Disclaimer: deze transcriptie is geautomatiseerd omgezet vanuit audio en dus geen officieel verslag. Om de transcripties verder te verbeteren wordt constant gewerkt aan optimalisatie van de techniek en het intrainen van namen, afkortingen en termen. Suggesties hiervoor kunnen worden gemaild naar info@1848.nl.
Toerisme
[0:00:02] Goedemorgen allen.
[0:00:04] Ik heet u allen welkom.
[0:00:06] De mensen op de tribune van harte welkom.
[0:00:09] Mensen die thuis natuurlijk meekijken via het internet.
[0:00:13] Ik heet de minister van Economische Zaken en Klimaat van harte welkom.
[0:00:19] En de ondersteunende ambtenaar van harte welkom.
[0:00:22] En natuurlijk ook de Kamerleden die ik aan u ga voorstellen.
[0:00:27] Aan mijn linkerkant zit lid Kisteman van de VVD...
[0:00:31] Dan hebben we lid Van der Lee van Pro, lid Brickaerts van de PVV.
[0:00:37] Dan hebben we lid Schoonis van D66.
[0:00:41] We hebben lid Nannega van Jaar 21.
[0:00:44] We hebben lid Buhler van het CDA.
[0:00:48] En we hebben het lid van de BBB.
[0:00:58] We hebben vier minuten spreektijd.
[0:01:02] U krijgt met z'n allen vier interrupties in de eerste termijn.
[0:01:07] Ik wil u vragen om de interrupties kort en bondig te houden.
[0:01:11] En dan geef ik het woord aan lid Kisman.
[0:01:16] Eén moment, meneer Van Vermeer.
[0:01:20] Ja, dank u wel, voorzitter.
[0:01:21] Ik moet om elf uur even kort na een procedurevergadering Digitale Zaken...
[0:01:27] Dus ja, we moeten even kijken hoe dat uitkomt.
[0:01:30] Volgens mij ligt er een beetje aan hoe lang iedereen bezig is en hoeveel interrupties.
[0:01:36] Of ik dat net daarvoor of net daarna kan doen.
[0:01:47] Ik denk ook dat we dat gaan halen.
[0:01:50] Meneer Kisman.
[0:01:54] Dank u wel, voorzitter.
[0:01:55] En de heer Vermeer, mocht het niet lekker, kunt u altijd zeggen ik sluit me aan bij de woorden van de VVD.
[0:01:59] Dan hebben we dat ook weer opgelost.
[0:02:03] Voorzitter.
[0:02:05] De ondernemer die souvenirs verkoopt of een camping heeft, ijsjes verkoopt, een kop koffie schenkt of broodjes verkoopt.
[0:02:13] Voor heel veel ondernemers zorgen toeristen voor een belangrijk deel van de omzet.
[0:02:17] En deze ondernemers willen maar één ding en dat is ondernemen.
[0:02:21] Als zij een kans zien, willen ze die pakken.
[0:02:23] Het liefst vandaag nog, maar als die het anders kan, dan morgen.
[0:02:27] En toch lukt het ondernemers vaak niet om die kansen zo snel te pakken.
[0:02:31] Soms hebben zij hier vergunningen voor nodig.
[0:02:34] En voor het afgeven van die vergunningen zijn er termijnen waar overheden zich aan hebben te houden.
[0:02:39] Zo zijn er standaardtermijnen voor het reageren op een aanvraag en daarnaast mag een overheid deze nog een keer verlengen.
[0:02:45] In de praktijk komt het echter met regelmaat voor dat overheden deze termijn ook laten verlopen en dat ondernemers soms maanden extra moeten wachten op een reactie of zij wel of niet een vergunning kunnen krijgen.
[0:02:56] Ik zou daarom graag van de minister willen weten hoe het ervoor staat met de voornemens uit het regeerakkoord om de vergunningsverlening voor ondernemers te versnellen.
[0:03:04] Denk daarbij aan digitalisering.
[0:03:05] Maar wat de VVD betreft zou een vergunning waarvan een ondernemer maar niks te horen krijgt en de overheid de reactietermijn overschrijdt automatisch goedgekeurd mogen worden.
[0:03:14] Hoe kijkt de minister ernaar als een reactie op een aanvraag te lang duurt en de aanvraag automatisch is goedgekeurd?
[0:03:22] Voorzitter, in Zeeland draait de economie dankzij de toeristen die daar komen.
[0:03:27] In Drenthe is het toerisme de nummer twee inkomstenbron en zo zijn er tal van plekken waar ze niet zonder toeristen kunnen.
[0:03:34] En deze toeristische sectoren zorgen voor enorm veel werkgelegenheid in de regio's.
[0:03:39] Maar voorzitter, uit de vele gesprekken die ik voer met lokale ondernemers en bestuurders, maar ook uit het ronde tafelgesprek, kwam er voren dat er eigenlijk een visie op toerisme in Nederland ontbreekt.
[0:03:49] En dat is lastig.
[0:03:50] Want zo gaat het bijvoorbeeld ook om ruimtelijke ordening of natuur.
[0:03:56] En dat zitten we niet bij deze minister.
[0:03:58] Maar in de drie jaar dat ik nu woordvoerder toerist van ben, lijkt het dat we niet verder komen dan naar elkaar te wijzen.
[0:04:03] Gemeente naar provincie, provincie naar Den Haag en Den Haag weer naar de provincie of de gemeente.
[0:04:08] En dat maakt het allemaal niet heel praktisch.
[0:04:11] Mijn vraag aan de minister is dan ook of er een nationale visie op recreatie en toerisme is.
[0:04:16] En zo niet, vindt zij dat deze er moet komen.
[0:04:19] En wie moet daar dan de regie in nemen?
[0:04:21] En hoe zorgen we ervoor dat zo'n visie niet gaat leiden tot een document waar heel veel ambtenaren aan gaan werken, waar vervolgens niks mee wordt gedaan?
[0:04:29] Tot slot, voorzitter, heeft deze commissie gisteren een petitie in ontvangst mogen nemen namens de gastvrijheidssector met daarin regels waar ze tegenaan lopen.
[0:04:38] Een aantal van deze regels zijn al in beeld en worden meegenomen in de reductiedoelstellingen, maar sommige zijn volgens mij ook nieuw.
[0:04:44] Mijn vraag aan de minister is of zij bekend is met deze petitie en de regels die erin staan.
[0:04:49] En zo niet, dan zorg ik ervoor dat zij deze nog krijgt.
[0:04:52] Daar mag ik het bij laten, voorzitter.
[0:04:54] U heeft een interruptie van de heer Van der Leeuw.
[0:04:57] Dank u wel, voorzitter.
[0:04:58] Er zei ooit iemand, voor visie moet je naar de opticiën.
[0:05:04] Maar ik sluit me op zich wel aan bij de wens die wordt geuit.
[0:05:07] Dat het ontbreekt aan een integraal beleidsplan als het gaat om de gastvrijheidssector.
[0:05:12] Die ook de verkokering van departementen doorbreekt.
[0:05:16] Maar ik ben wel benieuwd naar de visie van de heer Kisteman zelf.
[0:05:19] Hoe kijkt de VVD nou naar de toekomst van deze sector?
[0:05:26] Dit is Kisteman, uw visie.
[0:05:28] Ja, terechte vraag voorzitter.
[0:05:30] Ik zou het kort houden.
[0:05:32] Er gebeurt ontzettend veel.
[0:05:34] Op stadsniveau.
[0:05:36] Ik weet nog toen ik een ondernemer had in Zwolle.
[0:05:40] Dat we toen nog met de VVV hadden.
[0:05:41] En marketing werd gedaan om toeristen uit Nederland en uit het buitenland naar Zwolle te halen bijvoorbeeld.
[0:05:48] En dat werkt op die manier heel goed.
[0:05:49] Alleen je wil dat de provincie daarbij kan dragen.
[0:05:53] Dat landelijk daar een actie onderneemt.
[0:05:55] En soms blijft het dan vaak hangen in wie is nu waar verantwoordelijk voor.
[0:05:59] En ik zal ook eerlijk zeggen, ik weet niet wie waar verantwoordelijk voor is.
[0:06:02] Wie welke regie heeft.
[0:06:02] Ik heb een ondernemer gesproken in Overijssel.
[0:06:04] Die wou graag zijn camping uitbreiden, maar dat ging over de gemeentegrenzen heen.
[0:06:09] De ene gemeente wou graag dat die verschoven.
[0:06:11] De andere wou hem eigenlijk niet hebben, maar beide wezen ze weer naar de provincie toe.
[0:06:14] Ik weet niet wie daar de regie in heeft en ik zou heel graag willen weten hoe dat nu zit.
[0:06:18] En zodat ook ondernemers, maar ook bestuurders weten waar moeten we nu terecht en wie is er nu verantwoordelijk voor.
[0:06:24] En bij wie kun je hier nou ergens op aanspreken als je tegen bepaalde problemen aanloopt.
[0:06:30] Lid van der Lee?
[0:06:32] Ja, met alle respect, maar het is nog niet echt een antwoord op mijn vraag.
[0:06:36] Ik snap dat de heer Kisteman begaan is met ondernemers.
[0:06:42] En er zijn heel veel MKB'ers in de gastvrijheidssector.
[0:06:45] Ik snap ook dat hij een aanhanger is van groei...
[0:06:49] Maar er zijn ook wel grenzen aan de groei.
[0:06:52] Er is ooit een rapport geschreven, dat is ook al meer dan 50 jaar oud, dat dat op de agenda zette.
[0:06:58] En we leven in een heel druk klein land met heel veel economische activiteiten, met heel veel mensen, met veel uitdagingen rond netcongressie, stikstofproblematiek, noem maar op.
[0:07:08] Zijn er in de ogen van de VVD ook bepaalde grenzen?
[0:07:11] En welke grenzen zijn er dan?
[0:07:13] En hoe moeten we de belangenafweging dan maken tussen legitieme belangen van de sector... ...maar ook andere maatschappelijke en economische belangen?
[0:07:23] Die grenzen zijn er ook zeker.
[0:07:26] Je ziet natuurlijk steden, ik denk dat Amsterdam een goed voorbeeld is... ...want die volledig overlopen worden door toeristen.
[0:07:31] En daar moet je ook kijken, hoe kan je die nu verplaatsen?
[0:07:35] Er zijn de mogelijkheden om toeristen die ook naar Amsterdam willen verder het land in te krijgen.
[0:07:38] Maar het gaat ook om natuur.
[0:07:39] Hoe krijgen we bepaalde toeristen bijvoorbeeld natuurgebieden in...
[0:07:42] Zonder dat dat ten koste gaat vallen natuurlijk.
[0:07:46] Ik ben het eens met de heer Van der Leeuwen dat ze op grenzen aan zitten.
[0:07:49] Maar het gaat niet alleen om ondernemerschap, het gaat veel verder dan dat.
[0:07:52] Het gaat om wandelroutes, wandelpaden die we in Nederland hebben.
[0:07:56] Die we graag bereikbaar willen houden voor toeristen.
[0:07:58] Maar er zit zeker een grens aan.
[0:08:00] En wat mij betreft moeten we daar goed naar kijken.
[0:08:02] Volgens mij stond er een of twee geleden een bericht in dat de Veluwe vol zat.
[0:08:05] Dat daar te veel mensen kwamen.
[0:08:07] Dan kun je natuurlijk zeggen, ze mogen daar niet meer komen.
[0:08:09] Maar het is heel mooi als mensen gewoon naar buiten gaan en gaan wallen in de frisse neus.
[0:08:12] Dus hoe zouden we die dan kunnen verspreiden over meer gebieden?
[0:08:15] En de Veluwe is vrij groot, omdat ze naar andere provincies gaan.
[0:08:18] Dus er zit zeker een grens aan.
[0:08:20] Het gaat er ook niet om dat we alleen maar nog meer toeristen gaan binnenhalen.
[0:08:23] Maar hoe zorgen we ook voor een goede spreiding in Nederland...
[0:08:25] En er zijn ook heel veel plekken waar geen toeristen komen, wat misschien best wel leuk is om als toerist te kunnen toe te gaan.
[0:08:33] Leer Van der Lee, dat is uw derde interruptie.
[0:08:36] Ja, dat weet ik, maar toch nog één vraag.
[0:08:38] Want op zich vind ik dit terecht constateringen, die deel ik trouwens ook.
[0:08:43] Maar volgens mij zijn we het er eens dat dit vijf belangen afweegt.
[0:08:47] Misschien ook wel een integraal beleidsplan.
[0:08:49] Maar het wijst ook, en dat gaf de heer Kisterman zelf aan, bijvoorbeeld een versnelling in het afgeven van vergunningen.
[0:08:56] Wie geven die vergunningen af?
[0:08:58] Dat zijn ambtenaren.
[0:08:59] We hoorden in de ronde tafel dat er wel geteld drie ambtenaren op het ministerie, slechts drie, werken aan toerisme.
[0:09:07] Een van de grootste sectoren in de Nederlandse economie.
[0:09:10] De VVD wil minder ambtenaren.
[0:09:13] Wie gaat dit nou oplossen en wie gaat dit in de praktijk uitvoeren?
[0:09:17] Vraag ik aan de heer Kisterman.
[0:09:19] Ik zal me niet voorstellen om die drie ambtenaren ook te laten stoppen met hun werk.
[0:09:25] Maar er zijn natuurlijk veel meer ambtenaren die in Nederland werken op provinciaal of gemeentelijk niveau aan toerisme.
[0:09:30] Dus u zou kunnen kijken, hoe kunnen we die gesprekken aan elkaar koppelen?
[0:09:34] Dat we dubbelheden voorkomen, dat...
[0:09:36] Bijvoorbeeld bij het ministerie van EZ regies het, maar de uitvoering zou ook deels bij de gemeente kunnen zitten of bij de provincie.
[0:09:41] Dus we hoeven niet meteen tot inzet van meer ambtenaren kunnen komen, een bepaalde erkenning of een bepaalde samenwerking op gang kunnen laten komen door het efficiënter te laten maken.
[0:09:50] Dat volgens mij vraagt dat niet meteen tot meer ambtenaren.
[0:09:53] Dus dat schaf ik op mijn inbreng aan.
[0:09:55] We moeten niet tot een visiestuk komen wat straks hier mooi op het papiertje ligt, waar niemand iets bij doet, wat er vervolgens wel weer x aantal ambtenaren bij zijn gekomen.
[0:10:05] Dus dat is volgens mij niet de bedoeling.
[0:10:08] Dank u wel.
[0:10:09] Dan geef ik het woord aan lid Van der Lee voor zijn betoofde eerste termijn.
[0:10:17] Vindt u het goed als ik even wacht tot de bel voorbij is?
[0:10:21] Tuurlijk.
[0:10:49] Lid van der Lee, u mag aan uw betoog beginnen.
[0:10:51] Dank u wel, voorzitter.
[0:10:52] De gastvrijheidssector is in het afgelopen decennium fors gegroeid.
[0:10:55] De economische waarde toeristen geven gaven in 2025 bijna 118 miljard euro uit in Nederland.
[0:11:02] Die is dus enorm.
[0:11:03] Mensen van over de hele wereld weten Nederland te vinden, al blijven onze buurlanden koplopen.
[0:11:07] Nu andere delen van de wereld rijker worden en het westen met pensioen gaat, is toerisme big business.
[0:11:12] Toerisme overstijgt echter op sommige plekken de draagkracht van een gemeenschap of bots met andere maatschappelijke of ecologische belangen.
[0:11:19] In die gevallen dient een goede belangenafweging gemaakt te worden en geldt ook hier dat er, hoe vervelend ook soms voor ondernemers, ook grenzen aan de groei moeten worden gesteld.
[0:11:28] Als Amsterdammer maak ik die keerzijde elke dag mee.
[0:11:31] Maar ook op andere plekken in Nederland botsen belangen.
[0:11:34] Bouwen we nog meer huisjesparken of geven we ruimte aan de rivier?
[0:11:37] Behouden we onze kust of mogen parken uitbreiden?
[0:11:40] Leggen we nog meer wandel- en fietsroutes aan door het natuurgebied?
[0:11:44] Er is niet altijd een eenduidig antwoord te geven, maar er zullen in toenemende mate afwegingen in onze drukbevolkte en volgeplande Nederland moeten worden gemaakt.
[0:11:51] Die afwegingen liggen meestal meer bij gemeenten en provincies dan bij het Rijk.
[0:11:55] Tegelijkertijd zijn er wel degelijk zaken die direct raken aan nationale belangen.
[0:11:59] Dan gaat het niet alleen om de groei van de economie, maar bijvoorbeeld ook om het belang van het nationaal landschap, van de Natura 2000-gebied of waterveiligheid.
[0:12:06] In die gevallen is er wel degelijk een roep, ook vanuit decentrale overheden, om helder te stellen waar ruimte ligt...
[0:12:12] En waar grenzen gesteld moeten worden.
[0:12:15] De provincies vragen daarom een nationale visie voor recreatie en toerisme.
[0:12:18] Maar ook de gastvrijheidssector zelf dringt met klem aan op een integraal beleidsplan toerisme.
[0:12:24] Dat de verkokering van de departementen overstijgt.
[0:12:27] Ik hoor graag van de minister of het kabinet werk wil maken van dit integrale plan.
[0:12:31] Waarin het kabinet nationaal richting geeft aan de toekomst van zo'n omvangrijke economische en maatschappelijke sector.
[0:12:38] En hoe kijkt de minister naar de oproep ook vanuit de sector en de wetenschap bij het rondetafelgesprek voorafgaand aan dit debat om ook duidelijke grenzen te stellen.
[0:12:47] Bijvoorbeeld op het gebied van milieu en ruimtelijke gebruiksruimte.
[0:12:51] Is het trouwens waar dat er op het hele departement maar drie ambtenaren op deze sector actief zijn?
[0:12:56] En is dat niet veel te weinig voor zo'n grote sector?
[0:12:59] Gisteren kregen we vanuit de sector ook een petitie en plan om de regels te vereenvoudigen.
[0:13:03] Ik heb het bij me.
[0:13:04] En waar mogelijk te schrappen.
[0:13:06] Dan gaat het niet altijd om wetswijzigingen, eigenlijk helemaal niet zo vaak.
[0:13:10] Maar meer om hoe in lagere uitvoering geregeld wordt dat dat soort wetten moeten worden nageleefd.
[0:13:17] Hoeveel de minister hier nou precies mee omgaat?
[0:13:19] Wat voor proces gaat ze opzetten?
[0:13:21] Ook in deze sector om te kijken.
[0:13:23] Kunnen regels simpeler en als het geen schade doet kunnen ze ook worden afgeschaft?
[0:13:29] Voorzitter, toerisme en recreatie bieden ook kansen afhankelijk van de activiteit.
[0:13:32] Een villa park in de rivierbedding is wat anders dan een boerencamping grenzend aan een Natura 2000 gebied.
[0:13:38] Recreatie gericht op het leren over natuur en cultuur is wat anders dan een nieuw outletcentrum.
[0:13:43] Het een past beter bij de draagkracht van een gebied dan het ander.
[0:13:47] Voor ons is het belang dat waar de markt zich vooral richt op toerisme en recreatie als economische groeimotor, de overheid zich ook moet richten op de maatschappelijke waarden en soms grenzen aan de groei stellen.
[0:13:58] En daarop durft te sturen, daarin durft te investeren.
[0:14:01] Hoe kijkt de minister hiernaar?
[0:14:02] Zal zij in de verdere uitwerking van dat integrale beleid nadrukkelijk de koppeling maken met natuur- en cultuurbeleid?
[0:14:09] Hoe neemt zij dit mee in de inbreng op de nood naar ruimte?
[0:14:12] Voorzitter, daarbij houdt ook dat recreatie voor iedereen fysiek toegankelijk blijft.
[0:14:16] Ook voor mensen die minder ter been zijn of anderzijds beperkt.
[0:14:20] De Kamer heeft hierover een motie aangenomen van mijn collega Westerveld, die de minister heeft afgedaan met een brief.
[0:14:26] Moet daar niet meer gebeuren?
[0:14:27] Kan de minister wat concreter vertellen welke acties uitstaan en zij gaat initiëren om te zorgen dat ook de toegankelijkheid van de gastvrijheidssector voor mensen met een beperking verbeterd wordt?
[0:14:39] Dank u wel.
[0:14:41] U heeft een interruptie van lid Van Meer.
[0:14:46] Ja, dank u wel voorzitter.
[0:14:47] En heel goed dat de heer Van der Lee ook vanuit zijn Amsterdamse ervaring praat.
[0:14:53] Maar ook vanuit net nog benadrukt dat recreatie en toerisme fysiek toegankelijk moet blijven.
[0:15:02] Maar dat geldt niet alleen voor mensen met een beperking.
[0:15:04] Wat vindt de heer Van der Lee van het steeds meer beperken van de toegang van natuurgebieden?
[0:15:10] Zoals we die ervaren, dat gebeurt in de stad ook niet.
[0:15:14] Dus waarom zou dat buiten de stad zo beperkt moeten worden?
[0:15:19] Ja, helaas is het zo dat als het gaat om de biodiversiteit Nederland totaal achterloopt met de rest van Europa.
[0:15:27] En dat komt omdat we gewoon een heel dicht bevolkt land zijn met heel veel activiteiten en ook een hele intensieve landbouw.
[0:15:33] We hebben een stikstofproblematiek.
[0:15:36] De natuur die we hebben zullen we toch iets meer moeten beschermen dan we doen.
[0:15:40] En als je in Nederland gaat naar natuurgebieden, zijn die toegankelijk.
[0:15:43] Er zijn heel veel fietspaden, wandelpaden.
[0:15:46] Je kunt op heel veel plekken al recreëren.
[0:15:48] Dat nog verder uitbreiden, ik denk dat dat teveel de biodiversiteit onder druk zet.
[0:15:54] Als die voldoende hersteld is, kunnen we misschien weer meer doen.
[0:15:57] Het klopt dat ik in Amsterdam ben, maar ik ben geboren en getogen in de Achterhoek.
[0:16:01] En ik zie ook hoe het daar mogelijk is om...
[0:16:04] natuurbeleving goed te combineren met de gasvrijheidssector.
[0:16:09] En dat is ook een belangrijke transitie die ook nodig is.
[0:16:12] Daar zijn mogelijkheden voor, maar echt Natura 2000-gebieden... ik denk dat we die wat meer moeten beschermen dan we hebben gedaan.
[0:16:21] En dat betekent ook als het gaat om de toegankelijkheid... en de manier waarop je in dat soort gebieden binnentreedt... dat we daar wel wat beperkingen nodig hebben.
[0:16:33] Lid van Meer.
[0:16:35] Maar ik merk wel een verschil tussen hoe er gekeken wordt naar biodiversiteit in de stad en biodiversiteit in het buitengebied.
[0:16:43] In het buitengebied probeert men dat dan te bevorderen door beperkingen op te leggen aan recreatie.
[0:16:50] Terwijl dat heel vaak helemaal niet de drukfactor is die van invloed is op de habitats die daar zijn.
[0:16:58] Terwijl in de stad wordt er helemaal niet naar omgekeken.
[0:17:01] Volgens mij kunnen we ook in de stad grote vooruitgang boeken op biodiversiteit.
[0:17:08] Dit van de Leeuwen.
[0:17:09] Ja, ik ben ook voor groenere steden zonder meer.
[0:17:12] Dat deel ik met de heer Vermeer.
[0:17:15] Tegelijkertijd is het vaak ook een bewuste keuze, ook voor mezelf hoor, om de dynamiek van een stad op te zoeken.
[0:17:21] In de wetenschap dat je minder natuur daar kunt beleven.
[0:17:25] Daarvoor ga je naar andere plekken in Nederland.
[0:17:27] En ik denk dat wij...
[0:17:29] als Nederlanders al eeuwenlang ervaring hebben... met hoe je dat goed kunt organiseren.
[0:17:34] Als we ons best daarvoor doen.
[0:17:36] Ik ben deze zomer nog weer naar de Maak en Wadden geweest.
[0:17:39] Prachtig nieuw natuurgebied... waar die combinatie heel goed wordt gemaakt.
[0:17:43] Het zijn eilanden.
[0:17:44] Een deel van die eilanden is toegankelijk...
[0:17:46] Je mag ook wandelen, er zijn prachtige vogels.
[0:17:49] Maar een groot deel van die markenwaarden die nieuw zijn en groeien... ...die zijn niet toegankelijk om daar ook rond te lopen.
[0:17:56] En ik begrijp die keuze.
[0:17:58] En dat soort combinaties, als je dat slim doet, zijn heel goed mogelijk.
[0:18:02] Maar dat vereist wel wat meer integraal beleid.
[0:18:06] En daar kunnen we niet alleen de minister van Economische Zaken op aanspreken.
[0:18:09] Dat snap ik goed, want die is daar niet allemaal verantwoordelijk voor.
[0:18:11] Maar zij kan wel in gang zetten dat we die integrale afwegingen gezamenlijk binnen het kabinet...
[0:18:16] tussendepartementen beter maken, zodat ondernemers daar waar het kan de ruimte krijgen, maar op andere plekken, andere belangen, beter worden beschermd.
[0:18:26] U heeft nog een interruptie van dit kistman.
[0:18:29] Ja, voorzitter.
[0:18:30] De heer Van der Lee haalde in zijn inbreng die petitie aan die wij gisteren op vangst hebben genomen met die regels.
[0:18:36] En hij had natuurlijk aangehaald dat soms kunnen regels gewoon niet per se verwijderd worden of kunnen gewoon aangepast worden.
[0:18:44] Maar toch is er de praktijk vaak als er dan moties worden ingediend en voorstellen om regels te verminderen.
[0:18:49] Dan stemt de partij van de heer Van der Lee tegen.
[0:18:51] Pak bijvoorbeeld hier externe toetsen uitvoering RENE.
[0:18:55] Stemt de partij van de heer Van der Lee tegen.
[0:18:57] Vorige week een motie van de heer Vlagge mij om de regeldrukkosten in 2017 nog niet op te laten lopen.
[0:19:03] Dat stemt de heer Van der Lee tegen.
[0:19:04] Dus mijn vraag is dan, zijn het alleen mooie woorden hier in het debat om aan de sector die hier in groot getal op is gekomen te vertellen dat zij partijen regelt ook belangrijk vindt?
[0:19:14] Of gaan we dan ook daadwerkelijk moties of voorstellen van de heer Van der Lee zien om echt tot minder regels te komen?
[0:19:19] Lid van der Lee.
[0:19:21] Ik ben zelf niet zo'n voorstander van wat loze oproepen om minder regels.
[0:19:25] Ik vind ook getalplakken, kwantitatief op minder regels, spreekt mij totaal niet aan.
[0:19:31] We hebben regels gemaakt, vaak trouwens ook onder invloed van belangen, ook commerciële belangen, ook bedrijfssectoren, belangen behartigd van ondernemers, omdat regels niet alleen mens- en milieubeschermen, maar ook mededinging.
[0:19:45] Die regels zijn waardevol.
[0:19:47] Die hebben we gemaakt, maar soms kun je wel afvragen, hebben ze het niet te complex gemaakt?
[0:19:52] En gaan we in lagere regelgeving niet te veel druk administratief leggen op partijen om zich te houden aan die regels?
[0:20:01] Daar wil ik serieus naar kijken, maar dan wel inhoudelijk en kwalitatief.
[0:20:05] En niet met loze beloftes over gaan we in de regels doen.
[0:20:08] Dat hebben we in de politiek al heel veel jaren gedaan.
[0:20:11] Het heeft weinig effect.
[0:20:14] Trouwens, de afgelopen kabinetten hadden niet eens een helder toe op dat terrein.
[0:20:18] Dus ik vind dat niet zo nuttig.
[0:20:20] Maar ik ben altijd bereid om inhoudelijk te kijken op een specifiek terrein.
[0:20:23] Kan een regel simpeler, eenvoudiger?
[0:20:26] Of is die achterhaald?
[0:20:28] Dat soort gesprekken ga ik graag aan.
[0:20:32] Lidke Swam.
[0:20:34] Ja, voorzitter.
[0:20:35] De voorganger van de heer Van der Lee, de heer Thijssen, die heeft er samen met mij voor gezorgd dat we juist wel een goede doelstelling hier hebben kunnen neerleggen om de onnodige regeldrukkosten bij 20% te verminderen.
[0:20:46] Daar zijn vervolgens die 500 regels per jaar uit voortgekomen.
[0:20:49] En om juist de regel door kosten op te gaan sturen, dat is juist iets wat ondernemers direct in hun portemonnee voelen.
[0:20:56] Dus dat zijn niet loze regels of loze doelstellingen.
[0:21:00] Bij elk wetvoorstel of wetsaanpassing wordt in beeld gebracht wat zijn er daar bij horende regel door kosten, de stijging daarvan.
[0:21:06] Dus dat is dan helemaal geen hoog overvaagd doel, maar juist iets wat ondernemers direct in hun portemonnee voelen.
[0:21:13] Nee, dat ontken ik ook niet.
[0:21:15] Ik was toevallig bij een bijeenkomst waar de minister trouwens ook een speech hield.
[0:21:21] Waar het ging over regeldruk.
[0:21:24] En er werd ook gepresenteerd over wat de afgelopen kabinetten eigenlijk gepresteerd hebben.
[0:21:29] De afgelopen jaren.
[0:21:30] En het kabinet dat het beste deed, was het kabinet waar de PvdA en de VVD samen in het kabinet zaten.
[0:21:38] Dus als wij samen zouden werken...
[0:21:42] Ja, dan kunnen we best wel wat bereiken.
[0:21:44] Het probleem is alleen dat het blijft in de Kamer op dit moment vooral bij allerlei oproepen.
[0:21:52] Terwijl ik liever praat dan over nieuwe wetten, het aanpassen van bestaande wetten.
[0:21:56] En ook dan constateer ik, ik kan hier ook een voorbeeld noemen, dat er wetten worden aangenomen in een hoog tempo, een moordend tempo, waar vijf rode vlaggen op staan als het gaat om de uitvoering.
[0:22:10] Toch wordt dat ook...
[0:22:12] met name door de VVD, door de Kamer gedrukt.
[0:22:15] Dus laten we nou gewoon zorgen dat we, als we concrete wetsvoorstellen bespreken, dat we op hetzelfde moment waarop dat dan aan de orde is, proberen het eenvoudig te houden, voor de uitvoering draaglijk te houden en het bedrijfsleven ook niet onnodig te belasten.
[0:22:35] Daar ben ik voor te vinden.
[0:22:41] Ja, voorzitter.
[0:22:42] Laten we het niet te breed trekken, want dan zouden we hier ook nog een debat kunnen gaan voeren over de koolinbevoegdheid van de ACM, volgens mij.
[0:22:49] Maar laten we dat niet doen, want dan wordt de minister er niet vrolijk van, denk ik, als we gaan wat dat zorgt er juist voor regelen.
[0:22:55] Maar pak hier dan een voorstel wat hierin staat, externe toets.
[0:22:59] En de toets van de RINE, dat is een concreet voorstel waar ondernemers tegen aanlopen.
[0:23:04] En daar hebben wij voorstellen voor gedaan.
[0:23:07] Die zijn ook aangenomen gelukkig, zonder de partij van de heer Van der Lee.
[0:23:11] Dus hoe kunnen we er dan in de toekomst voor zorgen dat we dan de partij van de heer Van der Lee wel voor dit soort voorstellen gaan meekrijgen?
[0:23:17] Want het zijn gewoon hele concrete voorstellen wat ondernemers gewoon direct voelen.
[0:23:21] Wat niet ten koste gaat van veiligheid, maar wat het gewoon werkbaarder maakt.
[0:23:25] Dit is Van der Lee.
[0:23:26] Ja, nou goed, dit raakt weer het dossier van een andere woordvoerder.
[0:23:31] Dus ook hier geldt net zo goed voor het kabinet breed als voor mijn fractie dat dit een vraagstuk is dat op alle departementen speelt.
[0:23:40] Maar er zitten altijd...
[0:23:42] Meerdere belangen achter.
[0:23:44] Het is een afweging, ook als het gaat om het belang om je personeel goed te beschermen, gebeurt dat voldoende?
[0:23:50] En het is een weging, niet alleen hoe leg je dat vast normatief, maar ook hoe wordt dat nou opgevolgd in de praktijk om te zorgen dat er ook iets van handhaving plaatsvindt.
[0:24:00] En op dit moment is mijn partij van mening dat alternatieven niet voldoende zijn.
[0:24:08] Maar dat kan anders uitpakken als er een betere alternatief op tafel wordt gelegd.
[0:24:13] En ik denk dat dat ook geldt voor andere voorbeelden uit deze brochure.
[0:24:17] En wat mij betreft kan de minister ook kijken wat ze daarmee gaat doen, wat ze daarop kan doen.
[0:24:22] En dan kijken we op een later moment of mijn fractie alternatieven kan dragen, ja of nee?
[0:24:30] U heeft nog een interruptie van lid Bula.
[0:24:37] Ja, voorzitter.
[0:24:37] Ja, dank u wel, voorzitter.
[0:24:41] De heer Van der Lee had het net over de toegankelijkheid binnen de toerisme sector.
[0:24:47] En daar kom ik straks zelf ook op terug in mijn eigen bijdrage.
[0:24:51] We spreken steeds meer ondernemers die zeggen van we willen die...
[0:24:54] Toegankelijkheid voor mensen met een beperking of bijvoorbeeld behoefte aan prikkelarme omgeving willen we steeds beter vorm geven.
[0:25:03] We zien ook steeds meer mensen die vragen, maak ook natuurgebieden toegankelijk voor bijvoorbeeld een rolstoel of een rollator.
[0:25:11] U stelt daarnet een vraag aan de minister.
[0:25:15] Heeft u zelf een idee en heeft u een beeld hoe we dat zouden moeten kunnen bewerkstelligen, zodat we daar ondersteunend aan zijn aan de initiatieven die er al lopen?
[0:25:27] Lid van der Lee.
[0:25:29] Ik ben best een generalist.
[0:25:30] Ik moet zeggen dat ik op dit terrein niet heel veel specifieke kennis heb.
[0:25:34] Mijn collega Westerveld is hier veel beter op onderleg dan ik ben.
[0:25:38] Tegelijkertijd zie ik wel dat je ook niet het onmogelijke kunt vragen.
[0:25:43] Kijk, ik denk dat het mogelijk is om de toegankelijkheid te verbeteren, maar vaak betekent dat ook extra investeringskosten.
[0:25:50] En misschien best wel ingrijpend als het betekent aanpassingen van bestaande infrastructuur of aanpassingen van bepaalde complexe gebouwen, wat dan ook.
[0:26:00] Dus we moeten niet het onmogelijke vragen, maar ik denk wel dat we als overheid ook ondernemers in de gastvrijheidssector kunnen helpen om in ieder geval die toegankelijkheid zo goed mogelijk te maken.
[0:26:13] En als het nodig is op bepaalde terreinen, en we vinden dat politiek in meerderheid ook heel belangrijk, misschien moeten dan hier en daar ook wat publieke middelen worden besteed om die toegankelijkheid te versterken.
[0:26:26] Ik denk dat het cruciaal is dat iedereen het belang onderschrijft.
[0:26:31] van laten we die toegankelijkheid gezamenlijk verbeteren.
[0:26:35] En daar mogen ook wat eisen worden gesteld.
[0:26:37] Maar daar waar de kosten te veel oplopen, denk ik dat we publiek ook een verantwoordelijkheid moeten nemen om ondernemers daarbij te helpen.
[0:26:49] Ik zou het lid Brickhuis willen vragen of wij het lid Vermeer toch voor kunnen laten gaan.
[0:26:56] Want we hebben nu twee sprekers gehad en dus een half uur zijn we verder.
[0:27:02] En dan kom ik daarna bij u.
[0:27:07] Voorzitter, geen enkel probleem.
[0:27:08] Ik geef de beurt graag even over aan meneer Vermeer zodat hij zijn inbreng kan geven.
[0:27:16] Dank u wel.
[0:27:17] Dan geef ik nu het woord aan het lid Vermeer.
[0:27:20] Ja, voorzitter, hartelijk dank en de collega's ook.
[0:27:23] Voorzitter, toerisme en recreatie is meer dan alleen een sector zelf waar we hier over praten, want dat heeft ook grote invloed op de omgeving.
[0:27:35] Als ik kijk naar mijn eigen geboortedorp Uddel op de Veluwe, waar maar 33 inwoners wonen, terwijl daar toch een hele mooie nieuwe supermarkt nog geopend kon worden op die manier.
[0:27:48] En dat komt natuurlijk niet van de omzet in de winter, dat moeten ze echt hebben van het zomerseizoen.
[0:27:54] Maar er zijn wel problemen, want de kosten voor ondernemers worden steeds hoger en ondertussen wordt wel verwacht dat ondernemers hun bedrijf verduurzamen, vernieuwen, komen er steeds meer regels waar men aan moet voldoen.
[0:28:07] En dat geldt, dat moet eerst verdiend worden.
[0:28:10] En daarom moeten ook vakanties in eigen land betaalbaar blijven.
[0:28:14] En daarom vraag ik de minister begin 2027 komt die eerste effect rapportage over de btw verhoging.
[0:28:22] En kan de minister ook toezeggen dat daar ook aandacht komt dan wat dat betekent voor de investeringsruimte van bedrijven.
[0:28:31] En welke mogelijkheden ziet de minister om samen met financiën andere delen van lastendruk voor recreatiebedrijven te verlagen?
[0:28:39] Er komt een gigantisch pakket, is er bedongen door de VVD blijkbaar, die het waard was om in het kabinet te blijven om het MKB te ondersteunen.
[0:28:49] Ik zou de minister willen vragen welk deel daarvan gaat naar de toerisme- en recreatiesector.
[0:28:54] Want dan komt er nog iets goed uit die crisis.
[0:28:57] En wij moeten ook echt beoordelen wat het totaal van de maatregelen is voor de bedrijven.
[0:29:03] En dat geldt ook bij regeldruk.
[0:29:05] En de minister heeft toegezegd besparingen te berekenen.
[0:29:08] Maar kan ze al voor het volgende toeristische seizoen per voorstel aangeven wat is uitgevoerd en hoeveel een recreatiebedrijf daarmee kan besparen.
[0:29:16] Dus toch iets van gevoel bij te geven wat het effect is van die regeldrukvermindering.
[0:29:22] En om ook te zien of we daar nou onze energie in moeten steken of toch andere zaken.
[0:29:27] Voorzitter, en het gaat niet alleen om voldoende geld verdienen.
[0:29:31] Het gaat natuurlijk ook om alles wat met de ruimtelijke plannen te maken heeft.
[0:29:36] En daar heb je zowel met gemeentes als met provincies te maken.
[0:29:40] En provincies waarschuwen dat recreatie bij ruimtelijke plannen achteraan dreigt te komen.
[0:29:47] Daar hebben ze natuurlijk ook zelf een rol in, dus dat mogen zij ook op aangesproken worden.
[0:29:51] En als we bezoekers naar een regio willen trekken, dan moeten daar ook ruimtelijke plannen ruimte
[0:30:00] aanbieden voorzitter en wij verwachten dat ondernemers investeren maar dan moeten wij ook gewoon natuurlijk kijken naar onze eigen plannen en visies die we hier ontwikkelen in de kamer
[0:30:12] En er komt natuurlijk een nieuwe, ja in 2023 vroeg deze commissie al om een integrale visie, plan van aanpak.
[0:30:20] Er wordt nu veel over geschreven.
[0:30:23] Maar kan de minister voor het volgende toeristenseizoen een uitvoeringsagenda sturen waarin per knelpunt staat welke maatregel vallig en wie daarvoor verantwoordelijk is?
[0:30:32] Collega's hadden het eerder ook al over dat we meer over ministeries heen moeten kijken.
[0:30:38] Want we hebben natuurlijk ook te maken met de rol van het gemeentefonds.
[0:30:41] Dat heeft ook grote invloed op de mogelijkheden die gemeentes hebben om toerisme en recreatie te faciliteren en te stimuleren.
[0:30:50] En daar vraag ik ook wel aandacht voor de VVV's en de DMO's.
[0:30:56] Een verschrikkelijk woord vind ik het, DMO, maar het gaat om toerisme en bestemmingsmanagement.
[0:31:01] Dat daar ook voldoende geld voor beschikbaar is.
[0:31:03] Want dat is wel essentieel om mensen naar de juiste plekken te krijgen.
[0:31:08] En de heer Van der Lee benadrukt ook al die integraliteit van die visies over ministeries heen.
[0:31:15] Daarom zou ik ook willen kijken of de minister ook eens aandacht wil geven aan de problemen die in bepaalde gebieden van Nederland spelen rond het beheer van de wolf.
[0:31:27] Bij ons op de Veluwe begint dat echt impact ook te hebben op de toerisme- en recreatiesector, omdat steeds meer mensen gewoon echt niet meer een gebied indurven.
[0:31:37] En natuurlijk zijn er ook mensen die er speciaal voor komen omdat ze denken dat het wel interessant is om zo'n dier te fotograferen, vooral als ze ook te dichtbij komen, waardoor het probleem nog groter wordt.
[0:31:49] Maar zou de minister ook voor dat soort zaken eens aandacht aan willen geven om te kijken of dat ook vanuit het toerisme- en recreatiesector en ook vanuit het economisch belang...
[0:32:00] De heer Vermeer, ik wil die vraag even afronden.
[0:32:02] U bent ruim over uw tijd.
[0:32:04] Oké, dat er ook vanuit EZ toch iets meer druk op komt dat dit ook economische gevallen geeft als dat beheer nu niet voortvarend aangepakt wordt.
[0:32:13] Dank u wel.
[0:32:15] Dank u wel voor uw betoog.
[0:32:17] Dan geef ik nu het woord aan lid Prikkaert.
[0:32:21] Dank voorzitter.
[0:32:22] Voorzitter, na anderhalf jaar vindt er in de commissie-EZ eindelijk weer eens een debat plaats over toerisme in Nederland.
[0:32:28] En dat is eigenlijk best apart.
[0:32:29] Toerisme en de gastvrijheidssector is enigszins een ondergeschroven kindje.
[0:32:33] Terwijl we hier maandelijk spreken over investeringen, over welke innovatie we met belastinggeld moeten aanjagen...
[0:32:38] lijken we toerisme uit het oog te verliezen.
[0:32:40] Want de totale gastvrijheidssector vertegenwoordigt bijna 120 miljard euro in economische waarde, goed voor 4% van ons bbp.
[0:32:48] En deze sector biedt werk aan bijna 800.000 mensen, 5,4% van de totale werkgelegenheid.
[0:32:54] En misschien nog wel belangrijker voorzitter, de toerisme sector is dé opstap voor een baan voor de praktisch en lage opgeleiden in Nederland.
[0:33:00] Waar de gemiddelde leeftijd op de totale Nederlandse arbeidsmarkt ruim 41 jaar is, ligt deze in de toeristische sector onder de 32.
[0:33:08] Bijna de helft van alle werkenden in deze sector is tussen de 15 en 24 jaar oud.
[0:33:12] Daarnaast heeft 45% van de werknemers geen startkwalificatie op opleiding.
[0:33:17] Het biedt hiermee dus directe kansen voor jongeren die elders door strenge diploma-eisen buiten de boot vallen.
[0:33:23] Voor de PVV is het dan ook onbegrijpelijk dat een sector van deze omvang zo weinig aandacht krijgt.
[0:33:27] Toerisme verdient een veel prominentere plek op de economische agenda.
[0:33:31] Dat de sector grote problemen heeft, werd ook nogmaals pijnlijk duidelijk tijdens het rondetafelgesprek wat wij hier gevoerd hebben.
[0:33:37] De sector luidt de noodklok.
[0:33:39] De aanhoudende stijging van de regeldruk, de steeds verder oplopende toeristenbelasting, de btw-verhoging op logies en de aangekondigde verhoging van de belasting op leidingwater
[0:33:47] stapelen zich op tot een steeds grotere lastenverzwaring voor ondernemers in deze sector.
[0:33:52] Het is opnieuw een trap tegen het ondernemerschap, terwijl juist deze bedrijven zorgen voor werkgelegenheid
[0:33:57] economische bedrijvigheid en een sterke toeristische sector.
[0:34:00] Tijdens het begrotingsbad van EZ heb ik onder andere aandacht gevraagd voor de sterkstijgende toeristenbelasting.
[0:34:05] En zoals is gebleken bij het rondetafelgesprek hieromtrend, gebruiken de gemeenten de toeristenbelasting tegenwoordig voornamelijk als sluitpost, zoals men dat ook doet met de OZB en de parkeertarieven.
[0:34:14] Daarom had ik de minister gevraagd om te onderzoeken of het mogelijk is een landelijk plafond in te stellen met betrekking tot deze toeristenbelasting.
[0:34:20] Het antwoord hebben we inmiddels mogen ontvangen en de minister stelt heel eenvoudig
[0:34:23] In de gemeentewet is geregeld dat gemeenten toeristenbelasting mogen heffen en tevens bepalen hoeveel.
[0:34:28] Dat antwoord is heel makkelijk gegeven, maar tevens geen antwoord op mijn vraag.
[0:34:33] De Tweede Kamer heeft volledige bevoegdheid om de bestaande gemeentewet aan te passen, aangezien het een wet in formele zin is.
[0:34:38] De gemeentewet is geen grondwet, wat betekent dat wijzigingen via de normale wetgevingsprocedure verlopen.
[0:34:44] Maar voordat ik een zeer intensieve en tijdrovende wetgevingsprocedure in gang ga zetten, zou ik graag eerst van de minister willen weten of ze überhaupt bereid is te onderzoeken of het instellen van een landelijk plafond voor de toeristenbelasting op haar sympathie kan rekenen.
[0:34:56] Want de sterk stijgende toeristenbelasting is echt een doorn in het oog voor veel ondernemers in de toeristensector.
[0:35:02] Niet alleen de verblijfsectoren worden geraakt, maar ook alles eromheen wordt keert geraakt.
[0:35:06] Het dalende aantal overnachtingen heeft directe gevolgen voor de levendigheid in onze stads- en dorpskernen.
[0:35:12] Alle restauranteigenaren voelen dit, de amusementsector voelt dit en zo kan ik nog wel even doorgaan.
[0:35:17] Want voorzitter, uit recent onderzoek blijkt dat de lastendruk inmiddels richting de 50% gaat.
[0:35:22] Bijna de helft van wat recreanten dus moeten betalen voor hun overnachting gaat rechtstreeks naar de overheid.
[0:35:28] Is de minister het met de PVV eens dat dit momenteel wel heel erg disproportioneel is?
[0:35:32] En hoe kijkt zij naar de ontwikkeling dat steeds meer gemeenten de toeristenbelasting maar blijven verhogen als sluitpost van de begroting?
[0:35:39] Net zoals bij de parkeertarieven en de OZB.
[0:35:41] Is de minister bereid om deze gemeenten pas op de plaats te laten maken door bijvoorbeeld in de gemeentewet vast te leggen dat er een landelijke bovengrens moet komen?
[0:35:49] Of dat verhogingen in ieder geval niet meer jaren op jaar zonder enige gevolgen zomaar desastreus verhoogd kunnen worden, zodat de toeristische sector uiteindelijk kan voortbestaan, maar ook weer kan groeien.
[0:36:01] En dat was het eigenlijk.
[0:36:02] Dank u wel.
[0:36:04] U heeft een interruptie van de heer Kisseman van der Lee, maar ik ga eerst naar de heer Kisseman.
[0:36:12] Ja, voorzitter.
[0:36:15] De heer Prikaats heeft het over hoeveel werkgelegenheid bij de toeristische sector verzorgt.
[0:36:20] Hoeveel jongeren werken in de toeristische sector en hij noemt het een trap tegen het ondernemerschap.
[0:36:27] Wat er allemaal momenteel gebeurt.
[0:36:28] Maar waarom stemt dan de PVV continu maar voor de stijging van het minimumloon?
[0:36:33] Waarvoor is onder andere toen de PVV in het coalitie zat.
[0:36:38] De B2 op logistiek verhoogd.
[0:36:40] Regeldrukvoorstellen die wij hier doen.
[0:36:43] Onder andere over de regeldruk.
[0:36:44] Onnodige regels bij 20% verminderen.
[0:36:46] Heeft de partij van de heer Prikaat tegen gestemd.
[0:36:49] Dus een heel mooi verhaal van de heer Prikaat.
[0:36:51] Maar wanneer gaan we dat ook in de praktijk dan zien?
[0:36:53] Wanneer gaat de partij van de heer Prikaat stem tegen stemmen?
[0:36:56] Het voorstellen van de stijg van het minimumloon stemmen.
[0:37:03] Ja, voorzitter, dank.
[0:37:04] Dank voor de vraag van de heer Kisteman.
[0:37:06] Ja, bij de VVD is dat een terugkomend argument.
[0:37:09] Dat merk ik in alle debatten.
[0:37:11] Het feit dat de PVV voor het verhogen van het minimumloon is... ook destijds voorgestemd heeft voor een hoger jeugdloon... ja, dat heeft alles te maken met het feit dat wij vinden... dat ook de laagste inkomens in staat moeten kunnen zijn... om hun energierekening, hun boodschappen en dergelijke te kunnen betalen...
[0:37:26] En dat is de reden dat wij daarvoor gestemd hebben.
[0:37:29] Voor wat betreft de logies, de btw-logies... ...ja, dat is pas uitgevoerd op het moment dat wij eigenlijk al uit het kabinet gestapt waren.
[0:37:37] En dat is iets waar ik persoonlijk inderdaad geen voorstander weer zou zijn... ...maar de heer Kisterman weet als geen ander, als je in een coalitie zit... ...dan maak je wel eens bepaalde afspraken met elkaar... ...waar je misschien soms niet eens helemaal 100% achter staat.
[0:37:50] En dat zien we momenteel bij de huidige coalitie natuurlijk aan de lopende band gebeuren...
[0:37:55] Waar zelfs in feite tegen een belastingplan gestemd wordt, terwijl het een coalitiepartner betreft.
[0:38:01] Dus wat dat betreft, ja, dat is nu helemaal zo.
[0:38:05] Meneer Kisman, u bent door uw interrupties heen.
[0:38:09] Er zijn er vier.
[0:38:13] Of de Kamer moet het goed vinden gezien de tijd...
[0:38:19] Nee, dan houden we het op.
[0:38:20] Vier, helaas meneer Kisman.
[0:38:22] Vier interrupties.
[0:38:24] Dus ik ga naar Lid van der Lee.
[0:38:31] Volgens mij heb ik er nog één.
[0:38:38] Dan ga ik er even op door hoor, want het was natuurlijk gewoon zo dat het...
[0:38:42] In het belastingplan van het kabinet schoof deze btw-verhoging stond en de PVW daar ook voor heeft gestemd.
[0:38:48] Dus we dragen daar ook volledige verantwoordelijkheid voor.
[0:38:53] Maar ja, ik heb ook een beetje moeite met de bal helemaal bij gemeentes neerleggen.
[0:38:58] Alsof gemeentes niks anders doen dan de hele dag maar lokale belastingen verhogen omdat ze dat zo leuk vinden.
[0:39:04] Dat doen zij ook omdat zij allerlei taken hebben.
[0:39:07] Ook taken die door de Tweede Kamer in samenspraak met het kabinet op gemeentelijk niveau zijn neergelegd zonder daar altijd de adequate financiering bij te leggen.
[0:39:18] Dus eenzijdig zeggen, dwing gemeenten tot verkleining van hun belastinggebied, is veel te gemakkelijk.
[0:39:27] Erkent de PVV dat?
[0:39:29] Betekent dat niet dat wij vanuit het Rijk op moeten zorgen dat er een adequate financiering is van gemeenten?
[0:39:36] Of vindt de PVV het belang van ondernemers veel groter dan een gemeente adequaat kan uitvoeren de wettelijke taken en de bovenwettelijke taken?
[0:39:45] ...die zij voor gemeenschap proberen te regelen.
[0:39:50] De prik uit.
[0:39:51] Voorzitter, dank.
[0:39:52] Nee, de PVV herkent dat niet.
[0:39:54] We hebben in het rond de tafelgesprek heel duidelijk op kunnen merken... ...dat tegenwoordig, en dat geef ik ook aan in mijn inbreng... ...dat tegenwoordig de toeristenbelasting een soort nieuwe sluitpost is... ...zoals in het verleden altijd gebeurde met de parkeertarieven en de OZB-belasting...
[0:40:08] Ik denk dat het niet normaal is.
[0:40:11] Als we even kijken naar de gemeente waar meneer van der Lee zelf vandaan komt, Amsterdam, daar wordt inmiddels 20% toeristenbelasting gegeven.
[0:40:21] Ik heb begrepen dat Den Haag momenteel ook bezig is om het naar 20% te trekken.
[0:40:25] En zo hebben we een aantal andere gemeentes waar op dit moment continu achter elkaar door de toeristenbelasting verhoogd wordt.
[0:40:31] En als je op een gegeven moment dan komt op een punt waaruit blijkt dat bijna 50% van een overnachting gewoon opgaat aan belastingen, zowel lokale als overheidsbelasting, dan vind ik dat niet normaal.
[0:40:43] En ik denk inderdaad dat je dan op een gegeven moment moet gaan kijken of wij vanuit de overheid dat een halt kunnen toeroepen, omdat het anders gewoon alleen maar doorgaat.
[0:40:50] Dus nee, ik herken dat niet.
[0:40:55] Dan geef ik nu het woord aan lid Schoonis voor zijn eerste termijn.
[0:41:03] Dank u voorzitter.
[0:41:05] Fijn om hier te zijn en welkom ook aan de andere mensen in de industrie en de sector.
[0:41:10] Helemaal voltallig aanwezig volgens mij.
[0:41:14] Nou voorzitter, tijdens het rond de tafel gesprek hebben we ook uitgebreid met de toerisme sector gesproken.
[0:41:21] Daarnaast ook veel gesproken met bijvoorbeeld camping ondernemers.
[0:41:25] Zoals ik altijd zeg, Erik van Damme in Groene in Zeeuws-Vlaanderen.
[0:41:28] Die wil ik altijd eventjes extra naar voren brengen.
[0:41:30] Hartstikke fijn, fijne onderneming en camping.
[0:41:34] En eigenlijk komen we allemaal op hetzelfde uit.
[0:41:37] Ik heb het hier al een paar keer gehoord van de collega's.
[0:41:40] De sector vraagt om wat meer nationale regie en een volwaardige plek binnen onze economisch beleid.
[0:41:47] Niet omdat wij politiek dat eigenlijk zo graag willen, maar omdat de sector daar zelf ook enorm behoefte aan heeft.
[0:41:53] Daarom wil D66 vandaag meteen dus die concrete oproep ook doen aan de minister.
[0:41:58] is de minister bereid om onder regie van de economische zaken, samen met de professionele partijen die hier tegenover ons zitten, een gezamenlijk framework op te stellen.
[0:42:09] Dat lijkt me eigenlijk een goede next step in dit geval.
[0:42:13] Een kader waarin we concrete en duidelijke ambities formuleren en verantwoordelijkheden vastleggen en zorgen voor meer samenhang, ook tussen de verschillende betrokken ministeries, wat hier ook net gezegd is.
[0:42:22] Want de economisch belangrijke sector als toerisme verdient een duidelijke koers vanuit Den Haag.
[0:42:28] Voorzitter, ik stap vandaag ook in groep te schoenen, want in 2020 was mijn voor- en bijna dubbelganger Rutger Schoonis, ook D66, ook Zeeuw en bijna naamgenoot, hier woordvoerder Turisme.
[0:42:41] Samen met het CDA kreeg hij een motie aangenomen om vakanties met het openbaar vervoer te promoten.
[0:42:46] Die draad pak ik even op.
[0:42:48] Deze minister, ook CDA, werkt te lang bij de NS en weet dat een verbinding pas blijft rijden als het terrein enigszins vol zit.
[0:42:55] Toeristen kunnen die terreinen vullen.
[0:42:58] Op eerdere vragen van D66 noemt het kabinet de koppeling van toerisme aan duurzame mobiliteit een Europese prioriteit.
[0:43:04] Dat ziet mijn fractie graag terug op het spoor.
[0:43:07] Het coalitieakkoord geeft expliciet ruimte aan nieuwe aanbieders van nachttreinen...
[0:43:11] En het NBTC werd dan samen met Eurostar en Deutsche Bahn.
[0:43:15] Wat D66 betreft stappen we straks in Amsterdam op de nachtrij naar Barcelona of Split.
[0:43:20] We durven zelfs verder te dromen, wie kort vliegt kan dat straks elektrisch.
[0:43:23] En als we dat goed doen met Nederlandse techniek.
[0:43:26] En als we dat kunnen, kan het andersom ook.
[0:43:28] En dan kunnen toeristen naar Nederland komen.
[0:43:31] Breidt de minister de partnerschappen van het NBTC uit naar die nieuwe aanbieders... zodat toeristen nieuwe verbiedingen helpen dragen?
[0:43:38] Hoe gebruiken we onze sterke toeristische positie verder om innovatie aan te bakken?
[0:43:43] Volgens de commissie moet Europa de populairste bestemming ter wereld blijven.
[0:43:47] Daar zijn we natuurlijk hard genoemd mee eens.
[0:43:49] Maar niet enkel voor Europa als museumstuk.
[0:43:52] Nederland wordt al eeuwen bezocht voor onze meesters op het doek...
[0:43:57] Trek mensen dus nu ook aan voor onze grote meesterwerken met het water of onze kleine op een chip.
[0:44:03] Toerisme voor wat we bouwen.
[0:44:05] Wat er in de steiger staat, koos het kabinet al.
[0:44:07] Vier domeinen voor onze toekomstig verdienvermogen, van AI tot life sciences.
[0:44:12] Elk congres echter in die domeinen is een etalage voor onze kenniseconomie en ons vakmanschap.
[0:44:17] Het NBTC wil tot eind 2027 50 biedingen op missiegedreven congressen aanjagen.
[0:44:22] Hoeveel daarvan vallen in die vier domeinen die het kabinet koos?
[0:44:25] In hoeverre zijn die domeinen leidend voor de congreswerving?
[0:44:28] En hoe benut de minister de Europese strategie?
[0:44:31] om zijn sterke toeristische positie in te zetten voor Nederlandse innovatie en groei.
[0:44:36] Een start wordt nog meer in museumstruk zodra bewoners verhuizen.
[0:44:41] Er zijn lessen om dat te voorkomen uit het buitenland.
[0:44:43] Oostenrijk stuurt op verschillende kernindicatoren, waaronder overnachtingen buiten het hoogste zin en de acceptatie onder de eigen bevolking.
[0:44:50] Sinds 2024 wordt acceptatie daar elk kwartaal gepeld.
[0:44:54] Dus die bedden tellen én de buren vragen.
[0:44:58] Volgens mij kwam die ook net in Amsterdam een beetje in voor.
[0:45:01] Bij ons is dat alleen op enkele plekken onderzocht, maar dat biedt interessante kansen.
[0:45:05] Wilt de minister met provincies en sector mogelijk naar Oostenrijk bijvoorbeeld een handvol meetbare doelen stellen en de beleving van de bewoners jaarlijks opnemen in de bestaande impactmonitoren?
[0:45:16] Dank u wel.
[0:45:24] Dank voorzitter en ook welkom aan de grote belangstelling op de publieke tribune natuurlijk.
[0:45:32] De toeristische sector is goed voor 42 miljard euro aan toegevoegde waarde en 781.000 banen.
[0:45:41] Een essentiële sector dus voor ons land, maar daar lijkt het kabinet zich soms weinig van aan te trekken.
[0:45:47] Want deze sector, net als onder meer de industrie, de MKB, noem maar op, verkeert in zwaar weer.
[0:45:52] En ook zoals bij die andere sectoren is dat grotendeels het gevolg van politieke keuzes.
[0:45:58] Neem de btw op logistisch sinds 1 januari 21% in plaats van 9% en de gevolgen zijn direct voelbaar.
[0:46:05] Het vakantiehuisje in Zeeland dat vorig jaar nog 1090 euro voor een week kostte, kost nu 1210 euro.
[0:46:12] Het aantal overnachtingen daalt, vakantieparken zien tot 20%.
[0:46:16] Minder Duitse boekingen, vooral in de grensregio is dat pijnlijk voelbaar.
[0:46:20] Volgens Koninklijke Horeca Nederland daalde de hotelbezetting in het eerste half jaar met bijna 10%.
[0:46:25] Dat is ook logisch, want in Duitsland betaal je 7% btw op een overnachting en in België 12%.
[0:46:31] En het wordt op een gegeven moment voor gezinnen een optelsom.
[0:46:35] De benzine is duurder, de boodschappen zijn duurder.
[0:46:37] En nu ook nog de prijs voor een overnachting.
[0:46:40] En zo worden knokken en sult aantrekkelijker dan katzand of scheveningen.
[0:46:44] Kan de minister reflecteren op de verantwoordelijkheid van het kabinet hierin?
[0:46:49] Bij de vliegbelasting voor verre vluchten vond het kabinet een gelijk speelveld met Duitsland wel belangrijk en haalbaar.
[0:46:56] Waarom dan niet bij overnachtingen?
[0:46:58] Ziet de minister niet in dat dit beleid averechts werkt?
[0:47:02] ABN AMRO liet zien dat voor iedere euro die een buitenlandse gast aan zijn overnachting uitgeeft... gemiddeld nog 3,5 euro extra uitgeeft aan horeca, winkels, uitjes en vervoer.
[0:47:12] Dus wie die gast wegjaagt, jaagt ook de belastinginkomsten over die uitgaven...
[0:47:16] Dat is in goed Engels, voorzitter, penny wise, pound foolish.
[0:47:21] Voorzitter, het blijft niet bij de BTW.
[0:47:23] Steeds meer gemeenten verhogen de toeristenbelasting.
[0:47:26] En die lokale autonomie is natuurlijk heel belangrijk.
[0:47:29] Amsterdam heeft een andere verhouding tot toerisme dan Nederland.
[0:47:32] gemeentes in de grensregio.
[0:47:34] Maar het is wel een complicerende factor waar rekening mee dient te houden.
[0:47:37] En daar komen de OZB, lokale heffingen en stijgende loonkosten bij.
[0:47:41] Iedere euro omzet van een camping of vakantiepark gaat inmiddels ruim een derde naar belastingen en heffingen.
[0:47:47] En zo blijft er weinig over, voorzitter, ook om te investeren in uitbreiding en vernieuwing.
[0:47:51] Dus wij willen lagere lasten en vooral een eerlijk speelveld met onze buurlanden.
[0:47:57] Erkent de minister dat de sector op deze manier wordt kapot belast?
[0:48:00] In haar opdracht volgt het NBTC de gevolgen van de btw-verhoging.
[0:48:04] Wanneer krijgen wij in de Kamer deze cijfers en is de minister bereid om in het kabinet
[0:48:09] ...te pleiten voor het terugdraaien van deze verhoging.
[0:48:13] Er gaat een helemaal nieuwe politiek komen met wisselende meerderheden.
[0:48:18] Maak dit een speerpunt, zou ik zeggen.
[0:48:20] De sector schreeuwt erom en wij bij JA21 steunen dat.
[0:48:24] Dan de regeldruk.
[0:48:24] In deze sector zijn er veel kleine en jonge bedrijven... ...die vaak over beperkte capaciteit beschikken om zich in al die regelgeving te verdiepen.
[0:48:31] En de ambitie om de regeldruk te verminderen en regels te vereenvoudigen... ...is daarom ook voor deze sector van groot belang.
[0:48:36] De Landelijke Raad Recreatie en Toerisme komt dit jaar met 22 voorstellen om dit te verminderen.
[0:48:42] Dat is heel mooi, maar die ondernemers hebben niets aan de zoveelste actieagenda als daarna niks verandert.
[0:48:47] Nou weet ik dat de minister al aan de slag is met een heleboel regels om die te verminderen.
[0:48:52] Ik heb zelf een lijstje van 100 regels voor het bedrijfsleven aangeleverd.
[0:48:56] Dus het kan wel, voorzitter, welke van die 22 voorstellen van de sector zijn volgende zomer echt uitgevoerd, zodat de ondernemer het ook meteen merkt.
[0:49:04] Het geeft de vakantieparken de ruimte om uit te breiden en te vernieuwen met die eindloze vergunningstrajecten wat minder.
[0:49:12] Wat gaat de minister samen met haar collega Van Vroo doen om die trajecten korter te maken?
[0:49:17] Dan voorzitter, rondaf.
[0:49:18] De minister heeft mooie woorden in haar brief.
[0:49:20] Maar op welke vlakken zijn ondernemers in de toerisme sector er nou concreet op vooruit gegaan volgend jaar?
[0:49:26] Als we over een jaar weer dit debat met elkaar voeren.
[0:49:28] Wij vragen haar in te grijpen voordat Nederland zichzelf uit de markt prijst.
[0:49:31] De sector kan alleen overleven en bloeien met lagere belastingen, minder regels en een eerlijk speelveld met de buurlanden.
[0:49:38] En voorzitter, heel Nederland verdient het ook om te genieten van betaalbare tripjes en vakanties in ons eigen land.
[0:49:45] Prachtige Nederland.
[0:49:47] Tot zover.
[0:49:49] Dank je wel.
[0:49:50] Dan geef ik nu het woord aan lid Boula.
[0:49:54] Ja, voorzitter.
[0:49:54] Dank je wel.
[0:49:56] En iedereen moet erop uit kunnen.
[0:49:58] Samen naar de camping, een museum of een pretpark.
[0:50:01] Een terrasje pakken, wandelen in de natuur of een weekendje weg.
[0:50:05] Even los van de dagelijkse drukte.
[0:50:07] Tijd om te ontspannen en aandacht te hebben voor elkaar.
[0:50:11] En daarvoor hebben we bruisende bestemmingen nodig.
[0:50:14] Door heel Nederland.
[0:50:15] Want toerisme zorgt voor bruisende steden en dorpen.
[0:50:19] Het ondersteunt voorzieningen en zorgt voor werk in de regio.
[0:50:23] En bruisende bestemmingen vragen ook om één duidelijke aanpak.
[0:50:30] Toerisme raakt economie, ruimte, bereikbaarheid, natuur en cultuur.
[0:50:35] En toch komt deze aanpak vaak uit verschillende kokers.
[0:50:38] Terwijl juist de samenhang tussen deze beleidsterreinen zorgt...
[0:50:42] voor een krachtig toeristisch ecosysteem.
[0:50:45] Tijdens het rond de tafel gesprek vroeg de sector expliciet om samenhang.
[0:50:50] Wat het CDA betreft pakt de minister van Economische Zaken hier in de regie.
[0:50:55] En de vraag is, ziet zij de rol ook voor zichzelf?
[0:51:00] De recente toerismebrief en de nieuwe Europese toerismestrategie... bieden wat ons betreft mooie aanknopingspunten.
[0:51:07] En kan de minister deze dan ook vertalen naar een concreet plan...
[0:51:11] ondernemers in de praktijk iets van merken.
[0:51:14] En wanneer gaat zij dat dan met de Kamer delen?
[0:51:18] Dat brengt mij bij het volgende punt.
[0:51:20] Geef ondernemers de ruimte om te ondernemen.
[0:51:23] En juist daar knelt het.
[0:51:25] Een campinghouder, een hotelier of attractieondernemer heeft regelmatig te maken met een stapeling van regels van verschillende overheden.
[0:51:33] Het kabinet wil de regeldruk fors terugdringen en die
[0:51:37] Ambitie ondersteunen wij uiteraard.
[0:51:40] In de toerismebrief konden de minister al een actieplan aan met 22 concrete voorstellingen om die regeldruk te verminderen.
[0:51:47] En gisteren heeft de sector al een actieplan aangeboden.
[0:51:52] En laten we dit momentum gelijk benutten.
[0:51:55] Kan de minister toezeggen dat zij voor elk voorstel inzichtelijk maakt
[0:51:59] wat het kabinet ermee doet, welke concrete stappen worden gezet en wanneer ondernemers daar iets van merken.
[0:52:06] De bijlage die de regeldrukbrief van oktober heeft opgeleverd kan wat ons betreft daarbij als voorbeeld dienen.
[0:52:17] En als vervolgstap is de minister bereid om regelreizen van verschillende typen toeristische ondernemers in kaart te brengen.
[0:52:26] van een hotel met zwembad of een fietsverhuurbedrijf.
[0:52:30] Zo wordt duidelijk waar zij in de praktijk tegenaan lopen en waar regels of procedures knellen.
[0:52:36] En dat brengt mij bij het volgende punt.
[0:52:39] Laat ondernemers slim combineren.
[0:52:41] Een streekwinkel waar lokale producten worden gemaakt en verkocht en waar je een kop koffie kunt drinken, dat zijn voorbeelden waar bezoekers van houden.
[0:52:50] Dat zijn plekken met beleving en dat biedt ondernemers nieuwe kansen.
[0:52:54] Maar onze regels komen nog steeds uit die verschillende kokers.
[0:52:59] En dat staat haaks op ondernemers die over hokjes heen denken.
[0:53:03] En hoe wil de minister ruimte geven aan dit soort nieuwe combinaties?
[0:53:07] En kan zij dit samen met bijvoorbeeld gemeentes en de sector oppakken?
[0:53:13] En voorzitter, als we zeggen iedereen erop uit, dan bedoelen we ook echt iedereen.
[0:53:18] Ook mensen met een beperking moeten kunnen genieten van een vakantie, een dagje uit of een evenement.
[0:53:22] En daarvoor is wat ons betreft geen nieuw beleid nodig.
[0:53:25] Het begint met aandacht, informatie en ruimte voor ondernemers om oplossingen te bieden.
[0:53:31] De opgave is wat ons betreft breder dan alleen winkels, zoals na aanleiding van de motie Westerveld door het kabinet is aangegeven.
[0:53:41] Ook attracties en activiteiten en accommodaties moeten toegankelijk zijn.
[0:53:47] De werkagenda van het VN-verdrag Handicap voorziet in voorstellen...
[0:53:52] Voor een toegankelijke recreatie.
[0:53:55] En hoe staat het daarmee?
[0:53:56] En is de minister in gesprek met de sector?
[0:53:59] En wanneer ontvangt de Kamer hier meer informatie over?
[0:54:03] Voorzitter, ik rondaf.
[0:54:05] Iedereen erop uit.
[0:54:06] Dat klinkt eenvoudig, maar daarachter zit wel een opdracht.
[0:54:10] Zorg voor bruisende bestemmingen in heel Nederland.
[0:54:13] Geef ondernemers de ruimte om te ondernemen.
[0:54:15] en nieuwe combinaties te maken.
[0:54:18] En zorg ervoor dat zoveel mogelijk mensen daarvan kunnen genieten.
[0:54:23] Zo houden we niet alleen onze gastvrijheid zeker sterk... maar ook onze dorpen, steden en regio's levendig.
[0:54:31] Dank u wel, voorzitter.
[0:54:32] Dank u wel.
[0:54:33] Dan zijn we aan het eindelijkje gekomen van de eerste termijn van de Kamer.
[0:54:38] Dan gaan we naar de eerste termijn zometeen van de minister.
[0:54:42] Hoeveel tijd heeft u nodig?
[0:54:49] Half uur?
[0:54:51] Redt u met een half uur schorsen?
[0:54:54] Oh ja, dat is fijn voor Xenie.
[0:54:56] Ik heb een bril niet op.
[0:54:59] We gaan een half uur hebben schotten.
[0:55:14] Een half uur, ja.
[0:55:17] Tien voor half elf.
[0:55:18] Tien voor half elf.
[1:19:46] Ik heropen de vergadering en dan gaan we verder met het commissiedebat toerisme.
[1:19:54] En dan gaan we naar de eerste termijn zometeen van de minister.
[1:19:59] Daarna gaan we naar de tweede termijn van de Kamerleden.
[1:20:03] En dan heeft u één minuut en twintig seconden.
[1:20:07] En ik geef u dan vier interrupties.
[1:20:12] En voor deze termijn ook vier interrupties.
[1:20:17] Dan geef ik het woord aan de minister.
[1:20:21] Dank voorzitter.
[1:20:23] En ik denk ook dat ik het niet eerder meegemaakt heb dat de publieke tribune zo gevuld is bij een debat.
[1:20:28] Dat geeft goed gevoel waar we het voor doen.
[1:20:31] En dat is ook terecht, want de gastvrijheidssector vervult een belangrijke maatschappelijke rol.
[1:20:37] We reizen, recreëren en ontspannen dankzij een sector die mensen samenbrengt, die werkgelegenheid creëert.
[1:20:43] En ook draagt die sector natuurlijk bij aan leefbaarheid en vitaliteit van onze steden...
[1:20:47] dorpen en het landelijk gebied.
[1:20:49] Voorzitter, ik stel voor dat ik even een algemene introductie doe en daarna in een paar thema's terugkom op vragen die gesteld zijn.
[1:20:58] Dan zal ik allereerst ingaan op de regie- en visievragen die gesteld zijn.
[1:21:03] Daarna de kosten en de btw-vragen en dan over regeldruk en vergunningen.
[1:21:10] En dan heb ik een map overig als laatste.
[1:21:15] Tijdens het ronde tafelgesprek van 8 oktober heeft uw Kamer gehoord wat nodig is om deze sector toekomstbestendig te houden.
[1:21:23] En de oproep van ondernemers is helder.
[1:21:25] Ondernemers willen de ruimte krijgen om te ondernemen.
[1:21:28] Ze hebben behoefte aan voorspelbaarheid, meer samenhang in het overheidsbeleid en minder regeldruk.
[1:21:35] En daarbij vragen zij om een duidelijke rol van het Rijk.
[1:21:39] De zorgen van ondernemers richten zich met name op stijgende kosten en lasten.
[1:21:45] En de personeelskosten en de energiekosten lopen natuurlijk op, evenals de toeristenbelasting in veel gemeentes.
[1:21:50] En daar komt dan nog eens de btw-verhoging op logies bovenop.
[1:21:53] Het werd ook door meerdere van u benoemd.
[1:21:57] Ik begrijp heel goed dat deze kosten door ondernemers niet volledig aan klanten doorbelast kunnen worden zonder marges en dat daarmee ook marges onder druk staan.
[1:22:08] Dit werkt natuurlijk door in de investeringsruimte voor onderhoud, verduurzaming en vernieuwing.
[1:22:14] Investeringen in deze sector verdienen zich pas op lange termijn terug.
[1:22:18] Dat begrijp ik.
[1:22:19] Ik neem die zorgen ook serieus.
[1:22:22] Want een toekomstbestendige gastvrijheidssector vraagt om ondernemers die kunnen blijven investeren.
[1:22:29] Het ministerie van Financiën monitoort de gevolgen van de btw-verhoging op logies en begin 2027 wordt uw Kamer daarover geïnformeerd.
[1:22:37] Dat heeft u zelf ook goed in het oog, ik heb dat al gehoord in uw bijdrages.
[1:22:42] Daarnaast ben ik met Koninklijke Horeca Nederland en Hiswa Recron in gesprek over de knelpunten die ondernemers ervaren en wat er nodig is om investeringen in de toekomst mogelijk te houden.
[1:22:53] Nou is het zo dat in de toerismebrief van juni er een koers is uitgezet voor een toekomstbestendige en weerbare gastvrijheidssector.
[1:23:01] Waarin economische ontwikkeling in balans moet zijn met mens, natuur en omgeving.
[1:23:07] Dat is ook een basis waarop ik mij baseer bij de andere dingen die aan bod zullen komen.
[1:23:14] Dat als algemene inleiding, en misschien is het ook voor u waardevol om te weten, zeg ik via de voorzitter, dat ik vorige week een aangenaam gesprek heb gehad met een aantal mensen die hier ook in de zaal zitten.
[1:23:28] De Landelijke Raad voor Recreatie en Toerisme.
[1:23:31] Het is goed om ook vanuit deze persoonlijke ontmoetingen te werken.
[1:23:38] Dan, voorzitter, zou ik willen starten met visie en regie.
[1:23:47] Want daar zijn verschillende vragen door u over gesteld.
[1:23:52] Die gaan eigenlijk ook over de verdere koers op het toerismebeleid, over de rolverdeling en over het feit dat er zo behoefte is aan een gedeelde visie en een uitvoeringsagenda.
[1:24:03] Ik heb die onderwerpen ook aan bod gehad in dat gesprek vorige week met een aantal mensen hier in de zaal.
[1:24:11] En ik begrijp ook heel goed de samenhang die er gevraagd wordt, het doorkijk die het geeft naar verschillende departementen, hoe relevant dat juist voor deze sector is.
[1:24:22] Tegelijkertijd wil ik daar ook maar helder over zijn.
[1:24:25] Het toerisme is niet een...
[1:24:26] ...prioritaire sector binnen het economisch beleid van EZK.
[1:24:30] Dat betekent ook dat we gericht moeten kiezen... ...waar onze inzet de meeste toegevoegde waarde heeft.
[1:24:36] Een van u vroeg, is het eigenlijk niet wat weinig... ...dat er drie mensen werkzaam zijn op dit onderwerp?
[1:24:46] Overigens, de vraag ook, klopt het dat dat zo is?
[1:24:48] Ja, dat klopt.
[1:24:50] Ik wil niet zeggen dat er met generieke thema's... ...die ook aan deze sector raken, natuurlijk veel meer mensen bezig zijn...
[1:24:56] Want het is ook zo dat de toerisme sector natuurlijk eigen behoeften en belangen heeft.
[1:25:01] En tegelijkertijd er ook heel veel MKB ondernemingen in deze sector werkzaam zijn.
[1:25:06] Die net zo goed meeliften op allerlei andere zaken die bijvoorbeeld MKB beleid aangaan.
[1:25:14] Is het dan veel of weinig?
[1:25:16] Misschien is het hier vooral inderdaad belangrijk om te kijken hoe we de goede relaties openleggen en zorgen dat we met alle capaciteit die door het land werkzaam is voor deze sector, om daarin de goede samenhang te creëren.
[1:25:28] En zoals ik net al zei, de toerismebrief vormt daarin de basis van mijn beleid, van het EZK-beleid.
[1:25:36] En dan zie ik het zo dat EZK, net zoals dat voor een heleboel andere onderwerpen geldt tussen de departementen, dat EZK vooral een faciliterende en verbindende rol heeft.
[1:25:47] Bijvoorbeeld als het gaat over ruimte.
[1:25:50] En dat is enerzijds iets wat bijvoorbeeld ook via die nota ruimte zich afspeelt op het terrein waarin ik gesprekken voer met collega's van andere departementen.
[1:26:01] Tegelijkertijd ook is dit een gesprek waar ik bijvoorbeeld regionale bestuurders spreek, de gedeputeerde economische zaken bijvoorbeeld van de provincies.
[1:26:11] Dit zijn allemaal zaken waar eigenlijk juist EZK en ik dus in persoon die regierol pakken.
[1:26:21] Andere departementen en de mede-overheden, maar ook de sector zelf, hebben natuurlijk ook allemaal hun eigen rol, hun eigen verantwoordelijkheden.
[1:26:30] Ook de verantwoordelijkheid voor hun eigen besluiten en uitvoeringen.
[1:26:34] En ik heb ook gemerkt dat het belangrijk is om zeker in deze sector ook goed van onderop te blijven denken.
[1:26:44] Ik denk dat, dat heb ik vorige week ook aangegeven in het gesprek wat ik zelf had met de LRRT, dat ik niet voor mij zie dat er een landelijk uitvoeringsplan komt voor de toerisme sector.
[1:26:56] Dat dat juist eigenlijk vanuit de kansen die gezien worden regionaal, de vraagstukken die daar liggen, dat er wel zaken bij elkaar gebracht kunnen worden op die tafel.
[1:27:05] Onder andere daar waar ik aan tafel zit bij die LRRT.
[1:27:12] Dat heeft daarnaast ook nog toegang, al die vraagstukken, naar de NBTC, ook hier vertegenwoordigd.
[1:27:22] Want natuurlijk zit daar ook veel kennis vertegenwoordigd die ook aangeboden wordt actief aan allerlei regio's en uitvoerende clubs in het land.
[1:27:31] Dat vind ik ook belangrijk.
[1:27:32] Ik geloof ook dat daar goede werking van uitgaat.
[1:27:36] Dus EZK is een belangrijke gesprekspartner, wil dat ook blijven.
[1:27:40] Klankbord stimuleert via de NBTC ook nadrukkelijke delen van kennis en bouwt voort op alles wat in de toerismebrief neergezet is als...
[1:27:52] Ik weet dat de sector zelf werkt aan een visie.
[1:27:57] Dat vind ik ook heel mooi.
[1:27:58] Ik ben even vergeten hoe het ook alweer heet.
[1:27:59] Ik geloof het is perspectiefnota 2040.
[1:28:02] Ja, nou, toch goed onthouden.
[1:28:04] Die verwachten we begin volgend jaar.
[1:28:06] En dat is ook weer iets waarvan ik denk dat dat zo goed zou kunnen werken.
[1:28:09] Omdat er een visie vanuit de sector gemaakt wordt...
[1:28:12] die natuurlijk ook geapprecieerd zal worden vanuit mijn ministerie, waarin we ook weer kunnen kijken of die rolverdeling zoals die er nu al is, voldoende ondersteunend is aan dat wat als visie neergelegd wordt vanuit de sector zelf.
[1:28:27] U heeft een interruptie van mevrouw Buller.
[1:28:30] Dank u wel, voorzitter.
[1:28:32] Ik wil graag even een vraag stellen aan de minister... om te kijken of ik het wel snap.
[1:28:37] Want u zegt dat we in een faciliterende rol zitten.
[1:28:46] Plannen moeten van onderop worden aangedragen.
[1:28:50] Dat is natuurlijk hartstikke mooi.
[1:28:52] Maar hoe ga je faciliteren?
[1:28:54] Hoe gaat de minister faciliteren?
[1:28:57] En welke regierol heeft ze...
[1:28:59] Op het moment dat het bijvoorbeeld aankomt op koppelkansen, op tegenstrijdige belangen of welke andere zaken waarin je eigenlijk verwacht dat er ergens iemand is die de knopen doorhakt en de regie neemt.
[1:29:12] We zien vaak dat toch toerisme een soort van sluitpost is, ook in Europa.
[1:29:18] nood en ruimte, dat wordt door de sector zo gezien.
[1:29:23] Hoe zorg je er dan voor dat daar echt wel doorzettingsmacht is of partijen aan tafel worden gezet om duidelijke afspraken met elkaar te maken?
[1:29:34] De minister.
[1:29:37] Ik ben blij dat in de notaruimte er allereerst al ruimte... nadrukkelijk kwantitatief gevraagd is voor economische bedrijvigheid.
[1:29:49] De recreatiesector maakt daar ook nadrukkelijk onderdeel van uit.
[1:29:53] Dus wat er in die notaruimte staat... is dat in Nederland er 3,5% ruimte nodig is voor economische activiteit.
[1:29:59] Dat is meer
[1:30:00] dan wat er nu is.
[1:30:01] Dus daar ligt een uitbreidingsvraag.
[1:30:03] Die uitbreidingsvraag is in de nota ruimte eigenlijk in grote vlekken aangewezen over hoe dat te doen in het land, niet als blauwdruk.
[1:30:11] Dat is iets wat nu in de regio's verder invulling krijgt.
[1:30:15] En hoe ik mij dan voor mij zie, hoe dit soort gesprekken gaan lopen, is dat daar waar dit onderwerp van gesprek is, bijvoorbeeld tussen mij en gedeputeerden,
[1:30:23] dat is een regulier gesprek, een paar keer per jaar... dat juist knelpunten daar geadresseerd kunnen worden.
[1:30:31] Ik zal daarin altijd vragen aan regio's om allereerst daar zelf goed keuzes in te maken... om dat te doen met een blik ook over de grenzen van de regio's... daar waar ze samen bij mij aan tafel zitten.
[1:30:44] En ik zal zelf blijven bewaken of daarmee die 3,5 procent ruimte...
[1:30:50] geregeld wordt die nodig is voor economische bedrijvigheid.
[1:30:54] Dat is hoe ik dat voor mij zie.
[1:30:56] Heel concrete vraagstukken liggen soms op het terrein... tussen minister Van Vroo en mij... als het gaat om het maken van bepaalde specifieke keuzes.
[1:31:04] Heb ik al wel eens meegemaakt als het bijvoorbeeld gaat over woningbouw in relatie tot werkgelegenheid.
[1:31:09] Ik heb het tot nu toe nog niet meegemaakt als het gaat over ruimte voor recreatie.
[1:31:14] Maar ik vind het niet ondenkbaar dat dat best dit onderwerp van een gesprek kan worden.
[1:31:17] Maar dan stel ik mij nog steeds voor dat dat van onderop aangedragen moet worden als een knelpunt.
[1:31:28] Ja, dank je voorzitter en dank aan de minister.
[1:31:31] Ik wil eigenlijk ook voortborduren op collega Buller.
[1:31:35] Want ik hoor nog niet echt de oproepjes hier echt vanuit de commissie.
[1:31:39] Pak zelf ook regie.
[1:31:40] Dus niet faciliteren, maar regie.
[1:31:42] En het hoeft niet te zijn dat je heel het departement moet oprichten.
[1:31:46] Maar wel samen met de professionals hier aan de slag moet.
[1:31:49] Omdat het ook gewoon gevraagd wordt.
[1:31:51] En we begrijpen heel goed dat je topsegmenten hebt...
[1:31:55] Toerisme met 111 miljard, ik denk dat het wel volmondig ook binnen het economisch beleid past om daar ook aandacht aan te geven.
[1:32:02] Dus kunt u toch een keer concreet maken wat dan de goede next step zou zijn om wel een soort van framework te maken om samen met het toerisme sector de volgende stappen te maken voor het nationale regie.
[1:32:16] En dus niet alleen we gaan faciliteren.
[1:32:18] Volgens mij was dat niet de vraag vanuit de meeste mensen hier.
[1:32:23] De minister.
[1:32:28] Ik moet even kijken hoe we voorkomen dat er een soort lenigheid met woorden ontstaat... waarin we eigenlijk, dat is niet wat ik probeer.
[1:32:35] U kent mij denk ik ook wel als iemand die probeert om zo praktisch mogelijk antwoord te geven.
[1:32:40] Dus die regierol, volgens mij heb ik daarin aangegeven dat wat ik niet voor mij zie... is dat ik een plan maak hoe de sector in Nederland ruimte moet krijgen... waar dat dan moet zijn, welke activiteiten daar moeten zitten.
[1:32:56] Dat is niet wat ik mij voorstel.
[1:32:57] Ik denk ook dat dat niet verstandig zou zijn.
[1:33:00] Dat heb ik ook vorige week gezegd toen ik zelf het gesprek had met de Landelijke Raad.
[1:33:06] Daar hebben we ook overigens niet een discussie over gekregen.
[1:33:09] Wat ik wel voor mij zie is dat daar waar steun gevraagd wordt op specifieke spanningsvelden vanuit de sector, die gaan over bijvoorbeeld waar ruimte voor benut wordt, voor raakvlakken tussen bepaalde thema's die over departementen heen gaan,
[1:33:28] Dan ben ik wel degelijk een aanspreekpunt, een gesprekspartner voor de sector.
[1:33:32] Dat gaat bijvoorbeeld via dat gesprek met die landelijke raad.
[1:33:36] En dat is ook wat ik iedere keer zal blijven beoordelen.
[1:33:38] Is dit iets wat op regionaal niveau ligt?
[1:33:41] Ik zal niet kiezen om het snel naar mij toe te trekken als ik vind dat het op regionaal niveau ligt.
[1:33:47] Dat vind ik dan meer een spelverdelersrol.
[1:33:50] Dus ik hoop dat daarmee eigenlijk, dat u voor mij herkent, dat ik echt herken dat EZK soms degene kan zijn die verschillende vakinhoudelijke zaken in Den Haag aan elkaar kan verbinden.
[1:34:03] Daar spanningsvelden in bespreekbaar kan maken.
[1:34:06] Dat ik niet kies voor een sturende rol vanuit een eigen inhoudelijk plan over hoe de sector zou moeten functioneren.
[1:34:14] Meneer Schoonhuis.
[1:34:16] Ja, dank u.
[1:34:16] En ik ben ook hier niet bezig om woorden of semantische discussie te houden.
[1:34:21] Maar van het meerdere collega's krijg je wel te horen dat u toch één stapje extra naar wat u eigenlijk zegt doet.
[1:34:28] Dus wel een soort van regie pakt of een drijvende rol heeft.
[1:34:33] Binnen de verschillende ministeries die natuurlijk verantwoordelijk zijn.
[1:34:36] En niet alleen maar wachten wat er van onderop komt.
[1:34:38] Dat is ook echt de duidelijke vraag die er vanuit de tafel kwam.
[1:34:42] Met ondernemers en gedeputeerden zeggen dat ook.
[1:34:44] Dus ik zou wel vragen om er nog een keer naar te kijken.
[1:34:48] Om het wel op te pakken.
[1:34:49] Want dat zou een heel logische next step zijn voor deze industrie.
[1:34:54] De minister.
[1:34:56] Dan lijkt het mij het meest weer praktisch om, als de perspectiefnota komt, 2040, om tegen de achtergrond van die perspectiefnota nog een keer weer goed te beschrijven in mijn appreciatie over welke rol daarin, hoe de rollen daarin verdeeld zijn van de overheidsbesturing.
[1:35:17] Meneer Schoones.
[1:35:20] Ik wil gewoon vragen, wanneer komt die appreciatie?
[1:35:24] Ik weet niet beter dan dat begin 2027 die perspectiefnota opgeleverd wordt vanuit de sector.
[1:35:30] En dan is daarin de appreciatie die vanuit mij zal komen, ja wat is dat altijd iets van een paar weken later.
[1:35:38] Ik heb het gehoord, maar je voelt aan mij dat ik nog niet tevreden ben.
[1:35:46] En de oproep blijft hetzelfde.
[1:35:47] Om dat toch één stap extra te doen.
[1:35:49] Anders gaat er niks veranderen.
[1:35:50] En dan hebben we alleen maar lip service gegeven aan de toerismeindustrie.
[1:35:54] En volgens mij verdient die nu een stapje extra.
[1:35:59] Meneer Schoonissen, dat was uw derde interruptie.
[1:36:02] Ik geef nu het woord aan de minister.
[1:36:07] Dan is het eerst de heer Prikhaerts en dan ga ik dan naar de heer Vermeer en daarna ga ik naar de heer Van der Lee.
[1:36:14] De heer Prikhaerts.
[1:36:16] Ja, voorzitter, dank.
[1:36:17] Ja, ik vind dit allemaal een beetje teleurstellend met alle respect.
[1:36:21] We zitten hier met een debat over toerisme.
[1:36:23] We hebben een rond de tafel gesprek gehad over het toerisme in Nederland.
[1:36:27] En de toerisme sector, eigenlijk de hele gastvrijheidssector luidt de noodklok.
[1:36:32] En dat doen ze niet zomaar.
[1:36:34] En nou hoor ik de minister hier, die heeft het over de brief van juni en dan gaat het over weerbaarheid, ruimte en verduurzaming.
[1:36:43] En dan denk ik, ja, als we zo doorgaan... ...dan hoeven we daar ons geen zorgen meer over te maken.
[1:36:47] Want dan bestaat de hele sector niet meer.
[1:36:49] Gisteren hebben we een petitie aangenomen.
[1:36:51] En daar kwam een prachtig voorstel uit van de sector zelf.
[1:36:56] Die zegt, jongens, dit zijn de zaken waar wij nu het hardst tegenaan lopen.
[1:37:00] En doe daar wat mee.
[1:37:01] En in plaats van te gaan wachten tot de sector met een perspectiefnota komt, 2040... ...denk ik dat het heel belangrijk is dat we niet een...
[1:37:12] ...niet een minister hebben die op een gegeven moment zegt... ...ja, ik heb meer een faciliterende functie... ...maar een minister die zegt... ...hé, we hebben een sector, daar gaat het niet goed mee... ...die loopt vast, daar moeten we op inhaken.
[1:37:23] Daar moeten we ook echt gewoon met een duidelijke visie komen... ...hoe gaan we in de toekomst om met dit soort problemen... ...en wat kunnen we eraan doen?
[1:37:30] En ik wil met alle plezier dit verhaal... ...en volgens mij ook meneer Kisteman het ook al voorgesteld...
[1:37:33] ...dit verhaal aan de minister overhandigen.
[1:37:35] Want dan zou ik zeggen, begin gewoon eens... ...met het aannemen van de regels... ...de voorstellen die er zijn om die regels te wijzigen... ...en te kijken naar wat de mogelijkheden zijn... ...om te zorgen dat die sector gewoon levend is.
[1:37:47] En een faciliterende functie, met alle respect...
[1:37:51] Er zijn een heleboel zaken die door verschillende ministeries heen lopen, maar ik denk dat het de taak is van deze minister om op een gegeven moment ook met die ministeries in gesprek te gaan en te kijken wat kunnen wij veranderen om te zorgen dat die sector weer gezond wordt, door kan groeien en in ieder geval levensvatbaar is voor de toekomst.
[1:38:05] Hoe reflecteert de minister erop?
[1:38:08] De minister.
[1:38:09] Misschien had ik beter de volgorde in mijn blokjes anders kunnen doen, want ik ontken helemaal niet dat er ook veel te doen is op regels, op zaken die met kosten te maken hebben.
[1:38:20] Alleen had ik dat bedacht om te doen nadat er een algemene visie besproken zou zijn.
[1:38:25] Ik stel voor dat we aan het eind nog eens even kijken of daarmee met de andere blokken die ik ook beantwoord heb, of er daarmee meer een totaalbeeld ontstaat.
[1:38:36] Meneer Prekaats.
[1:38:38] Ja, voorzitter, dank.
[1:38:39] Nou ja, ik kijk van harte uit naar alle plannen waar de minister zometeen mee komt.
[1:38:44] Ik ben heel benieuwd en ik denk de sector die hier aanwezig is ook.
[1:38:48] Dan heeft u nog een interruptie van de heer Vermeer.
[1:38:53] Ja, voorzitter, ik weet het niet helemaal of er niet gewoon ook verwarring is bij de collega's net zo goed over waar de overheid moet sturen en waar die moet faciliteren.
[1:39:07] Maar volgens mij is het juist, kijk, ondernemers die willen helemaal geen sturende overheid.
[1:39:13] Die willen gewoon een overheid die ze ruimte geeft.
[1:39:16] Maar er wordt wel verwacht, denk ik, als ik het goed verwoord, dat de minister van EZK coördineert en stuurt op het faciliteren van alle ministeries.
[1:39:30] En daar een rol in pakt.
[1:39:32] Want anders is niet duidelijk waar het aanspreekpunt zit en waar de integrale benadering zit.
[1:39:37] Dus we vragen wat mij betreft de minister niet te sturen richting de ondernemers, maar te sturen richting dat hele moloch aan overheden die invloed heeft op hoe de sector kan functioneren.
[1:39:51] Daar keihard op sturen en zorgen dat er gezamenlijk gefaciliteerd wordt zodat ondernemers hun eigen ruimte kunnen pakken.
[1:39:59] Tenminste, dat is mijn insteek.
[1:40:01] En als de minister eigenlijk in haar bijdrage dat voor plannen is te zeggen, dan ben ik automatisch tevreden dat we dit debat gehad hebben.
[1:40:11] De minister gaat u nu uitleggen hoe u gaat sturen?
[1:40:15] Of komt dat in een ander blokje?
[1:40:17] Nou, in ieder geval dank aan meneer Vermeer.
[1:40:20] Dat moet ik dan geloof ik ook via de voorzitter doen.
[1:40:22] Maar het is op hem gericht over de poging om te verhelderen waar we het over hebben.
[1:40:26] Want ik denk inderdaad, laten we elkaar helpen in wat we precies bedoelen met zaken.
[1:40:31] Volgens mij, ik ga mee in het beeld... nee, de sector heeft hopelijk geen behoefte, ik denk het ook niet... aan een minister die zegt hoe zij hun werk moeten doen.
[1:40:40] Daar gaat het dus niet over.
[1:40:41] Het gaat er wel over hoe zij de ruimte kunnen voelen om dat werk te kunnen doen.
[1:40:46] En er is op allerlei inhoudelijke terreinen een regisserende rol vanuit EZK.
[1:40:53] Ik stel voor dat ik eerst door de blokjes heen ga om daar misschien wat beeld bij te krijgen.
[1:40:57] En dat we dan aan het einde nog eens even kijken welke totale afdronk hebben we hier nou van.
[1:41:03] Dan heeft u nog een interruptie van de heer Van der Lee.
[1:41:08] Ja, dank voorzitter.
[1:41:10] Ik deel eigenlijk wel een beetje de kritiek van de collega's als het gaat om het ambitieniveau.
[1:41:15] Kijk, al jaren dringt de Raad van State aan op een brede structuranalyse van onze economie.
[1:41:22] Jarenlang.
[1:41:23] Daar is nu een begin mee gemaakt in de miljoenennota.
[1:41:25] Er is ook meer een sectorale benadering gekozen en het kabinet heeft gekozen via de taskforce voor sectoren waar het zich extra op toe wil liggen.
[1:41:34] Dat hebben wij toegejuicht.
[1:41:36] Prima.
[1:41:37] Tegelijkertijd zegt de minister, ja deze sector is geen prioritaire sector.
[1:41:42] Dat zegt nogal wat.
[1:41:43] Maar wat zegt dat nou precies?
[1:41:45] De heer Vermeer vecht ervoor om de landbouw ook prioritaire sector te maken.
[1:41:50] Deze sector, ruim de helft van de toegevoegde waarde van de landbouwsector wordt ook geleverd door de gastvrijheidssector.
[1:41:58] Hoeveel ambtenaren werken er op landbouw?
[1:42:01] Ik heb het opgezocht, 4850 FTE op landbouw.
[1:42:07] We kunnen er wel van af.
[1:42:10] 4850.
[1:42:11] En dan hebben we een andere niet-prioritaire sector, daar werken drie ambtenaren op.
[1:42:15] Ja, dat is niet helemaal in balans.
[1:42:18] Dus als het gaat om de vraag om integraal beleid, is het niet dat de minister moet gaan vertellen aan de sector hoe ze moet functioneren, maar hoe de overheid aankijkt naar deze sector en de toekomst.
[1:42:31] Welke ruimte is er voor die sector, gelet op de andere keuzes die gemaakt zijn.
[1:42:35] En andere maatschappelijke belangen die het Rijk verankerd heeft.
[1:42:39] Dat is wel degelijk een taak, denk ik, van de coördinaire bewindspersoon en dat is de minister van EZ.
[1:42:44] En dan is het prachtig dat de sector met een perspectiefnota komt, maar die gaat pleiten voor haar eigen sector.
[1:42:50] Heel legitiem, heel terecht.
[1:42:52] Maar het Rijk staat voor ook andere belangen en de prioriteiten die ze heeft gesteld.
[1:42:56] Dan moet ze toch helderheid en transparant zijn over hoe ze aankijkt zelf tegen de toekomst van die sector.
[1:43:02] Dat is toch een super legitieme vraag die de Kamer hier stelt en waar de minister op zou moeten leveren.
[1:43:09] De minister, misschien is het handig als u dit een andere blok is gegeven om dat nu naar voren te halen.
[1:43:16] Het gaat over het eerste blok over visie.
[1:43:20] Want inderdaad, de vraag die nu door meneer Van der Lee gesteld wordt, hoort inderdaad wel degelijk bij dit kader.
[1:43:26] Eigenlijk, ik ga straks echt nog komen op regeldruk en dat soort zaken.
[1:43:32] Dat zijn zaken die ook voor elke sector relevant zijn.
[1:43:35] Hier gaat het echt over.
[1:43:36] ...de plek die deze sector inneemt in het landschap in Nederland.
[1:43:40] En ja, meneer Prikkaerts heeft een mooie opzomming gegeven... ...van allerlei cijfers die gelukkig ook in mijn factsheets zaten.
[1:43:49] Dus daar delen wij het beeld ook over.
[1:43:51] Het gaat om een aanzienlijk aandeel van onze bedrijvigheid... ...aandeel van de BBP, aandeel van het aantal medewerkers... ...mensen werkenden in Nederland.
[1:44:02] En ik vond het heel mooi dat meneer Prikkaerts daarbij ook nog specifiek aangaf...
[1:44:06] over hoe uniek ook eigenlijk de samenstelling dan van die groep is.
[1:44:10] Dat is allemaal ook wat ook mij wat waard is.
[1:44:14] En overigens, als wij op een andere dag een debat zouden hebben over een andere sector... zou ik waarschijnlijk net zozeer ook mijn liefde voor die sector uitspreken.
[1:44:23] Want het is ook zo dat we daarin in het...
[1:44:27] in de aanpak als kabinet inderdaad hebben gekozen... voor een aantal prioritaire sectoren, passend bij het rapport Wenning.
[1:44:35] En dat we daarnaast voor alle sectoren pleiten... voor generieke zaken die helpen om groei te bewerkstelligen... en dan vooral groei en productiviteit, allemaal dat soort kenmerken.
[1:44:46] Dat weet u allemaal.
[1:44:49] Ik denk dat deze bemensing die er nu op economische zaken zit...
[1:44:53] voor specifiek deze sector prima in staat is... om eigenlijk een generieke beeld over de toerismensector neer te leggen.
[1:45:02] Dat is onder andere in die toerismensectorbrief gedaan.
[1:45:06] En ik sta er echt voor open om andere concrete vragen, hulpvragen... om daar gesprekspartner voor te zijn...
[1:45:16] Dat is wat ik voor me zie.
[1:45:17] Daarin kan ik inderdaad een spelverdeler zijn, kan mijn ministerie een spelverdeler zijn in Den Haag.
[1:45:25] Ik heb nu niet voor ogen dat dat vraagt om een zwaardere rol.
[1:45:32] Als ik kijk naar... Misschien is het goed dat ik op een aantal andere thema's nu verder inga.
[1:45:40] En ik haper even omdat ik er weer een hand omhoog zie gaan.
[1:45:46] U heeft nog twee interrupties.
[1:45:48] Nog één voor de heer Van der Lee.
[1:45:51] Ik heb het gevoel dat we een beetje langs elkaar heen praten.
[1:45:55] Ja, faciliteren is prima.
[1:45:57] Gesprekspartner zijn is ook prima.
[1:45:59] Maar dat lijkt mij gewoon een normale rol.
[1:46:00] We vragen toch even om iets anders.
[1:46:04] En dat is toch om ook vanuit het Rijk aan te geven... hoe zie je de toekomst, de ruimte voor deze sector... die het Rijk niet prioritair verklaart... ten opzichte van andere sectoren die dat wel zijn... die dus meer toegang krijgen tot energie, tot financiering... tot inspanningen op de talentenstrategie.
[1:46:24] Noem het maar allemaal op.
[1:46:25] Dat heeft consequenties voor niet-prioritaire sectoren.
[1:46:29] En daar moeten we ook transparant over zijn.
[1:46:31] Alleen maar zeggen, ja, we gaan ze helpen om te groeien.
[1:46:34] Terwijl, ja, we maken andere keuzes waardoor de groei van deze sector waarschijnlijk minder ruimte krijgt omdat er andere keuzes zijn gemaakt.
[1:46:42] Dat moet doordacht worden.
[1:46:44] En ik herinner ook nog maar even aan de discussie die ik ook eerder heb aangekaart, maar Wenning ook in zijn rapport.
[1:46:49] Als we kiezen om hoogproductieve sectoren in Nederland meer ruimte te geven, heeft dat consequenties voor laagproductieve sectoren.
[1:46:57] En dat moeten we niet alleen maar laten gebeuren.
[1:46:59] Ook dat vraagt regie, ook dat vraagt sturing, ook dat vraagt om een visie van het Rijk.
[1:47:04] En dat mogen we verwachten van de minister van Economische Zaken.
[1:47:07] En dat is nadrukkelijk een zwaardere rol dan alleen faciliteren en op meer praktisch niveau en regeldruk kijken wat kan ik voor ze betekenen.
[1:47:15] Het gaat om een lange termijn toekomstperspectief, wat de sector voor zichzelf heeft, maar wil weten, kan dat wel in Nederland?
[1:47:21] Kan het in de mate die wij willen?
[1:47:25] De minister.
[1:47:29] Ik hoor en begrijp wat u zegt.
[1:47:33] En ik zie dit als een onderwerp wat ik in mijn voorstellingsvermogen van de sector, wat ik ook nadrukkelijk zou willen agenderen in mijn gesprek met de regionale bestuurders.
[1:47:47] Omdat ik het zo erg zie inpassen in het ruimtelijke beslag op provinciaal niveau.
[1:47:54] Wat ik niet voor mij zie, is dat ik als minister van Economische Zaken bijvoorbeeld ga aanwijzen dat van die 3,5% ruimte in Nederland, hoeveel procent daarvan naar welke sector gaat.
[1:48:07] Dat is niet wat ik voor mij zie.
[1:48:10] Het bijvoorbeeld slim combineren van ruimtebeslag, wat er is voor natuur en wat samen kan gaan in mijn beleving voor een deel met de juiste recreatiesector.
[1:48:19] Dat lijkt me weer wel iets van wat kan liggen op die verdere uitvoering van die nota ruimte.
[1:48:25] Het concreet maken daarin.
[1:48:26] En vanuit de werkgroep die er is, ook met juist die Landelijke Raad voor Recreatie en Toerisme, wordt er ook juist gewerkt aan handelingsperspectieven.
[1:48:37] Eigenlijk concrete voorbeelden.
[1:48:39] Dit is een mooi voorbeeld waar je aan op zou kunnen hangen.
[1:48:42] Waar meneer Van der Lee op wijst, is waar.
[1:48:47] Ze hebben gezegd dat we in onze talentstrategie prioriteit geven aan het bemensen van een aantal prioritaire sectoren.
[1:48:55] Dat klopt.
[1:48:56] Overigens hebben we ook gezegd in diezelfde talentstrategie...
[1:48:59] En in generieke zin moet breed in Nederland gewerkt worden aan productiever worden, dus meer digitalisering, het ondersteunen van medewerkers daarin, een leven lang leren.
[1:49:10] Allemaal zaken die niet sectorspecifiek zijn.
[1:49:13] Dus het is niet zo dat daarin er geen kansen meer zijn voor andere regio's.
[1:49:21] Juist op die manier, dus de generieke aanpak, zit er wel degelijk aansluiting naar alle sectoren en dus ook deze sector.
[1:49:31] De heer Vermeer.
[1:49:34] Ja, dank u wel voorzitter.
[1:49:35] Ik vind het juist heel goed dat deze minister begint bij de praktijk, dus bij die perspectiefnota van de sector.
[1:49:42] Bij die landbouw, daar hebben we 4800 ambtenaren en die beginnen bij beleid en gaan dan vervals nog een keer kijken of dat past bij de praktijk.
[1:49:49] Dus ik wens gewoon iedere sector weinig ambtenaren toe en veel steun en ruimte om te acteren.
[1:49:58] En wij willen groeien in de sector en niet in de overheid wat ons betreft.
[1:50:02] Maar het gaat hier om dat we met heel veel ministeries te maken hebben, want...
[1:50:06] Kom je bij een camping en alle controles die ze krijgen op alle verschillende gebieden, of dat nou waterkwaliteit is, voedsel in de ruimte.
[1:50:13] Maar we hebben ook met financiën te maken, met gemeentefonds.
[1:50:16] Wat ik al zei, het beheer van de walhof, dat is dan weer LVVN.
[1:50:20] Natuurbeleid gaat weer over de recreatiegebieden en wat daar mogelijk is.
[1:50:24] En ook VWS en zo speelt een rol hierin.
[1:50:29] Dus dit gaat veel meer om te zorgen dat die sector gewoon één duidelijk aanspreekpunt heeft en het gevoel heeft dat er een coördinerende minister zit die over die silo's heen gewoon zorgt dat de shit geregeld is voor deze bedrijven.
[1:50:42] Want dat is de essentie volgens mij.
[1:50:44] En ik hoop dat de minister zich daarop kan focussen en daar ook eindelijk eens een keer de budgetten voor krijgt in haar ministerie om dat te doen.
[1:50:52] Onze verantwoordelijkheid als Kamer, als we weer vrolijk na deze reset naar volgende begrotingsonderhandelingen gaan, volgens mij in maart ongeveer, dat we dan hier echt concrete aandacht voor vragen.
[1:51:05] Want de ambities zijn hoog en de middelen beperkt.
[1:51:08] En daar moet volgens ons in ieder geval iets aan veranderen.
[1:51:12] De minister.
[1:51:15] Daarin is het bijvoorbeeld mooi om te kijken hoe we zoiets als een NBTC... wat eigenlijk een instituut is, wat voor een deel gefund wordt... vanuit de middelen die wij vanuit Den Haag leveren.
[1:51:27] Hoe we dat inzetten om zoveel mogelijk vanuit kennis te helpen... om goede keuzes te maken elders in het land.
[1:51:36] Dat gebeurt nu bijvoorbeeld ook via het NBTC...
[1:51:39] worden regio's geholpen, of daar kunnen ze om vragen, bijvoorbeeld met bestemmingenmanagement.
[1:51:46] Dat zijn dingen die eigenlijk ook naar praktische zaken toe leiden.
[1:51:50] En dan komen we daarmee bijvoorbeeld ook op zo'n punt zoals wat meneer Van der Lee ook aangaf, van die druk die kan ontstaan als er een overmaat aan toerisme op sommige plekken is.
[1:52:00] Want natuurlijk hebben we het hier ook voor positieve effecten al gehad.
[1:52:05] Maar heeft u ook in meerdere bijdragers benoemd dat er ook negatieve effecten te managen zijn.
[1:52:11] Dat is niet alleen in Amsterdam of andere grote toeristische trekpleizers die stedelijk zijn.
[1:52:16] Maar bijvoorbeeld ook de waddengebieden kunnen daar, of het waddengebied heeft daar natuurlijk mee te maken in het...
[1:52:23] piekmoment van het seizoen.
[1:52:27] En iedere keer zijn dat eigenlijk zaken die vooral voelbaar zijn en daarmee ook vragen om ingrepen op plaatselijk niveau, lokaal.
[1:52:38] om daar ook oplossingen te vinden die ook passen bij waar plaatselijk draagkracht voor te vinden is.
[1:52:43] Ik vond het ook heel mooi dat daarin, bijvoorbeeld in de bijdrage van meneer Vermeer... ook zo mooi werd gezegd, soms heeft een lokale gemeenschap ook direct baat bij juiste toerisme... omdat daar nou net die supermarkt mee haalbaar wordt.
[1:52:55] Dikke kans dat daarmee een ander soort gevoel en draagkracht gerealiseerd wordt... dan in een grote stad waarin je dat misschien wat onpersoonlijker...
[1:53:04] voelt als de rolkoffers over de klinkers gaan.
[1:53:08] Dus dat dat plaatselijk behandeld moet worden, vind ik een goede zaak.
[1:53:14] Ik zie wel dat met kennis, dat NBTC bijvoorbeeld daar weer juist heel goed ondersteunend in kan werken.
[1:53:20] En dat heeft ook alle steun en financiering vanuit mijn departement.
[1:53:27] U heeft dan nog een interruptie van meneer Prikkaert en van meneer Kisman.
[1:53:32] Meneer Prikkaert.
[1:53:33] Dank voorzitter.
[1:53:35] Voorzitter, er was ooit een Kamerlid van de PvdA en die zei in Gelul kan je niet wonen.
[1:53:40] En ik zou bijna willen zeggen in Gelul kan je ook niet recreëren.
[1:53:45] Waarom zeg ik dat?
[1:53:46] Heel simpel.
[1:53:47] Het enige wat ik hier hoor is we gaan in gesprek, we gaan een taskforce oprichten, we gaan dat bekijken, we gaan zus bekijken.
[1:53:53] Maar wat ik hier niet hoor is een duidelijke visie en een duidelijke aanpak om wat te doen.
[1:53:57] Want de sector geeft namelijk al jarenlang aan waar de problemen liggen.
[1:54:02] De sector geeft heel duidelijk, en dat is dit ook weer een voorbeeld van, aan waar zij tegenaan lopen.
[1:54:08] En dan denk ik ja dan kunnen we met z'n allen weer in gesprek gaan.
[1:54:12] Maar de sector geeft het aan en volgens mij is het dan de taak van de minister om te kijken hoe kunnen wij hier wat aan doen en wat kunnen wij hier aan doen.
[1:54:19] En op dit moment hoor ik alleen maar, met alle respect, visieloos gepraat over waar we eventueel mogelijk iets zouden kunnen gaan bespreken.
[1:54:30] En ik denk nog bij mezelf, ja maar volgens mij moet je gewoon heel sec kijken naar wat de problemen zijn, welke problemen heeft deze sector mee te maken en hoe kunnen we dat zo snel mogelijk oplossen.
[1:54:39] En ja, het is allemaal prachtig hoe we hier...
[1:54:43] Want volgens mij is de hele Kamer het hier heel breed over eens.
[1:54:48] De sector loopt tegen een aantal zaken aan waardoor ze vastlopen.
[1:54:51] En dat heeft met een heleboel verschillende zaken te maken.
[1:54:54] En dat zijn allemaal dingen die verholpen kunnen worden.
[1:54:56] En daarom nogmaals mijn vraag aan de minister.
[1:54:58] Wat gaat zij daadwerkelijk doen om deze sector verder vooruit te helpen?
[1:55:03] De minister.
[1:55:04] Ja.
[1:55:06] Ja, voorzitter.
[1:55:07] Ik heb de indruk dat meneer Prikkaats mij toch graag naar het blokje wil hebben over regeldruk en vergunningen.
[1:55:14] Dus ik ga dat gewoon maar eerst even naar voren trekken.
[1:55:16] Want waar u naar verwijst, dat is de petitie volgens mij.
[1:55:21] En ja, die is bekend bij mij.
[1:55:24] En u weet ook van hoezeer ik mij druk maak om regeldruk in het algemeen en dat ik ook enorm graag wil dat we dat sectorspecifiek
[1:55:34] aanpakken.
[1:55:35] Precies overigens ook passend bij wat een aantal van u ook heeft gezegd, wat zou het fijn zijn als het daarmee reële
[1:55:42] druk vermindert en laten we dan niet alleen kijken naar aantallenregels.
[1:55:46] In dit geval worden er 22 genoemd, dat weet ik.
[1:55:50] En ik ben eigenlijk best blij als er dit soort hele concrete lijstjes komen.
[1:55:54] Mevrouw Nanning heeft eerder met haar lijstje ook geholpen om daar concrete antwoorden op te krijgen, want dat zet mij in die rol van het najagen van een aantal andere departementen.
[1:56:05] U weet ook
[1:56:06] dat vaak het niet op EZK is, op economische zaken, dat het ontstaat.
[1:56:11] Maar ik zie dat echt als een heel fijne rol om daarin concreet na te jagen met het oog op de bal, namelijk op die ondernemers in een bepaalde sector.
[1:56:20] Het lukt ook niet om alle sectoren tegelijk aan te pakken.
[1:56:22] Daarom vind ik het fijn om dat sector voor sector ook vorm te geven en daar mensen uit de sector bij te betrekken.
[1:56:28] Maar terug naar dat lijstje van die 22.
[1:56:31] Ja, ben ik mee bekend?
[1:56:32] Hebben we zelfs vorige week ook overgesproken toen we met elkaar aan tafel zaten.
[1:56:36] Ik kijk even de persoon aan die daar mee kwam.
[1:56:42] Dus ja, dit ga ik delen met de andere departementen, deze lijst.
[1:56:47] In dezelfde vorm als dat ook bij mevrouw Nanning haar lijst gebeurd is.
[1:56:52] En de lijst van 97 regels die kwam vanuit de VVD.
[1:56:58] Het helpt ook gewoon om op deze manier dingen na te jagen.
[1:57:04] Even kijken...
[1:57:06] In die 97 zit volgens mij ook zelfs nog iets wat gaat over de mengformules.
[1:57:11] Waar mevrouw Buller net ook over begon.
[1:57:15] Dus die heb ik al onder de aandacht.
[1:57:17] Is ook iets waar we dus mee bezig zijn.
[1:57:21] Daar komt het antwoord op.
[1:57:22] En de voortgang in brede zin op al die regeldrukvragen.
[1:57:27] Ik herhaal iets wat u eigenlijk allemaal waarschijnlijk al weet.
[1:57:29] Maar dat zit in die regeldrukmonitor.
[1:57:33] Die is weer generiek.
[1:57:35] En daar komen dus iedere keer weer updates in over wat er weer aangepakt is.
[1:57:42] U heeft nog een interruptie van de heer Kisteman.
[1:57:46] Voorzitter, ik wil toch nog even terug naar dat vorige blok.
[1:57:48] In mijn inbreng zei ik gemeentewijze naar provincie, provincie naar Den Haag en Den Haag naar provincie of gemeente.
[1:57:53] En daar is nu dan het NBTC nog bijgekomen.
[1:57:57] En dat is eigenlijk een beetje het probleem waar we nu in blijven hangen.
[1:58:00] Volgens mij is de vraag gewoon, stel nu er is een ruimteprobleem, gaat dan het NBTC dat oplossen?
[1:58:05] Nee, natuurlijk niet.
[1:58:06] Dat kan niet, want die bevoegdheid hebben ze helemaal niet.
[1:58:08] Volgens mij is de vraag die eigenlijk gewoon voor ligt... wil de minister in plaats van een faciliterende rol naar een regisserende rol gaan?
[1:58:15] En dat is eigenlijk gewoon de enige vraag die wij stellen.
[1:58:17] En dan kan het met een visieplan of noem het maar op, maar gewoon... dat die minister die regisserende rol heeft.
[1:58:22] Want NBTC gaat niet die vragen oplossen die bijvoorbeeld uit de provincie komen... of die vanuit de gemeente komen, want die rol hebben ze helemaal niet.
[1:58:28] Er moet iemand zijn die die regisserende rol krijgt als de minister zegt...
[1:58:32] Ja, dat ga ik gewoon niet doen, want in haar inbreng gaf ze ook aan, het is geen prioritaire sector, dat kan.
[1:58:37] We hebben ook een antwoord, maar dan hoeven we deze vraag niet die manier te leggen waar we eigenlijk al drie jaar mee bezig zijn.
[1:58:42] Dat kan ook misschien niet het antwoord wat de sector wil horen, maar dan hebben we wel duidelijkheid en eerlijkheid en daar hou ik ook wel van.
[1:58:49] Minister, kunt u kort een bondige antwoord geven?
[1:58:56] Ik ga weer terug naar het blokje wat gaat over die rol.
[1:59:01] En daarin herhaal ik wat ik net zei, omdat ik denk dat dat het meest praktische antwoord is en dus ook precies.
[1:59:07] Ik heb gezegd, ik wil dit beleggen als een thema op mijn tafel met de regio's.
[1:59:13] Omdat daar de keuzes gemaakt worden over ruimte.
[1:59:16] Als dat leidt tot dingen die onoplosbaar zijn op regioniveau... of daar dus die belangentegenstellingen te groot worden... dan ben ik bereid om dat zelf bespreekbaar te maken.
[1:59:25] Dus mee te tillen, dus als een soort escalatieniveau naar Den Haag.
[1:59:30] Dat is wat ik nu ook ervaar hoe het gaat.
[1:59:33] Ik heb daar een voorbeeld van genoemd.
[1:59:35] Bijvoorbeeld met de minister van Vroo als het gaat om wonen versus werken.
[1:59:38] Ik ben daar graag toe bereid.
[1:59:40] Dus op deze manier zie ik dat voor me.
[1:59:46] Dank u wel.
[1:59:46] Dan kunt u verder gaan met uw tweede blokje.
[1:59:52] Ik wil graag nog één ding toevoegen over het voorbeeld Oostenrijk... wat meneer Schones aanhaalde en wat overigens
[2:00:00] ook aan bod is gekomen toen ik vorige week een gesprek met de sector had.
[2:00:04] Want daar hebben we het over gehad dat het echt mooi is om te zien dat je dingen kunt meten, dat gaat ook over draagkracht in de omgeving bijvoorbeeld.
[2:00:12] Ik heb van de sector zelf gehoord dat zij ook hun best doen om te voorkomen dat elke gemeente, elke regio andere meetmethodes hanteert.
[2:00:22] Ik heb aangegeven hoezeer ik dat een goed idee vind en om vanuit best practices daarin te denken.
[2:00:29] Het is niet zo dat ik dat overgenomen heb in de sturende zin vanuit de sector.
[2:00:34] Dat is ook niet wat ik voornemens ben om te doen.
[2:00:37] Het is wel zo dat er afgelopen jaar nog een wegwijzer is gelanceerd over het meten van bewonersprofijt.
[2:00:44] En die zou weer kunnen helpen bij het kiezen van een meetmethode die ook past bij lokale situaties.
[2:00:51] En misschien een laatste opmerking over het NBTC.
[2:00:54] Want er is door een van u, maar ik weet even niet meer wie dat was... nog gevraagd, oh ja, dat was ook meneer Schooners... in hoeverre kunnen we nou ook handig gebruik maken... aansluiten bij de vier innovatieve domeinen... als we kijken naar dat werk vanuit het NBTC... als het bijvoorbeeld met name over congressen en zo gaat.
[2:01:12] Nou is dat ook toevallig een gesprek wat onlangs heeft plaatsgevonden.
[2:01:16] En inderdaad zien we hier vooral kansen om meer...
[2:01:20] ...toe te werken naar heel gericht het organiseren, hosten van congressen... ...op die specifieke groeisectoren voor Nederland.
[2:01:29] Om dat te spreiden door het land.
[2:01:31] Het doel is dus om aan te sluiten bij de vier domeinen die we kennen vanuit het rapport Wenning.
[2:01:35] Het is overigens niet zo dat alleen daar op gestuurd wordt.
[2:01:39] Het is niet uitsluitend, die lijst.
[2:01:41] Maar ik hoop dat u herkent dat we daar zoeken naar kansen.
[2:01:47] U heeft een interruptie van de heer Schoones.
[2:01:50] Dank voorzitter.
[2:01:51] Dank aan de minister ook.
[2:01:51] Alleen, misschien nog één keer duidelijk zeggen.
[2:01:55] De minister spreekt vaak over najagen.
[2:01:58] Wat wij hier willen is aanjagen.
[2:02:00] Dat is volgens mij waar we naar zoeken.
[2:02:03] En volgens mij in Oostenrijk is het een heel mooi voorbeeld waar ze wel die regie pakken en waar de toerismeindustrie...
[2:02:11] een volwaardig onderdeel is van de economie.
[2:02:13] En dat vragen wij ook.
[2:02:14] Geen topprioriteit, die hebben we gekozen.
[2:02:16] Daar staan wij ook achter.
[2:02:17] Maar wel een volwaardige plek binnen EZ.
[2:02:19] En dat is het nu niet.
[2:02:21] En dat wil ik alleen nog even meegeven aan de minister.
[2:02:24] Want anders dan blijven we in rondjes draaien.
[2:02:27] En de Kamer en de sector vragen iets anders.
[2:02:31] Een ander ambitieniveau dan wat u aangeeft.
[2:02:35] Anders kan ik het niet maken.
[2:02:40] De minister.
[2:02:42] Ik denk inderdaad dat dat zo is.
[2:02:44] Ja, dat klopt.
[2:02:46] Het is overigens zo dat er meerdere sectoren van de economie zijn die niet bemensing hebben binnen economische zaken.
[2:02:55] Dus in die zin is het wel degelijk zo dat hier specifieke aandacht voor is.
[2:03:00] Dat is eigenlijk waar ik graag vanuit wil werken.
[2:03:05] Ik heb aangegeven dat ik graag mijzelf aanbied als degene waarnaar geëscaleerd kan worden dat ik dingen wil agenderen.
[2:03:11] En nee, ik wil niet aansturen.
[2:03:14] Ja, ik wil heel even checken of we dit blokje hebben afgerond.
[2:03:27] Maar dat is dus afgerond.
[2:03:28] En als het dan gaat over de regiefunctie die wij ook vragen als het gaat over regeldruk, hebben we ook expliciet gevraagd van laten we eens kijken dat de minister dan ook
[2:03:41] als het gaat over toerisme, daar ook echt die rol pakt... als gatekeeper voor toerisme op niveau van EZK.
[2:03:51] Daar zou ik heel graag duidelijkheid over willen hebben... en een toezegging over willen hebben dat zij daar ook op aanspreekbaar is.
[2:03:58] En we hebben inderdaad gezien bij die 500-regelbrief... dat er een hele mooie bijlage zit waarin een soort methodiek is gebruikt... die wat ons betreft heel handzaam is...
[2:04:09] Om op basis daarvan alle regels die aangedragen worden, om die in te scoren.
[2:04:16] Dat is voor ons ook heel prettig om dat te monitoren.
[2:04:19] Ik zou graag ook willen weten of u die methodiek gaat gebruiken.
[2:04:23] Om de regels die nu zijn aangedragen, bijvoorbeeld die 22 regels, om die daarin te plotten.
[2:04:28] Zodat wij daar ook met elkaar het gesprek over kunnen blijven voeren.
[2:04:34] En minister?
[2:04:36] Ja, wat ik wil doen...
[2:04:39] Het is nog niet gebeurd, maar dat ga ik doen.
[2:04:41] Die 22 regels verdelen naar de departementen.
[2:04:45] Overigens vraag ik u en de mensen die het verder op papier hebben gezet... ook onder de aandacht te brengen rechtstreeks bij die departementen.
[2:04:54] Dat helpt namelijk gewoon.
[2:04:56] Dus daar pak ik inderdaad die spelverdelersrol inhoudelijk...
[2:05:02] helpt het om het ook rechtstreeks in daar geldende commissiedebatten aan te kaarten.
[2:05:09] Of rechtstreeks bij die departementen.
[2:05:11] En als het gaat over het rapporteren op voortgang op regeldruk... ja, dat blijven we doen zoals u als voorbeeld aangeeft.
[2:05:18] En wat blijkbaar goed bevallen is, dus dat blijven we doen.
[2:05:25] U heeft nog een interruptie van de heer Kirstenman.
[2:05:28] Ja, voorzitter, dan sla ik toch heel veel aan op dat de minister zegt dat die sectoren ook zelf die ministeries moeten benaderen.
[2:05:34] Want de enige die echt ingang heeft tot die andere ministeries om tot een coördinerende rol te komen, dat is de minister van Economische Zaken.
[2:05:42] En het enige wat dus die sectoren al drie jaar vragen is...
[2:05:45] Help ons er nou mee, want we komen niet bij die ministeries naar binnen.
[2:05:48] En nu zegt de minister precies, ga proberen zelf bij die ministeries te komen.
[2:05:51] Dat lukt dus niet.
[2:05:52] Maar ik ga even nadenken of we misschien tot een tussenoplossing komen.
[2:05:56] Want ik begrijp ook dat de minister er anders in zit dan de sectoren.
[2:05:59] Maar ik hoop wel dat we iets verder kunnen gaan komen dan...
[2:06:03] Ik ga zelf met die ministerische respect, want dat lukt deze sectoren dus niet.
[2:06:07] Dus hopelijk kan de minister daar nog zo meteen even over de tweede termijn even over nadenken.
[2:06:10] Hoe kunnen we nu toch hier een tussenstap in gaan vinden?
[2:06:13] Dat wat de commissie graag ziet, of ik in ieder geval, want ik praat eigenlijk namens mezelf natuurlijk.
[2:06:20] Dat komt ooit nog.
[2:06:21] Nee, maar dat we er iets verder kunnen komen dan dit.
[2:06:25] Want volgens mij zit er een onbevredigd gevoel in.
[2:06:29] De minister.
[2:06:32] Ik denk dat meneer Kistelman een goed voorstel doet... dat ik nog eventjes nadenk voor de tweede termijn.
[2:06:38] Kan ik nou nog iets anders verzinnen?
[2:06:40] Want ik bedoel het echt niet als het afschuiven van zaken.
[2:06:43] Ik hoop dat u dat van mij weet.
[2:06:46] Ik hoop te benadrukken hoe zeer inhoudelijke vraagstukken... bijvoorbeeld waar het gaat over fiscaliteit.
[2:06:53] Ik noem maar een wild voorbeeld.
[2:06:56] Dat is iets, dat weet u, dat is niet mijn eigen verantwoordelijkheid.
[2:07:00] Ik kan dit soort dingen aankaarten...
[2:07:01] Het helpt ook om dit rechtstreeks bij een staatssecretaris voor financiën aan te kaarten.
[2:07:07] Dus dit zijn dingen, dit was wat ik bedoelde.
[2:07:09] Ik bedoel dit vooral ook allereerst gericht op collega's van deze commissie.
[2:07:14] Om daarmee dus te voorkomen dat het allemaal via deze commissie naar andere departementen moet.
[2:07:20] Maar ook via andere commissies bij de juiste departementen kan landen.
[2:07:24] En verder herhaal ik, ja, ik speel graag de spelverdelersrol.
[2:07:29] Misschien...
[2:07:30] Ik wacht nog even.
[2:07:31] U heeft nog een interruptie van meneer Van der Lee.
[2:07:35] Ja, ik heb duidelijk gemaakt wat ik denk over het belang van een regierol en een integraal beleidsplan.
[2:07:41] Maar ook op het praktische niveau.
[2:07:43] Daar gaat deze discussie ook over.
[2:07:45] Kijk, als de minister zegt ik, dan bedoelt ze in de praktijk haar ambtenaren.
[2:07:50] Ja, nou klopt.
[2:07:52] De minister doet zelf ook dingen, maar ze gaat niet persoonlijk op al die verschillende regelingen het gesprek aan met andere ministers.
[2:08:00] Soms, maar niet op alle.
[2:08:02] Daar heb je ambtenaren voor nodig die met elkaar dit soort gesprekken voeren.
[2:08:05] Dan ben ik niet van de school hoe meer ambtenaren hoe beter.
[2:08:09] Maar als je maar drie mensen hebt voor een sector die vele miljarden aan toegevoegde waarde creëert, dan is dat niet heel veel lobbykracht in de wereld van niet alleen de Haagse bureaucratie, maar ook de bureaucratie in provincies en de bureaucratie in gemeenten.
[2:08:24] Daar zit denk ik toch echt een probleem.
[2:08:27] Dus ik ben wel benieuwd aan de minister of ze vindt
[2:08:31] dat als het gaat om het opkomen voor deze sector, er niet een tandje bij moet.
[2:08:37] De minister.
[2:08:41] Dit is echt...
[2:08:44] We pakken hiermee een enorme gewetenskwestie aan... als u praat met een minister die 25% nog moet bezuinigen op het apparaat.
[2:08:54] Dus de vraag is allereerst over hoe we met z'n allen veel slagvaardiger worden... en dus met minder mensen meer voor elkaar krijgen...
[2:09:04] Dus ik spreek mij vooral aan dat meneer Van der Lee zijn bijdrage startte door te zeggen... ...ik geloof niet dat meteen altijd meer ambtenaren voor meer effect leidt.
[2:09:13] Je kunt elkaar ook druk houden met heel veel mensen.
[2:09:17] Het bundelen van bepaalde vraagstukken tot generieke aanpakken... ...zoals bijvoorbeeld nu ook weer gebeurd is voor dat MKB-pakket in de brief die net gisteren verschenen is...
[2:09:29] Dat is iets wat dus ook gaat helpen, ook voor deze sector.
[2:09:33] En daarom zou ik niet alles specifiek willen maken bij een clubje mensen bij mijn ministerie, maar juist ook goed in grote lijnen willen blijven denken.
[2:09:43] Dus vooral eerst is het niet mijn voornemen om daar dan ook maar heel concreet over te zijn, om meer mensen op de club te zetten die specifiek zich op deze sector richten.
[2:09:56] Meneer Van der Lee, dit is wel uw laatste interpretatie.
[2:09:59] Ja, dat weet ik.
[2:10:00] Het is nog maar één poging.
[2:10:03] Kijk, ik snap ook generiek beleid.
[2:10:04] Dat snap ik.
[2:10:05] Overigens, dat MKB-pakket.
[2:10:07] We gaan er nog maar even zien of dat gaat vliegen natuurlijk.
[2:10:09] Al jaag ik toe dat er ook duurzaamheidsmaatregelen in zitten.
[2:10:13] Dus het is helemaal niet zo dat ik hier negatief tegenover sta.
[2:10:16] Maar er wordt weer een fiscale voordeeltje geboden.
[2:10:18] Maar alleen aan MKB's die winst maken...
[2:10:21] Terwijl, we hebben het ook over de problemen van MKB's die helemaal geen winst maken.
[2:10:25] Maar dat even terzijde.
[2:10:27] Mijn punt zit er meer om dat er ook zes sector-specifieke issues spelen.
[2:10:32] En dat geeft de sector heel expliciet aan.
[2:10:36] En dat los je niet alleen op met generiek beleid.
[2:10:39] En dan is het nodig dat de regering een visie heeft op de plek van deze sector binnen het geneel van de economie.
[2:10:47] En kunnen sector-specifieke problemen worden aangepakt?
[2:10:51] Is de regering daartoe bereid of heel bewust niet?
[2:10:54] Dat is ook een keuze, maar het niet maken van die keuzes...
[2:10:58] maakt dat wij hier een beetje gefrustreerd zitten, maar vooral de mensen op de publieke ploenen en iedereen die in de sector werkt, ja, die zijn gefrustreerd over waar zit nou eigenlijk ons perspectief?
[2:11:08] Waar kunnen we ons het beste op richten?
[2:11:10] En dat wil je wel in wisselwerking bespreken met de verantwoordelijke bewindspersoon die daar een coördinerende rol in heeft.
[2:11:18] Herkent de minister dat?
[2:11:21] Minister.
[2:11:26] Ik weet niet zo goed, voorzitter... hoe ik op het inhoud van deze vraag moet reageren.
[2:11:32] Want ik voel dat u... dat was eerder ook al door iemand anders gezegd... dat u eigenlijk op meer van mij zou hopen... wat meer over een sturende rol gaat.
[2:11:41] Daarvan heb ik net gezegd... nee, ik ga niet een aansturende rol nemen...
[2:11:46] Wat ik wel doe, heb ik ook gezegd.
[2:11:49] En ik dacht dat daarmee ik helder was geweest.
[2:11:54] En ik begrijp dat het niet in alle opzichten bevredigend is.
[2:11:58] En wat mij het meest helpt, is om daarin dan...
[2:12:01] ook weer heel concreet te horen.
[2:12:03] Wat is het nu concreet voorliggende probleem?
[2:12:06] En dat moet dan niet het probleem regie zijn of zo, maar inhoudelijk.
[2:12:11] Waar ik een rol in kan helpen spelen, want daar ben ik weer graag op aanspreekbaar.
[2:12:17] Ik verwacht dat allereerst te kunnen meenemen... in een reactie op die perspectievenota 2040.
[2:12:23] Ik heb daar op dit moment geen andere voornemens in...
[2:12:31] U heeft een interruptie van mevrouw Nanika.
[2:12:34] Ja, dank voorzitter.
[2:12:36] Ik sla eerlijk gezegd een beetje aan op de term spelverdeler.
[2:12:41] Als het gaat om bij andere departementen de belangen te behartigen van in dit geval de toerisme sector.
[2:12:51] Maar dat geldt ook voor MKB, geldt ook voor industrie.
[2:12:54] Want de term spelverdeler gaat mijn hartslag niet omhoog.
[2:12:58] Voorzitter, van de minister van Economische Zaken verwacht ik dat zij, dan zeg ik het eigenlijk nog best wel zacht, een ambassadeur is.
[2:13:08] Maar eigenlijk bedoel ik een strijder.
[2:13:10] Iemand die echt door roeien en ruiten gaat en haar collega's niet met rust laat totdat de vermeende eenheid van kabinetsbeleid geheel naar haar hand is gezet om onze prachtige economie er weer een beetje bovenop te krijgen.
[2:13:26] En als de rol is spelverdeler...
[2:13:28] Ik word daar niet warm van, voorzitter.
[2:13:34] Minister, ik kies met liefde een ander woord wat wel aansluit bij het woord strijden.
[2:13:40] Want mijn begrip bij de spelverdeler pakte ik bij die regeldrukaanpak.
[2:13:44] En daar ging het erom van dat ik inderdaad mij zie als degene die zorgt dat het bij een juiste loket terechtkomt.
[2:13:50] Het is absoluut zo dat ik op het resultaat gericht ben van zaken.
[2:13:57] Dus ik hoop dat dat in ieder geval aansluit bij welk woord we er ook voor kiezen.
[2:14:03] Mevrouw Nandertja.
[2:14:04] Ja, dank voorzitter.
[2:14:05] De discussie is niet semantisch.
[2:14:07] Het is niet een ander woord.
[2:14:11] De definitie van speelverdeler is echt een andere.
[2:14:14] Daar heeft niemand het idee bij van, goh, deze minister gaat collega-bewindspersonen eens aan hun revers over hun bureau trekken en zeggen, luister, we gaan dit nu regelen, want het gaat niet goed.
[2:14:25] In Nederland met deze of gene sector.
[2:14:29] Het woordkeuze zegt wel iets over wat je uitstraalt.
[2:14:32] En de minister gaat natuurlijk helemaal over haar eigen woorden.
[2:14:36] Maar daar zitten ook daden aan gekoppeld.
[2:14:37] En spelverdelen is iets anders dan het op het scherpst van de snede belangen behartigen.
[2:14:42] En dat is gewoon iets, voorzitter, dat geef ik mee, is geen vraag.
[2:14:44] Wat mijn fractie wel echt verwacht.
[2:14:46] En ik heb het vaker gezegd in deze debatten.
[2:14:48] We zien het onvoldoende terug, zeg ik daar ook bij.
[2:14:53] De minister.
[2:14:56] Zal ik doorgaan naar de vergunningen?
[2:14:59] Daar is door een aantal van u ook een opmerking over gemaakt.
[2:15:04] Het is zo dat vergunningen absoluut...
[2:15:08] De snelheid waarmee vergunningen, vergunningsaanvragen behandeld worden... is iets waar ik me ook druk over maak.
[2:15:16] Het is niet voor niks dat daarom er een rapid delivery team bezig is in de Rotterdamse haven...
[2:15:23] om daar te gaan bewijzen dat je met 60 tot 80 procent minder tijdsdoorloop... voor elkaar kunt krijgen om vergunningen af te geven.
[2:15:32] Dat gebeurt onder die vlag van de beruchte taskforce... waar meneer Prikaerts misschien wat smalend over sprak... maar ik hoop dat dit een heel concreet resultaat gaat opleveren.
[2:15:40] Daar ben ik eigenlijk best van overtuigd.
[2:15:43] En dan is het niet alleen goed voor dat wat in de haven daarmee bereikt is... omdat namelijk het voornemen is, omdat daarna...
[2:15:49] dat wat beproefd is, uit te kunnen rollen naar allerlei andere plekken in Nederland.
[2:15:53] Dus dat ten eerste over hoe serieus daar ook echt een aanpak op is... om in generieke zin dus weer vergunningen veel sneller te kunnen verlenen.
[2:16:03] Ik herken ook dat er op lokaal niveau dingen...
[2:16:09] te lang blijven liggen en dat dat raakt aan ondernemers.
[2:16:12] Ik was toevallig maandag bij een horecaondernemer in Delft... die daar een tranentrekkend verhaal over vertelde... die parasols in zijn terras wilde plaatsen... maar de omgevingsvergunning gewoon de hele tijd niet kreeg.
[2:16:24] Geen antwoord daarop kreeg.
[2:16:26] Ik zal eerlijk zeggen dat ik daar zelf ook van dacht... zou je op enig moment dan niet moeten redeneren... dat geen antwoord uiteindelijk dan maar akkoord is...
[2:16:34] Ik weet inmiddels dat op sommige wetgevingen het ook inderdaad zo is... ...dat als je daar aanvragen bij doet, vergunningsaanvragen... ...en je krijgt geen antwoord, dat dan geldt.
[2:16:44] Dan is het akkoord.
[2:16:45] Dat geldt niet op alle aanvragen.
[2:16:48] Ik denk ook dat daarmee dus grotere belangen gediend worden... ...en dat het niet goed is om dat in generieke zin als een spelregel te plaatsen.
[2:16:56] Dat betekent dus dat ik me zeker druk maak over hoe dan er toch sneller... ...al die aanvragen behandeld kunnen worden...
[2:17:02] En dat is ook iets van wat ik ook samen met mijn collega van BZK nog wil bespreken.
[2:17:08] Want ik herken dus dat dat echt zonde van ieders tijd en inzet is.
[2:17:14] Want dan is nee zelfs beter dan geen antwoord.
[2:17:16] U heeft een interruptie van de heer Prikkaert.
[2:17:19] Ja, dank voorzitter.
[2:17:20] Kijk, dit zijn dingen, hier kan je wat mee.
[2:17:23] En dat vind ik ook heel erg goed.
[2:17:25] Zo'n pilot in de Rotterdamse avond kijken hoe we dat uiteindelijk kunnen uitrollen.
[2:17:29] Alleen wat ik me dan wel afvraag, kunt u daar ook een tijdsbestek aan koppelen?
[2:17:33] Kunt u aangeven wanneer dat eventueel in de praktijk ook voor de toerisme sector in gebruik genomen kan worden?
[2:17:40] Dat denk ik dat dat misschien nog wel belangrijker is.
[2:17:45] De minister.
[2:17:46] Nee, dat kan ik niet op deze concrete manier.
[2:17:49] Dus ik weet hoe het rapid delivery traject in weken gaat verlopen.
[2:17:53] Maar niet hoe daarna de uitrol naar andere mogelijke gebieden kan gaan.
[2:17:57] Ik vind het wel een goede suggestie om dat mee te nemen bij dat eindpunt van dat traject in de haven.
[2:18:03] Om eigenlijk te kijken hoe gaan we nou zorgen dat dit zo snel mogelijk op die andere sectoren is.
[2:18:07] En wat kunnen we daar voor voorspelling voor doen om het dan mee te nemen.
[2:18:13] Meneer Kisteman.
[2:18:15] Meneer Prikjaas, u bent door uw interrupties heen.
[2:18:23] Meer dan terecht dat je geen interruptie meer krijgt.
[2:18:25] Nee.
[2:18:28] Mooi dat de minister dit erkent.
[2:18:30] En is het misschien mogelijk om eens dan in beeld te brengen waar bijvoorbeeld gemeenten zijn die dit dus doen.
[2:18:35] Wat de minister zei van oké, geen reactie aangenomen of de vergunning goed gekeurd.
[2:18:40] Ik snap namelijk het dilemma ook.
[2:18:42] En dat we dat dan misschien eens kunnen kijken of we dat landelijk breder kunnen trekken.
[2:18:45] Dus misschien...
[2:18:46] Ik wil niet alle ambtenaren aan het werk zetten, begrijp me goed.
[2:18:49] Maar dat we dan, want er zijn misschien best wel mooie voorbeelden.
[2:18:51] En we hebben binnenkort toch de commissie bepaald, regeldruk, strafvaardige overheid.
[2:18:54] We gaan het hier volgend jaar vast ook nog over.
[2:18:56] Kunnen we dat in beeld brengen?
[2:18:57] Bijvoorbeeld dat we dan eens kunnen kijken, hoe kunnen we dit vervolgens landelijk uitrollen?
[2:19:03] De minister.
[2:19:05] Ik vind het heel goed om te denken vanuit best practices.
[2:19:08] Overigens gaat het niet om gemeentes die iets beter doen dan andere gemeenten.
[2:19:12] Daar zijn ook voorbeelden van.
[2:19:14] Maar hier ging het om bepaalde regels die blijkbaar wel deze spelregel mee hebben en andere niet.
[2:19:20] Om dat nog eens goed helder te maken.
[2:19:21] Plus de best practices van gemeentes te delen.
[2:19:25] Volgens mij is dat iets wat ontzettend goed past bij onze slagvaardige overheid aanpak.
[2:19:31] Dus die wil ik daar graag mee naartoe nemen.
[2:19:33] Dat zal ik ook onderwerp maken van mijn gesprek met mijn collega BZK.
[2:19:38] Wat ik net ook al noemde.
[2:19:43] En meneer, krijgt de Kamer dit te horen?
[2:19:47] Ik denk dat het fijn zou zijn als we dat in kunnen brengen in een vervolgslag op de taskforce slagvaardige overheid.
[2:19:54] Ik weet even niet uit mijn hoofd wanneer dat is.
[2:19:58] Mag ik zeggen in een eerstvolgend moment van die taskforce?
[2:20:02] Ja?
[2:20:05] Minister, gaat u verder met die blokje?
[2:20:11] Ik zou graag naar de kosten willen gaan.
[2:20:16] U heeft nog één interruptie van mevrouw Bula.
[2:20:19] Ja, maar ik wou dat niet zien als een interruptie.
[2:20:22] Ik heb een vraag gesteld waar ik nog geen antwoord op heb.
[2:20:27] En ik weet niet of de minister daar nu op terugkomt.
[2:20:30] Het gaat over het organiseren van regelreizen.
[2:20:33] Dit hoort volgens mij bij het blokje regeldruk.
[2:20:37] Kan de minister daar nog een antwoord op geven?
[2:20:41] Ik moet hier eventjes ruggespraak over plegen, want ik heb hier niet iets over bij me.
[2:20:47] Dus zou mevrouw Buller nog één keer willen herhalen dat ik zeker weet dat we elkaar te pakken hebben in wat deze vraag is?
[2:20:55] Mevrouw Buller, kunnen jullie de vraag halen?
[2:20:58] Ik heb gevraagd, is de minister bereid om de regelreizen van verschillende type toeristische ondernemers in kaart te brengen?
[2:21:05] En daar heb ik een aantal voorbeelden genoemd, bijvoorbeeld een hotel met zwembad en een fietsverhuurbedrijf.
[2:21:13] En ik vraag nu een verhelderingsvraag aan mevrouw Bühler, want dan denk ik dat zij bedoelt op een soort van customer journey, maar dan op het gebied van wat maak je mee als bepaalde...
[2:21:31] Nee, ik wil dat niet naar me toe trekken om dit allemaal inzichtelijk te maken.
[2:21:37] Ik sta er wel erg voor open.
[2:21:39] Want volgens mij gaat het mevrouw Buller erom over waar vind je stapeling van dingen?
[2:21:44] Wat is eigenlijk wat er allemaal nodig is voordat je een bepaalde actie kunt nemen vanuit een sector?
[2:21:49] Ik hoop eigenlijk dat dit vooral ook door de sector zelf meegevoed kan worden.
[2:21:55] En dat we dat bijvoorbeeld terug herkennen in die 22 regels... waarvan ik meteen zal toegeven, daar werd net al op gezinsbeeld... dat ik ze niet uit mijn hoofd ken, die daar nu staan.
[2:22:04] Dus ik vind de benadering die mevrouw Bühler aangeeft... namelijk eigenlijk kun je vanuit totaal impact kijken.
[2:22:11] Die spreekt me wel aan.
[2:22:12] En ik herken ook dat mevrouw Bühler degene is die vanuit journeys redeneert.
[2:22:19] Mevrouw Buller, graag gevierde voorzitter.
[2:22:22] U heeft nog een vraag?
[2:22:26] Dan kan de minister door met het blokje COS en B2.
[2:22:32] Ja, want dat is, merk ik goed bij u bekend, dat begin 2027 er een eerste effectrapportage komt over die B2-verhoging.
[2:22:43] Meneer Vermeer vroeg mij daarin of er ook de gevolgen voor de investeringsruimte in meegenomen worden in die rapportage.
[2:22:51] Eigenlijk is het antwoord nee, dat wordt niet in die rapportage meegenomen...
[2:22:55] heeft ook iets ermee te maken dat in de regel, ik heb BTW niet in winst- en verliesrekeningen zichtbaar gemaakt moet worden.
[2:23:06] Dat waarschijnlijk als het gaat om investeringsruimte, het eigenlijk ook gaat om een soort van bijna gedragseffect.
[2:23:12] Van waar durven ondernemers nog te investeren omdat ze het toekomstperspectief zien.
[2:23:18] Ik herken wel dat dit iets is wat natuurlijk relevant is.
[2:23:25] Daarom is het allereerst die impactanalyse op wat zijn nou die gevolgen.
[2:23:29] En dan gaat het dus vooral over omzet, over kwantiteiten in overnachtingen en zo.
[2:23:35] Dat is eigenlijk het allereerste waar gewoon concreet zicht op komt.
[2:23:40] En de voorspelling die er gedaan is vooraf.
[2:23:43] is dat dat vast ook afhankelijk zal zijn van het precieze aanbod, de precieze deelsector, wat je dan voor effecten gaat zien.
[2:23:53] Waarschijnlijk bij budgetovernachtingen kunnen we denk ik allemaal invullen dat dat een groter gevolg heeft en dat die prijsgevoeliger zijn dan overnachtingen in het luxessegment bijvoorbeeld.
[2:24:10] Meneer Vermeer.
[2:24:12] Ja, dank u wel voorzitter.
[2:24:13] Maar dit is precies het probleem van hoe dit kabinet aan het functioneren is wat mij betreft.
[2:24:20] Precies hetzelfde zien we met de effecten bijvoorbeeld op btw-verhoging Sierteelt.
[2:24:26] Er wordt alleen btw-effect en directe omzet effect meegenomen of werkgelegenheidseffect met meergraadseffecten zoals invloed op inkomsten van de vennootschapsbelasting, op werkgeverspremies, loonheffingen, etcetera.
[2:24:43] Het wordt net gedaan of het niet bestaat.
[2:24:45] En daarmee...
[2:24:47] Ja, bezuinigen we eigenlijk gewoon Nederland naar de Filistijnen op deze manier.
[2:24:50] Omdat we maar één enkel effect kijken.
[2:24:52] Als we echt serieus als bedrijven zo zouden redeneren... dan hadden we hier alleen nog boekhouders hadden we dan ook niet meer nodig.
[2:25:02] Maar misschien nog boswachters nodig.
[2:25:04] En mensen die opvang doen voor de inwoners van Nederland... die gewoon geen eten meer kunnen krijgen.
[2:25:11] Wij moeten toch kijken naar die meer graadse effecten...
[2:25:15] Het kan toch niet zo zijn dat we alleen kijken naar van oké, de omzet is minder.
[2:25:19] Ja, jammer dan.
[2:25:20] En de btw-opbrengsten voor de overheid zijn minder of meer geworden.
[2:25:25] Nou, volgens mij gaat dit net zo erg weer tegenvallen als met tabakzaak zijn ze verhogen en alcoholic zijn ze.
[2:25:33] De omzet wordt verplaatst naar het buitenland.
[2:25:36] De verdienvermogen van Nederland daalt en de effecten in de regio, daar wordt straks over gepiept dat daar toch echt iets mee moet gebeuren.
[2:25:46] Maar dit is gewoon het paard achter de wagenspannen.
[2:25:50] Kan de minister hier toch eens naar kijken en juist als minister van Economische Zaken dit patroon doorbreken, ook bij financiën, om te gaan kijken naar alle effecten?
[2:26:01] En daar hoort ook gewoon de investeringsruimte van bedrijven bij.
[2:26:05] Want als die afneemt, dan neemt ook het verdienvermogen van de rest van de economie af.
[2:26:11] Dan moet deze minister toch te harte gaan en zeggen van we gaan dat niet enkelzijdig bekijken.
[2:26:18] Minister.
[2:26:19] Ja, dit gaat zeker mij ter harte en dan koppel ik dat overigens niet.
[2:26:24] Ik koppel dat niet één op één aan BTW, maar aan een veel breder plaatje.
[2:26:29] Kijk, als we naar de BTW kijken, eigenlijk fiscaliteit, maar laten we even eerst BTW pakken.
[2:26:34] Dan is er, dat weet u denk ik, is er een...
[2:26:39] bredere afbouw van verlaagde btw-tarieven.
[2:26:43] Dat is aan de gang.
[2:26:44] Eigenlijk de wens om tot een versimpeld btw-stelsel te komen.
[2:26:49] U weet, dat is niet mijn verantwoordelijkheidsdomein.
[2:26:53] Dat ligt bij financiën.
[2:26:56] Maar dat is enerzijds een doel.
[2:26:58] Om dus die btw simpeler te krijgen, te vereenvoudigen.
[2:27:03] En dat zet ik even apart daar...
[2:27:09] De heer Vermeer koppelt in zijn bijdrage eigenlijk de totale effecten van een sector voor totale kostenontwikkelingen.
[2:27:16] En daar doet natuurlijk dit kabinet op allerlei manieren andere dingen aan.
[2:27:22] Dingen die blijvend effect hebben... stijgende arbeidskosten, energiekosten.
[2:27:31] Hebben wij een visie op dat je daarin enerzijds niet moet ontkennen... dat als er schaarste in de markt zit... dat je niet kunt blijven subsidiëren als overheid... omdat je daarmee eigenlijk iets ontkent wat wel degelijk er is.
[2:27:44] Dat is ook een reden van waarom...
[2:27:45] om onafhankelijker te worden van fossiele brandstoffen... er juist ingezet wordt op het subsidiëren van verduurzaming.
[2:27:53] Dus eigenlijk dit soort logica zit in een soort totaalaanpak van het kabinet.
[2:27:57] Dat maakt mij dus zeker wel gevoelig... voor hoe uiteindelijk ondernemend Nederland de ruimte blijft kunnen voelen... en ook echt heeft, om te kunnen investeren in de eigen toekomst.
[2:28:10] Het zet de overheid niet in een rol die daarmee de markt ontkent...
[2:28:17] Als we het hebben over toeristenbelasting, misschien nog een laatste die ook heel specifiek... U heeft wel nog een interruptie op dit verhaal van meneer Van der Meer.
[2:28:31] Ja, voorzitter.
[2:28:33] Het kan niet zo zijn dat belastingen veranderd worden alleen uit de eis om simpeler btw-systemen te komen.
[2:28:42] Ik bedoel, dat is gewoon absurd.
[2:28:44] We praten hier over allerlei digitale ontwikkelingen, AI die alles mogelijk maken, alleen bij de Belastingdienst moet alles simpeler en kan men niet eens twee tabellen hanteren.
[2:28:52] Dat is gewoon ongekend.
[2:28:53] Dit is gewoon een politieke keus om dit te verhogen.
[2:28:56] En die ondernemers willen geen subsidies voor het stimuleren van verduurzaming op het moment dat ze rood staan.
[2:29:02] Want wie rood staat, die kan niet groen doen.
[2:29:04] Dus juist als je dit wil doen, je kunt niet zeggen... En dat is precies hetzelfde wat met de boeren gebeurt.
[2:29:10] We gaan je hier beperken en daar gaan we je stimuleren om te doen.
[2:29:14] En dan moet je nog blij wezen ook.
[2:29:15] Dus je wordt eerst duizend euro afgenomen en dan moet je blij zijn als je twintig terugkrijgt.
[2:29:20] En dan moet ik nog applaus geven voor de mensen die dit bedenken.
[2:29:23] Nou, ik accepteer dat gewoon niet.
[2:29:25] Het kan niet zo zijn dat dit eenzijdig bekeken wordt vanuit omzetgevallen.
[2:29:32] Hier moet je ook gaan kijken naar wat is de investeringsruimte die overblijft en de eisen en normeringen noemt men dat hier.
[2:29:40] Nou, het zijn gewoon geen normeringen.
[2:29:43] Het zijn gewoon verplichtingen en boetes.
[2:29:46] die ervoor zorgen dat mensen ook nog weer minder te besteden hebben en die investeringsruimte nog verder afneemt.
[2:29:53] Het werkt gewoon finaal tegen elkaar in.
[2:29:55] En ik hoop echt dat deze minister, ja, die komt
[2:30:00] uit het bedrijfsleven, die moet gewoon desnoods de hele dag vrijdag bij de ministerraad blijven zitten totdat hier eens een keer een fundamentele discussie over gevoerd wordt.
[2:30:13] De minister.
[2:30:15] Ja, ik zal dit in overweging nemen, meneer Vermeer.
[2:30:19] Dan heeft hij nog een interruptie van mevrouw Nannega.
[2:30:24] Nou ja, dank voorzitter.
[2:30:25] Ik sluit me ook...
[2:30:27] voor een groot deel aan bij de duiding die de heer Vermeer net geeft.
[2:30:30] We kunnen het hebben over de btw-verhoging en daar komen dan cijfers van... en dan zie je wat het in de boekhouding van een ondernemer zo gemiddeld voor schade aanricht.
[2:30:40] Ik denk dat de vraag aan de minister, die dit mogelijk een begin van een oplossing is... naast natuurlijk dat zij enorm moet ijveren om die verhoging terug te draaien...
[2:30:50] is wat ik in mijn betoog net al zei, voor iedere euro die een buitenlandse gast uitgeeft aan een overnachting, met dus al die extra btw, besteedt hij nog 3,5 euro in ons land aan andere zaken.
[2:31:03] Dus dat gaat bijna vier keer over de kop.
[2:31:06] Dus wat we eigenlijk willen is, denk ik, kijk ook naar de heer Vermeer, is dat de minister toezegt dat ze dit gegeven ook meeneemt.
[2:31:13] In de evaluatie van die cijfers die begin volgend jaar zijn toegezegd dat ze komen.
[2:31:18] Als we de totale schade gaan ramen, want dan kunnen we kijken waar we het over hebben.
[2:31:22] Dus aan de hand van die btw-cijfers moet er ook die analyse worden losgelaten.
[2:31:27] Dan zien we de totale schade die het niet alleen ondernemers oplevert, maar ook de schatkist.
[2:31:32] Want iedere euro die hier niet wordt uitgegeven is ook weer geen btw en accijns in de schatkist.
[2:31:38] Ik denk dat daar een negatieve som uitkomt, dat het meer oplevert voor de overheid.
[2:31:43] Die stelling, die gok durf ik hier wel aan, voorzitter.
[2:31:46] Als we die btw weer terugdraaien, dan wanneer we hem zo hoog laten.
[2:31:51] Het is echt penny wise, pound foolish.
[2:31:52] Dus is dat dan misschien een toezegging die gedaan kan worden?
[2:31:56] Dat die nevenschade ook uitgebreid in kaart wordt gebracht en meegenomen, zodat de minister en wij daarop kunnen acteren.
[2:32:03] Minister, ben u bereid om een toezegging te doen?
[2:32:07] Een toezegging kan ik niet doen op het resultaat.
[2:32:11] Maar ik snap heel goed waar dit appel over gaat.
[2:32:14] En ik wil dit ook echt wel zelf begrijpen.
[2:32:16] Alleen ik denk...
[2:32:18] Ik zal mij hier tussen de eerste en tweede termijn even op laten informeren.
[2:32:22] Ik vermoed dat iemand mij heel goed kan gaan uitleggen... dat je dit niet één op één zichtbaar kunt maken.
[2:32:27] En dat ik daarom ook er niet wijs aan doe om dit toe te zeggen.
[2:32:30] Al zeker niet als ik niet degene ben die deze rapportage oplevert.
[2:32:33] Dus ik heb dit goed gehoord en ik wil me echt wel beijveren om totaal impact te doorleven.
[2:32:42] En daar mag u ook met mij het gesprek over blijven voeren.
[2:32:48] Minister, ik heb hier nog iets over toeristenbelasting.
[2:32:52] Want dat is ook door meerdere van u genoemd.
[2:32:55] En ik herken ook dat het ook in het begrotingsdebat al aan bod kwam.
[2:32:59] En dat is ook iets dat roept ook wel dubbele gevoelens bij mij op.
[2:33:05] Want kijk, enerzijds wil ik echt ook blijven benadrukken... dat dit is wat op gemeenteniveau vastgesteld moet kunnen worden.
[2:33:16] Omdat het ook moet passen bij de plaatselijke situatie.
[2:33:18] En dat daar ook door verschillende gemeenten verschillende keuzes in gemaakt kunnen worden, vind ik ook daarin niet gek.
[2:33:25] Is ook niet iets waar ik van wil aangeven over wat daarin de goede uitkomst wel of niet zou kunnen zijn.
[2:33:32] Ik ben vooral sip over iets wat volgens mij meneer Prikhaerts ook benoemde, namelijk het gevoel of het feit dat de toeristenbelasting geïnd wordt om andere doelen mee te halen.
[2:33:46] En dat helpt niet.
[2:33:49] Het is ook, denk ik, niet goed naar de sector toe.
[2:33:52] Dus dat ondersteun ik helemaal.
[2:33:55] Daar heb ik niet een rechtstreekse zeggenschap over.
[2:33:58] Maar ook, ik heb net benoemd... dat ik over het onderwerp vergunningen met mijn collega van BZK... het gesprek aan zou willen gaan.
[2:34:05] En ik zou dit ook onder de aandacht willen brengen van mijn collega van BZK.
[2:34:09] Want dit is het punt wat me ook raakt.
[2:34:12] Dat, ja...
[2:34:15] Ik denk dat ik hiermee de dingen heb genoemd die gaan over btw-kosten en belastingen.
[2:34:21] Dan heb ik nog een restcategorie met wat losse dingen.
[2:34:26] Ik weet bijvoorbeeld dat meneer Vermeer mij nog vroeg naar De Wolf.
[2:34:30] Even kijken, er zijn nog wat andere dingen.
[2:34:32] Het is een stapeltje rijp en groen.
[2:34:37] Even kijken.
[2:34:43] Hier hebben we het al over gehad.
[2:34:48] Nou, laat ik daar dan maar meteen mee beginnen.
[2:34:50] Die wolven, ja, dat zei eigenlijk meneer Vermeer zelf ook al.
[2:34:53] Ja, inderdaad is het zo dat dat het beleidsterrein is van de staatssecretaris van LVVN.
[2:34:59] Dat was bekend, maar eigenlijk meneer Vermeer vraagt mij vooral of ik ook het toeristisch perspectief daarbij nog eens onder de aandacht wil brengen bij mijn collega.
[2:35:08] En ja, dat zal ik doen.
[2:35:12] Dan over het gemeentefonds en de DMO, ook al benoemd als een niet zo fijne afkorting.
[2:35:20] Ik kende hem zelf eerlijk gezegd nog niet tot vanochtend.
[2:35:26] Want daarin vroeg meneer Vermeermij of ik aandacht kan geven aan of er voldoende financiering blijft voor VVV's...
[2:35:33] bestemmingsmanagementorganisaties.
[2:35:37] Het is zo dat ik niet van plan ben om mij te gaan mengen in de bestemming van middelen uit het gemeentefonds.
[2:35:45] Dat is iets wat ik toch echt op dat gemeentelijk niveau voor mij zie.
[2:35:51] En ook dus de financiering van die zaken zie ik ook echt als een regionale rol.
[2:35:58] dan de toegankelijkheidsthema's, die zijn door meerdere van u benoemd.
[2:36:04] Het klopt inderdaad dat er een VN-verdrag handicap is.
[2:36:08] En mijn collega minister Sterk gaat daar binnenkort de Kamer over informeren...
[2:36:14] En daarin heeft zij een ophouwronde gedaan over alle departementen die een deelverantwoordelijkheid in dit terrein hebben.
[2:36:20] Voor mij geldt dat onder andere richting die toerisme- en recreatiesector.
[2:36:24] Dus die input is er geleverd vanuit mijn ministerie, maar gaat via minister Sterk naar uw kamer.
[2:36:31] Dat is in een voortgangsrapportage over het VN-verdrag handicap.
[2:36:35] Ik dacht dat er ook een timing daarvoor bekend was.
[2:36:38] Dat is nog in december, geloof ik, hè?
[2:36:40] Ja.
[2:36:44] En eerder al is de motie van mevrouw Westerveld... waar meneer Van der Lee ook naar verwees... door mij afgedaan in die toerismebrief...
[2:36:52] Of er extra dingen nodig zijn, ik denk dat niet.
[2:36:57] En over wat daar in totaal dan nu voor stand van zaken is... dat is dus in die voortgangsbrief die straks vanuit minister Sterk komt... wordt dat opgepakt.
[2:37:09] Dan heb ik nog een vraag hier liggen over grenzen aan de groei.
[2:37:13] Is eigenlijk iets wat door meneer Van der Lee ook ingebracht is.
[2:37:17] Heb ik net ook al wel aangenoemd.
[2:37:19] Dat dat breder speelt dan alleen in steden.
[2:37:23] We hebben het al even laten passeren.
[2:37:25] Hoe ik daar vooral een rol in zie is eigenlijk via het NBTC.
[2:37:30] Niet dat ik daar rechtstreeks op stuur, maar ik weet dat het NBTC hier een goede rol in speelt.
[2:37:35] Want ook hier is het weer zo dat lokale situaties vragen om lokale oplossingen, maar het NBTC wil degelijk een...
[2:37:42] ondersteunende rol kan spelen bij juist die verdeelvraagstukken, het anders verdelen van drukte.
[2:37:49] Ik weet uit mijn vorige werkende leven ook nog wel van hoezeer er bijvoorbeeld in Brabant door een heel Van Gogh-stelsel aan aanbod te maken hoe daar aantrekkingskracht geregeld werd
[2:38:01] of geprobeerd werd te regelen... wat eigenlijk afleidt de toeristenstroom alleen naar onze grote steden te laten gaan.
[2:38:08] Dat soort dingen denk ik dat daarin vanuit de kennisdragers... eigenlijk een goede rol in gespeeld kunnen worden.
[2:38:15] Even kijken.
[2:38:16] Er is een heel concrete vraag aan mij gesteld... over welk deel van het MKB-ondersteuningspakket... naar de toerisme- en recreatiesector gaat.
[2:38:27] Daarin werd gedoeld op het pakket zoals dat aangekondigd werd in de brief van gisteren...
[2:38:31] En dan zal ik heel eerlijk zijn dat ik eigenlijk net de inhoud tot mij heb genomen die zoals meerdere van u al zeiden nog niet nader uitgewerkt is.
[2:38:40] Daar is dus ook nog niet, en misschien gaat dat ook wel niet gebeuren, een afzonderlijk bedrag of een percentage bekend gemaakt per sector.
[2:38:47] Dit wordt in de komende maanden verder uitgewerkt en dat moet dan in de voorjaarsnota van 2027 verder zijn beslag gaan krijgen.
[2:38:57] Even kijken dan...
[2:39:03] is er misschien ook nog een ontzettend concrete vraag gesteld door mevrouw Nanninga, die eigenlijk denk ik ook weer ik vooral wat breder moet pakken op van welke concrete vooruitgang kun je nou eigenlijk gewoon ook vanuit EZK beloven aan de sector.
[2:39:20] We hebben een heleboel onderwerpen hier al voorbij gehad vandaag.
[2:39:24] Ik hoop en reken dat op bijvoorbeeld die 22 januari
[2:39:27] die aangewezen zijn vanuit de sector... dat dat iets is waar heel concrete dingen in zichtbaar worden.
[2:39:34] Maar er is ook bijvoorbeeld een groei in digitalisering van de sector... om maar iets heel concreets te noemen.
[2:39:41] Daar is een ondernemerscampagne voor opgezet vanuit het NBTC... mede door inzet van het digitaal offensief toerisme...
[2:39:49] Dit zijn dingen die ik ook niet elke dag op mijn bureau zie liggen, maar waar ik wel blij van ben als ik dit soort heel concrete dingen voorbij zie komen, omdat ik ook echt denk dat dit iets is waarmee in de breedte de sector echt weer geholpen is.
[2:40:01] Zeker wetend dat personeelsbeschikbaarheid een van de grote opgaves is voor alle sectoren, ook voor deze sector in de komende jaren en daarmee we wel door moeten op digitalisering.
[2:40:12] Dus het heel concreet ondersteunen daarin van ondernemers is iets wat echt een zichtbare actie is.
[2:40:21] Ik ben hiermee door de dingen gegaan waar ik mee gevoed ben.
[2:40:27] Laten we eens een ophouden onderdoen wat er dan nog is blijven liggen.
[2:40:30] U heeft wel nog een interruptie van mevrouw Buller.
[2:40:33] Ik heb mijn interrupties opgespaard omdat ik dacht ik heb dadelijk nog wel wat reacties die ik wil geven op vragen die beantwoord worden.
[2:40:42] Maar ik mis weer een aantal vragen.
[2:40:45] Ik heb een aantal antwoorden, ja laat ik het zo zeggen.
[2:40:50] Ik heb gevraagd of de minister meer ruimte wil geven aan nieuwe combinaties.
[2:40:57] Dus het combineren van mogelijke formules.
[2:41:01] Dat vinden we heel belangrijk.
[2:41:03] En hoe ze dat gaat oppakken.
[2:41:05] En daarnaast hebben we het ook nog even gehad over het toegankelijk maken.
[2:41:11] Nou, we hebben het VN-verdrag van de handicap.
[2:41:15] Daar is een uitvoeringsagenda aan gekoppeld.
[2:41:18] Daarin staat een expliciete...
[2:41:20] taak voor de minister van EZK vermeld en wij vroegen ons af hoe het daarmee zit en op welke manier de minister daarover in gesprek is met de sector, omdat die taak expliciet aanwezig is en volgens mij iets meer vraagt dan ook de terugkoppeling die u net heeft gegeven aan de heer Van der Lee op winkels en retail.
[2:41:45] Tenminste, kunt u daar nog een antwoord op geven?
[2:41:49] Over de mengformules dacht ik antwoord te hebben gegeven.
[2:41:52] Maar dat is eigenlijk meer in de zin van dat ik verwezen naar dat hij in die 97 regels ook zat die vanuit de VVD aangedragen is.
[2:42:00] Maar u vraagt nu om hoe ik hier nu mee bezig ben.
[2:42:04] Daar kan ik nu geen antwoord op geven.
[2:42:06] Heb ik nu geen informatie over.
[2:42:08] Ik zal even kijken of ik voor de tweede termijn daar wellicht nog wel wat informatie over kan ophalen.
[2:42:12] En anders kom ik er op een ander moment op terug.
[2:42:17] Mevrouw Bühler, wat krijgt u voor de voorzitter?
[2:42:21] Ja, voorzitter, dank.
[2:42:25] Ik denk wel dat het heel belangrijk is om daar ook echt een visie op te gaan formuleren.
[2:42:30] Want we zien dat regio's die het goed doen... en bestemmingen die het goed doen, maar ook ondernemers die het goed doen... die echt behoefte hebben aan het creëren van een stukje beleving.
[2:42:41] En daarmee zie je dat er steeds meer vraag is naar het combineren van formules.
[2:42:46] En tot op heden zien we dat dat vaak stokt, omdat er vaak onduidelijkheid is of omdat gemeentes niet zo goed weten hoe ze dat moeten organiseren.
[2:42:58] En ik denk echt dat dat een EZK-aandachtspunt is waar ik meer van zou willen zien dan enkel alleen het verpakken in regeldruk.
[2:43:09] Dus het is wel echt een concrete oproep aan de minister om hiermee aan de slag te gaan.
[2:43:16] De minister.
[2:43:18] Dank voor deze toelichting.
[2:43:19] En ik moet gewoon toegeven dat ik hier te weinig eigen kennis over heb.
[2:43:22] Dus ik moet mij hier even over laten informeren.
[2:43:25] Dat ga ik proberen om alvast op te halen voor de tweede termijn.
[2:43:29] Dan zijn we aan het einde gekomen.
[2:43:31] Ik heb, want mevrouw Biele had ook nog gevraagd over toegankelijkheid en een uitvoeringsagenda die daarbij speelt.
[2:43:37] Want ik geef samen met collega's uitvoering aan dat VN-verdrag.
[2:43:43] Daar is ook overleg over met belangenorganisaties, brancheorganisaties, met ervaringsdeskundigen.
[2:43:49] En de voortgang daarvan, die wordt dus gerapporteerd in die brief die van minister Sterk komt.
[2:44:00] Mevrouw Bulat, dat is uw laatste interruptie.
[2:44:02] Ja, dat weet ik.
[2:44:05] En dan ben ik ook heel erg benieuwd... of u daarmee ook de toeristische sector heeft betrokken.
[2:44:13] Omdat ik ook zie dat zij echt al hele grote stappen aan het zetten zijn... op die verbetering van die toegankelijkheid.
[2:44:20] En dat ik ook wel hoor dat er wat meer hulp nodig is.
[2:44:24] Dus ik zou wel willen weten hoe breed die scoop is...
[2:44:27] En hoe de minister de sector betrekt.
[2:44:33] De minister.
[2:44:36] Ik ga ook mijn best doen om te kijken of ik dit in de tweede termijn al mondeling kan beantwoorden.
[2:44:40] En of ik anders kan zorgen dat dat in diezelfde brief meegenomen wordt.
[2:44:44] Dan zijn we nu aan het einde gekomen van de eerste termijn van de minister.
[2:44:49] Dan gaan we naar de tweede termijn van de Kamer.
[2:44:53] De Kamer heeft 1 minuut 20 seconden.
[2:44:57] U heeft een oude voorstel?
[2:44:59] Ik heb nog heel wat vragen die niet beantwoord zijn.
[2:45:10] Die kunt u in de tweede termijn meenemen.
[2:45:14] Die betalen we dan niet als een interruptie.
[2:45:18] Dus dat doen we in de tweede termijn.
[2:45:21] Dan geef ik de heer Kisserman het woord.
[2:45:26] Voorzitter, dank u wel.
[2:45:27] Ik wil de minister bedanken voor de beantwoording en de toezegging.
[2:45:30] Ik ga het in mijn eigen woorden vertellen.
[2:45:32] Om aan de slag te gaan met ons voorstel aanvraag te lang, aanvraag goed gekeurd.
[2:45:35] Maar ik denk dat de minister heel goed begrijpt wat ik bedoel.
[2:45:38] Ik ga geen tenminste wat aanvragen, want ik vind dat hier veel te veel moties worden ingediend.
[2:45:42] Maar ik heb nog wel één vraag aan de minister, dus ik hoop dat ze hier een toezegging op kan geven.
[2:45:46] Wil de minister, als de perspectiefnota 2040 is gepresenteerd, met de belangrijke behartigers uit het bedrijfsleven, maar ook gemeenten, provincie en met aanpalende ministeries in gesprek gaan om uit te werken welke vervolgstappen nodig zijn?
[2:46:00] En wil de minister daar dan een brief over sturen naar de Kamer wat de uitkomsten daarvan zijn?
[2:46:05] Daar wil ik het bij laten, voorzitter.
[2:46:07] Meneer Van der Lee.
[2:46:08] Dank voorzitter.
[2:46:10] Dank aan de minister voor de beantwoording.
[2:46:11] Even voor de handelingen.
[2:46:13] De btw-verhoging zat in het belastingplan van 2025, gemaakt door het kabinet Schoof, met daarin de VVD, de PVV, de BBB en de heer Eerdmans heeft het gewoon gesteund.
[2:46:26] Dus ja, ik bedoel, draag ook even de consequenties van de eigen keuze.
[2:46:31] En ik moet wel zeggen, de heer Vermeer heeft gevochten voor een vrijstelling voor de kampeerterreinen en dat is gelukt.
[2:46:37] Dat wil ik even gezegd hebben.
[2:46:39] Verder ga ik wel een twee minuten debat aanvragen.
[2:46:42] Meestal doe ik het niet.
[2:46:42] Maar ik vind toch dat het ambitieniveau op één punt ontbreekt.
[2:46:47] En dat betreft toch wat meer duidelijkheid over de visie die het kabinet zelf heeft als het gaat om de toekomst van de sector.
[2:46:53] En daar ga ik een motie over maken.
[2:46:55] En dat zal ik dan indienen.
[2:46:57] Dank u wel.
[2:46:58] U heeft een interruptie van mevrouw Nanneke.
[2:47:01] Ja, als we dingetjes voor de handelingen gaan invullen, voorzitter... dan lust ik er ook nog wel een.
[2:47:06] Het is de partij van de heer Van der Lee die afgelopen weken liep te tetteren... dat het wegstemmen van een belastingplan volslagen onverantwoord zou zijn... in een soort bijl aan de wortel van de rechtsstaat en wat het allemaal niet was.
[2:47:20] Het is natuurlijk echt hele flauwekul om dit zo te stellen.
[2:47:23] Een belastingplan omvat letterlijk ongeveer alles...
[2:47:27] En er zitten altijd onderdelen in die voor iedere partij heel lastig te verteren en te verkopen zijn.
[2:47:34] Het was verder geen vraag, maar een aanvulling op de handeling.
[2:47:38] Meneer Van der Lee.
[2:47:41] Ja, misschien dan voor de volledigheid.
[2:47:43] Vermeld ik dan even dat slechte belastingplannen ook wel eens een tegenstem verdienen.
[2:47:47] En dat gold voor het belastingplan van het kabinet Schoof.
[2:47:49] Daar heeft mijn partij dus tegengestemd.
[2:47:53] Ja, gewoon even de feiten.
[2:47:59] Dan geef ik nu het woord aan de heer Prikaert.
[2:48:02] Ja, dank voorzitter.
[2:48:04] Ik wil ondanks de hele discussie over wie wat geïnitieerd heeft, het was overigens een VVD-minister, maar daar wil ik toch weten wat de btw-effecten zijn op de branche en op de inkomsten.
[2:48:18] Dus daar wil ik de minister nogmaals vragen om daar met haar collega van de minister van Financiën in te duiken en daar ons inzicht in te kunnen geven.
[2:48:28] De toeristenbelasting, ja ik had in mijn inbreng gevraagd of het instellen van een landelijk plafond voor de toeristenbelasting op de sympathie van de minister kan rekenen.
[2:48:36] En daar zou ik toch nog graag een antwoord op willen hebben.
[2:48:38] Plus dat ik had gevraagd aan de minister of zij het net als de PVV, het eens is met de PVV, dat het nogal disproportioneel is dat je op dit moment bijna 50% van je logies kwijt bent aan de overheid.
[2:48:52] Daarnaast wil ik graag een twee minuten debat aan hem vragen.
[2:48:54] Voorzitter, is al aangevraagd.
[2:48:57] Meneer van der Lee had het alleen over een motie.
[2:48:58] Ik dacht ja, misschien gaat hij die ergens anders indienen.
[2:49:00] Maar oké, dat twee minuten debat staat.
[2:49:02] Want ik denk wel dat we met alle respect met deze minister toch moties zullen moeten gaan indienen om te kijken of we iets los kunnen krijgen en of er iets geïnitieerd kan worden waardoor de sector weer lekker door kan.
[2:49:15] Dus nou ja, dan wil ik het daar verder behouden.
[2:49:16] Voorzitter, dank u wel.
[2:49:17] U heeft een interruptie van de heer Kirstenman.
[2:49:21] Ja, voorzitter.
[2:49:21] Want het lijkt hier net al drie jaar toerismedebat.
[2:49:24] We verwijzen allemaal naar elkaar en we geven elkaar de schuld.
[2:49:27] En volgens mij moet je af en toe gewoon verantwoordelijkheid nemen voor de beslissingen die je maakt.
[2:49:30] En soms pakken ze niet uit zoals je wil.
[2:49:32] Maar dat gebeurt nog eenmaal.
[2:49:33] Dat hebben we ook in ons werk te doen.
[2:49:34] En we hopen dat de minister de verantwoordelijkheid neemt om de toeristische sector duidelijkheid te geven.
[2:49:39] En zo nemen wij als Kamerleden ook onze verantwoordelijkheid voor beslissingen die we in het verleden hebben gemaakt.
[2:49:50] U wilt erop reageren, meneer Prikerts?
[2:49:53] Dat ik het volledig eens ben wat meneer Kisteman net inbrengt.
[2:49:56] Mooi, kornkrachtig.
[2:49:58] Dan ga ik over naar meneer Schoonis.
[2:50:01] Ja, voorzitter, dank.
[2:50:03] Dank ook aan de minister.
[2:50:06] Ik zoek nog een beetje naar het kan wel mentaliteit hier.
[2:50:10] Toerisme is uiteindelijk gewoon een kans.
[2:50:12] En we vragen gewoon regie van de minister.
[2:50:14] Dus niet alleen wij, maar ook de sector.
[2:50:17] Dus ik zou zeggen, maak daar toch nog iets meer werk van dan wat u nu heeft gezegd.
[2:50:24] Mevrouw Nandendjaar.
[2:50:27] Volgens mij is toerisme een onderwerp waarin kabinet en kamer... en ook de kamerleden onderling eigenlijk helemaal niet zo erg tegenover elkaar staan.
[2:50:34] En de wil van de minister om de sector voor uit te helpen, die is er wel.
[2:50:37] Dat zien wij ook.
[2:50:39] Wat onze fractie voor de sector en voor de recreërende Nederlander wil en kan doen... is deze minister scherp houden op goede voornemens.
[2:50:45] We willen concrete acties en uitvoeringen zien.
[2:50:48] We zullen blijven vragen naar deadlines en updates.
[2:50:50] Voorjaar 2027 komen de cijfers over de...
[2:50:53] gevolgen van de btw-verhoging.
[2:50:55] Ik zei zojuist al, voor iedere euro die een buitenlandse gast aan zijn overnachting uitgeeft besteedt hij gemiddeld nog 3,5 euro in ons land aan andere zaken.
[2:51:04] En ik vraag wederom de toezegging dat de minister dit gegeven meeneemt in de evaluatie van de cijfers die volgend jaar komen in het ramen van de totale schade.
[2:51:13] We verwachten ook van de minister stevig ingrijpen als de uitkomsten daar om vragen.
[2:51:18] Ik vraag om een concreet tijdpad voor het schrappen van de 22 regels die Gastvrij Nederland zo beknellen in hun mooie rapport uiteengezet.
[2:51:27] Om te beginnen een appreciatie per regel of die kan worden afgeschaft of verbeterd en wanneer.
[2:51:33] En zo niet een goede onderbouwing.
[2:51:35] Wanneer kan dit aan de Kamer gezonden worden?
[2:51:37] En ik vraag ook op dit punt een toezegging met datum.
[2:51:40] Voorzitter, ik aanzoel naar de chaos van afgelopen week om de term in de mond te nemen.
[2:51:44] Maar we hebben in theorie eenheid van kabinetsbeleid.
[2:51:47] Dus die rol kan en moet de minister pakken om het beleid naar hand te zetten.
[2:51:52] In het belang van onze Nederlandse economie en in dit verband vandaag de toerisme sector.
[2:51:58] In het bijzonder.
[2:51:59] Dank u wel.
[2:52:01] Mevrouw Buller.
[2:52:06] Ja, dank voorzitter.
[2:52:08] En ook dank aan de minister voor de beantwoording.
[2:52:13] Als het gaat over regie in de EU... hebben we een commissaris op dit moment voor toerisme... met een duidelijke EU-beleidsaanpak.
[2:52:22] En daar zit ook een duidelijke coördinatie.
[2:52:25] En we moeten ook implementeren en rapporteren.
[2:52:28] Dus ik ben benieuwd hoe we dat gaan doen.
[2:52:29] Graag ook een antwoord van de minister.
[2:52:31] Spelverdeler en regisseur maakt het voor ons moeilijk om te monitoren...
[2:52:35] Faciliteren en regie nemen hoeven wat ons betreft elkaar niet uit te sluiten.
[2:52:41] En toch zal ik iets praktisch willen op regie.
[2:52:45] En ik wil de minister vragen, kan zij geen toerismeladder maken?
[2:52:51] Samen met de provincies en de gemeenten.
[2:52:54] Lokaal wat lokaal kan, regionaal wat grenzen overschrijft en landelijk wat daar vastloopt.
[2:53:00] En dat hoeft voor ons niet met nieuwe regels, maar met duidelijke afspraken wie welke knelpunten oplost.
[2:53:06] En de vraag is, is de minister bereid om die toerismeladder te maken en die aan te bieden aan de Kamer?
[2:53:13] Zodat we kunnen zien wie waarvoor en zet is.
[2:53:16] En graag een toezegging hierop.
[2:53:18] En regelreizen en customer journey, ja ik vind dat inderdaad heel interessant.
[2:53:22] En ik zou daar graag een toezegging op willen.
[2:53:25] Want ondernemers lopen vast op de spaghetti van regels.
[2:53:28] En die moeten we juist in beeld brengen.
[2:53:31] En niet alleen per regel elke keer evalueren.
[2:53:34] Want ja, spaghetti van regels is heel confronterend.
[2:53:40] Ik zou dan heel graag een toezegging willen hebben om toch die customer journey in beeld te brengen.
[2:53:46] Want die gaat ons helpen.
[2:53:48] U even na interruptie van de heer Kirstenman.
[2:53:52] Ja, voorzitter.
[2:53:54] Customer journey, toerisme ladden.
[2:53:56] Dit klinkt echt als een explosie aan ambtenaren.
[2:53:59] Terwijl de minister een enorme taakstelling heeft liggen om efficiënter te gaan werken en tot minder ambtenaren te komen.
[2:54:05] Volgens mij moeten we dat zeker niet willen.
[2:54:07] Dus ik zou echt mevrouw Buurder nog even willen vragen.
[2:54:10] Denk nog heel even na over de verzoeken die ze nu heeft gedaan.
[2:54:12] Want we zetten vooral duidelijkheid en geen ladders of wat voor dingen.
[2:54:15] Ook die wil gewoon beter waar ze aan toe zijn.
[2:54:17] En dat de minister daar regie in neemt en laat alsjeblieft niet allemaal nieuwe dingen optuigen die totaal niet nodig zijn.
[2:54:24] Mevrouw Billa.
[2:54:25] Volgens mij hoeft dit niet extra ambtelijke capaciteit te kosten.
[2:54:30] Kijk, als je het gaat hebben over een toerismeladder... is het gewoon op schrift stellen wie waarvoor aan het zetten is.
[2:54:35] Volgens mij hebben we met elkaar gezegd dat wij dat ook belangrijk vinden.
[2:54:39] En we willen zelf ook graag monitoren wat er gebeurt.
[2:54:42] Dus volgens mij hoeven we daar echt niks extra's voor op te truigen.
[2:54:45] Ja, en die customer journey, we spreken allebei heel regelmatig met ondernemers.
[2:54:51] En we zien ook dat op het moment dat wij die ondernemers spreken, dat zij heel duidelijk zeggen waar ze tegenaan lopen.
[2:54:58] En op het moment dat er een ambtelijke reactie komt, zien we heel vaak dat dat heel blauw gefileerd wordt.
[2:55:05] En dan wordt er naar één regel gekeken.
[2:55:07] Dus daar zijn op dit moment mensen mee bezig.
[2:55:09] En ik wil gewoon
[2:55:10] Graag integraliteit, dat we gewoon snappen waar we aan het kijken zijn.
[2:55:14] Volgens mij is dat geen extra inzet en inspanning.
[2:55:20] U heeft nog een interruptie van de heer Prikkaert.
[2:55:24] Ja, dank voorzitter.
[2:55:25] Ik raak een beetje in de war van de verzoeken van mevrouw Bühle.
[2:55:29] Want aan de ene kant zegt ze kom in actie.
[2:55:30] Aan de andere kant hoor ik eigenlijk alleen maar we gaan dit evalueren.
[2:55:33] We gaan dat nog eens bekijken.
[2:55:34] We gaan een ladder optuigen.
[2:55:35] We gaan customer journey uitvoeren.
[2:55:38] Noem het allemaal maar op.
[2:55:38] Maar volgens mij zijn we het er allemaal eens met elkaar dat we actie willen van deze minister.
[2:55:43] Want we kunnen nog wel en nog meer onderzoek gaan doen naar waar het schort bij de toeristische sector.
[2:55:50] Maar volgens mij weten we dat allemaal al lang.
[2:55:51] En zeker de sector zelf is al lang op de hoogte van waar het knelt.
[2:55:57] Dus ik zou zeggen laten we oproepen tot actie in plaats van weer zaken te gaan evalueren.
[2:56:02] Dus dat vind ik enigszins tegenstrijdig van mevrouw Bühler.
[2:56:05] Mevrouw Bula.
[2:56:06] Dank je wel, voorzitter.
[2:56:07] En meneer Prikka, het is hartstikke fijn dat u mij die vraag stelt.
[2:56:11] Want wat ik wil, is juist pleiten voordat we echt aan de slag gaan en dat we de dingen doen, zodat wij ook zelf kunnen monitoren dat de goede dingen worden uitgevoerd.
[2:56:21] En volgens mij vraag ik niet meer dan tot actie komen en vooral ook heel gericht tot actie komen.
[2:56:28] Want dat is echt hetgene wat we nu nodig hebben.
[2:56:31] En ja, volgens mij zijn we het daar met elkaar over eens.
[2:56:36] U heeft nog een interruptie.
[2:56:38] Meneer Prikkaert, u heeft nog voor volle vraag.
[2:56:41] Ja, het klinkt prachtig en fijn dat we het met elkaar eens zijn, voorzitter.
[2:56:45] Maar nogmaals, het is heel tegenstrijdig om aan de ene kant te stellen van er moet actie ondernomen worden.
[2:56:50] Omdat we al lang weten, we hebben alleen al die 22 punten.
[2:56:52] die door de sector zelf in kaart zijn gebracht.
[2:56:55] Dus we willen gewoon actie.
[2:56:56] En ik zie geen enkele toegevoegde waarde in het opnieuw evalueren... en het opnieuw ladderen van alle problemen en alle obstakels.
[2:57:05] Dus in dat opzicht zijn we het deels eens, maar niet helemaal.
[2:57:14] Ja, voorzitter.
[2:57:15] Nou, bijvoorbeeld die customer journey waar ondernemers tegen aanlopen.
[2:57:19] Dat is liggen hier 22 die afgeschaft kunnen worden.
[2:57:22] Ik zal er eentje uithalen.
[2:57:23] Met de oplossing schaft de transitievergoeding bij ontslag wegens langdurige arbeidsongeschiktheid af.
[2:57:27] Kan ik dan steun daarop rekenen van het CDA?
[2:57:31] Mevrouw Buller.
[2:57:34] We hebben het met elkaar gehad over de werkgeversregelingen en de werknemersregelingen.
[2:57:43] Dan zien we dat dat op dit moment een gesprek is binnen de polder.
[2:57:48] En volgens mij ondersteunen we dat ook met elkaar, dat dat gesprek daar gevoerd wordt.
[2:57:53] En we gaan zien welke reactie daaruit komt.
[2:57:58] Meneer Kisteman.
[2:58:00] Ja, maar wij zijn natuurlijk hier aan zet en wij bepalen hier wat hier gebeurt.
[2:58:03] Dus ik vraag aan mevrouw Buurler, laat eens concreet maken wat er nu kan gebeuren.
[2:58:07] Transitievergoeding wil de sector graag afschaffen.
[2:58:10] Mevrouw Buurler vraagt net aan de minister, nou komt duidelijkheid, maak het eens concreet.
[2:58:14] Gewoon concreet, als dit voorstel er komt te liggen, zou CDA dan voorstemmen om transitievergoeding af te schaffen?
[2:58:19] Ja, volgens mij, en de discussie bent u nu op een andere manier aan het inkleden.
[2:58:27] Wat wij belangrijk vinden is dat we die zaken die we nu bij de polder hebben belegd... en volgens mij is dat ook een brede afspraak, ook waar de VVD voorstander van is... om die op het moment dat de polder er nu aan zet is... en dat we daarna met elkaar daarover in gesprek gaan binnen het parlement.
[2:58:49] Meneer Kisteman.
[2:58:51] Het is zeker aan de polder om deze gesprek te voeren, maar als het CDA nu kan aangeven dat ze voorstander zijn van de transitievergoeding afgeschaft, is het natuurlijk een mooie richting voor de polder om dat mee te nemen in hun gesprekken.
[2:59:01] Mevrouw Bula.
[2:59:03] Meneer Kisteman weet net zo goed als ik dat we eerst de polder hun werk moeten laten doen en dat dit soort debatten ook thuis horen in SZW.
[2:59:13] U heeft nog een interruptie van de heer Vermeer.
[2:59:17] Ja, voorzitter.
[2:59:19] Het CDA kan natuurlijk niet altijd Zwitserland blijven spelen.
[2:59:26] Ook het CDA heeft gewoon een politiek programma.
[2:59:28] Ook het CDA doet hier allerlei oproepen voor de sector en probeert voor de sector op te komen, dat waardeer ik.
[2:59:34] Maar dan kan het CDA toch niet zeggen, kan mevrouw Bulle toch niet zeggen, ik laad er dan de polder over.
[2:59:40] Ik neem aan dat daar zelf ook een mening over bestaat en die kan toch gewoon gegeven worden.
[2:59:45] En dat het dan misschien niet lukt.
[2:59:47] Dat moet de politici toch ook gewoon toegeven.
[2:59:50] Het is mij ook niet gelukt bij die btw-verhoging.
[2:59:52] En dat is gewoon waardeloos, maar ik ben er wel voor gestaan om het uit te leggen.
[2:59:56] Dus kan het CDA toch ook aan de voorkant zeggen wat ze eigenlijk zouden willen in een ideale wereld waarin ze honderd zetels hebben.
[3:00:06] Ja, goed.
[3:00:07] Ik hoor de heer Vermeer hier een debat op SZW opstarten.
[3:00:13] Ik denk echt dat we dat op een andere tafel moeten voeren.
[3:00:17] En ik hoor uw vraag dat we geen voorzitterland zijn.
[3:00:20] Nee, dat zijn we niet.
[3:00:22] Maar we hebben het hier over toerisme.
[3:00:24] Ik denk dat het heel belangrijk is om met de minister ook het gesprek hierop te voeren.
[3:00:29] En ik zou het jammer vinden...
[3:00:31] als we het debat, waarin ik denk dat we best wel veel insgezindheid hebben... een u-turn geven om met elkaar over SZW-zaken te spreken.
[3:00:42] U heeft nog een interruptie van de heer Vermeer.
[3:00:45] Ja voorzitter, wij kunnen niet de minister oproepen en het kabinet oproepen om over al die silo's heen te stappen en de boel integraal te bekijken en dat zelf niet doen.
[3:00:54] Wij moeten zelf dan ook het goede voorbeeld geven wat mij betreft.
[3:00:58] En dat overzicht van waarover moet je bij wie zijn, die ladder, allemaal interessant voor interne processen.
[3:01:06] En die zullen ze bij het ministerie huisvol hebben.
[3:01:09] Want men weet, mijn motie is altijd perfect door te verwijzen bij wie het niet hoort en waar het wel naartoe moet.
[3:01:15] Dus die verwijzingen zijn wel bekend.
[3:01:17] Maar voor de ondernemers is toch maar één ding belangrijk, dat ze gewoon één loket hebben waar ze terechtkomen.
[3:01:22] Wat maakt het die ondernemers uit welk ministerie, gemeente, provincie of welk andere hol het is?
[3:01:28] Het gaat er toch om van wat er opgelost moet worden.
[3:01:30] En kunnen we daar dan niet voor strijden?
[3:01:32] Gewoon één loket en daar moet het maar uitgezocht worden wie waarover gaat.
[3:01:38] Mevrouw Bula.
[3:01:39] En volgens mij zeggen we daarin hetzelfde, al denken we dat niet, maar als het gaat over ondernemers willen we gewoon heel veel helderheid organiseren.
[3:01:53] En ik ben op zoek gegaan naar op welke manier zou je die helderheid kunnen organiseren.
[3:01:58] Als je kijkt naar waar ben ik aan toe, waar moet ik zijn en wie moet ik hiervoor op aanspreken op het moment dat iets niet loopt.
[3:02:09] Dan is dat vaak onduidelijk.
[3:02:10] Dat horen wij ook van ondernemers terug.
[3:02:13] En op het moment dat je dan een heel duidelijk beeld hebt waar moet je waar voor zijn.
[3:02:17] En dat de minister daarin uitsluiter geeft als het specifiek om het sector toerisme gaat.
[3:02:25] Zou dat een heel mooie handreiking zijn en duidelijkheid geven?
[3:02:31] Dat is wat ons betreft de insteek daarvan.
[3:02:35] Meneer Vermeer.
[3:02:36] Voorzitter, wat mevrouw Bulleda creëert is die bekende strip van Asterix en Obelix in het huis waar je gek wordt.
[3:02:44] En daar worden ze van etage naar etage en deur naar deur gestuurd.
[3:02:48] Dat creëer je daarmee.
[3:02:49] Dus alsjeblieft.
[3:02:52] overheid moeten zijn voor de inwoners en voor de ondernemers en niet andersom.
[3:02:56] Dus dan moet mevrouw Buller toch ook mee eens zijn dat we gewoon een loket moeten regelen.
[3:03:00] En dat daar dan allemaal ladders en lijstjes en checklisten zo zijn, prima.
[3:03:06] Maar dan moeten toch de mensen in het land niet mee belast worden.
[3:03:10] Mevrouw Buller.
[3:03:13] Ja, voor mij zou het een hulpmiddel zijn waarvan ik denk dat we daarmee helderheid creëren.
[3:03:22] We hebben vandaag nog niet één loket.
[3:03:25] We hebben ook een minister gevraagd, neem regie.
[3:03:28] De minister zegt op sommige onderdelen heb ik een spelverdelersrol en wil ik het samen met sector oppakken?
[3:03:35] Heel belangrijk.
[3:03:36] ...heeft er ook bij gezegd, daar gaan we geen extra regels meer voor maken.
[3:03:40] En aan de andere kant heb ik een regierol.
[3:03:43] En dat vind ik ingewikkeld, dat snap ik niet... ...want ik wil wel aan het einde van de dag kunnen zien wie waar verantwoordelijk voor is.
[3:03:54] En dat wil volgens mij de sector ook.
[3:03:57] En op het moment dat je dat inzichtelijk maakt...
[3:04:00] is dat wat mij betreft een mooi hulpmiddel, zodat wij ook weten wie we moeten aanspreken op het moment dat het ergens vastloopt.
[3:04:12] Meneer Vermeer, dat is uw laatste interruptie.
[3:04:14] Ja, eigenlijk meer een opmerking.
[3:04:15] Ik had zeks over een ideale wereld met 100 zetels voor het CDA, maar dat bedoelde ik voor het CDA zelf en niet voor Nederland.
[3:04:22] Maar dat is geen vraag.
[3:04:25] Dan geef ik het woord aan de heer Vermeer voor zijn tweede termijn.
[3:04:30] Ja, voorzitter.
[3:04:31] Volgens mij is het eigenlijk wel duidelijk waar het gemiddeld de commissie naartoe wil.
[3:04:36] En die wil toe naar meer ruimte voor ondernemers, maar ook meer regie vanuit economische zaken, omdat daar toerisme en recreatie nou eenmaal is ondergebracht.
[3:04:46] En toch zie ik de minister daarmee worstelen, of in ieder geval zo komt het op mij over.
[3:04:52] En het zou misschien helpen als de minister gewoon dan maar eerlijk op tafel gooit waar zij zelf tegenaan loopt.
[3:04:59] En waar wij dan als Kamer misschien mee aan de slag kunnen.
[3:05:02] Zodat wij ook een opdracht mee krijgen om te kijken hoe wij die muren kunnen slechten die de minister ervaart.
[3:05:09] Of er is niets aan de hand, dat kan het ook.
[3:05:11] En dan kan ik niet wachten op een integrale aanpak.
[3:05:14] Die faciliteren het werk voor de ondernemers.
[3:05:19] Dan schors ik nu de vergadering voor 15 minuten.
[3:05:24] Dus tien voor half één gaan we weer verder.
[3:05:26] En dan gaan we door met de tweede termijn van de minister.
[3:05:30] Tien voor half twee.
[3:20:39] Ik heropen de vergadering.
[3:21:04] Dank u wel.
[3:21:05] Ik ga de vergaderingen openen met de tweede termijn van de minister.
[3:21:12] Ik wil de Kamer meegeven dat wij in deze termijn ook vier interrupties hebben.
[3:21:18] De minister.
[3:21:21] Dank, voorzitter.
[3:21:22] Ik hoop dat dat niet nodig is... want ik hoop dat ik een aantal concrete antwoorden op concrete vragen kan stellen.
[3:21:29] Even kijken.
[3:21:29] Ik doe het denk ik maar even op het rijtje.
[3:21:31] Meneer Kistelman heeft mij gevraagd of ik bereid ben om in gesprek te gaan... over de kabinetsappreciatie op die perspectiefnota 2040... met verschillende partijen, waaronder de sector, maar ook andere departementen, regio's.
[3:21:44] Ja, daar ben ik toe bereid, vind ik zelfs een ontzettend verstandig plan...
[3:21:47] Ik wil zoveel mogelijk kijken hoe ik daar de reguliere momenten voor kan benutten en het daar kan agenderen.
[3:21:52] Maar ik zal zorgen dat dit leidt tot een optelling van zaken.
[3:21:56] Dan heeft meneer Van der Lee eigenlijk vooral, denk ik, misschien niet meer een vraag gesteld, maar ook aangekondigd om zelf te willen meedenken in de vorm van een motie over hoe dan misschien ik toch nog van meer betekenis kan zijn.
[3:22:11] Mag ik dan meteen een uitnodiging doen aan meneer Van der Lee om inderdaad dat
[3:22:14] concreter dan te maken dan het woord regie.
[3:22:16] Omdat misschien dat ons niet voldoende verder helpt... horende ook de rest van hoe dit debat een zoektocht is geweest daarnaar.
[3:22:23] Even kijken dan.
[3:22:26] Even kijken.
[3:22:28] Meneer Prikkaerts heeft mij gevraagd... hoe ik eigenlijk aankijk tegen dat plafond op die toeristenbelasting.
[3:22:36] Ik heb in mijn antwoord net...
[3:22:39] Onderscheid gemaakt tussen enerzijds dat ik het helemaal goed vind... dat het een gemeentelijke taak is om die hoogte te bepalen.
[3:22:47] Maar dat ik moeite zelf heb met het feit dat dat soms benut wordt... voor dingen die niet gaan over effecten van toerisme.
[3:22:55] Dat dat hetgene is waar ik met mijn collega van BZK nog eens aandacht voor wil vragen.
[3:22:59] Ikzelf ben niet ervoor om een plafond in te stellen.
[3:23:04] Als dat al iemand zou gaan verzinnen, dan zou dat ook BZK moeten zijn, niet ik.
[3:23:12] U heeft een interruptie van de heer Prikkaert.
[3:23:15] Ja, voorzitter, dank u wel.
[3:23:17] Dank aan de minister voor het antwoord.
[3:23:19] Er zijn natuurlijk nog een heleboel mogelijkheden.
[3:23:21] De minister zou bijvoorbeeld ook het initiatief kunnen nemen om bij wijze van spreken eens onder tafel te gaan met de VNG.
[3:23:27] En aangegeven van, joh, we moeten wel goed kijken, of jullie moeten goed kijken bij gemeentes naar een mogelijk plafond, in welke vorm dan ook.
[3:23:35] Anders zou de Kamer wel eens kunnen beslissen om daar een plafond op in te gaan stellen.
[3:23:40] En dan zou het misschien nog veel vervelender worden.
[3:23:43] Dus dat is misschien ook nog een advies wat ik wil meegeven aan deze minister.
[3:23:48] Om ook daar eens te kijken van wat de mogelijkheden zijn.
[3:23:52] De minister.
[3:23:53] Eigenlijk pleit meneer Prik uit voor een soort zelfhygiëne tussen gemeentes.
[3:23:57] Dat is trouwens nooit verkeerd om mensen daartoe op te richten, ook op te roepen, ook gemeentes niet.
[3:24:02] En ik weet dat, en daar ben ik ook heel blij mee, dat de VNG ook een stoel aan tafel heeft in die Landelijke Raad.
[3:24:08] Daar hebben we het ook over gehad, zelfs in het gesprek vorige week, niet specifiek over dit onderwerp, maar wel om ook over gemeentes heen naar dit soort dingen te kijken.
[3:24:17] Dus...
[3:24:18] Ik denk dat u hiermee de oproep al gedaan heeft en ik ben zeker bereid om dat ook nog eens te noemen.
[3:24:24] Dan heeft meneer Prikkaerts ook gevraagd... Even kijken, B2, nou dat was eigenlijk meneer en mevrouw.
[3:24:32] Ik ga eventjes kijken wat ik... Meneer Schones, heb ik niet een vraag van overgehouden?
[3:24:40] Ik spring even dan naar mevrouw Nanninga, die over de 22 regels aanpakt eigenlijk.
[3:24:52] Ik weet niet meer of u het was die het vroeg, zeg ik via de voorzitter.
[3:24:55] Maakt ook niet uit.
[3:24:56] In kwartaal 1 wil ik terugkomen op de lijst met die 22 regels die door de sector eigenlijk aangedragen is in een vergelijkbare vorm.
[3:25:03] Daarom dacht ik aan mevrouw Nanninga, zoals dat ook gebeurd is met de regels zoals die eerder door haar aangedragen zijn in het MKB debat.
[3:25:10] Omdat het namelijk, ik herhaal het maar, het best een prettige werkwijze vindt om op die manier zo het gevoel te hebben dat je heel gericht met dingen bezig bent, met opruimen bezig bent.
[3:25:22] U heeft een instructie van mevrouw Nanneke.
[3:25:25] Dank u voorzitter.
[3:25:26] Mogen we die dan dus noteren als een toezegging, die aanpak, die evaluatie daarvan en appreciatie en als het niet kan een goede onderbouwing daarvan met als datum dan voorjaar 2027.
[3:25:39] Dat komt voor mij ook niet op een dag, voorzitter, als dat maar niet in het blauwe hinein wordt gezet.
[3:25:43] Dus als ik het zo als een toezegging mag opvatten, dan scheelt ons dat allemaal weer een motie.
[3:25:48] Ja, dat mag mevrouw Bullen als een toezegging opvatten.
[3:25:51] En ik zie daarbij dezelfde vorm voor me als dat dat ook had in die beantwoording van die vorige, ik geloof dat het toen 16 regels waren.
[3:26:02] Minister, zou u de toezegging dan even willen formuleren?
[3:26:06] Ik beloof dat de 22 regels, zoals die onder de aandacht zijn gebracht vanuit de sector, beantwoord zullen worden op een manier vergelijkbaar met eerder de 16 regels die door mevrouw Nanninga ingebracht zijn in het MKB-debat.
[3:26:27] En dat ik daarnaar steef om dat in kwartaal 1 te doen.
[3:26:31] Van 2027 wel te begrijpen.
[3:26:34] Dank u wel.
[3:26:36] Dan over de BTW-effecten heeft mevrouw Nanninga mij ook nogmaals gevraagd om in de evaluatie die gebeurt begin 2027 op die BTW-effecten, die heel kwantitatief en feitelijk is, om daarin mee te nemen.
[3:26:54] ...de bredere impact.
[3:26:57] Ik heb daarvan bedacht... ...ik kan in ieder geval toezeggen dat ik op basis van standaard indicatoren die we kennen... ...die bredere impact inzichtelijk kan maken.
[3:27:07] Dat wil ik ook doen.
[3:27:08] Om daarmee ook inderdaad rekenschap te geven van het feit dat er meer impact is... ...dan alleen maar die directe impact zoals we eerder al hebben gedaan.
[3:27:15] In 2025 was dat.
[3:27:17] Dit wordt namelijk een vervolg impactmeting eigenlijk.
[3:27:21] Dus ik zal daaraan toevoegen op basis van die indicatoren de bredere impact.
[3:27:26] Overigens heb ik goed gehoord dat mevrouw Nanninga mij ook daarop heeft bevraagd... of ik ook alvast kan vooruitlopen over de bijsturing daarop.
[3:27:34] Daar loop ik niet op vooruit totdat er inzichten zijn.
[3:27:37] Dat zal ongetwijfeld u ook begrijpen.
[3:27:39] Even kijken dan.
[3:27:44] Heb ik hier nog staan van mevrouw Bühler...
[3:27:47] Een specifieke doorvraag was eigenlijk nog een vraag... naar aanleiding van mijn eerdere beantwoording op toegankelijkheid.
[3:27:54] Want mevrouw Bühle vroeg mij daarin... is er goed gesprek gevoerd met sectorpartijen... waar ook al zulke goede voorbeelden in zijn... wordt daar gebruik van gemaakt bij de uitvoeringsagenda?
[3:28:05] Ik heb daar nu nog wat specifiekere informatie over...
[3:28:08] Dat inderdaad er gesproken is vanuit de branche met Gastvrij Nederland, met MKB Toegankelijk en met de Club van Elf.
[3:28:15] En dat er van belangenorganisaties gesproken is met Iederin en de coalitie voor inclusie.
[3:28:22] Ook overigens met semi-overheden.
[3:28:24] En ja, dit heeft geleid tot het delen van inzichten die in die uitvoeringsagenda terugkomen.
[3:28:29] En daar wordt ook op gerapporteerd in de brief waar ik al eerder ook naar verwees.
[3:28:35] Mevrouw Bühle heeft ook mij doorgevraagd om nog wat meer inhoudelijk te reageren op, zoals zij zo mooi toelichten, de positieve werkingskracht van mengformules.
[3:28:46] Juist ook als het gaat om deze sector.
[3:28:48] Ik kan me daar ook veel bij voorstellen.
[3:28:51] Herken ook wat daar voor kansen in zitten.
[3:28:54] Dus ja, ik zie dat.
[3:28:56] Dat vroeg mevrouw Bühler mij allereerst.
[3:28:58] Vervolgens is het wel zo dat er inderdaad sprake is... van verschillende regelgevingen die daarin samenkomen.
[3:29:05] En daar heb ik te maken met mijn collega minister van VWS... over het bezien hoe dat nou precies een uitwerking moet krijgen... waar dat nu al wel en niet goed gaat...
[3:29:15] En dat is een beantwoording die meegaat in die lijst met die 97 regels die aangedragen zijn door de VVD.
[3:29:26] Ik moet even weer denken wanneer dat ook alweer was.
[3:29:28] Nou ja, na Prinsjesdag is dat gegeven.
[3:29:32] Die beantwoording komt zo spoedig mogelijk.
[3:29:35] Dus daar ga ik dan in samen met mijn collega van VWS op de precieze mogelijkheden en onmogelijkheden.
[3:29:42] Mevrouw Bühler heeft ook nog gevraagd naar het, zoals zij zei, mooie voorbeeld van de EU.
[3:29:51] Waar echt een strategie is en een persoon die op toerisme focust.
[3:29:56] Vanuit de Europese strategie volgt niet een bindende strategie
[3:30:00] voor Nederland.
[3:30:02] Er is daarop ook niet een formele rapportageverplichting.
[3:30:07] De inzet van Nederland is vooral gericht op het delen van kennis... en goede voorbeelden.
[3:30:12] En we benutten Europese coördinatie daar waar nodig is... bijvoorbeeld in het geval van crisis.
[3:30:20] Dat kan ook zijn op het gebied van het delen van data...
[3:30:23] En ik hoop en verwacht eigenlijk dat dan NBTC daar weer een verbindende rol in heeft.
[3:30:30] Dus dit is de wijze waarop we die afstemming op het Europese veld doen.
[3:30:35] dan heeft mevrouw Bühler mij gevraagd om twee middelen in overweging te nemen.
[3:30:43] Namelijk, zoals zij het noemde, de toerismeladder.
[3:30:48] Ik vind dat eigenlijk wel een mooi woord voor wat ik toch al van plan was... om te doen in die reactie op die perspectiefnota 2040.
[3:30:57] Want...
[3:30:57] Wat ik begrepen heb is dat het er vooral over gaat.
[3:31:00] Is er nou glashelder wie waarvoor verantwoordelijk is.
[3:31:03] Dus dat je daarmee eigenlijk ook een soort escalatietrapje zichtbaar kunt krijgen.
[3:31:07] Dus omdat het zo goed past bij wat ik toch al van plan was.
[3:31:12] Prima om dat de toerismeladder te noemen.
[3:31:14] Maar dat is dus wat ik meeneem in die appreciatie op de perspectief nota 2040.
[3:31:20] En kan dan mooi ook meegenomen worden in die gesprekken.
[3:31:23] Zoals net ook benoemd op de vraag van meneer Kisterman.
[3:31:27] Ik ben niet voornemens om apart werk te maken van de regelreizen.
[3:31:35] Overigens is het gekoppelde effect van nieuwe regels wel degelijk iets wat bekeken wordt op het moment dat er nieuwe regelgeving komt...
[3:31:47] Dat is een standaardprocedure.
[3:31:50] Kent u waarschijnlijk ook.
[3:31:52] Ik denk dat daarmee het doel bereikt wordt, of in ieder geval beoogd is, zoals mevrouw Buller dat ook bedoelt.
[3:31:57] Namelijk hebben we door hoe een totaal impact uitpakt van verschillende regels.
[3:32:04] Ik denk dat het voor nu gewoon fijn is om door te pakken op het rapporteren zoals...
[3:32:09] Die werkwijze Nannika noem ik dan maar even het zo.
[3:32:13] We hebben er gewoon nu een naam opgeplakt.
[3:32:18] Die heel gaat over die concrete regels... en daarmee is mijn oproep ook blijvend aan allerlei sectoren, niet alleen deze... om te helpen om ook goed inzichtelijk te maken... van waar nou juist de grootste negatieve impact zit van regeldruk.
[3:32:31] Daarmee komen we los van aantallen tellen... maar hebben we het vooral over dingen die ook echt voelbaar helpen in sectoren.
[3:32:38] Ik denk dat...
[3:32:40] Ik check nog even, voorzitter, of ik daarmee nog briefjes hier heb liggen.
[3:32:45] Die ik nog niet meegenomen heb in mijn beantwoording.
[3:32:50] Nee, dat heb ik niet.
[3:32:54] Ja, dit is even dat opwegen rondje nog van vragen die niet beantwoord zijn.
[3:33:00] Ik had ook nog even gevraagd naar de nachttreinen.
[3:33:04] Samen met NBTC om dus ook stappen te zetten daarin.
[3:33:11] Dus breidt de minister de partnerschappen van het NBTC uit naar die nieuwe aanbieders.
[3:33:16] Zodat toeristen nieuwe verbindingen helpen dragen.
[3:33:19] En hoe gebruiken we onze sterke toeristische positie verder om innovatie aan te wakkeren?
[3:33:23] Volgens mij ben je er nog niet op ingegaan.
[3:33:25] En ik had nog een laatste en dat ging over die congressen.
[3:33:29] Om juist dus met die topsectoren samen met het toerisme daar eigenlijk synergie in te creëren.
[3:33:39] En dan hadden we gevraagd hoeveel daarvan vallen in die vier domeinen die het kabinet koos.
[3:33:43] In hoeverre zijn die domeinen leidend voor de congreswerving...
[3:33:47] En hoe benut de minister de Europese strategie, voor mij heeft mevrouw Buhler dat ook gevraagd, om onze sterke positie in te zetten voor de Nederlandse innovatie en groei.
[3:33:55] Dat waren de laatste.
[3:33:57] De minister.
[3:33:58] Dus die laatste heb ik denk ik dan nu net beantwoord in mijn beantwoording van mevrouw Bühler.
[3:34:02] Ik heb gepoogd wel antwoord te geven op die connectie naar die domeinen van onze hoge innovatieve sectoren, dus de wendingdomeinen, door te benoemen dat NBTC zeker zoekt naar koppelingen, naar congressen, denk ik dan vooral aan grote congressen, hoe we die...
[3:34:19] ...aanwerven voor Nederland, passend bij de domeinen waar wij ook het sterkste in zijn... ...hoe we dat spreiden over het land, daar een soort ritme in krijgen.
[3:34:28] Dat is een expliciet onderwerp van gesprek geweest.
[3:34:32] Het is niet waar exclusief er in deze sector op geworven wordt, maar dat is ook niet de vraag geweest.
[3:34:39] Het zoeken naar die koppelkansen, ja, dat is wel besproken en ook de bedoeling...
[3:34:44] Zelf kan ik daar ook levendige vervolgideeën bij krijgen over hoe je dan inderdaad in bepaalde regio's van Nederland bepaalde evenementen wilt aanwerven die ook weer echt stimulerend zijn voor het vanuit kennis tot nieuwe ideeën komen.
[3:34:58] Maar goed, dit is allemaal niet wat ik neer wil leggen bij NBTC en ze daar verantwoordelijk voor wil maken.
[3:35:03] En dan was er nog een laatste ding over, dat ging over treinen.
[3:35:09] Dat is een onderwerp wat mij altijd heel na aan het hart ligt.
[3:35:13] Maar waar ik ook inderdaad van weet, dat heeft meneer Schoonens net zelf ook al gezegd... hoe lastig het is om even te bedenken dat daar zomaar een goed verdienmodel in zit.
[3:35:22] Zeker bij nachttreinen is dat niet zo makkelijk, kan ik uit eigen ervaring vertellen...
[3:35:27] En ik spiek even, dus ja, we helpen wel de sector met bestemmingsmanagement.
[3:35:36] Dus in die zin zitten de relaties tussen natuurlijk vervoeraanbieders en daar waar in deze sector gekeken wordt naar bestemmingen.
[3:35:44] Of dat meteen gaat leiden tot het soort van uitwisselende treinen, zoals meneer Schoonens dat denk ik vrij beeldend beschreef, dat durf ik niet te beloven.
[3:35:54] Dat ga ik niet beloven, dat we naar kansen blijven zoeken, zeker.
[3:36:04] Voorzitter, ik denk dat ik door mijn beantwoording heen ben dan.
[3:36:08] Dank u wel.
[3:36:08] Dan kijk ik even nog naar de Kamer of alles beantwoord is.
[3:36:16] Dan zit het einde van de tweede termijn van de minister.
[3:36:20] Dan zijn er een viertal toezeggingen gedaan.
[3:36:23] Er is een twee minuten debat aangevraagd door de heer Van der Lee van Proo.
[3:36:28] Hij zal dan ook als eerste aan het woord komen.
[3:36:31] En dan ga ik nu even de toezeggingen oplezen die gedaan zijn.
[3:36:35] De eerste toezegging.
[3:36:37] Vanuit het ministerie van Financiën wordt de Kamer begin volgend jaar geïnformeerd over de gevolgen van de btw-verhoging op logies.
[3:36:46] De tweede toezegging.
[3:36:47] De minister zal in de kabinetsapplicatie bij de perspectiefnota
[3:36:54] In 2040 ingaan op de rol van de minister en in gesprek gaan met de betrokkenen en ingaan op de toeristenladder.
[3:37:04] De derde toezegging, de minister zal bij de vervolgrapportage Taskforce Slagvaardige Overheid het punt over het practice gemeentelijke vergunningen meenemen over de toeristenbelasting.
[3:37:21] En de laatste toezegging...
[3:37:24] De minister komt in de eerste kwartaal van 2027 terug op de 22 regels, op een manier vergelijkbaar op de 16 regels die onder mevrouw Nanninga zijn ingebracht bij het MKB-debat.
[3:37:41] Mevrouw Landert, ja.
[3:37:42] Ja, dank.
[3:37:42] Toezegging 1 wil ik toch even preciseren.
[3:37:46] Want er was echt heel nadrukkelijk, hoorde daarbij, nou wil ik even de precieze formulering...
[3:37:51] De brede impact.
[3:37:52] Dat de bredere impact, dus niet van inkomstenderving en ook derving voor de schatkist, de bredere impact daarin wordt meegenomen.
[3:38:01] Dat is wel echt, dat was namelijk het punt.
[3:38:05] En overigens, voorzitter, daar zit bij mij geen twijfel.
[3:38:07] Waar ik wel iets moet herroepen is de uitspraak over dat er op toerismebelasting door mij nog een toezegging gedaan is.
[3:38:15] Dat is niet zo.
[3:38:17] Ik heb wel gezegd dat ik het onderwerp onder de aandacht wilde brengen bij mijn collega van BZK.
[3:38:24] Bij de eerste toezegging nemen we de brede impact mee.
[3:38:30] En bij de derde toezegging halen we de toeristenbelasting eruit.
[3:38:37] Ik realiseer me nu...
[3:38:38] Ik heb gezegd, dat ga ik ook zeker doen... dat ik twee onderwerpen met mijn collega van BZK ga bespreken.
[3:38:45] Dat is enerzijds die vergunningsaanpak, die versnelling daarin.
[3:38:49] En anderzijds inderdaad de...
[3:38:51] ...toerismebelasting en met name het feit dat het lijkt, of in het echt ook zo is... ...dat dat gebruikt wordt om andere doelen te dienen dan de negatieve effecten van toerisme.
[3:39:03] Oké, dank u wel.
[3:39:08] Ja, voorzitter, over die toelichting rond die btw-effecten.
[3:39:12] Begin 2027 is vrij rekbaar.
[3:39:15] En we gaan straks weer de hele toestanden in met de voorjaarsnota.
[3:39:20] Dus ik zou toch echt wel willen dat dat dan uiterlijk half maart bij ons ligt.
[3:39:29] De minister.
[3:39:31] Ja, wat lastig hier dan is, is dat ik niet een elite ben van dit onderzoek.
[3:39:35] Het is van financiën.
[3:39:36] Ik zal najagen dat dit zo snel mogelijk in 2027 is.
[3:39:41] Maar wel op basis van zorgvuldig onderzoek.
[3:39:45] Meneer Vermeer.
[3:39:46] Ja, voorzitter.
[3:39:47] Volgens mij is het hele thema van dit debat in de lead zijn.
[3:39:50] Dus tegen deze uitdaging hoop ik dat de minister aangaat.
[3:39:56] Oké, dank u wel.
[3:39:58] Dan wil ik iedereen op de tribune bedanken voor de aanwezigheid.
[3:40:05] Natuurlijk de minister en de ambtenaar en de kamerleden en alle mensen die dit debat online hebben gevolgd.
[3:40:13] En dan wens ik u nog een hele fijne dag en is deze vergadering gesloten.
Zie je content die volgens jou niet op deze site hoort? Check onze disclaimer.