er vele leerkrachten... die zich elke dag inzetten om nieuwkomers Nederlands bij te brengen.

[0:07:29] Dat helpt hen om hun leven op te bouwen.

[0:07:31] Het is ook nuttig om aan het werk te kunnen.

[0:07:33] Er is alleen wel een tekort aan leerkrachten.

[0:07:35] En wij denken dat dat medekomt door de arbeidsvoorwaarden.

[0:07:38] De taallessen, de aanbestedingen zijn nu...

[0:07:40] overgelaten aan de vrije markt.

[0:07:42] Er is veel discussie over de taalkowboys die de aanbestedingen winnen, terwijl taalonderwijs toch echt een publieke taak is.

[0:07:48] Wij zien dat het gevolg is een slechte aansluiting op werk, op verder onderwijs en onderbetaalde docenten.

[0:07:56] De leerkrachten Nederlands als tweede taal hebben bijvoorbeeld niet eens een cao die hun arbeidsvoorwaarden regelt.

[0:08:03] Zou de minister kunnen toezeggen dat hij werkgevers en werknemers uit de sector om de tafel kan brengen om over een cao over de docenten voor taallessen te spreken, te onderhandelen?

[0:08:16] De onderwijsroute is een redelijk succesvolle route, maar zou het niet veel logischer zijn om dat niet via taalbureaus te laten doen, maar ook juist de ROC's en het MBO daar juist een verplicht of bij voorkeur een centrale rol in de gemeente te geven, want die infrastructuur staat er nu al.

[0:08:33] Die wordt er vaak op aanbesteding, op prijs ook verloren.

[0:08:36] Dus hoe kijkt de minister daarnaar naar die rol van die ROC's zou het niet kunnen versterken.

[0:08:41] Vervolgens als slot, Warda startte haar asielaanvraag in december 2023.

[0:08:47] Dat zijn nu bijna drie jaar later.

[0:08:49] Ze weet nog steeds niet waar ze aan toe is.

[0:08:51] Ze doet haar best om de taal te leren, rijbewijs te halen, werk te vinden.

[0:08:55] Maar ze botst op obstakel.

[0:08:57] Na obstakel horen we van meer asielzoekers en ook de organisaties die hun begeleiden.

[0:09:03] Je ziet dat er verspilde tijd is, je ziet demotivatie bij hen en je ziet ook gewoon verspilde tijd voor Nederland.

[0:09:09] Een verlies aan menselijk kapitaal en talent.

[0:09:12] Wij vinden dat het anders moet.

[0:09:13] Daarom zouden we graag met de regering aan concrete oplossingen werken.

[0:09:17] Daar winnen we bij, en Nederland ook.

[0:09:20] En dan tot slot, voorzitter.

[0:09:22] Even een vraag over de verandering van de naam van het begrotingsartikel waar we over praten.

[0:09:27] Vorig jaar heette het artikel 13 integratie en maatschappelijke samenhang.

[0:09:32] Nu heet het artikel inburgering en integratie.

[0:09:36] Het levert bij ons vooral de vraag op, waar gaan dus bepaalde maatschappelijke samenhangactiviteiten, die vorig jaar wel in de begroting stonden, waar gaan die nu plaatsvinden?

[0:09:45] Ook als je de teksten leest, dan zie je dat woorden als sociale cohesie, inclusie en verbinding, dat die niet meer in de tekst staan van artikel 13.

[0:09:56] Dus wat gebeurt er ook met dit soort activiteiten die daarmee samenhangen?

[0:10:00] Discriminatiepreventie, polarisatie, tegengaan, sociale cohesie.

[0:10:06] Vorig jaar was er nog een actieagenda die uitgewerkt gaat worden.

[0:10:09] Wat gebeurt er dit jaar met deze onderwerpen?

[0:10:13] En dan vooral discriminatiepreventie.

[0:10:14] Zetten we dat door en wat voor vorm?

[0:10:18] Dank.

[0:10:18] Daar wil ik graag bij laten, voorzitter.

[0:10:20] Hartelijk dank.

[0:10:21] Dan gaan we naar de volgende spreker.

[0:10:23] En als de heer Bolhuis zijn microfoon wil uitzetten, dan gaan we naar de heer Bamenga.

[0:10:28] En hij voert het woord namens de fractie D66.

[0:10:30] Hartelijk dank.

[0:10:32] Dank u wel, voorzitter.

[0:10:33] Ik heb vroeger veel gevoetbald.

[0:10:36] En als ik ergens een hekel aan had, dan was het wel langs de zijlijn te moeten staan.

[0:10:41] Volgens mij geldt dat voor de meeste mensen.

[0:10:44] We willen allemaal wel van betekenis zijn.

[0:10:46] Of je nou een voorzetje geeft of scoort, zolang je maar de kans krijgt om mee te doen.

[0:10:53] Lange tijd was die kans er niet meteen.

[0:10:55] Voor mensen die naar Nederland vluchten voor oorlog en geweld.

[0:11:00] Wie wilde werken of de taal wilde leren, moest maanden tot zelfs jaren aan de zijlijn blijven wachten.

[0:11:06] Maar daar komt verandering in.

[0:11:09] Meedoen komt centraal te staan.

[0:11:11] En deze minister pakt ook nog de belemmeringen flink aan.

[0:11:16] Met de plannen van het kabinet zijn er over vier jaar 75.000 extra nieuwkomers aan het werk.

[0:11:23] D66 heeft daar lang voor gepleit.

[0:11:25] En mijn complimenten ook aan de minister hoe hij hiermee aan de slag is gegaan op een redelijk korte termijn.

[0:11:32] Voorzitter, nu ik de complimenten heb uitgedeeld, hoop ik ook nog een aantal enkele aanvullingen te kunnen doen op de aanpak van deze minister.

[0:11:42] Iedereen aan het werk is een fantastisch uitgangspunt.

[0:11:45] Een startbaan, ja, dat lijkt me ook echt wel een goed instrument daarvoor.

[0:11:49] Mijn fractie zou graad iets aan de uitgangspunten willen toevoegen, namelijk werk dat past bij een ieder zijn talent.

[0:11:57] Om een voorbeeld te noemen, ik sprak onlangs met Miral.

[0:12:00] Zij vluchtte uit Soedan en heeft bijna haar inburgeringsdiploma gehaald.

[0:12:05] Omdat ze niet direct taalles mocht volgen leerde ze via apps en video's Nederlands.

[0:12:10] In Soedan was ze architect.

[0:12:13] Daar heeft ze voor gestudeerd.

[0:12:15] Het omzetten van haar diploma's bleek ingewikkeld en dus volgden ze opnieuw een vergelijkbare opleiding in Nederland.

[0:12:22] Maar waar ze vooral tegen aanliep, zodra het in het inburgeringstraject ging over participatie, was het systeem er vooral op gericht dat zij een baan zou vinden, ongeacht wat voor baan dat was.

[0:12:35] De ambtenaar die haar ondersteunde vertelde haar dat.

[0:12:37] Kortom, haar ervaring en talenten werden irrelevant.

[0:12:42] Dat is zonde voor de mensen die inburgeren.

[0:12:45] Maar we doen er ook onze samenleving en de economie ernstig tekort mee.

[0:12:49] Hoeveel getalenteerde architecten of juist bouwvakkers lopen we mis omdat ze tijdens een inburgering bij de eerste de beste baan in een andere sector zijn geplaatst en daar lastig uit doorstromen?

[0:13:01] Hebben we daar zicht op?

[0:13:04] We moeten talenten beter benutten.

[0:13:06] Dat zeggen ook de SER, de Rekenkamer en tal van andere organisaties.

[0:13:11] De D66 zijn inzet is als volgt.

[0:13:15] Een baan is een vliegende start, maar een baan op niveau is pas echt een zachte landing.

[0:13:20] Ziet de minister ruimte om in zijn aanpak werk en meedoen nieuwkomers ook een aanpak meedoen op niveau te borgen?

[0:13:27] Zoals ik in het vorige WGO middels een aangenomen motie heb verzocht.

[0:13:32] Daar zouden de volgende vier aspecten in moeten worden meegenomen.

[0:13:36] Wie hier komt en al het relevante opleiding en werkervaring heeft, moet die ook kunnen inzetten.

[0:13:43] Dat kan bijvoorbeeld met een ervaringscertificaat.

[0:13:46] Wat gaat de minister doen om die meer in te zetten?

[0:13:49] En hoe gaat hij de diploma waardering versnellen?

[0:13:53] Wie niet direct aan de slag kan, moet vooral de kans krijgen om te leren een vak, maar ook de taal.

[0:14:00] Onze mbo's spelen daarin een grote rol.

[0:14:04] Die zeggen tegen ons we zouden graag aan de slag gaan een publieke opdracht waarin de taal en werk gecombineerd kunnen aanbieden.

[0:14:11] Hoe kijkt de minister daar tegenaan?

[0:14:14] Het soort werk dat passend is, kan heel erg verschillend zijn per persoon.

[0:14:18] Vorige keer vroeg ik aandacht voor de statushouders die willen ondernemen.

[0:14:22] Volgens mij wel iets wat dicht bij de hart van de minister zou moeten liggen.

[0:14:28] Uit mijn motie is een onderzoek voortgekomen dat mooie aanknopingspunten biedt.

[0:14:33] Is de minister bereid om ondernemerschap mee te nemen in zijn aanpak als volwaardige baan?

[0:14:38] En neemt hij de aanbevelingen uit het onderzoek mee?

[0:14:42] Een mooie manier voor asielzoekers om te ontdekken welke soort werk bij hen past is een meedoenbalie.

[0:14:49] Ik heb laatst een locatie bezocht en daar werd ik gewezen op het burgerservice-nummer dat nodig is en het meedoen vertraagt.

[0:14:56] Wat gaat de minister daaraan doen?

[0:14:58] Ik lees in de kabinetsbrief dat die vertraging van de afgelopen jaren bijna volledig is weggewerkt.

[0:15:03] Maar toch krijg ik deze signalen dus op het moment dat ik een locatie bezoek.

[0:15:09] Ook het stelsel en de regelgeving moeten de ruimte bieden om talenten volledig te kunnen benutten.

[0:15:15] Hoe gaat de minister voorkomen dat gemeenteambtenaren simpelweg aansturen op werk zonder rekening te houden met het passend niveau?

[0:15:22] Zijn de wetgeving en de budgetten daar voldoende op ingericht?

[0:15:26] Ik hoor namelijk uit het veld dat de wisselwerking tussen de inburgingswet en de participatiewet weinig ruimte laat voor toeleiding naar passend werk bij één route.

[0:15:36] Voorzitter, nog een losse vraag over de inburgering.

[0:15:38] Nu we het uitgangspunt hebben dat nieuwkomers zo snel mogelijk werken, gaat het vaker gebeuren dat iemand al werkt voor hij of zij begint aan de zetroute van de inburgering.

[0:15:48] Die uren betaald werk tellen dan niet mee voor zijn of haar participatieuren.

[0:15:54] Kan dat niet anders?

[0:15:55] Graag een reactie vanuit de minister.

[0:15:58] Voorzitter, ook ik heb een vraag over de titel.

[0:16:02] De titel van de wetgevingsoverleg is integratie en inburgering, maar in het takenpakket van de minister is dat iets anders verwoord integratie en maatschappelijke samenhang.

[0:16:10] Oftewel sociale spanningen, discriminatie op grond van ras en geloof en het voorkomen van radicalisering.

[0:16:17] Dat lijken mij zeer urgente zaken.

[0:16:20] De NCTV waarschuwt bijvoorbeeld voor snelle online radicalisering van jongeren.

[0:16:25] En het aantal meldingen van discriminatie vorig jaar bij alle instanties flink gestegen.

[0:16:30] Ondertussen hoor ik uit verschillende hoeken dat ambtelijke capaciteit op deze thema's zijn teruggeschroefd.

[0:16:35] Of dat het geen prioriteit meer heeft.

[0:16:38] Dat vind ik moeilijk te begrijpen.

[0:16:40] Kan de minister op deze signalen reageren?

[0:16:43] Hoe kan het dat zijn antwoorden op feitelijke vragen niet spreken over verschuiving van capaciteiten en middelen of herprioriteiten, maar deze signalen wel?

[0:16:52] We weten als Kamer weinig over het lopende beleid en de voornemens op dit terrein.

[0:16:58] Is de minister bereid de Kamer op korte termijn in een brief te informeren over zijn huidige en toekomstige aanpak op het gebied van maatschappelijke samenhang

[0:17:05] discriminatie en radicalisering?

[0:17:07] Een concrete vraag die ik bijvoorbeeld heb.

[0:17:10] In 2024 heeft de inspectie JNV in een rapport geconstateerd dat de vroeg signalering van radicalisering te weinig gericht is op het herkennen van links- en rechtsextremisme.

[0:17:20] Hoe heeft de minister dat inzicht betrokken bij zijn aanpak?

[0:17:25] Voorzitter, tot slot.

[0:17:29] Dank voorzitter.

[0:17:31] Ja, als we het hebben over radicalisering zit D66 natuurlijk wel in een andere film dan wij vrees ik.

[0:17:39] Wij zien die radicalisering ook.

[0:17:41] We zien hem ook in dit huis.

[0:17:43] Een groot probleem voor de integratie.

[0:17:45] Is de belastingplandeal die met de radicale partij Denk, de islamisten van Denk, is gesloten.

[0:17:51] Het islamogachisme heeft zich nu genesteld in het hart van ons landbestuur.

[0:17:56] Mevrouw Nanninga, ik ga u waarschuwen.

[0:17:57] Dit soort woorden over collega's sta ik niet toe.

[0:18:01] En ik ga u het woord ontnemen als u dat soort woorden gebruikt.

[0:18:03] We gaan geen beledigende uitdrukking richting collega's.

[0:18:07] Islamofascisme vind ik een belegging.

[0:18:10] Voorzitter, ik zei islamogochisme.

[0:18:12] Ik zei niet islamofascisme.

[0:18:14] Dat is verstandig, sorry dan.

[0:18:16] Laat me dat heel duidelijk zijn.

[0:18:17] Ik zou niet die woorden gebruiken.

[0:18:18] En dat is wel wat ik hier zie gebeuren in een deal die een linkse partij sluit met een islamistische partij.

[0:18:25] Dat is een gevaarlijke ontwikkeling die anti-integratief werkt.

[0:18:28] Het heeft zich nu in het hart van ons landsbestuur genesteld.

[0:18:31] Ik wil eigenlijk gewoon weten, wat is aan die mensen aangeboden door D66 in ruil voor hun steun aan een belastingplan?

[0:18:40] Wat was nou zo belangrijk daaraan?

[0:18:45] Dat het weren van islamisten uit de kern van ons landsbestuur niet meer belangrijk was voor D66.

[0:18:53] Ja, voorzitter.

[0:18:54] We hebben het hier over integratie.

[0:18:56] We hebben het hier over inburgering, maatschappelijke samenhang.

[0:18:59] En we hebben het hier niet over de onderwerpen waar mevrouw Nannigaat over heeft.

[0:19:05] Ik snap dat zij wellicht zelf geen idee of plannen heeft met betrekking tot integratie en meedoen voor iedereen.

[0:19:13] Dus daar wil ik graag bij laten.

[0:19:15] Dus ik ga niet in op al deze vragen.

[0:19:18] Ja.

[0:19:18] Ja, voorzitter.

[0:19:19] Zoals te verwachten valt duikt D66 en dan proberen ze een beetje te sneren.

[0:19:25] Maar het is wel degelijk anti-integratief dat een lange arm partij als DENK nu een deal toegeschoven krijgt.

[0:19:31] En wat is die mensen nou beloofd in ruil daarvoor?

[0:19:35] Het is natuurlijk ontzettend laf om daarvoor te duiken.

[0:19:38] Je legitimeert weer iets wat anti-integratief werkt.

[0:19:40] Het is een integratiedebat.

[0:19:43] Ik heb zomaar het donkerbruin vermoeden dat ze op dit terrein iets is toegezegd door D66.

[0:19:47] De heer Bamenga duikt nu, terwijl ik denk dat Nederland er recht op heeft om dit wel even te weten.

[0:19:52] Het is nogal een ontwikkeling, voorzitter.

[0:19:55] De heer Bamenga.

[0:19:57] Voorzitter, ik neem afstand van de woorden van mevrouw Naniga.

[0:20:02] Daar waarin ze spreekt over collega's als lange armenpartij of wat dan ook.

[0:20:07] Ik ben hier om te spreken over integratie, inburgering, maatschappelijke samenhang...

[0:20:12] Op het moment dat mevrouw Naringa daar vragen over, ben ik prima bereid, goed bereid om die vraag te beantwoorden, om daar ideeën over uit te wisselen.

[0:20:21] Maar over dit soort vragen ga ik gewoon niet op in, voorzitter.

[0:20:25] Mevrouw?

[0:20:26] Nee, afrondend dan mevrouw Naringa.

[0:20:28] Nou ja, het is niet echt een vraag, voorzitter.

[0:20:31] Het is meer de opmerking dat een groot probleem met integratie is de invloed uit islamitische landen, de instroom met islamitische landen.

[0:20:40] We weten dat D66 dat niet erkent.

[0:20:42] Er wordt een deal gesloten met een partij die zich nadrukkelijk als islamitisch profileert.

[0:20:48] Ja, en D66 is wel zo flink om zo'n deal te maken, maar te laf om daar openheid van zaken over te geven.

[0:20:55] Ik blijf enorm benieuwd, voorzitter.

[0:20:57] De heer Baminga nog.

[0:20:58] Voorzitter, volgens mij laat mevrouw Nanninga ook zien in haar interrupties dat zij staat voor een politiek van verdeeldheid en wij staan voor een politiek van verbinding.

[0:21:10] Dus ik ga op geen enkele manier in op deze aantijdingen.

[0:21:15] Ja, voorzitter.

[0:21:16] Het is toch altijd jammer dat er allerlei debattrucjes gebruikt worden.

[0:21:19] Nu is dat het debattrucje van de taalpolitie.

[0:21:23] Het zij zo.

[0:21:24] Ik laat het maar even naast me liggen.

[0:21:25] Maar wat is nou het inhoudelijke antwoord op de vraag van mevrouw Nanninga?

[0:21:28] Want ik ben er namelijk ook benieuwd naar.

[0:21:32] Volgens mij heb ik daar al een antwoord op gegeven, mevrouw Keijzer.

[0:21:36] Mevrouw Keijzer.

[0:21:37] Nee, voorzitter.

[0:21:38] De vraag is, wat is de fractie van Denk beloofd in ruil voor de stem voor het belastingplan?

[0:21:44] En daar heb ik geen antwoord op gehoord.

[0:21:45] Ik hoor het graag.

[0:21:47] De heer Banginga.

[0:21:48] Voorzitter, ik verwijs naar mijn vorige antwoorden.

[0:21:52] Afgeronderd, mevrouw Keijzer.

[0:21:53] Dat was geen antwoord, voorzitter.

[0:21:55] Wat is beloofd aan de fractie van Denk in het kader van integratie?

[0:21:59] Het onderwerp van dit debat.

[0:22:01] Het antwoord daarop is, niets is daar ook helder.

[0:22:05] Voorzitter, we hebben het hier over integratie.

[0:22:08] WGO-integratie en inburgering.

[0:22:11] En maatschappelijke samenhang.

[0:22:13] Belangrijke onderwerpen.

[0:22:14] En ik snap dat de collega's daar misschien wat minder een visie op hebben.

[0:22:18] Maar ik vind het wel belangrijk dat wij vandaag ook op dit onderwerp blijven.

[0:22:23] Dus vragen over wat dagen geleden met het belastingplan...

[0:22:29] is gebeurd of wat dan ook, daar ga ik gewoon niet op in.

[0:22:34] En mevrouw Keijzer kan daar wel een glimlachje voor hebben.

[0:22:38] Maar volgens mij ben ik heel helder geweest.

[0:22:40] Als u vragen heeft over integratie, over mijn visie of uw eigen visie, dan hoor ik dat heel graag.

[0:22:47] En anders verwijs ik gewoon aan mijn vorige antwoorden.

[0:22:51] De heer Bamenga vervolgens.

[0:22:52] De heer Boon.

[0:22:54] Ja, voorzitter.

[0:22:54] Ik hoorde de heer Bamenga heel trots zeggen dat hij verbinding zoekt met Denk.

[0:22:59] En dan sluit ik me toch aan bij het woorden van mevrouw Nanninga.

[0:23:01] En dan heb ik hier beelden van de laatste rode lijndemonstratie.

[0:23:05] En dan zie ik de gehele fractie van Denk oproepen van the river to the sea.

[0:23:09] En wij hebben in dit huis afgesproken dat die uiting van the river to the sea... een oproep is tot geweld, tot alle joden wereldwijd.

[0:23:19] Dus deze mega-antizemitische partij, die deze mega-antizemitische en haatdragende... en geweldoproepende uitingen doet...

[0:23:28] Daar bent u blij mee dat u daar als D66 verbinding mee maakt?

[0:23:33] Voorzitter, volgens mij heb ik net aangegeven dat wij staan voor een politiek van verbinding.

[0:23:40] Wij willen de samenleving met elkaar verbinden en wij staan niet voor een politiek van verdeeldheid.

[0:23:45] Volgens mij ging mijn uitspraak daarover, voorzitter.

[0:23:50] Ja voorzitter, maar als je staat voor verbinding dan moet je ook kunnen uitspreken waar je niet voor staat en waar je juist geen verbinding mee zoekt.

[0:23:58] Er zijn grenzen in dit land.

[0:24:00] Een partij die oproept tot het in de zee drijven van alle joden wereldwijd.

[0:24:06] Daar zoek je geen verbinding mee.

[0:24:08] Daar stel je een grens.

[0:24:09] En dan vraag ik nog een keer aan D66.

[0:24:12] Stelt u de grenzen bij die partij?

[0:24:14] Of zoekt u verbinding met de partij die alle joden wereldwijd in de zee wil drijven?

[0:24:19] Wat wij hier democratisch, met z'n allen, besloten hebben.

[0:24:23] Dat die uiting van de Rift Doe zie je dat dat betekent.

[0:24:26] Dus we kunnen niet zeggen het is een andere betekenis.

[0:24:28] Nee, ze weten donders goed wat het betekent.

[0:24:30] U weet wat het betekent.

[0:24:31] Heel deze Kamer weet wat het betekent.

[0:24:33] Blijft u daarmee verbinding zoeken?

[0:24:35] Of rechten u rug, net als de PVV?

[0:24:37] En zegt u voor ons is dat een grens te ver?

[0:24:39] Voorzitter, ik neem afstand van de woorden van de heer Boon.

[0:24:46] Ik neem afstand van de partij van de PVV.

[0:24:49] Dat is waar je in ieder geval afstand van neemt.

[0:24:52] Ik neem afstand van wie dan ook op het moment dat er sprake is van

[0:24:57] aantoonbare, strafbare feiten, uitingen of wat dan ook, dan nemen we daar afstand van.

[0:25:05] En misschien is het wel goed van de heer Boon, aangezien hij graag een collega of een partijcollega hier aan het aanvallen is, dat hij dat ook daaraan richt wanneer de collega er is, zodat hij zichzelf in ieder geval daarin kan verdedigen.

[0:25:25] Voor D66 hoeven we zich geen zorgen te maken dat wij Denk hier zeker mee zullen confronteren.

[0:25:31] Hebben we al vaker gedaan.

[0:25:32] Zullen we ook blijven doen.

[0:25:34] Maar nu zegt de heer Bamenga heel stoer, ik neem afstand van de woorden van de heer Boon.

[0:25:38] Ik weet niet wat ik fout gezegd zou hebben.

[0:25:39] Ik neem afstand van de PVV.

[0:25:41] Mijn partij heeft nog nooit tot geweld opgeroepen en dat zullen we ook nooit doen.

[0:25:46] Maar u neemt dus geen afstand van een andere partij die tot geweld oproept.

[0:25:49] Het is een motie, een uitspraak die in meerderheid is aangenomen dat die uiting, from the rift to the sea, dat dat een geweldsuiting is.

[0:25:57] Een oproep tot het drijf van alle joden in de zee, het uitmoorden van alle joden wereldwijd, direct uit het handvest van Hamas.

[0:26:06] En daar durft u dan geen afstand van te nemen.

[0:26:07] Nee, dan gaat u een beetje jijbakken richting de PV.

[0:26:10] Dat wij zo slecht zouden zijn.

[0:26:12] Is dit nu echt wat van D66 is overgebleven?

[0:26:15] Is dit nu de erfenis van D66?

[0:26:17] Graag wel, vierde voorzitter.

[0:26:19] Voortaan de heer Bamenga.

[0:26:20] Ja, dank u wel voorzitter.

[0:26:22] Volgens mij is het vooral de PVV die veroordeeld is voor allerlei uitingen.

[0:26:29] Ik meen uitingen die betrekking hebben op haatzaaien.

[0:26:34] En ik meen ook dat collega die hier naast me zit...

[0:26:38] ook allerlei uitingen heeft gedaan die ontoelaatbaar zijn.

[0:26:42] Ik ga ze hier niet herhalen.

[0:26:44] En daar neem ik in ieder geval afstand van.

[0:26:47] En ik heb aangegeven, wij staan voor een politiek van verbinding.

[0:26:51] Wij staan voor een politiek waarbij iedereen in Nederland mag meedoen... ongeacht uiterlijk, ongeacht religie.

[0:26:59] En uiteraard, wij staan ook voor de grondrechten.

[0:27:02] Dat betekent dus dat iedereen de vrijheid heeft...

[0:27:05] Om te demonstreren dat iedereen de vrijheid heeft om zijn mening te uiten.

[0:27:09] Maar die vrijheid is niet absoluut.

[0:27:11] En daar zijn grenzen.

[0:27:12] En op het moment dat die grenzen bereikt zijn, dan is er altijd de rechter die daarin kan ingrijpen.

[0:27:18] En dat is hoe onze wet in elkaar zit.

[0:27:20] Nee, we gaan het in drieën doen.

[0:27:22] Ja, persoonlijk feit.

[0:27:24] Ja, voor het persoonlijk feit wordt hier gewoon nep nieuws, fake nieuws weer verspreid D66.

[0:27:28] Dus niemand binnen de PVV ooit veroordeeld voor haatzaaien.

[0:27:31] Het zou mooi zijn als de heer Bamenga dat terugneemt.

[0:27:35] De heer Bamenga.

[0:27:36] Voorzitter, volgens mij hebben aangegeven dat waar ik geen verbinding bij zoek zijn de woorden van de heer Boon.

[0:27:44] En waar ik ook geen verbinding bij zoek is de PVV.

[0:27:48] Dus dat zij staan voor een politiek van verdeeldheid en daar staan wij niet voor.

[0:27:53] Rond uw betoog af.

[0:27:57] Dank u wel voorzitter.

[0:27:58] Tot slot.

[0:27:59] Kort geleden was ik te gast bij collega Stoffer.

[0:28:02] Ik ging met hem mee naar de kerk en dronk daarna koffie bij de dominee.

[0:28:07] Ik stapte in een wereld die ik in mijn dagelijkse leven niet vaak zie.

[0:28:11] En juist daarom was het heel waardevol.

[0:28:15] Precies vanuit die gedachte zijn hier eerdere voorstellen gedaan voor interreligieuze en interculturele dialogen.

[0:28:22] De minister schrijft dat binnenkort de slotbijeenkomst van de regionale dialogen plaatsvinden.

[0:28:28] Maar het voornemen was om verder te gaan met dit programma.

[0:28:32] En het structureel te borgen.

[0:28:35] Wat gaat de minister doen na de slotbijeenkomst?

[0:28:38] Hoe betrekt hij niet alleen verschillende religieuze, maar ook culturele achtergronden daarbij?

[0:28:43] Zoals dat ook in mijn aangenomen moties van vorig jaar stond.

[0:28:46] Dank u wel.

[0:28:47] Dank u wel.

[0:28:47] Dan gaan we door naar de heer Poon.

[0:28:49] En hij vervoert het woord namens de PVV-fractie.

[0:28:53] Ja, dank u wel.

[0:28:54] Ik ben blij dat we voor de laatste keer debat mogen voeren met een minister in deze status.

[0:28:59] Hij zal snel demissionair zijn en gelukkig zijn we snel van het slechtste kabinet ooit verlost.

[0:29:04] Ik kijk er naar uit.

[0:29:05] Ik hoop dat het zo nog gebeurt.

[0:29:08] Maar ondertussen ga ik beginnen met mijn tekst.

[0:29:10] Voorzitter, Nederland was het land van gezelligheid.

[0:29:14] Van buren die bij elkaar op de koffie kwamen en voor elkaar klaar stonden als er iets was.

[0:29:19] Het touwtje hing bij ons uit de brievenbus.

[0:29:22] Het geld voor de melkboer lag op een schoteltje bij de voordeur.

[0:29:26] We konden elkaar vertrouwen.

[0:29:28] Nederland was een prachtig land.

[0:29:30] Maar decennia van ongecontroleerde massainmigratie en mislukte integratie hebben ons mooie Nederland kapot gemaakt.

[0:29:40] Meer dan een miljoen Arabieren en Afrikanen zijn in ons land binnengekomen. En deze mensen binnenlaten is één ding, maar zorgen dat ze Nederlands leren, bijdragen...

[0:29:51] En onze manier van leven respecteren is iets anders.

[0:29:56] En juist daar is het volledig misgegaan.

[0:29:59] De sociale

[0:30:00] Cohesie in Nederland is volledig ondermijnd.

[0:30:03] Je kunt je eigen buren niet eens verstaan.

[0:30:06] Vetbuik, tuig spuugt je in je gezicht.

[0:30:09] Onze vrouwen durven s'avonds niet meer alleen over straat.

[0:30:13] Onze opa's en oma's worden opgelicht aan de telefoon.

[0:30:17] Of beroofd aan hun eigen voordeur.

[0:30:20] Je moet continu op je hoede zijn.

[0:30:23] En iedereen weet door wie het komt.

[0:30:28] En dit is ook elke week te zien.

[0:30:30] bij opsporing verzocht.

[0:30:32] Want door die mislukte integratie is Nederland van een high-trust samenleving afgegleden naar een low-trust samenleving.

[0:30:41] En het allerergste is in onze grote steden.

[0:30:45] Alochtonen zijn daar nu al de meerderheid.

[0:30:49] Autochtonen Nederlanders zijn een minderheid geworden.

[0:30:53] Het straatbeeld lijkt daar in sommige wijken meer Marokko of Turkije dan op Nederland.

[0:30:58] Velpstraat

[0:31:00] Overal vrouwen met hoofddoekjes en mannen in islamitische jurken.

[0:31:06] En dan moet je ook nog die verschrikkelijke islamitische haatoproep vanaf een minaret aanhoren.

[0:31:12] Walgeluk.

[0:31:14] Niemand heeft je ooit om gevraagd.

[0:31:17] En kijk naar onze scholen.

[0:31:19] Hele klassen zitten vol met allochtonen.

[0:31:22] En onze jongeren merken dat elke dag.

[0:31:26] Volgens oud-politiecommissaris Schaapman is de meest voorkomende vorm van etnisch geweld op scholen dat allochtone jongeren en voornamelijk Marokkaanse jongeren, autochtone jongeren, onze kinderen in elkaar slaan.

[0:31:44] En we weten allemaal dat hij gelijk heeft.

[0:31:46] Want iedereen, echt iedereen, kent wel iemand in zijn familie of vrienden.

[0:31:52] die door allochtone jongen is geïntimideerd, bespuugd of mishandeld.

[0:31:59] En het wrange is dat deze demografische verandering ons ooit werd verkocht als verrijking voor onze samenleving.

[0:32:08] En inmiddels kan niemand deze diversiteit nog een verrijking noemen.

[0:32:12] Want zelfs een blinde ziet dat deze demografische verandering onze ondergang wordt.

[0:32:18] Want we hebben vaak genoeg gezien dat allochtonen met een Nederlands paspoort

[0:32:22] ons autochtone Nederlanders haten.

[0:32:25] Die haat zagen we bijvoorbeeld bij de Marokkaanse rellen tijdens het afgelopen WK, toen alle getonen op jacht gingen naar autochtone Nederlanders.

[0:32:35] In Amsterdam werd een Nederlander bijna doodgeslagen met een zwaar kettingslot, puur en alleen omdat hij een autochtone Nederlander was.

[0:32:46] Of neem de Turkse Nederlanders die na een overwinning van Turkije in Den Haag de straat opgingen om te rellen.

[0:32:55] En voorzitter, excuus voor de woorden die ik hier ga uitspreken.

[0:32:59] Maar ik ga enkel citeren wat ze riepen.

[0:33:02] Fuck Nederland.

[0:33:03] Wij zijn Turkije.

[0:33:05] Waar zijn die kankernederlanders?

[0:33:08] Waar zijn die kankerjoden?

[0:33:10] Nogmaals, excuus voor deze woorden.

[0:33:13] Maar dit is de waarheid en die moet gezegd worden.

[0:33:16] Iedereen ziet en hoort dat ze ons en ons land haten.

[0:33:22] En niemand kan meer ontkennen dat de integratie totaal is mislukt.

[0:33:27] Nederland is veel onveiliger geworden en we leven in een parallele samenleving.

[0:33:32] Maar als je dit hardop zegt, word je meteen racist of islamofoob genoemd.

[0:33:39] Maar met die onzin moeten we nu echt kappen.

[0:33:41] We moeten de feiten de waarheid benoemen.

[0:33:45] En de waarheid is dat de integratie is mislukt.

[0:33:49] En eigenlijk is dat niet raar.

[0:33:52] Het zou juist raar zijn als die wel was gelukt.

[0:33:55] Want uit onderzoek blijkt namelijk dat 70% van de moslims hun geloofsregels boven de Nederlandse wet plaatst.

[0:34:03] Luister goed, voorzitter.

[0:34:04] 70%.

[0:34:05] En omdat links het nog steeds niet snapt, zeg ik het nog een keer.

[0:34:11] 70% van de moslims

[0:34:14] Zet hun eigen geloofsregels, dus de sharia, boven onze wetten.

[0:34:21] En als je de sharia boven onze wetten stelt, vind je dat mannen vrouwen mogen slaan.

[0:34:26] Dat homo's mishandeld mogen worden.

[0:34:29] En dat mensen die geen moslim zijn, minderwaardig zijn.

[0:34:33] En als je dat vindt, dan ga je hier nooit integreren.

[0:34:38] Nooit.

[0:34:39] En ondanks deze feiten denken linkse wensdenkers nog steeds dat de haat en de onderdrukking die uit de sharia voorkomt, dat we die wel kunnen oplossen met wat integratiepraatjes en met extra subsidie.

[0:34:54] Laat me niet lachen.

[0:34:55] Voorzitter, sommige Nederlanders denken dat we ons land al kwijt zijn, dat we al verloren hebben.

[0:35:02] Maar geloof de PVV, het is nog niet te laat.

[0:35:05] Maar dan moet het wel afgelopen zijn met eindeloze begrip en de slappe excuses.

[0:35:10] Het is tijd voor de reconquista van ons land.

[0:35:14] Oranje zal overwinnen.

[0:35:16] En hoe gaan we ons land terug veroveren?

[0:35:19] Door te beginnen met wat Geert Wilders stelde tijdens de algemene politieke beschouwingen.

[0:35:25] Eerst moet de kraan dicht.

[0:35:27] Een totale asielstop.

[0:35:29] Geen immigratie meer uit islamitische landen.

[0:35:32] En stoppen met het eindeloos uitdelen van Nederlandse paspoorten.

[0:35:38] En wie dan Nederlander wil worden, die moet echt goed Nederlands spreken.

[0:35:42] En een Nederlands paspoort krijg je dan pas bij 20 jaar legaal verblijf.

[0:35:49] En van mensen die een dubbele nationaliteit hebben en een ernstig misdrijf plegen of terroristische organisaties steunen, daarvan pakken we het Nederlands paspoort af.

[0:36:00] En die zetten we het land uit.

[0:36:02] En dat geldt ook voor allochtonen met een dubbele nationaliteit, die onze vlaggen en oorlogsmonumenten bekladden of vermieden.

[0:36:10] Zoals we laatst zagen bij het monument op de Dam.

[0:36:13] Ons oorlogsmonument.

[0:36:15] Hetzelfde geldt voor wie een dubbele nationaliteit heeft en volgens de sharia onze wetten overtreedt.

[0:36:21] Wie zijn vrouw of dochter dwingt thuis te blijven, uithuwelijkt of genitaal verminkt.

[0:36:28] Zoals Geert Wilders goed zei...

[0:36:31] Deze mensen kiezen niet voor Nederland.

[0:36:34] Ze kiezen niet voor onze waarden en tradities.

[0:36:37] Dus waar wachten we dan nog op?

[0:36:39] Weg ermee.

[0:36:41] Minister, voer die voorstellen uit.

[0:36:43] Want de vijand staat niet aan onze grenzen.

[0:36:46] De vijand zit al lang in ons land.

[0:36:49] En we hebben nu nog de keuze.

[0:36:51] Nu kunnen we Nederland nog redden.

[0:36:54] Maar als we wegkijken, zijn we de volgende in het rijtje.

[0:36:57] Damaskus, Constantinopel, Dearborn en Parijs.

[0:37:03] En ik noem Parijs niet voor niks.

[0:37:06] Want bij de allochtonerellen in Frankrijk hebben we gezien dat jarenlange ongecontroleerde massainmigratie en totaal mislukte integratie kan aanrichten.

[0:37:16] In Parijs stonden oods in brand en werden ontelbare ruiten van woningen en winkels ingeslagen.

[0:37:22] Westerse winkels werden leeggeroofd en agenten en burgers werden aangevallen.

[0:37:28] En buiten Parijs, Limoges, werd het prachtige historische stadhuis in de fik gezet.

[0:37:36] Een monumentaal gebouw dat twee wereldoorlogen had overleefd, maar niet de massa-immigratie.

[0:37:43] Frankrijk leek meer op de Gazastrook dan op een West-Europese land.

[0:37:48] Minister, ik vraag u, is Parijs voor u een week op kal?

[0:37:51] Welke lessen trekt u hieruit?

[0:37:54] Wat gaat u doen om te voorkomen dat zulke taferelen zich hier gaan voordoen?

[0:37:59] Of blijft u met dit kabinet braaf politiek correct wegkijken?

[0:38:04] Want straks vraagt de volgende generatie aan ons waarom wij niets hebben gedaan toen het nog kon.

[0:38:11] En wat gaan we dan zeggen?

[0:38:13] Het mocht niet van de EU?

[0:38:15] Het mocht niet van een of ander flutverdrag.

[0:38:18] Gaat u dat echt zeggen, minister?

[0:38:21] Gaat u op die laffe manier de geschiedenisboeken in?

[0:38:25] Voorzitter, ik ga dit eerste blokje afsluiten.

[0:38:28] Nederlanders vragen niet veel.

[0:38:30] Wij willen dat onze kinderen veilig naar school kunnen.

[0:38:33] Dat vrouwen s'avonds alleen over straat durven.

[0:38:38] Dat niemand wordt bedreigd omdat hij Joods is... homo is of omdat hij zijn geloof heeft verlaten...

[0:38:45] En dat we in onze eigen buurt op elkaar kunnen rekenen.

[0:38:49] Dat zijn toch geen onmogelijke eisen?

[0:38:51] Nee, dat is Nederland.

[0:38:54] Ons oude Nederland.

[0:38:56] En dat willen we terug.

[0:38:57] Want in te veel buurten is de veiligheid van ons afgepakt.

[0:39:02] Door allochtonen die Nederlanders lastigvallen en buurten terroriseren.

[0:39:06] En daarvoor moeten we nu ingrijpen.

[0:39:09] Minister, bent u bereid om integratie als keiharde eisen te stellen?

[0:39:13] Nederlands leren meedoen en onze wetten en vrijheden respecteren.

[0:39:18] En met vrijheden respecteren bedoelen wij geen vrouwen, homo's of joden opjagen, vernederen of mishandelen.

[0:39:26] We zijn veel te lang tolerant geweest tegen intolerantie.

[0:39:30] Dus minister, is uw kabinet bereid uitzetting mogelijk te maken voor wie weigert zich om onze wetten te houden en wie nog geen Nederlands staatsburger is?

[0:39:41] En dat ook laten gelden voor mensen met een dubbele nationaliteit.

[0:39:45] Of blijft het kabinet wegkijken voor geweld, onderdrukking en bedreiging?

[0:39:50] En laat u weer de Nederlanders in de steek.

[0:39:53] Want als u dat blijft doen, bent u als minister geen knip voor de neuswaard.

[0:39:58] En dan hoop ik dat de kiezer bij de komende Provinciale Statenverkiezingen keihard afrekent met dit waardeloos kabinet.

[0:40:05] Dan hoop ik, net als de meerderheid van Nederland, dat er heel snel nieuwe Tweede Kamerverkiezingen komen.

[0:40:13] Dat er een nieuw kabinet komt met de PVV.

[0:40:16] Dat we wel een kabinet krijgen dat wel opkomt voor de Nederlanders.

[0:40:21] En daar zal de PVV voor knokken.

[0:40:23] Want wij geven ons land niet op.

[0:40:25] Nooit.

[0:40:28] Voorzitter, en dan ga ik nu verder met het fiasco dat inburgering heet.

[0:40:33] Een goede vriend van mij was laatst bij een naturalisatiedag in Amsterdam...

[0:40:38] Daar werden voornamelijk mensen genaturaliseerd die nauwelijks Nederlands spraken.

[0:40:43] Zelfs bij de Eid of de Belofte, één zinnetje, moesten ze geholpen worden.

[0:40:49] Hoe is dat mogelijk?

[0:40:51] Ze spreken nauwelijks Nederlands, maar krijgen wel een Nederlands paspoort.

[0:40:55] Een goffe schande.

[0:40:57] En dan lees ik de brief van deze minister.

[0:40:59] En dan denk ik van tevoren, he he, deze minister grijpt in.

[0:41:04] Maar nee.

[0:41:05] Geen spreekwoordelijke schop onder hun reet.

[0:41:08] Integendeel, deze minister gaat statushouders nog meer pamperen.

[0:41:14] Want de cijfers zijn om te huilen van inburgeraars die in 2022 inburgeringsplichtig werden.

[0:41:21] Wat eind 2025.

[0:41:24] Maar 28% aan de inburgeringsplicht voldaan.

[0:41:28] Slechts 28%.

[0:41:29] En van die groep...

[0:41:32] heeft 45% niet eens alle taalexamens op B1 niveau gehaald.

[0:41:37] Een schande.

[0:41:41] En voorzitter, dan kom ik nu bij het absolute dieptepunt van de inburgering.

[0:41:45] De Z-route.

[0:41:47] Knutselen, collages maken, een uitstapje naar de kinderboerderij.

[0:41:53] Het klinkt als een dagprogramma voor kleuters.

[0:41:56] Maar dit heet dus inburgering.

[0:41:59] Op de regionale activiteitenlijst stelt zelfs het kinderen naar school brengen mee, tot 40 uur per jaar.

[0:42:07] En gaan beide ouders mee, dan krijgen ze allebei die uren.

[0:42:11] Naar de markt of naar het winkelcentrum, mee naar de sport van je kind, een stadswandeling, hardlopen...

[0:42:18] Zelfs een religieuze bijeenkomst mag je meetellen voor de uren van inburgering.

[0:42:24] Dus in een moskee, op een kleedje, richting Mekka bidden en naar een Arabische preek luisteren, kan hier in Nederland als inburgering worden afgevinkt.

[0:42:35] Zonder ook maar een woord Nederlands te spreken.

[0:42:37] Minister, hoe verzint u het?

[0:42:39] En dan het taalgedeelte van de Z-route.

[0:42:42] 800 uur aanwezigheid is verplicht.

[0:42:45] Ze hoeven dus geen enkele moeite te doen, want alleen hun aanwezigheid is verplicht.

[0:42:50] Ze kunnen dus letterlijk 800 uur vanuit hun boerken of in die kaap in een klaslokaal uit het raam staren.

[0:42:57] En dat is voldoende, want dan zijn ze klaar.

[0:43:00] Want op het eind krijg je geen taalexamen, ze krijgen geen toets.

[0:43:04] En een examen over onze samenleving?

[0:43:06] Nee hoor, ook dat niet.

[0:43:08] En dat noemen we dan inburgering.

[0:43:12] En voorzitter, het gaat niet om een kleine groep.

[0:43:15] Ongeveer 30% van de inburgeringsplichtige statushouders komt in die Z-route terecht.

[0:43:23] En Nederland moet als het aan de PVV ligt vandaag nog stoppen met die Z-route.

[0:43:29] En vorig jaar wilde de PVV dat al.

[0:43:31] En toen diende ik een motie in om die Z-route te schappen.

[0:43:35] Maar wat bleek?

[0:43:36] De VVD, het CDA en Jaar 21 stemden tegen.

[0:43:42] Die houden deze poppenkastjes gewoon overeind.

[0:43:45] Deze partijen hebben wel praatje over streng inburgering, maar een taalexamen verplicht stellen?

[0:43:51] Nee, dan geven ze niet thuis.

[0:43:53] Nee, de zogenaamde rechtse partijen, jaar 21 en VVD, kiezen voor cavia's knuffelen en kleurplaten inkleuren als inburgering.

[0:44:02] Minister, u vindt dit toch ook krankzinnig?

[0:44:06] En 30% van die inburgeringsplichtige statushouders in die Z-route, dat is toch gewoon veel te veel?

[0:44:12] Bent u bereid om heel deze poppenkast te stoppen?

[0:44:16] De show is over, schrap die setroute.

[0:44:19] En dan het werk.

[0:44:20] Van de statushouders uit 2022 heeft maar 36% in het derde jaar na vestiging gewerkt.

[0:44:30] Bijna twee derde dus niet.

[0:44:32] Die liggen op plekken op de bank.

[0:44:34] Maar minister, wat betekent dat eigenlijk, gewerkt?

[0:44:39] Is dat betaald werk?

[0:44:40] En hoeveel uur?

[0:44:42] En hoe lang?

[0:44:44] En als iemand na één week alweer stopt, zoals we bij sommige projecten met statushouders in Utrecht hebben gezien, tel je die dan ook mee als werkende?

[0:44:56] En hoeveel van die werkende statushouders kunnen hun eigen broek ophouden zonder enige vorm van afvullende bijstand?

[0:45:05] Ik wil die cijfers hebben.

[0:45:07] En als u ze nu niet heeft, wil ik ze ontvangen voor het begrotingsdebat van SVTW.

[0:45:13] En krijgen die statushouders van deze minister ook nog eens drie jaar extra de tijd om in te burgeren.

[0:45:20] Drie jaar extra.

[0:45:22] Waarom?

[0:45:24] Laat ze in de avond of in het weekend lessen volgen.

[0:45:27] Veel Nederlanders werken wel 40 uur per week, volgen daarnaast een avondopleiding en doen ook nog vrijwilligerswerk.

[0:45:35] Waarom kan het wel van Nederlanders worden verwacht, maar niet van statushouders?

[0:45:40] Waanboorden voor statushouders weer de regels opgewekt, rekt.

[0:45:44] Minister, stop met dat gepamper.

[0:45:48] En dan over de fraude.

[0:45:50] Negen zaken met vervalsde inburgeringspapieren.

[0:45:55] Dus Marokkanen die de boel belazeren om Nederland binnen te komen.

[0:46:01] Want dat lees ik in de beslisnota.

[0:46:03] Alle negen zaken gaan over Marokkaanse aanvragers...

[0:46:08] Maar waarom staat het nu niet in uw brief richting de Kamer?

[0:46:12] U weet het wel, minister.

[0:46:14] Maar waarom schrijft u er niet bij?

[0:46:17] Mogen Marokkanen hier niet genoemd worden?

[0:46:20] En kunt u garanderen dat deze frauderende Marokkanen niet alsnog Nederland binnenkomen?

[0:46:27] En bij een kleine steekproef kwam ook een vermoedelijk fraudegeval naar boven.

[0:46:33] U mag gokken.

[0:46:34] Weer een Marokkaan.

[0:46:36] Minister.

[0:46:38] Gaat u nu alle Marokkaanse aanvragen controleren op vervalse inburgingspapieren?

[0:46:44] En dit zijn niet de enige signalen, minister.

[0:46:47] Mijn collega Vondeling vroeg op 11 juni van dit jaar om onderzoek te doen naar mogelijke examenfraude bij een taalschool in Gambia.

[0:46:56] Studenten zouden de examenvragen vooraf krijgen.

[0:47:01] Dan hoef je dus geen Nederlands te leren, maar alleen de antwoorden uit je hoofd te stampen.

[0:47:05] Minister Van den Brink zou die signalen met u bespreken.

[0:47:12] Dat is inmiddels vijf maanden geleden.

[0:47:15] Heeft dat gesprek plaatsgevonden?

[0:47:17] Wat heeft u ermee gedaan?

[0:47:19] Is die school onderzocht en wat kwam daaruit?

[0:47:22] En zijn er door die fraude bij die school al mensen Nederland binnengekomen?

[0:47:27] En zo ja, gaat u ons land uitzetten.

[0:47:31] Want wie met fraude binnenkomt, moet ons land uit.

[0:47:34] Zo simpel is het.

[0:47:36] Voorzitter, ik ga afsluiten.

[0:47:38] De PVV wil veel.

[0:47:40] Veel minder immigratie.

[0:47:43] Nederland is vol.

[0:47:45] En wie hier mag blijven, moet zijn stinkende best doen.

[0:47:48] Nederlands leren, werken en zich aanpassen.

[0:47:52] Dat is toch niet te veel gevraagd?

[0:47:55] En willen ze dat niet?

[0:47:57] Dan gaan ze maar lekker weg.

[0:47:59] Wij zullen ze niet missen.

[0:48:00] Want dit is ons land.

[0:48:02] Voorzitter, tot zover.

[0:48:04] Dank voor de inbreng.

[0:48:05] We gaan nu luisteren... Oh, de heer Bolhuis heeft nog een interruptie.

[0:48:08] Ja, voorzitter.

[0:48:09] Ik heb het veel interesse op het betoog gehoord van de heer Boon.

[0:48:12] Er mist toch wel een aantal feiten in dit betoog.

[0:48:15] Dus bijvoorbeeld veiligheidscijfers worden beter in Nederland.

[0:48:19] Minder criminaliteit.

[0:48:21] Elke generatie zie je dat er het opleidingsniveau beter wordt.

[0:48:24] Je ziet dat de arbeidsparticipatie beter wordt.

[0:48:26] Dat mist in het betoog.

[0:48:28] Er is arbeidsmarktdiscriminatie, waardoor kansen op de arbeidsmarkt minder worden.

[0:48:32] Dat mist ook in het betoog.

[0:48:33] Maar ik vind het toch wel zorgelijk...

[0:48:35] de heer Boon een vergelijking maakt met de reconquista in Spanje, wat hij net doet.

[0:48:41] Dat gaat gewoon over militaire acties van Spanje tegen de mooren, de islamitische mooren.

[0:48:49] Ik vind het zeer onwenselijk dat de heer Boon dit soort vergelijkingen maakt dat we in Nederland weer een reconquista moeten hebben.

[0:48:56] Dus dat wil ik even hier gemarkeerd hebben.

[0:48:59] Het lijkt me zeer onwenselijk dat dit soort dingen genoemd worden buiten het verlies van alle feiten.

[0:49:03] Dus ik ben benieuwd hoe de heer Boon hier naar kijkt.

[0:49:05] Ja, voorzitter, het PvdA en GroenLinks, wat is tegenwoordig pro, die vinden het problematisch dat wij Nederland Nederlands willen houden.

[0:49:16] Dat wij geen islamitische enclave willen worden.

[0:49:18] Dat we de strijd aangaan en dan op democratische manier, want daar zitten we hier voor.

[0:49:24] Om de islam terug te dwingen.

[0:49:25] Dat vindt u dus verschrikkelijk.

[0:49:28] Ik begrijp dat niet.

[0:49:28] U geeft ons land weg.

[0:49:30] U gaat spijt krijgen.

[0:49:30] Ik heb het lijstje opgenoemd.

[0:49:32] Damaskus.

[0:49:35] Constantinopel.

[0:49:37] Allemaal landen die niet de democratische strijd aan zijn gegaan tegen de islam.

[0:49:42] En daar moet u maar eens kijken wat van de christenen over is.

[0:49:45] Heel weinig.

[0:49:47] Ze leven in een soort slaven.

[0:49:49] En dan heeft u, ik heb geen cijfers genoemd, ja.

[0:49:52] Dan heeft de heer Bolhuis tegen mij gezegd dat hij geen cijfers heeft genoemd.

[0:49:57] Ja, ik heb in mijn vorige inbreng de WGO heel veel cijfers genoemd.

[0:50:01] Maar ik wil één schokkend cijfer noemen, want ik ga ze niet nog een keer noemen.

[0:50:04] Want ook de tweede en derde generatie, die cijfers zijn echt schrikbare in het voorzitter.

[0:50:08] Daar schrik je echt van.

[0:50:10] Het ergste cijfer waar onze vrouwen dag in dag uit mee te maken hebben is dat meer dan 50%...

[0:50:18] ...van de verdachten van seksuele aanrandingen... ...daar vallen heel veel feiten onder, ook verkrachtingen... ...dat dat allochtonen zijn.

[0:50:29] Vijftig procent.

[0:50:31] Ja, ik begrijp wel waarom onze vrouwen, onze dochters niet meer naar buiten durven.

[0:50:34] We zien het ook iedere dag in het nieuws.

[0:50:36] We zien de opsporing verzocht.

[0:50:39] Dus ja, welke feiten wilt u van mij horen, voorzitter?

[0:50:43] Ik kan alle feiten geven en ze zijn verschrikkelijk... ...en het wordt met de dag slechter als we niet ingrijpen...

[0:50:48] Dus ik vraag pro, ik smeek pro.

[0:50:51] Doe met ons mee.

[0:50:52] Kom op voor ons land.

[0:50:53] Kom op voor onze vrouw, voor onze dochters.

[0:50:55] En blijf niet politiek correct wegkijken.

[0:50:57] Want dan worden wij het volgende in het rijtje.

[0:50:59] Damaskus, Constantinopel, Deerborn en binnenkort Parijs.

[0:51:05] Heer Bolhuis.

[0:51:07] Voorzitter, er wordt niet gereageerd op wat ik net zei.

[0:51:09] Namelijk, ik luister naar het betoog van de heer Boon en hij heeft het over de reconquista.

[0:51:14] En dat is dus militaire acties van Spanje tegen islamitische moren.

[0:51:22] Die vergelijking wordt gemaakt.

[0:51:24] En nu komt de heer Boon terug met, dit gaat om een democratische strijd.

[0:51:28] Maar er wordt hier een...

[0:51:31] een behoorlijk statement neergelegd, wordt fluitje gedaan door de heer Boon in zijn inbreng.

[0:51:36] Dat wil ik hier benoemd hebben.

[0:51:37] En nu is de heer Boon aan het terugdraaien met nee, het is democratisch, maar dit soort dingen zijn echt schadelijk, juist voor de inburgering, juist voor integratie, juist voor de sociale samenhang, als dit soort dingen in het betoog genoemd worden door een Kamerlid.

[0:51:51] En dat wil ik graag benoemen.

[0:51:54] Heer Boon.

[0:51:56] Ja, voorzitter, vier uur.

[0:51:57] Ik weet dat het misschien geen parlementair taalgebruik is, maar het is gewoon totale bullshit.

[0:52:03] Wij pleiten altijd voor democratisch verzet.

[0:52:06] En dan gebruik je termen als reconquista, als D-Day.

[0:52:09] Wij willen geen militair verzet, absoluut niet.

[0:52:12] Wij pleiten dag en nacht voor democratisch verzet.

[0:52:16] We hebben nog nooit iets anders gepleit, we zullen het ook nooit doen.

[0:52:18] Dus u mag hier heel alles op blazen en doen.

[0:52:22] En u mag het schokkend vinden.

[0:52:24] Ik vind het schokkend dat onze grenzen openstaan.

[0:52:27] Dat de volgende Chris Jude misschien door de grens hier in Nederland binnenkomt.

[0:52:31] En binnenkort in een AZC bij ons in de buurt zit.

[0:52:35] Dat vind ik schokkend.

[0:52:36] En niet een klein woordje.

[0:52:38] Dat muggenzifterij.

[0:52:40] Daar gaan we ons land niet mee redden.

[0:52:41] We gaan ons land redden met de voorstellen die ik gedaan heb.

[0:52:44] En dan blijft de PvdA pro tegenwoordig.

[0:52:47] Politiek correct wegkijken, voorzitter.

[0:52:50] Ja, dan kunnen we weer gaan.

[0:52:51] U heeft een woordje gezegd.

[0:52:52] U heeft een woordje gezegd.

[0:52:54] Ik denk...

[0:52:56] Ik citeer de heer Bolhuis dat hij zei u heeft een woordje gezegd, ik zei niet uw voorzitter.

[0:53:01] Dat ging nog perfect via de voorzitter.

[0:53:02] Dan wordt er geciteerd u heeft een woordje gezegd.

[0:53:06] Sorry voorzitter, maar al die vrouwen die lastig worden gevallen, die zouden willen dat het om woorden ging.

[0:53:12] Die zouden op hun knieën smeken op dat moment dat het om woorden ging.

[0:53:16] Maar op onze buitenwereld, buiten deze zaal gaat het niet om woorden.

[0:53:19] Daar gaat het echt om acties tegen onze vrouwen, onze dochters.

[0:53:23] En laten we daar samen tegen optreden.

[0:53:26] Om dat te voorkomen en niet hier gaan muggen ziften over woordjes.

[0:53:36] Is de heer Boon het met mij eens dat als je kijkt naar een zekere militarisering in onze samenleving, bijvoorbeeld hele strenge controles op vliegtuigen, maar ook het is nu weer kerstmis, de betonblokken tegen ramaanvallen worden in alle Europese steden weer neergelegd.

[0:53:56] Dat die militarisering, dat dat niet komt omdat wij allemaal zo vreselijk...

[0:54:01] intolerant en racistisch zijn, maar dat dat komt door geweld en provocaties van inderdaad een ideologie die we hier helaas, zeg ik tegen de heer Bolhuis, ons met flink defensief gebruik van middelen van ons af moeten zien te houden.

[0:54:19] Ja, voorzitter, de islam die voert inderdaad oorlog tegen ons.

[0:54:23] Wij proberen ons te wapenen en helaas kunnen we niet eens meer kerstvieren in ons eigen land.

[0:54:28] En dan heb ik niet alleen de terroristische jihad die tegen ons gevoerd wordt, maar ook bijvoorbeeld in de huis de politieke jihad die we gezien hebben.

[0:54:35] De moslimbroederschap die hier gewoon weer wordt witgewassen.

[0:54:38] En er mag er niks over gezegd worden, want die partijen zijn niet aanwezig.

[0:54:41] Ja, Amahoula, ik snap waarom ze niet aanwezig zijn, want dan zullen wij het vuur aan de scheen leggen.

[0:54:46] Dus daar wil ik zeker wat vinden.

[0:54:48] Onze ministers die met de Islamitische Stichting Nederland nog steeds zaken doen.

[0:54:53] Maar ik gewoon wild verschrikken, dan denk ik bent u blind dat ze een politieke jihad die tegen ons gevoerd wordt en daar moeten we tegen optreden.

[0:55:02] En dan verwacht ik van een kabinet waar bijvoorbeeld de VVD in zit dat ze dat niet doen, maar dat doen ze nog steeds.

[0:55:07] Dus wij worden continu aangevallen.

[0:55:10] Nou, dan zeggen wij laten we niet militair terug aanvallen.

[0:55:12] We moeten natuurlijk onze grenzen verdedigen.

[0:55:14] Daar willen we militair voor gebruiken.

[0:55:15] Maar we willen niet schieten.

[0:55:16] We willen gewoon mensen weigeren en terugsturen naar het land waar ze vandaan komen.

[0:55:20] Op een hele fatsoenlijke en humane manier.

[0:55:22] Daar is helemaal niks mis mee.

[0:55:24] En in dit huis zullen wij de democratische strijd aan moeten gaan.

[0:55:28] En daar staat de PVV als eerste voor aan het front.

[0:55:34] Mevrouw Nadinga.

[0:55:35] Ja, dank voorzitter.

[0:55:37] En over die Islamitische Stichting Nederland kom ik in mijn betoog nog terug.

[0:55:42] Dan nog even over die motie waar de heer Boon zo boos over was, over die Z-route.

[0:55:48] De PVV heeft natuurlijk volledig het recht op zijn eigen afweging in het indienen en stemmen voor moties.

[0:55:53] Maar ik wil toch wel even recht zetten dat voor die Z-route was er helemaal nul.

[0:55:58] Konden mensen vrijstelling krijgen, gebeurde er helemaal niets.

[0:56:01] Dus wij hebben de afweging gemaakt.

[0:56:03] En dan mag meneer Boon vinden wat hij wil.

[0:56:05] Liever deze, zij het hele software verplichting, vinden we ook niks.

[0:56:09] We vinden al die bezigheidstherapie ook belachelijk.

[0:56:12] Liever iets dan niets is onze afweging geweest, zeg ik tegen de heer Boon.

[0:56:16] En dat wil ik toch wel even meegeven.

[0:56:18] Want hij doet nu voorkomen als wij het allemaal maar goed vinden.

[0:56:21] Terwijl er daarvoor helemaal niets was.

[0:56:23] Dus dan maar liever die Z-route.

[0:56:25] En dat is ook het verschil, denk ik, voorzitter, tussen jij en 20 en de PVV.

[0:56:29] Je moet het wel een beetje realistisch houden.

[0:56:31] En niet alleen maar tegen zijn om het tegen te zijn.

[0:56:36] Heer Boon?

[0:56:36] Ik heb hier de motie voor me.

[0:56:38] En wij wilden inderdaad de Z-routes schappen.

[0:56:40] En soms moet je ook gewoon de beslissing nemen.

[0:56:42] Iemand die geen Nederlands spreekt.

[0:56:44] die niet wil of niet kan, moeten wij dan ons paspoort uitdelen?

[0:56:48] Moeten wij dan bij botenkuipjes paspoorten weggeven?

[0:56:51] We moeten gewoon tegen deze mensen zeggen, u kunt niet inburgeren, u krijgt geen verblijfsvergunning.

[0:56:55] Moeten wij dat misschien gewoon zeggen?

[0:56:56] Want deze mensen krijgen ook stemrecht.

[0:56:58] U hebt het zelf gehad over de democratische jihad die tegen ons gevoerd wordt.

[0:57:02] Ik denk niet dat deze mensen op partijen zoals de Mijn of de Uur gaan stemmen.

[0:57:05] Dus ik denk dat wij gewoon een lijn moeten trekken als je Nederlander wil worden.

[0:57:09] En er zijn heel veel landen...

[0:57:10] die echt honderdduizend strenge grenzen hebben dan wij.

[0:57:13] Bijvoorbeeld in Japan.

[0:57:15] Nou, voordat je Japaner wordt... nou, daar moet je jaren en jaren echt alles aan doen... en dan moet je bijna beter Japans spreken dan een gemiddelde Japaner.

[0:57:23] En dan denk ik, ja, zo moet het zijn.

[0:57:26] Wil je Nederlander worden, wil je genaturaliseerd kunnen worden... moet je het best gedaan hebben.

[0:57:29] Nu hebben we een zetroute.

[0:57:31] Dan ga je lekker naar de moskee op je kleedje liggen... en dan ga je naar een Arabische preek luisteren.

[0:57:35] Je brengt je kinderen drie keer naar school.

[0:57:36] Je gaat naar een oude avond waarvan je niks snapt en je spreekt geen Nederlands...

[0:57:40] En dan ga je één keer naar de gemeente en dan heb je een gesprekje waar ze geen eisen mogen stellen die je altijd haalt, dan ben je ingeburgerd.

[0:57:46] En dat is dan een burger van Nederland.

[0:57:47] Nee, dat zegt de PVV.

[0:57:48] Nee, dit zijn geen Nederlanders.

[0:57:49] Dit zijn geen burgers van Nederlanders.

[0:57:51] Ze spreken geen Nederlands.

[0:57:52] Ze begrijpen onze normen en waarden niet.

[0:57:54] Ze hebben geen enkele toets gedaan.

[0:57:56] Schappen die bende.

[0:57:57] En kunnen ze het dan niet halen?

[0:57:58] Ja, dan klinkt het misschien hard, maar dan hebben ze pech.

[0:58:01] Als je Nederlander wil worden, dan moet je stinkkunde best doen.

[0:58:03] En misschien wel meer dan dat.

[0:58:05] En daar staat de PVV voor.

[0:58:06] Dus schrap in die route.

[0:58:07] Je kan alleen Nederlander worden als je perfect Nederlands spreekt.

[0:58:11] En als je een volledig inburgeringsexamen haalt.

[0:58:13] En van ons mogen die eisen die nu zijn nog tien keer hoog gesteld worden.

[0:58:19] Een korte vraag, voorzitter.

[0:58:21] Kijk, die Z-route, daar waar er gewerkt wordt aan taal en kennis van Nederlandse gebruik, lijkt me dat geen probleem.

[0:58:28] Volgens mij is hier het springende punt dat er nog steeds op basis van individuele beoordeling na de Z-route een naturalisatie kan komen.

[0:58:36] Moet dat niet stoppen?

[0:58:37] Is dat niet veel effectiever?

[0:58:40] De heer Boon.

[0:58:41] Voorzitter, die individuele bestempeling, dat is enkel een gesprekje bij de gemeente.

[0:58:45] En de gemeente mogen mensen eigenlijk nauwelijks afwijzen.

[0:58:49] Ze hebben gewoon de lijstje van activiteiten.

[0:58:51] Het zijn de meest krankzinnige activiteiten.

[0:58:54] Ik heb hem hier ergens tussen liggen.

[0:58:57] Waarom is iemand ingeburgd als hij zoveel uren naar een kinderboerderij gaat?

[0:59:02] Dus ja, sorry voorzitter.

[0:59:04] Van heel die zetroute en we kunnen hem een klein beetje strenger maken en een klein beetje tweaken, tweaken.

[0:59:08] Nee.

[0:59:09] Laten we gewoon nou eens een keer een grens trekken.

[0:59:11] Als je Nederlander wil worden, moet je je stinkende best doen.

[0:59:15] Dan ga je mij jarenlang studeren.

[0:59:17] Je wilt Nederlander worden.

[0:59:19] Het is niet niks.

[0:59:20] Onze paspoorten, die worden gewoon als zoete broodjes hier uitgedeeld.

[0:59:24] Je doet twee keer met je fietsbel bellen en je hebt een fietsles gedaan.

[0:59:28] En dan krijg je je paspoort.

[0:59:29] Ja, sorry voorzitter, laten we niet tweaken.

[0:59:31] Laten we geen kleine aanpassingen doen.

[0:59:33] Laten we nu gewoon eens kiezen voor ons land.

[0:59:35] Wil je Nederlander worden?

[0:59:36] Wil je een naturalisatieproces in aanmerking kunnen komen?

[0:59:39] Dan moet je een super strenge eisen voldoen.

[0:59:42] En de Z-route valt daar niet onder.

[0:59:45] Ja, voorzitter.

[0:59:48] Mooi betoogd, daar gaat het niet om.

[0:59:50] Volgens mij zit hier het springende punt... na de zetroute kan je Nederlanderschap krijgen.

[0:59:55] En volgens mij is dat wat wij allebei niet willen.

[0:59:58] Dus dan moet hier niet zijn dat je de zetroute

[1:00:00] Z-route afschaft.

[1:00:02] Je moet afschaffen dat via de individuele beoordeling alsnog toch het Nederlanderschap niet kan komen.

[1:00:08] Volgens mij is dat wat wij met elkaar delen.

[1:00:11] Dus laten we daar een mooie motie van maken of misschien zelfs een initiatiefwetsvoorstel.

[1:00:15] We zijn toch bezig.

[1:00:18] Ja, voorzitter, ik begrijp het niet.

[1:00:19] Maar dan doen mensen de zetroute en kunnen ze niet naturaliseren.

[1:00:21] Dus waarom is dan de zetroute er nog?

[1:00:23] Dat is dan toch een soort blinde darm die geen functie heeft.

[1:00:26] Laten we die blinde darm opererend uitknippen.

[1:00:28] En laten we een perfect darmstelsel maken.

[1:00:30] Ja, dat is even misschien een visuele weergave.

[1:00:33] Maar het is een totaal nutteloos ding, die zetroute.

[1:00:36] Het is gewoon bezigheidstherapie voor mensen die geen Nederlanders zijn.

[1:00:40] En wil je Nederlander worden, dan zul je maar echt je stinkende best moeten doen...

[1:00:44] Geen bezigheidstherapie, maar echt lessen, echt blokken, je eigen inzetten, zweten.

[1:00:49] Dan kun je Nederlander worden in die bezigheidstherapie.

[1:00:52] Waar heel veel bureautjes zijn die heel veel geld eraan verdienen.

[1:00:56] Gigantisch veel geld gaat erin rond.

[1:00:58] Dat geld komt dan ook gewoon weer terug in onze schatkist.

[1:01:01] Kunnen we honderd keer betere dingen voor doen dan dit soort bureautjes weggeven.

[1:01:05] Die kijken naar activiteiten als dagklik, mindspring, religieuze bijeenkomst.

[1:01:12] Hetzelfde aan de huisarts.

[1:01:15] Het is pure bezigheidstherapie.

[1:01:18] Laten we ermee stoppen.

[1:01:20] Afrondend, mevrouw Keijzer.

[1:01:21] Voorzitter, volgens mij zijn wij het eens.

[1:01:22] Ik zal gewoon buiten de vergadering, als ik een motie ga voorstellen, het springende punt maken.

[1:01:28] Want volgens mij zijn we het erover eens dat de Z-route wel heel erg veel hobbyistisch overkomt.

[1:01:36] Maar het springende punt hier is dat de Z-route niet via individuele beoordeling of een soort hardhuidsclausule tot het Nederlanderschap moet leiden.

[1:01:43] En dat is volgens mij wat wij delen.

[1:01:46] Heer Boon.

[1:01:47] Ja, ik mag dat eigenlijk niet doen.

[1:01:48] Maar dan zou ik mevrouw Keijs willen vragen.

[1:01:50] Dan moeten we gewoon een taaleis inzetten.

[1:01:53] We moeten gewoon een eis inzetten.

[1:01:54] Dat is een voorwaarde gedaan.

[1:01:55] Dat is genoeg weten van onze geschiedenis.

[1:01:57] Onze normen en waarden.

[1:01:59] Als we dat inzetten, dan komen we eigenlijk gewoon weer uit bij de normale routes binnen het inburgerings.

[1:02:04] En dan is die zetroute nutteloos.

[1:02:05] Dus ik ben heel erg benieuwd waarmee u komt.

[1:02:07] De PVV staat altijd met de open blik om Nederland beter te maken voor de Nederlanders.

[1:02:12] Dus we gaan het gesprek aan.

[1:02:15] Goed, u had uw hederaag al afgerond.

[1:02:17] Dus we gaan nu naar mevrouw Michon Derksen.

[1:02:20] En zij gaat het woord voeren namens de VVD-fractie.

[1:02:24] De volgorde is de begrotingsvolgorde.

[1:02:26] Dit is namelijk een WGO in het kader van de begroting.

[1:02:29] Voorzitter, dat is ook heel goed dat we deze voorzitter hebben.

[1:02:34] Want dat houdt ons bij de les.

[1:02:36] Voorzitter, de vorige WGO-integratie was van maart van dit jaar.

[1:02:41] Dus we hebben eigenlijk al binnen een jaar weer opnieuw over...

[1:02:44] Dit onderwerp en dat is heel goed en in de tussentijd heeft deze minister een heel aantal brieven gestuurd en daar wil ik hem om maar mee te beginnen verdanken omdat ik daarin zie dat er een aantal doorbraken zijn hebben plaatsgevonden en die doorbraak echt de meest voor mij het oog springende doorbraak gaat over werk.

[1:03:05] En ook in de plannen die we lezen van de minister gaat het dus over meedoen en dat is eigenlijk het integratie van anno 2027.

[1:03:13] En dat gaat dus met prioriteit nummer één is daarbij werk.

[1:03:17] En waar we eerst eigenlijk bijna een soort ongemak ook met elkaar hadden van hoe kunnen we nou...

[1:03:23] taalles hebben met elkaar en hoe kan je er dan nog bij werken en hoe moet dat nou ook de discussie over de z-route is daarin overigens ook heel relevant in de ogen van mijn fractie.

[1:03:32] Maar als we nou werk op één zetten, wat moet je dan vervolgens doen om ervoor te zorgen dat iedereen aan het werk kan en dat je ook tijdens en na en aan de randen van de dag of op die andere dag dat je niet werkt dat dan taal aangeboden kan worden.

[1:03:47] Dus ik wil maar zeggen, voorzitter, in ieder geval van lof voor deze doorbraak, deze andere aanpak van de minister.

[1:03:53] En ik denk dat dat ook in de debatten die we op dit onderwerp jaar in jaar uit hebben en waar we toch jaar in jaar uit met dezelfde...

[1:04:02] tegen dezelfde knelpunt aanlopen... hoop ik dat we dus nu echt een andere manier van werken hebben... waarmee we ervoor zorgen dat mensen die hier komen... en dat wordt dan de keuze, doe je mee of doe je niet mee?

[1:04:14] En als je meedoet, dan ga je aan het werk.

[1:04:17] En daarmee begeleiden we je met die startbaan, noemen we dat.

[1:04:21] Dus de minister zei, ik ga er overigens van uit... vraag richting de minister dat de startbaan hetzelfde is... als wat in het SER-advies de A-baan...

[1:04:30] e-job is, maar goed om dat nog eventjes ook aan elkaar te verbinden, dat dat hetzelfde is.

[1:04:36] En de minister zegt ik kom met 75.000 startbanen per 2030.

[1:04:41] Nu wil ik aan deze minister vragen wat zijn dan startbanen?

[1:04:47] Want waarom is het niet zo dat elke private intermediair heeft gewoon werk en die zoekt werknemers?

[1:04:55] Dus wat is er dan extra nodig in die startbaan om het een startbaan te maken?

[1:04:59] Want ik heb een heel

[1:05:00] Goed werkbezoek gehad bij AZC Dordrecht.

[1:05:03] Waar gewoon een private intermediair mensen aan het werk zet.

[1:05:08] En ik heb niet het gevoel dat dat dan de startbanen zijn.

[1:05:11] Dus ik vind het ook weer ingewikkeld.

[1:05:13] Dat we hier nou weer etiketjes op plakken.

[1:05:15] Omdat je ook gewoon aan het werk kan zijn zonder dat je een startbaan hebt.

[1:05:20] Ik wil de minister vragen of als hij 75.000 startbanen per 2030 wil realiseren, of die dan ook een ambitie per jaar heeft.

[1:05:29] Want of doen we nou heel erg ons best en gaan we in 2029 kijken hoe ver we dan zitten op die 75.000.

[1:05:36] Dat zou mijn fractie niet willen.

[1:05:37] Ik wil graag ambitie per jaar.

[1:05:39] Hoe zorgen we ervoor?

[1:05:41] Hoe zorgen we ervoor, vraag ik aan de minister... dat er ook voldoende prikkels zijn om een baan te vinden.

[1:05:48] En dat is bijvoorbeeld bij asielzoekers nu niet het geval.

[1:05:51] Dus als die moment dat zij dus vanuit die meedoenbalies... echt een succes, wat ik heb gezien... als zij dus inderdaad aan het werk gaan... dat zijn banen de e-job...

[1:06:06] En ze worden daar gewoon normaal voor betaald.

[1:06:11] Dan moeten zij ook een bijdrage betalen aan die opvang... wat iemand die niet werkt niet hoeft te doen.

[1:06:15] En wat vindt de minister daarvan?

[1:06:18] Ik zou dat geen belemmering willen laten zijn om dan een baan te zoeken.

[1:06:23] Want dat is natuurlijk echt vrij idioot om het maar dan ook onparlementair te zeggen.

[1:06:27] Maar de lat van onparlementair ligt in het debat nogal verschillend.

[1:06:34] Dan, voorzitter, als je dan...

[1:06:36] De heer Sede wil u interpreteren.

[1:06:38] Ik weet niet of het over het woord ging, maar dat is aan de heer Sede.

[1:06:41] Dank u wel, voorzitter.

[1:06:42] Fijn dat u gevocht heeft voor mijn interruptie.

[1:06:45] Voorzitter, ik ben blij om te horen dat mijn collega van de VVD... het belangrijk vindt dat asielzoekers werken.

[1:06:53] En dat het ook belangrijk is dat ze daartoe in staat gesteld moeten worden.

[1:06:57] Ik kan me nog een paar jaar heugen dat de VVD een wat conservatiever standpunt had.

[1:07:02] Want dat werken van asielzoekers zou leiden tot teveel rechten of integratie...

[1:07:06] Mijn vraag is dan wel dat als u dit zo herkent, en ik ben het met u eens, we ook niet zouden moeten kijken om werken meer te laten lonen, om te kijken of een aantal blokkades die er nog steeds zijn, of je daar ook niet meer zou moeten kijken vanuit de overtuiging dat als ze werken, dat goed is voor hen.

[1:07:25] En misschien ook wel, want

[1:07:26] Ik hoor het dilemma wat u zegt en daar ben ik het wel mee eens.

[1:07:29] Als je gaat werken en daarmee voordelen verliest, want mensen die niet werken geen kosten horen te dragen, dat dat misschien ook wel een punt is waar je naar zou moeten kijken.

[1:07:37] Ook u vraag ik om via de voorzitter te spreken.

[1:07:41] Nou ja, voorzitter, eigenlijk herhaalt de heer Seder de vraag die ik dus aan de minister stel.

[1:07:45] Hoe krijgen we dus die... Eigenlijk, hoe zorgen we dat we belemmeringen wegnemen?

[1:07:51] En tegelijkertijd vind ik ook... Kijk, ik stel me dan voor, je bent naar Nederland.

[1:07:57] Nou, dat is toch prachtig dat je dan hier in ieder geval na een enorme...

[1:08:01] een enorme geploeter in je leven in Nederland bent... dat je dan ook ontzettend blij bent dat je aan het werk kan.

[1:08:12] Dus wij denken ook, dan wil je toch ook een nieuw leven opbouwen?

[1:08:16] Dan wil je toch ook...

[1:08:17] Dat je aan het werk kan en zo snel mogelijk kan inburgeren.

[1:08:20] En dat je kinderen weer op school zit en dat je normaal meedoet.

[1:08:24] Het verschil in ook, meneer Seder die heeft het over de opvatting van de VVD toen en nu.

[1:08:29] Maar het verschil met toen en nu is dat we nu ook met de migratiepact veel steviger inzetten op het kansrijk, niet kansrijk.

[1:08:37] En dat noemen we nu versneld en niet versneld tegen tussen de procedures van asielzoekers.

[1:08:41] Dus ze weten sneller wie hier goede kans maakt om te mogen blijven.

[1:08:45] En die neem je dan ook serieuzer.

[1:08:47] Dus dat onderscheid eigenlijk gewoon in een eerder traject vind ik heel terecht.

[1:08:52] Want wat we eigenlijk tot nu toe zagen is dat iemand die hier naartoe komt, laten we zeggen om de goede redenen, laten we daarvan uitgaan, die wacht jaren en jaren eerst op je status, dan op je huis, dan op je taalles, dan op een baan.

[1:09:08] En dan zeggen we hier natuurlijk, en je ziet het in de cijfers, dan zeggen we god na vijf jaar zit iedereen in de bijstand.

[1:09:13] Dan denk ik ja, vind je het gek?

[1:09:14] Dus we moeten dat doorbreken.

[1:09:16] We moeten dus veel meer bij het beginnen van als je kansrijk bent en als je procedure kansrijk is ook aan het werk.

[1:09:23] Dus ook die vraag wil ik maar zeggen heb ik aan de minister gesteld.

[1:09:28] Wat zijn daar de blemmeringen van?

[1:09:30] Dan voorzitter.

[1:09:31] Ja, de heer Seder wil ook nog weer een tweede interruptie.

[1:09:34] Ja, dank u wel.

[1:09:35] Want ik vind dat VVD hele zinnige teksten uitspreekt.

[1:09:38] Ik kan me nog heugen dat een voormalige portefeuillehouder die nu aan de overkant zit, meneer Aertsen, toen nog van mening was dat je echt een aantal maanden niet zou mogen werken.

[1:09:49] Want dat zou dan bijvoorbeeld leiden tot rechten.

[1:09:53] Er waren heel veel doemscenarios waarvan later ontkracht werd, dat je dan rechten ontleent, wat bijvoorbeeld bij een beoordeling ingewikkelder wordt.

[1:10:00] Een van de belemmeringen, als u zegt dat het migratiepact... Nou, daar zijn nog wat haken en ogenhoeken aan.

[1:10:04] Maar als het functioneert, zou je ook nog kunnen kijken of je...

[1:10:07] Ik noem even de beweging vanaf dag één, als je kansrijk bent, in ieder geval te kunnen werken en dan ook geen limiet daarop te zetten.

[1:10:16] Hoe kijkt de VVD daarnaar?

[1:10:19] Voorzitter, het is zes maanden, dus dat is het gewoon nu.

[1:10:24] En ik denk dat je ook... Ja, er komt iemand binnen.

[1:10:28] Je moet toch kijken welk überhaupt...

[1:10:31] of is dit niet kansrijk, dus dat kost tijd.

[1:10:34] Ik vind als je eenmaal die keuze en daar dat hebt bepaald... dan moet je aan het werk.

[1:10:42] Afrondend is het.

[1:10:43] Ik ben het laatste eens.

[1:10:45] Ik ben het niet eens dat als dat bepaald is... je alsnog minimaal zes maanden zou moeten wachten.

[1:10:49] Zou u de logica kunnen uitleggen dat op het moment dat dat onderscheid gemaakt is... en dat eerder dan zes maanden is, iemand dan toch verplicht... meer door de VVD en het huidige kabinetsbeleid niet zou mogen werken...

[1:11:01] En dus een achterstand in werken, in continuïteit zou oplopen voordat iemand dan zou mogen werken.

[1:11:07] Kun je dan uitleggen waarom dan alsnog die barrière voor u zo zwaar ligt?

[1:11:11] De barrière voor mevrouw Michon-Derks is zo zwaar licht.

[1:11:13] Mevrouw Michon-Derks.

[1:11:14] Nou voorzitter, kijk als je dus ziet wat de doorlooptijden, ik kom daar later ook nog op, in het hele inburgeringsproject überhaupt zijn.

[1:11:20] Zou ik denken als je een asielzoeker die hier komt bij een AZC na zes maanden aan het werk hebt, dan zou ik denken nou knap gedaan.

[1:11:27] En het punt wat ik ook in mijn bijdrage richting de minister nog wil maken... laat in ieder geval diegene die bijvoorbeeld nog geen werk heeft, want je moet het ook matchen... of laat iemand, ook al is het na zeven maanden of acht maanden... of zit je pas in je vierde maand, maar je weet dat je kansrijk bent en dat er een baan aankomt... begin met taal.

[1:11:45] Op de AZC's kan je ook al taallessen doen.

[1:11:48] Er zijn daar heel vaak al taalklassen...

[1:11:52] Dus zorg er ook voor dat degene, laten we het positief maken, dat degene die dus mee wil doen, dat die wil die ook prikkelen om dan in ieder geval die tijd te benutten om taal te gaan doen.

[1:12:01] En kan je dat ook nog iets dwingender eigenlijk aanbieden dan dat dat nu is?

[1:12:06] Nu is dat gewoon een aanbod.

[1:12:09] En ik zou diegene die dus inderdaad denkt, die ook overtuiging heeft dat die kansrijk is en dat die dus inderdaad graag ook na zes maanden aan het werk wil...

[1:12:17] Maar je moet er nog even op wachten.

[1:12:19] Begin met taal, zou ik zeggen.

[1:12:20] En ook dit wil ik graag de minister vragen.

[1:12:23] Kunnen we dus iets, taal op AZC is ook iets verplichten, al dan niet met werk of voordat je een baan hebt, niet vrijblijvend maken?

[1:12:34] Dus de startbanen, dat hebben we ook van de SER gehoord.

[1:12:37] Dat was een goed advies en een goede briefing daarover.

[1:12:41] En daar had de CERT over de noodzaak van basisinfrastructuur.

[1:12:45] Ik wil dat hier toch ook nog even gezegd hebben, we hebben dat daar ook gewisseld, maar wat is nou die basisinfrastructuur?

[1:12:52] Want ik ben als de doodvoorzitter dat we nu weer iets gaan optuigen, terwijl we hebben gewoon uitzendbureaus die mensen, maakt niet uit welke mensen, gewoon tot naar een baan brengt en dat zijn dus juist die eerste banen.

[1:13:04] We hebben regionale werkcentra.

[1:13:08] We hebben die arbeidsmarktregio's.

[1:13:09] We hebben zoveel basisinfrastructuur, zou ik bijna denken... dat ik heel erg hoop dat we die basis een beetje iets meer basis maken... en er in ieder geval niet iets na te zetten.

[1:13:21] Graag een reactie van de minister hierop.

[1:13:23] Vooral ook, omdat dus uiteindelijk is het cruciale punt, voorzitter... hoe vinden werkgevers deze mensen nou?

[1:13:29] Dus in dit hele verhaal...

[1:13:31] Dus organiseren we het allemaal, heel veel vind ik vanuit de overheid, vanuit gemeenten, we organiseren van alles, maar de werkgever, die uiteindelijk cruciaal is als het om banen gaat, die ziet door de boom het bos niet meer en die weet helemaal niet waar die moet aankloppen en die heeft natuurlijk gewoon werk.

[1:13:48] Er is ongelooflijk veel werk, we hebben echt veel mensen nodig, dus die arbeidsmarkt is...

[1:13:53] Fantastisch voor dit voorstel.

[1:13:56] Maar hoe matchen we nou die werkgevers... aan deze nieuwe methode en deze doorbraak?

[1:14:04] Dan, voorzitter, als het dus over...

[1:14:06] Ik hoorde daar ook al zinnige dingen eerder over.

[1:14:08] Als het dan over een statushouder gaat die inderdaad...

[1:14:12] die dus inderdaad een woning is toegewezen en waar die dus in een gemeente woont en die dus gaat beginnen met de inburgering.

[1:14:18] Die wachttijden op dat plan, die wachttijden op die taallessen, dat is gewoon te lang.

[1:14:24] We hebben daar ook vragenuurtje over gehad.

[1:14:26] De minister zei ja, dat is allemaal net gestart.

[1:14:28] En het is goed dat het nu in plaats van...

[1:14:30] 19 weken, ik zeg even 15 weken of iets dergelijks is.

[1:14:33] Maar dat is dus 15 weken wachten, niks doen... op je plan en dan heb je je plan... dan weet je inderdaad in welk bakje je zit qua taalniveau... en dan moet je weer wachten op die taallessen.

[1:14:46] En dat hele systeem, stel je nou even uitgaande van iemand die zo snel mogelijk gewoon mee wil doen en echt gewoon kinderen op school en inderdaad naar die oude avond wil en bij die Sint optocht wil staan.

[1:15:00] Hoe dan?

[1:15:01] Hoe kan die categorie helpen om dit sneller te doen?

[1:15:04] Waarom moeten zij wachten en wachten terwijl je dat gewoon niet wil, want je wil aan de gang?

[1:15:10] Vooral als we nu gaan, als we nu een werkmeer vooropstellen, dan gaat het natuurlijk om de combinatie tussen werk en taal.

[1:15:17] Ik zag dat ook in de stukken eens terug.

[1:15:19] En dan is natuurlijk de uitdaging hoe we ook gemeenten prikkelen om die taalles die zij aanbesteden, aan te besteden in combinatie met werk.

[1:15:26] Dus er moet een combinatie komen dat je niet sektaal meer kan krijgen, maar dat je al taal in combinatie met werk gaat doen.

[1:15:33] Is de minister daar ook met de VNG over in gesprek?

[1:15:36] Hoe ziet hij dit zelf voor zich?

[1:15:37] Ik zag een heel mooi voorbeeld een paar weken geleden.

[1:15:41] Veerda en Meloord, die hadden een fantastisch voorbeeld met taalles op een ROC.

[1:15:47] Die hadden een organisatie voor zorg, die was eraan gekoppeld.

[1:15:52] En die gaven dus bedrijfsopleidingen bij die zorginstelling.

[1:15:57] Die ROC gaf dus op een andere dag dan normaal gesproken taal.

[1:16:01] En zo was die combinatie gemaakt.

[1:16:03] Overigens ook nog allemaal vrouwen die dus daar aan het werk waren.

[1:16:05] Ik vond het echt een prachtig voorbeeld.

[1:16:08] En dat moet eigenlijk gewoon de norm zijn.

[1:16:10] Zo moet het gaan.

[1:16:11] Je hebt taalles in combinatie met werk, maar dat vraagt dus ook dat het op een andere manier aanbesteed moet worden door die gemeenten.

[1:16:19] Dan gaat het over die eerste banen en dan de volgende banen en daar, en dat hebben we het veel vaker hierover gehad, gaat het natuurlijk over die belemmeringen van diploma's.

[1:16:27] Ook in dit debat hoop ik dat de minister daar iets over zegt, want dan krijgen we een beetje het riedeltje, allemaal moeilijk, moeilijk, gaat iets beter en ik vraag het aan OCW.

[1:16:37] En ik vind dat eigenlijk niet goed.

[1:16:39] Ik wil daar ook in dit...

[1:16:40] Wij hebben dat hier over.

[1:16:42] Hier ligt de urgentie, niet bij... Ja, uw OCW voert het uit, maar ik hoop dat deze minister... en anders zal ik hem daar graag ook op aanmoedigen... als dat moet met een uitspraak vanuit deze commissie.

[1:16:51] Er moet echt vaart worden gemaakt in die erkenning diploma-eisen.

[1:16:57] Dan, voorzitter, heb ik in het vorige WGO, begin van het jaar gehad... over die verantwoordelijkheid van gemeenten op het gebied van die taaleisen.

[1:17:03] Want inburgering is enorm gekoppeld aan...

[1:17:05] Dat is net ook gezegd, hè.

[1:17:07] Aan die niveaus van taal, dan taalles... en dan examen of je het wel hebt gehaald... en of je daarmee dus je inburgeringseisen... aan een inburgeringseis hebt voldaan.

[1:17:17] Maar hoe kan dat, voorzitter... als zoveel gemeenten helemaal niet handhaven op die taaleis?

[1:17:22] Hoe kan het, als we het prima vinden...

[1:17:26] 20% van alle mensen die taal krijgen, die taallessen niet volgt.

[1:17:32] Het verzuim is 19%.

[1:17:33] En dus ook daarin vind ik dat het systeem wat we met elkaar hebben opgetuigd niet werkt.

[1:17:40] Want we hebben de taallessen aangeboden.

[1:17:43] Of ze wel of niet gaan, daar handhaaft de gemeente niet op.

[1:17:47] Ik vind echt dat de minister daar meer aan moet doen.

[1:17:49] Het staat in de wet.

[1:17:50] Gemeenten moeten dit doen.

[1:17:52] Als het over de spreidingswet gaat, dan is er een enorme grote maatschappelijke discussie over wettelijke taak die wel en niet moet worden uitgevoerd door gemeenten.

[1:17:59] Dit is net zo goed een wettelijke taak die moet worden uitgevoerd door de gemeente.

[1:18:03] En daar horen we dan niks over.

[1:18:04] Dus graag ook reactie van de minister hierop.

[1:18:07] En ik zag namelijk in een brief wat omvloerst stukje van de minister van...

[1:18:12] Ik ben aan het kijken of ik misschien iets meer kan doen aan handhaving en andere prikkels.

[1:18:17] En ik zou hem ook willen aanmoedigen, ik denk dat hij weet wat ik bedoel, om daar nog eens op dat stukje in te gaan.

[1:18:22] Zoveel mogelijk prikkels en het gebruikelijke vangnet...

[1:18:26] meerwaarde, haalbaarheid, nou goed, allemaal dat soort woorden en zinnen.

[1:18:32] Het gaat mij erom, hoe zorgt ervoor dat de minister in gesprek met die gemeenten de wettelijke eisen daadwerkelijk door gemeenten laat nakomen?

[1:18:42] Ik heb een heel korte vraag aan de VVD.

[1:18:45] Iemand, want u kwam over dat ze niet bij taalles komen opdagen.

[1:18:48] We hebben allemaal het stuk gezien in de Telegraaf.

[1:18:49] We hebben het vragenuur gezien.

[1:18:52] En wil de VVD ook als iemand moedwillig, verwijderbaar en herhaald dat verzuim creëert.

[1:18:59] Dat er ook tegenwoordig gezegd wordt, we gaan hier verblijfsvergunning intrekken.

[1:19:04] Ja, voorzitter.

[1:19:05] Het goede nieuws vind ik dat sinds juni van dit jaar die verblijfsvergunningen altijd voor drie jaar zijn.

[1:19:10] Dus dat wordt elke keer verlengd met drie jaar.

[1:19:13] En dan vind ik dus inderdaad dat gewoon niet komen opdagen, structureel niet naar taalles gaan.

[1:19:19] Maar vind ik een reden om het gesprek ook te hebben over je verblijfstatus.

[1:19:25] Maar het punt is namelijk, we weten dat, dat weten we dus nu via, dat heeft namelijk de heer Boon ook gelezen, via de aanbieders van taal.

[1:19:32] Maar gemeenten die handhaven daar niet op.

[1:19:34] Gemeenten weten dit niet en als ze het zouden weten, dan doen ze er niks aan.

[1:19:39] En dat zit dus verkeerd in het systeem, want vervolgens is het diezelfde gemeente... waar uiteindelijk dan degene inderdaad wordt genaturaliseerd... en dat niet eens in het Nederlands kan uitspreken.

[1:19:52] En ik ben het totaal eens met de bijdrage van de heer Boon...

[1:19:55] Dat dat toch wel een hele gekke gang van zaken is.

[1:19:57] Wat zijn we dan met elkaar aan het doen?

[1:19:59] Dan, voorzitter.

[1:20:01] Als het over werk gaat, moet het natuurlijk gaan over de tekortsectoren.

[1:20:05] Ik las daar vorige week heel mooi nieuwsbericht over van de energiesector... die juist zegt, kom maar met alle mensen, ik heb ze hard nodig.

[1:20:13] Maar zou het ook kunnen zijn, vooral omdat die verblijfsvergunningen... nu allemaal altijd tijdelijk zijn voor max drie jaar... dat we ook veel meer gaan kijken van wat voor werk zou je in Nederland kunnen doen... zodat je ook weer bij kan dragen en een wederopbouw in het land van herkomst.

[1:20:28] Want met het hele migratiepact zijn we meer bezig om ervoor te zorgen... dat mensen ook als het veilig is weer terug gaan naar het land van herkomst.

[1:20:37] En dan is het juist van belang dat je daar weer een zinvolle bijdrage kan leveren...

[1:20:42] aan een wederopbouw.

[1:20:45] Hoe kijkt de minister daarna?

[1:20:46] En dan, voorzitter, tot slot, ja, dat is ook eerder al gezegd, taaleis bij naturalisatie.

[1:20:51] Ik keek het nog eens na.

[1:20:53] We hebben motie Becker gehad en daarna hebben we motie Rajkovski gehad van mijn fractie.

[1:20:58] En dat ging over die verhoging van de taaleis naturalisatie van A2 naar B1.

[1:21:04] Met een beperkte hardheidsclausule.

[1:21:07] Elk debat hierover, en dat is echt al jaren aan de gang... vraagt mijn fractie hoe zit het nou met de uitvoering van die verhoging van die taaleis.

[1:21:17] Dat is dus de wet Nederlanderschap.

[1:21:20] Maar blijkbaar was die taaleis gewoon in de besluit, naturalisatietoets.

[1:21:23] Dat hebben we dan met elkaar gewisseld.

[1:21:25] Dat is dus een taak van JMV.

[1:21:27] En voorzitter, nog steeds...

[1:21:29] gebeurt dat niet.

[1:21:30] En daar krijg ik wel een klein beetje genoeg van.

[1:21:32] Dus waar zit hem dat nou in?

[1:21:34] Hebben we dan een onmogelijke eistel weer met elkaar?

[1:21:37] Doet J en V niet wat het zou moeten zien?

[1:21:39] Hoe kan dit nou?

[1:21:40] Want we willen met elkaar, staat nu ook in het regeerakkoord... naar die B1-taaleis bij naturalisatie.

[1:21:45] En de praktijk van naturalisatie, wat we ook hier nu vandaag horen... staat mijlenver af van die eis die we in het coalitieakkoord hebben gezet... en die maar niet in wetgeving wordt belegd.

[1:21:55] Graag reactie van de minister Rob.

[1:21:56] Dank u wel, voorzitter.

[1:21:58] De heer Polhuis.

[1:22:00] Voorzitter, dank aan mevrouw Michon voor de bijdrage.

[1:22:03] Ik denk dat we elkaar kunnen vinden op het gebied dat inderdaad werk, taalles, inburgering, onderwijs, dat gecombineerd moet worden.

[1:22:10] Ook goed is dat het voor gedeelte werkvloer gaat.

[1:22:12] Tegelijkertijd over de taallessen.

[1:22:14] Want we horen juist dat er een tekort is aan taaldocenten.

[1:22:17] En ook dat er inderdaad minder mogelijkheid is om flexibel aan te bieden.

[1:22:20] Omdat het onder andere komt omdat het elke keer aanbesteed wordt en de arbeidsvoorwaarden niet goed zijn.

[1:22:26] Dat daardoor niet al te populair is.

[1:22:28] Dus ik zou graag de reflectie willen hebben van mevrouw Michon daarop.

[1:22:32] Zou het niet logischer zijn, dat was gevraagde minister, om te gaan na te denken over een CAO voor de mensen die taallessen aanbieden, maar niet gewoon gaan regelen?

[1:22:42] En mogelijk ook, we hebben al basisinfrastructuur, ik wil mevrouw Michon niet bang maken, namelijk gewoon de MBO's en de ROC's.

[1:22:48] Zouden we die niet beter kunnen benutten?

[1:22:50] Mevrouw Michon Derks.

[1:22:53] Ja, voorzitter.

[1:22:54] Ik hecht er vooral aan dat die taalles worden gegeven in combinatie met werk.

[1:22:58] Dat zou ik zeggen.

[1:22:59] Dat moet onze agenda zijn.

[1:23:00] Je kan nooit meer los taalles geven.

[1:23:02] Maar wat ik ook ingewikkeld vind aan die hele discussie van er is te weinig geld om taalles te geven aan iedereen.

[1:23:08] Ik wil hier het beeld neerleggen met elkaar van iemand die in dit land komt, die blij dat hij er is en die er wat van gaat maken.

[1:23:16] En dan ga je niet zitten wachten op je taalles... maar dan ga je in ieder geval al op je telefoon kijken wat je gaat doen.

[1:23:22] Dan ga je de eerste Jip en Janneke uit de bieb lenen om alvast wat taal te doen.

[1:23:27] Dan ga je überhaupt naar de bieb om daar gewoon tegen iemand aan te praten.

[1:23:31] Dus ik wil niet in dat frame stappen... er is onvoldoende geld voor taalles, dus die mensen kunnen de taal niet... en dat kan je ze allemaal niet kwalijk nemen.

[1:23:39] Iemand die hier wil komen...

[1:23:41] Die gaat zijn stinkende best doen.

[1:23:43] En dat is ook mijn hele mensbeeld.

[1:23:46] Die gaat zijn stinkende best doen... om hier zo snel mogelijk mee te kunnen doen.

[1:23:49] Dus die is blij dat hij een baan krijgt.

[1:23:51] En als hij moet wachten op zijn taal... dan denkt hij, oh, ze hebben hier een bieb.

[1:23:54] Wat is het goed geregeld?

[1:23:55] Je kan daar ook nog op woensdagmiddag tegen mensen aanpraten.

[1:23:58] Vrijwilligers die je helpen met taal.

[1:24:00] Ik begin vast en dan ga ik daarna...

[1:24:03] Hopelijk ook nog in een taalles en dan probeer ik dat te combineren met werk.

[1:24:06] Dat moet, vind ik, veel meer onze mindset zijn als het gaat over inburgering.

[1:24:11] Zet die mensen centraal en neem ze serieus om ze mee te laten doen... in plaats van alleen maar vanuit het aanbod en vanuit het rondpompen van publieke middelen zeggen... ja, het is allemaal niet gelukt, dus je kan het ze niet kwalijk nemen.

[1:24:26] Daar ben ik echt tegen.

[1:24:28] Ik reageerde net op het punt dat me zo maakte.

[1:24:33] Namelijk dat het een tijd duurt voordat de taallessen beschikbaar zijn.

[1:24:36] En over dat het niet goed te combineren is, flexibel met bijvoorbeeld werk.

[1:24:41] En mijn vraag is, hoe gaan we dat beter maken?

[1:24:43] Dus een van de opties zou kunnen zijn dat je zegt, hé, we gaan een CAO maken voor de taallessen, want we willen dit meer.

[1:24:50] Of we zeggen, hé, we hebben ROC's, hoe zouden we die beter kunnen benutten?

[1:24:54] Dat is eigenlijk mijn vraag.

[1:24:55] Hoe kijkt mevrouw daarheen?

[1:24:59] Mevrouw Michandek.

[1:25:00] Ja, maar dan herhaal ik eigenlijk mijn antwoord.

[1:25:02] Want het maakt mij oprecht niet uit wie die taalles geeft.

[1:25:05] Dus het maakt mij niet uit wie het geeft.

[1:25:07] Ik wil dat degene die het geeft, dat doet in combinatie met die baan die de nieuwkomer ook heeft.

[1:25:13] Dat is wat ik wil.

[1:25:15] En dat zal in een ene regio heel erg zijn, een ROC... omdat die een grote goede verbondenheid heeft met de werkgevers in die regio.

[1:25:25] In een andere regio misschien wel niet.

[1:25:27] Dus het maakt mij oprecht niet uit wie de taalles geeft... als het maar in combinatie is met die baan.

[1:25:33] En dan wil ik dus eigenlijk af van ontzettend op dat aanbod gericht zijn... en dan van tevoren eigenlijk hier al met elkaar weer vaststellen... oh, oh, oh, het aanbod is niet 100%.

[1:25:43] Dus het is niet gelukt.

[1:25:44] Terwijl je ziet, ook in de doorlooptijden van de PIP... en het wachten op die taal, dat het aanbod...

[1:25:50] Er zit altijd een mate van falen in van de overheid.

[1:25:53] Dus je moet die mensen zelf veel meer stimuleren... om zo snel mogelijk mee te laten doen.

[1:25:59] En dat kan prima in dit land.

[1:26:01] Dat kan prima.

[1:26:02] Er is geen excuus dat je moet wachten op taalles... dat je dan de taal niet zou kunnen beginnen te leren spreken.

[1:26:10] Van dat beeld wil ik af.

[1:26:12] Mevrouw Nanninga.

[1:26:14] Ja, dank voorzitter.

[1:26:17] Ik kom voor een groot deel vinden in het toog van mevrouw Michon van de VVD.

[1:26:20] Ik mis nog wel een beetje één olifant in de Kamer.

[1:26:23] Dus een simpele vraag.

[1:26:24] Is de VVD van mening dat islam in statistische zin hinderlijk is, het aanhangen van islam, voor inburgeren en integreren?

[1:26:37] Dat het een negatieve factor is in de inburgering en integratie?

[1:26:43] Voorzitter, ik ben zeer beducht voor het religieuze conservatisme.

[1:26:49] Of voor het conservatisme in het algemeen en zeker religieus conservatisme.

[1:26:54] We hebben kort geleden ook nog weer een vragenuurtje gehad... over dalende acceptatie.

[1:27:00] Ik denk dat u daar ook een van de woordvoerders was... van de LHBTIQ-plusgemeenschap in dit land... met de staatssecretaris OCW verantwoordelijk voor emancipatie.

[1:27:09] En je ziet dus dat daar...

[1:27:11] Ik dacht, ja, dat kunnen we hierover doen.

[1:27:13] Maar daar werd in ieder geval weer heel indringend gesproken van...

[1:27:18] Dus we zien het allemaal, we weten dat er gewoon religieus conservatisme is, benoem dat dan, maar vooral denk ik dan, pak dat dan aan.

[1:27:25] Als je nou weet dat het zo is, pak dat dan aan.

[1:27:27] Dus het is ook niet voor niets dat wij dus in die hele inburgering gaat het over taal, werk en onze Nederlandse waarden.

[1:27:34] Nou ja, je kan dus stellen als je een kort rekensommetje maakt... dat dat dus niet op de hele linie lukt.

[1:27:42] Taal, matig, werk, vrijmatig.

[1:27:45] Want de helft na vijf jaar in de bijstand, wat we allemaal niet willen.

[1:27:48] En als je dan dalende LHBTIQ plus acceptatie ziet... dan denkt toch iedereen, ja, hoe zit het met die waarden dan?

[1:27:55] Nu begrijp ik dat de staatssecretaris er nu weer de analyse op de analyse maakt...

[1:28:00] Ik deel met mevrouw Nanninga de zorg over het conservatisme in het algemeen en religieus conservatisme in het bijzonder.

[1:28:10] En ik zou erg hopen dat het kabinet daar stevig op inzet en dan niet zozeer weer met analyses, want dat vraagt dan mevrouw Nanninga mij waar komt het nou precies vandaan?

[1:28:21] Ik wil dat het opgelost wordt.

[1:28:22] En ik denk zeker dat er ook een deel in religieus conservatisme zit, absoluut.

[1:28:27] En daarmee ook in de islam als religie.

[1:28:32] In ieder geval het conservatieve deel.

[1:28:33] Maar het moet opgelost worden.

[1:28:35] En dat is natuurlijk de olifant in de Kamer.

[1:28:40] Dat we dus ook van kabinet geen concrete handvatten hiervoor gelegd krijgen... hoe we dit tij kunnen keren.

[1:28:48] Want dat moet anders.

[1:28:50] Ja, we gaan naar mevrouw Nanninga voor haar betoog namens JA21.

[1:28:56] Ja, dank voorzitter.

[1:28:58] De olifant mag wat scherper benoemd, maar goed, daar komen we nog wel op.

[1:29:03] Voorzitter, de integratie in Nederland loopt nog altijd niet van een leien dakje, laten we dat zo stellen.

[1:29:10] De immigratie uit landen waar fundamenteel andere normen en waarden heersen dan onze loopt vrolijk door, legaal en illegaal.

[1:29:18] Dat leidt tot parallele samenlevingen, achterhaalde opvattingen over vrijheden, minderheden, meer criminaliteit, grote uitkeringsafhankelijkheid, radicalisering.

[1:29:27] En het bevordert de algehele sfeer en levenskwaliteit in onze mooie vrije westerse samenleving niet.

[1:29:34] Is criminaliteit misschien meer een JNV-onderwerp?

[1:29:38] waar deze groep ook over vertegenwoordigd is.

[1:29:40] Maar als we het over waarden en normen hebben... kunnen we hier nog wel een boom opzetten, voorzitter.

[1:29:45] 70% van de Nederlandse moslims stelt de Koran boven de Nederlandse wet.

[1:29:50] 75% heeft een probleem als hun eigen kind... een homoseksuele relatie zou hebben...

[1:29:56] 66 tot 74 procent onderschrijft

[1:30:00] de stelling elke moslim moet leven volgens de regels van de islam.

[1:30:03] En die opvattingen zijn door generaties heen vrij persistent.

[1:30:07] Het is geen trend naar liberalisering.

[1:30:11] Dit is een Europees probleem.

[1:30:13] Toevallig van de week nog in de Zweedse media...

[1:30:16] Berichten over moskeeën waar de lange arm uit islamitische landen de dienst uitmaakt.

[1:30:21] Ik citeer, bij twee moskeeën kregen de undercover journalisten adviezen om vrouwen of kinderen weg te houden.

[1:30:27] Bij Zweden in het algemeen en Joden in het bijzonder.

[1:30:30] Ook andere religieuze adviseurs gaven volgens de journalisten adviezen om het sociale leven van vrouwen en kinderen weg te houden.

[1:30:36] ...te beperken.

[1:30:38] Daar heb ik hiervoor, dat ik volkstegenwoordiger werd, voorzitter... ...ben ik zo'n 15 jaar lang werkzaam geweest in de journalistiek.

[1:30:44] Daar heb ik precies dit soort ellende in kaart gebracht.

[1:30:48] Dat is in de jaren 10 van deze eeuw.

[1:30:50] De moskee-internaten waar allerlei regels met de hand gelicht werden... ...waar behalve fysieke onveiligheid ook anti-integratief les werd gegeven...

[1:31:00] Ik heb salaristroken uit Koeweit boven tafel gekregen, voorzitter.

[1:31:05] Salaristroken uit Koeweit aan Nederlandse moskeebestuurders.

[1:31:09] Het jongerenwerk is geïnfiltreerd daardoor, krijgt ook subsidies.

[1:31:13] De huiswerkscholen waar anti-Nederlandse ellende wordt onderwezen.

[1:31:18] Dat is nu zo'n 15 jaar geleden, 10 jaar geleden.

[1:31:21] Heeft u minister in beeld wat er hier zoal gebeurt eigenlijk?

[1:31:25] Bij al die moskeeën en internaten aangestuurd van met name...

[1:31:28] Turkije en Marokko, maar ook uit rijke golfstaten.

[1:31:32] De heer Bo?

[1:31:33] Ja, ik heb een verduidelijkt vraag, want u zei net het is een Europees probleem, maar eigenlijk is islam en die invloed is proberen op onze vrije samenleving te leggen, is toch eigenlijk een wereldwijd probleem?

[1:31:43] Mevrouw Nanika?

[1:31:44] Ja, dat klopt, voorzitter.

[1:31:47] Ik weet eigenlijk ook niet waarom ik het beperkte tot Europa, maar goed, we hebben er hier vrij veel last van.

[1:31:53] En dit soort invloed is al desastreus, maar als je het hebt over bijvoorbeeld Iraans inmenging, dat is gewoon ronduit gevaarlijk.

[1:32:00] De HIVD waarschuwt voor Iraanse spionage, cyberaanvallen op dissidenten, fysieke aanvallen op dissidenten.

[1:32:06] Er loopt een strafzaak over liquidatiepoging van Iraanse regimecriticus te Haarlem.

[1:32:13] Waarbij Iran volgens onze IVD vermoedelijk betrokken was.

[1:32:17] En wij willen gewoon weten wat het kabinet doet om al die beïnvloeding en intimidatie aan te pakken.

[1:32:22] Want ondertussen werken we vrouwelijk samen met en financieren wij allemaal van die lange armclubjes.

[1:32:30] We willen heel graag opheldering over de financiering van het onderzoek naar moslimdiscriminatie.

[1:32:34] We hebben het eerder over gehad in deze commissie.

[1:32:36] Maar waarom werkt een door de overheid gefinancierd kennisplatform samen met de ISN, de Islamitische Stichting Nederland?

[1:32:43] Dat is een organisatie die verbonden is aan de Turkse overheidsorganisatie Diyanet.

[1:32:48] Diyanet is het Turkse presidium voor geloofzaken.

[1:32:52] Waarom is deze minister niet veel kritischer op dergelijke subsidies en samenwerkingen?

[1:32:57] Ik kan de minister toezeggen dat we niet meer samenwerken met dergelijke partijen.

[1:33:02] Hetzelfde geldt voor de invloed die ook Marokko via religieuze en zogenaamd maatschappelijke organisaties op Marokkaanse Nederlanders probeert uit te oefenen.

[1:33:10] De minister Letchert ontvingt de Moslim Studenten Associatie, die is aangesloten bij FEMISO.

[1:33:17] Dat is een organisatie waarover buitenlandse diensten zorgen uiten vanwege banden met de moslimbroederschap.

[1:33:24] Daar hebben wij met mijn collega Boomsma in de Kamer vragen over gesteld.

[1:33:28] De minister zegt dat zij kennis heeft genomen van die feiten, maar weigert hier iets mee te doen.

[1:33:34] En als er dan wordt gevraagd naar de wensen van die islamisten voor gebeds- en wasruimtes, voor halal eten, voor roosters rond islamitische feestdagen, dan schrijft de minister Letzert dat onderwijsinstellingen passende faciliteiten moeten bieden voor een inclusief

[1:33:52] Studie klimaat.

[1:33:54] En precies over dat proces van beïnvloeding, voorzitter, gaan de waarschuwingen die ik al jaren geef.

[1:34:01] Moslimbroeders en dat soort clubs hoeven niet de wet te overtreden of aanslagen te plegen om hun zin te krijgen.

[1:34:07] Ze proberen overheden op deze manier in te palmen.

[1:34:10] Islamisering via soft power, anti-Islam.

[1:34:13] En zo loopt de integratie toch hopeloos vast.

[1:34:17] Ik wil daar een mening over van deze minister.

[1:34:19] En dan mag hij zich niet verschuilen, voorzitter, achter ja, dat is een andere minister.

[1:34:25] Hoewel ik de term eenheid van kabinetsbeleid op dit moment wat moeizaam in de mond neem, is die volgens mij nog altijd van toepassing.

[1:34:32] Ik wil daar een antwoord op.

[1:34:33] Wat integratie echt helpt is het leren van onze taal.

[1:34:38] Termen als plicht en eis zijn mijn fractie eigenlijk een graad in de keel, voorzitter.

[1:34:42] Onze taal leren is een voorrecht.

[1:34:44] Het is het grootste cadeau wat een nieuwkomer kan krijgen.

[1:34:48] Het kabinet is van plan om de taaleis voor naturalisatie eindelijk eens op te hogen naar

[1:34:52] B1.

[1:34:53] Maar deze wijziging laat alweer zo lang op zich wachten.

[1:34:56] Mevrouw Derksen stipte dat ook net aan.

[1:34:59] Hoe kan dat nou?

[1:35:00] Waarom duurt dat zo lang?

[1:35:01] Via de wet inburgering is B1 al leidend.

[1:35:04] En waarom laat deze aanscherping zo lang op zich wachten?

[1:35:07] In Frankrijk ondertussen staat de taaleis voor naturalisatie op B2.

[1:35:11] Wat behoudt ons er eigenlijk van, voorzitter, om ook B2 te verlangen?

[1:35:16] Mijn fractie is daar een heel groot voorstander van.

[1:35:18] Ik hoor graag van de minister wat de kabinet denkt over een taaleis van B2.

[1:35:22] Het lijkt hier wel Bas en Adriaan, voorzitter, bij 1 en B2.

[1:35:26] Maar het gaat om de taaleis.

[1:35:28] Voorzitter, een eisingwekkende opzomming van infiltratie.

[1:35:38] Ook ik maak me daar zorgen over.

[1:35:39] Wat denkt mevrouw Nanninga nou wat erachter zit waarom dit in de ambtelijke juridische bestuurlijke bovenlaag zo wordt weggerommeld?

[1:35:51] Mevrouw Nanninga.

[1:35:51] Ja, voorzitter.

[1:35:52] Het grote spook in onze instituties is natuurlijk het spook van het discriminatieverwijt.

[1:35:59] Het verwijt niet inclusief te zijn, dat je racistisch bent, dat je discrimineert.

[1:36:05] Als je dit soort dingen benoemt die ik net aanstipte.

[1:36:09] Als je het hebt over mensen met een andere...

[1:36:11] afkomst, dan lijken er andere normen te gelden.

[1:36:16] We zien het aan bijvoorbeeld waanzinnige dingen als feministen die islam verdedigen.

[1:36:22] De blanke mannowsfeer wordt alle ellende van de wereld verweten die ons vrouwen

[1:36:28] overkomt.

[1:36:29] Dat is het grote gevaar.

[1:36:30] Daar mag je alles tegen zeggen.

[1:36:32] Sowieso mag je over blanke mannen alles zeggen.

[1:36:34] Als je het hebt over middelbare blanke mannen... is dat helemaal op prijs.

[1:36:38] Dat is een ideale punching bowl.

[1:36:40] Er zitten er hier een paar.

[1:36:42] Niet mijn woorden, heren.

[1:36:43] Ik ben daar niet zo van.

[1:36:45] Maar ja, als het gaat over culturele gebruiken... religies uit andere landen... en daar ben je net zo scherp op... als we hier in de jaren zestig zijn geweest... op het christendoen...

[1:36:57] Ja, dan heb je een probleem.

[1:36:58] Kijk even naar hoe onze komieken in de jaren 70 en 80 gehakt hebben gemaakt.

[1:37:04] Van, oh die gekke katholieken en oh die rare refo's.

[1:37:07] En dat kon allemaal niet.

[1:37:08] Mensen leven allemaal nog.

[1:37:10] Kijk wat er gebeurt als je dit soort grappen probeert te maken over islam.

[1:37:15] Rogier Kouman is zo'n komiek die dat wel eens doet.

[1:37:17] Die wordt overal gecanceld en dan heeft hij een ongeluk.

[1:37:19] Want er zijn een heleboel satirici die dat niet kunnen navertellen.

[1:37:23] Mijn antwoord is, mevrouw Keijzer, via de voorzitter.

[1:37:27] Er is een systeem opgetuigd waarin deze kritiek totaal is getabuliseerd met de toverformule discriminatie, racisme, niet verbindend, uitsluitend, niet inclusief.

[1:37:38] En daar moeten wij met z'n allen lak aan hebben.

[1:37:41] Mevrouw Keijzer.

[1:37:42] Eens met dat laatste, maar dat proberen we al een aantal jaren en dat lukt niet.

[1:37:48] Wat zouden we nou kunnen doen om eindelijk eens een keer op een feitelijke, zakelijke manier dit gesprek te voeren?

[1:37:57] Ik ben daar echt naar op zoek, want ik hou mijn hart gewoon vast waar we op afsteven in dit land.

[1:38:04] Wanneer ik ga.

[1:38:05] En graag ook iets bondiger in de hand.

[1:38:06] Ja, voorzitter.

[1:38:07] Ik liet me even meeslepen.

[1:38:08] Want het was zo'n mooie vraag.

[1:38:09] Maar ik zat kort te houden.

[1:38:10] Ja, voorzitter.

[1:38:12] Het hele korte antwoord is natuurlijk allemaal op de verkiezingen die er vast heel gauw aankomen.

[1:38:16] Op jij en de 20 stemmen.

[1:38:18] Dan gaan we dat gesprek eerlijk voeren met elkaar.

[1:38:21] Zou ik zeggen.

[1:38:23] Oké, tot slot.

[1:38:24] Ja, voorzitter.

[1:38:26] Dat was nou net niet de bedoeling.

[1:38:29] Maar dat zal u begrijpen, voorzitter.

[1:38:31] Ik ben toch echt serieus op zoek naar een... eigenlijk een ander verhaal.

[1:38:38] Een verhaal waarin je...

[1:38:40] mensen ervan overtuigt dat dit een heilloze weg is.

[1:38:45] Want ik kan u vertellen, zeg ik via de voorzitter... dat de leemlaag in onze instellingen, de bovenlaag zoals ik het inmiddels ben gaan noemen... bestuurlijk, ambtelijk, juridisch, adviserend, zo hard is geworden inmiddels... dat je er gewoon niet... Leemlaag misschien is een slijmlaag, Peter voorzitter...

[1:39:06] die eigenlijk voorkomt dat je dit gesprek voert en het beleid aanpast.

[1:39:13] Dus laten we met elkaar krachten bundelen.

[1:39:15] Mevrouw Nanninga.

[1:39:16] Ja, dank voorzitter.

[1:39:17] Eens, mevrouw Keijzer vergat nog de academische wereld en de media... die zijn er ook van vergeven.

[1:39:22] Kijk, wat daarop zit is de mensen die gelijk gestemd zijn...

[1:39:26] ...aan een aantal partijen aan de rechterkant van het politieke spectrum.

[1:39:30] Die dienen zich te emanciperen.

[1:39:32] Spreek je uit.

[1:39:33] Ik hoor heel vaak van mensen in het land... ...ik ben de enige in mijn kantine op mijn werk die er zo over denkt.

[1:39:39] Dat is heel vaak niet zo.

[1:39:40] Dus spreek je uit, verenig je en zorg dat je ook gewoon dat soort functies gaat overnemen.

[1:39:45] We zien het in de academie en in de media wel voorzichtig gebeuren...

[1:39:49] Stemmen hun plek opeisen.

[1:39:50] Dat kunnen wij hier in deze zaal in de politiek niet alleen.

[1:39:53] Dat is een brede emancipatiebeweging.

[1:39:54] De generatie 68 heeft daar ook een paar decennia over gedaan.

[1:39:59] En dat gaan wij ook doen.

[1:40:00] En dat moet gebeuren.

[1:40:01] Ik maak er net een beetje een flauw grapje over politieke partijen.

[1:40:04] Maar daarbij moeten we ons echt ook verenigd opstellen.

[1:40:08] Dat lijkt me duidelijk, voorzitter.

[1:40:11] Ja, voorzitter.

[1:40:11] Aanvullend op de vraag van mevrouw Keijzer.

[1:40:14] Ik heb laatst het schoolboek van mijn kind op de middelbare school opengedaan en dan was maatschappijleer...

[1:40:20] En er wordt gewoon nog steeds weer islam.

[1:40:21] Het betekent vrede en het is liefdevol.

[1:40:24] En de ramadan is zo mooi.

[1:40:26] Vul in wat voor mooie indenken je kan krijgen tijdens de ramadan.

[1:40:30] Het woord terrorisme komt er niet in voor.

[1:40:32] Het woord sharia komt er niet in voor.

[1:40:33] Kinderen worden gewoon echt gehersenspoeld als ze dat lezen.

[1:40:36] Er klopt gewoon echt geen ene jota van, om het zo maar te zeggen.

[1:40:39] Is dat misschien iets wat mevrouw Keijzer zocht... en dan via mevrouw Anderblan-Nankar dat we daarmee gaan beginnen?

[1:40:44] Dat we onze scholen eens een keer gaan leren wat de islam...

[1:40:47] ...wat voor duisternis of voor weerzerwekkend dat daadwerkelijk is.

[1:40:50] Dat we dat gaan leren aan onze kinderen.

[1:40:52] Mevrouw Nalega.

[1:40:53] Ja, voorzitter, het onderwijs is daar een heel belangrijke factor in.

[1:40:56] En de heer Boon kan zijn borst nat maken, want dat is meer een OCW-discussie hoor.

[1:41:00] En mijn collega Boomsma pakt dat ook op as we speak.

[1:41:04] Er komt een soort nieuw curriculum voor geschiedenis aan.

[1:41:07] Dat kan ik straks meneer Boon wel even sturen...

[1:41:10] Daarvan zullen de haren hem, en ik denk nog wel enkele anderen in deze zaal, te bergen reizen.

[1:41:14] Het wordt niet beter, het wordt alleen maar erger.

[1:41:17] Ja, daar zullen we ons tegen teweer moeten stellen, waarbij we natuurlijk wel in acht moeten nemen dat je ook geen overheid moet willen die gaat over de inhoud van schoolboekjes.

[1:41:25] Er zijn regimes geweest waarin dat

[1:41:27] Het geval was, het waren ook geen gezellige samenlevingen.

[1:41:30] Dus we zullen daar een balans in moeten vinden.

[1:41:32] Maar feit is wel dat links die machtgreep nu wel heel schaamteloos heeft gepleegd en aan het plegen is.

[1:41:37] En daar zullen we iets tegenover moeten stellen.

[1:41:41] Voorzitter, dan ga ik even verder over het werk om in te burgeren.

[1:41:47] Ondertussen krijgt een statushouder die minimaal 28 uur werkt straks tot drie jaar extra om in te burgeren...

[1:41:53] Ik kan dat enigszins begrijpen.

[1:41:55] Ik heb liever dat ze werken dan dat ze alleen maar geld ontvangen en daar niets voor doen.

[1:42:00] Maar dan wel tegen harde waarborgen en afspraken.

[1:42:03] Welke specifieke eisen gelden voor die verlanging?

[1:42:06] En hoe lang moet iemand die 28 uur daadwerkelijk werken?

[1:42:10] Als je dat een maand doet, dan krijg je dan al een vrijstelling.

[1:42:13] Welke taalvoortgang moet tussentijds worden geboekt?

[1:42:16] Wordt dat bijgehouden?

[1:42:17] Zijn er sancties op?

[1:42:19] Vervalt die verlenging als iemand minder gaat werken?

[1:42:21] En wat gebeurt er als iemand na zes jaar nog steeds niet is ingeburgerd?

[1:42:26] Dan, een werkgever hoeft bij de aanvang van een werkvergunning niet altijd een BSN-nummer van de asielzoeker door te geven door de aanpassingen van dit kabinet.

[1:42:35] Die vergunning blijft dan maximaal 12 maanden geldig.

[1:42:38] Raakt iemand in die periode nou zijn werk of verblijf kwijt, bijvoorbeeld door afwijzing van zijn asielaanvraag, dan kan het UWV die vergunning niet intrekken en dan kan deze persoon dus blijven.

[1:42:48] Er zijn dan dus mensen die mogen doorwerken terwijl ze daar geen recht meer op hebben.

[1:42:52] Wat gaat die minister daaraan doen?

[1:42:56] En dan heb ik nog wat vragen over de problemen die hier ter sprake zijn gekomen.

[1:43:02] Waarom worden culturele factoren zoals eercultuur, normbezef, gezagsacceptatie niet of amper meegenomen in preventie- en integratiebeleid?

[1:43:10] Waarom staan we toe dat er salafistische overnames in onze moskeeën plaatsvinden?

[1:43:16] Waarom mogen buitenlandse mogelijkheden die zo enorm...

[1:43:19] ...haak staan op onze samenleving... ...zich zo diep bemoeien met Nederlandse moskeeën.

[1:43:25] Wat doet deze staatssecretaris aan buitenlandse financiering... ...extremistische predikers, et cetera?

[1:43:32] Er kent deze minister dat falende integratie... ...en dan heb ik daarvoor taal, waarde, werk, noem maar op...

[1:43:37] het directe medeoorzaak is van criminaliteit en radicalisering.

[1:43:42] En erkent de minister dat islam een nefaste invloed heeft op integratie... en op het eigen maken van Nederlandse normen en waarden.

[1:43:50] En tot slot, voorzitter, ga ik ook aan deze minister vragen.

[1:43:54] Een heel groot probleem voor integratie is het maken van afspraken...

[1:44:02] met partijen in deze Kamer die ik als anti-integratief beschouw.

[1:44:08] Er is een deal gemaakt door dit kabinet met denk het islamo-gauchisme, niet fascisme, het islamo-gauchisme heeft zich nu in het hart van ons landbestuur genesteld onder toezicht van deze minister.

[1:44:22] Wat is ze

[1:44:23] Wat is de afspraak die gemaakt is met DENK in ruil voor steun van hun belastingplan?

[1:44:29] Ik zou het ze zelf willen vragen, maar na een poging dit debat uit te stellen, is de fractie van DENK zo laf om hier niet aanwezig te zijn.

[1:44:38] Ik wil het wel heel graag van de minister horen.

[1:44:39] Tot zover, dank u wel.

[1:44:49] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:44:51] Ik hoop in ieder geval bij mijn interruptie wat meer duidelijkheid te gaan krijgen waar jaar 21 voor staat.

[1:45:00] Ik zal allereerst de vraag willen stellen, want JA21 heeft onlangs bijvoorbeeld een motie ingediend wat uiteindelijk toe geleid heeft dat religieuze bijeenkomsten zoals kerstfeesten niet meer doorgaan.

[1:45:17] Ik zou graag van JA21 willen weten waarom ze zo tegen die kerstfeesten zijn.

[1:45:25] Ja, dat klopt helemaal niet, voorzitter.

[1:45:27] Wat de heer Bamenga zegt.

[1:45:28] We hebben een motie ingediend.

[1:45:29] Volgens mij ging het over politie.

[1:45:31] Dat daar geen politie-iftars meer mochten worden gehouden.

[1:45:35] En daar zijn we ook moordicus op tegen.

[1:45:36] Islam is sowieso niet zo'n heel positieve invloed op de Nederlandse samenleving.

[1:45:41] En de politie heeft geen enkele zaak bij het houden van religieuze vieringen.

[1:45:46] Een kerstboom, een kerstborrel, et cetera, is geen...

[1:45:49] religieuze praktijk.

[1:45:52] Dus een ifster houden is een religieuze handeling.

[1:45:55] Een betere vergelijking zou zijn, voorzitter, als de heer Bamenga, als wij hadden gezegd in de politiebureaus moeten geen missen worden opgevoerd

[1:46:05] Daar zouden we het mee eens zijn.

[1:46:07] Of kerkdiensten.

[1:46:08] Dat behelst die motie.

[1:46:10] Maar het houden van een kerstfeest is prima mogelijk onder de motie Koeradi.

[1:46:14] Alleen die verderfelijke iftars waarbij politieagenten die neutraal moeten zijn islamitische religieuze handelingen uitvoeren, want dat is het houden van een iftar.

[1:46:23] Ja, daar zijn we natuurlijk moordicus op tegen.

[1:46:25] Het is een hele mooie motie.

[1:46:26] Ik ben blij dat die is aangenomen en dat onze agenten gezellig kerst kunnen blijven vieren op het bureau.

[1:46:32] Ja, voorzitter.

[1:46:34] Die onduidelijkheid waar jaar 2021 precies voor staat, die is wat mij betreft nog steeds niet weg.

[1:46:41] Enerzijds geeft de jaar 2021 inderdaad aan, volgens mijn verkiezingsprogramma,

[1:46:45] Dat ze staan voor een scheiding tussen kerk en staat.

[1:46:50] Aan de andere kant zeggen zij inderdaad dat in dit geval bepaalde religieuze uitingen wel toegestaan zouden moeten worden.

[1:47:00] Even naar een ander punt, naar aanleiding van het verhaal van mevrouw Nanninga.

[1:47:06] die eigenlijk een soort aanval pleegt richting de islam.

[1:47:11] Wat ik welkelijk waar walgelijk vind, voorzitter.

[1:47:16] Ik zou graag mevrouw Nanninga willen vragen... wat zouden meer dan een miljoen Nederlanders nu moeten doen... met het verhaal die mevrouw Nanninga zojuist verteld heeft?

[1:47:28] Meer dan een miljoen Nederlanders die gewoon mee willen doen in de samenleving... en vervolgens te maken krijgen met zulke aanvallen...

[1:47:35] Vanuit een partij zoals mevrouw Nanniga.

[1:47:38] Mevrouw Nanniga.

[1:47:40] Ja, voorzitter.

[1:47:43] Wij hebben in Nederland godsdienstvrijheid.

[1:47:45] Dus mensen mogen islamitisch zijn of joodse of christelijk.

[1:47:50] Of noem het maar op.

[1:47:52] Maar we hebben in dit land natuurlijk wel de vrijheid van meningsuiting.

[1:47:59] Waarin mensen beschermd zijn tegen discriminatie en et cetera.

[1:48:04] Maar ideeën.

[1:48:05] ideeën mag je bekritiseren, mag je bevragen, mag je uitdagen, mag je bespotten.

[1:48:11] Hoewel ik dat in het geval van islam niet zou aanraden, want dat kan je je leven kosten om daarmee te spotten.

[1:48:17] En als er een heer Bamenga draait het om.

[1:48:22] De islamitische ideologie, en dan heb ik het niet over individuele burgers, maar de islamitische ideologie is strijdig met het westen.

[1:48:29] met onze normen, waarden en idealen... valt ons aan.

[1:48:33] De islamitische wereld keert zich tegen ons.

[1:48:36] Wij hebben hier kerstmarkten... meneer Bermenga, zag ik via de voorzitter... die niet kunnen doorgaan... zonder betonnen barrières... tegen de aanvallen van islamisten.

[1:48:46] Wij hebben problemen... jonge vrouwen op straat... die in de zomer misschien een beetje bloot erbij lopen... met jongeren die vanuit een islamitische ideologie... ze intimideren en aanvallen.

[1:48:58] Dus islam als...

[1:48:59] ideeën zet, niet als individuele mensen, maar als ideologie...

[1:49:04] is hier in strijd met ons.

[1:49:07] Wij proberen ons daartegen te verdedigen.

[1:49:10] En in deze ideeënstrijd mag dat gewoon gezegd kunnen worden.

[1:49:15] En wat mensen verder willen geloven en hoe ze daar invulling aan geven, dat is aan hun.

[1:49:19] Maar als jij moslim bent, zeg ik wel, de ideologie die jij aanhangt, daar heb ik een bepaalde mening over.

[1:49:25] Ik denk niet dat dat een positieve toevoeging is voor ons land.

[1:49:28] En dat mag, net zoals mensen dat over het christendom praten.

[1:49:30] Mogen zeggen bijvoorbeeld.

[1:49:32] Of over het communisme.

[1:49:33] Of over de fanclub van Jan Smit voor mijn part.

[1:49:38] Ja, voorzitter.

[1:49:41] Het is voor mij nog steeds onduidelijk waar jaar 21 precies voor staat.

[1:49:46] We zitten hier bijvoorbeeld in een debat wat gaat over meedoen vanaf dag 1.

[1:49:52] En ik zie hier een motie voorgesteld 24 september.

[1:49:55] Dat is van de heer Boon hiernaast.

[1:49:58] Wat eigenlijk graag wil dat mensen helemaal niet vanaf dag 1 meedoen.

[1:50:02] Er wordt hier een voorstel wat ervoor zorgt dat de wachttermijn...

[1:50:06] Na drie maanden gaat.

[1:50:09] In plaats van zes maanden.

[1:50:10] Daarvan zegt de heer Boon.

[1:50:12] En dus ook jaar 21.

[1:50:14] Dat dat niet zou moeten gebeuren.

[1:50:17] En dit is ook weer een voorbeeld.

[1:50:18] Waarbij we met z'n allen zeggen.

[1:50:20] We willen juist dat nieuwkomers mee mogen doen.

[1:50:23] En mevrouw Nanniga geeft ook aan.

[1:50:26] Dat ze staat voor een open en vrije samenleving.

[1:50:32] Waar plek is voor iedereen.

[1:50:34] Maar uiteindelijk in de praktijk.

[1:50:36] zien we dat op geen enkele manier terug.

[1:50:38] Want wat ze doet is moslims bashen.

[1:50:41] Een miljoen moslims in dit land hebben wat haar betreft helemaal geen plek in onze samenleving.

[1:50:48] En wat mij betreft komt dat niet overeen met wie zij pretendeert te zijn, namelijk een liberale partij.

[1:50:57] Meneer Bermenga is heel erg in de war, voorzitter.

[1:51:01] Dat is jammer.

[1:51:02] Ik heb net expliciet betoogd dat ik het helemaal niet heb gehad over individuele moslims, maar over de ideologie van de islam.

[1:51:12] En dat haalt hij nu weer waarschijnlijk bewust door elkaar.

[1:51:14] Dan komt er een motie bij over wachttijden, waarvan ik ook niet helemaal begrijp.

[1:51:19] Ik heb die motie even niet voor me.

[1:51:22] Maar goed, mensen moeten gewoon inburgeren voorzitter en ik heb geen idee waar dat nu weer vandaan komt.

[1:51:31] En voort zijn wij een conservatief-liberale partij, waarbij we natuurlijk wel het grondbeginsel aanhangen dat inderdaad, wat ik net al zei, vrijheid van godsdienst een heel groot goed is in dit land.

[1:51:43] Maar dat je ook iedere religie of iedere gedachtenstroming moet kunnen bekritiseren waar dat nodig is.

[1:51:50] En in zaken islaam is dat heel, heel, heel hard nodig, want het heeft een vaste invloed op ons open, vrije verhaal.

[1:51:56] Westerse samenleving.

[1:51:58] En meneer Bamenga kan hier doen alsof mijn partij en ik zelf het probleem zijn.

[1:52:04] Wij zijn niet degene waarvoor betonblokken worden neergelegd.

[1:52:06] Wij zijn niet de reden dat de marechaussee bij allemaal Joodse scholen en synagogen staat.

[1:52:11] Wij zijn niet de reden dat oud- en nieuwfeesten continu uit de hand lopen.

[1:52:16] Wij zijn niet de reden dat de criminaliteit zo gestegen is.

[1:52:19] Wij zijn niet de reden dat meisjes en vrouwen zo...

[1:52:21] ontzettend veel geïntimideerd worden in onze zwembaden en in onze straten.

[1:52:25] Wij zijn niet de reden van de fatbike terreur.

[1:52:28] Wij zijn niet de reden van de achteruit hollende acceptatie van homoseksuelen.

[1:52:33] Wij zijn niet de reden dat overal moet worden gebogen met iftars en halal maaltijden.

[1:52:39] En gescheiden, de liberale D66, gescheiden ingangen voor mannen en vrouwen bij publieke bijeenkomsten.

[1:52:47] Dat zijn wij niet.

[1:52:48] Dat komt allemaal uit het islam vandaan.

[1:52:50] Dus de heer Bamenga kan tegen mij lopen tetteren tot hij in ons weegt, of tot ik in ons weeg.

[1:52:54] Dat duurt langer.

[1:52:55] Maar het probleem, meneer, dat blijft.

[1:52:57] Het punt is wel helder, hoor.

[1:52:58] Het duurde wel echt heel lang.

[1:52:59] De heer Van der Brink gaat nu spreken aan de CDA.

[1:53:05] Dank u wel, voorzitter.

[1:53:07] Op allerlei plekken in Nederland wordt er door heel veel mensen heel hard gewerkt aan de inburgering en participatie van nieuwkomers.

[1:53:13] De afgelopen maanden bezocht ik een mbo in Leeuwarden, een particuliere taalschool in Haarlem en het project Op je plek in de zorg in Leiderdorp.

[1:53:20] En ik zag op die drie plekken waar inburgering om gaat.

[1:53:22] Een intensieve samenwerking van scholen, opleidingsinstituten, gemeenten, maatschappelijke instellingen en nieuwkomers die samen hun uiterste best doen er iets van te maken.

[1:53:31] Nieuwkomers die hun uiterste best doen zich de Nederlandse taal eigen te maken en tegelijkertijd bezig zijn met het zich klaarmaken voor de arbeidsmarkt of daar zelfs al voorzichtige stapjes op zetten.

[1:53:42] Het lijkt me goed vandaag te beginnen met een compliment aan al die mensen en clubs die zich daarvoor inzetten.

[1:53:46] Ik was in ieder geval oprecht onder de indruk.

[1:53:49] En ook een compliment aan al die nieuwkomers die worstelen met de moeilijke taal die het Nederland voor veel nieuwkomers is.

[1:53:57] Ja, voorzitter, even bij de beginwoorden van de heer Van der Brink.

[1:54:01] Want het kan maar zo zijn dat wij bij dezelfde mbo-instelling zijn gaan kijken, nu u dat zo zei.

[1:54:07] En hij complimenteerde een heel aantal betrokken partijen en noemde daarbij niet de werkgevers.

[1:54:13] Dus is dat een verspreking of echt een bewuste omissie?

[1:54:18] De heer Van der Brink?

[1:54:19] Nee hoor, dit is geen bewuste omissie.

[1:54:21] Ik ben er zeer voor bewust dat er ook heel veel werkgevers zijn die hun uitersten bezig doen om een plek te bieden aan nieuwkomers.

[1:54:25] Dus dat was niet uitsluitend bedoeld.

[1:54:28] Maar voorzitter, is de heer Van den Brink het dan met de VVD eens dat juist eigenlijk de partijen die hij noemt zich moeten verbinden aan werkgevers.

[1:54:36] Omdat je er zo voor zorgt dat we inderdaad taal en alles wat we aanbieden voor nieuwkomers direct koppelen ook aan werkgevers.

[1:54:44] Dat was eigenlijk het voorbeeld wat ik noemde over de zorgkansen bij Verda en Melloord.

[1:54:50] En dat zouden we dus veel meer moeten stimuleren.

[1:54:53] Dat zou de norm moeten zijn.

[1:54:54] Dan moet je de werkgever er dus binnen trekken.

[1:54:56] Is de heer Van den Brink dat met mij eens?

[1:54:58] Heer Van den Brink?

[1:54:59] Zeker, meneer de voorzitter.

[1:55:01] Dan mag u door met uw bedoeling.

[1:55:04] Taal is superbelangrijk, voorzitter.

[1:55:05] Als je de taal spreekt kun je met je buren praten of meehelpen bij de sportvereniging.

[1:55:09] Zo leer je mensen kennen en raak je betrokken bij de plek waar je woont.

[1:55:12] Dat is een cruciaal onderdeel van integratie.

[1:55:14] Ik hoorde tijdens mijn bezoeken wel zorgen over het taalonderwijs.

[1:55:18] Als gevolg van het migratiepact.

[1:55:19] Nieuwkomers met een tijdelijke status raken in de praktijk soms meer gefocust op werk dan op taal.

[1:55:24] Omdat voorzien in je eigen inkomen een voorwaarde is voor gezinshereniging.

[1:55:28] Taalscholen zien leerlingen afhaken en ik sprak zelf een jongeman uit Syrië die zei zodra ik een baan heb stop ik met mijn opleiding want ik moet er mijn eigen inkomen voor zien als ik mijn familie hierheen wil halen.

[1:55:38] Mijn vraag aan de minister, herkent u deze signalen?

[1:55:40] Hoe weegt u ze?

[1:55:41] En wat doet u om te voorkomen dat mensen afhaken?

[1:55:44] Over afhaken gesproken, het verzuimpercentage in het taalonderwijs, 20%, is sowieso veel te hoog en ook hoger dan in het voorgaande stelsel, heb ik me laten uitleggen.

[1:55:54] Dat is niet alleen duur, het is ook heel improductief, want de kans op duurzaam werk is echt kleiner naarmate je de taal slechter beheerst.

[1:56:01] Wat kan een minister doen om het verzuim omlaag te krijgen, vraag ik hem.

[1:56:06] De minister laat niet na te benadrukken dat werk belangrijker moet worden bij nieuwkomers.

[1:56:10] Mijn fractie steunt die richting, meneer de voorzitter.

[1:56:13] Het risico is wel dat die nadruk het belang van taal ondergraaft.

[1:56:16] Daarom vraag ik de minister om niet door te slaan.

[1:56:18] Ja, mensen sneller aan het werk helpen helpt, kent voordelen voor henzelf en voor de samenleving.

[1:56:23] Maar iets langer de tijd nemen voor de taal vergroot de kans op duurzaam samenleven.

[1:56:28] De lange termijn is belangrijker dan de korte termijn.

[1:56:30] Ik ben benieuwd wat de minister daarvan vindt.

[1:56:34] Integratie gaat niet alleen over taal, maar ook over de samenleving waar mensen deel van uit gaan maken.

[1:56:39] Wat hebben we in Nederland met elkaar gemeen?

[1:56:41] Wat mogen we verwachten van iemand die hier komt wonen?

[1:56:43] En wat kan die nieuwkomer van ons verwachten?

[1:56:46] Nederland heeft een eigen taal en geschiedenis.

[1:56:48] Onze samenleving is gevormd door het jodendom, het christendom en het humanisme.

[1:56:52] Onze democratische rechtsstaat met alle haar vrijheden is niet vanzelf ontstaan.

[1:56:56] Daar is een lange geschiedenis aan vooraf gegaan.

[1:56:59] We hebben bovendien een sterke traditie van verenigingen en maatschappelijke organisaties.

[1:57:03] Dat is iets om trots op te zijn.

[1:57:04] Mensen kijken naar elkaar om, leven samen en nemen verantwoordelijkheid voor hun omgeving.

[1:57:09] Dat is iets waar we als CDA aan hechten.

[1:57:11] En ja, dat staat onder druk.

[1:57:12] Dat zien wij ook.

[1:57:13] De fragmentatie en individualisering heeft het ideaal van samenleving aangetast.

[1:57:17] Maar het blijft juist ook tijdens de inburgering een ideaal om naar te streven.

[1:57:21] Inburgeren doe je niet in je eentje.

[1:57:23] Dat is een wederkerig proces.

[1:57:25] Wij bieden nieuwkomers een plek en verwelkomen ze in onze gemeenschappen.

[1:57:29] Zij geven mede vorm aan de samenleving door de taal te leren en zich in te zetten.

[1:57:33] In Leidendorp ontmoet ik een paar nieuwkomers die al binnen een paar maanden na aankomst aan vrijwilligerswerk deden.

[1:57:38] Dat is fantastisch, voorzitter.

[1:57:40] Nederlandse wordt het bijna niet, zou ik iets wat optimistisch zeggen.

[1:57:45] De heer Vlag.

[1:57:47] Ja, voorzitter, dank u wel.

[1:57:48] Ik hoorde de heer Van der Brink zeggen dat onze Nederlandse samenleving zoals die nu is, gevormd is vanuit christendom, jolendom en humanisme.

[1:57:55] Dat die ook een belangrijke invloed hebben gehad in de totstandkoming van onze waarden en onze wet- en regelgeving.

[1:58:01] Ziet de heer Van der Brink ook dat de islam daar een heel problematische verhouding mee heeft met die een eeuwenlang tot stand gekomen set van wet- en regels en waarden?

[1:58:13] De heer Van der Brink.

[1:58:15] Meneer de voorzitter, ik zit me al de hele ochtend te ergeren aan het simplisme waarmee over de islam wordt gesproken.

[1:58:22] Er zijn heel veel moslims in ons land die hun uiterste best doen zich aan onze regels te houden, aan onze wetten te houden en die gewoon mee willen doen en niets anders dan dat.

[1:58:30] Er zijn ook stromingen in de islam die veel minder op integratie gericht zijn.

[1:58:35] En ja, daar hebben ook wij moeite mee.

[1:58:38] Mijn fractie hecht eraan om op dit punt met twee woorden te spreken.

[1:58:40] Iedereen die hier komt is welkom als hij zich aan onze waarde houdt.

[1:58:45] Als je dat niet doet, hebben we een probleem.

[1:58:49] De vlag.

[1:58:50] Nou voorzitter, kennelijk komt die ergernis er dan nu uit bij deze toch vrij eenvoudige vraag.

[1:58:54] Nee, dat is niet op u hoor.

[1:58:55] Nee, nee, dat weet ik niet.

[1:58:57] Ik stelde namelijk de vraag of de heer Van der Brink ziet dat de islam een problematische verhouding heeft met de Nederlandse waarden en Nederlandse wetten en regelgeving.

[1:59:05] En vervolgens ging de heer Van der Brink in de tweede deel van zijn eerste zin al de schakel maken naar moslims.

[1:59:10] Dat is iets anders.

[1:59:11] Dat gaat om mensen die een bepaalde godsdienst aanhangen.

[1:59:14] En mijn vraag zag echt op de ideologie, de samenhangende mens- en wereldbeeld die achter de islam zit.

[1:59:21] En niet specifiek of er ook moslims zijn die zich uitstekend en vreedzaam in onze samenleving hebben gehouden.

[1:59:26] genesteld.

[1:59:30] En toch hou ik mijn antwoord in stand, omdat de islam volgens mij niet bestaat.

[1:59:35] De islam is net als het christendom, wat u en mij goed bekend is, een geloof wat heel veel stromingen bevat.

[1:59:41] Dus de islam staat haaks op Nederland, is mij te simpel.

[1:59:44] Er zijn stromingen in de islam waar ik me zorgen over maak.

[1:59:47] Er zijn stromingen in de islam waarvan ik denk, nou, dat kan prima samen hier.

[1:59:52] De vlaggen rond het

[1:59:53] Het gemak waarmee het christendom en de islam hier als uitwisselbaar op één hoop worden geveegd vind ik echt problematisch, ook juist vanuit het CDA.

[2:00:00] Want er zit één belangrijk kernverschil in.

[2:00:03] Het zendingsbevel uit Matthäus 28 zegt in de Bijbel onderwijst alle volken.

[2:00:09] De islam hanteert de term jihad, die betekent letterlijk onderwerping.

[2:00:14] Dus de islam gaat uit van onderwerpt alle volken.

[2:00:16] Dat is een enorm verschil of je de hele wereld wil onderwijzen met het wereldbeeld wat je hebt of wil onderwerpen.

[2:00:23] Ziet de heer Van der Brink dat wezenlijke verschil?

[2:00:25] Heer Van der Brink.

[2:00:26] Ik heb niet bedoeld te zeggen dat de islamen en het christendom uitwisselbaar zijn, meneer de voorzitter.

[2:00:33] Ik heb slechts gezegd dat er ook binnen het christendom heel veel verschillende stromingen bestaan, zoals binnen de islam ook veel verschillende stromingen ontstaan.

[2:00:41] Dus daarom blijf ik me er tegen verzetten om simplistisch te zeggen, de islam heeft een probleem met de Nederlandse samenleving.

[2:00:48] Het is veel genuanceerder dan dat.

[2:00:52] Ja, ik, voorzitter, dank.

[2:00:55] Laten we er geen theologische discussie van maken.

[2:01:00] Maar gewoon het simpele feit, wat ik net noemde in mijn betoog, 70% van de Nederlandse moslims stelt de Koran boven de Nederlandse wet.

[2:01:09] Kan de heer Van der Brink van het CDA dan op zijn minst erkennen dat islam hier een complicerende, problematische factor is in de integratie?

[2:01:21] Dat hangt ervan af of mensen zich daarnaar gedragen of niet.

[2:01:25] Je mag in Nederland, zou u als liberaal moeten plezieren, geloven wat je wilt, denken wat je wilt, vinden wat je wilt.

[2:01:34] Je mag je niet discriminatoire gedragen.

[2:01:36] Daar ligt de grens wat ons betreft.

[2:01:41] Ja, voorzitter, dat ben ik geheel met de heer Van den Brink eens.

[2:01:45] Maar het feit alleen al dat 70% van de Nederlandse moslims de Koran boven de Nederlandse wet stelt...

[2:01:52] Ik geloof heus dat ze niet in anarchie uitbarsten.

[2:01:54] Als dat zo was, dan hadden we dat in nog sterkere mate gezien dan nu al het geval is.

[2:01:58] Want delen doen dat wel natuurlijk.

[2:02:02] Het is natuurlijk wel anti-integratief, nietwaar?

[2:02:05] De Koran boven de Nederlandse wetstellen.

[2:02:07] Waarom zouden we die mensen een paspoort moeten geven?

[2:02:09] Islam is hier toch een problematische factor in.

[2:02:13] Met alle recht die mensen hebben om te geloven wat ze willen.

[2:02:15] Want dat bevestigde ik net ook al.

[2:02:19] Als we mensen een paspoort geven, dan spreken we met ze af dat ze zich houden aan de Nederlandse normen en waarden.

[2:02:25] En wat ze verder denken of geloven, dat mogen ze echt zelf weten.

[2:02:28] Als ze zich maar houden aan onze wetten.

[2:02:31] Het is helemaal de Franse postmoderne deconstructivisten wat ik hier uit het CDA weet te ontlokken.

[2:02:38] Dat gaat niet goed, voorzitter.

[2:02:41] Het is dus prima om zo te denken.

[2:02:44] Dan ben je gewoon een geïntegreerd burger van dit land.

[2:02:46] Ideën doen er toch toe, voorzitter, zeg ik via meneer Van den Brink.

[2:02:51] Het kan toch niet zo zijn?

[2:02:53] Dat je in dit land woont en dan zegt, ik stel de Koran boven...

[2:02:57] Daar vloeit toch geen gedrag uit voort dat zich verhoudt tot hier met elkaar goed samen kunnen leven.

[2:03:03] Dat is toch een ongelooflijk deconstructivistische, technocratische benadering die ik meer bij D66 verwacht, voorzitter.

[2:03:13] Ik vind het echt buitengewoon opmerkelijk dat u zegt wij moeten bepalen wat mensen wel en niet mogen denken.

[2:03:19] Wat mensen willen denken en vinden, dat maken ze zelf uit.

[2:03:24] Wij praten over, en daar zijn we het eens Dirk, hoe mensen zich gedragen.

[2:03:27] Als je hier in Nederland bent en komt, dan heb je te gedragen naar de Nederlandse normen en waarden.

[2:03:33] Hoe je denkt, ja, misschien vindt u het te liberaal, maar mag je echt zelf weten van het CDA?

[2:03:39] Heer Boon.

[2:03:40] Het getal 70% dat moslims in Nederland de sharia's hoger stelt dan onze circulaire wet is al meerdere keer genoemd.

[2:03:48] Maar uit het onderzoek kwam nog een getal dat nog hoger was, dat was namelijk 74,3%.

[2:03:53] En die geeft aan, er is maar één uitleg van het heilige boek en ieder gelovige moet zich daaraan houden.

[2:03:59] En als je dan kijkt in het boek, dan wordt opgedragen dat ze bijvoorbeeld geen Joden en Christenen tot hun vrienden mogen nemen.

[2:04:05] Dat staat zelfs in dat ze tegen Joden en Christen moeten strijden tot ze een speciale belasting betalen en onderworpen zijn.

[2:04:12] Als je dat 74,3% van die groep hebt, hoe kunnen die ooit integreren in onze samenleving terwijl ze die opdrachten hebben en ze ook duidelijk zeggen wij moeten ons op die manier aan dat boek houden.

[2:04:27] Hoe kunt u als CDA, die vroeger voor de christenen opkwam, dat verdedigen?

[2:04:31] Ik kom er nog steeds voor het christendom op.

[2:04:34] Dat is niet veranderd.

[2:04:35] We komen ook voor andere vrijheden en andere geloven op.

[2:04:39] Mensen mogen hier geloven wat ze willen, vinden wat ze willen.

[2:04:43] Alleen het gaat om hoe je je gedraagt.

[2:04:44] Dus of je je aan de Nederlandse wet houdt.

[2:04:46] Dat is de norm en de afspraak die we met elkaar hebben gemaakt.

[2:04:50] En is het dan zorgelijk als dit soort percentages zich voordoen?

[2:04:53] Ja, ik kan me voorstellen dat u zich daar zorgen over maakt.

[2:04:56] Tegelijkertijd kunnen wij mensen niet afschrijven op wat ze geloven, op wat ze vinden.

[2:05:01] Wij zijn in gesprek met over hoe we ons gedragen.

[2:05:05] Mijn buurman zou het veel beter kunnen zeggen van mij gaat citaat van vader vergeven en ze weten niet wat ze doen.

[2:05:10] En u vecht nu voor het recht om onderworpen te worden.

[2:05:13] U heeft echt geen idee waar u mee bezig bent.

[2:05:15] U vecht voor de cannibaal om u op te laten eten.

[2:05:18] Dat mag, het lijkt me heel onverstandig en dan doet u de christen op lange termijn echt geen dienst toe.

[2:05:23] Vierde voorzitter spreken.

[2:05:24] De heer Van der Breem.

[2:05:25] Meneer de voorzitter, ik vecht helemaal niet om op te laten eten.

[2:05:28] Ik vecht voor de Nederlandse grondwet, waarin staat dat we hier de vrijheid hebben om te geloven wat we willen.

[2:05:34] En ik vecht voor de Nederlandse wetten die zeggen dat je elkaars rechten moet respecteren en dat je plichten hebt als je hier komt.

[2:05:40] Dat is waar ik voor vecht.

[2:05:45] Ja, voorzitter, wat is de opvatting van de heer Van der Brink over die dalende acceptatie van de LHBTIQ-plusgemeenschap?

[2:05:54] De heer Van der Brink.

[2:05:54] Die vind ik net zo zorgelijk als u.

[2:05:59] Bedankt, bedankt inderdaad.

[2:06:01] En we willen allebei dat de zon elke dag schijnt.

[2:06:04] En vervolgens is natuurlijk de vraag van waar ziet dan de heer Van der Brink ook waar die analyse in zit?

[2:06:10] Wat ook onlangs nog is gedeeld in het vragenuurtje over die zorgelijke cijfers.

[2:06:15] Maar veel belangrijker, wat vindt de heer Van der Brink dan dat we eraan zouden moeten doen?

[2:06:21] Ik zie uit naar de verdiepende analyse die uw partijgenoot mevrouw Thielen heeft toegezegd op.

[2:06:25] Ik ben heel benieuwd wat daaruit komt.

[2:06:27] En verder is het aan ons om aan mensen uit te leggen wat de vrijheden die hier gelden in ons land, wat die voor mensen betekenen, uit welk land je ook komt.

[2:06:37] U wacht de analyse af, dus u weet het eigenlijk nog niet zozeer.

[2:06:44] We hebben meer analyse nodig, zegt de heer Van den Brink.

[2:06:46] En vervolgens zegt hij, dan moeten we mensen uitleggen.

[2:06:49] Dus dat deel wat over burgerschapsonderwijs gaat, is dus niet voldoende.

[2:06:53] Want daarin leggen we mensen uit wat onze waarden zijn.

[2:06:56] Dus het waardedeel van de inburgering is dus niet voldoende.

[2:07:01] Is de heer Van den Brink dat dus met mij eens?

[2:07:06] Ja, ook hier geldt weer, denken staat vrij, handelen niet.

[2:07:12] Dus dat onderscheid blijf ik steeds maken.

[2:07:15] Het moet in het hele burgeringsproces volstrekt duidelijk zijn welke vrijheden hier in Nederland gelden.

[2:07:20] Je mag hier geloven wat je wil, vinden wat je wil, maar je hebt je te gedragen naar de regels die we hier met elkaar hebben afgesproken.

[2:07:27] U werkt uw handen in de lucht.

[2:07:30] Mag ik u toch vervolgen?

[2:07:31] Nee, mevrouw Keijzer wil ook nog.

[2:07:33] Ja, voorzitter.

[2:07:34] Interessant debat.

[2:07:35] Maar ik heb een andere vraag.

[2:07:37] Wat is de fractie van Denk beloofd voor instellen met het belastingplan?

[2:07:43] Heer Van den Brink.

[2:07:44] Voorzitter, we praten hier vandaag over integratie.

[2:07:46] Op het gebied van integratie is er, voor zover ik weet, en dat is ver, niets beloofd.

[2:07:53] Dank.

[2:07:53] Mevrouw Keizer.

[2:07:54] Ja, nee, de heer Van den Brink gaat door met zijn bedoog.

[2:07:58] De minister schrijft in zijn brief dat nieuwkomers tijdens de inburgering leren welke rechten en vrijheden ze in Nederland hebben.

[2:08:04] Daar hoort ook bij dat iedereen zelf mag bepalen met wie hij trouwt.

[2:08:07] En dat niemand met geweld of intimidatie gedrongen mag worden om zich aan bevaalde opvattingen of tradities te houden.

[2:08:13] In de lessen wordt daarom ook aandacht besteed aan schadelijke praktijken, waaronder eergerelateerd geweld en aan het feit dat zulke vormen van geweld strafbaar zijn.

[2:08:20] Sinds juli vorig jaar wordt er ook explicieter op getoetst bij het examen Kennis Nederlandse Maatschappij.

[2:08:26] Ik vraag de minister in hoeverre ook de vrijheid van godsdienst daarbij betrokken wordt.

[2:08:29] We horen verhalen dat die bijvoorbeeld in AZC's en in internationale schakelklasse soms onder druk staat.

[2:08:34] Wat doet de minister om de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van geloof te veranderen of te stoppen met geloven te eerbiedigen in deze context?

[2:08:41] Ook hier geldt wat ons betreft wederkerigheid.

[2:08:44] Een moslim heeft in Nederland de vrijheid om zijn geloof te beleven, maar we vragen tegelijkertijd van hem of haar geloofsgenoten die willen stoppen met geloven die ruimte te bieden.

[2:08:52] Geloofsafval is toegestaan in Nederland.

[2:08:55] Tegelijkertijd geldt dat een christen die ruimte vraagt voor zijn geloof, die ruimte ook aan een moslim gunt.

[2:09:00] Joden en moslims moeten kunnen rekenen op bescherming van voor hen heilige gebouwen, maar ze horen in ons land te accepteren dat hun religie bekritiseerd, ja zelfs bespot mag worden.

[2:09:10] In de brief over problematisch gedrag schrijft de minister dat de overheid bij gedrag dat binnen de grenzen van de wet blijft, maar wel de vrijheid van anderen onder druk zet, vaak weinig mogelijkheden heeft om juridisch in te grijpen.

[2:09:20] Welke praktische ondersteuning krijgen gemeenten om in zulke situaties toch iets te kunnen doen?

[2:09:25] Kan de minister dit betrekken bij de evaluatie van de inburgering?

[2:09:27] En nu we het toch over geloofd hebben, wat heeft de minister ondernomen om het voornemen in het regeerakkoord over de interreligieuze dialoog om die te bevorderen, om te zetten in beleid?

[2:09:37] Wij horen dat zelfs hele kleine subsidieaanvragen voor dit doel worden afgewezen door het ministerie.

[2:09:41] Dat lijkt me niet in lijn met het coalitieakkoord waarin is afgesproken dat gezamenlijke initiatieven uit onder andere de christelijke, joodse en islamitische gemeenschap omarmen en versterken waar nodig.

[2:09:51] Wij willen graag weten wat er met die afspraak is gebeurd.

[2:09:54] Voorzitter, dan de inburgering zelf.

[2:09:55] De minister heeft onlangs een brief gestuurd met een voorstel dat ik interessant vind.

[2:09:58] Hij wil mensen die tenminste 28 uur per week werken of hebben gewerkt gedurende minimaal drie maanden maximaal drie jaar extra tijd geven om hun inburgering af te ronden.

[2:10:07] Ik begrijp waarom hij dat wil.

[2:10:08] Als iemand werk heeft gevonden zou het toch vreemd zijn als hij daarmee moet stoppen omdat hij anders zijn inburgering niet op tijd kan afronden.

[2:10:14] Maar ik heb er ook vragen bij.

[2:10:16] Hoe voorkomen we dat de inburgering onder druk komt te staan doordat hij een beetje weg kan lopen in de tijd?

[2:10:21] Ik heb daar zorgen over in combinatie met mijn opmerkingen over het migratiepact.

[2:10:25] Als nieuwe statushouders vrezen naar drie jaar weer weg te moeten, omdat bijvoorbeeld in Syrië een soort van vrede is uitgebroken, komt taalonderwijs en inburgering vermoedelijk op een lager pitje te staan.

[2:10:34] Hoe voorkomt u dat?

[2:10:35] En draagt het voorstel om de inburgering over langere tijd uit te smeren daar niet aan bij?

[2:10:40] Hoe zorgt de minister ervoor dat mensen tijdens die langere inburgeringstermijn ook daadwerkelijk blijven leren?

[2:10:45] En wil hij bij de evaluatie laten onderzoeken of deze regeling helpt om mensen aan het werk te houden zonder dat het behaalde taalniveau daaronder leidt?

[2:10:54] Heer Bouw.

[2:10:55] Het ging even heel snel in een kort tussenzinnetje, maar wil het CDA nu echt dat wij veel Nederlands belastinggeld gaan blijven investeren om Syriërs in te burgeren terwijl ze gewoon terug moeten?

[2:11:06] Volgens mij zelfs uw eigen kabinet daarmee bezig is.

[2:11:09] Dus wil dit CDA dat we gewoon vol door blijven gaan met geld pompen in de inburgering van Syriërs?

[2:11:18] Als ze hier een status hebben dan komen ze gewoon in aanmerking van alle regelingen die daarvoor zijn.

[2:11:23] Ja voorzitter, maar als we nog een tijdelijke status hebben en er is nu echt zicht op dat ze teruggaan, dan zullen we daar toch vol moeten inzetten.

[2:11:30] Het geld dat we dan uitgeven aan de inburgering kunnen we toch veel beter besteden aan het zorgen dat ze teruggaan.

[2:11:35] Dat we die vliegtuigen kunnen reserveren, dat we die Syriërs op kunnen zetten en terug naar Syrië kunnen sturen.

[2:11:40] Dat is toch veel beter voor de Nederlandse belastingbetaler.

[2:11:43] De heer Van der Breek.

[2:11:44] Zolang ze hier zijn en een status hebben, hebben ze dezelfde rechten als andere asielzoekers.

[2:11:50] En nieuwkomers, sorry.

[2:11:54] Voorzitter, uit dezelfde belief bereikt dat gemeenten nog steeds moeite hebben om mensen tijdig met hun inburgering te laten beginnen.

[2:11:59] De gemiddelde periode tussen huisvesting in de gemeente en het vaststellen van het persoonlijke inburgeringsplan is voor asielstatushouders teruggelopen van 18 naar 15 weken.

[2:12:08] Er is dus verbetering, maar de wettelijke termijn is 10 weken.

[2:12:10] Wanneer verwachten minister dat gemeenten die termijn daadwerkelijk kunnen halen?

[2:12:14] En als dat plan eenmaal is vastgesteld, moet iemand nog met zijn lessen beginnen.

[2:12:17] Weet de minister hoeveel tijd daar tussen zit?

[2:12:19] Ik zou graag zien dat we die wachttijd bij de volgende CBS-publicatie kunnen terugvinden.

[2:12:24] Werk is voor ons een belangrijk onderdeel van integratie.

[2:12:28] Het kabinet wil dat er in 2030 75.000 meer nieuwkomers aan het werk zijn dan eind 2026.

[2:12:35] Daarover staan afspraken in het coalitieakkoord.

[2:12:37] In maart hebben we samen met onze toenmalige collega mevrouw Lalla een motie ingediend over het uitbreiden van vakroutes en leerwerktrajecten voor statushouders.

[2:12:45] Die motie is aangenomen.

[2:12:46] Hoe staat het met de uitvoering en welke sectoren doen mee?

[2:12:49] Ik blijf het belangrijk vinden dat we mensen helpen werk te vinden dat bij hun mogelijkheden past.

[2:12:54] Wie in het land van herkomst al een opleiding heeft gevolgd, moet de kans krijgen die kennis echt te benutten.

[2:13:00] Voorzitter, in Nederland kennen we voor jongeren zonder startkwalificatie tot hun achttiende een kwalificatieplicht.

[2:13:04] Wij vinden het belangrijk dat jongeren voldoende onderwijs krijgen om later zelfstandig verder te kunnen.

[2:13:10] Maar wat doen we met iemand die later naar Nederland komt en nauwelijks onderwijs heeft gehad?

[2:13:14] Die persoon moet inburgeren.

[2:13:15] Alleen heeft hij daarmee niet vanzelf een opleiding waarmee hij goed terecht kan op de arbeidsmarkt.

[2:13:20] In de aanpak werk en meedoen nieuwkomers staat dat voor statushouders van 18 tot en met 27 jaar zonder startkwalificatie ook nadrukkelijk naar regulier onderwijs moet worden gekeken.

[2:13:29] Dat vind ik terecht.

[2:13:31] Maar we moeten volgens mij ook kijken naar mensen die ouder zijn en voor wie een opleiding haalbaar is.

[2:13:36] De minister schrijft dat ongeveer 30% van de asielstatushouders in de Z-route terechtkomt.

[2:13:40] Dat is trouwens twee keer zoveel als werd verwacht.

[2:13:43] Ik hoor van gemeentes waar het zelfs richting de 40% gaat.

[2:13:45] Dat lijkt me buitengewoon zorgelijk, omdat veel van deze mensen uiteindelijk het Nederlands niet gaan beheersen of onvoldoende en dus moeilijk aan werk zullen komen.

[2:13:51] Hij kent de minister dat beeld.

[2:13:53] En wat wil hij doen om dat percentage richting de beoogde 15% te krijgen?

[2:13:58] Van deze groep heeft 68% alfabetiseringsonderwijs nodig.

[2:14:02] Voor sommige mensen zal een startkwalificatie niet haalbaar zijn.

[2:14:05] Maar ik wil ook weten of er mensen zijn die met wat meer tijd en begeleiding wel verder kunnen komen.

[2:14:10] Daarom zouden we graag onderzocht willen zien of volwassen nieuwkomers die nog onvoldoende zijn opgeleid, tijdens of na de inburgering kunnen doorleren richting een startkwalificatie.

[2:14:19] En of daarvoor bepaalde groepen een verplichting bij zou kunnen horen.

[2:14:21] Dat moet natuurlijk wel redelijk zijn.

[2:14:23] Als je van iemand verlangt dat hij verder leert, moet dat onderwijs beschikbaar zijn.

[2:14:27] En moet het waar mogelijk te combineren zijn met werk.

[2:14:29] Maar waarom zou alleen voor oorspronkelijke Nederlanders een leerplicht gelden?

[2:14:32] Waarom zou die niet gelden als je niet gealfabetiseerd op latere leeftijd in Nederland arriveert?

[2:14:37] Kan de heer Van der Brink van het CDA mij misschien uitleggen waarom een meerderjarige asielzoeker die geen Nederlands spreekt moeilijk aan werk zou kunnen komen dan een Pool die geen Nederlands spreekt of een Let die geen Nederlands spreekt of een van die andere miljoen arbeidsmigranten die we binnen hebben in Nederland die geen Nederlands spreken?

[2:14:59] Ik geloof niet dat ik dat kan uitleggen.

[2:15:03] Dat is dus de inconsistentie van uw verhaal.

[2:15:06] Die mensen komen hier binnen, die arbeidsmigranten, die hebben wel werk.

[2:15:10] En die meerderjarige asielzoek waar u het over spreekt, die moeten allemaal gepamperd worden.

[2:15:13] En die moeten allerlei van Nederlandse faciliteit krijgen die onze jongens niet krijgen.

[2:15:18] En meiden die na de achttiende willen doorgaan.

[2:15:20] Dus dat is de pure inconsistentie.

[2:15:22] Die Somalië kan dus niet werken, maar die Pol wel.

[2:15:25] Nou, ik ben blij dat het CDA dat nu toegeeft.

[2:15:27] Dat is helemaal niet wat ik toegeef.

[2:15:30] Ik wil heel graag dat iedereen die hier komt zijn uiterste best gaat doen om werk te vinden.

[2:15:35] En daar kan opleiding bij horen.

[2:15:37] Ik zie daar het probleem niet van.

[2:15:40] Heer Vlag.

[2:15:44] Voorzitter, ook op het gebied van migratie moeten we denk ik ook de taboes voorbij brengen.

[2:15:52] als we kijken hoe het er nu voor staat.

[2:15:53] Een van de zaken waar we misschien naar zouden moeten kijken is welke rol culturele afstand speelt in het überhaupt haalbaar maken van integratie.

[2:16:01] 60% van de mensen in de bijstand komt van buiten Europa.

[2:16:05] Daaruit kun je voorzichtig de conclusie trekken dat voor een hele grote groep mensen de culturele afstand tot de Nederlandse samenleving eigenlijk niet te overbruggen is met geen enkel inburgeringsprogramma.

[2:16:14] Zouden we daarbij ook niet bij het toelaten van mensen tot ons land, tot dit werelddeel zelfs misschien, ook niet veel meer rekening moeten houden?

[2:16:23] Even een berichtje.

[2:16:24] Ik vind het een spannende vraag.

[2:16:27] Ook hier geldt weer, het is niet zo simpel.

[2:16:29] Er zijn landen waar mensen vandaan komen... waar inderdaad een heel grote kloof is met Nederland.

[2:16:37] Bijvoorbeeld Eritreërs en Somaliërs.

[2:16:38] Daarvan zien we allemaal dat die heel slecht aan werk komen.

[2:16:41] Bij Afghanen en Iraniërs is het een heel ander verhaal.

[2:16:44] Dus je kan dat niet allemaal op één hoop gooien.

[2:16:47] Je moet daar heel specifiek blijven kijken.

[2:16:49] En als u zegt, ik heb ideeën om Eritreërs en Somaliërs alsnog aan werk te helpen... staan wij aan uw zijde.

[2:16:54] Maar het zeggen van Eritreërs en Somaliërs mogen hier ook als ze worden vervolgd om hun geloof of om een andere reden, mogen hier niet meer komen.

[2:17:02] Daar zou mijn partij op tegen zijn.

[2:17:04] De heer Vlach.

[2:17:05] Dat zijn een aantal dingen die ik niet gezegd heb.

[2:17:09] Wat ik heb aangegeven is dat als je constateert dat de culturele afstand van sommige groepen te groot is om te kunnen integreren in de samenleving.

[2:17:16] Natuurlijk zijn er altijd uitzonderingen.

[2:17:19] Moet je dan ook niet zeggen, wij moeten af van de fictie dat we mensen tegen hun wil in denken hier te gelukkig te moeten maken in de Nederlandse samenleving.

[2:17:26] We moeten kijken of we de opvang van de mensen die daar soms terecht vandaan vluchten op een andere plek in de wereld organiseren en dat wij ons richten op.

[2:17:34] groepen die wel een kansrijke en gelukkige toekomst kunnen opbouwen.

[2:17:38] Dat taboe zouden we toch een keer moeten doorbreken.

[2:17:44] Ik zou toch mensen als individu willen blijven zien en niet als groep.

[2:17:48] Dus ik zou heel graag willen dat we individuen die zich hier aan de grens melden op dezelfde manier behandelen en niet in onderscheid maken in land van herkomst of geloof bijvoorbeeld.

[2:17:59] Dank u wel, voorzitter.

[2:18:07] super de luxe democratische Nederlandse stelsel erg ongelukkig voelen en hier ook gewoon helemaal nooit tot hun recht komen.

[2:18:15] En als je ziet dat 60% van de bijstand inmiddels een niet-Europese afkomst heeft, dan moet er toch ook een keer de discussie gevoerd kunnen worden of dit wel de beste toekomst is voor mensen.

[2:18:24] Dat kun je juist vanuit dat individu geredeneerd, kun je dat soort gesprekken voeren en zou je veel gerichter kunnen kijken hoe kunnen we dan de opvang op de wereld verdelen als die nodig is in bepaalde gevallen.

[2:18:36] Ja, maar dat suggereert een maakbaarheid waar ik de wereldgemeenschap tot nu toe niet op heb kunnen betrappen.

[2:18:41] Zo simpel is het niet.

[2:18:44] Ik zou me ervoor willen inzetten dat iedereen die in ons land is, ook als die ouder is dan 27, ze uiterst het beste doet om mee te doen.

[2:18:50] En ik heb net aan de minister gevraagd om te kijken wat we voor dat soort groepen ook kunnen doen.

[2:18:57] Want ik wilde daar nog een vraag over stellen.

[2:18:58] Kan de minister bij de evaluatie van de wet inburgering 2021, die volgend jaar begint, specifiek kijken welke mogelijkheden volwassenen boven de 27 jaar al hebben om verder te leren en waar ze in de praktijk tegenaan lopen?

[2:19:09] En daarbij onderzoeken of aanvullende scholing eventueel met een verplichtend element voor bepaalde groepen zinvol en uitvoerbaar is.

[2:19:15] Voorzitter, ik rond af.

[2:19:16] We hebben in Nederland veel met elkaar opgebouwd.

[2:19:19] Een land waar mensen in vrijheid kunnen leven en waar we verantwoordelijkheid voor elkaar dragen.

[2:19:23] In de omgang met nieuwkomers is wederkerigheid voor het CDA een belangrijk begrip, zoals u heeft gehoord.

[2:19:28] Van mensen die hier komen wonen mogen we verwachten dat ze de taal leren, inburgeren, onze westerse waarden zich eigen maken en een bijdrage leveren aan de economie en de samenleving.

[2:19:37] En van Nederland mogen we verwachten dat nieuwkomers hier welkom worden geheten, dat velen van hen klaarstaan om te helpen

[2:19:43] bij de inburgering en het bieden van een stage of werkplek.

[2:19:46] Want samenleven doe je niet alleen en inburgeren al helemaal niet.

[2:19:53] Ja, voorzitter.

[2:19:54] In 2025 heeft Maurice de Hond onderzoek gedaan... en die had een stelling gedeponeerd... de islam past niet bij de Nederlandse samenleving.

[2:20:02] En 60% van Nederland was het daarmee eens.

[2:20:06] En van het CDA zelfs 65% van uw achterban was het eens dat de islam niet bij de Nederlandse samenleving hoort.

[2:20:14] Wat zegt u tegen die achterban?

[2:20:17] Heer Van den Brink.

[2:20:18] Ik zeg eens de algemene dat ik als journalist veel met peilingen te maken heb gehad.

[2:20:21] En als geen ander weet hoe je daarin de waarheid niet per se genuanceerder maakt.

[2:20:28] En hier blijf ik zeggen, wij blijven staan voor de Nederlandse waarde.

[2:20:33] Vrijheid van geloof, vrijheid van meningsuiting, vrijheid van pers, noem het allemaal erop.

[2:20:38] We gaan niet groepen op grond van hun geloof uitsluiten.

[2:20:42] Dat gaan we gewoon niet doen.

[2:20:44] Ja, prachtig.

[2:20:47] Al die vrijheden, daar sta ik voor en daar zet ik me iedere dag voor in.

[2:20:51] Maar de islam verwerpt al die vrijheden.

[2:20:54] En dan vraag ik aan u, u wilt uw antwoord geven als CDA.

[2:20:59] Vindt het CDA dat de islam past bij de Nederlandse samenleving?

[2:21:04] Nogmaals, de islam bestaat niet.

[2:21:07] Er zijn heel veel verschillende varianten van de islam.

[2:21:10] Er zijn varianten van de islam die niet passen bij de Nederlandse samenleving.

[2:21:13] Er zijn varianten van de islam die prima passen bij de Nederlandse samenleving.

[2:21:18] Mevrouw Keijzer.

[2:21:19] Ja, voorzitter.

[2:21:20] Nog even verdergaand op mijn vorige vraag, dat ook een bel hierbij past.

[2:21:27] Wat de islam in ieder geval verenigd is, de haat richting onze Joodse medeburger, dat is daar wel doorleefd.

[2:21:39] Ook daar zullen uitzonderingen zijn.

[2:21:43] Mijn vraag zit op de deel met denk.

[2:21:47] Zit in die deel dan weliswaar niks over integratie, maar zit in die deel wel verder in de hoek drijven van Israël, het Zionisme zoals dat tegenwoordig hoort, wat uiteindelijk de vrijheid van de Joodse gemeenschap nog meer in het gedrang brengt.

[2:22:06] De zin wat de islam verenigd is te haat tegen het jodendom zal ik nooit onderschrijven.

[2:22:11] Ook hier geldt weer, er zijn heel veel moslims in ons land die buitengewoon prima samenleven met de joodse medeburgers.

[2:22:18] Ik zou ook hier willen pleiten voor nuance.

[2:22:23] En het antwoord op de tweede vraag is nee.

[2:22:26] Voorzitter, dat zat ook in de tussenzin die ik uitsprak.

[2:22:30] Dat geldt niet voor iedereen.

[2:22:32] Maar ik constateer dus dat ook op het gebied van verdere maatregelen richting Israël, die naar mijn mening de Joodse gemeenschap verder de hoek in zal drijven, niets is afgesproken met de fractie DENK.

[2:22:49] Van der Brink?

[2:22:51] Nee.

[2:22:51] Waarschijnlijk.

[2:22:52] Dank u, voorzitter.

[2:22:54] Nou, dan gaat eerst mevrouw Nanniga voor.

[2:22:56] Want heer Boon, u heeft al, even kijken, veertien interrupties gepleegd.

[2:23:01] Mevrouw Nanniga.

[2:23:02] Dank voorzitter.

[2:23:02] Ik heb een simpele ja-nee vraag.

[2:23:04] Weet de heer Van der Brink en weet de D66-fractie wat de deal met Denk behelst?

[2:23:09] Ja of nee?

[2:23:11] De heer Van der Brink.

[2:23:14] Voor zover het mijn beleidsterrein betreft wel.

[2:23:18] Mevrouw Nanniga.

[2:23:19] Dus niet de hele CDA-fractie is op de hoogte van de deal die er is gemaakt.

[2:23:25] Wat denk je is aangeboden in ruil voor steun?

[2:23:29] Dat is heel versnipperd bij de fractie.

[2:23:32] Hoe moet ik dat zien?

[2:23:33] Er is toch gewoon een afspraak gemaakt wat de fractie wel of niet in is meegenomen, het wel of niet weten.

[2:23:37] Even los van of ze het willen delen.

[2:23:40] De heer Van der Brink.

[2:23:41] We zijn daar globaal over geïnformeerd en wat ik op mijn beleidstrein kan zeggen heb ik zojuist gedaan.

[2:23:48] De heer Boon.

[2:23:49] We kennen allemaal de beroemde foto van afgelopen week dat de heer Bontebal op zijn knieën ging voor Denk in het kantoor.

[2:23:57] En dat is hetzelfde Denk die het weekend daarvoor op de Rode Lijn demonstratie opriep om alle Joden wereldwijd te vernietigen.

[2:24:05] River to the Sea werd geroepen.

[2:24:07] Hebben ze niet één keer gedaan, maar ze hebben het meerdere malen gedaan.

[2:24:09] Ze hebben het zelfs in een partijprogramma gedaan.

[2:24:12] En hoe kijkt het CDA naar de samenwerking met een partij die meermaals en ook publiekelijk oproept tot de vernietiging van alle joden wereldwijd?

[2:24:22] Dat is de interpretatie van meneer Boon.

[2:24:27] Wat er vorige week voor lag, was dat er voor het eerst in de geschiedenis van Nederland, voor zover ik weet, een belastingplan verworpen dreigde te worden.

[2:24:35] Wij wilden dat voorkomen.

[2:24:37] En om dat te voorkomen zijn er gesprekken gevoerd met een aantal partijen.

[2:24:42] En dat heeft geleid tot het stemgedrag dat we vorige week hebben gezien.

[2:24:45] Betekent dat dat CDA en DENK het met elkaar eens zijn op allerlei gebieden?

[2:24:49] Er waren grote verschillen met denk, er blijven grote verschillen met denk.

[2:24:52] Daar is niets aan veranderd.

[2:24:54] De heer Boon.

[2:24:55] Ja, voorzitter, het is niet wat de heer Boon denkt.

[2:24:58] Wij hebben hier in meerderheid een motie aangenomen... dat de uitspraak van de River to the Sea... dat een oproep tot geweld is wereldwijd richting alle Joden.

[2:25:07] Die motie is hier aangenomen.

[2:25:09] Daar staan wij als Kamer dus achter.

[2:25:10] Dat is niet wat de heer Boon denkt.

[2:25:12] Daar staat de Kamer achter.

[2:25:14] Dat is een aangenomen motie.

[2:25:16] En dat is dus een oproep tot geweld.

[2:25:18] En daar gaat uw partijleider, de heer Bontebal, gaat er s'avonds laatst op z'n knieën bij die fractie die oproept tot de vernietiging van alle joden wereldwijd.

[2:25:27] En dan wil ik vragen, wat vindt u daarvan?

[2:25:28] Moet u niet met een jijbak komen, de heer Bontebal?

[2:25:32] Nee, voorzitter, laat de heer van het CDA van de Brink dan alsjeblieft komen met waarom het CDA op de knieën gaat voor jodenhaters.

[2:25:42] Wij gaan niet op de knieën voor Jodahates.

[2:25:44] De zin from the river for the sea zult u ons nooit in...

[2:25:49] Wij zullen er nooit van zeggen dat we het daarmee eens zijn.

[2:25:53] En als meneer Boon aan de collega's van Denk vraagt of zij daarmee bedoelen wat u zegt, dan denk ik dat ze u ontkennend zullen beantwoorden.

[2:26:01] Ze zijn er helaas niet vandaag.

[2:26:06] Ja, voorzitter.

[2:26:07] Is de heer Van den Brink het met mijn fractie eens dat er ook iets bestaat als de politieke islam?

[2:26:15] Heer Van den Brink?

[2:26:17] Ja, hangt een beetje van de definitie af.

[2:26:18] Maar het zou kunnen dat dat een zinnig onderscheid is dat we kunnen maken tussen de verschillende soorten islam in ons land.

[2:26:27] En daarbuiten.

[2:26:29] Kijk, want voorzitter, hier zit precies eigenlijk het prangende punt.

[2:26:33] Want iedereen mag denken wat hij denkt en iedereen die mag doen wat hij doet binnen de grenzen van de wet.

[2:26:39] Maar we willen niet dat conservatisme, wat in een religie kan zitten, via politiek aan ons wordt opgelegd.

[2:26:48] Dat is wat ik bedoel met de politieke islam.

[2:26:50] En dat zie je namelijk meer en meer gebeuren.

[2:26:52] Kijk maar naar landen waar politieke islam aan de macht is.

[2:26:56] Dat zijn geen landen waar u en ik morgen graag naartoe zouden willen.

[2:26:59] Dus is de heer Van den Brink het met VVD eens dat we echt moeten strijden om juist die politieke islam buiten de deur te houden?

[2:27:07] Ik heb een beetje moeite met dat u het woord conservatisme steeds alleen maar negatief duidt.

[2:27:11] Volgens mij heeft u heel veel partijgenoten die zichzelf ook conservatief noemen.

[2:27:15] Dus ook dat is weer een bredere stroming.

[2:27:18] Verder deel ik wel, we zouden door moeten praten over wat is dan de islam en wat is de politieke islam.

[2:27:24] Maar ik vind het al veel prettiger om dat onderscheid te maken dan voortdurend, wat hier veel gebeurde vanmorgen, over de islam te praten.

[2:27:30] Dus ik ben geneigd om uw tweede vraag met ja te beantwoorden.

[2:27:34] Ja, voorzitter.

[2:27:36] Ik zou bijna zeggen gelukkig maar, want dat zou ook raar zijn als dat niet zo is.

[2:27:39] En daarmee wil ik zeggen dat we hier met elkaar er ontzettend scherp op moeten zijn om ervoor te zorgen dat de politieke islam ook niet hier ook binnendringt.

[2:27:49] En dat is dus exact...

[2:27:51] Daar kan je dus over mening van verschillen wat er dus vorige week is gebeurd.

[2:27:55] En in de ogen van mijn fractie is het dus ook een totaal verkeerde zet dat u daar met veel inhoudelijk op ingaat dat het prima is om met de deal te maken die u heeft gemaakt.

[2:28:07] En dat is dus mijn punt wat ik hier ook wil zeggen.

[2:28:10] Is de heer Van Brink het met mij eens?

[2:28:12] Dat wij hier in dit parlement goed voor moeten zorgen dat wij de politieke islam, de boodschap via de politiek hier binnenbrengen die wij niet vinden passen bij onze eigen waarden, dat we die altijd buiten de deur moeten houden.

[2:28:26] Dat is de cruciale vraag in uw betoog en daar kunt u...

[2:28:31] Ik hoop dat u daar het enige juiste antwoord op gaat geven.

[2:28:34] Ik hoop dat de heer Van der Brink het daar het enige... Ja, nogmaals, ik weet niet helemaal wat u precies bedoelt met de politieke islam.

[2:28:42] Dus als wij een uur met elkaar doorpraten over de verschillen tussen de islam en de politieke islam... en we worden het eens over de definitie, dan is mijn antwoord ja.

[2:28:47] Ik denk dat we dicht bij elkaar zitten op dat punt.

[2:28:50] Dank u wel.

[2:28:54] Ja, ik vind dat we heel erg lang doorgaan op iets wat vorige week speelde.

[2:29:00] Maar ik denk dat het niet zo heel relevant is voor dit debat.

[2:29:04] Maar goed, ik geef de heer Bameem daar nog het woord en mevrouw Keijzer.

[2:29:07] Maar er komt vast een debat...

[2:29:10] We hebben nog een kabinet, volgens mij, kijk ik.

[2:29:12] En er komt vast een debat daar weer over.

[2:29:15] En dan gaat het dan met elkaar weer bespreken.

[2:29:18] De heer Bamenga.

[2:29:20] Ja, voorzitter.

[2:29:21] Ik wilde eigenlijk een punt van orde maken.

[2:29:23] Want er worden hier Kamerleden weggezet als jodenhaters die zichzelf niet kunnen verdedigen.

[2:29:30] En dat vind ik echt wel onacceptabel dat dat hier gebeurt.

[2:29:34] Mevrouw Keijzer.

[2:29:37] Voorzitter, wie doet dat?

[2:29:40] Ze zijn trouwens in het gebouw.

[2:29:41] Ik heb ze net gezien.

[2:29:42] Ze kiezen ervoor om hier niet te zijn.

[2:29:43] Dat mag.

[2:29:44] Ik snap dat als geen ander.

[2:29:47] Ik heb toch nog even een vraag aan de heer Van der Brink.

[2:29:50] De fractie van het CDA sluit de fractie van de PVV uit vanwege uitspraken.

[2:29:58] Waarom geldt dat dan niet

[2:30:00] voor denk.

[2:30:02] Want de uitspraak van de River to the Sea, we weten allemaal dat dat in de praktijk betekent dat we 7 miljoen mensen de Middellandse zij indrijven.

[2:30:12] Wij sluiten de PVR uit om samen mee te regeren.

[2:30:15] Volgens mij worden er volop zaken gedaan met Kamerleden van alle partijen, inclusief u.

[2:30:21] Dus in dat opzicht is er geen verschil.

[2:30:25] Mevrouw Keijzer.

[2:30:25] Nou, voorzitter, er is wel verschil, want dit is praktisch een gedoogconstructie.

[2:30:30] Zonder die deal was er geen belastingplan geweest.

[2:30:35] Dus ziet de heer Van der Brink dat ook?

[2:30:40] Meneer de voorzitter, er is hier geen sprake van een gedoogconstructie.

[2:30:42] Er is gestemd vorige week over een belastingplan.

[2:30:44] Dat was het.

[2:30:48] Luisteren naar de heer Vlagg.

[2:30:50] Naaps, de SGP-fractie.

[2:30:51] Ja, voorzitter, dank u wel.

[2:30:52] Ik wil de waarschuwing afgeven dat mijn eerste zin een citaat is en niet een beleidenis van mezelf.

[2:30:58] Ik getuigd dat er geen God is dan Allah.

[2:31:01] Je waant je in Marrakesh terwijl je toch echt op Hollandse bodem staat.

[2:31:04] Met groot volume schalt deze islamitische geloosbeleiding over steeds meer Nederlandse straten.

[2:31:10] Zo klinkt drie keer per dag de azaan door de keurige wijk Parijs in Culemborg.

[2:31:14] Een actiecomité verzet zich hiertegen.

[2:31:16] Mensen verhuizen er vanwege de geluidsoverlast.

[2:31:19] terwijl de islam steeds meer publieke ruimte opeist, moeten andere religies verdwijnen.

[2:31:23] Dat is echt onwenselijk.

[2:31:25] Ondertussen klinkt een onverdovende stilte van de kant van het kabinet.

[2:31:28] Er is onderzoek gedaan naar de problemen met versterkte gebedsoproep... en daaruit blijkt dat in gemeenten met een structurele versterkte gebedsoproep... de afgelopen drie jaar in acht van de tien gevallen discussies, dialogen of voorvallen hebben voorgedaan... terwijl dat in gemeenten zonder structurele gebedsoproep zelden het geval was.

[2:31:46] Het ondersteunt het beeld dat uit...

[2:31:48] eerder landelijk opinieonderzoek naar voren kwam.

[2:31:51] Ruim driekwart van de Nederlanders vindt een versterkte gebedsoproep met een inhoudelijke beleidenis niet bij de Nederlandse samenleving en cultuur passen en stelt geen prijs op deze uiting in zijn eigen buurt.

[2:32:03] De minister stuurde onlangs het eindrapport aan de Kamer, maar in de bijgevoegde brief wordt met geen woord gerept over vervolgacties.

[2:32:10] Case closed, zo lijkt het.

[2:32:13] Maar niet wat de SGP en JA21 betreft.

[2:32:16] Er moet zo snel mogelijk een einde komen aan deze gebedsoproepen.

[2:32:19] En daarom zetten we in op een spoedige behandeling van het wetsvoorstel.

[2:32:24] Voorzitter, werk en taal zijn de sleutels tot... Mevrouw Nanninga.

[2:32:29] Dank voorzitter.

[2:32:30] Hoe beoordeelt de heer Vlag de sprekers bij de ronde tafel over dit onderwerp?

[2:32:38] De heer Vlag.

[2:32:41] Voorzitter, dat is voor mij lastig te beoordelen omdat ik niet in die voorbereidingsgroep heb gezeten.

[2:32:45] Ik heb gezien dat er gepoogd is om een zo breed mogelijk vertegenwoordiging te krijgen.

[2:32:50] Ik weet niet of dat helemaal gelukt is.

[2:32:52] Het blijkt erg lastig te zijn om mensen die zich durven uit te spreken hier tegen aan tafel te krijgen.

[2:33:00] Ja, dank u voorzitter.

[2:33:02] Ja, dat was ook een beetje mijn conclusie.

[2:33:05] Ik schrok eerlijk gezegd vooral van de eenzijdigheid ten nadele van ons mooie wetsvoorstel.

[2:33:13] Maar is de heer Vlag van mening dat de Kamerleden en bewindspersonen voldoende op de hoogte zijn van al die achterliggende dwarsverbanden en organisaties waar die sprekers allemaal vandaan komen?

[2:33:25] Het zijn soms hele mooie ronkende...

[2:33:27] titels waarvan je, als je niet een beetje daarin verdiept hebt, eigenlijk ziet dat het allemaal van die islamiserende clubjes zijn die daarachter zitten.

[2:33:35] Is die kennis naar het orde van de heer Vlag voldoende in deze Kamer en in het kabinet?

[2:33:41] De heer Vlag?

[2:33:42] Nou voorzitter, het blijkt heel erg moeilijk te zijn om überhaupt cijfers hierover naar boven te krijgen.

[2:33:47] Eerder hebben we dat ook al aan het kabinet gevraagd, aan het vorige kabinet.

[2:33:49] En dat gebeurde gewoon niet.

[2:33:51] Er zijn gewoon geen goede landelijke cijfers.

[2:33:52] Terwijl als je spreekt met vertegenwoordigers van het eerder genoemde buurtcomité, dan hoor je hoe het daadwerkelijk leeft.

[2:33:58] Ook in andere gemeenten speelt dat.

[2:34:00] Dat vervolgens hier aan tafel krijgen blijkt erg lastig.

[2:34:03] Maar ik zie dit vooral ook als een aanmoediging om bij het rond de tafel gesprek daar goede vragen over te stellen.

[2:34:10] De heer Van den Brink.

[2:34:11] Meneer de voorzitter, ik zat wel in die voorbereidingsgroep en we hebben wel degelijk geprobeerd om daar een brede groepering, alle meningen vertegenwoordigd te krijgen.

[2:34:19] Ik vraag aan mevrouw Nanninga, u was niet bij de...

[2:34:22] Dat kan niet hoor.

[2:34:23] Mag ik niets aan haar vragen?

[2:34:24] Nee, het is de interrupt.

[2:34:25] Het is jammer voorzitter, dan ga ik het onthouden.

[2:34:28] Heer Vlag vervolgt zijn betoog.

[2:34:30] Ja, voorzitter, ik wil naar het onderwerp taaleis.

[2:34:33] Werk en taal zijn de sleutels tot succesvolle integratie en participatie van nieuwkomers.

[2:34:38] Voor een succesvolle integratie zal aan nieuwkomers duidelijk moeten worden gemaakt dat je in Nederland werkt voor je brood en een actieve bijdrage levert aan onze samenleving.

[2:34:47] En wie de Nederlandse taal niet machtig is, kan niet volwaardig meedoen.

[2:34:51] De SGP is daarom blij met de voorgenomen aanscherping van de taalijst waarop wij ook herhaaldelijk hebben aangedrongen.

[2:34:57] Nog te vaak kunnen nieuwkomers bij de naturalisatieceremonie geen woord Nederlands spreken.

[2:35:02] Ik heb dat zelf ook destijds als loco-burgmeester wel meegemaakt, dat je echt zelfs de korte formulering in stukjes voor moet zeggen.

[2:35:10] Terwijl ze vanaf dat moment wel officieel Nederlander zijn.

[2:35:14] Het spreken van de Nederlandse taal moet worden bevorderd, zeker in de publieke ruimte.

[2:35:18] De taaleis leek in veel gemeenten een dode letter te zijn geworden.

[2:35:22] Ondanks dat deze wettelijke verplichting al sinds 2016 bestaat, werd er nauwelijks op gehandhaafd.

[2:35:27] Het is goed dat deze eis nu weer nieuw leven wordt ingeblazen.

[2:35:32] De minister gaat op verzoek van VVD en SGP gemeenten aanspreken die nalaten de taaleis te handhaven.

[2:35:39] In het uiterste geval wordt ook ingegrepen met een aanwijzing of een korting op hun bijstandsbudget.

[2:35:44] Een wettelijke verplichting is een niet voor niets.

[2:35:47] Die moet ook daadwerkelijk worden uitgevoerd.

[2:35:49] Ik lees dat het de mogelijkheid blijft om het vereiste taalniveau van 1F in uitzonderlijke gevallen los te laten.

[2:35:56] Hoe zorgt het kabinet ervoor dat dit niet de nieuwe ontsnappingsroute wordt om aan deze norm te ontkomen?

[2:36:02] Voorzitter, terwijl de houdbaarheid van ons sociale stelsel onder zware druk staat, is het opvallend dat één ding onderbelicht blijft.

[2:36:10] 60% van de mensen in de bijstand komt van buiten Europa.

[2:36:13] 60%.

[2:36:15] Het leeuwendeel van de inburgingsplichtige statushouders belandt in een uitkering.

[2:36:20] Zelfs na drie jaar heeft slechts vier op de tien een baan.

[2:36:23] En dat op onze krappe arbeidsmarkt, dat kan toch niet waar zijn?

[2:36:27] Het is daarom goed dat de minister een ambitieus plan op tafel heeft gelegd om 75.000 mensen extra aan het werk te helpen, maar er is echt meer nodig.

[2:36:36] Ons sociale stelsel mag geen migratiemagneet zijn.

[2:36:40] Je hoort het zelfs van nieuwkomers die zich inspannen en hard werken.

[2:36:44] Pak die uitkeringen eens aan, want mijn soortgenoten liggen thuis met een uitkering op de bank.

[2:36:48] Het moet vanaf dag één helder zijn dat in Nederland werk de norm is en niet een uitkering.

[2:36:54] Nu er eindelijk gesprekken gevoerd worden over ons sociale stelsel, valt mij op dat er helemaal niet wordt gesproken over beperking van de uitkeringsrechten voor asielzoekers en statushouders.

[2:37:05] De SGP zou graag verkennen

[2:37:06] Hoe een ingroeimodel voor de sociale zekerheid voor nieuwkomers vorm kan krijgen.

[2:37:11] Uiteraard binnen de grenzen van het EU-recht.

[2:37:13] Hoe kijkt de minister hiernaar?

[2:37:15] En ik overweeg daar vandaag ook een voorstel voor te doen.

[2:37:19] Voorzitter, nu het kabinet wil dat asielzoekers sneller aan het werk gaan, is het niet meer dan logisch dat ze ook meer gaan bijdragen aan de eigen opvangkosten.

[2:37:26] Asielopvang in Nederland is immers niet gratis.

[2:37:29] Een SGP-voorstel om te verkennen hoe eigen bijdrage voor werkende asielzoekers meer in lijn kan worden gebracht met de opvangkosten is recent aangenomen.

[2:37:39] Het COA houdt de opvangkosten in op het leefgeld van asielzoekers, maar in veel gevallen is dat geld al uitgegeven voordat het COA de eigen bijdrage kan innen.

[2:37:48] Het is daarom verstandig dat nu gekeken wordt naar de juridische grondslag voor gegevensdeling door UWV en Belastingdienst met het COA.

[2:37:57] komt op korte termijn meer duidelijkheid over de verkenning naar de eigen bijdrage en de juridische grondslag.

[2:38:04] Uiteraard moet de prikkel om te werken behouden blijven.

[2:38:07] Zo snel mogelijk meedoen, dat moet de ambitie zijn.

[2:38:09] Drempels voor het in dienst nemen van asielzoekers en staatshouders moeten dus dan ook uit de weg worden geruimd.

[2:38:15] Zo hebben werkgevers er last van dat asielzoekers regelmatig van de ene naar de andere opvanglocatie worden verplaatst, waardoor de tijd en energie die ze investeren in een opleiding of inwerkperiode verloren gaat.

[2:38:25] Ook het feit dat de COA vaak onbereikbaar is voor werkende asielzoekers en hun werkgevers vormt een probleem.

[2:38:31] De wirwar van regelingen en loketten werkt ook averechts.

[2:38:35] Werkgevers hebben behoefte aan administratief eenvoud, deskundige begeleiding en één herkenbare toegang tot dienstverlening.

[2:38:42] Nu hebben zij te maken met een kluwe van gemeenten, werkcentra, taalanbieders, jobcoaches, onderwijsinstellingen en verschillende subsidieregelingen.

[2:38:51] Vooral voor kleinere werkgevers is dit ondoenlijk.

[2:38:55] Het beleggen van bepaalde taken bij regionale werkcentra in plaats van bij gemeenten zou kunnen helpen om meer samenhang te brengen in de aanpak.

[2:39:03] Pakt de minister al deze knelpunten op en wanneer horen we daar meer van?

[2:39:07] Wil hij toezeggen dat hij met gemeenten, met regionale werkcentra en sectoren afspraken gaat maken over één herkenbare werkgeversroute waarin dienstverlening wordt gebundeld en werk, vaktaal en inburgering beter op elkaar aansluiten?

[2:39:22] Gemeenten krijgen de rijksvergoeding voor inburgering pas wanneer een statushouders daadwerkelijk is gehuisterd en staat ingeschreven in de BRP.

[2:39:29] Terwijl we allemaal weten dat de gemiddelde statushouder nu nog jaren in een AZ7 blijft na een koppeling aan een gemeente.

[2:39:37] Veel statushouders willen dolgraag aan de slag, maar het is niet mogelijk omdat de rijksvergoeding voor inburgering pas na een paar jaar volgt.

[2:39:43] Wat doet het kabinet om zo spoedig mogelijk deze financiële belemmering voor gemeenten weg te nemen, zodat ze niet langer hoeven te wachten op huisvesting om met de inburgering te beginnen?

[2:39:52] Wanneer is dit gerealiseerd?

[2:39:56] Terwijl de belofte was nooit meer, is antisemitisme alomtegenwoordig.

[2:40:01] Dat vergt ook maatregelen op ieder terrein van de samenleving, zeker ook als het gaat om de inburgering en integratie van nieuwkomers.

[2:40:08] Hoe staat het met de acties om holocaust-educatie onder hen te versterken?

[2:40:12] Op dit moment loopt op initiatief van de SGP een pilot voor inburgeringsbezoeken aan Joodse musea en herinneringscentra, zodat de Holocaust tastbaar en voelbaar wordt.

[2:40:23] Inburgeraars uit zeven gemeenten bezoeken het Joods cultureel kwartier in Amsterdam of het herinneringscentrum Kamp Westerbork.

[2:40:31] Kan de minister ons uitgebreid informeren over de resultaten van deze pilot?

[2:40:35] Zet hij in op een structureel vervolg?

[2:40:38] Is hiervoor voldoende budget vrijgemaakt?

[2:40:40] Zo niet, dan zullen we een voorstel doen om dat te regelen.

[2:40:43] In Duitsland kent men een zogeheten verklaring van verbondenheid met het Joodse volk.

[2:40:48] Deze wordt door nieuwkomers ondertekend zodra zij het Duits staatburgerschap ontvangen.

[2:40:53] Daarbij verklaren zij onder andere iedere vorm van antisemitisme en holocaustontkenning af te wijzen.

[2:40:58] Ook moet men verklaren het Joodse leven te zullen beschermen.

[2:41:04] Ik vind het op een bepaalde manier altijd heel ontroerend om dat vanuit de Duitse...

[2:41:08] buren te horen.

[2:41:09] Momenteel wordt gewerkt aan de aanpassing van de Nederlandse participatieverklaring.

[2:41:13] Wat zou het een belangrijke stap zijn in de strijd tegen het antisemitisme als een soortgelijke verklaring ook expliciet terugkomt in de Nederlandse participatieverklaring?

[2:41:25] Wil de minister hier dit plan omarmen en daarmee een duidelijk signaal afgeven richting onze Joodse Nederlanders dat hun plaats in onze samenleving bescherming verdient en dat voor antisemitisme geen plaats is in ons land?

[2:41:37] Tot zover, voorzitter.

[2:41:38] Dank u wel.

[2:41:39] Dan gaan we door met de heer Seder en hij voert het woord namens de ChristenUnie.

[2:41:45] Dank voorzitter.

[2:41:47] Wat is een Nederlander?

[2:41:49] Ben ik een Nederlander?

[2:41:51] En zo ja, wat voor Nederlander?

[2:41:54] Ik heb mezelf deze vragen de afgelopen 37 jaar heel vaak moeten stellen.

[2:41:58] Soms op eigen initiatief, geregeld als reactie op een directe vraag of situatie.

[2:42:03] Om even mijn situatie te schetsen.

[2:42:05] Ik ben in Amsterdam geboren en heb een mooi rood Nederlands paspoort.

[2:42:09] Mijn vader is in Suriname geboren en mijn moeder in Ghana.

[2:42:13] En omdat mijn ouders niet in Europa of Noord-Amerika zijn geboren... heb ik van het CBS het stempel gekregen... persoon met een niet-westerse migratieachtergrond.

[2:42:23] Tot eind 2016 was de ontologische duiding wat meer recht voor zijn raap.

[2:42:27] Een allochtoon.

[2:42:29] Turkije telt overigens niet mee voor Europa.

[2:42:32] En Azië uiteraard ook niet, maar mensen geboren in Japan en Indonesië daarentegen wel.

[2:42:38] Zij hebben een westerse migratieachtergrond.

[2:42:41] Oh ja, en als je uit Oceanië komt, heb je ook een westerse migratieachtergrond.

[2:42:46] Logisch toch?

[2:42:47] Over de westerse gelijkenissen tussen Kiribati en Parijs zijn vast tientallen boeken geschreven.

[2:42:53] En hoe zit het dan met mijn vader?

[2:42:55] Hij werd geboren in Suriname, dat toen de tijd gewoon Nederlands grondgebied was.

[2:42:59] Is hij dan geen persoon met een westerse migratieachtergrond?

[2:43:03] Nee, helaas.

[2:43:05] En omdat mijn ouders geen westerse migranten zijn, ben ik dat dus ook niet.

[2:43:09] En dus deel ik in mijn hoofd een denkbeeldige box uit aan onze kroonprinses Amalia.

[2:43:15] Want volgens de statistische indeling zitten we als tweede generatie personen met een niet-westerse achtergrond, volgens het CBS in het Nederlands, hetzelfde schuitje.

[2:43:26] Nou ja, soort van.

[2:43:28] Kortom, als ik mijn identiteit moet ontlenen aan hoe het CBS mij duidt, bekruipt mij een sterk onbevredigend gevoel.

[2:43:35] Er is toch meer dan het CBS-stempel?

[2:43:39] En als je met een Nederlands paspoort dan direct een echte Nederlander bent, is dat ook echt zo?

[2:43:46] Is dat het enige wat je hoort te doen of te zijn?

[2:43:49] Een rood Nederlands paspoort verkrijgen.

[2:43:52] Ik heb een bijdrage geleverd aan deze samenleving.

[2:43:55] Doet het er dan niet meer toe, vraag ik me af.

[2:43:57] Deze woorden sprak Ruud Gullit afgelopen zomer op tv over de manier waarop hier in de Tweede Kamer werd gesproken over afkomst, omvolking,

[2:44:07] Remigratie.

[2:44:08] Nederlanders zijn.

[2:44:09] Want ik ben wel een Nederlander.

[2:44:11] Ik voel me een Nederlander.

[2:44:12] Ik ben trots op Nederland.

[2:44:15] Voorzitter, dit gesprek van de heer Gullit speelt op heel veel plekken in het land.

[2:44:20] In huiskamers, op tv, op school, in mijn hoofd.

[2:44:24] Bijvoorbeeld naar aanleiding van een selfie van de gekleurde Nederlandse internationals, vaak gewoon in Nederland geboren en de vele racistische reacties daarop.

[2:44:32] Hoe ruimen we dat?

[2:44:34] Naar aanleiding van het succes van het Marokkaans elftal afgelopen zomer en de aantrekkingskracht van getalenteerde Nederlandse jongeren, uiteindelijk wel kiezen voor Marokko en de onderliggende identiteitsdiscussie die dat vaak losmaakt.

[2:44:49] Maar ook rond jongeren die hier geboren zijn en zich afzetten van de Nederlandse samenleving

[2:44:54] en de beginselen van onze democratische rechtsstaat in woord of daad afwijzen.

[2:44:58] of rond de simpele discussie of men nog vindt... of de Nederlandse taal nog voldoende in de buurten en wijken wordt gesproken.

[2:45:06] Voorzitter, wie de discussie over de Nederlandse identiteit en integratie... een keer goed wil voeren, krijgt vaak als reactie... en dat zal de minister straks ook zeggen... dat het niet uitmaakt waar je vandaan komt, maar welk paspoort je hebt.

[2:45:21] En juridisch zeg ik als oud-advocaat klopt dat... wegens de wet op Nederlanderschap.

[2:45:27] Maar dit antwoord gaat voorbij aan het diepeliggende maatschappelijke vraag en behoefte aan sociale cohesie, wat we ook vandaag weer gehoord hebben.

[2:45:34] Wat maakt een Nederlander een echte Nederlander?

[2:45:38] Laten we er eerlijk over zijn.

[2:45:40] En het is en zou meer moeten zijn dan het hebben van een papiertje, denk ik dan.

[2:45:45] Maar wat dan?

[2:45:46] Voorzitter, het gevoel van onbehagen in de samenleving groeit en in het politieke en maatschappelijk debat wordt het vaak platgeslagen tussen of een migratieprobleem of een idealistisch opgeklopt beeld van een harmonieuze multiculturele samenleving waar geen hoogspanning op zou staan door botsende waarden.

[2:46:03] En wie dat wel beweert wordt snel weggezet als racist.

[2:46:07] Ik ben ervoor overtuigd dat de kloof in Nederland groeit door zowel grotere culturele diversiteit en de uitdagingen die dat met zich meebrengt als samenleving, als ook doorgeslagen individualisme en liberalisme.

[2:46:21] Deze giftige cocktail, die ook niet in de kern benoemd wordt, zorgt ervoor dat het woord gemeenschap is verworden tot een verkruimeld begrip.

[2:46:29] Want ieder geeft zijn eigen invulling aan het Nederlanderschap.

[2:46:32] Maar als het Nederlanderschap alles kan zijn, dan is het uiteindelijk niets.

[2:46:36] met alle gevolgen van dien.

[2:46:38] Gemeenschapszin neemt af in wijken, in buurten, in Nederland en veel mensen zien de leefbaarheid van hun woonwijk in negatieve zin veranderen.

[2:46:47] Mensen herkennen door sociale, culturele en taalafstand hun eigen buren niet meer.

[2:46:53] En vanuit deze onvrede zijn dergelijke uitspraken herkenbaar en dus misschien ook wel te plaatsen.

[2:46:58] Mijn buurman heeft een Nederlandse paspoort, maar waarom spreekt hij geen Nederlands?

[2:47:03] Een andere discussie.

[2:47:05] Waarom juichten mij buurjongen die in mijn straat geboren is en opgegroeid hier afgelopen zomer harder voor Marokko dan voor zijn geboorteland Nederland?

[2:47:15] Wat deel ik nog met hem?

[2:47:17] Anderen delen de frustratie zoals Ruud Gullit verwoorden.

[2:47:21] Wat ze ook doen, wat we ook doen, uiteindelijk toch niet als Nederlander gezien gaan worden.

[2:47:26] Veel mensen voelen zich gereduceerd tot onderdeel van een probleemgroep in plaats van het eigen individu.

[2:47:33] En voorzitter, waar zie ik mezelf dan?

[2:47:36] Ik herken mezelf in beide frustraties.

[2:47:39] Ook ik heb levendige discussies met vrienden over heel plat de keuzes die in Nederland opgeleide voetballers maken omdat ze vanuit hun hart kiezen voor een ander land.

[2:47:49] Dat mag, prima.

[2:47:51] Maar wat er eigenlijk onder ligt en wat dat losmaakt over de vraag wat echt Nederlanderschap dan is.

[2:47:56] Maar voordat ook ik en velen met mij herkennen de vermoeidheid dat je ondanks een Nederlands paspoort en hier geboren te zijn, eigenlijk nooit helemaal geïntegreerd lijkt te zijn voor sommigen.

[2:48:05] En ook vandaag is het woord integratie weer vaak gevallen.

[2:48:09] Maar als je dat afbelt en tot de kern komt, komt er geen antwoord.

[2:48:14] Ook niet in de Kamer.

[2:48:15] Want wanneer is, als ik het op mezelf...

[2:48:18] Wanneer is deze tweede generatie persoon met een niet-westerse achtergrond dan voldoende geïntegreerd?

[2:48:28] Wanneer is dat dan zo?

[2:48:29] Vraag ik bijvoorbeeld aan meneer Boon.

[2:48:32] Is een Amsterdams accent genoeg?

[2:48:34] Moet ik Sinterklaas vieren?

[2:48:36] Moet ik lid worden van de Tweede Kamer, het hoogste orgaan van Nederland?

[2:48:41] Maar ook aan mevrouw Michon Derksen wil ik dan ook vragen, mag ik dan nog wel religieus conservatief zijn?

[2:48:48] Of ben ik daarmee het gevaar?

[2:48:51] Moet ik stoppen met naar de kerk gaan en moet ik een progressief liberale juppe lifestyle gaan aanmeten om te voldoen aan de maatstaven die kennelijk bij het Nederlanderschap horen?

[2:49:00] En als ik dat niet doe en gewoon kies vanuit vrijheid om religieus conservatief te blijven, ben ik nu het gevaar voor de teleurgang van Nederland?

[2:49:08] Voorzitter, als oud-advocaat heb ik jarenlang vanuit mijn diepste overtuigingen verdedigd dat er ieder in Nederland gelijk is, rechten heeft en zich daarin vrijheid op mag beroepen.

[2:49:19] In de loop van de tijd, ook als politicus, ben ik ook steeds meer gaan inzien dat rechten alleen een samenleving niet bij elkaar houdt.

[2:49:28] Onmogelijk.

[2:49:29] En dat we vrijheid verkeerd definiëren uiteindelijk, namelijk als negatieve vrijheid.

[2:49:34] Want vrijheid wordt in onze hyperliberale en geïndividualiseerde samenleving vaak opgevat als het recht om te doen en laten wat je wil, zolang je de rechten van anderen niet inperkt.

[2:49:45] Deze negatieve vrijheid wordt verdedigd door met name liberale politici.

[2:49:51] Met als probleem dat je groepen ook niet meer kan aanspreken die juist een beroep doen op die vrijheid en keuzes maken waarvan we allemaal aanvoelen dat dat niet bijdraagt aan de sociale cohesie.

[2:50:03] Positieve vrijheid daarentegen gaat over de vrijheid om verantwoordelijkheden te kunnen dragen en bij te dragen aan wat goed is.

[2:50:11] Niet alleen voor jezelf, maar ook voor de gemeenschap.

[2:50:14] Deze vorm van vrijheid leidt tot een samenleving waarin mensen zich op hun verantwoordelijkheden laten aanspreken en betrokkenheid tonen.

[2:50:21] De gemeenschap mag dus een appel doen op het individu, want alleen zo kom je tot wat in christelijk sociaal denken het vita beata wordt genoemd, het goede leven.

[2:50:32] En als dit klopt, dat we een verkeerde definitie van vrijheid hanteren in het debat... en dat geloof ik persoonlijk, dan is een kernelement van het Nederlanderschap... dus niet alleen het paspoort wat je draagt... of hoeveel eeuwen of dagen je familie al wel niet in Nederland woont... maar vooral in mensen die het begrip van positieve vrijheid leven en toepassen.

[2:50:54] Meedoen en je volop inzetten voor juist die gemeenschap in Nederland.

[2:50:58] En ik ben benieuwd hoe deze liberale minister...

[2:51:01] Dit betoog ziet en weegt.

[2:51:04] Voorzitter, ik zag een interruptie, dus ik stop even.

[2:51:06] Ja, mevrouw Keijzer.

[2:51:07] Ja, voorzitter.

[2:51:09] Mooi en interessant betoog.

[2:51:11] Ik weet niet wat er nog verder gaat komen, maar nu al complimenten.

[2:51:15] In het betoog beluisterde ik dat je bent Nederlander als je een paspoort hebt... en toch komt daar steeds discussie over.

[2:51:21] Betekent dat nou niet feitelijk dat we te veel mensen het Nederlandschap hebben gegeven... terwijl ze bijvoorbeeld niet eens de taal spreken...

[2:51:29] En is niet totaal bij uitstek een voorwaarde voor het niet de juren, maar de facto zijn van Nederlander?

[2:51:40] Dank u wel.

[2:51:41] Dat zou ik later in mijn betoog opkomen als ik wat praktischer word.

[2:51:44] Want ik denk dat inderdaad, als je elkaar niet kan verstaan, kan je elkaar ook niet begrijpen.

[2:51:48] In letterlijke zin, maar ook als gemeenschap.

[2:51:52] En ik denk inderdaad, het paspoortschap is een middel die we hebben...

[2:51:57] om een onderscheid te kunnen maken wie wel of niet Nederlander is.

[2:52:03] Maar dat we inderdaad willen we die sociale cohesie weer herbouwen... stimuleren, weer een appel kunnen doen op mensen... dat je dat appel eigenlijk ook in het verkrijgen van een paspoort... beter zou moeten omvatten.

[2:52:19] En dan de instrumenten die wij voor handen hebben... is natuurlijk inburgering, het is staal...

[2:52:25] Er zijn nog een paar andere zaken, participatieverklaring.

[2:52:28] En dat moeten we aanscherpen.

[2:52:30] Maar als je dat alleen doet en niet dat appel met elkaar aanspreekt... dan heb je iemand die een participatieverklaring ondertekent... zoals de heer Vlag dat graag wil aanspreken...

[2:52:41] aanscherpen, waar ik overigens ook prima voorstander voor ben.

[2:52:45] Maar dan heb je in de samenleving alsnog niet wat je wil.

[2:52:48] Dus om terug te komen en misschien in tekorttermijn antwoord, ja, ik denk dat je strenge eisen mag stellen en dat dit samenhang moet bezien met hoe je inderdaad die positieve vrijheid, zoals ik dat verwoord, een appel doen op elkaar, ook in de middelen die we hebben binnen de kaart van de rechtsstaat kan verstevigen.

[2:53:08] Dank voorzitter.

[2:53:10] Betekent dit ook dat bijvoorbeeld de zogenaamde Z-route, die nu een soort vergaarbak is van mensen die om welke reden dan ook niet kunnen voldoen aan de taalhuis, daar dan op een gegeven moment gesprek voor hebben, een Z-je krijgen?

[2:53:23] Deze stel ik mij dan zo voor.

[2:53:25] En dat dat dan via een individuele beoordeling alsnog tot Nederlanderschap leidt.

[2:53:29] Moeten we daar niet mee stoppen?

[2:53:31] Heer Schreder.

[2:53:32] In brede zin denk ik dat de Z-route niet misbruikt zou moeten worden en dat je daar kritisch naar moet kijken.

[2:53:39] Dus ik sta daar open op me voor om dat flink in te perken tot gevallen waarvan ik denk dat je onvermijdelijk wel kunt...

[2:53:49] tot de menselijke maat zou moeten komen.

[2:53:51] Je hebt bijvoorbeeld gevallen waarin iemand, misschien is het een extreem voorbeeld, maar vanwege een verstandelijke beperking gewoon niet kan voldoen aan de eisen.

[2:54:00] Zeggen wij dan mensen met een verstandelijke beperking mogen geen Nederlander meer worden?

[2:54:04] Zo'n uitspraak zou ik niet willen doen, zo ver zou ik niet willen gaan.

[2:54:07] Maar u hoort mij al zeggen dat uitzonderingen ook uitzonderingen moeten blijven en het geen verkapte route zou moeten zijn om juist de plichten, waarnaar ik het over te hebben,

[2:54:18] om dat te ontwijken.

[2:54:19] Dus ik ben benieuwd naar de antwoorden van de minister.

[2:54:24] Maar ik sta niet...

[2:54:27] Ik ben niet principieel tegen het aanscherpen van de route... zodat het doet wat het hoort te doen.

[2:54:31] En dat is in mijn geval in zeer uitzonderlijke situaties... men alsnog het Nederlandse landschap kunnen verschaffen...

[2:54:40] Omdat het groepen of mensen zijn waarvan je redelijkerwijs niet kan verwachten dat ze aan de andere eisen kunnen voldoen.

[2:54:48] Dank voorzitter, dit geeft wat mij betreft wel perspectief.

[2:54:52] Als je de stukken nu leest lijkt het wel alsof het pas af is wanneer iemand een Nederlands paspoort krijgt.

[2:54:57] En dat kan niet zo zijn.

[2:54:58] Dat moet iets bijzonders zijn.

[2:55:00] En ik kan me ook voorstellen dat als je verstandelijk gehandicapt bent... ...en je hebt een heel gezin wat gewoon de B1-toets heeft gehaald... ...dat is misschien al te bar.

[2:55:12] Maar nu lijkt het een soort sluiproute te zijn om alles en iedereen... ...die om welke reden dan ook het niet voor elkaar krijgt... ...toch ook maar dat Nederlandschap te geven.

[2:55:21] Terwijl het echt het Nederlanderschap voor zit.

[2:55:24] Dat is iets uitzonderlijks.

[2:55:25] Daar moet je trots op zijn.

[2:55:26] En je moet in ieder geval in het Nederlands kunnen uitleggen waarom jij hebt.

[2:55:30] De heer Seder, u mag de betogen vervolgen.

[2:55:32] Ik ben zelf persoonlijk ook heel benieuwd.

[2:55:34] Volgens mij was dit inderdaad een opmerking en niet de vraag aan mij.

[2:55:38] Dus ik hoor graag wat de minister hierover te zeggen heeft.

[2:55:42] Voorzitter, ik kom terug naar het verhaal van vrijheid en plichten.

[2:55:47] Want wat is hierin de rol van de overheid?

[2:55:50] Ik zie een overheid die de negatieve vrijheid uitdrukt.

[2:55:53] Iedereen heeft rechten en vrijheid.

[2:55:55] wat ook klopt, maar in plaats daarvan ook de positieve vrijheid centraler stelt.

[2:56:01] Men heeft ook een plicht richting elkaar, richting de gemeenschap en dat ook uitdraagt.

[2:56:07] Want de heersende opinie en handelswijze kan maar met moeite begrip opbrengen voor het benadrukken van de plichten en verantwoordelijkheden die ook onvoorwaardelijk verbonden zijn juist aan het Nederlanderschap.

[2:56:18] Dat is kwalijk omdat het cruciaal is om de samenleving bijeen te houden.

[2:56:23] De overheid en het maatschappelijk debat is verstrikt geraakt in wat ik noem een neerwaartse moderne vrijheidsparadox.

[2:56:31] Dat zie je bijvoorbeeld met de discussie die ontstaat rondom het kleine stapje zetten richting een dienstplicht.

[2:56:37] Dat is bedoeld om onze vrijheid te garanderen.

[2:56:40] Tegelijkertijd omdat we de negatieve vrijheid de afgelopen decennia benadrukt hebben in plaats van die positieve, zie je dat mensen vanuit de vrijheid daar enorme weerstand tegen opwerpen.

[2:56:49] Tegen alleen al het conceptueel gedachte.

[2:56:51] Terwijl die weerstand daartegen misschien juist een bedraging voor diezelfde vrijheid is.

[2:56:56] En dat gesprek krijgen we niet meer los.

[2:56:58] Mensen zijn dus niet alleen vrij van bemoeienis, maar hebben ook een plicht om mee te doen en bij te dragen.

[2:57:03] En voor nieuwkomers betekent dit een stevige integratie, verplichting wat ons betreft en onderschrijving in woord en daad van de democratische waarden die horen bij ons Nederlanderschap.

[2:57:13] Deze positieve verplichting vraagt ook van mensen die het progressief liberalisme als enige waarheid prediken anderen niet weg te zetten als niet-deugers of minderwaardig.

[2:57:23] En ik vraag me af hoe de minister deze rol van de overheid hierin zit.

[2:57:27] Zo richting nieuwkomers als al mensen, dat is een discussie waar we niet aan toekomen, die bijvoorbeeld een tweede, derde generatie of al veel langer een Nederlands paspoort hebben, maar waar je ook nog dit gesprek met elkaar gewoon in de volheid zou moeten voeren met elkaar.

[2:57:43] En hoe geeft de minister dit vorm in beleid?

[2:57:46] Want in het regeerakkoord staan mooie woorden over een interreligieuze dialoog.

[2:57:49] Maar wat betekent dit concreet?

[2:57:51] Hoe voert deze minister de motie Bameng ACS uit die vroeg om structurele middelen voor dialoog en ontmoeting tussen mensen van verschillende culturele en religieuze achtergronden?

[2:58:02] Voorzitter, gehoord bij Betoog kan mijn fractie de plannen van dit kabinet rond het meer inzetten op werk voor nieuwkomers steunen.

[2:58:08] Via werk draag je letterlijk bij aan de gemeenschap, kun je een band opbouwen met collega's en werk kan ook een motor zijn voor het leren van Nederlands door dialoog met elkaar.

[2:58:18] Tegelijkertijd zeg ik er wel bij dat we moeten voorkomen om in een hyperfocus te komen op het enkel hebben van een baan.

[2:58:23] Ik heb liever dat een statushouder een leren werker traject volgt met een uitzicht op een duurzame baan in bijvoorbeeld de zorg of de bouw

[2:58:30] ...dan dat de statushouder direct aan het werk gaat als Uber-pizza-bezorger... ...waarbij die persoon ook geen contact heeft met collega's, maar de hele dag fietst.

[2:58:41] Hoe ziet de minister dit?

[2:58:43] Wat betekenen de plannen van de minister voor de mogelijkheid van scholing voor nieuwkomers?

[2:58:47] En herkent de minister dat het belangrijker is welke baan een nieuwkomer heeft... ...dan dat de nieuwkomer een baan heeft?

[2:58:53] Niet zijn nadelen van pizza-bezorgers overigens, daar maak ik vaak gebruik van...

[2:58:58] Maar voorzitter, laten we erkennen met elkaar dat juist daarin als we het hebben over sociaal contact en Nederlandse deur misschien niet het meest perfecte instapbaan is.

[2:59:06] Voor mij iets wat we allemaal kunnen erkennen daarin.

[2:59:09] En ik heb ook een vraag over de financiering van gemeenten voor hun inburgeringsstaken.

[2:59:13] Want er zijn al tekorten, dat is tenminste ook bekend, ook na de extra injectie van de miljoenennota.

[2:59:18] Met de aanpak werk en meedoen krijgen gemeenten nog nadrukkelijker taken voor begeleiding naar werk.

[2:59:23] Hoe ziet de minister dit als realistisch gezien zien de budgetaire ruimte die gemeenten hebben?

[2:59:27] Voorzitter, we hebben het net gehad over taal.

[2:59:30] En zoals ik al zei, het is het fundament van onze samenleving.

[2:59:33] Het is namelijk goed nieuws dat met de WI 2021 er meer inburgeraars een examen halen op een hoger taalniveau dan vroeger.

[2:59:43] Maar voorzitter, het percentage kan wat mij betreft hoger.

[2:59:45] Hoe zorgen we ervoor dat dit percentage omhoog gaat?

[2:59:48] En welk doel heeft het verlengen van de inburgeringstermijn precies?

[2:59:51] Voorzitter, we hebben het over taal.

[2:59:54] voor nieuwkomers en statushouders.

[2:59:56] Maar ik wil het ook hebben over taal van arbeidsmigranten.

[3:00:00] Want we zien dat ook in de wijken, juist ook omdat Nederlands niet meer gesproken wordt, dat arbeidsmigranten mensen zijn die deze verplichting natuurlijk niet hebben.

[3:00:09] Zij zijn niet verplicht om taallessen te volgen en leveren daarnaast ook vaak hun eigen taal- en cultuurbubbel.

[3:00:11] leven in

[3:00:15] Hoe staat het met de eerder aangenomen moties die taallessen een nadrukkelijkere verantwoordelijkheid zouden neerleggen bij werkgevers?

[3:00:16] motie...

[3:00:22] En wat is het huidige beleid van het kabinet?

[3:00:25] Herkent de minister mijn analyse en angst?

[3:00:28] En op welke wijze kunnen we hier een stap op vallen?

[3:00:29] Tot slot, voorzitter.

[3:00:31] In mijn betoog heb ik willen uiteenzetten hoe de ChristenUnie naar het integratiesamenlevingsverhaal kijkt.

[3:00:36] Nederland is geen hotel waar je je bord na het ontbijt laat staan en de was aan de ander laat.

[3:00:42] Nee, Nederland is ons gemeenschappelijk huis, ons huis waar we samen voor zorgen, dezelfde taal spreken om elkaar te verstaan, maar ook waar iedereen een steentje bij draagt om het huis op orde te houden en elkaar ook aanspreekt

[3:00:53] Op het moment dat dat niet gebeurt.

[3:00:56] In woord en in daad.

[3:00:57] Van Ruud Gullit tot Annabel Naringa tot Mpanzu Bamenga, André Vrach, Mona Keijzer en vele anderen in deze zaal en het land.

[3:01:05] Dank u wel.

[3:01:05] En mevrouw in revision.

[3:01:15] Ja, hartelijk dank voor uw inbreng.

[3:01:18] We gaan naar mevrouw Keijzer en daarna gaan we schorsen voor de lunch.

[3:01:22] De minister moet zich ook voorbereiden.

[3:01:26] Onder andere moet hij ingaan op Isaiah Berlin en het vrijheidsdenken.

[3:01:30] Dus ik ben heel benieuwd daarna.

[3:01:31] Maar we gaan drie kwartier schorsen.

[3:01:33] Dus nadat mevrouw Keijzer haar inbrengst gaat.

[3:01:35] Dank voorzitter dat ik nog even wat mag zeggen.

[3:01:38] Mevrouw Michon zei net, ik heb nog een achternaam die nog enigszins het idee geeft dat ze wellicht van een andere afkomst is.

[3:01:45] Maar dat weet mevrouw Michon helemaal niet voor mij wat er allemaal in mijn stamboom zit.

[3:01:50] We krijgen geheimen worden onthuld nu.

[3:01:55] In de keizers...

[3:01:56] of in de koningen, of in de puizen, of in de zwarthoeden... om zomaar eens de achtername van mijn vier opa's en oma's te geven.

[3:02:06] Laat staan die aan de kant van mijn man.

[3:02:09] Maar voorzitter, dank.

[3:02:11] Nederland heeft een eigen geschiedenis, cultuur en identiteit.

[3:02:17] Samen hebben we een democratische rechtsstraat gevormd... waar onderlinge verbondenheid tussen burgers...

[3:02:24] verantwoordelijkheid, gelijkwaardigheid en vrijheid centraal staan.

[3:02:28] Deze samenleving is gevormd door een gedeelde geschiedenis, een gedeelde taal... en een democratische rechtsstaat die die rechten en vrijheid beschermt.

[3:02:38] Het zijn waarden die niet vanzelfsprekend zijn... en die moeten we beschermen en doorgeven aan de volgende generaties.

[3:02:45] Inmiddels staan deze rechten, vrijheid en verantwoordelijkheid lang niet meer voor iedereen...

[3:02:50] vrij tot de beschikking.

[3:02:53] Migratie en integratie raken namelijk direct de sociale samenhang, veiligheid en vertrouwen binnen de samenleving.

[3:03:00] We weten uit onderzoek dat grote heterogeniteit, dus mensen van verschillende afkomsten, talen en nationaliteiten, invloed hebben op het welbevinden in die wijken.

[3:03:13] Culturele diversiteit is een verrijking, maar vraagt ook om duidelijke afspraken over kernwaarden die onze samenleving bijeenhouden.

[3:03:22] Dus hebben we ook migratiebeleid dat hier rekening mee houdt, ook met de draagklacht van ons land.

[3:03:28] Een land kan alleen open blijven wanneer het grenzen, cultuur en rechtsorde weet te beschermen.

[3:03:34] En voorzitter, dat lukt ons al een tijdje niet.

[3:03:38] Het is belangrijk dat de overheid bij integratie oog hebben voor het beschermen van die democratische rechtsorde, die gelijkwaardigheid, de scheiding van kerk en staat.

[3:03:48] Om ook nog maar eens een punt te noemen wat onder druk staat.

[3:03:52] Welke mensen komen hier nou binnen?

[3:03:53] En in hoeverre onderschrijven zij de waarde waarop onze samenleving is gebouwd?

[3:03:58] Uit allerlei enquêtes weten we dat dat inmiddels niet meer zo is.

[3:04:04] Voorzitter, de fundamentele waarden zijn we aan het kwijtraken en dat is een groot probleem.

[3:04:10] Al generaties lang maken mensen met een migratieachtergrond deel uit van onze samenleving.

[3:04:18] Velen hebben hier een toekomst opgebouwd, net als hun kinderen en kleinkinderen.

[3:04:23] Nederland kent al eeuwenlang uiteenlopende culturele religieuze levensbeschouwingen en politieke stromingen van protestants, katholiek, moslim, joods, links, rechts, noem het allemaal maar op.

[3:04:38] Die verscheidenheid is waardevol en siert onze samenleving.

[3:04:43] Maar die vrijheid brengt ook een verantwoordelijkheid met zich mee.

[3:04:47] Die verscheidenheid kan alleen bestaan binnen één gedeelde democratische rechtsorde.

[3:04:52] Het is de bereidheid om mee te doen, verantwoordelijkheid te meenemen en de rechtsstaat te respecteren.

[3:04:58] Dat maakt uiteindelijk samenleving succesvol.

[3:05:02] Een multiculturele samenleving SEC als beleidsideologie wijs ik dan ook af.

[3:05:09] Beleid dat ertoe leidt dat groepen zich structureel afzonderen van de samenleving of hun culturele en religieuze voorschriften boven de wet plaatsen is een heilloze weg.

[3:05:20] Wij willen graag een Nederlandse democratische rechtsstaat, geworteld in vrijheden en verworvenheden.

[3:05:26] Die waarden en vrijheid vormen een normatief kader voorzitter.

[3:05:31] En dit zijn hoog overwoorden.

[3:05:33] Het gaat bijvoorbeeld over de vraag, mag je geloven?

[3:05:36] Maar mag je ook stoppen met geloven en ben je dan veilig?

[3:05:40] Voorzitter, dit betekent nadrukkelijk niet dat ik tegen een samenleving ben waarin mensen met verschillende culturele en religieuze achtergronden zijn.

[3:05:49] Absoluut niet.

[3:05:51] Het maakt het veelkleurig, de gebruiken, de kleding die mensen dragen is alleen maar iets wat mooi is.

[3:06:00] Maar voorzitter, we hebben wel een gedeelde taal, een gedeelde rechtsorde nodig op basis van van burgerschap kan worden gevormd.

[3:06:08] De gevolgen van de ontwikkelingen van de afgelopen jaren worden steeds zichtbaarder in de wijken.

[3:06:13] In de Telegraaf in 2024 stond een artikel waarin de schilderswijk werd getypeerd als een parallele samenleving waarin je volledig allochtoon tussen aanhalingstekens kon leven.

[3:06:25] Er ontstaan eigen netwerken, er is weinig contact met buurgenoten, er is openlijke afkeer van Nederlandse vrijheden en de taal wordt ook lang niet meer door iedereen, de Nederlandse taal, gesproken en begrepen.

[3:06:38] Voorzitter, dat is gewoon geen goede zaak.

[3:06:40] En daarom is het nodig dat wij migratie echt gaan beperken.

[3:06:44] We zullen pas op de plaats moeten maken.

[3:06:46] A, omdat de keten het niet meer aan kan.

[3:06:49] Maar B, ook om met elkaar eindelijk eens verder te komen in dit hele debat.

[3:06:54] In plaats van constant nieuwe toestroom van mensen die op een totaal andere manier...

[3:06:59] naar de samenleving kijken.

[3:07:02] Voorzitter, het Nederlanderschap.

[3:07:03] Als je de stukken leest, lijkt het wel alsof het iets is wat zal en moet.

[3:07:08] Alsof je pas gelukkig kunt zijn in Nederland als je Nederlander bent.

[3:07:11] We moeten daarmee stoppen.

[3:07:14] Al sinds 2017, moet je nagaan, staat al in regeerakkoorden dat B1 de norm moet worden voor Nederlanderschap.

[3:07:22] Waarom gebeurt het niet?

[3:07:24] Ik las in de stukken dat we nu voor de zoveelste keer volgens mij een consultatie ingaan over deze vraag.

[3:07:31] Moeten we dat afgrijzelijke, stromerige beleidsvormingsinstrument van ons niet stoppen?

[3:07:37] Dit is iets wat we al jaren willen.

[3:07:40] Voer het gewoon in.

[3:07:42] En anders tempo.

[3:07:45] Morgen het erin zagen leggen.

[3:07:46] Deze stukken liggen allang al klaar in alle laden op de ministeries.

[3:07:51] Waarom duurt het zo lang?

[3:07:54] Voorzitter, de Z-route heb ik al het een en ander over gezegd.

[3:07:58] Ik snap prima dat mensen die hier komen, dat die op een of andere manier...

[3:08:03] bijgepraat moeten worden over Nederland te gebruiken, enzovoort, enzovoort, enzovoort.

[3:08:07] Maar zonder het spreken van de Nederlandse taal word je gewoon geen Nederlander.

[3:08:11] Punt.

[3:08:12] Dat moet het uitgangspunt zijn.

[3:08:14] Wat is er nodig om dat voor de kaart te krijgen, vraag ik aan de minister.

[3:08:18] Voorzitter, de werkeloosheid.

[3:08:20] Een recent NOS-artikel gaf aan dat veel statushouders die net in Nederland zijn eerst moeten inburgeren.

[3:08:28] Dat maakt dat ze niet ook onderwijs of werk kunnen doen.

[3:08:31] Echt, alsjeblieft zeg.

[3:08:34] Inburgering is niet 60 uur in de week in een klaslokaal zitten.

[3:08:39] Je leest in de memorie van toelichting volgens mij... waar een intensief taaltraject van 20 uur per week les... het meest passend is het voor de één... is de ander wellicht meer gebaat bij een intensiteit van 10 lesuren in de week...

[3:08:54] dan kan je nog heel wat uren aan het werk voorzitten.

[3:08:58] En trouwens is werken niet dé manier om de Nederlandse taal te leren.

[3:09:06] Voorzitter, ook als we kijken naar de uitvoering bij gemeenten... valt dezelfde conclusie te trekken.

[3:09:12] Het kan allemaal wel een beetje daadkrachtiger.

[3:09:16] Net is het ook aan de orde geweest.

[3:09:17] Je komt hier naartoe.

[3:09:19] Je wil wat van je leven maken.

[3:09:20] Nou, doe dat dan ook.

[3:09:22] En dan helpt het als op gemeentelijk niveau gestopt wordt... met het pamperen en net te doen alsof deze mensen niks aankunnen.

[3:09:30] Deze mensen hebben meegemaakt om in Nederland te komen.

[3:09:33] Eén ding staat ervan vast...

[3:09:35] Het zijn doordouwers.

[3:09:37] Nou, behandel ze dan ook als zodanig.

[3:09:39] Voorzitter, het is aan onze generatie om de waarde van dit land te beschermen.

[3:09:45] Onze voorhouders hebben eeuwenlang...

[3:09:47] Met eigen handen ons land beschermt tegen het hoge water en die lange strijd tegen dat water heeft ons karakter gevormd.

[3:09:55] Dat is een erfenis waar we trots op mogen zijn.

[3:09:57] Die moeten we doorgeven aan kinderen en aan mensen die hier naartoe komen.

[3:10:02] Laten we dan ook precies op dezelfde manier samen de waarden en cultuur beschermen die ons land beschermt.

[3:10:07] Laten we voorkomen dat een multiculturele samenleving als beleidsideologie onze samenleving verder verzwakt.

[3:10:15] We moeten staan voor Nederland, zoals dat door ons en onze voorouders is opgebouwd.

[3:10:22] Mensen die hier zijn, zijn welkom, maar onder onze voorwaarden.

[3:10:26] Dank u wel.

[3:10:28] Dank u wel.

[3:10:29] Dan zijn we toe aan de schorsing.

[3:10:31] Ik denk dat we dat tot vijf voor twee doen.

[3:10:34] Dan hebben we ongeveer drie kwartier.

[3:10:36] En er zijn best wel veel interrupties gebruikt.

[3:10:41] Het gemiddelde is acht, maar sommige hebben het dubbele gebruikt.

[3:10:43] Dus ik stel voor dat we in de beantwoording van de minister toch wel een limiet gaan stellen.

[3:10:49] Dan lijkt mij acht echt wel maximaal, zeg ik even.

[3:10:53] Want we moeten ook op tijd nog een tweede termijn kunnen doen en kunnen afronden.

[3:10:58] Maar mevrouw Keijzer wil daar weer iets over zeggen.

[3:11:00] Ja, voorzitter.

[3:11:01] Ik vind het een beetje bijzonder hoe er op dit moment zo'n obsessie lijkt met interrupties.

[3:11:08] Als we het gewoon schriftelijk af willen ronden met elkaar, kan dat.

[3:11:10] Maar interrupties maken ook het debat.

[3:11:12] Kunnen jullie met elkaar afspreken?

[3:11:13] Ik heb dat een keertje bij OCMW meegemaakt.

[3:11:16] Dat interrupties onder de 30 seconden niet meetellen.

[3:11:20] Dat loopt als een trein.

[3:11:21] Mensen houden zich in.

[3:11:23] Dat kan wat mij betreft ook.

[3:11:26] Maar gewoon kort interrumperen, een verhelderende vraag, dat komt het debat te goede.

[3:11:31] Dat kan, maar dan moet je een limiet hebben.

[3:11:32] Want anders heeft het geen zin om ze te tellen of het wel of niet boven 30 seconden is.

[3:11:37] De ervaring is dat bijna niemand erin slaagt om binnen 30 seconden een interruptie te plaatsen.

[3:11:44] Dus ik stel voor dat we ons toch even beperken tot acht interrupties.

[3:11:48] En als het dan echt nog voldoende tijd is, dan ben ik wat coulanter.

[3:11:51] Ja, de heer Srede?

[3:11:52] Ik ben in ieder geval blij dat de minister normeert en ook deze vorm van positieve vrijheid aan de Kamer oplegt.

[3:11:59] Dus dank.

[3:12:00] Ja, twee uur.

[3:12:03] We maken er twee uur van.

[3:12:04] Ronde af.

[4:03:51] Ik heropen de vergadering, het wetgevingsoverleg inburgering en integratie.

[4:03:56] We zijn toe aan de eerste termijn van de regering, van de minister van Werk en Participatie.

[4:04:01] En ik geef hem het woord.

[4:04:03] We hadden afgesproken max acht interrupties voor deze termijn.

[4:04:07] De minister gaat de gang.

[4:04:10] Dank voorzitter en dank aan de Kamerleden voor dit debat vandaag.

[4:04:16] Veel gewisseld.

[4:04:19] Ik kreeg van de heer Seder de open uitnodiging om als liberale minister te reflecteren op een vrij fundamentele vraag.

[4:04:28] Wanneer ben je nou Nederlander?

[4:04:31] De woorden progressieve liberalen en conservatieven kwamen al voorbij.

[4:04:36] Ik zie dat mevrouw Michon-Derks al geurige kleurige verhalen heeft verteld over op welk spectrum ik als liberaal sta.

[4:04:44] Dus ik denk dat we best een aardig eind bij elkaar kunnen komen.

[4:04:47] Het voordeel van liberalen en van conservatieven...

[4:04:51] is dat die elkaar meestal weten te vinden in de positieve en negatieve vrijheden die daar zijn.

[4:04:56] En ik denk oprecht ook dat dat... Waar richt dit kabinet nou zijn pijlen op qua integratie-inburgering, het beleid daarvan?

[4:05:04] Dan is dat aan de ene kant zorgen dat mensen volwaardig meedoen.

[4:05:07] mee kunnen doen.

[4:05:08] Het zit er maar in dat mensen aan het werk zijn, betaald, liefst zo snel mogelijk.

[4:05:13] Ik zal daar zo uitgebreid wat meer over gaan zeggen.

[4:05:16] Maar ook meedoen.

[4:05:17] Ook meedoen in die samenleving.

[4:05:18] Dat kan ook vrijwilligerswerk zijn, zorgen, maar ook hun buren tegenkomen, boodschappen doen, naar verjaardagen gaan, naar ouderavonden gaan, de Nederlandse taal leren.

[4:05:27] Aan de ene kant moeten we zorgen dat dat gebeurt, aan de andere kant moeten we zorgen dat ook mensen dat kunnen.

[4:05:31] En aan de andere kant, dan kom je op de negatieve vrijheden uit, het beschermen van onze openvrije samenleving.

[4:05:37] En dan doet het er eigenlijk niet heel veel toe van welke generatie je bent of wat voor kleur paspoort je hebt.

[4:05:43] Ik herken de dilemma's die de heer Seder schetst.

[4:05:47] Aan de ene kant het ongemak dat je voelt met dat mensen...

[4:05:51] Die in Nederland geboren en getogen zijn.

[4:05:53] En met een Marokkaanse achtergrond, Marokkaanse paspoort voor het Marokkaanse team gaat spelen.

[4:05:57] En dat tegenover staat dat op het moment dat ze voor het Nederlandse team kiezen.

[4:06:01] En ze plaatsen een foto op Instagram.

[4:06:03] Daar ook allerlei uitsluitende en racistische drek onder komen.

[4:06:08] Volgens mij is dat precies waar we elkaar denk ik ook weten te vinden met elkaar.

[4:06:12] Zorgen dat mensen mee kunnen doen in die samenleving.

[4:06:15] Volwaardig mee kunnen doen in die samenleving.

[4:06:19] Er is veel gevraagd gezegd ook in het debat bij de theologische discussies, voorzitter.

[4:06:25] Mijn beleid richt zich volgens mij vooral op een pragmatische aanpak.

[4:06:29] Zorgen dat we nu ook snel gewoon tot acties overgaan.

[4:06:32] Een hele grote dikke beleidsstukken na anderhalf jaar heeft volgens mij niemand wat aan.

[4:06:37] Ik ben echt gericht op snelle acties, op doorbraken.

[4:06:40] Dat is mijn tweede punt.

[4:06:41] Focus.

[4:06:42] We moeten echt focussen op waar kunnen we nou het verschil maken.

[4:06:45] Vandaar dat een van de hoofdfocussen van mijn beleid ook is werken en meedoen.

[4:06:49] Omdat ik daar zie dat we echt een stelsel van inactiviteit hebben gebouwd.

[4:06:53] Ik zal er zo meer over zeggen.

[4:06:54] En we met de juiste focus echt een aantal doorbraken kunnen realiseren.

[4:06:59] En ook zorgen voor impact.

[4:07:01] Dus wat is de rol van de overheid?

[4:07:02] En waar kun je echt impact maken?

[4:07:04] Welke knoppen kun je morgen omzetten?

[4:07:06] Ik zeg altijd in termen, welke handtekening kan ik morgen als minister zetten?

[4:07:09] Zodat we ook daadwerkelijk...

[4:07:11] Iets anders gaan doen.

[4:07:12] Want mooie woorden is één.

[4:07:13] Visie en richting geven is belangrijk.

[4:07:16] Maar gewoon concrete belemmeringen weghalen.

[4:07:19] Concrete knoppen omzetten.

[4:07:20] Zodat we dingen anders gaan doen dan dat we gisteren deden.

[4:07:23] Daar zal vooral mijn focus op liggen als minister.

[4:07:27] Voorzitter, ik zal eerst ingaan op het blokje werk en meedoen.

[4:07:30] Daar zit heel veel in.

[4:07:33] Hetzelfde geldt voor het blokje inburgering.

[4:07:34] Die valt er eigenlijk in het verlengde in.

[4:07:36] Ik ga proberen het niet te veel te dubbelen.

[4:07:38] Maar dat is...

[4:07:39] Best lastig in het geheel, voorzitter.

[4:07:42] En daarna heb ik nog een kopje integratie en het kopje Varia.

[4:07:50] Ja, voorzitter, ik zei het al.

[4:07:52] Werken en meedoen is een belangrijk onderwerp voor dit kabinet.

[4:07:56] En ook voor mij als minister.

[4:07:57] Ik geloof er ook in.

[4:07:59] Ik mag minister van Werk zijn.

[4:08:01] Wij zijn ook het ministerie van Werk.

[4:08:03] En het is belangrijk om die kerntaken van dat ministerie, namelijk werken en inburgering, om die ook echt centraal te zetten.

[4:08:11] Omdat ik zie duidelijk dat, als je gewoon naar de cijfers gaat kijken, dat mensen jarenlang...

[4:08:18] wachten.

[4:08:18] Jarenlang wachten in een AZC, jarenlang wachten in de inburgering en daarmee creëren we echt een stelsel van inactiviteit.

[4:08:27] Ik vind het belangrijk om drie redenen dat we echt vol inzet op werken meedoen.

[4:08:31] De eerste is het is goed voor de Nederlandse samenleving.

[4:08:33] De samenleving

[4:08:34] Qua geschiedenis is er al een relatie tussen migratie en sociale zekerheid.

[4:08:40] Die is er al een ruime eeuw, die relatie.

[4:08:44] Maar juist ook voor de draagkracht van de samenleving is het belangrijk dat mensen vanaf dag één meedoen.

[4:08:48] Dat mensen deelnemen aan die samenleving.

[4:08:51] Dat doet wat met de draagkracht en de draagvlak in de samenleving.

[4:08:54] Het is goed voor onze economie.

[4:08:55] Ik ken inmiddels geen ondernemers en geen sectoren waar ze geen tekorten hebben, waarin ze niet staan te springen om tekorten.

[4:09:01] Sterker nog, we halen honderdduizenden mensen van buiten Nederland naar Nederland toe om te werken in tal van sectoren die ook de Nederlandse taal en de Nederlandse cultuur niet machtig zijn.

[4:09:10] Maar het is voor mensen zelf ook vooral belangrijk.

[4:09:13] Uiteindelijk, we hebben flinke discussies met elkaar in deze Kamer over de instroom, over de opvang.

[4:09:18] Dat is ook allemaal gelegitimeerd.

[4:09:20] Het is goed dat we die discussie ook hebben.

[4:09:22] Het kabinet doet er ook alles aan om de instromen zo laag mogelijk te krijgen.

[4:09:25] Maar laten we ook de discussie voeren met elkaar.

[4:09:27] Wat doen we als mensen eenmaal mogen blijven?

[4:09:29] En we weten namelijk dat mensen ook blijven en ook lang blijven.

[4:09:32] En dan moeten we volgens mij voor een ander stelsel kiezen.

[4:09:34] Want ons huidige stelsel, wat ik al noem, is een stelsel van inactiviteit.

[4:09:39] De eerste paar jaar laten we mensen in een AZC zitten.

[4:09:42] We leren ze dat je vooral in Nederland moet wachten.

[4:09:44] Dat je niet kunt deelnemen, niet mag deelnemen.

[4:09:48] Vervolgens laten we mensen als statushouders nog een aantal jaar zitten...

[4:09:52] En dan moeten we niet gek opstaan te kijken dat als mensen, de cijfers blijken dan 22% na twee jaar statushouder.

[4:09:59] Dan woon je dus vaak al vijf jaar in Nederland.

[4:10:01] Dat is dan 80% nog niet werkt.

[4:10:02] We zien gewoon die enorme aantallen in de bijstand.

[4:10:04] We zien op allerlei cijfers dat ook terugkomen.

[4:10:08] En dat betekent gewoon dat we er iets aan moeten doen.

[4:10:10] Ik geloof er niet van in dat mensen beter worden van niks doen.

[4:10:13] We leren mensen ook gewoon niks doen.

[4:10:15] We zeggen ook als signaal, wacht u maar in het AZC op uw status.

[4:10:20] Wacht u maar op een woning.

[4:10:22] Wacht u maar op uw inburgering.

[4:10:24] Wacht u maar op uw uitkering.

[4:10:26] En dan gaan we na zeven jaar zeuren dat die mensen aan het wachten zijn en niet meedoen aan onze samenleving.

[4:10:30] Ja, dat hebben we als normstelling ingezet.

[4:10:31] Vandaar dat de belangrijkste doelstelling van mijn beleid ook is werk centraal.

[4:10:36] Ik zal zo wat zeggen over de afruil met taal, want we moeten taal daar ook niet bij vergeten, zei ik tegen de heer Van den Brink.

[4:10:42] Dat doen we ook niet, we schieten hier niet in door.

[4:10:44] Maar wel omdat het echt een heel taai systeem is.

[4:10:46] In de asielfase moeten we dat doorbreken, in de inburgering moeten we dat doorbreken.

[4:10:51] We hebben het heel complex gemaakt met elkaar, dit stelsel.

[4:10:54] Vandaar dat ik wel soms stevig de nadruk leg op werk, omdat ik bang ben dat we nooit door die taaiheid van dat systeem heen beuken met elkaar.

[4:11:03] Het is een enorm complex stelsel waar we doorheen moeten.

[4:11:07] Vandaar ook dat we hebben gezegd, we gaan werken met een target.

[4:11:09] 75.000 nieuwkomers aan het werk.

[4:11:11] Ook alle partijen die daarbij betrokken zijn, hebben zich daaraan gecommitteerd.

[4:11:15] Het COA, de IND, het UWV, VNG.

[4:11:18] Iedereen wil ook.

[4:11:20] En daarom hebben we gezegd, we moeten met drie doorbraken gaan werken.

[4:11:23] We moeten zorgen dat werk centraal komt te staan...

[4:11:25] In de inburgering.

[4:11:27] Dat betekent, een van de eerste dingen die we al gedaan hebben, is het beter mogelijk maken van werk te combineren met inburgering.

[4:11:35] Het is blijkbaar ook het algemene rekenkamerrapport dat vooral die combinatie verschrikkelijk ingewikkeld is.

[4:11:40] Als je op dinsdagmiddag om 1 uur een taallijst moet volgen, dan kan je niet werken.

[4:11:44] En dan zegt zo'n werkgever, aan jou heb ik niks, laat maar.

[4:11:47] Dat soort hele praktische dingen.

[4:11:49] Ik kom zo nog op een aantal andere praktische belemmeringen terug.

[4:11:53] We moeten zorgen dat werkgevers ook echt deze groep zien staan.

[4:11:56] Daar zijn we druk bezig.

[4:11:57] Vorige week de eerste ondertekening gehad met MKB Nederland.

[4:12:00] Waarin we een confinant hebben afgesproken.

[4:12:02] Waarin we zeggen de overheid haalt de belemmeringen weg.

[4:12:04] Bijvoorbeeld met de werkvergunningen.

[4:12:06] En de sectoren zorgen ervoor dat er geïnvesteerd wordt in deze mensen.

[4:12:11] Want overal in Nederland zoeken we mensen.

[4:12:14] Of het nou gaat om de schoonmaak.

[4:12:15] Of het dan gaat in logistiek.

[4:12:17] De energieleveranciers hebben we nu inmiddels gesproken.

[4:12:20] Overal staan ze te snakken naar handjes in de bouw... om bij te dragen aan Nederland en bij te dragen aan een nieuw Nederland voor heel veel mensen.

[4:12:28] Dus het zou mooi zijn als we dat kunnen doen.

[4:12:30] En tot slot actief in de opvang.

[4:12:32] Ik spreek er veel over met mijn collega van de Brink.

[4:12:34] We hebben in Nederland, de opvang staat gewoon zwaar onder druk.

[4:12:39] En dan hebben we een keuze.

[4:12:39] Laten we die mensen niks doen.

[4:12:41] Laten we die mensen de hele dag hangen, wachten...

[4:12:44] Ik geloof qua mensbeeld ook op van dat dat niet goed is.

[4:12:47] Of zeggen we tegen die mensen nee, we investeren als u kansrijk bent.

[4:12:50] Dat onderscheid maken we wel bij het nieuwe migratiepak.

[4:12:53] Als u kansrijk bent, dan krijgt u de Nederlandse taal.

[4:12:58] Een taalboost willen we gaan starten.

[4:13:00] Gaan we vanaf dit jaar al mee starten met een aantal proeven.

[4:13:03] Gewoon echt direct taal.

[4:13:04] En dan leren we u niet hoe belt u de huisarts.

[4:13:07] Nee, dan leren we u hoe werkt u op de werkvloeg.

[4:13:10] Dat de mensen ook direct vanaf dag één

[4:13:12] Niet de theorie meekrijgen van de samenleving, maar vooral de praktijk meekrijgen van de samenleving.

[4:13:16] En we zorgen ervoor dat alle belemmeringen die er zijn in de opvang, waar mensen op dit moment tegenaan lopen, dat we die wegnemen, voorzitter.

[4:13:24] Ik had op het algemene punt, en dan ga ik zo de drie doorbraken even langslopen... nog een aantal vragen.

[4:13:31] Mevrouw Michon vroeg mij naar de ambitie van de target, de 75.000... en of het mogelijk is om een ingroeipad te maken.

[4:13:42] We zijn er nog mee aan het stoeien, omdat we zien dat we nu vooral...

[4:13:48] ...van start zijn en een aantal maatregelen nemen.

[4:13:50] Maar het grootste resultaat zal pas natuurlijk in 2029, 2030 zijn... ...want dat heeft even nodig voordat je wet- en regelgeving kunt maken.

[4:14:00] Maar ik hoop toch wel dat we de eerste 10.000, 15.000 mensen al in 2027... ...en daar hoort u dan pas van in 2028 in de rapportage... ...maar dat we dat toch al hebben beter te bereiken.

[4:14:09] Ik merk namelijk ook, dat is ook een hele andere manier van werken... ...ook voor het ministerie...

[4:14:15] Is dat er heel veel energie vrijkomt.

[4:14:17] Gemeentes bellen ons.

[4:14:20] Werkgeversplatforms bellen ons.

[4:14:22] Allerlei clubs bellen ons.

[4:14:24] Hoe kunnen we meedoen?

[4:14:25] Wat kunnen wij doen?

[4:14:26] Hoe kunnen we ons steentje bijdragen?

[4:14:29] Dus ik merk ook wel dat er enorm veel energie vrijkomt hierop.

[4:14:32] Maar het is nog even zoeken hoe we dat goed vertalen naar de concrete cijfers.

[4:14:37] Maar we verwachten toch wel 10.000 tot 15.000 mensen extra aan het werk te hebben geholpen in 2027.

[4:14:44] De heer Boon vroeg mij nog heel specifiek om hoe het zat met de 36% statushouders uit 2022 die na drie jaar werkt en of ik breed daar nog wat meer informatie over had.

[4:14:57] Ik kan dat nu allemaal gaan opdreunen, die tabelletjes en die cijfers en die feiten.

[4:15:01] Ik weet niet of dat het debat ten goede komt.

[4:15:03] Anders wil ik me voorstellen dat ik dat even nog voor de begroting NC2 op papier zet hierover.

[4:15:09] Want we merken ook, daar sta ik ook maar even bij, dat...

[4:15:12] Ik heb dat ook in de Kamervraag naar de heer De Beer en de heer Bolhuis nog beantwoord.

[4:15:16] We houden hier de cijfers niet helemaal goed bij.

[4:15:18] Dus statushouders, nieuwkomers, genaturaliseerden...

[4:15:22] Herkomst, de steden noemden het ook al.

[4:15:26] Ze vallen ook weer in allerlei wettelijke systemen.

[4:15:28] We hebben een systeem in het COA, het asiel.

[4:15:29] We hebben een statushouder, statushouders in de inburgering.

[4:15:32] Oude inburgeringssystemen.

[4:15:34] Dus we hebben best wel vervelde data, wil ik het niet per se noemen.

[4:15:38] Maar om te zeggen dat we precies helemaal scherp hebben hoe en wat.

[4:15:42] Ik zet dat graag even netjes op papier.

[4:15:44] Want dan weten we ook exact waar we over praten met elkaar.

[4:15:46] En dat kan deze discussie denk ik alleen maar ten goede komen.

[4:15:50] Ja, voorzitter, geen interruptie, maar even kort aanduiding.

[4:15:52] Het gaat me niet per se om die groep, maar inderdaad van wat is gewerkt?

[4:15:55] Wanneer wordt iemand genoteerd gewerkt?

[4:15:58] Ik heb wel eens een technische briefing gehad en er kwam uit dat als iemand één uur in de week werkt, dat hij als werkende werd geregistreerd.

[4:16:04] Dat soort vragen heb ik gesteld.

[4:16:05] Als je daar schriftelijk antwoord op geeft, perfect.

[4:16:08] Ja, over die definities kunnen we daar schriftelijk op antwoorden.

[4:16:13] De minister vervolgt ze me toch.

[4:16:16] Maar toch nog een vraag en interruptie van de heer Van der Brink.

[4:16:19] Ja, ik zie dat de minister zijn mapje dicht doet.

[4:16:21] En ik had nog wel een vraag gehoord.

[4:16:22] Want ik heb inderdaad gevraagd van hoe voorkom je nou dat die extra nadruk op werk... Komt dat nog?

[4:16:26] Oké, dan is het goed.

[4:16:27] Dat is het algemene mapje werken en meedoen.

[4:16:30] We gaan nu naar de drie doorbraak.

[4:16:33] De eerste gaat over zorgen dat in het hele stelsel van inburgering een werk centraal komt te staan.

[4:16:40] Dat zit vooral op de combinatie tussen inburgering en werk.

[4:16:45] Dat is op dit moment iets wat vooral heel moeilijk blijkt in de praktijk.

[4:16:48] Vandaar ook dat we heel blij zijn met de pilots die al lopen.

[4:16:52] De startbanen, daar zijn een aantal vragen over gesteld.

[4:16:54] Want we werken tegelijkertijd naast de startbanen... en naast de experimenten ook met het systeem van ABC.

[4:17:00] Any job, better job, career.

[4:17:03] En is nou een startbaan hetzelfde als een A-baan, vroeg mevrouw Michon mij.

[4:17:06] Het antwoord erop is nee.

[4:17:08] Eigenlijk willen we daar juist ook een soort doorgaande lijn in maken.

[4:17:12] Namelijk als iemand in de asielfase binnenkomt... dan wil je zorgen dat hij een A-baan krijgt.

[4:17:16] Omdat, nogmaals...

[4:17:18] ...werken beter is dan niks doen in een AZC.

[4:17:20] En we weten gewoon, dat kan heel lang duren, zo'n asielfase.

[4:17:24] Dus dan zorg je ervoor dat die A-baan eigenlijk daar plaatsvindt.

[4:17:30] We gaan natuurlijk wel kijken, bijvoorbeeld ook met intermediairs en uitzendbureaus... ...en ook met het UWV, om te kijken hoe je in die AZC's alles kan zorgen... ...dat iemand die met een zorgachtergrond binnenkomt...

[4:17:42] Dat hij dan, ook al is het de schoonmaak, dat hij wel in de schoonmaak in een zorgomgeving is.

[4:17:47] Dus dat probeer je daar wel te doen.

[4:17:48] Maar de A-baan is echt erop gericht om mensen van geen baan naar een baan te brengen.

[4:17:54] De startbaan is vooral bedoeld de combinatie met inburgering.

[4:17:57] Omdat we zien dat de stad daarna er eentje is waar je toch iets meer Nederlands voor nodig hebt.

[4:18:03] Ik ben bij een aantal bedrijven geweest.

[4:18:05] Er wordt ook Heijmans, een mooi bedrijf, doet echt fantastische dingen.

[4:18:08] Maar die doen het pas vanaf dat de inburgering is geweest.

[4:18:11] Dan ben je al vijf jaar onderweg, zeg maar.

[4:18:13] Dus we zijn ook een beetje aan het kijken... hoe kun je nou bedrijven verleiden om... ook als iemand die nog niet perfect Nederlands spreekt... of niet op B1-niveau zit, toch een plek te geven.

[4:18:21] En het idee van die startbanen, maar ook van die A-banen... is dat dat toch ook in...

[4:18:25] een Nederlandstalige omgeving is en ook in combinatie met talen.

[4:18:30] Zo'n startbaan kan ook zijn dat je één uur per dag nog even talen krijgt aan het einde van de werkdag, zodat je uiteindelijk ook richting die inburgering dat beter kan doen.

[4:18:43] Voor die ABBA Any Job and Better Job is het dus nodig... ook dat de belemmeringen worden weggehaald ten aanzien van de diploma's.

[4:18:50] Daar zijn ook een aantal vragen over gesteld.

[4:18:54] Op dit moment zijn we druk bezig met die diploma-erkenning.

[4:18:58] Dat doen we enerzijds met afspraken in de sectoren.

[4:19:01] Want laten we natuurlijk wel wezen... uiteindelijk zijn het die werkgevers die ook die diploma's moeten erkennen.

[4:19:05] We hebben een formele erkenning daarvan.

[4:19:07] Maar de grootste belemmering hier zit natuurlijk gewoon in...

[4:19:10] Een verpleegkundige in Syrië, je kunt niet dat één op één kopiëren naar Nederland.

[4:19:17] Zelfs in de schoonmaak moet je in Nederland met formulieren werken.

[4:19:20] Moet je weten wat gevaarlijke stoffen zijn, hoe je bepaalde doseringen doet.

[4:19:23] We hebben een heel papieren Nederland met elkaar.

[4:19:27] Dat is heel anders hoe het in andere landen is.

[4:19:29] Ook al heb je de formele diploma en erkenning...

[4:19:32] dan moet je zo nog steeds zorgen dat dat ook toepasbaar is op het werk.

[4:19:36] Vandaar dat we aan het nadenken zijn over bijvoorbeeld... het erkennen van beroepsvaardigheden, de skillspaspoorten... het erkenningscertificaat, de vaardighedenpaspoorten.

[4:19:46] Daar zijn allerlei methodologieën al voor.

[4:19:50] Maar je wil natuurlijk vooral in samenspraak met de sectoren doen... vandaar dat dit onderdeel ook echt een plek gaat krijgen.

[4:19:55] En daarmee doe ik ook gelijk de vraag van de heer Bamenga af... over het ervaringscertificaat, om die een plek te geven...

[4:20:02] in de sectorafspraken.

[4:20:06] Want ook hier moeten we natuurlijk eerlijk in zijn.

[4:20:09] Een echt een voorbeeld certificaat.

[4:20:12] Je kunt zich voorstellen dat het in de bouw relatief eenvoudig is.

[4:20:15] Maar als we het over zorgomgevingen hebben waar we terecht inspectie hebben, big registraties.

[4:20:21] Dan wordt een ervaringscertificaat al wat troebeler.

[4:20:26] Dus die winstwaarschuwing geef je hier ook even mee.

[4:20:28] We proberen er vooral voor te zorgen dat aan de ene kant de formele diploma waardering er is.

[4:20:34] Binnen zes weken zorgen dat die...

[4:20:36] dat die ook plaats gaat vinden en aan de andere kant zorgen we ervoor dat we aan de slag gaan met die erkenningscertificaten bij de verschillende sectoren.

[4:20:45] De heer Van den Brink vroeg mij terecht, slaat de minister niet een beetje door met zijn nadruk op werk?

[4:20:50] Ik snap die zorg.

[4:20:51] En tegelijkertijd denk ik dat het in deze fase even nodig is om door die taaiheid van het systeem heen te komen.

[4:20:57] Maar we laten absoluut taal niet los.

[4:20:59] Het is ook niet zo dat werk ten koste gaat van taal.

[4:21:03] Maar uiteindelijk wil je die taal combineren met de werkvloeg.

[4:21:06] Je collega is immers je beste woordenboek, zeg ik weleens vaak.

[4:21:11] Dus zorgen dat je op die A-baan meer doet dan dat je nu doet, maar ook zorgen dat je doorstroomt naar die B-baan, dat je op de werkvloer Nederlands spreekt, dat je taallessen op het werk kan krijgen en uiteindelijk in die inburgering ook echt op dat B1-taalniveau komt.

[4:21:28] Vandaar ook dat wij hebben gezegd, het taalniveau in de inburgering, B1 laten we niet los.

[4:21:33] Die adviezen liggen er soms ook.

[4:21:35] Dat hoge niveau laten we niet los, maar de termijn waarop je daar naartoe kan werken wel, om die ruimte te bieden voor werk.

[4:21:44] De heer Vlag vroeg mij, is de minister bereid om een ingroeimodel in de sociale zekerheid te verkennen?

[4:21:51] Het antwoord op is ja, dat doen we al.

[4:21:52] Er loopt al een verkenning op dit moment.

[4:21:54] Om te kijken hoe je de participatiewet zo kan inzetten dat die beter aansluit. Nu zien we dat de prikkels verkeerd staan in de participatiewet.

[4:22:03] En er eigenlijk voor zorgt dat het voor nieuwkomers heel moeilijk is om aan het werk te gaan.

[4:22:07] Dus we zijn op dit moment bezig om te kijken met een soort out-of-the-box aanpak.

[4:22:11] zijn we aan het verkennen.

[4:22:13] Ik ga ook in januari op werkbezoek in Denemarken en Zweden, waarin ze op deze manier al hebben gekeken hoe kun je nou bijvoorbeeld een voorliggende voorziening van de bijstand creëren, waarin de focus echt komt te liggen op hoe zorgen dat mensen mee kunnen doen, dat mensen kunnen gaan werken.

[4:22:29] En we zien gewoon dat die twee wetten niet goed op elkaar instellen.

[4:22:32] Dus het antwoord op die vraag is ja.

[4:22:34] Even kijken dan.

[4:22:38] Mevrouw Michon vroeg mij nog over de 75.000 nieuwkomers en de startbanen, hoe daar de private intermediairs in worden betrokken.

[4:22:47] Ik denk dat zij een belangrijke rol kunnen spelen, mits goed geborgd.

[4:22:51] In met name de A-banen, in de asielzoekerscentra.

[4:22:57] Zij kunnen snel een check doen op wat kunnen deze mensen.

[4:23:00] Zij kunnen zorgen dat mensen direct ook aan de slag kunnen.

[4:23:03] Ik heb daar wel tegen gezegd, ik wil daar wel in een apart conferant met de uitzendsector wel een paar goede afspraken over maken.

[4:23:08] Namelijk, ik wil vooral dat die mensen Nederlands leren en geen Pools.

[4:23:12] Op het moment dat ze in een logistiekcentrum gaan werken.

[4:23:15] Ben je toch maar even een beetje stellig in.

[4:23:16] Maar mensen moeten wel Nederlands leren en geen andere Europese talen.

[4:23:20] Dus dat moet geborgd zijn.

[4:23:21] En een tweede, je moet ook borgen dat deze mensen door kunnen groeien.

[4:23:25] Naar de volgende stap.

[4:23:27] Nog los van de hele discussie over de uitzendsector.

[4:23:28] Waar u met mijn collega Velbrief ook over spreekt.

[4:23:31] Maar daar verwelkomen we de WTTA vanaf 1 januari aanstaande.

[4:23:36] Mevrouw Michonne Derksen.

[4:23:39] Ja, voorzitter.

[4:23:40] Ik kan de minister heel goed volgen.

[4:23:41] Maar even twee aanscherpingen hierop.

[4:23:45] Want die private intermediairs hebben geen positie nu bij die meedoenbalies in de asielzoekerscentra.

[4:23:51] En dat zou dan wel moeten.

[4:23:52] Want juist voor die groep die ook nog niet eens weet waar ze zich gaan vestigen.

[4:23:59] En bij vestiging start je inburgering.

[4:24:01] En snap ik goed wat de minister zegt.

[4:24:03] Dan begint eigenlijk je startbanen.

[4:24:05] Maar in dat traject daarvoor, asielzoekers aan het werk, zijn dat in de regel die relatief makkelijk te plaatsen functies die je via uitzendbureau krijgt.

[4:24:16] En dan moeten ze daar ook een plek voor hebben.

[4:24:18] Is de minister het daar met mij eens?

[4:24:22] Ja, voorzitter.

[4:24:23] We zijn nu bezig met de Medoenbalie Nieuwe Stel.

[4:24:26] Ik hoop die verkenning dit jaar nog af te ronden.

[4:24:28] Omdat de Medoenbalie überhaupt nog geen arbeidstoelijning kende.

[4:24:31] De Medoenbalie was alleen nog maar gericht op vrijwilligerswerk.

[4:24:34] Dus daarvan hebben we gezegd, laten we nou überhaupt zorgen dat die Medoenbalie wordt omgebouwd...

[4:24:38] Ik mag het officieel geen werkbalie noemen, omdat de meedoenbalie een vast concept is.

[4:24:41] Maar de werktitel noem ik het altijd de werkbalie.

[4:24:47] Maar dat is stap 1.

[4:24:48] En stap 2 is dan vervolgens wie zijn daarbij betrokken.

[4:24:50] En in mijn filosofie hoort daarbij dat je het UWV en de gemeente hebt aan de ene kant.

[4:24:56] Omdat je die doorlopende lijn wel wil hebben.

[4:24:58] Maar daar moet ook een plek zijn wat mij betreft voor de uitzendsector.

[4:25:02] Mits we wel goede afspraken kunnen maken natuurlijk.

[4:25:05] Mevrouw Michel Dijks, hè?

[4:25:06] Ja, voorzitter, dank.

[4:25:07] Ik hoop heel erg dat het betere niet de vijand wordt van het goede.

[4:25:11] Omdat natuurlijk, en dat hoor je ook gewoon terug, omdat ook die gemeenten waar dat AZC ligt gewoon niet weten of die mensen in die gemeente of zelfs in die regio worden geplaatst.

[4:25:20] Dus ik vind het eigenlijk al heel...

[4:25:21] mooi om te zien dat dan toch die regio de best doet... voor het aan het werk krijgen van die asielzoekers.

[4:25:28] En misschien doe je dat dus wel niet in die doorlopende lijn... als ze in een heel andere provincie uiteindelijk terechtkomen.

[4:25:34] Dus ik zou de minister wel willen aanmoedigen... als we dat werk nou op één zetten, ja, dan...

[4:25:38] kan er een knip komen in die doorlopende lijn.

[4:25:41] Maar ja, dat kan ons allemaal in het leven überhaupt overkomen.

[4:25:45] Dus dat we daar ons niet blind op staren... omdat je gewoon niet weet waar die vestiging plaatsvindt.

[4:25:50] En dan wordt dat namelijk, ik voorspel het de voorzitter richting de minister... dan wordt dat natuurlijk ook het doekje voor het bloeden waarom het allemaal niet lukt.

[4:25:57] Want er zijn nog geen huizen en je weet niet waar je terechtkomt.

[4:25:59] En dat zou ik heel zonde vinden.

[4:26:01] Voorzitter, en dit herken ik enorm.

[4:26:03] En daarom is mijn beleid ook op meerdere knoppen tegelijkertijd doen.

[4:26:06] Zorgen dat als mensen in een AZC zitten... dat we niet gaan wachten tot wij het perfecte systeem hebben georganiseerd over vier, vijf jaar.

[4:26:13] Maar dat mensen morgen gewoon lekker aan de slag kunnen.

[4:26:16] Want dan leren ze ook collega's kennen.

[4:26:17] Dan leren ze ook gewoon meedoen in die samenleving.

[4:26:19] Dat doet ook veel met de samenleving zelf.

[4:26:21] Overigens ook met de omgeving in zo'n AZC.

[4:26:23] Dat zien we op plekken waarin je...

[4:26:31] De omgeving kijkt heel anders naar een AZC dan op plekken waar de arbeidsparticipatie nog geen 10% is.

[4:26:38] Zoals het in de meeste AZC's.

[4:26:40] Dus daar is enorm veel te halen.

[4:26:43] We moeten het allebei doen.

[4:26:43] We moeten één zorgen dat die A-banen snel komen en mensen snel aan het werk komen.

[4:26:47] Maar ik wil me ook ervoor inspannen dat ook de gemeenten, het UWV en het werkcentrum een plek krijgen in een AZC.

[4:26:53] Omdat wat je ook wil is afspraken met het COA.

[4:26:55] Dat op het moment dat iemand in een AZC zit...

[4:26:58] en iemand heeft een arbeidsovereenkomst in die regio, en heeft een taalbuddy in die regio, dat die niet weer helemaal naar de andere kant van het land wordt verhuisd.

[4:27:05] Omdat dat toevallig goed uitkomt in de logistiek van het COA.

[4:27:09] Dus daar moeten we ook afspraken over maken, dat op het moment dat iemand een arbeidsovereenkomst heeft, dat die dan ook mag blijven.

[4:27:15] Dat is moeilijk, dat moeten we wel gaan proberen te doen.

[4:27:18] En dan kun je ook gesprekken voeren met werkgevers, van nou, u kunt erop aan, deze persoon blijft...

[4:27:22] in deze regio.

[4:27:24] U kunt ook gaan investeren in deze, meneer of mevrouw, als u tevreden bent.

[4:27:27] Want dat is namelijk wat je ook wil.

[4:27:28] Dan ga je die doorstroom naar die B-baan krijgen.

[4:27:32] Ja, de heer Benga.

[4:27:38] Dank ook van de minister.

[4:27:40] Ik heb al in mijn inbreng de vele complimenten gegeven.

[4:27:44] En ik denk dat hij echt wel op de juiste pad is en de dingen die hij zegt klinken bij mij in ieder geval als muziek in mijn oren.

[4:27:51] En even op ingaan op het laatste wat ik veel heb gehoord.

[4:27:55] Wanneer ik in gesprek ben gegaan met heel veel nieuwkomen statushouders, is inderdaad als je de vraag stelt van hoe lang heb je moeten wachten voordat je aan de slag kon, dan was het 1, 2, 3 jaar en dan vraag ik hoeveel verhuisbewegingen heb je gehad.

[4:28:13] Soms was het zelfs tot 13 verschillende verhuisbewegingen.

[4:28:17] En dat is best wel ernstig, zeker op het moment dat je een baan wilt.

[4:28:21] En ik ben dus daarom blij dat de minister zegt van ja, we moeten kijken op het moment dat iemand een baan heeft, hoe kunnen we hem in ieder geval in die regio behouden.

[4:28:29] Zegt de minister daarmee ook dat werk in principe voor de verhuisbewegingen zou moeten gaan, want die verhuisbewegingen hebben volgens mij veel meer te maken met de procedure en ook met de COA.

[4:28:41] Zegt de minister dat?

[4:28:43] Want dan zou ik in ieder geval blij meer zijn dat de minister van Plan is om dat voorop te stellen.

[4:28:49] Ja, voorzitter.

[4:28:50] Dit programma doe ik samen met mijn collega Van der Brink.

[4:28:52] We trekken hier echt samen in op.

[4:28:54] En het is ons streven om ervoor te zorgen dat werk boven de verhuisbewegingen gaat.

[4:29:00] Dat is makkelijk om dat te zeggen, maar het is wel ons streven.

[4:29:03] Je hebt ook medische redenen waarom mensen ergens anders heen zouden moeten.

[4:29:07] Je hebt ook te maken met...

[4:29:09] overlast geven.

[4:29:10] Dus je kunt dat niet zo stellig zeggen.

[4:29:12] De situatie in het COA is op dit moment ook echt...

[4:29:14] Ik heb heel veel begrip voor de mensen die zeggen... ja, wacht even, leuk dat u minister Halle een beetje zegt... maar wij doen heel hard ons best om te voorkomen... dat mensen in het gras moeten slapen.

[4:29:22] Dus die situatie daar is echt anders.

[4:29:23] Maar ik ben heel blij dat het COA heeft gezegd... we snappen de ambitie, laten we kijken hoe we dit voor elkaar kunnen krijgen.

[4:29:29] Dus dit is niet met één handtekening te regelen.

[4:29:32] Maar het is wel onze ambitie, omdat dit uiteindelijk ook... toch ook een groot deel van het probleem is... van dat hele stelsel van inactiviteit...

[4:29:39] Ik heb ook met een jongen gesproken, een Irakees, 27 jaar, automonteur.

[4:29:44] Ik weet niet wie van jullie nog een keer, wie van u, de auto naar de APK moet brengen.

[4:29:48] Dan weet je dat we die mensen heel hard kunnen gebruiken.

[4:29:50] Maar inderdaad ook tien keer verhuisd.

[4:29:53] Mensen geven het op natuurlijk op een gegeven ogenblik.

[4:29:55] Dus hier zit ook wel echt de kern van de inzet van dit kabinet.

[4:29:59] Laten we nou

[4:30:00] Zorgen dat die plekken er komen.

[4:30:01] En dan kun je ook dit systeem laten draaien.

[4:30:06] Ja, dank u wel.

[4:30:07] En zou de minister misschien kunnen aangeven wanneer hij erop terug kan komen wat het resultaat hiervan was?

[4:30:12] Want ik snap de inzet van de minister.

[4:30:16] Maar misschien, aangezien we toch al praten over targets hier.

[4:30:21] Zou de minister iets kunnen zeggen over wanneer wij daarvan terug kunnen horen wat de resultaten zijn ervan?

[4:30:26] Minister.

[4:30:27] Ja, voorzitter.

[4:30:28] Ik zal even nadenken wanneer wij echt weer een...

[4:30:30] We spreken in ieder geval dit jaar nog over onder andere dit soort knelpunten.

[4:30:34] Het is namelijk ook een van de voorwaarden die de werkgevers aan ons stellen.

[4:30:38] Ik ga heel even nadenken of ik misschien een voortgangsbrief kan toezeggen over dit onderwerp.

[4:30:42] Want er zullen ongetwijfeld meer vragen zijn over et cetera.

[4:30:46] Maar dat ik ergens in Q1 gewoon nog terugkom op het programma.

[4:30:56] De heer Bolhuis ook nog.

[4:30:58] Een vraag aan de minister.

[4:31:00] Het is echt steun voor deze beweging om minder verhuizingen te sturen en werk voort te laten gaan.

[4:31:05] We horen dat ook veel.

[4:31:06] We hebben ook hier een SER-advies gehad.

[4:31:07] Toegelicht werd het ook heel duidelijk genoemd.

[4:31:09] Ik wil er even ingaan op die 75.000 banen.

[4:31:12] Ik ben even benieuwd, want wat voor soort banen zijn dit nou?

[4:31:16] Een van de adviezen is ook dat het duurzaam werk moet worden.

[4:31:19] Je moet door kunnen ontwikkelen.

[4:31:20] Wat meet de minister precies met die 75.000 banen?

[4:31:24] Zit er dus ook duurzaam werk in?

[4:31:26] De minister.

[4:31:29] Alles wat op die vraag is ja en nee.

[4:31:31] Aan de ene kant, we kiezen dus bewust voor die ABC-aanpak.

[4:31:36] Dus mijn filosofie is, een baan is beter dan geen baan.

[4:31:39] Dus dat is de A-banen.

[4:31:42] Ook schoonmaken, ook horeca, ook logistiek.

[4:31:45] Dat zijn mensen die we keihard nodig hebben in dit land.

[4:31:47] Als morgen alle schoonmakers stoppen, hebben we een groot probleem.

[4:31:51] Dat zijn bij uitstek ook banen waar mensen relatief eenvoudig in kunnen stampen.

[4:31:55] Dus die tellen ook zeker mee.

[4:31:57] Nogmaals omdat ik denk dat het goed is voor het draagvlak in de samenleving, voor de Nederlandse economie en voor mensen zelf.

[4:32:03] Maar nadrukkelijk nemen wij het advies van de SER ook mee.

[4:32:06] Mensen moeten niet in een A-baan blijven hangen.

[4:32:09] Mensen moeten wel door naar die B-baan en liefst ook zelfs naar een C-baan.

[4:32:12] Daarom maken we afspraken met werkgevers over voorschakeltrajecten, over ontwikkelpaden, zodat ze ook die volgende stap kunnen zetten.

[4:32:19] En ook die startbanen in die inburgering, dat moeten uiteindelijk ook B-banen zijn, waardoor je die doorlopende lijnen als het ware ook weet te borgen.

[4:32:28] De heer Bolhuis.

[4:32:29] Ja, duidelijk.

[4:32:31] Maar is de minister nog van plan bij die 75.000 banen?

[4:32:33] Want het gaat gemonitord worden.

[4:32:35] Mevrouw Michon heeft ook vragen overgesteld.

[4:32:37] Kan de minister dan ook toezeggen dat daarbij gekeken wordt welk gedeelte van dus A-banen zijn en welk gedeelte B-banen?

[4:32:44] Want we willen natuurlijk wel weten dat er ook bepaalde duurzaamheid en voortgang in zit.

[4:32:48] Niet alleen banen waar een NLZ-zoeker in begint en dan volgens ons blijft hakken.

[4:32:54] Ik snap de wens, voorzitter.

[4:32:56] Maar we moeten ook oppassen dat we geen stickertjes op banen gaan plakken.

[4:32:59] Ik kan u vertellen, na dit weekend weet ik niet of ik zelf ook een hele duurzame baan heb.

[4:33:03] Om dat grapje er maar eens in te gooien.

[4:33:06] Dus laten we het ook wel wezen.

[4:33:08] Uiteindelijk, iedere baan is nuttig in dit land.

[4:33:10] Ik zou ook niet willen daar stickers op pakken.

[4:33:12] De filosofie is echt, je wilt mensen direct aan het werk helpen en die vervolgende stap zetten.

[4:33:16] Vandaar dat we die ABC-aanpak hebben.

[4:33:19] We kunnen niet uitsplitsen wat een A-baan is en wat een B-baan is.

[4:33:21] Dat verschilt ook per persoon, dat verschilt vervolgens per sector.

[4:33:25] Maar ik snap de oproep, ik heb de zorg van de heer Bolhuis, volgens mij.

[4:33:28] Hoe voorkomen we nou dat er zometeen 75.000 mensen in een A-baan zitten en niemand is doorgestramd?

[4:33:34] Daarvoor moeten we volgens mij kijken naar de aanpak die we ook hebben op die doorstroming, op die duurzame banen.

[4:33:39] En beoordeel dan ook vooral de afspraken die we met werkgevers maken om ook die B-banen goed te realiseren.

[4:33:48] Ik had er één vraag voor.

[4:33:50] Dat ging over de drie jaar extra tijd die wij inburgeraars geven wanneer ze minstens 28 uur per week werken.

[4:33:57] De vereiste is dus minimaal 28 uur per week gemiddeld over de afgelopen drie maanden.

[4:34:06] Dus één week is niet voldoende.

[4:34:07] Het moet echt over de afgelopen drie maanden het geval zijn.

[4:34:13] En het is zo dat de verlenging pas na tweeënhalf jaar kan worden aangevraagd.

[4:34:18] En het is zo dat de verlenging geldt voor de tijd dat je hebt gewerkt.

[4:34:24] Heb je vier maanden gewerkt, krijg je vier maanden uitstel.

[4:34:27] Het is bij blokken van drie, geloof ik.

[4:34:28] Is dat goed?

[4:34:30] Ja, nee, dus je hebt vier maanden gewerkt, dan krijg je vier maanden uitstel.

[4:34:33] Stop je met werken, dan heb je vier maanden gewerkt, dan heb je vier maanden uitstel.

[4:34:37] Als je dan stopt met werken, beëindigt daar de periode waarop je verlenging kan hebben, dan ga je weer werken, minimaal drie maanden, 28 uur, gaat die periode weer lopen.

[4:34:47] De heer Van den Brink.

[4:34:48] Over die verlengingsregeling aansluitend daaraan twee vragen.

[4:34:54] Worden dan in die sectorale afspraken ook afspraken gemaakt over de ruimte die werknemers krijgen om inburgeringsonderwijs te volgen?

[4:34:59] Dat zou dan ook van twee kanten moeten komen.

[4:35:01] Een tweede punt daar is, het zou ook mooi zijn als dan met de gemeente de afspraak wordt gemaakt dat in het PIP wordt vastgelegd dat daarna de inburgering wel wordt afgemaakt.

[4:35:08] We zijn bang dat dat een beetje wegloopt.

[4:35:10] Dat snap ik heel goed inderdaad.

[4:35:13] Vandaar dat we inderdaad ook zeggen... die B-baan moet de combi met die PIP, met die inburgering zijn.

[4:35:21] Dus daar heeft u helemaal gelijk en dan moeten we dit ook weer te borgen.

[4:35:24] We willen ook juist dat...

[4:35:26] Nu is inburgering een heel gescheiden systeem van werk.

[4:35:29] En dat moet veel logischer in elkaar worden geschoven.

[4:35:31] We gaan kijken, ik zal zo wat meer over de zettenroute zeggen en over de inburgeringsstelsel.

[4:35:36] Maar we gaan ook kijken, kun je nou niet gewoon een werkroute creëren in dat inburgeringsstelsel?

[4:35:43] Zodat je werk, taal, inburgering goed kan combineren met elkaar.

[4:35:47] Dat zou uiteindelijk centraal moeten staan.

[4:35:49] Dat dat veel meer in elkaar overloopt, omdat het nu twee verschillende systemen zijn.

[4:35:58] Voorzitter, dan over de doorbraak 2.

[4:36:02] Dat gaat over de bereidheid en het commitment bij werkgevers.

[4:36:05] Heel blij dat we deze maand een eerste confinant hebben kunnen sluiten met MKB Nederland.

[4:36:09] Op dit moment zijn we met allerlei sectoren ook in gesprek.

[4:36:13] Ik hoop nog dit jaar een eerste handtekening, misschien begin volgend jaar...

[4:36:16] Eerste handtekening te kunnen zetten met een aantal sectoren om inderdaad die volgende stappen te kunnen zetten.

[4:36:21] En ik merk ook bij allerlei enthousiasme, behoorbaar techniek en logistiek Nederland, bij de netbeheerders.

[4:36:27] Waar we enorm van zitten te springen in de bouw, in de schoonmaak, noem het maar op.

[4:36:33] Ook in de zorg overigens, kinderopvang, plekken waar mensen echt keihard nodig zijn om die stappen te kunnen zetten.

[4:36:40] Wat zij wel hebben gezegd is, zorg er dan wel voor dat je knelpunten aanpakt.

[4:36:46] Nadat we dat ook hebben toegezegd, dat was onder andere een van de vragen van de SGP, pakt de minister ook knelpunten aan?

[4:36:52] Ja, sterker nog, we hebben juist ook gevraagd aan de achterban van MKB Nederland, VNO-NCW en AWVN, stuur ons nou eens een lijstje van dingen waar u tegenaan loopt.

[4:37:01] Ik hoorde dat ook al een aantal meer plekken terug.

[4:37:04] Een herkenbare werkgeversroute, één plek waarin het duidelijk is.

[4:37:09] Dat doen we zowel met een sectorale aanpak, dus de afspraken die ik met de sectoren maak... ...als een aanpak via de verschillende regio's.

[4:37:17] Ik heb gesprekken kort ook weer een bijeenkomst met alle arbeidsmarktregio's.

[4:37:21] En ook daar zal het verzoek zijn, kijk nou in je eigen arbeidsmarktregio in Zeeland, in Limburg, in Friesland...

[4:37:27] Hoe je een goede aanpak kunt maken, zodat je ook een regionale aanpak hebt.

[4:37:35] Er zijn al wat vragen gesteld over werken en meedoen op niveau.

[4:37:39] De heer Bamenga heeft mij dat ook gevraagd.

[4:37:42] Ik heb al uitgelegd het A en B, maar we zijn ook bezig met behoorlijk sectorale ontwikkelpaden en voorschakeltrajecten.

[4:37:48] Ik ben heel blij dat de SER ook heel duidelijk heeft gezegd

[4:37:52] Wij zijn bereid om de portemonnee daarvoor te trekken.

[4:37:55] We zijn bereid om de ONO-fondsen, om die voorschakeltrajecten te betalen.

[4:38:01] Om die ontwikkelpaden ook te betalen.

[4:38:03] Want uiteindelijk zeg ik ook tegen werkgevers, ja, u heeft een probleem als het gaat om mensen tekort.

[4:38:08] En wij hebben de oplossing, namelijk mensen die graag willen werken.

[4:38:11] Ik sprak daarnet beheerders, die komen gewoon 30.000 man tekort de komende periode om ervoor te zorgen dat het netwerk wordt aangelegd, kabels worden getrokken, energiehuisjes worden geplaatst.

[4:38:23] Waarop mijn antwoord zei, dat komt goed uit, want ik heb nog een aantal mensen die heel graag de handen uit de mouwen willen steken.

[4:38:28] Als u maar wel de begeleiding en de ontwikkeling betaalt.

[4:38:31] Ik ben heel blij dat ook de ONO-fondsen door middel van de SEG hebben toegezegd om ook financieel bij te dragen aan die trajecten.

[4:38:40] Hoe zorgen we er nou voor dat ook gemeenteambtenaren aansturen op werk passend op het niveau?

[4:38:50] Wat ik al zei, we zijn op dit moment ook bezig met de VNG om te kijken hoe we die hele nieuwe aanpak werken en meedoen.

[4:38:56] Ook daar gaan we een confinant met ze over sluiten, over hoe we dat goed kunnen borgen.

[4:38:59] En er zal ook dit daar een belangrijke stap voor zijn, zorgen dat in de asielfase mensen gewoon direct aan het werk kunnen, zodat je in de statushoudersfase, in de inburgeringsfase bezig kunt zijn met het passend niveau, mensen op het juiste niveau laten werken met die B-baan en doorstroming in combinatie met taal.

[4:39:19] Er werd gevraagd over de uitbreiding van de vakroutes en de leerwerktrajecten.

[4:39:24] Ook dit zal dus een plek krijgen in de verschillende afspraken die we gaan maken met de werkgevers.

[4:39:31] Zo ben ik op dit moment ook in gesprek met technische sectoren en de zorg om die vakroutes en leerwerktrajecten een plek te geven en terug te laten komen in die sectoren.

[4:39:40] Nog de vraag hoe kunnen we ervoor zorgen dat nieuwe verblijfsbundingen van maximaal drie jaar geven, mensen ook vaardigheden opdoen die ze kunnen gebruiken in het land van herkomst.

[4:39:52] Nou, ook dit lijkt mij logisch.

[4:39:53] Juist ook de aanpak vanaf dag één meedoen zorgt ervoor dat ook als mensen terug moeten keren, mensen niet jarenlang hebben hoeven wachten in een AZC, maar gewoon ook nieuwe vaardigheden hebben kunnen ontwikkelen die ze in het land van herkomst hebben kunnen gebruiken.

[4:40:06] Dat geldt voor meer zaken als je gewoon aan het werk bent.

[4:40:10] Mevrouw Michon vroeg mij nog naar de noodzaak van de basisinfrastructuur en alles wat we hebben in dit land.

[4:40:16] Dit is natuurlijk het dilemma wat je steeds hebt met beleid.

[4:40:18] Gaan we weer een nieuwe structuur bedenken en een nieuwe aanpak bedenken?

[4:40:21] We hebben gezegd nee, we gaan echt gebruik maken van die regionale arbeidsmarktinfrastructuur.

[4:40:25] En waar nodig, bijvoorbeeld met de intermediairs of waar nodig sectoraal, gaan we dat aanvullen.

[4:40:31] Maar we gaan niet een heel nieuw systeem meer optuigen.

[4:40:33] Dat lijkt mij onverstandig.

[4:40:35] De heer Bamenga stelde mij nog een gewetensvraag, namelijk is de minister bereid om ondernemerschap mee te laten wegen in zijn aanpak?

[4:40:42] En met pijn in haar hart moet ik daarop zeggen nee.

[4:40:43] En ik ga uitleggen waarom.

[4:40:45] Ik ben namelijk wel bij credits langs geweest, wat echt fantastisch was om te zien hoe dat zo is.

[4:40:50] Maar tegelijkertijd zien we dat de uitdagingen op werk en meedoen zo groot zijn.

[4:40:54] Ik zal er zo nog wat meer over zeggen.

[4:40:57] Dat we wel moeten focussen.

[4:40:58] En die focus ligt echt op het nu omhoog trekken van dit hele programma.

[4:41:03] Dat is een ongelofelijke klus.

[4:41:04] Daar werken wij met het ministerie man en macht aan om dat voor elkaar te krijgen.

[4:41:08] Maar dat betekent ook dat je in je doelgroepen echt wel moet focussen op waar kun je nou de meeste impact bereiken.

[4:41:13] Ja, dit is een sympathiek gedeelte.

[4:41:18] Ik ben ook blij dat de ondernemersscholen er zijn van credits.

[4:41:22] Ik wil dit niet een prominente plek geven in de aanpak, omdat ik me echt wel op de kern wil focussen op dit moment.

[4:41:31] En als ik zie dat er nog zo verschrikkelijk veel mensen regulier langs de kant staan, dan is dat wel primair mijn focus.

[4:41:38] Ondanks dat ik er wel heel erg door gecharmeerd ben.

[4:41:42] De laatste blok van werk en meedoen gaat over doorbraak 3 actief vanaf dag 1 in de asielfase.

[4:41:50] Dat gaat met name over de REBA gelden, zoals we dat noemen.

[4:41:53] De bijdrage die asielzoekers moeten leveren aan hun eigen opvangkosten.

[4:42:04] Ja, dank u wel, voorzitter.

[4:42:07] Het lijkt me wel pijnlijk, het antwoord van de minister, om daar nee op te zeggen, op ondernemerschap.

[4:42:15] Want volgens mij is ondernemerschap volwaardig.

[4:42:18] Zeker als er mensen zijn die als ondernemer ook in Nederland komen en de skills die ze hebben, de vaardigheden...

[4:42:27] En talenten die ze hebben willen voortzetten in Nederland.

[4:42:30] Onlangs ben ik iemand tegengekomen die letterlijk...

[4:42:36] Ik had pech op de snelweg en de beste man stopte.

[4:42:40] Ik had het ook ijskoud, het was superkoud.

[4:42:42] En ik had toevallig geen jas bij me.

[4:42:43] Maar de beste man die stopte en die zei heb je hulp nodig?

[4:42:46] En die hielp mij met mijn lekke band van mijn auto.

[4:42:49] En die bleek inderdaad een man te zijn die in land van herkomst een automonteur was...

[4:42:56] En die eigenlijk als ondernemer hier doorkomen door allerlei obstakels liep.

[4:43:02] En ik heb volgens mij in het vorige WGO ook het voorbeeld gegeven van een schilder.

[4:43:05] Die ook tegen allerlei obstakels aan loopt.

[4:43:08] Zegt de minister nu dat al deze mensen die heel veel skills hebben en die eigenlijk door kunnen gaan met hun ondernemerschap in Nederland.

[4:43:16] Dat hij daar op geen enkele manier aandacht voor heeft.

[4:43:20] Of moet ik het anders interpreteren als de minister zegt, ik wil daar geen prominente plek voor bieden.

[4:43:27] Want ik heb daar ook een motie op ingediend en volgens mij was die ook aangenomen en oordeelkamer gekregen van de minister.

[4:43:34] Volgens mij moeten ook deze mensen kunnen genieten van de belemmeringen die de minister kan wegnemen om te zorgen dat zij hiermee verder gaan.

[4:43:44] Dan verstaan we elkaar inderdaad verkeerd.

[4:43:47] Ik ga dit niet prominent een plek opnemen in mijn beleid, ook vanwege het kader van focus.

[4:43:51] Ik heb een beperkte hoeveelheid geld, ik heb een beperkte hoeveelheid capaciteit.

[4:43:57] Die richting moet echt nu op die drie doorbraken om die voor elkaar te krijgen.

[4:44:01] Maar als mensen het ondernemerschap willen omarmen is dat natuurlijk fantastisch.

[4:44:05] We zien ook dat dat ook juist...

[4:44:07] Ik zeg altijd, heel veel van deze mensen komen uit landen waar überhaupt geen sociale zekerheid bestaat.

[4:44:13] Er zijn heel veel landen waarin mensen moeten werken of moeten ondernemen, maar de sociale zekerheid bestaat op heel veel van die plekken niet, of niet of nauwelijks.

[4:44:20] Dus deze mensen zijn gewend om te werken en gewend om te ondernemen.

[4:44:23] Alleen ondernemen in Syrië of in Eritrea is natuurlijk echt wel een stuk anders dan in Nederland.

[4:44:28] We hebben het wel vaak over bureaucratie.

[4:44:30] Als je die verhalen hoort, ik ben toevallig vorige week bij Credits langs geweest bij die ondernemersschool.

[4:44:34] Dan zie je wel het grote verschil in bureaucratische romslomp tussen Nederland en heel veel andere landen als het gaat om ondernemerschap.

[4:44:40] Wat ik zou willen voorstellen is, laat me dit even meenemen, we gaan richting de voorjaarsnota ook zorgen, gaan we ook kijken hoe we financieel dit programma goed kunnen laden.

[4:44:50] Dat zal ook een stukje herprioritering vragen en kijken hoe we dat goed organiseren.

[4:44:55] Laat me dit punt dan ook meenemen, want er zijn mooie initiatieven die ontstaan nu al zonder tussenkomst van mij als minister.

[4:45:02] Maar kijken we dat je die initiatieven wel zou kunnen doorzetten.

[4:45:07] Dan het puntje over werken meedoen in de asielfase vanaf dag 1.

[4:45:14] Een van de belemmeringen die we zien is de berekening van de REBA.

[4:45:19] Asielzoekers moeten terecht een bijdrage leveren aan hun eigen opvangkosten.

[4:45:24] Het liefst ook de werkelijke opvangkosten, want het kost best wel veel geld, namelijk de opvang van asielzoekers in Nederland.

[4:45:30] En tegelijkertijd zien we nu ook dat als je dus niet werkt, dat meer beloond wordt boven wel werken.

[4:45:38] Dat kan natuurlijk nooit de uitkomst zijn.

[4:45:39] Vandaar dat de minister van Asielmigratie en ik hebben gezegd, we gaan eens even kijken naar die berekening.

[4:45:45] Want je wil wel dat mensen hun bijdrage blijven leveren aan de asielkosten.

[4:45:50] Maar tegelijkertijd wil je ook dat het werken gaat lonen.

[4:45:52] En dat je er niet op achteruit gaat als je gaat werken.

[4:45:55] Dat mag niet de bedoeling zijn.

[4:45:57] Dus vandaar dat we de prikkel naar werk nadrukkelijk betrekken bij het onderzoek naar de REBA.

[4:46:04] Dat is ook tegelijkertijd dan uitvoering motie Stoffer, wat de minister net zegt.

[4:46:12] En wanneer krijgen we daar dan informatie over?

[4:46:15] Want goed dat het nu onder de deelwerp van verkenning is, maar de uitkomst daarvan lijkt me zeer interessant.

[4:46:24] U ontvangt die van...

[4:46:26] Nee, wacht even.

[4:46:28] Het zijn twee verschillende dingen.

[4:46:29] We hebben één de berekening van de rebagelden en de prikkel tot werk.

[4:46:34] Dat wordt onderzocht.

[4:46:35] Een tweede wat wordt onderzocht is de gegevensdeling tussen het COA en het UEV.

[4:46:39] Zodat het COA niet achter het net komt te vissen.

[4:46:44] Dat is een hele belangrijke.

[4:46:46] En beide zijn we op dit moment aan het uitzoeken en onderzoeken.

[4:46:51] Even kijken, ik moet het heel even goed zeggen, voorzitter.

[4:46:54] De juridische grondslag voor dat gegevensuitwisseling, die regelen we voor de zomer van 2027.

[4:46:58] Dat doen we middels een SUI-besluit.

[4:47:01] Het onderzoek...

[4:47:08] In de toegezegde voortgangsbrief.

[4:47:10] Sorry, ik moest even twee dingen uit elkaar houden.

[4:47:12] Dus we regelen de gegevensuitwisseling voor de zomer 2027 met een daadwerkelijk besluit.

[4:47:17] En het onderzoek over de werkprikkel in de Reba krijgt u Q1 van 27 in de voortgangsbrief.

[4:47:26] Dan de belemmeringen die zijn opgebracht.

[4:47:30] Onder andere ook het alternatief voor de rijbewijzen van de heer Bolhuis.

[4:47:33] Hij is terecht, hij herkent dit inderdaad.

[4:47:35] Ik ken ook heel veel sectoren die zeggen ik heb allerlei mensen die graag zouden willen werken maar die mogen niet autorijden.

[4:47:40] Terwijl ze wel het Nederlandse examen voor autorijden hebben gedaan.

[4:47:43] En dat komt omdat een rijbewijs in Nederland een ID-bewijs is.

[4:47:45] En mensen die nog geen uitstelsel hebben voor hun verblijfstatus geven we geen ID-bewijs.

[4:47:53] Ik kan u toezeggen dat ik met mijn collega van INW ga verkennen wat hiervoor nodig is.

[4:47:58] Ik kom daar ook op terug in de toegezegde voortgangsbrief wat de status daarvan is.

[4:48:04] Dit is best wel complex natuurlijk.

[4:48:06] En tegelijkertijd zien we inderdaad in andere Europese landen dat dit wel tot een mogelijkheid behoort.

[4:48:11] We moeten hier inderdaad wel wat dingen voor aanpassen.

[4:48:14] Maar het zou van de zotte zijn als mensen wel mogen werken, maar niet in een bestelbusje mogen rondrijden.

[4:48:18] Terwijl ze wel de Nederlandse examens en zowel theorieën als praktijk hebben gedaan.

[4:48:22] Dus het is een enorme belemmering waar we mee aan de slag willen.

[4:48:26] Paul Huys, heel erg dank voor deze toezegging.

[4:48:29] Ook fijn dat dit gedaan wordt en dat we het allebei herkennen als iets wat opgelost moet worden.

[4:48:32] Ik snap dat het complex is, maar inderdaad kan in andere landen wel.

[4:48:35] Dus we kijken voort naar hoe dit uitgewerkt gaat worden.

[4:48:41] Dank.

[4:48:41] Meneer de minister.

[4:48:43] Dank.

[4:48:43] Er waren wachttijden voor de BSN-nummers.

[4:48:46] Ik kan u melden dat die inmiddels volgend jaar zijn ingelopen.

[4:48:49] Dat er een nieuw planningsysteem ook is geïntroduceerd, waardoor we ook nieuwe vertragingen...

[4:48:53] En mochten er knelpunten zijn, dat we dan samen met BZK en ANM kijken hoe we die knelpunten kunnen oplossen.

[4:48:59] Maar tot op heden loopt het inmiddels wel een stuk beter.

[4:49:03] Een andere belemmering is onder andere de terwerkstellingsvergunningsplicht.

[4:49:11] Die wordt als bureaucratisch en romslomp ervaren door met name mkb'ers, waardoor mensen dus niet zo snel aan het werk zijn.

[4:49:18] Ik heb opdracht gegeven aan het UWV om te kijken hoe we daar een veel eenvoudigere initiatief alternatief voor kunnen vinden, zodat als mensen kansrijk worden geacht om in Nederland te blijven, dat ze ook gewoon aan het werk kunnen.

[4:49:30] En ik verwacht hierover op korte termijn de Kamer een brief te kunnen sturen over wat de alternatieven zijn.

[4:49:38] En dan kunnen we ook daar een besluit over nemen om dat voor elkaar te krijgen.

[4:49:42] Van Anningra vroeg mij nog over waarom een asielzoeker mag werken zonder burgerservicenummer en hoe we voorkomen dat dat niet tot problemen gaat leiden.

[4:49:53] Asielzoekers die al beschikken over BSN mogen al werken, maar volgens Europese regels mogen asielzoekers ook zonder BSN niet zomaar geweigerd worden op de Nederlandse arbeidsmarkt.

[4:50:04] Dat levert dus in de praktijk wat knelpunten op.

[4:50:07] Vandaar dat we nu bezig zijn met nieuwe regels om ervoor te zorgen dat asielzoekers die geen BSN hebben, die mogen dus niet geweigerd worden.

[4:50:14] Maar we willen zeggen dat er met de nieuwe regels slechts voor drie maanden een tewerkstellige vergunning kan worden afgegeven.

[4:50:22] En dat ontwerpbesluit ligt inmiddels bij de Raad van State.

[4:50:25] En hiermee zorgen we ervoor dat asielzoekers zonder BSN niet voor langere tijd kunnen werken.

[4:50:29] En daarmee beperken we dus ook het risico dat ze dus ten onrechte werken en dat uiteindelijk een werkgever daarmee een fikse boete krijgt.

[4:50:37] Sorry, dat is uitlokking.

[4:50:43] Voorzitter, mevrouw Michon vroeg mij nog... hoe kunnen we nou niet kijken of je taallessen kunt verplichten in het AZC?

[4:50:52] Op dit moment is het dus een vrijblijvend iets.

[4:50:56] Maar gaan we wel echt aan de slag om voor de kansrijke asielzoekers... onder het nieuwe migratiepact...

[4:51:01] Om die een taalboost te geven, een intensief programma waar mensen snel in de eerste maanden al leren over de Nederlandse taal, over de Nederlandse samenleving en over de arbeidsmarkt.

[4:51:11] Daar beginnen we in 2027 al mee met tien nieuwe co-allocaties.

[4:51:18] Ik kan u wel toezeggen dat we gaan kijken en onderzoeken of het mogelijk is, of er meer prikkels voor deelname mogelijk zijn.

[4:51:24] Al dan niet een verplichting, maar dat doe ik echt nog even in een onderzoekende sfeer.

[4:51:32] Korte inhoudelijke vraag.

[4:51:36] Zou dat kunnen meeworden genomen in die verkenning?

[4:51:38] Want ook daar gaat het natuurlijk om een prikkel.

[4:51:41] bij die groep kansrijken.

[4:51:44] Dus die wil je natuurlijk aan het werk hebben... waarbij dus in financiële zin voldoende prikkel is.

[4:51:50] Maar diezelfde groep wil je ook gewoon... eigenlijk in dat taalboostprogramma hebben zitten.

[4:51:56] Ik zou zeggen, dat is een groot cadeau.

[4:51:58] En doe dat vooral.

[4:52:00] Dus kan dat mee worden genomen in die verkenning?

[4:52:03] Dan zou ik een andere verkenning moeten toezeggen.

[4:52:05] De huidige Reba-verkenning loopt al.

[4:52:07] Maar dan stel ik voor dat ik...

[4:52:09] Dit punt, we horen hem vaker terug en het is inderdaad ook een mooi cadeau.

[4:52:12] Uiteindelijk als je kansrijk wordt geacht hier in Nederland, je meldt je uiteindelijk aan om hier te mogen blijven.

[4:52:17] Ja, laten we dan kijken hoe we dat ook op een slimme manier kunnen doen.

[4:52:20] Dat mensen ook mogelijk verplicht of in ieder geval relatief dwingend worden gezorgd dat mensen het Nederlands leren.

[4:52:27] Dus ik stel voor dat ik dat dan ga verkennen.

[4:52:30] En ik kom daarin een update over in de voortgangsbrief.

[4:52:34] Ik moet even kijken wanneer de voortgangsbrief komt.

[4:52:36] Maar dat tezijde, voorzitter.

[4:52:39] Dan is werken meedoen klaar.

[4:52:41] Dan ga ik naar het blokje inburgering.

[4:52:45] Er zijn veel vragen gesteld over het inburgeringsstelsel.

[4:52:49] En laat ik vooropstellen dat het stelsel nu echt een enorme stap vooruit is... ten opzichte van de vorige wet die we hadden.

[4:52:57] Ik hoorde nog een aantal zaken voorbij komen.

[4:53:00] Maar we hebben de taaleisen natuurlijk fors verhoogd.

[4:53:02] Van A2 naar B1.

[4:53:05] En onder de oude wet hadden mensen de mogelijkheid tot ontheffing... van de inburgeringsplicht...

[4:53:15] En dat is nu niet het geval.

[4:53:17] Ik denk dat het heel belangrijk is, ik kom zo over de z-route te spreken, maar het feit dat we die niet hebben, die ontheffingsmogelijkheid, zorgt er echt wel voor dat we ook vrij dwingend tegen mensen zeggen, dit is het niveau wat we van u verwachten.

[4:53:28] Misschien ook goed om een aantal zaken uit elkaar te halen.

[4:53:31] We hebben een inburgeringsplicht waar uiteindelijk een examen dan wel een gesprek aan zit om dat af te ronden.

[4:53:36] Dat is een wettelijke verplichting.

[4:53:38] Maar dat staat...

[4:53:39] In principe los van de naturalisatie.

[4:53:43] Ja, als je de B1 al herhaalt, dan heb je daarmee wel de mogelijkheid om te zeggen dat onderdeel is voldaan om aan de naturalisatie te kunnen voldoen.

[4:53:53] Maar naturalisatie kent een aantal zwaardere vereisten.

[4:53:55] Je moet er een paar andere vijf jaar in Nederland voor zijn.

[4:53:57] Er zijn nog een paar andere eisen waar je aan moet voldoen.

[4:53:59] Het is niet zo dat als je je inburgeringsplicht hebt behaald, je automatisch het Nederlands paspoort krijgt.

[4:54:05] Zo werkt het niet.

[4:54:07] Er zijn wel een aantal dingen te verbeteren ten aanzien van het inburgeringsstelsel en de naturalisatieverplichting.

[4:54:13] Ik kom daar zo nog op terug.

[4:54:15] Maar er is geen harde toegang tot de naturalisatie, tot het Nederlandse...

[4:54:21] Tot het Nederlandse paspoort.

[4:54:23] Ik ben blij dat we deze wet nu hebben met elkaar.

[4:54:26] We kunnen hiermee echt stappen zetten.

[4:54:28] Volgend jaar start de grote wetsevaluatie van deze dingen.

[4:54:32] We kunnen een aantal zaken in meenemen.

[4:54:35] Maar het hele idee ooit was juist ook een hybride stelsel.

[4:54:38] Waardoor je tussentijds...

[4:54:40] Dank u wel.

[4:54:40] Waardoor je ook in tussentijd nieuwe wijzigingen kunt aanbrengen.

[4:54:46] Dat doen we nu al door werk centraal te gaan stellen, daar waar het mogelijk is.

[4:54:50] Door andere routes te verkennen, maar ook om ervoor te zorgen dat minder mensen in de Z-route gaan zitten en daar ook een aantal wijzigingen op te doen.

[4:55:00] De heer Van der Brink vroeg mij nog over de wachttijden tussen de PIP en de start van de taallessen.

[4:55:08] Wat we nu zien is dat dat gemiddeld ongeveer drie maanden daartussen zit.

[4:55:13] Ik zal in overleg treden met het CBS om te kijken of we dit mee kunnen nemen in de verschillende monitoringspunten.

[4:55:21] Dan zal ik eens wat zeggen over de Z-route.

[4:55:25] Ik denk dat het verstandig is, want daar zijn veel vragen over gesteld.

[4:55:30] En doe ik daarna naturalisatie.

[4:55:33] Ja, voorzitter, ik probeer dus elke keer met één interruptie even een inhoudelijk puntje te maken.

[4:55:37] Dat scheelt allemaal weer moties en toestanden in het vervolg, dus dat doe ik nu weer.

[4:55:41] Kijk, de minister zegt terecht, die piptermijn gaat naar beneden, drie maanden.

[4:55:47] Maar is hij daar nou tevreden mee?

[4:55:50] En wat is dan de ambitie?

[4:55:51] Wat zou een reële piptermijn moeten zijn, wat we allemaal nastreven?

[4:55:59] En wat is daar dan eigenlijk ook voor nodig?

[4:56:00] Dat zou ik hem willen vragen.

[4:56:02] De minister.

[4:56:03] Voorzitter, de opmerking van mevrouw Michon was natuurlijk terecht dat er te veel wachten in het stelsel zit.

[4:56:09] Dat zit al in het AZC, maar dat zit ook als statushouder in een AZC en vervolgens ook in het inburgeringsstelsel.

[4:56:15] Dus dit onderdeel zou ik ook graag willen meenemen, niet alleen maar in de evaluatie, maar ook in de gesprekken die ik met de VNG heb lopen.

[4:56:22] Want je wil namelijk dat dat één vloeiende beweging door wordt, bij voorkeur dat mensen al werk hebben in het AZC, wat ze kunnen behouden en vanuit daar eigenlijk een pip kunnen toevoegen.

[4:56:32] Ik kom daar zo op terug.

[4:56:34] Nog een aantal andere zaken.

[4:56:37] Ja, voorzitter.

[4:56:40] Nogmaals, we hebben nu een tussenevaluatie gehad van de Z-route.

[4:56:43] En laat ik daar hier duidelijk over zijn.

[4:56:47] Ik vind de instroom van de Z-route te hoog.

[4:56:49] Het kan niet zo zijn dat een derde gemiddeld van de statushouders gebruik maakt van de Z-route...

[4:56:55] Mijn voorganger heeft ooit gezegd, dit is juist ook een plek waar we mensen instromen die bijvoorbeeld de Nederlandse taal niet machtig zijn.

[4:57:03] Als jij analfabeet bent uit Afrika en je komt hier, dan wil je dat je vooral aan het werk kan en niet in klaslokalen zit als je dat niet kan of niet mogelijk is.

[4:57:13] Maar dan moet dat ook wel de uitkomst zijn.

[4:57:15] En dat is nu niet de uitkomst.

[4:57:16] Nu is het instroom te hoog.

[4:57:18] Dat is voor die mensen niet goed.

[4:57:19] Pas ook niet bij de doelgroep overigens.

[4:57:21] We zien dat de doelgroep statushouders toch vooral jonge mensen zijn.

[4:57:24] Of in ieder geval onder de, ik ben nu zelf 36, dus onder de 35 vind ik inmiddels wel jong.

[4:57:29] Maar ik denk dat we het daarover eens zijn dat dat toch jonge mensen zijn.

[4:57:32] Die horen niet in de Z-route thuis.

[4:57:35] Althans niet als hun doel is om volwaardig mee te doen.

[4:57:37] Want je wil dat mensen van 3, 4, 35 gewoon op B1 niveau Nederlands taal leren.

[4:57:42] Omdat ze nog een jaar of 60 in Nederland moeten verblijven en deel moeten nemen aan de samenleving.

[4:57:47] Vandaar dat wij met een aantal maatregelen bezig zijn.

[4:57:50] We willen de route op zichzelf optimaliseren, zorgen dat het beter aansluit.

[4:57:55] Ik maak me heel erg af, voorzitter, als u dat goed vindt.

[4:57:57] We willen zorgen dat het ook veel meer uitgaat van het potentieel dat mensen kunnen.

[4:58:01] Kijken wat is dit, iemand die analfabetisch, wat is een toekomstperspectief?

[4:58:05] Kijken hoe dat kan worden gedaan.

[4:58:07] En nogmaals, ook hier zal werk centraal moeten worden gesteld.

[4:58:11] Dus dat betekent dat we de regelgeving zullen gaan aanpassen door deze route meer in te richten op werk...

[4:58:16] De verlenging bij werk, de combinatie met inburgering daarvan ook mogelijk te maken.

[4:58:24] Nu kiezen mensen ook voor de Z-route omdat het vaak de enige mogelijkheid is om op een goede manier werk en inburgering te kunnen combineren.

[4:58:30] En we kijken naar het flexibiliseren.

[4:58:33] En dat is ook wat we de komende tijd dus gaan doen.

[4:58:36] Zorgen dat we op deze manier ook de Z-route gaan verbeteren.

[4:58:42] Ja, ik heb het ook in mijn bedoog aangegeven.

[4:58:44] Meer dan een kwart is gewoon te veel.

[4:58:45] En de minister geeft ook aan, het gaat om jongeren.

[4:58:48] En voor mij kunnen er twee zaken aan de hand zijn.

[4:58:51] Of de regels zijn complex of hebben te maken met complexe mensen.

[4:58:56] Of in ieder geval met hele complexe uitdagingen.

[4:58:59] Ik vraag me toch af of de minister nader kan duiden...

[4:59:02] Hoe het kan dat het merendeel jongeren gewoon in deze route instroomt.

[4:59:09] En of we ook niet gewoon een weefout met elkaar hebben.

[4:59:12] Of dat we met een doelgroep te maken hebben waar we eigenlijk gewoon niet op voorbereid zijn.

[4:59:17] Voorzitter, eenduidigheid daar vind ik een beetje lastig om te stellen.

[4:59:22] Omdat de cijfers wel echt van alles en nog wat laten zien.

[4:59:24] Vandaar dat ik denk dat het verstandig is om nu vooral te optimaliseren.

[4:59:27] Om dingen te verbeteren.

[4:59:29] Ik noemde net al, als je aan het werk wil of aan het werk gaat, dan zien we dat de B1-route die bedoeld was voor die combinatie, dat er bijna niet te doen is door het taalaanbod dat we daar hebben neergezet.

[4:59:42] Dus als je gewoon lekker aan de slag wil, aan het werk wil, kies je voor de Z-route.

[4:59:46] Als we die nou eens uithalen en zorgen dat werk en inbrenging combineerd kan worden, dan scheelt dat al enorm.

[4:59:52] Als we zorgen dat we in die urenormen dat wat aanscherpen, dan ook daar zien we vervolgens een verbetering

[5:00:00] Van de mensen in die Z-route.

[5:00:03] Dus uiteindelijk is het denk ik verstandig om vooral te kijken.

[5:00:03] het of kunnen

[5:00:05] Kunnen we de huidige Z-route wat verbeteren.

[5:00:07] En ook aanscherpen en zorgen dat die instroom naar beneden gaat.

[5:00:10] Ik ben er ook over in gesprek met de gemeentes.

[5:00:14] Voordat we gaan concluderen dat er echt een weefvoud in de wet zit.

[5:00:19] Als dat zo is zal het ook moeten blijken uit de wetsevenuatie die voor volgend jaar gepland staat.

[5:00:25] Ja, ik vind het toch voorzichtig van de minister.

[5:00:29] Terwijl volgens mij je zou moeten omkeren.

[5:00:32] In principe maakt niemand gebruik van de Z-route behoudens zeer exceptionele uitzonderingen.

[5:00:38] En ik heb in mijn betogenheid een voorbeeld gehoord.

[5:00:41] Iemand die gewoon cognitief, waarvan je het niet kan verwachten.

[5:00:46] Laaggeletterdheid, verstandelijke beperking.

[5:00:48] Ik kan me daarvan voorstellen dat je iemand niet eindeloos...

[5:00:51] in een onzekere situatie kan houden.

[5:00:53] Maar dat is toch een vrij beperkte groep.

[5:00:56] Mijn vraag aan de minister daarom is, herkent de minister dat de Z-route eigenlijk door niemand gebruikt zou mogen worden, tenzij het om zeer exceptionele uitzonderingsgronden gaat?

[5:01:06] En moet u dat niet gewoon gaan afbakenen wie er dan zijn?

[5:01:11] Ja, voorzitter, maar dan komen we op een dilemma wat zich misschien niet helemaal leent voor een interruptiedebatje als dit.

[5:01:16] Want de vraag is dan wel, wat doe je dan met de rest van de groep?

[5:01:18] In het oude stelsel hadden we een lage taaleis met een grote mogelijkheid tot ontheffing.

[5:01:24] We hebben daar in het nieuwe stelsel van gezegd, dat willen we niet.

[5:01:28] We verhogen de taaleis, daardoor wordt het moeilijker om in te burgeren.

[5:01:31] En we schaffen ook de ontheffingsmogelijkheid af.

[5:01:33] Ik denk dat dat verstandig is.

[5:01:35] Terecht, als je in Nederland komt, dan ligt dat lat hoog.

[5:01:39] Dat verwachten we ook.

[5:01:41] Maar als dan ook de zettenroute verdwijnt, dan is wel de vraag... wat doe je dan met de mensen die B1 niet kunnen halen?

[5:01:47] En ga je dan weer een ontheffingsmogelijkheid erin maken?

[5:01:51] Of laat je mensen jarenlang gevangen in het inburgeringsstelsel?

[5:01:56] Want dat zou dan het alternatief zijn.

[5:01:58] Als je die B1 niet kan halen, je geen ontheffing hebt en de zetroute afknijpt.

[5:02:03] Wat doe je dan met de mensen die daarin blijven?

[5:02:05] Dan blijven mensen in taallessen zitten en hangen.

[5:02:08] Dat lijkt me ook niet verstandig.

[5:02:10] Dus ook hier moeten we volgens mij zoeken...

[5:02:12] Veel meer pragmatische oplossingen.

[5:02:14] Zorgen dat het geen sluiproute is.

[5:02:16] Zorgen dat er gerichtheid zit op werk en meedoen.

[5:02:19] Want ook als je in de Nederlandse taal niet machtig bent, ook als je niet kan lezen en schrijven, kun je wel gewoon werken.

[5:02:25] We zoeken op het land allerlei mensen, we zoeken in de techniek allerlei mensen, in de logistiek, in de schoonmaak.

[5:02:30] Dat kan je allemaal prima doen zonder Nederlands te lezen en schrijven.

[5:02:34] Dat zou mijn primaire focus dan zijn in de Z-route, voordat we een heel nieuw stelsel gaan optuigen.

[5:02:39] Afrondend, de heer Seder.

[5:02:41] Ja, voorzitter.

[5:02:42] Waarom ik hier zo fel op ben... is omdat de minister suggereert dat het niet hebben van een Nederlands paspoort... maar wel gewoon met de legale status Nederland kunnen werken, leven...

[5:02:51] functioneren, hypotheek aanvragen... dat dat gelijk staat als een enorme gevangenisstraf.

[5:02:59] Volgens mij kan je prima leven in Nederland... zonder dat je uiteindelijk je inburgeringscursus hebt afgerond... en alle rechten die daarbij komen kijken.

[5:03:10] En dat het dus niet te gegeven is dat iedereen per se... of het nou via de reguliere route is of via de Z-route... wetende dat je dus een compromis sluit...

[5:03:18] ...met eigenlijk de hoge standaard die wij allemaal volgens mij willen treffen.

[5:03:24] Mijn vraag daarom aan de minister is... ...ik proef uit de antwoord van de minister dat het eigenlijk wel het uitgangspunt is... ...dat iedereen die cursus linksom of rechtsom haalt.

[5:03:34] Maar dat is toch niet de bedoeling geweest van de wet en überhaupt van het inburgeren.

[5:03:40] Ik vraag me af of de minister daar kan bevestigen dat dat eronder ligt.

[5:03:46] De minister.

[5:03:48] Ja, maar toch.

[5:03:51] We moeten niet doen alsof B1 als taalniveau dat dat vergelijk staat aan een PhD of het halen van je doctorandus.

[5:04:01] B1 zit volgens mij nog onder het niveau van wat basisschoolleerlingen weten te krijgen.

[5:04:07] Dus toch even.

[5:04:08] We hebben het over mensen die dat niet halen.

[5:04:11] Als we het dan hebben over mensen die 32 jaar oud zijn.

[5:04:14] Ik zei het net al, hopelijk blijven die mensen nog 60 jaar als ze mogen blijven en gevlucht zijn.

[5:04:18] Die mensen blijven dan waarschijnlijk lange tijd in Nederland.

[5:04:21] Dan wil je toch op z'n minst dat ze op basisschool niet...

[5:04:24] Met normaals B1 is onder basisschoolniveau.

[5:04:26] 1F is basisschoolniveau.

[5:04:28] Dat je toch op dat niveau kunt spreken met je buren.

[5:04:32] In de supermarkt, op de werkvloeg.

[5:04:36] Dat je kunt lezen en schrijven.

[5:04:38] Want je krijgt brieven van de Belastingdienst.

[5:04:39] Je krijgt brieven van de dokter, van je pensioenfondsbeheerder.

[5:04:44] Noem het allemaal maar op.

[5:04:45] Dus ik snap...

[5:04:47] de wens om de instroom in die z-route zo laag mogelijk te houden.

[5:04:52] Ik waarschuw alleen voor het alternatief, namelijk het loslaten van allerlei verplichtingen dan in andere routes.

[5:04:57] Omdat ik niet vind dat dat nou per se hele lage eisen daarbij zijn.

[5:05:03] Volgens mij lopen hier de twee doelen van inburgering door elkaar heen, voorzitter.

[5:05:08] We hebben aan de ene kant de plicht om in te burgeren.

[5:05:11] En als je BE niet redt, nou ja, vooruit dan maar de Z-route.

[5:05:16] En ik denk dat dat prima is om te doen.

[5:05:18] Maar op een gegeven moment zet je wel een punt en nu ben je ingeburgerd voor de wet.

[5:05:24] Maar dat is iets anders dan dat je een Nederlands paspoort krijgt.

[5:05:29] Ziet de minister dat ook zo?

[5:05:31] En ik zie hem knikken.

[5:05:32] Is het daarom dan niet verstandig om die hele z-route ook los te knippen van de vraag of je uiteindelijk in aanmerking kunt komen voor een Nederlands paspoort?

[5:05:45] De zware medische vast te stellen uitzonderingen daar gelaten.

[5:05:51] De minister.

[5:05:53] Ja, voorzitter.

[5:05:54] Dat is de reden waarom de minister van ANM en ik op dit moment broeden op een wetsvoorstel om de naturalisatie te verhogen van A2 naar B1.

[5:06:05] Zoals terechtgemerkt door mevrouw Keijzer staat het al sinds 2017...

[5:06:09] En allerlei wetsvoorstellen.

[5:06:10] Maar we hopen nu echt die stappen ook te gaan zetten met elkaar.

[5:06:13] Ik hoop daar u voor de kerst wat meer over te kunnen vertellen.

[5:06:16] Dus dat is één, het verhogen van de grens op het Nederlandse paspoort te krijgen.

[5:06:21] Ik zei net al, het is niet zo dat je automatisch toegang krijgt vanuit het inburgeringssysteem.

[5:06:28] Maar doordat je hem daar ook verhoogt, heb je dus een loskoppeling tussen het inburgeringssysteem, et cetera.

[5:06:34] In de Z-route, het is niet zo dat de Z-route leidt tot het Nederlands paspoort.

[5:06:39] behalve, en dat is ook een sluiproute kunnen zien, waar we een ontheffing kunnen krijgen voor aantoonbaar geleverde inspanningen bij het advies, dan is er wel een mogelijkheid.

[5:06:51] Maar dat is ook precies waarom we hebben afgesproken om een zeer beperkte ontheffingsmogelijkheid in te bouwen op manager B1.

[5:06:58] Dus mevrouw Keijzer en ik zijn het eens, we moeten zorgen dat die twee dingen zijn losgekoppeld.

[5:07:02] En we zijn op dit moment bezig om

[5:07:04] bij de naturalisatie van de Rijkswet, Nederlanderschap... om die op die manier ook los te koppelen.

[5:07:11] Mevrouw Gijs.

[5:07:12] We hebben dit punt opgelost, dan blijft over.

[5:07:15] Wat is die individuele beoordeling?

[5:07:17] De heer Boon heeft een aantal voorbeelden genoemd van die inspanningen.

[5:07:22] Zou het dus de moeite waard zijn om aan mensen die de zetroute doen... te vragen of ze dit doen omdat ze hiermee uiteindelijk... dat Nederlandse paspoort kunnen bereiken en los daarvan...

[5:07:33] Als wij met elkaar hier vaststellen dat de Z-route nooit tot een Nederlands paspoort kan leiden.

[5:07:41] De zware medisch vast te stellen, hoge uitzonderingen, daar gelaten situaties.

[5:07:48] Want dan wordt het ook voor mensen die hier naartoe komen en denken van nou dit is een zekere weg naar een Nederlands paspoort.

[5:07:55] Ik hoef alleen nog even een paar uur aanwezig te zijn in een klasje.

[5:07:59] Dat misschien wat hard, wel heel helder dat aan ze duidelijk te maken.

[5:08:04] Voorzitter, zoals ik al zei, het is nu niet mogelijk standaard om met de Z-route aan te kloppen voor een Nederlands paspoort.

[5:08:12] Er is inderdaad wel een mogelijkheid voor de ontheffing en we bekijken of je die ontheffing nog wenselijk vindt op het moment dat je B1 verhoogt voor het nederlandse krijgen van een Nederlands paspoort.

[5:08:24] Ik moet het nu zo formuleren omdat we op dit moment nog broeden.

[5:08:27] We hebben het formele besluit nog niet genomen.

[5:08:30] Maar je kunt begrijpen dat we breed kijken naar hoe verhogen we nu het taalniveau voor het Nederlands paspoort.

[5:08:37] En hoe betrek je daar deze routes bij.

[5:08:39] Dus ook denk ik hier dat we niet zo ver van elkaar afzetten.

[5:08:42] Maar we moeten wel even de tijd de juiste beslissingen nemen.

[5:08:45] Mevrouw Keijzer, afronden.

[5:08:46] Ja, afrondend voorzitter.

[5:08:48] We zitten al sinds 2017 niet zo heel ver van elkaar af.

[5:08:52] En elke keer zijn er weer bezwaren, onderzoeken, consultaties, weet ik veel allemaal, die ertoe leiden dat het niet gebeurt.

[5:09:04] Ik denk dat ik deze minister nog niet eens zozeer hoef aan te sporen, maar ik ga wel bezig met een motie om ervoor te zorgen dat dit nou ook eens duidelijk een uitspraak vanuit de Kamer wordt.

[5:09:17] Dit moet gewoon stoppen, voorzitter.

[5:09:19] Als nou notabene de heer Pechtold, een prominente D66, verbijsterend vaststelt dat mensen een paspoort krijgen die geen woord Nederlands spreken, nou, voorzitter, dan hebben we het gelijk definitief aan onze kant.

[5:09:35] Ik zal me niet uitlaten over de contacten die ik met de burgemeester van Delft heb gehad over dit onderwerp.

[5:09:41] Maar het gaat om naam aan het hart, voorzitter.

[5:09:44] We zijn het eens.

[5:09:47] Zoals gezegd, kunnen we op een kritische manier die zetroute aanpassen?

[5:09:52] Doen we enerzijds binnen de evaluatie van de wet, die start volgend jaar...

[5:09:56] Dan kom je wat meer op de fundamentele zaken.

[5:09:58] Tegelijkertijd moeten we ook in het hier en nu gewoon een aantal zaken verbeteren.

[5:10:06] Wat ik al zei, aan de ene kant is het positief dat we nu de Z-route hebben.

[5:10:11] Want de ontheffingsroute in het vorige systeem was slechter dan dit.

[5:10:16] Aan de andere kant moeten we kritisch zijn op wat er nu voor ligt.

[5:10:22] Dus daar werken we op dit moment aan.

[5:10:26] Nog een paar losse vragen.

[5:10:27] Dat ging over het bidden en deelnemen aan religieuze bijeenkomsten... waar geen woord Nederlands wordt gesproken, meetelt voor de Z-route.

[5:10:34] Dat is toch op eens nee?

[5:10:35] Misschien dat we goed moeten zeggen.

[5:10:37] Ja, er zijn allerlei verschillende participatieactiviteiten.

[5:10:39] Ook daar kijken we op dit moment kritisch naar.

[5:10:42] Maar dat moet in ieder geval altijd in de Nederlandse omgeving plaatsvinden.

[5:10:46] De punten die u heeft aangedragen, nogmaals, die bekijken we kritisch.

[5:10:50] Maar het is wel zo dat de twee keer 800 uur...

[5:10:53] voor zowel participatie als voor taal, dat dat wel intensief is.

[5:11:01] Alleen maar kijken op het moment of je die participatieuren wat meer kunt richten op bijvoorbeeld betaald werk.

[5:11:08] De vraag van de heer Bameng...

[5:11:12] De minister geeft aan te broeden op een weging, of tenminste een uitkomst van de weging.

[5:11:17] Ik vraag me af of de minister kan toezeggen voor wanneer hij daar uitsluitsel over geeft.

[5:11:20] Want als de heer Pechtold al, zoals mevrouw Keijzer zegt, dit vindt, dan voor mij kunnen we dit kamerbreed ook ondersteunen.

[5:11:28] Ik vraag om een toezegging wanneer hier in ieder geval een ei over wordt gelegd.

[5:11:32] De minister.

[5:11:33] Ja, voorzitter, nogmaals.

[5:11:35] Ik verwacht dat we op korte termijn iets kunnen zeggen over de naturalisatie.

[5:11:38] Dat zit bij mijn collega van ANM.

[5:11:40] Daar gaat het punt van de heer Pechtold over.

[5:11:42] Het punt van de Z-route laat ik wat meenemen in de voortgangsbrief.

[5:11:46] De minister vervolgt de bedoogde.

[5:11:49] Dank voorzitter.

[5:11:50] Tot slot nog, de heer Bamenga vroeg mij, kunnen nou gewerkte uren die zijn gemaakt voor de start van de zetroute meetellen?

[5:11:58] Ja, ook die zijn wij nu aan het verkennen of je dat mee kan laten wegen in de urennorm van de participatie.

[5:12:04] Want inderdaad, als mensen gewoon aan het werk zijn in een AZC, zou het heel gek zijn als dat niet meetelt een jaar later in de inburgering.

[5:12:12] Het kan ook een mooie stimulans zijn om mensen aan het werk te helpen in het AZC.

[5:12:18] Gaan we naar het blok integratie?

[5:12:27] Nee, dit ging over de naturalisatie.

[5:12:30] Heb ik daarmee alle vragen beantwoord?

[5:12:32] Bijna allemaal.

[5:12:33] De heer Boonen vroeg mij nog of het niet mogelijk is om mensen uit te zetten op het moment dat ze zich niet aan de Nederlandse wetten houden.

[5:12:41] Het antwoord daarop is, zoals zo vaak eerder gezegd, nee.

[5:12:44] In Nederland geldt een Nederlandse wet en dat geldt voor iedereen.

[5:12:47] Iedereen krijgt daarin dezelfde straf.

[5:12:49] Bij ernstige strafrechtelijke antecedenten is het wel mogelijk om de verblijfstatus van statushouders in te trekken.

[5:12:55] Binnen het Unierecht.

[5:12:57] Mijn collega van Arnhem heeft u daar wat vaker over geïnformeerd.

[5:13:03] Bent u bereid om integratie als eis te stellen in de inburgering?

[5:13:09] Dat doen we al, dat is het hele idee van inburgering.

[5:13:11] Daar zitten juist ook al culturele zaken in.

[5:13:15] Dus niet alleen maar taal, maar ook hoe werkt de Nederlandse samenleving.

[5:13:19] Bijdragend aan de participatieverklaring man en vrouw, homo-hetero, vrijheid van meningsuiting, etc.

[5:13:24] Dat is ook een antwoord op de heer Van der Brink die mij dat vroeg.

[5:13:27] Die culturele elementen zitten ook vrij fundamenteel in de inburgering.

[5:13:31] Het is dus niet alleen taal.

[5:13:32] Het heeft ook te maken met hoe kijk je naar de Nederlandse samenleving en wat zijn hier de spelregels.

[5:13:38] Wat kan de minister doen om het verzuim bij taalscholen omlaag te brengen?

[5:13:43] Twee dingen.

[5:13:44] Eén, we zien nu dat werken vaak een reden voor dat verzuim is.

[5:13:49] Dus om die combinatie makkelijker te maken gaat hopelijk ook bijdragen om dat verzuim naar beneden te brengen.

[5:13:55] Het is overigens een tweede aan taalscholen en gemeenten zelf om toe te zien op verzuim.

[5:14:01] Het is aan gemeenten zelf om boetes uit te delen wanneer mensen er met de pet naar gooien.

[5:14:06] En taalscholen krijgen geen financiële compensatie op het moment dat iemand niet verschijnt.

[5:14:11] Dus ook daar zit een prikkel om dat te doen.

[5:14:14] Wat heeft de minister gedaan met fraude bij de Gambiaanse taalschool?

[5:14:17] Een vraag van de heer Boon.

[5:14:19] Dit signaal is uiteraard nader onderzocht en er zijn geen aanwijzingen gevonden voor fraude.

[5:14:25] De regels bij afname van examens wordt daar goed nageleefd.

[5:14:29] We blijven wel uiteraard scherp op fraude.

[5:14:31] Dat heeft u ook gezien in de brief die wij u stuurden over de taalscholen in Marokko.

[5:14:36] Daar heb ik u direct over geïnformeerd.

[5:14:38] Het gaat om slechts negen fraudegevallen.

[5:14:41] Vergeleken met de Nederlandse, daarmee is dat relatief weinig verstandig om u wel netjes daarover te informeren, want fraude is onacceptabel.

[5:14:49] De IND-medewerkers hebben de verdachte aanvragen gelijk gecheckt.

[5:14:52] En ook degene die daadwerkelijk het examen heeft behaald, die daarop is aangifte gedaan en de aanvragen voor het verblijf zijn afgewezen.

[5:15:09] Ik heb een vraag op het vorige punt wat u net maakte.

[5:15:12] U zegt de gemeenten zijn verantwoordelijk om dat verzuim terug te dringen.

[5:15:15] Ik had ook een vraag gesteld over de invloed van het migratiepact daarop.

[5:15:18] Dat ik mensen spreek die zeggen ja, ik zit nu wel op die taalstel, maar zodra ik werk heb stop ik ermee, want over drie jaar moet ik in mijn eigen inkomen kunnen voorzien.

[5:15:25] Hoe ziet u de relatie tussen die twee?

[5:15:27] De minister.

[5:15:28] Ja, voorzitter.

[5:15:29] Nogmaals, we proberen dus ervoor te zorgen dat mensen die vanuit dat migratiepact aan het werk gaan, wat dat betekent in eigen inkomen voorzien, dat die dat kunnen combineren met taal.

[5:15:40] En dus dan heb je geen verzuim.

[5:15:41] Want als je het gewoon goed kan combineren, dat je werkt en taal hebt, dan is er geen sprake van verzuim.

[5:15:44] Daarom zeg ik, we zien nu juist dat werk de reden voor verzuim is.

[5:15:48] Dus dat knelpunt lossen we op landelijk niveau op.

[5:15:50] Als mensen er echt met de pet naar gooien, dan is het aan gemeenten om mensen te beboeten.

[5:15:55] En uiteindelijk zitten hier de prikkels ook correct.

[5:15:57] Omdat een taalschool uiteindelijk financieel pech heeft op het moment dat er teveel verzuim is.

[5:16:03] En dan hoop je dat ook een gemeente daarop wordt aangesproken.

[5:16:05] Dat zegt dan kunt u iets doen aan deze mensen.

[5:16:07] Want die gooien er met de pet naar.

[5:16:09] Als de reden werk is, dan willen we werk en burger combineren.

[5:16:14] Ja, de minister kan door met zijn methode.

[5:16:16] Ja, voorzitter, dat gaat over de spuks.

[5:16:20] Een belemmering als het gaat om wanneer mensen... Sorry, dat wanneer gemeenten pas een uitkering ontvangen... op het moment dat iemand daadwerkelijk in de gemeente woont na huisvesting.

[5:16:33] We zijn op dit moment bezig met het wijzigen van ook de spuk... waardoor we ervoor kunnen zorgen dat we dit knelpunt oplossen.

[5:16:39] En dan kunnen we zorgen dat de financiering richting gemeenten...

[5:16:42] Ik snap het probleem van de gemeenten.

[5:16:43] dat die ook voor de huisvesting in de gemeente mogelijk wordt.

[5:16:46] En wij verwachten dat dit vanaf 2028 mogelijk zal zijn.

[5:16:53] Mevrouw Michon-Werk.

[5:16:55] Ja, voorzitter.

[5:16:56] Ik wil nog even één vraag over die verzuim bij taalonderwijs.

[5:17:01] Want is de minister nou al ingegaan op überhaupt de rol van gemeenten... bij de wettelijke eis voor taal?

[5:17:07] Want de minister zegt hier terecht... het is aan de gemeente om te kijken of...

[5:17:11] degene met een pip ook het taalonderwijs volgt, en dat moet je bijhouden.

[5:17:16] Maar we hebben dit ook vorige keer met elkaar gedeeld, dat we allemaal voorbeelden hebben, meer van gemeenten die dus niets doen aan het handhaven taaleis, dan die dat wel doen.

[5:17:24] En er zijn die gemeenten ook, die zitten te doen met open vizier.

[5:17:32] Dus als we dat al weten, waar hebben we dan het vertrouwen op dat zij controleren op het verzuimen?

[5:17:38] En wat vindt de minister daarvan?

[5:17:39] Dat vind ik echt ernstig.

[5:17:41] Als we nu twee dingen door elkaar heen lopen.

[5:17:44] We hebben de taaleisen in de inburgering.

[5:17:47] Of de taallessen in de inburgering.

[5:17:48] Dus dat betekent dat gemeentes boetes kunnen uitdelen op het moment dat je pet naar gooit.

[5:17:54] Maar je moet uiteindelijk daar wel de inburgeringseisen gewoon halen.

[5:17:58] Waar mevrouw Michon aan refereert is de taaleisen in de participatiewet.

[5:18:02] Daarvan hebben we inderdaad een...

[5:18:05] Flinke discussie gehad, ook met voorgangers, met de gemeente.

[5:18:09] Een gemeente die inderdaad openlijk hebben gezegd... wij handhaven niet op de taaleis.

[5:18:14] Daarvan heeft het kabinet gezegd... ook hier weer een pragmatische oplossing.

[5:18:18] Als er knelpunten zijn, praktisch, waar gemeenten tegenaan lopen... lossen we die op.

[5:18:22] Dat heb ik ook in de brief gezet.

[5:18:24] Maar we houden in Nederland ons gewoon aan de wet.

[5:18:26] Net zoals we dat bij de spreidingswet doen.

[5:18:27] Dus ik heb ook heel duidelijk tegen de VNG gezegd... als er colleges van BMW zijn die principieel zeggen... we gaan de taaleis niet uitvoeren...

[5:18:34] Dan start ik onmiddellijk met interbestuurlijk toezicht.

[5:18:38] Ik heb die discussie ook niet meer aan.

[5:18:39] Dat doen we bij de spreidingswet ook niet.

[5:18:41] Gewoon de wet is de wet, punt.

[5:18:44] En daarmee is het klaar.

[5:18:46] Als er knelpunten zijn in de taal eisen van de participatiewet, dan uiteraard kijken wij daar gewoon bestuurlijk netjes met elkaar naar.

[5:18:57] Ja, ik zal me echt inhouden.

[5:19:00] Kijk, het punt, voorzitter, is namelijk dat...

[5:19:02] Ik snap, ik kan hem niet goed volgen, dat ze zegt de taaleis komt uit de participatiewet.

[5:19:05] Maar we hadden tot voor kort het systeem dat je een tijdelijke verblijfsvergunning van vijf jaar kreeg.

[5:19:11] En daarna werd dat een vaste verblijfsvergunning.

[5:19:15] Dus dat hele treintje met vijf jaar vast en dan inderdaad een keer op voor naturalisatie.

[5:19:21] Dat doorbreken we nu door het migratiepact.

[5:19:23] Want we hebben nu alleen nog maar die tijdelijke verblijfsvergunningen van drie jaar.

[5:19:27] Daarmee vind ik dus ook dat die inburgering wordt in die zin interessanter, want een gemeente die zegt nou wij bieden taalles aan, kijkt u zelf maar wat u doet en of u gaat en het is allemaal, ik zie het eigenlijk wel bij de participatiewetten en we zien hoe slecht dat dan gaat.

[5:19:43] Dat kan nu niet meer, omdat je dus ook die tijdelijke verblijven hebt.

[5:19:46] Eigenlijk hetzelfde waar de discussie is iets in het verlengde van die zetroute.

[5:19:50] Dus maakt dat het, in mijn ogen, dat je ook als gemeente nu meer in handen hebt om veel meer te sturen op die taal tijdens het inburgeringstraject en dat ook zou moeten doen.

[5:20:00] Ziet de minister dat ook?

[5:20:02] Want het is alleen aanbod gericht.

[5:20:04] Het is aanbod gericht tot en met het examen.

[5:20:08] Nou, het examen kan je niet halen, dat kan goed.

[5:20:11] En dan haal je het niet.

[5:20:12] En dan maakt het allemaal niet uit.

[5:20:14] Dus ziet de minister dat juist het hele probleem van taaleis in die participatie, dat juist begint bij inburgering, dat zie je ook aan de cijfers, en dat de gemeente juist daar nu

[5:20:25] iets meer aan zouden moeten doen en dat ook kunnen doen... doordat we nu alleen nog maar tijdelijke verblijfsvergunningen afgeven.

[5:20:30] Ja, voorzitter.

[5:20:32] Ik zie dat het met elkaar samenhangt.

[5:20:34] Het begint eigenlijk al in de asielfase.

[5:20:36] Als mensen in de asielfase aan het werk gaan en daar Nederlands leren met een taalboost... dan zitten ze drie jaar in een asielfase voordat ze uiteindelijk in de inburgering komen.

[5:20:43] En dan staan ze al 20-0 voor ten opzichte van het stelsel zoals we het nu hebben.

[5:20:48] Dus uiteraard hebben die dingen met elkaar ook te maken.

[5:20:51] Het is gewoon belangrijk dat in de participatieweld geld gewoon een taaleis... die moet gewoon netjes worden gehandhaafd.

[5:20:56] Het punt van mevrouw Michon is terecht dat...

[5:21:00] Door het wegvallen van de boetemogelijkheid op rijksniveau door de uitspraak van de Raad van State en de Europese rechter staan wij op rijksniveau met lege handen.

[5:21:12] Dat heb ik ook in een brief laten weten.

[5:21:15] Dat moeten we meenemen in de evaluatie van de wet hoe we dat gaan oplossen.

[5:21:20] Er zijn gemeentes om boetes op te leggen op het moment dat mensen zich niet inspannen.

[5:21:23] Maar uiteindelijk blijft die verplichting wel bestaan.

[5:21:26] En ik denk dat dat ook verstandig is.

[5:21:27] En juist ook op het moment dat je naturalisatie gaat verhogen, wat wij graag willen, dan zorg je er ook voor dat daar een enorme prikkel ontstaat om de Nederlandse taal goed te leren.

[5:21:37] Want uiteindelijk heb je dan B2 nodig om ook een Nederlands paspoort te kunnen aanvragen.

[5:21:42] Daarmee heb ik overigens ook de vraag van de heer Vlagbeantwoord, voorzitter.

[5:21:46] In het verlengde van de vraag over de uitkeringen, de SPUC, in gemeenten zijn we ook bezig met het structurele probleem van gemeenten.

[5:21:56] Dat was een vraag van de heer Seder.

[5:21:59] We zien dit probleem en we zijn op dit moment in gesprek met ze over hoe we zowel de nieuwe... Hier komt een stapeling van problemen bovenop elkaar.

[5:22:08] Er is nog een 10% korting van de inburgeringspuk uit het vorige kabinet.

[5:22:13] Die moet nog worden ingevuld.

[5:22:14] We hebben ook nog de nieuwe ambitie van dit kabinet op werken en meedoen.

[5:22:18] En inderdaad de kosten die nog behoorlijk knellen in het reguliere middelen.

[5:22:24] Vandaar dat we hebben gezegd laten we nou ook met elkaar kijken, gemeente en Rijk samen, hoe we dit kunnen oplossen.

[5:22:30] Want ik zie ook niet automatisch meer geld mogen uit de hemel vallen voor dit soort dossiers.

[5:22:34] Helemaal niet als het structureel is.

[5:22:36] En de gemeenten hebben altijd als adagium meer taken, meer knaken.

[5:22:40] Dat betekent dat het andersom zo kan.

[5:22:42] Minder taken is minder knaken of in ieder geval dezelfde hoeveelheid knaken.

[5:22:47] We hebben daar een goede overeenstemming over gevonden overigens bij de eenmalige middelen die we hebben verstrekt en gezegd laten we nou eens gewoon met elkaar kijken.

[5:22:54] Als we nou bijvoorbeeld die PIP wat eenvoudiger maken voor gemeenten om uit te voeren zonder alle toetes en bellen.

[5:23:00] Als we nou die werkenroutes kunnen introduceren waardoor er

[5:23:03] ...minder intensieve begeleiding nodig is, omdat dingen gewoon al vanzelf gaan.

[5:23:06] Je kunt mensen leren hoe ze met een zieke naar de huisarts gaan uit een boekje.

[5:23:11] Maar als mensen al vijf jaar aan het werk zijn en mensen hebben al collega's... ...waarin ze het ook kunnen vragen, op zo'n manier kun je ook kijken hoe dat werkt.

[5:23:20] Daar gaan we samen met gemeenten uitkomen, is mijn veronderstelling.

[5:23:26] Even kijken...

[5:23:29] De vraag van de heer Bolhuis over de NT2-docenten.

[5:23:39] Of we mensen bij elkaar kunnen brengen, dat hebben we in het verleden al gedaan.

[5:23:43] Ten aanzien van de werkgevers en werknemers.

[5:23:46] Uiteindelijk is het aan hen zelf ook om hier afspraken over te maken.

[5:23:53] Dus ik zie nu niet in hoe ik nieuwe stappen op kan zetten ten aanzien van...

[5:23:57] Een CAO voor taaldocenten.

[5:24:00] Het is echt aan werkgevers en werknemers zelf om dat te initiëren.

[5:24:03] Omdat we het al hebben gedaan en ik heb u daarover geïnformeerd.

[5:24:06] Mijn voorganger heeft u daarover geïnformeerd op 16 oktober 2025.

[5:24:10] En overigens de wachttijden die wij zien.

[5:24:15] We zien wat wachttijden ten aanzien van de taallessen.

[5:24:18] We zien ook dat er inderdaad een tekort is aan taaldocenten.

[5:24:23] Tegelijkertijd zien we dat dat niet erg prangend bovenuit springt als het gaat om de tekorten die we op heel veel plekken in de samenleving zien.

[5:24:30] Dus ongeveer 60% van de taalscholen heeft meer dan één vacature.

[5:24:36] Dat betekent dat 40% geen vacatures heeft.

[5:24:38] Dit is een beetje vergelijkbaar met de rest van de samenleving.

[5:24:40] Want we hebben overal inmiddels arbeidstekorten.

[5:24:43] Dus ja, dit is een punt van permanente aandacht.

[5:24:46] Maar niet zo concreet van zorg dat we daar nu gelijk in moeten stappen als overheid.

[5:24:51] Ik heb toch het gevoel dat de minister het probleem nu wat kleiner maakt dan dat het in ieder geval gaat zijn, want er worden steeds meer eisen gesteld op het gebied van taalonderwijs.

[5:25:03] Er wordt eigenlijk gezegd door de minister in het eigen beleid, het moet flexibeler worden, het moet gecombineerd worden met werk, misschien niet de werkvloer en ga zo maar door.

[5:25:11] Dus ik denk dat het een groeiend probleem kan gaan worden.

[5:25:14] Ik denk dat het belangrijk is dat je dan kijkt naar de arbeidsvoorwaarden voor de taaldocenten, ook omdat je weet dat er natuurlijk alle aanbestedingen zijn waarbij dan geconquereerd wordt met ROC's en dergelijke.

[5:25:26] Mijn verzoek is eigenlijk aan de minister, kan hier nog een keer naar gekeken worden en kan de minister deze partijen nog een keer aan tafel zetten?

[5:25:33] Want ik denk dat het belangrijk is om te kijken hoe we die arbeidsvoorwaarden structureel verbeteren.

[5:25:41] Ik wil best nog een poging wagen om ze aan tafel te krijgen.

[5:25:49] Zo dat betreft kan ik dat toezeggen.

[5:25:51] Ik probeer wel even de verwachtingen te managen.

[5:25:53] Dat is al een keer eerder gebeurd.

[5:25:55] We hebben ook best wel wat stappen gezet met de taaldocenten.

[5:25:59] Een van de zaken die we hebben gedaan is ervoor zorgen dat taaldocenten in opleiding... ...dat die direct ook aan de slag kunnen.

[5:26:08] Mensen die meer ervaring hebben...

[5:26:11] Ik zit even op te zoeken hoor.

[5:26:14] Ja, dus NT2-docenten in opleiding kunnen direct aan de slag.

[5:26:18] Specifieke groepen die niet gecertificeerd zijn, maar wel ervaring hebben.

[5:26:22] Als het gaat om NT2-docenten mogen tijdelijk ook voor...

[5:26:25] voor de klaslaan en we hebben een coulance getoond ten aanzien van de tijdelijke overschrijding van de groepsgrootte.

[5:26:33] De drie aandachtspunten van de aanpak is onder andere ook het verbeteren van de arbeidsvoorwaarden, maar ik wil best nog een poging wagen met de werknemers om ze bij elkaar te brengen specifiek op dit punt.

[5:26:45] Nog twee korte vragen.

[5:26:50] Zou de onderwijsroute niet beter kunnen worden ondergebracht in een publiek bekostigd stelsel, bijvoorbeeld via de mbo's en de roc's?

[5:26:57] Op dit moment is er geen aanleiding voor om dat te doen.

[5:26:59] Dit punt kunnen we zeker wel meenemen in de wetsevaluatie.

[5:27:02] Die doen we ook samen met OCW om te kijken hoe we die onderwijsroute ook opnieuw tegen het licht aan kunnen houden.

[5:27:11] Maar tot nu toe zijn de ervaringen met de onderwijsroute te beperkt om hier serieus een andere conclusie te trekken dan het systeem wat we nu al hebben.

[5:27:19] Tot slot kunt u meenemen in de wetsevaluatie de 27 plus groep voor verdere praktijkervaring en verplichtend element verscholing.

[5:27:29] Ja, dit kan ik meenemen omdat we zien dat die onderwijsroute voor 27 min in ieder geval belangrijk is.

[5:27:35] Echt een onderwijsplicht voor 27 plus, die wordt wel ingewikkeld.

[5:27:38] Dat hebben we voor Nederlanders namelijk ook niet.

[5:27:41] Dus daar zit je natuurlijk wel nog met een stukje bekostiging hoe je dat gaat organiseren.

[5:27:46] Maar we kunnen wel meenemen over hoe je in ieder geval kan zorgen dat mensen die in potentie ook een opleiding willen volgen, ook op 27 plus wel een plek kunnen krijgen in het onderwijsveld in Nederland.

[5:27:57] De heer Bolhuis.

[5:27:58] Voorzitter, ik hoorde de minister een kleine brug maken.

[5:28:01] We gaan een evaluatie doen van de wet inburgering en daarin zouden we het mee kunnen nemen?

[5:28:05] Of de publieke infrastructuur, ROC's, of dat een rol zou kunnen spelen?

[5:28:09] Dat was al net geen toezegging, maar het lijkt me goed als de minister hier een toezegging op doet om dit inderdaad in de evaluatie mee te nemen.

[5:28:15] Het scheelt ook weer moties en dergelijke.

[5:28:16] Ja, voorzitter, dit kunnen we meenemen in de evaluatie.

[5:28:19] Is ook al in de tussen-evaluatie.

[5:28:20] Dank voor het antwoord van de minister op de vraag over 27-plussers.

[5:28:26] U zegt nieuwkomers die willen, die zouden eigenlijk al daar een route in moeten kunnen vinden.

[5:28:32] Toch bij Nederlanders zeggen we ook tot hun 18e moet je gewoon naar school en je moet dus een zekere basis hebben om het leven in te kunnen.

[5:28:38] Als je die basis niet hebt als je hier later komt, wat is er dan ook tegen om daar ook met enige verplichting te zeggen van je zorgt wel dat je een start-up kwalificatie haalt ook al kom je hier op je 28e binnen?

[5:28:50] De minister.

[5:28:51] Omdat we zeggen dat mensen de inburgering moeten volgen.

[5:28:54] Daarmee zorgen we dat ze in ieder geval de taal hebben geleerd en ook de Nederlandse cultuur.

[5:29:00] En door nu een onderwijscomponent echt verplicht te stellen voor mensen boven de 27.

[5:29:07] Dat gaat wel echt een enorme stap boven op wat we nu al doen.

[5:29:10] Dan krijg je een heel ander stelsel.

[5:29:13] Je krijgt ook een enorme botsing met allerlei doelgroepen die dat op dit moment behelst.

[5:29:17] En het zal ongetwijfeld ook heel veel geld gaan kosten, denk ik zomaar.

[5:29:19] Dus ja, nogmaals goed om te kijken straks bij de evaluatie hoe je mensen die boven de 27 zijn een plek mogelijk kunt geven.

[5:29:28] Dan wel niet via voorschakeltrajecten of leerwerktrajecten in het onderwijsveld, maar om dat nu op deze manier ook met een verplichte karakter te doen.

[5:29:35] Dat gaat echt wel heel veel stappen verder dan wat we nu hebben.

[5:29:38] Een mooie ambitie, maar voor nu denk ik een paar stappen te ver.

[5:29:44] De minister heeft nog integratie en varen, ja?

[5:29:48] Ik wil even weten hoeveel tijd u nog nodig heeft.

[5:29:50] We hebben nog een uur namelijk en we moeten ook nog een tweede termijn doen.

[5:29:54] Dus ik was even benieuwd hoeveel tijd u denkt nog nodig te hebben.

[5:29:59] Dit kan kort.

[5:30:00] Oké.

[5:30:02] Nou, dan gaan we even door.

[5:30:02] Ja?

[5:30:07] Gaat u gaan.

[5:30:07] uw gang.

[5:30:07] Ja, voorzitter.

[5:30:08] Dan heb ik de introductie op integratie al eerder gegeven in mijn beantwoording op DSC.

[5:30:13] Dus dan zal ik daar mijn verhaal in de algemene zin overslaan.

[5:30:20] Er zijn vragen gesteld over...

[5:30:24] Herkent de minister dat islam een vaste invloed heeft op integratie...

[5:30:28] En de normen en waarden van ons land.

[5:30:30] Integratie is voor mij, wat ik al eerder zei, meedoen in de samenleving aan de ene kant.

[5:30:34] Maar ook het beschermen van de open en vrije samenleving aan de andere kant.

[5:30:38] En we zien inderdaad dat bepaalde religies of bepaalde interpretaties van religies, mensen ook uit andere landen, die kunnen botsen met de manier van open en vrije samenleving zoals we dat hier hebben.

[5:30:48] Dat is ook de reden waarom we bij de inburgering ook zeggen...

[5:30:51] We leren mensen de Nederlandse samenleving, de grondwet, vrijheid van meningsuiting, gelijkheid van man en vrouw, seksuele geaardheid, dat soort zaken.

[5:31:01] En we moeten die met elkaar ook zien te bewaken, dat je die open en vrije samenleving houdt.

[5:31:07] Dat betekent aan de ene kant nogmaals allerlei verhoorverheden, maar aan de andere kant ook gewoon vrijheid van godsdienst.

[5:31:12] Ik heb al eerder in een debat ten aanzien van de islam ook hier gezegd dat het aan de rechtsstaat en de grondwet van mij het kader is waarin dit kabinet ook opereert.

[5:31:20] Op het moment dat mensen binnen de grondwet blijven, binnen het wettelijk kader blijven... ...en binnen wat we met elkaar acceptabel vinden blijven... ...bestaat er de vrijheid van godsdienst.

[5:31:28] Op het moment dat je daar buiten komt, dan moeten we daar ook stevig op ingrijpen.

[5:31:34] Dat raakt ook de vraag van de heer Seder ten aanzien van de rol van de overheid.

[5:31:39] Omdat ik denk dat de overheid er is om die grenzen ook goed te bewaken.

[5:31:44] Ik denk dat je met beleid een heel eind komt als het gaat om bijdrage leveren aan de gemeenschappen...

[5:31:50] Geloof ik niet in de almacht van de overheid en dat wij op ieder hoek van de straat verbinding en samenleving, maatschappelijke samenhang met elkaar kunnen afdwingen.

[5:31:59] Uiteindelijk zijn heel veel van de onderwerpen die ook vandaag zijn besproken, die zijn gewisseld, zijn zeer interessant.

[5:32:04] Maar toch ook met elkaar een maatschappelijke discussie, een sociale discussie over hoe ga je met elkaar om en welke plek geef je elkaar, welke ruimte geef je elkaar in de samenleving.

[5:32:16] De heer Bamenga vroeg mij over wat ik het inspectierapport van JNV ten aanzien van vroegsignalering voor links en rechts radicalisme en extremisme.

[5:32:27] Ja, SW ontwikkelt een generiek preventief beleid om radicalisering ook tegen te gaan.

[5:32:32] Dat doen we met de expertiseunit van sociale stabiliteit.

[5:32:35] We ondersteunen daarbij met name gemeenten en professionals om ze te helpen om preventie en radicalisering tegen te gaan.

[5:32:42] Dat is ook denk ik de rol die je hebt als

[5:32:43] En Rijksoverheid, wij kunnen dat niet zelf doen, maar je kunt bijvoorbeeld gemeenten, dat doen we dan met de handreikingen, doen om ervoor te zorgen dat zij geholpen worden met expertise, kennis en kunde ten aanzien van radicalisering en preventie daarvan.

[5:32:59] Even kijken.

[5:33:03] Dat was het algemene blokje integratie.

[5:33:06] Dan het blokje, dat gaat een beetje binnen integratie ver.

[5:33:11] Het gaat over ongewenste buitenlandse inmenging.

[5:33:14] Er zijn ook een aantal vragen over...

[5:33:16] Gesteld, al eerder aangegeven dat wij rijksbreed zeggen we moeten voorkomen die openvrije samenleving moeten we beschermen.

[5:33:25] Ongewenste buitenlandse inmenging is daarbij onwenselijk.

[5:33:28] Vandaar ook dat de NCTV al sinds 2018 ongewenste buitenlandse inmenging ook tegen gaat.

[5:33:35] Dat doen we op vier manieren.

[5:33:36] Zicht houden op de dreiging.

[5:33:38] Investeren in weerbaarheid, de daadkrachtige optreden en versteviging van internationale samenwerking.

[5:33:44] SZW neemt daarbij met name bewustwording, signalering en weerbaarheid voor haar rekening.

[5:33:51] En tegelijkertijd zien we toch dat vooral de beste manier om dit te bestrijden toch ook is om ook uiteindelijk met een wettelijk kader in te kunnen grijpen.

[5:34:01] De regering vindt het dan ook spijtig dat de wet WTMO is afgewezen in de Eerste Kamer.

[5:34:10] Dat was bij uitstek een manier om ongeweste buitenlandse financiering ook aan te pakken.

[5:34:15] Ook de punten die mevrouw Nanning al eerder noemde.

[5:34:18] Bij uitstek, financiering en dit soort stromen is volgens mij een enorm belangrijke manier om dat te doen.

[5:34:25] Het is heel jammer dat die wet het niet heeft gehaald in de Eerste Kamer.

[5:34:28] Vandaar dat mijn collega van JNV een nieuwe poging gaat wagen om ervoor te zorgen dat er een wettelijk kader ontstaat om dit ook uiteindelijk tegen te kunnen gaan.

[5:34:45] STW zelf zorgt met name voor handreikingen bij gemeentes, zodat daar kennis en kunde ontstaat.

[5:34:51] En ook kijken we hoe we samen lokale aanpakken kunnen tegengaan.

[5:34:55] Daarnaast monitoren wij ongewenste buitenlandse beïnvloeding meer vanuit het sociaal aspect.

[5:35:01] Bijvoorbeeld als het gaat om de Iraans-Nederlandse gemeenschap ten aanzien van de oorlog in Iran...

[5:35:07] dan op basis van de contacten die we hebben opgebouwd... monitoren we hoe die spanningen zich ontwikkelen binnen die samenleving... en wat we daartegen kunnen doen.

[5:35:17] Dat even op Obi, dan de vragen...

[5:35:19] Ogenblik, ogenblik.

[5:35:20] Mevrouw Nanninga en mevrouw Michonne Derksen... even nog één interruptie hoor, u mag zo nog één keer.

[5:35:24] Mevrouw Nanninga.

[5:35:25] Dank voorzitter.

[5:35:26] Ja, het zou ons allemaal weer emoties schelen als de minister zou willen toezeggen... dat er in het kader van wat hij net zei, waar ik me ook voor een groot deel wel in kan vinden...

[5:35:37] zou kunnen toezeggen dat er dus ook geen zaken meer wordt gedaan met organisaties zoals de moslimboerderschap of eraan geleerd.

[5:35:47] Het Rijk is daar nu nog heel vaak opdrachtgever in.

[5:35:50] Als we daar nou eens mee ophielden en de minister zou dat hier willen toezeggen, dat zou heel mooi zijn.

[5:35:57] De minister?

[5:35:59] Het gaat dan over het moslimbroederschap?

[5:36:04] Ja, ik verduidelijk het even.

[5:36:05] Als ik het mag verduidelijken.

[5:36:07] Het gaat dan om organisaties zoals Hizb uta geleerde, moslimbroederschap, Dianet.

[5:36:14] Die geleerd zijn echt aan buitenlandse regeringen met een vaak religieus karakter.

[5:36:20] Je kan het ook proberen in een motie heel scherp op te schrijven, maar als de minister nou gewoon zegt, nou, dat vinden wij niet wenselijk, daar gaan we gewoon geen opdrachten meer bij uitzetten.

[5:36:28] In het kader van kennis en kunde vergaren en dergelijke.

[5:36:32] Dat zou natuurlijk wel schelen.

[5:36:34] Ja, voorzitter.

[5:36:35] Een paar dingen, want daarom stelde ik even de vervolgvraag.

[5:36:39] Er gaan een aantal dingen door elkaar heen nu, namelijk...

[5:36:41] Ik ga het even uit elkaar trekken als u dat goed vindt.

[5:36:43] Dan doe ik gelijk het laatste stukje van dit blokje.

[5:36:47] Kijk, het...

[5:36:49] Het kabinet heeft gezegd, organisaties die integratie tegengaan, daar schuif ik het moslimbroederschap onder, maar het vervelende daarvan is, die schuiven zich niet in bij de Kamer van Koophandel in Nederland.

[5:37:01] Dus dat is wat ingewikkeld.

[5:37:03] Maar het kabinet heeft daar al eerder van gezegd, in het kader van Obi, dat is de ongewenste buitenlandse inmenging, vinden wij dat onwenselijk om daarmee samen te werken.

[5:37:11] Dus dat soort zaken.

[5:37:12] Ik ben nu bezig met mijn collega van JNV om te kijken, ook in dat wettelijke kader, hoe kun je dat dan...

[5:37:17] Ook een beetje borger, want nogmaals, ze schrijven zich niet in bij de Kamer van Koophandel.

[5:37:21] Het lijkt me ook onverstandig dat we op basis van nieuwsberichten of dingen die we gehoord hebben zeggen... ...daar werken jullie mee samen, daar werken jullie mee samen, daar werken jullie mee samen.

[5:37:29] Ze moeten daar een kader voor hebben.

[5:37:31] Dat is wat ik op dit moment doe met mijn collega van JV in het kader van Obi.

[5:37:35] Dat kan ik mevrouw Nanninga toezeggen.

[5:37:38] Zij noemt zelf dianet of ISN als voorbeeld.

[5:37:41] Daar heb ik al een aantal vragen over gehad.

[5:37:44] Ik heb er al eerder van gezegd, de samenwerking zoals die destijds was aangegaan door het kennisinstituut Integratie en Samenleving, KIS.

[5:37:54] Ik zal zo op de casus KIS nog ingaan, daar zijn ook vragen over gesteld.

[5:37:57] Maar nu even over ISN.

[5:37:59] Daarvan heb ik al gezegd, ik vond dat onverstandig in die context.

[5:38:03] omdat dat namelijk raakt aan de onafhankelijkheid en de wetenschappelijke kwaliteit daarvan.

[5:38:07] Als het je doel is om kennis te vergaren, om wetenschap te bedrijven, dan moet je je niet laten financieren door een belangenpartij.

[5:38:14] Dat is gewoon heel onverstandig.

[5:38:17] Als je onderzoek doet naar klimaatverandering, moet je je niet laten financieren door Greenpeace of Shell, want dan krijg je automatisch een gekleurd beeld door de buitenkant.

[5:38:25] Dat vind ik onverstandig.

[5:38:26] Daarvan heb ik dat toen al gezegd.

[5:38:28] Het is niet zo dat wij automatisch zeggen... we werken in geen enkele context meer samen met de ISM.

[5:38:33] Uw Kamer zegt namelijk ook tegen mij... we vinden het onwenselijk als buitenlandse imams naar Nederland te komen.

[5:38:39] Ze spreken de Nederlandse taal niet, kennen de Nederlandse cultuur niet... en prediken dingen waarvan wij in Nederland denken.

[5:38:44] Dat vinden we niet helemaal prettig.

[5:38:46] Voordat uw Kamer al terecht een aantal keer tegen mij heeft gezegd... of tegen mijn voorgangers heeft gezegd... kom nou met een Nederlandse imamopleiding.

[5:38:52] Want dan leid je Nederlandse imams op...

[5:38:56] Die Nederlands spreken, die de Nederlandse cultuur kennen, de Nederlandse media ook volgen.

[5:39:00] Dat is veel beter dan dat je mensen uit Marokko of Saudi-Arabië hier naartoe haalt om hier te komen prediken.

[5:39:05] Alleen om die opleiding op te kunnen zetten moet je natuurlijk samenwerken met moskeeën in Nederland.

[5:39:12] Want anders wordt het een beetje lastig als wij hier vanuit Den Haag dat gaan bedenken.

[5:39:16] Dus je moet samenwerken onder andere met het contactorgaan Moslims en Overheid, CMO.

[5:39:20] Daar zit ISN in, maar je moet ook met ISN praten, want ze zijn het eigenlijk beheerder van die moskeeën.

[5:39:26] En dat is het dilemma waar de overheid natuurlijk breder in zit.

[5:39:30] Als je iets wilt bereiken, dan is het verstandig om toch te praten met die mensen die het uiteindelijk moeten uitvoeren.

[5:39:35] Dus ik wil vooral ook hier weer pragmatisch per context zorgvuldig afwegen, is het nou verstandig om samen te werken?

[5:39:43] Ik vond in de KIS-context dat onverstandig.

[5:39:46] In de imamopleiding vind ik het verstandig om te doen, afhankelijk van het onderwerp.

[5:39:52] En nogmaals, als het gaat om breed, met welke organisaties werk je nou samen...

[5:39:58] Ik heb al eerder toegezegd, minister van JNV en ik komen met een kader hoe we dat beoordelen.

[5:40:02] En welke organisaties daar dan ook toe horen.

[5:40:05] Want dat moet je wel doen op basis van een beetje substantie en op basis van gegrond onderzoek.

[5:40:12] Dank voorzitter.

[5:40:13] Ik begrijp en waardeer echt wel wat de minister zegt, maar de weg naar de hel is geplafijd met goede bedoelingen.

[5:40:20] Dit is precies waar het misgaat.

[5:40:22] Dat is geen beschuldiging, dat is gewoon een vraag van hoe komen we daar nou uit met z'n allen.

[5:40:27] Een casus die ik als journalist heb behandeld is precies dit.

[5:40:29] Het ging over de posterboy van de...

[5:40:32] Ik ga geen namen noemen, voorzitter.

[5:40:34] De posterboy van de Nederlandse imamopleidingen, dat was dan iemand en dat was precies zo'n figuur waar de minister het nu over heeft.

[5:40:41] Ik ben een beetje gaan graven en wat haal ik boven tafel?

[5:40:43] Een loonstrook uit Koeweit aan die meneer.

[5:40:48] Dus ik snap dat dat de kaders zijn waarbij de minister moet werken, maar de een speelt schaken en de ander is aan het dammen.

[5:40:54] Dat is hier een beetje het probleem.

[5:40:56] Dat is dus precies wat de minister voorstelt en daarmee haal je alsnog Koeijt zijn lange arm binnen.

[5:41:01] En dat kan soms door een journalist achterhaald worden, maar die kennis is gewoon niet voldoende aanwezig.

[5:41:05] Is mijn indruk op de ministerie.

[5:41:06] Dus ondanks alle goede bedoelingen.

[5:41:10] De minister.

[5:41:10] Dat is ook de reden waarom wij als kabinet enorm balen dat de Eerste Kamer de WTMO heeft weggestemd.

[5:41:16] Omdat dat nou ja uitstekend een instrument was.

[5:41:19] om buitenlandse inmenging, financiering, laten we wel wezen, uiteindelijk gaat het vaak om financiering, om die aan te kunnen pakken.

[5:41:28] En wij tasten nu als overheid dit onderdeel in het duister, omdat we geen instrument hebben daarop.

[5:41:32] Vandaar dat mijn collega van JNV nogmaals met zo'n initiatief zal komen.

[5:41:38] dat dat snel zou komen en ook snel weer door beide kamerschappen behandeld gaan worden.

[5:41:43] Maar ja, het is natuurlijk wel heel zonde dat het parlement... dat instrument niet gunt aan het kabinet om dit juist ook te bereiken.

[5:41:51] Er zijn ook vragen gesteld voor... Mevrouw Michon-Dirk, ze mag nog een interruptie stellen.

[5:41:56] Omdat het inderdaad over dat blok Obi ging en de contact met JNV... dacht ik, ik gooi hem er hier ook even in.

[5:42:02] En dat is namelijk het meldpunt...

[5:42:03] Dat is de categorie grote ergernissen.

[5:42:08] We vragen het nu al 1600 keer om en waarom lukt iets niet, is ook het meldpunt er een van.

[5:42:13] En als het nou gaat inderdaad over die, noem je dat ook de bescherming van ongewenste invloeden, is het ook juist de bescherming van mensen die daar last van hebben, om die met een meldpunt in ieder geval in beeld te hebben en ook te beschermen.

[5:42:28] En dat lukt maar niet.

[5:42:31] Ik heb ook weer op een motie zitten broeden, maar dat wordt dan de zoveelste.

[5:42:35] Dus kan de minister daar nou iets over zeggen?

[5:42:38] Want dat is JNV, maar we hebben het hier met elkaar over.

[5:42:41] En ook in deze commissie is dit onderwerp veel pregnanter.

[5:42:45] Minister.

[5:42:45] Eens, voorzitter.

[5:42:46] En hij had er al moeten zijn, het meldpunt.

[5:42:48] Volgens mij heeft mijn collega van JNV dat ook gezegd in het debat, Obi.

[5:42:53] Je kon er helaas van je gezicht niet bij zijn.

[5:42:54] Maar inderdaad, die had er al moeten zijn.

[5:42:57] Wat ik heb begrepen is dat de belemmering vooral zit... dus hoe zorg je ervoor dat de mensen die je naartoe bellen... duizend procent zeker weten dat het anoniem is.

[5:43:05] Omdat je natuurlijk niet wil dat dat ergens gaat zwerven... en met alles wat er in de wereld gebeurt... het laatste wat je wil is dat als je iets meldt rondom Iran of wat dan ook... dat je vervolgens achterhaald wordt dat je hebt gebeld.

[5:43:18] Dat is natuurlijk wat je niet wil.

[5:43:20] Maar laat mij in de tweede termijn even terugkomen...

[5:43:22] wanneer hij nu op de rol staat.

[5:43:26] Er zijn vragen gesteld over KIS.

[5:43:31] Ik heb al eerder aangegeven dat de financiering van KIS... in principe gewoon doorloopt.

[5:43:37] We hebben daar een instellingssubsidie aan verstrekt.

[5:43:40] Dat is ongewijzigd.

[5:43:43] Ten aanzien van het onderzoek onder moslimdiscriminatie... hebben we een onafhankelijk onderzoek nog ingesteld.

[5:43:48] Omdat die onafhankelijk is, bepaalt hij ook zijn eigen tempo.

[5:43:51] Dus op dit moment is hij nog in uitvoering.

[5:43:53] We verwachten ergens voor de kerst dat onderzoek gereed te hebben...

[5:43:56] van de onafhankelijke commissie.

[5:43:58] En dan zullen wij dat ook ZSM naar de Kamer sturen.

[5:44:02] Een ander onderdeel denk ik goed om te vermelden...

[5:44:04] Van Wij Jonker Instituut is penvoerder van KIS en die zit op dit moment in zwaar weer.

[5:44:09] Die hebben sociaalste van betaling ook aangevraagd.

[5:44:12] Dus dat betekent dat als die niet overleven ook uiteindelijk de instellingssubsidie zal stoppen.

[5:44:18] En wij zijn op dit moment met Movisie in gesprek om te kijken hoe we in ieder geval de projectsubsidies kunnen doorzetten.

[5:44:23] Omdat het belangrijk is om een kennisfunctie op dit thema te hebben.

[5:44:26] Parallel daaraan, daar zal ik zo wat meer over zeggen, zijn we wel aan het kijken of de huidige kennisfunctie nog wel past bij de onderwerpen die we hebben.

[5:44:36] En dat is gewoon iets wat we altijd doen, kijken hoe de invulling op het gebied van wat we nodig hebben, hoe we dat hebben vormgegeven.

[5:44:44] Ten aanzien van dat punt, voorzitter, prioritering.

[5:44:47] Er zijn een aantal vragen gesteld over de aanpassing van het begrotingsartikel.

[5:44:53] En ook, hoe werd het nou genoemd, signalen over dat bepaalde dingen niet meer worden gedaan.

[5:44:59] Of dat er zaken stop zijn gezet.

[5:45:02] Ik heb daar in de schriftelijke vragen en feitelijke vragen ook al wat op beantwoord.

[5:45:07] Vooropgesteld.

[5:45:10] Het doel van mij als minister en de focus ligt op het zorgen dat werk meedoen centraal komt te staan.

[5:45:17] Mensen volwaardig mee kunnen doen en het beschermen van de open en vrije samenleving.

[5:45:20] En dat betekent dat we een paar dingen aan het doen zijn.

[5:45:22] We hebben de actieagenda integratie en samenleving.

[5:45:25] Daar zitten drie pijlers in.

[5:45:26] Pijler 1 gaat over de normen en waarden van onze samenleving.

[5:45:30] Pijler 3 gaat over de maatschappelijke samenhang.

[5:45:32] En de tweede pijler is werk en meedoen.

[5:45:34] En we hebben wel gezegd...

[5:45:36] Het is gewoon een feit, iedere euro kun je maar één keer uitgeven.

[5:45:39] Er werken geen kabouters bij mij op het ministerie, dat zijn kundige mensen met maar twee handen en één hoofd.

[5:45:46] En die werken heel erg hard, maar kunnen ook maar een beperkt aantal capaciteiten aan.

[5:45:51] Dus we zijn op dit moment zorgvuldig aan het wegen hoe moet je nou die beschikbare middelen en die beschikbare capaciteit ook inzetten.

[5:45:58] Dat betekent dat er niet meer dingen niet gebeuren.

[5:46:01] Maar ja, als je zegt we willen werkgeversdeals sluiten, dan zullen mensen iets anders minder moeten doen om uiteindelijk ook die werkgeversdeals te kunnen sluiten.

[5:46:09] Dat is natuurlijk de reden waarom ik heb gezegd ik wil het begrotingsartikel ook aanpassen qua titel, omdat ik vind dat het wettelijk kader, de inburgering en de integratie, dat dat centraal moet komen te staan.

[5:46:20] Voornamelijk dat we het op die manier ook hebben gedaan.

[5:46:23] Dus nogmaals, er worden geen zaken stopgezet.

[5:46:25] Maar het is wel zo dat, ook nog met het licht van de lopende taakstellingen, maar ook nog toekomstige taakstellingen, we ook gewoon keuzes moeten maken ten aanzien van de beschikbare capaciteit en middelen.

[5:46:37] We hebben voor 2027 gezegd op een drietal projecten, die heb ik u ook gemeld in de feitelijke vragen,

[5:46:43] Dat we een aantal gelden niet gaan gebruiken voor werk en meedoen.

[5:46:47] Want ook daar moeten we naar kijken.

[5:46:50] Dus dat hebben we op die manier gedaan.

[5:46:51] Ten aanzien van discriminatie en racisme, dat is een ander onderdeel.

[5:46:55] Dit gaat alleen maar over de actieagenda.

[5:46:56] Daarvan hebben we gezegd in die drie pijlers.

[5:46:58] Alle drie de pijlers blijven overeind.

[5:47:00] Maar we zeggen alleen we leggen de focus op de tweede pijlers.

[5:47:03] Dat is de prioriteringsslag die we daar hebben gemaakt.

[5:47:06] Als het gaat om racisme en discriminatie is er iets anders aan de hand.

[5:47:09] Daarin heb ik ook gemeld duidelijk zijn, het is niet zo dat daar trajecten of andere zaken voortijdig zijn beëindigd of anderszins zijn aangepast.

[5:47:20] Wat er wel gebeurt is dat er een rijksbrede verkenning op dit moment plaatsvindt naar...

[5:47:25] Is nou niet de aanpak van racisme en discriminatie veel te versnipperd?

[5:47:29] Dat is ook een van de aanbevelingen van de staatscommissie.

[5:47:32] Die zegt, zorg nou voor centrale regie.

[5:47:34] Zorg nou voor coördinatie en zorg nou voor actie.

[5:47:37] We zijn op dit moment bezig onder regie van de minister van Binnenlandse Zaken met een kabinetsreactie.

[5:47:41] Omdat we zien dat het heel erg versnipperd is.

[5:47:44] Dat is één.

[5:47:45] Wat we ook zien is dat er een stukje logica ontbreekt.

[5:47:49] Moslimdiscriminatie zit bij het ministerie van Sociale Zaken.

[5:47:51] Antisemitisme, andere religie, zit bij het ministerie van JNV.

[5:47:56] Is dat nou logisch?

[5:47:58] Een ander onderdeel.

[5:48:00] Dit ministerie houdt zich bezig met discriminatie op basis van huidskleur.

[5:48:04] Omdat het in het verleden zo is gegroeid ten aanzien van het integratieonderwerp.

[5:48:10] Daar zit natuurlijk wel de veronderstelling in dat huidskleur iets te maken heeft met integratie.

[5:48:15] Je kunt je afvragen of mensen met een andere huidskleur thuis horen in het integratiedomein.

[5:48:22] Hetzelfde geldt met Roma en Sinti.

[5:48:25] Dat is gemakshalver bij dit ministerie belegd.

[5:48:28] Maar de vraag is of daar een relatie zit met integratie en inburgering.

[5:48:32] Ik denk, dat zijn allemaal vraagtekens die wij stellen.

[5:48:34] Daar hebben we nog geen antwoord op.

[5:48:35] Dit zijn dilemma's.

[5:48:36] Maar in het kader van die rijksbrede verkenning zijn we op dit moment aan het kijken, samen met BZK, hoe we dat het beste kunnen vormgeven.

[5:48:43] Waarbij nogmaals het uitgangspunt is dat er geen trajecten voortijdig worden beëindigd of anderszins worden aangepast.

[5:48:51] En dat was het kopje, in ieder geval rondom integratie.

[5:48:55] Dan heb ik nog het kopje over, voorzitter.

[5:48:59] De heer Bolhuis.

[5:49:01] Nou, het blijkt een reisbrede verkenning aan de gaande.

[5:49:07] Ik neem aan dat op het moment dat die afgerond is en er leidt tot ander beleid en ook wens om budgetten anders in te zetten, dat we dan over geïnformeerd worden.

[5:49:18] En wanneer verwachten de minister dat die informatie naar de Kamer komt en dat er dus ook inderdaad eventuele begrotingswijzigingen of beleidsleidingen erbij zitten?

[5:49:28] Voorzitter, als het gaat om de racisme en discriminatie onderdeel, dan was dat dus een brede verkenning om versnippering tegen te gaan en de staatscommissie op te volgen ten aanzien van de centrale regie.

[5:49:38] Dat zal worden beantwoord bij de kabinetsreactie op de staatscommissie.

[5:49:43] Dat gaat gewoon over wat heb je nou waar georganiseerd.

[5:49:46] Het gaat niet over middelen en meer of minder.

[5:49:49] Als het gaat om prioritering binnen het domein

[5:49:52] Van integratie en inburgering.

[5:49:54] Dat valt samen met de begroting.

[5:49:56] En als we daar wijzigingen in aanbrengen.

[5:49:58] Of fors, laat ik het anders verwoorden.

[5:50:00] Als we daar forse wijzigingen aanbrengen.

[5:50:02] Omdat we zeggen werken en meedoen.

[5:50:04] Dat moet centraal staan.

[5:50:06] Dan zal ik dat laten weten bij de voorjaarsnood en besluitvorming.

[5:50:10] En ik zeg hierbij wel, we hebben een groot programma op werk en meedoen.

[5:50:16] Daar zitten nog geen middelen achter.

[5:50:19] Dus we moeten uiteindelijk wel slim gaan kijken wat doen we wel en wat doen we niet.

[5:50:21] En dat hoort ook gewoon bij een doorontwikkeling.

[5:50:23] Dus we zien dat in het verleden onder mijn voorganger met name is gekeken in de actieagenten integratie naar die eerste en die derde pijler.

[5:50:32] En ik denk dat het verstandig is om te kijken moet je niet die tweede pijler veel centraler stellen.

[5:50:39] Ik stel voor nu dat de minister de laatste vragen beantwoord en dan de tweede termijn doet.

[5:50:44] Want we hebben nog 40 minuten.

[5:50:45] Als er nog een tweede termijn van beide kanten plaatsvindt, lukt dat anders niet.

[5:50:49] Dus ik vraag toch de heer Mabenga om zijn vraag.

[5:50:53] Ja, ik weet dat u drie vragen heeft gesteld, maar de klok loopt.

[5:50:56] We hebben nog maar 40 minuten.

[5:50:58] Ja, dan krijgen ze toch nog de gelegenheid.

[5:51:01] Maar dan betekent dat misschien dat we de tweede termijn niet kunnen controleren.

[5:51:07] Voorzitter, dank u wel.

[5:51:10] Ik ben heel erg complimenteus geweest richting de minister vandaag.

[5:51:14] Ik denk dat dit een punt is waar ik misschien wat minder complimenteus ben...

[5:51:20] En dat komt simpelweg omdat wij met z'n allen hebben afgesproken... dat wij discriminatie, racisme, maar ook preventie... als het gaat bijvoorbeeld om radicalisering... dat we dat wel degelijk zoals prioriteit aannemen.

[5:51:34] En dat zie ik dan vervolgens niet terug.

[5:51:36] Dat zie je al terug met de aanpassing van die begrotingsartikel.

[5:51:40] Lijkt het al erop.

[5:51:42] En we zijn daar ook niet aan de voorkant over...

[5:51:45] geïnformeerd.

[5:51:47] Dus ik zou graag aan de minister willen weten waarom dit op deze wijze is gegaan en hoe de minister het eigenlijk ziet, dat het enerzijds wordt dat genoemd als prioritering binnen het coalitieakkoord en anderzijds zien wij dat deze drie punten eigenlijk afgeschaald worden.

[5:52:10] Dat laatste is geen sprake.

[5:52:13] Dus discriminatie en racisme wordt niet afgeschaald.

[5:52:16] Dat we daar alleen, want u vraagt mij te reageren op signalen.

[5:52:20] Dus ik probeer te verklaren waar die signalen vandaan komen.

[5:52:23] En nogmaals wat we op dit moment aan het doen zijn, rijksbreed is kijken hoe is het nou georganiseerd en is het nou op de juiste plek georganiseerd.

[5:52:31] Maar laat ik hier nogmaals duidelijk zijn, op racisme en discriminatie wordt er niks afgeschaald.

[5:52:37] Dat hebben we ook netjes laten weten in de brief vorige week.

[5:52:39] Als het gaat om die andere zaken, dus alles wat in die eerste en die derde pijler van de actieagenda zit, dus alles wat met open...

[5:52:46] De open samenleving en de bescherming daarvan, dus zelfbeschikking, schadelijke praktijken aan de ene kant en maatschappelijke samenhang, ontmoetingen aan de andere kant.

[5:52:55] Daarvan heb ik gezegd, we zijn op dit moment aan het kijken, moet je daar niet veel meer focus in aanbrengen.

[5:53:02] Want niet alles kan topprioriteit zijn.

[5:53:06] Zowel qua kantelijke capaciteit als qua euro's zal je moeten kijken waar geef je dat aan.

[5:53:11] Daar zijn op dit moment nog geen harde keuzes in gemaakt.

[5:53:13] We hebben alleen gezegd om snel een start te kunnen maken gaan we een aantal elementen, die heb ik ook in de Kamerbrief netjes beantwoord, en dan gaat het om projectsubsidies, die verschuiven we daarin wat.

[5:53:26] Ik kan u altijd over iedere subsidie informeren als Kamer, maar dat is gewoon hoe het ook door zo'n ministerie binnen het grote artikel gaat.

[5:53:34] Als het gaat om substantiële schuivingen, dan zullen wij elkaar daar gewoon netjes over informeren.

[5:53:41] Alleen ik probeer wel te zoeken naar hoe kun je een prioriteit die het coalitieakkoord ook vrij stevig geeft, werken en meedoen.

[5:53:49] Hoe kun je die zowel qua ambtelijke capaciteit als qua financiering ook een beetje ondersteunen?

[5:53:54] Dan zul je binnen die andere pijlers moeten kijken, is het wel effectief?

[5:53:59] Heeft het wel effect?

[5:54:00] En kun je die middelen niet op een andere manier beter organiseren?

[5:54:04] Maar dat blijft allemaal wel uiteraard netjes binnen de begrotingsartikel.

[5:54:08] Ja, Frondert.

[5:54:11] Nou ja, werken meedoen is zeker een prioriteit.

[5:54:13] En wat ik al net al aangegeven heb, ik denk dat de minister daar ook heel goed mee bezig is.

[5:54:19] Discriminatie en racisme heeft ook prioriteit en ook preventie als het gaat bijvoorbeeld om radicalisering, maar ook Obi wat net gezegd heeft, heeft ook prioritering.

[5:54:28] En in het debat waar de minister in ieder geval niet bij was, ik was er wel bij, werd wel ook aangegeven dat er in de tussentijd weinig is gebeurd bijvoorbeeld op die Obi.

[5:54:39] En je ziet dus nu ook, dat zijn in ieder geval de signalen die ik krijg.

[5:54:45] Ik moet zeggen, ik ben drie jaar Kamerlid, maar ik heb nog nooit zoveel signalen gekregen dat er zo weinig gebeurt op gebied van de preventie-radicalisering, bij wijze van spreken.

[5:54:56] En ik zou graag van de minister willen weten welke opdrachten, welke...

[5:55:04] welke bewegingen de minister doet.

[5:55:06] Want bij meedoen zegt de minister ook, we gaan niet wachten.

[5:55:10] We gaan niet wachten totdat alles klaar is, maar we gaan nu al aan de slag.

[5:55:14] En ik zou ook de minister graag willen vragen in deze, om ook nu al aan de slag te maken, werk te maken van de preventie rondom radicalisering bij wijze van spreken en ook discriminatie en racisme.

[5:55:24] En niet te wachten totdat die hele inventarisering is afgerond.

[5:55:28] Alle initiatieven die daarop zijn gestart, die lopen ook gewoon door.

[5:55:32] Alleen ik probeer ook wel aan te geven, je kunt niet alle stopprioriteit maken.

[5:55:39] Want u noemt nu al een aantal onderwerpen, OBI en...

[5:55:43] Racisme, discriminatie en preventie, radicalisering.

[5:55:46] En dan heb je eigenlijk al bijna het hele speelveld te pakken.

[5:55:49] Je kunt niet alles topprioriteit maken.

[5:55:51] Je kunt maar één ding tegelijkertijd doen.

[5:55:53] Althans, de mensen die eraan moeten werken.

[5:55:55] Vandaar dat we daarin ook gewoon keuzes moeten maken.

[5:55:58] We zetten niks stop.

[5:56:00] En nogmaals, racisme en discriminatie is niet stopgezet, is ook niet afgeschaald.

[5:56:05] Daar zijn we alleen op een intelligente manier aan het nadenken of dit nog wel de plek is.

[5:56:09] Dat horen we op een later moment.

[5:56:11] En als we het gewoon houden zoals het nu is, dan blijven we daar ook gewoon mee doorgaan zoals we dat nu hebben.

[5:56:18] Goed, nu antwoordt de minister alleen de Varia-vragen nog en dan gaan we over naar de tweede termijn.

[5:56:22] Ik ga geen interrupties meer toestaan.

[5:56:24] We lopen uit de tijd.

[5:56:26] Dat is nu niet meer mogelijk.

[5:56:28] De minister.

[5:56:29] Ik hoop alleen, voorzitter, dat u zo nog wel een kleine...

[5:56:32] Deze vraag heb ik beantwoord, dus dat hoef ik niet te doen.

[5:56:42] Hoe lopen de pilots van de Holocaust-educatie?

[5:56:45] De pilots lopen tot begin 2027, daarna evaluatie.

[5:56:48] Uw kamer wordt in Q2 geïnformeerd.

[5:56:53] En dan zullen we ook verder kijken naar wat de kosten en de voorwaarden zijn voor een eventuele landelijke educatie.

[5:56:57] Kunt u kijken of antisemitisme en holocaustontkenning een bredere plek kunnen hebben in de participatieverklaring?

[5:57:08] Ja, daar wil ik best naar kijken als die behoefte er bestaat bij uw Kamer.

[5:57:14] Een vraag van mevrouw Nanninga.

[5:57:23] Wat is er aangeboden vanuit het kabinet aan DENK?

[5:57:26] Wat voor afspraken is er gemaakt in ruil voor steunend belastingplan?

[5:57:30] Het kabinet heeft niets afgesproken met DENK ten aanzien van het belastingplan.

[5:57:33] Dan de nationale dialoog.

[5:57:38] Tijdens de slotbijeenkomst nationale dialoog wordt teruggeblikt op de regionale dialogen.

[5:57:42] Daarna wordt bezien of en hoe er opvolging wordt gegeven aan de inzet van de dialoog.

[5:57:48] En ook wat de samenleving hier zelf bij kan doen.

[5:57:49] Hierbij geldt dat er zorgvuldige afweging nodig is.

[5:57:51] Met het oog op de middelen.

[5:57:54] Ik heb al eerder gezegd dat we daar naar kijken.

[5:57:57] Ten aanzien van de interreligieuze dialoog.

[5:58:00] Op dit moment kijken we vooral naar hoe we die initiatieven ook kunnen steunen.

[5:58:05] Er is een motie ingediend over structurele borging.

[5:58:08] Daar heb ik toen ook al aan gegeven.

[5:58:10] Dat vraagt de structurele middelen en die zijn niet beschikbaar hiervoor.

[5:58:13] Dus als we dat willen, dan komen we wel weer een beetje terug op het vorige punt.

[5:58:15] Dan zullen we op een later moment moeten kijken.

[5:58:17] Ook moeten wegen welke middelen kun je dan vrijmaken.

[5:58:19] Dat betekent ook dat je dingen niet meer moet doen.

[5:58:21] Maar ten aanzien van de interreligieuze dialoog heb ik al eerder aangegeven, dat staat ook in het coalitieakkoord.

[5:58:26] Dus logisch dat die onderdelen net als werken meedoen een plek krijgen.

[5:58:31] Alleen ik wijs er dan wel op dat dat wel vraagt een verschuiving van budgetten.

[5:58:35] Want we kunnen niet alles doen.

[5:58:38] Tot slot de vraag over arbeidsmigratie.

[5:58:43] En als u het goed vindt speel ik die door naar mijn collega van sociale zaken.

[5:58:47] Kijk even naar dit ceder.

[5:58:48] Vraag ik even of hij de vraag over taaleisen en werkgevers en arbeidsmigratie...

[5:58:53] Ik weet dat mijn collega van sociale zaken, mijn buurman, daar druk mee bezig is.

[5:58:57] Moet u goed nemen, stuur ik deze vraag naar hem door.

[5:59:00] Er was vorige week een commissie-debat arbeidsmigratie, begrijp ik, die niet door was gegaan?

[5:59:05] 9 december.

[5:59:06] Twee weekjes geduld.

[5:59:08] Vol verwachting klopt ons uit.

[5:59:10] We gaan niet meer interroperen nu.

[5:59:16] Voor het commissie-debat 9 december...

[5:59:20] Ja.

[5:59:22] Wil de minister zijn handen wassen voor de tweede termijn?

[5:59:26] Ja, dan schorsen we even drie minuten.

[5:59:30] En daarna beginnen we aan de tweede termijn.

[6:03:35] Ik heropen de vergadering.

[6:03:36] We gaan verder met het wetgevingsoverleg over inburgering en integratie.

[6:03:42] We zijn toe aan de tweede termijn van de zijde van de Kamer.

[6:03:46] En ik hoop dat iedereen zich even kort en bondig uit in die tweede termijn.

[6:03:49] Maar het is ook het moment om de moties in te dienen.

[6:03:51] Maar die moeten ook nog geapprecieerd worden, dus we hebben niet zo heel veel tijd.

[6:03:54] Dus als eerst het woord aan de heer Bolhuis namens de fractie Pro.

[6:03:58] Voorzitter, dank u wel.

[6:03:59] Dank aan de minister en zijn staf voor de beantwoording van de vragen.

[6:04:02] Over het algemeen is de beweging die de minister ingezet heeft een hele goede.

[6:04:05] Eerder taal, eerder aan het werk en dergelijke.

[6:04:08] Ook om met sectoren en tekortsectoren het gesprek aan te gaan.

[6:04:12] En ook de toezegging om naar de verhuisbewegingen te kijken.

[6:04:16] We hadden een aantal vragen.

[6:04:17] Er zijn toezeggingen opgekomen van de minister.

[6:04:19] De eerste ging over het rijbewijs voor de asielzoekers.

[6:04:22] Dat zou...

[6:04:22] Het zou inderdaad bij de voortgangsrapportage terugkomen, dat is in Q1.

[6:04:30] En de andere discussie ging over de BSN-nummers.

[6:04:37] Daar is ook aangegeven dat het tekort is...

[6:04:40] Is opgelost.

[6:04:42] En er was een punt natuurlijk over de publieke taak van het ROC.

[6:04:48] Dat zou ook bij de evaluatie van de wet inburgering terugkomen.

[6:04:51] Dus dat zijn toezeggingen die gedaan zijn.

[6:04:54] Daarom zou ik daar geen moties over indienen.

[6:04:55] Want het zijn toezeggingen die gedaan zijn.

[6:04:57] Dus ik ga er gewoon vanuit dat dat in Q1, dat daarop teruggekomen wordt.

[6:05:00] Doe ik niet vaak, maar geen moties deze keer.

[6:05:02] Wel twee dingen waar ik me wel woordelijk wat zorgen over maak, namelijk ten eerste die 75.000 banen en de doelstelling daarvan.

[6:05:09] Het blijft toch zorgelijk dat er niet wordt bijgehouden in hoeverre er doorgroei is, in hoeverre dat inderdaad duurzame banen zijn.

[6:05:17] Daar maak ik me toch zorgen over en kan de minister toch erin gaan verwerken hoe we kunnen meten, monitoren dat het echt duurzaam werk gaat worden.

[6:05:26] Want anders hebben we daar alle adviezen over, zoals van de SER, maar doen we daar niks mee.

[6:05:31] Een tweede punt waar ik me toch zorgen over maak is de BSN-nummers.

[6:05:35] De minister wil dat er eerder gewerkt gaat worden, startbanen, meer met werkgevers.

[6:05:39] Gaan we dan niet opnieuw een probleem krijgen dat die BSN-nummers niet geleverd gaan worden?

[6:05:43] Hoe zorgen we dat we dat niet opnieuw gaan tegenkomen als laatste?

[6:05:48] Ik begrijp dat racisme en discriminatie blijft.

[6:05:52] Daar zijn we natuurlijk heel blij mee.

[6:05:53] En dat de actieagenda aangepast wordt.

[6:05:56] De aandacht daarvoor.

[6:05:58] Maar ook de toezegging dat als er wijzigingen komen, budgetaire en beleid, dat in de voorjaarsnota wordt toegelicht en wordt gemedeeld.

[6:06:09] Dus dank daarvoor.

[6:06:10] Dan hou ik daarbij.

[6:06:11] Dank u wel.

[6:06:13] Dank u wel aan de minister voor de beantwoording van de vragen en ook de toezeggingen.

[6:06:19] Volgens mij heb ik er een stuk of drie of vier gehoord, want dat gaan we zo direct even terug horen.

[6:06:22] Ja, ik heb ze geteld.

[6:06:26] En ik heb nog om extra kracht bij te doen, een aantal moties ga ik niet indienen, juist vanwege die toezeggingen.

[6:06:34] En ik ga een aantal wel indienen, omdat dat denk ik wel de minister gaat helpen in de opdracht dat hij al heeft en het beleid dat hij voert.

[6:06:42] De Kamer gehoord de beraadslaging overwegende dat het opbouwen van een eigen netwerk voor nieuwkomers bijdraagt aan veiligheid en sociale cohesie en tevens werken en meedoen makkelijker maakt.

[6:06:53] Constaterende dat de regering reeds inzet op het opbouwen van een eigen netwerk voor vrouwelijke inburgeraars in het kader van veiligheid.

[6:07:02] Overwegende dat er diverse maatschappelijke organisaties actief zijn die nieuwkomers in brede zin ondersteunen bij het opbouwen van een netwerk.

[6:07:08] verzoekt de regering het opbouwen van een netwerk voor nieuwkomers te stimuleren en hiervoor samenwerking op te zoeken.

[6:07:14] De maatschappelijke organisatie gaat over tot orde van de dag.

[6:07:18] De Kamer gehoord op raadslagen overwegend dat onder meer de Algemene Rekenkamer en de SER wijzen op het onbenutte potentieel van nieuwkomers op de arbeidsmarkt, overwegende dat...

[6:07:27] De gepresenteerde aanpak werk en meedoen nieuwkomers aanstuurt op het vinden van een baan.

[6:07:32] Maar niet expliciet aanstuurt op in hoeverre het type werk aansluit bij de talenten, ervaringen en opleiding van een nieuwkomer.

[6:07:39] Verzoekt de regering om binnen de aanpak tevens het vinden van werk op niveau te stimuleren met een vaste plek in de aanpak.

[6:07:45] Gerichte maatregelen en bijbehorende monitor gaat over tot orde van de dag.

[6:07:49] De Kamer gehoord de beraadslaag constateren dat de onderzoeksrapport statushouders en ondernemerschap de regering adviseert ondernemerschap eerder en duidelijker zichtbaar te maken als mogelijkheid voor statushouders.

[6:08:01] Verzoekt de regering ondernemerschap te beschouwen als een volwaardige baan binnen de aanpak werk en meedoen nieuwkomers en in de lijn met het onderzoeksrapport maatregelen te treffen om ondernemerschap blijvend te stimuleren gaat over tot orde van dag.

[6:08:15] Dank u wel.

[6:08:16] Dank u wel.

[6:08:17] Dan gaan we luisteren naar de heer Boon namens de PVV.

[6:08:19] Ja, voorzitter.

[6:08:20] Vanwege de tijd ga ik meteen over naar de moties.

[6:08:22] De Kamer hoort de beraadslaging.

[6:08:23] Constaterende dat op 18 december 2026 de bouw van een enorme Diyanet moskee in Enschede moet beginnen.

[6:08:31] Overwegende dat Diyanet onder invloed staat van het Turkse regime van Erdogan en de lange arm van Erdogan niets te zoeken heeft in Nederland...

[6:08:39] De bouw van nog een moskee...

[6:08:40] Nee, die moet eruit.

[6:08:41] Nederland moet de-islamiseren in plaats van verder islamiseren.

[6:08:45] Verzoek de regering de bouw van de Diyanet Moskee in Enschede tegen te houden.

[6:08:49] Er gaat over van de orde tot de dag.

[6:08:53] En de volgende motie.

[6:08:54] De Kamer gehoord op raadslaging overwegende dat een Nederlands paspoort te makkelijk wordt weggegeven.

[6:09:00] Overwegende dat wie Nederlander wil worden goed Nederlands moet kunnen spreken, verstaan, lezen en schrijven.

[6:09:06] Verzoekt de regering de minimumtermijn voor naturalisatie te verhogen naar 20 jaar legaal verblijf in Nederland.

[6:09:12] En de Nederlandse taaleis van naturalisatie aan te scherpen.

[6:09:15] En gaat over tot de orde van de dag.

[6:09:17] En ik moet bijzeggen de eerste motie die over de moskee was mede ontdekt door lid Wilders.

[6:09:22] en de volgende motie, de Kamergoordberaadslaging, overwegen dat we het Nederlandse paspoort moeten kunnen afpakken van wie een ernstig misdrijf pleegt en ook een andere nationaliteit heeft, verzoekt de regering met een wetvoorstel te komen dat het mogelijk maakt om na een onherroepelijke veroordeling voor een ernstig misdrijf het Nederlanderschap van iemand met een dubbele nationaliteit in te trekken.

[6:09:43] En gaat over tot de orde van de dag.

[6:09:46] En de Kamer hoort de beraadslaging overwegen dat inburgering een wettelijke verplichting is voor vreemdelingen met een verblijfsvergunning in Nederland.

[6:09:53] Overwegende dat het herhaald en verwijtbaar verzuim bij inburgering duidt op onwil om te integreren, verzoekt de regering de wet inburgering 2021 zodanig aan te scherpen dat inburgering een daadwerkelijk afdwingbare verplichting wordt en dat bij verwijtbaar en herhaald verzuim kan worden overgaan tot intrekking van de verblijfsvergunning recht over tot de orde van de dag.

[6:10:17] En de Kamer hoort de beraadslaging constateren dat ongeveer 30% van de inburgeringsplichtige statushouders in de Z-route terechtkomt en daar geen taalexamen hoeven af te leggen.

[6:10:26] Constateren dat activiteiten die niets met inburgering te maken hebben, zoals knutselen, bezoek kinderboerderij en het bezoeken van een moskee, binnen de Z-route toch meetellen voor inburgering.

[6:10:37] Overwegen dat wie in Nederland...

[6:10:39] mag blijven goed Nederlands moet leren spreken, dat met een taalexamen moet bewijzen en dat die eis keihard moet worden gehandhaafd, verzoekt de regering de Z-route af te schaffen en daartoe zo spoedig mogelijk een wetvoorstel in te dienen en gaat over tot orde van de dag.

[6:10:54] En de Kamer hoort de beraadslaging.

[6:10:56] Overwegend dat wie nationale symbolen, zoals een Nederlandse vlag en onze oorlogsmonumenten, moedwillig beklad of vernield hard moet worden aangepakt, verzoekt de regering met spoed een voorstel in te dienen om de Rijkswet op het Nederlandschap zo te wijzen als Nederland bij mensen met een dubbele nationaliteit het Nederlanderschap kan intrekken wegens het opzettelijk bekladden of vernielen van nationale symbolen en gaat over tot de orde van de dag.

[6:11:21] Voorzitter, tot zover.

[6:11:23] Dank u wel.

[6:11:23] We gaan naar mevrouw Michon Derksen, die namens de VVD de tweede termijn spreekt.

[6:11:30] Dank voorzitter en ik dank de minister hartelijk voor zijn beantwoording.

[6:11:34] Ik zou nog terugkomen op dat meldpunt van Obi, daar ben ik nog oprecht benieuwd naar.

[6:11:40] Ik heb een tweetal moties en ik kijk uit, ik ga het niet herhalen, maar ik hoop wel dat het in de toezeggingen staat, die verkenning in Q1 over die prikkels in het AZC en die aparte verkenning voor die taalboost in het AZC, dat

[6:11:53] Dat vind ik mooie verkenningen waar ik naar uitkijk.

[6:11:58] En sowieso zou ik de minister willen aanmoedigen om met dit werk door te gaan en met deze doorbraken door te gaan.

[6:12:04] En om daarbij nog eventjes te stimuleren heb ik dus twee maatjes.

[6:12:09] U begrijpt het, hè?

[6:12:10] De Kamer.

[6:12:11] Gorte beraadslaging.

[6:12:12] Constateren we dat het kabinet met de aanpak werk en meedoen nieuwkomers... het doel stelt om in 2030 75.000 extra nieuwkomers aan een baan te hebben geholpen.

[6:12:21] Constateren we dat nieuwkomers bestaan uit statushouders... kansrijke asielzoekers en ontheemde Oekraïners...

[6:12:26] overwegen dat we alle arbeidskrachten nodig hebben om de doelstelling op economische groei te behalen, overwegen dat het hebben van werk bijdraagt aan het gevoel van voldoening en eigenwaarde van nieuwkomers, overwegen dat statushouders recht hebben op een bijstandsuitkering zodra zij ingeschreven staan in de gemeente, verzoekt het kabinet om haast te maken met de uitvoering van de aanpak en daarmee eind 2027 al 15.000 nieuwkomers aan een baan te hebben geholpen, verzoekt het kabinet om prioriteit te geven aan statushouders binnen de aanpak om hiermee het aantal bijstands

[6:12:56] bijstandsuitkeringen terug te dringen, gaat over tot de orde van de dag.

[6:13:01] En nu heb ik er dus ook nog één, voorzitter, ik dien hem wel in, maar ik trek hem ook weer terug als de minister hier antwoord op geeft, maar ik ben echt die taaleis bij naturalisatie, dat lange wachten ben ik zo ongelooflijk spuugzat.

[6:13:18] Vandaar de volgende motie.

[6:13:19] De Kamer gehoord de beraadslaging constateren dat het kabinet zich heeft voorgenomen de taaleis voor naturalisatie te verhogen naar

[6:13:25] B1 in het regeerakkoord overwege dat Nederlandse taal essentieel is voor een succesvolle inburgering.

[6:13:31] In de praktijk verzoekt het kabinet om voor april 2027 het wetsvoorstel tot verhoging van de taaleis van naturalisatie naar B1 in te dienen in de Kamer en gaat over tot de orde van de dag.

[6:13:41] Dank u wel.

[6:13:46] Voorzitter, er was nog een onbeantwoorde vraag uit de eerste termijn over hoe de minister nou apprecieert dat de minister van Onderwijs allemaal lieden van Femiso over de vloer heeft en weigert kennis te nemen van waarschuwingen van buitenlandse inlichtingendiensten daarover.

[6:14:05] Daarnaast nog de vraag naar wat voor deal er met Denk is gesloten.

[6:14:08] De minister zegt nou...

[6:14:09] Er is niks aangeboden over het belastingplan, zei hij specifiek.

[6:14:14] Dus ik zal het wel verkeerd geformuleerd hebben.

[6:14:15] Laat ik hem dan zo zeggen.

[6:14:17] Er is die dag een opvallende onderhandeling geweest.

[6:14:21] Zodanig gestemd dat het allemaal heel goed uitkwam voor het linkse deel van de coalitie.

[6:14:25] Wat is daar beloofd?

[6:14:26] En er is iets beloofd.

[6:14:28] Want de heer Van den Brink zegt net tegen mij in de eerste termijn op een interruptie... ...dat er zeker afspraken zijn gemaakt.

[6:14:34] Dat hij alleen niet wil zeggen welke.

[6:14:36] Dus dat er geen afspraken zijn gemaakt...

[6:14:38] Lijkt me niet waar.

[6:14:39] En ik ben reuze benieuwd welke, ook al vermoed ik zomaar dat ik daar geen antwoord op ga krijgen.

[6:14:44] Dan nog wat moties, voorzitter.

[6:14:45] De Kamer gehoord de beraadslaging, constaterende dat voor naturalisatie momenteel taalniveau A2 volstaat en het kabinet voornemens is dit te verhogen naar B1.

[6:14:54] Constaterende dat B1 binnen de huidige wet inburgering reeds het uitgangspunt is voor een groot deel van de inburgeringsplichtigen.

[6:15:00] Constaterende dat Frankrijk sinds 1 januari 2026 bij naturalisatietaal niveau B2 verlangt, overwegende dat het verkrijgen van Nederlanderschap een definitieve stap is waaraan een hoger niveau van taalbeheersing mag worden verbonden dan een reguliere inburgering, verzoekt de regering bij de voorgenomen wijziging van het besluit naturalitatietoets niet B1 maar B2 als reguliere taaleisen voor naturalisatie vast te stellen en gaat over tot de orde van de dag.

[6:15:24] De Kamer gehoord op raadslagingen, constaterende dat het kabinet voornemens is inburgeraars die tenminste 28 uur per week werken, maximaal drie jaar de tijd te geven om aan de inburgeringsplicht te voldoen, overwegende dat werk een belangrijk onderdeel van integratie is, maar niet in de plaats kan komen van het leren van de Nederlandse taal, overwegende dat moet worden voorkomen dat een verlenging van de inburgeringstermijn

[6:15:42] feitelijk leidt tot stilstand van het taaltraject.

[6:15:45] Verzoekt de regering als voorwaarde voor verlenging van de inburgeringstermijn vast te leggen dat gedurende de verlengde termijn aantoonbaar voortgang wordt geboekt met het leren van de Nederlandse taal.

[6:15:55] Verzoekt de regering verder de verlenging periodiek te herbeoordelen en deze niet voor te zetten wanneer niet langer aan de arbeidsvoorwaarden wordt voldaan of zonder geldige reden onvoldoende taalvoortgang wordt geboekt en gaat over tot de orde van de dag.

[6:16:09] De Kamer gehoord de beraadslagingen, constaterende dat personen die zelf en van wie beide ouders in Nederland zijn geboren in de CBS-cijfers worden gerekend tot de bevolking met een Nederlandse herkomst, ook wanneer hun grootouders in het buitenland zijn geboren.

[6:16:22] Overwegende dat voor een treffende beoordeling van het integratiebeleid inzicht nodig is in maatschappelijke ontwikkelingen over meerdere generaties.

[6:16:28] Verzoekt de regering in overleg met het CBS en SCP de derde en daarop volgende generaties structureel te betrekken bij monitoring van integratie met aandacht voor taalbeheersing, onderwijs, arbeidsparticipatie, criminaliteit, uitkeringen, afhankelijkheid en waardepatronen en daarbij onderscheid te maken naar het geboorteland van de grootouders.

[6:16:45] Verzoekt de regering de Kamer voor het zomerreces te informeren over de beschikbare gegevens en de wijze waarop deze monitoring wordt ingericht en gaat over tot de orde van de dag.

[6:16:54] De Kamer gehoord de beraadslaging, constaterende dat het participatieverklaringstraject een inspanningsverplichting van minimaal 12 uur is, zonder toets op het onderschrijven van kernwaarden.

[6:17:05] Overwegende dat Oostenrijk in januari 2026 een waardenhandvest invoerde met sancties bij schending, verzoekt de regering het participatieverklaringstraject expliciet in te laten gaan over gelijkwaardigheid van man en vrouw, homoseksualiteit, het recht om je geloof te verlaten, vrijheid van religiekritiek, vrijheid van religiewijgering,

[6:17:23] te laten meewegen bij naturalisatie.

[6:17:25] Er gaat over tot de orde van de dag.

[6:17:27] Tot zover, voorzitter.

[6:17:28] Dank u wel.

[6:17:29] Dan is het woord aan de heer Van der Brink namens het CDA.

[6:17:33] Dank aan de minister en zijn team voor de beantwoording op de vragen.

[6:17:35] Ik ben blij met de nadruk die er is gelegd op werk.

[6:17:38] Ik hou wel een beetje mijn zorgen over of dat niet ten koste gaat van de taal.

[6:17:43] Dus ik ga er geen motie over indienen, maar wil heel graag gezegd hebben dat taal voor ons echt super belangrijk is en blijft.

[6:17:48] Dus dat werk nooit taal mag gaan verdwingen.

[6:17:50] Het is mooi als je op je werk uit je woorden komt.

[6:17:53] Het is ook heel fijn als je als er iets is kan bellen met de dokter om te vertellen wat er met je aan de hand is.

[6:17:57] Dus dat moet zoals mij tegelijkertijd gebeuren.

[6:17:59] Ik heb een motie klaar liggen, maar ik hoop dat ik hem niet in hoef te dienen.

[6:18:03] Dat kan met een knikje van de minister geregeld zijn bij die uitwerking van de verlengingsregeling dat u met gemeenten in gesprek gaat om te regelen dat in die PIP wordt vastgelegd dat de participatietraject in de taal en de burgerschap wel degelijk moet worden afgerond.

[6:18:19] Ja, dan is dat een toezegging.

[6:18:20] Neoteritie als toezegging.

[6:18:21] Dank daarvoor.

[6:18:22] Scholing voor 27PLUS heeft u van gezegd, ga ik niet doen.

[6:18:25] Dat neem ik mee als huiswerk voor onszelf om daar nog een keer goed over na te denken.

[6:18:28] En de enige vraag die dan nog open staat is over die interreligieuze dialoog.

[6:18:33] U zei net van ja, er staat in het coalitieakkoord dat gezamenlijke initiatieven uit onder andere de christelijke, joodse en islamitische gemeenschap worden omarmd en versterkt.

[6:18:40] Dat gaan we ook doen.

[6:18:41] En vervolgens zegt u, maar ik heb er geen geld voor.

[6:18:43] Dus hoe zit het nou?

[6:18:44] Gaat u het wel doen of gaat u het niet doen?

[6:18:45] Daar zou ik graag nog een antwoord op willen.

[6:18:48] En in reactie op mevrouw Nanninga zeg ik nog, ik heb niet gezegd dat er afspraken zijn gemaakt met denken.

[6:18:52] Ik heb gezegd dat er geen afspraken zijn gemaakt over integratie.

[6:18:55] Dank.

[6:18:56] Dan zijn we...

[6:18:57] Nee, we doen geen interrupties.

[6:18:58] De heer Vlag.

[6:19:02] Nee, maar dat gaan we nu niet doen.

[6:19:04] Het staat allemaal in de handelingen.

[6:19:05] U hoeft zich niet te herhalen.

[6:19:06] Nee, we gaan naar de heer Vlag.

[6:19:07] Sorry.

[6:19:09] Ja, persoonlijk feit.

[6:19:11] Ik wil alleen even, voorzitter, nog even excuses maken aan de heer Verbrink.

[6:19:14] Dat ik in de eerste termijn liet voorkomen alsof de selectiecommissie voor het rond de tafel gesprek zijn werk niet goed had gedaan.

[6:19:21] Dat had ik nog even in mijn tweede termijn willen zeggen, was ik vergeten.

[6:19:23] Maar dat was niet de suggestie die ik wilde.

[6:19:25] Heel goed.

[6:19:26] De heer Vlag namens deze geleden.

[6:19:27] Ja, dank voorzitter.

[6:19:28] Ik heb helaas de beantwoording van de minister in deze zaal niet kunnen volgen, maar op afstand hebben we wel degelijk gevolgd.

[6:19:34] En ik kreeg ongeveer terug dat het wel in lijn was met zoals we het minst kennen.

[6:19:39] Ik wilde nog wel even checken.

[6:19:40] Ik heb een vraag gesteld over het opnemen van antisemitisme in de participatieverklaring.

[6:19:47] En toen zei de minister, als de Kamer dat wil, wil ik dit best meenemen in de aanpassing.

[6:19:51] Mag ik dat zien als ik ga dat meenemen in de aanpassing?

[6:19:54] Als dat met een knikje kan worden beantwoord, anders dan moet ik een motie indienen.

[6:19:58] Oké, dan...

[6:20:00] Ik snap hem.

[6:20:02] Dan lees ik een motie voor.

[6:20:03] De Kamer gehoord de beraadslaging... constaterend dat de participatieverklaring momenteel wordt aangepast... constaterend dat in Duitsland sprake is van een verklaring van verbondenheid... waarbij inburgeraars beloven het Joodse leven te beschermen... verzoekt de regering de tekst van de participatieverklaring aan te vullen... met een expliciete passage naar het Duits voorbeeld... waarin de holocaust, het afwijzen van antisemitisme... en het belang van de bescherming van het Joodse leven wordt benoemd... en gaat over tot de orde van de dag...

[6:20:28] En de andere, daar is de minister ook op ingegaan en die zet ik ook bij deze als motie in.

[6:20:34] De Kamer hoort de beraadslaging, constateren dat verschillende Europese landen, waaronder Denemarken en Zweden, voorwaarden verbinden aan de toegang tot bepaalde sociale voorzieningen op basis van verblijfsduur en arbeidsverleden.

[6:20:43] Constateren dat 60% van de mensen met een bijstandsuitkering van niet-Europese afkomst is, overwegen dat een relatief groot beroep op de sociale zekerheid door personen met een migratieachtergrond

[6:20:52] De houdbaarheid en betaalbaarheid van het sociale zekerheidsstelsel onder druk staat verzoek de regering te verkennen hoe een ingroeimodel in de sociale zekerheid voor nieuwkomers vorm kan krijgen.

[6:21:01] Waarbij verblijfsduur, arbeidsverleden en maatschappelijke participatie een rol kunnen spelen in de toekenning van uitkeringsrechten.

[6:21:08] Hierbij de voorbeelden van Denemarken en Zweden te betrekken en de Kamer hierover uiterlijk in het tweede kwartaal van 2027 te informeren.

[6:21:14] En gaat over tot de orde van de dag.

[6:21:16] Tot zover voorzitter.

[6:21:22] Ja, voorzitter, dank u wel.

[6:21:23] Een beetje teleurstellend dat we het filosofische gesprek over negatieve vrijheid en positieve vrijheid niet hebben kunnen doorakken.

[6:21:30] Maar ik heb van meerdere Kamerleden ook te horen gekregen dat ze dit volgens mij ook wel eentje zijn, de kern van dit debat vinden.

[6:21:37] Dus ik ben blij dat ik daar weer mijn steentje aan heb kunnen bijdragen en wordt vast vervolgd.

[6:21:43] Voorzitter, ik heb een motie die ik met mevrouw Keijzer indacht over die Z-route, dat we naders specificeren.

[6:21:49] Als het echt bedoeld is als uitzonderingscategorie, dan moeten we dat ook al vormgeven.

[6:21:54] Dus dat zal mevrouw Keijzer indienen.

[6:21:55] Ik heb zelf nog een motie over de taaleis voor arbeidsmigranten.

[6:22:00] En wat belangrijk is, vooral voor zij die langer hier dan vier maanden werken.

[6:22:03] Ik heb niet alleen over seizoensarbeid, maar jarenlang hier blijven.

[6:22:08] En dus ook in de woonwijken wonen.

[6:22:10] Dat we daar best mogen vragen om te kijken met werkgevers...

[6:22:14] hoe de Nederlandse taal ook via hun kan doorklinken in de Nederlandse wijken.

[6:22:18] Vandaar de volgende motie.

[6:22:19] De Kamer hoorde braadslaging, constaterende dat beheersing van de Nederlandse taal... de basis vormt van de Nederlandse samenleving... en veel arbeidsmigranten het Nederlands niet beheersen... ondanks dat ze hier voor lange tijd zijn.

[6:22:28] Overwegende dat het taalniveau van A2 een minimum vereist is... voor de succesvolle integratie en veilige werkprocessen...

[6:22:34] We overwegen dat werkgevers een grote rol kunnen spelen in het faciliteren van taaluitwikkeling voor arbeidsmigranten.

[6:22:39] Ik zoek de regering met werkgevers de mogelijkheden te bespreken hoe arbeidsmigranten die langer dan vier maanden in dienst zijn... ...een taaluis op niveau A2 te vragen en die nodig daarvoor passende taaltraining onder werktijd te bieden als onderdeel van hun integratie.

[6:22:51] En de Kamer hierover voor de voorjaarsnota te informeren en gaat over tot de orde van de dag.

[6:22:55] Tot slot, voorzitter.

[6:22:56] We hebben het gehad over begeleiding naar werk, begeleiding naar ondernemerschap.

[6:23:00] Dus ZZP'er of op andere wijze zien we ook al dat dat succesvol werkt bij Oekraïners.

[6:23:05] We hebben hier in het debat te weinig tijd over gehad.

[6:23:08] Ik kan de minister toezeggen, maar ook als het gaat om het verder uitwerken naar werk, ook de optie voor zij die dat kunnen, ook ondernemerschap concreet mee te nemen.

[6:23:17] Ik denk dat dat ook de minister als VVD'er zou moeten aanspreken.

[6:23:20] Tot zover, voorzitter.

[6:23:21] Dank u wel.

[6:23:21] Dank u wel.

[6:23:22] Tot slot mevrouw Keijzer.

[6:23:36] Voor wie de B1-route niet haalbaar is.

[6:23:39] Constateren dat de Z-route niet wordt afgesloten met een centraal taalexamen met een eindgesprek.

[6:23:44] Constateren dat uit kwalitatief onderzoek naar de wet inburgering blijkt dat gemeenten en aanbieders binnen de Z-route geen concrete taalresultaten vastleggen.

[6:23:52] En dat het eindgesprek in vier...

[6:23:54] ...van de zeven gemeenten geen vaste vorm heeft... ...overweegt dat de Z-route geen makkelijke uitweg mag worden... ...door de te snelle afschaling vanuit de B1-route... ...verzoekt de regering de Z-route aan te scherpen... ...door concrete taalresultaten vast te leggen... ...en het huidige eindgesprek te vervangen door een eindmeting... ...waarmee wordt vastgesteld welk taalniveau is bereikt... ...en hoeverre de inwurgingsplichtige zelfredzaam is... ...en kan participeren in de Nederlandse samenleving... ...verzoekt de regering de maalkijden tot naturalisatie...

[6:24:22] ...voor personen die de Z-route hebben afgerond, maar niet voldaan... ...om het voor naturalisatievereiste taalniveau te beperken tot hoge uitzonderingsgevallen... ...zoals bijvoorbeeld een verstandelijke beperking.

[6:24:32] En voorzitter, laatste motie.

[6:24:34] De Kamer gehoord de beraadslaging constateren dat de Remigratiewet nog steeds van kracht is... ...maar de regeling die onder het wetsvoorstel ligt is dichtgezet... ...waardoor er geen nieuwe aanvragen kunnen komen... ...overwegend dat er mensen zijn die een dringende wens hebben om naar hun land van herkomst terug te keren...

[6:24:48] ...maar deze terugkeer niet zelf kunnen betalen... ...overwegen dat vrijwillige remigratie mensen een nieuw perspectief kan bieden... ...en de druk op Nederlandse woningen en uitkeringen kan verminderen... ...verzoekt de regering de Remigratiewet opnieuw open te stellen voor nieuwe aanvragen... ...en hiervoor facerend over komende jaren middelen te reserveren...

[6:25:06] Mede ondertekend door mevrouw Nanninga.

[6:25:08] Voorzitter, ben ik door mijn spreektijd heen.

[6:25:11] Dik, dat is dan buitengewoon jammer.

[6:25:14] Ik had nog graag even ingegaan op het betoog van de heer Sede.

[6:25:17] Maar dat is dan voor een andere keer.

[6:25:19] Nee, nee, nee.

[6:25:21] Dank u wel.

[6:25:22] Ik wilde even het volgende ordevoorstel doen.

[6:25:24] Kijk, om half vijf is eigenlijk de voorziene eindtijd van dit debat.

[6:25:28] Maar ik stel voor dat de minister even een kort schorst.

[6:25:32] Dan begint met de appreciatie van de moties.

[6:25:35] En dan kijkt of hij nog tijd heeft voor de beantwoording van de vragen.

[6:25:38] Want ik wil echt om vijf uur echt klaar zijn.

[6:25:41] Want anders kan ik verder uitlopen ook gewoon niet.

[6:25:44] Dan moeten de vragen eventueel schriftelijk nog beantwoord worden.

[6:25:47] Dus eerst schorsen, dan appreciatie van de moties en dan mondeling, dan wel schriftelijk de beantwoording van de vraag.

[6:25:54] We zijn weer even een paar minuten geschorst.

[6:30:09] Ik heropen de vergadering.

[6:30:11] Aan de orde is de tweede termijn.

[6:30:14] Ja, die worden uitgedeeld.

[6:30:18] Ik zal eerst beginnen met de vragen.

[6:30:19] Ja, dan beginnen we toch met de vragen.

[6:30:21] Die worden kort beantwoord.

[6:30:23] De minister in tweede termijn.

[6:30:25] De heer Bolhuis vroeg mij 75.000 nieuwkomers duurzame banen.

[6:30:30] Vergelijkbaar op de vragen van D66.

[6:30:32] Ik zal zorgen dat in het onderzoek wat we gaan doen richting talenten van mensen die hier binnenkomen.

[6:30:38] Daar zijn we mee bezig met een groot onderzoek.

[6:30:39] Dat we ook dit meenemen van hoe kunnen we dat nou een beetje goed, die zorg, daar vingers aan de pols houden.

[6:30:47] Dus dat gaan we op die plek doen.

[6:30:50] Bij het BSN-nummer, we zullen vingers aan de pols houden hoe dat nu gaat.

[6:30:53] We hebben ook veel contacten met de VNG.

[6:30:55] Zullen vinger aan de pols houden of er meer wachtlijsten gaan ontstaan.

[6:30:59] Ik kan toezeggen dat bij substantiële wijzigingen financieel dat ik de Kamer even informeer.

[6:31:04] Dat doe ik even dan in de voortgangsbrief.

[6:31:08] Bij iedere projectsubsidie dan worden we gek.

[6:31:10] Maar ik stel voor dat als er een substantiële verschuiving plaatsvindt en dat is logisch want we zijn gewoon aan het kijken naar welke middelen zijn er beschikbaar en hoe gaan we dat doen.

[6:31:18] Dat hoort bij die herprioritering.

[6:31:21] Maar dan zal ik de Kamer daar uiteraard netjes over informeren.

[6:31:26] Mevrouw Michon vroeg mij over het meldpunt Obi.

[6:31:27] Ik kan u vertellen dat mijn collega van JNV morgen een brief over gaat sturen naar u.

[6:31:32] Zo bouwen we de spanning nog altijd op.

[6:31:35] Ik heb inderdaad toezeggen gedaan om de Reba-onderzoek mee te nemen in de voortgangsbrief.

[6:31:44] En dat we ook gaan starten met een onderzoek naar prikkels in het AZC voor taaleis.

[6:31:48] Het zijn wel twee losse zaken.

[6:31:50] Mevrouw Nanninga vroeg mij nog naar mijn collega van OCW en FEMJO...

[6:31:55] En daar verwijs ik even naar het kader wat we gaan ontwikkelen om te kunnen beoordelen wat nou anti-integratieve organisaties zijn met wie het kabinet niet meer wil gaan samenwerken.

[6:32:06] Dat zal ik samen met mijn collega van JNV in het kader van Obi oppakken.

[6:32:11] Mevrouw Nanginga vroeg mij ook nog over de afspraken met DENK.

[6:32:14] Ik kan nogmaals alleen namens het kabinet spreken.

[6:32:17] Het kabinet heeft niets aan DENK beloofd ten aanzien van een belastingplan of mijn...

[6:32:21] En heeft ook geen afspraken gemaakt.

[6:32:26] De heer Van den Brink vroeg mij nog naar de interreligieuze dialoog.

[6:32:31] Daar staat inderdaad in het coalitieakkoord dat we dat door gaan zetten.

[6:32:35] Maar er zijn geen financiële middelen voor beschikbaar gesteld in het coalitieakkoord.

[6:32:38] Dus ik neem dat mee in de herprioritering zoals ik hem net aankondigde.

[6:32:41] En zal dat ook even in het voorjaar aan u laten melden.

[6:32:43] Want die ambitie is er uiteraard wel, net zoals bij werken en meedoen.

[6:32:47] Dus dat moeten we ook gewoon voor elkaar gaan krijgen.

[6:32:49] En tegelijkertijd moet het dan ergens anders vandaan komen.

[6:32:51] Dus dat is het dilemma.

[6:32:53] Maar volgend jaar is de slotbijeenkomst.

[6:32:56] En voor die tijd zal ik u informeren over hoe we het gaan doorzetten.

[6:33:02] Het laatste gaat over de nationale dialoog, denk ik.

[6:33:05] De interreligieuze dialoog.

[6:33:10] Ik kom er in ieder geval op terug en ik zal erbij betrekken hoe dat financieel zit.

[6:33:14] Dus ambitie hebben we.

[6:33:16] Ik zeg alleen wel bij, dat zal dan mogelijk ten koste gaan van andere dingen.

[6:33:20] Want zo werkt dat in de begroting.

[6:33:23] En de heer Seder vroeg mij nog over het ondernemerschap.

[6:33:25] En dat is een mooi bruggetje, voorzitter.

[6:33:27] Naar de moties.

[6:33:28] Want dat is onder andere een motie van de heer Bamenga die ik zou ordeelkamer gaan geven.

[6:33:32] Maar de eerste motie gaat over het opbouwen van netwerk.

[6:33:36] Voelt hardgrondig mee eens.

[6:33:38] Dus die geef ik ordeelkamer.

[6:33:39] Motie 1.

[6:33:40] Motie 2 gaat over het stimuleren van ondernemerschap en die een plek te geven.

[6:33:51] Nee, sorry, dat is motie 3.

[6:33:52] Motie 2 gaat over het op het niveau vinden van werk.

[6:33:56] Die kan ik ordeelkamer geven.

[6:33:57] Dat zullen we ook meenemen in het onderzoek naar de talenten van nieuwkomers.

[6:34:01] Motie 3 gaat over ondernemerschap.

[6:34:02] Die kan ik ordeelkamer geven.

[6:34:04] We gaan even kijken hoe we dat een passend plekje geven in de aanpak.

[6:34:10] Motie 4, voorzitter van de heer Poon, gaat tegen de grondwet in.

[6:34:17] Dus die ontraden wij.

[6:34:19] Motie 5, over het minimumterrein na 20 jaar, dat is niet ons voornemen.

[6:34:24] Dat ontraden wij.

[6:34:26] Als kabinet, motie 6 gaat over het afpakken van het Nederlanderschap...

[6:34:33] En die moet ik ook ontraden.

[6:34:35] Motie 7, voorzitter, over het intrekken van een verblijfsvergunning bij het niet halen van de inburgering of het herhaaldelijk verzuim.

[6:34:45] Die moet ik ook ontraden.

[6:34:47] Motie 8 gaat over het afschaffen van de inburgering.

[6:34:50] Die ontraad ik.

[6:34:52] Motie 9 gaat over het Nederlanderschap afpakken bij het bekladden van nationale symbolen.

[6:34:58] Hoe erg ik dat ook vind, dit is een beetje overdreven, dus die ontraad ik.

[6:35:05] Motie 10 van mevrouw Michon.

[6:35:10] over 15.000 nieuwkomers in 2027.

[6:35:14] Het is heel ambitieus, maar het past wel in de aanpak om toe te groeien daarnaartoe.

[6:35:19] Als u mij belooft dat mijn hoofd er niet afgaat in 2028...

[6:35:23] Maar goed, dan zijn we weer twee jaar verder.

[6:35:27] We gaan erop door, maar ik weet van Ramission... die gaat mij ongetwijfeld streng toespreken als we dat niet halen.

[6:35:34] Maar die motie van wantrouwen zal ze vast achterwege laten als we het niet halen.

[6:35:38] Vandaar dat we het oordeelkamer geven, voorzitter.

[6:35:41] Ja, zeker.

[6:35:43] Motie 11, voorzitter, gaat over het ophogen van de taaleis.

[6:35:46] Die kan ik oordeelkamer geven.

[6:35:49] April 27 indienen wordt lastig, omdat we eerst consultatie in de Raad van State moeten hebben.

[6:35:56] Ja, dat heeft u ook verplicht aan het kabinet, omdat ze het doen.

[6:36:02] Maar we delen dat dit snel moet worden geregeld.

[6:36:06] Even kijken, motie.

[6:36:09] Dan klopt die toch niet?

[6:36:10] Dan kan je toch niet orde elkaar geven?

[6:36:12] U neemt niet het woord, u vraagt het dan.

[6:36:13] Sorry, excuus.

[6:36:15] Mijn vraag is, als u zegt dit kan niet, waarom geeft u dan orde elkaar?

[6:36:20] Omdat we het doel wel delen.

[6:36:22] En dan moet ik op ieder woordje van een motie... U dient veel moties in als kabinet.

[6:36:28] Als ik op ieder woordje de sluit ga leggen, dan wordt het wel heel feest.

[6:36:33] Het doel delen we en we gaan zo snel als mogelijk.

[6:36:34] En dat is hoe ik de motie lees.

[6:36:40] Voorzitter, motie 12 verzoekt de regering B2 te verhogen.

[6:36:44] Ja, die moet ik ontraden.

[6:36:45] Wij gaan het verhogen naar B1.

[6:36:49] De motie... Even kijken hoor.

[6:36:58] Ja, sorry.

[6:36:59] Deze motie kan ik orderkamer geven.

[6:37:01] Ook dit is in lijn met hoe we het willen hebben.

[6:37:03] Het moet niet ten koste gaan van de voortgang op de Nederlandse taal.

[6:37:07] De heer Van den Brink zei dat net ook al.

[6:37:10] En uiteraard beoordelen we periodiek hoe het gaat.

[6:37:13] Dus die kan ik orderkamer geven.

[6:37:16] De motie over het CBS moet ik echt ontraden, omdat die wel echt behoorlijk ver gaat over wat we dan allemaal moeten gaan bijhouden en uitsplitsen.

[6:37:25] Dus dat ben ik niet van plan.

[6:37:27] Die moet ik ontraden.

[6:37:28] Motie 15, voorzitter, over de participatieverklaring.

[6:37:32] Veel daarvan staat al in de participatieverklaring.

[6:37:36] Maar ik geef mijn oordeel kamer omdat er een aantal elementen in zitten die we best mee kunnen nemen in het traject.

[6:37:41] En ook in wat we daarin nog meer aanbieden ten aanzien van het verlaten van je geloof en de vrijheid van religiekritiek.

[6:37:50] Voorzitter, dan even kijken.

[6:37:54] De motie van de heer Vlag over het beschermen van Joods leven, die kan ik ook orderkamer geven.

[6:38:01] We zijn sowieso bezig om ervoor te zorgen dat het tegengaan van antisemitisme expliciet een plek krijgt in de inburgering.

[6:38:09] Dus deze kan ik orderkamer geven.

[6:38:13] Motie 17 over de verkenning.

[6:38:16] Die is al gestart.

[6:38:17] Dus ik zie dit als een aanmoediging.

[6:38:18] Die is Ordo-Kamer.

[6:38:20] En ik zal u een verslag sturen van hoe mijn bezoek aan Denemarken en Zweden was in januari.

[6:38:25] Waarin ik ook dit ga bekijken.

[6:38:28] De motie van de heer Seder.

[6:38:30] Die zit echt op het terrein van mijn collega van sociale zaken.

[6:38:34] Dus deze is ontijdigd.

[6:38:36] Dus ik verzoek u eigenlijk om die aan te houden tot het commissiedebat van 9 december.

[6:38:41] Is de heer Seder daartoe bereid?

[6:38:43] Volgens mij gaat dit technisch over een taaleis.

[6:38:48] Dat denk ik wel bij de heer Van Aertsen ligt.

[6:38:51] En arbeidsmigranten in zich snap je dat het bij de heer Velbrief ligt.

[6:38:55] Dus voor mijn technische zin ligt het wel bij SZW.

[6:38:58] Als het gaat om sociale samenhang, sociale cohesie te bevorderen.

[6:39:03] Dit is bij uitstek een dergelijk voorbeeld.

[6:39:05] Dus ik wil hem best aanhouden.

[6:39:06] Alleen de heer Velbrief gaat mij ook weer terugsturen naar de heer Van Aertsen.

[6:39:10] Dus vandaar dat ik hem toch wat problematiseer.

[6:39:14] Dat is lastig, want ik heb geen wettelijke grond om taaleisen of inburgeringseisen te stellen aan mensen die binnen de Europese Unie zich vrij kunnen bewegen.

[6:39:25] Het kan ook niet aan Belgen verzoeken om een taaleis te hebben.

[6:39:29] We hebben binnen de Europese Unie vrijheid van verkeer en personen.

[6:39:33] We hebben het hier al vaker als Kamerlid over gehad.

[6:39:37] Die mogelijkheid bestaat niet.

[6:39:39] Dit zal toch echt een plek moeten hebben in het arbeidsmigratiebeleid van dit kabinet.

[6:39:44] Omdat ik geen wettelijke grond heb om dat te doen.

[6:39:47] De heer Sede.

[6:39:48] Ik wil niet verder tijd nemen, maar het vraagt juist niet om een wettelijke grondslag.

[6:39:53] Om dat gesprek aan te gaan op vrijwillige basis.

[6:39:56] In ieder geval wel de cultuur van dat je taaleisen aan elkaar stelt.

[6:39:59] En dat je langer in Nederland blijft dat vastleggen.

[6:40:02] Zou het misschien overleg kunnen worden of bij de velbriefing... ...ik daar de appreciaties schriftelijk over kunnen krijgen?

[6:40:08] Misschien kunnen we elkaar zo vinden.

[6:40:10] Ik zal vragen aan mijn collega Velbrief om hier een appreciatie op te sturen.

[6:40:13] Oké, maar dat noteren we voor dit moment even ontijdig.

[6:40:16] Maar er komt nog een nadere applicatie.

[6:40:17] Ja, de minister gaat door.

[6:40:22] Ja, dan de motie van mevrouw Keijzer, Michon Derks en Seder.

[6:40:26] En daar twijfel ik een beetje over.

[6:40:28] Ik zei het net in de wandelgang tegen mevrouw Keijzer.

[6:40:31] Kijk, we zijn het eens om de zetgroepen aan te scherpen.

[6:40:35] Alleen in deze motie wordt gelijk heel specifiek voorgeschreven wat ik dan allemaal moet doen.

[6:40:38] Dat was een beetje ingewikkeld.

[6:40:42] Dus ik zou hem graag aan de Kamer willen geven, maar dan moet hij echt wel substantieel gewijzigd worden.

[6:40:46] In die zin, het doel om hem namelijk aan te scherpen delen we.

[6:40:51] En het doel om dat voor elkaar te krijgen ook.

[6:40:54] Maar hier wordt in en wel gezegd dat ik concrete taalresultaten moet vastleggen.

[6:40:59] En dat er een eindmeting dient plaats te vinden.

[6:41:02] Dat loopt een klein beetje op de zaken vooruit.

[6:41:03] Dus dan geef ik hem waarschijnlijk oordeel ontijdig.

[6:41:06] Maar eigenlijk een verzoek om iets te abstraheren, zodat we wat vrijheid hebben om hem in te vullen samen met de gemeente waar we nu aan het kijken zijn naar de zetgoed.

[6:41:14] Want we delen namelijk het doel.

[6:41:20] Oké, maar we noteren ontijdig.

[6:41:23] Mocht mevrouw Keijzer gehoord hebben via medewerker en nog met een gewijzigde motie komen, dan komt daar denk ik nog een nadere appreciatie op.

[6:41:32] Maar voor dit moment is de motie ontijdig.

[6:41:36] Voorzitter, de remigratiewet is door het vorige kabinet stilgezet.

[6:41:43] Dus ik moet deze motie ontraden omdat we daar geen middelen voor hebben om dat te doen.

[6:41:48] Dank u wel.

[6:41:49] Daarmee zijn we aan het einde gekomen van de tweede termijn.

[6:41:52] Er zijn best veel toezeggingen gedaan, maar die zijn schriftelijk bijgehouden en worden ook genotuleerd.

[6:41:57] Dus ik stel voor dat ik die niet allemaal nu ga voorlezen.

[6:41:59] Dat is in een minuutje heel veel zin.

[6:42:01] Maar dat komt allemaal schriftelijk.

[6:42:04] En ik wil eigenlijk afsluiten.

[6:42:06] Ja, nee, ik werd heel erg boos aangekeken door de heer Seder die graag mijn motie 3 mede wil indienen.

[6:42:15] Dus vandaar.

[6:42:15] Ja, dan noteren we even dat hij die mede heeft ingediend.

[6:42:19] Ja, veel dank aan de minister aan de ondersteuning en de flexibiliteit.

[6:42:22] Omdat er toch iets zijn uitgelopen aan de leden.

[6:42:25] En dan sluit ik de vergadering.

Zie je content die volgens jou niet op deze site hoort? Check onze disclaimer.