Disclaimer: deze transcriptie is geautomatiseerd omgezet vanuit audio en dus geen officieel verslag. Om de transcripties verder te verbeteren wordt constant gewerkt aan optimalisatie van de techniek en het intrainen van namen, afkortingen en termen. Suggesties hiervoor kunnen worden gemaild naar info@1848.nl.
Wijziging van de Omgevingswet (spoedwet vervangen omgevingswaarden stikstofdepositie door omgevingswaarden stikstofemissie)
[0:00:00] Welkom bij de technische briefing in de Commissie voor Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur.
[0:00:08] Welkom aan de gasten.
[0:00:11] Dit gaat over de wijziging van de Omgevingswet, de zogenaamde spoedwet over het vervangen van de omgevingswaarde stikstofdepositie door omgevingswaarde stikstofeemissie.
[0:00:21] En ik wil graag het woord geven aan onze gasten van het ministerie.
[0:00:27] Er is een presentatie en dan gaan we daarna een rondje vragen doen.
[0:00:30] En nu het woord.
[0:00:31] Ja, hartelijk dank.
[0:00:34] Wij komen vandaag om presentatie te geven en vragen die er nog leven beantwoorden.
[0:00:40] We dachten na twaalf uur debatteren zal er ook alvast heel veel beantwoord zijn.
[0:00:43] Maar wij zijn natuurlijk voor de ambtelijke vragen.
[0:00:46] Mijn naam is Carlijn van Gulpen.
[0:00:47] Ik werk bij het ministerie als directeur stikstof.
[0:00:51] En ik heb meegenomen Arjan Wildschut, die het wetgevingstraject trekt samen met Saskia Tisse en Bibi Krot.
[0:01:01] En Daniëlle Zevenster, een collega van agro, die veel verstand heeft van de agromaatregelen.
[0:01:07] En dan wil ik graag het woord geven aan Arjan.
[0:01:11] En dan ga ik proberen dat goed in de microfoon te doen.
[0:01:13] Als het niet lukt, dan hoor ik het.
[0:01:16] Wij tillen vandaag twee elementen uit de samenhangende aanpak landbouw, natuur en stikstof, waarover u in de brief van 3 november bent geïnformeerd.
[0:01:24] Wij hebben daar een presentatie voor voorbereid die eerst ingaat op de wet en de wetswijziging.
[0:01:28] Dat zal Bibi doen en vervolgens op het programma.
[0:01:32] Bij het programma tillen we een aantal elementen eruit.
[0:01:34] De maatregelkant uiteraard en ook de borgingskant.
[0:01:39] We denken dat we dan de meest relevante dingen te pakken hebben.
[0:01:42] En dan is er nog ruim tijd voor vragen.
[0:01:45] Ik denk dat ik Bibi gewoon vraag om het wetsvoorstel maar gelijk bij de horns te vatten.
[0:02:01] Ja, dat is goed.
[0:02:02] Willen jullie nog iets toelichten over deze slide?
[0:02:04] Nee hoor.
[0:02:08] Oké.
[0:02:13] Nou, dit is misschien goed om deze agenda misschien nog heel even.
[0:02:16] Hoofdlijnen van het wetsvoorstel, hoofdlijnen van het programma, inzet op natuurstel, hoofdlijnen van gebiedsrechte inzet, borging en proces voor de komende periode.
[0:02:27] Dan komen we bij het wetsvoorstel.
[0:02:30] Het wetsvoorstel haalt het huidige artikel 215a volledig uit de wet.
[0:02:36] Daar komt een nieuw artikel voor in de plaats.
[0:02:39] En daarnaast vervangt ook het wetsvoorstel
[0:02:43] Een lid in artikel 3.9.
[0:02:48] Het wetsvoorstel is gebaseerd op de afspraak in het coalitieakkoord om 42 tot 46% reductie van ammoniakemissie door de landbouw te reduceren, 50% van ammoniakemissie door de industrie en 50% reductie van stikstofoxides door de mobiliteit.
[0:03:08] Voor de landbouw is ervoor gekozen om die reductiedoelen in de wet om te zetten in kilotonnen.
[0:03:15] En voor industrie en mobiliteit is het percentage opgenomen zoals dat ook is afgesproken in het coalitieakkoord.
[0:03:24] Vanwege de nieuwe inzichten die soms ontstaan bij emissiegegevens... en omdat het handiger is om die emissiedoelen te verdelen over deelsectoren... is er dus voor de landbouw een andere keuze gemaakt.
[0:03:42] Daarin is vastgelegd 45,4 tot 49,7 kiloton.
[0:03:49] Daarnaast is er nog een programmaplicht...
[0:03:56] Daarnaast is er nog een programmaplicht en die ziet dus op het bereiken van die emissiedoelen.
[0:04:03] En die ziet op de instantanig doelstelling voor stikstofgevoelige habitats.
[0:04:08] Dus het programma dat moet worden opgesteld, waar dit artikel toe verplicht, dat moet dat bereiken.
[0:04:17] Daarnaast is dan nog belangrijk dat bij de emissiedoelen, de doelen voor 2035, dat zijn resultaatverplichtingen.
[0:04:28] Daarnaast is er voor de landbouw nog een streefwaarde opgenomen en die is in 2030.
[0:04:37] En daar zijn ook kilotonnen voor opgenomen.
[0:04:41] Ja, dat is eigenlijk in het kort wat het wetsvoorstel inhoudt.
[0:04:49] Ik zal hem dan gelijk doorpakken naar het programma.
[0:04:52] Het programma dient dus ter invulling van het wettelijk doel dat net is toegelicht.
[0:04:57] Enerzijds doen we dat door de... Momentje, er is onrust.
[0:05:01] Wat is er aan de hand?
[0:05:02] De vragen komen aan het eind, hè?
[0:05:05] De presentatie zelf wordt later beschikbaar.
[0:05:11] De presentatie is in tweeën gedeeld, namelijk wet en programma.
[0:05:23] En nu gaan we naar een heel ander deel.
[0:05:25] Dus kunnen we vragen over de wet niet eerst doen?
[0:05:28] Nou, ik denk dat het echt wel heel erg veel samenhang heeft.
[0:05:31] Dus laten we even het programma ook even afwachten.
[0:05:33] Dan kunnen we daarna de vraag stellen.
[0:05:36] Oké, ik zal mijn best doen om het tempo erin te houden.
[0:05:41] Het programma bestaat uit een aantal bouwblokken waarvan de belangrijkste is het vastleggen van de maatregelen en dat zijn zowel de emissiereducerende maatregelen voor alle drie de sectoren als ook de maatregelen gericht op natuur.
[0:05:54] En daarnaast wat het programma toevoegt is een systematiek van monitoring en bijsturing en het vastleggen van de borging zoals die al in het coalitieakkoord was aangekondigd.
[0:06:03] Ik zal al die elementen zo nog aanraken.
[0:06:08] Aantal opmerkingen misschien vooraf.
[0:06:10] We hebben net de wettelijke doelen in beeld gehad.
[0:06:13] Die zien op instandhouding en op emissiereductie.
[0:06:16] Daarmee zetten we een belangrijke stap, als we daaraan voldoen, om vergunningverlening weer mogelijk te maken.
[0:06:22] Tegelijk is het niet zo dat dit programma alle elementen bevat die op het gebied van vergunningverlening relevant zijn.
[0:06:28] Dus de hele aanpak rond de rekenkundige ondergrens of het onderbouwen van additionaliteit, dat is geen onderdeel van dit programma.
[0:06:35] Ik denk een tweede algemene opmerking.
[0:06:39] Het programma vult voor een belangrijk deel ook de opgave voor de NAV in, zoals die er ligt tot 2030.
[0:06:46] Ik zal daar zo nog in iets meer detail bij stilstaan.
[0:06:50] En voor de formele kant is de minister van LVVN verantwoordelijk voor het programma en stelt het ook vast.
[0:06:57] En het programma is bindend voor het Rijk.
[0:06:59] En daarmee dus niet voor de provincies.
[0:07:01] Dat is niet anders dan het huidige programma Stikstof en Natuur.
[0:07:05] Maar ik denk wel goed om even vast te stellen nog met elkaar.
[0:07:10] Als ik dan doorpak naar de component maatregelen.
[0:07:14] Ik denk eerst nog één algemene opmerking.
[0:07:15] Het is een ontwerpprogramma.
[0:07:17] Het staat ook op dit moment open voor zienswijze.
[0:07:20] En tegelijkertijd...
[0:07:22] bevat het wel alle componenten die ook het definitieve programma straks zal hebben, wat ons betreft.
[0:07:29] Dus in die zin is het een compleet programma.
[0:07:31] En het is daarin een combinatie van, zeg ik aan de maatregelkant, de maatregelen zoals die uit de brief van 26 juni en 3 november naar voren komt.
[0:07:39] Maar ook de maatregelen die al waren vastgelegd in het programma stikstofreductie en natuur PSN zoals dat al bestond.
[0:07:47] En ook een aantal maatregelen die nog niet in het PSN geland waren maar wel genomen zijn zoals bijvoorbeeld de LBV+.
[0:07:52] Dus daarmee is het voor de rijksmaatregelen een vrij compleet overzicht.
[0:08:00] Die maatregelen zien eigenlijk in een drietal categorieën.
[0:08:04] De eerste categorie zijn de generieke maatregelen.
[0:08:07] Ik ga ze niet allemaal langslopen, maar het zijn de maatregelen zowel gericht op de agrarische sector als op de industrie en mobiliteit.
[0:08:16] En ook de ondersteuning voor boer en regio is onderdeel van het programma.
[0:08:25] Ik klik hem dan door naar het natuurherstel.
[0:08:28] Want de generieke maatregelen aan zich doen veel voor de natuur, maar nog niet voldoende.
[0:08:34] De inzet op natuurherstel en natuurbeheer is ook onderdeel van dit programma.
[0:08:38] Waarbij de focus echt ligt op het nemen van met name hydrologische maatregelen in de zones rondom stikstofgevoelige Natura 2000 gebieden.
[0:08:48] Is dat al af?
[0:08:49] Nee, dat is nog niet af.
[0:08:51] De komende tijd zal er nog verder worden gewerkt...
[0:08:53] aan de instructieregels die daarbij horen... om dat ook met provincies goed te doen.
[0:08:59] En ook onderdeel van dit programma is het herstel natuurareaal... waarbij ook, daar zeg ik, dat is nog niet af... want in 2027 zal de restantopgave die er nog ligt... voor het Natuurnetwerk Nederland... zal nog verder moeten worden ingevuld.
[0:09:14] Maar die ambitie zit ook in dit programma.
[0:09:17] Misschien dan nog heel even terug naar de NAV-doelen.
[0:09:20] Ik zei al, die worden grotendeels behaald...
[0:09:22] Tot 2030 met dit programma.
[0:09:24] Waarom grotendeels?
[0:09:25] Omdat het programma wat we hiervoor hebben liggen ziet op stikstofgevoelige natuur.
[0:09:30] De NAV is veel breder.
[0:09:32] En ik vind het mooiste voorbeeld daar altijd van het ecosysteem stedelijk gebied.
[0:09:36] Daar doen we met dit programma niet veel aan.
[0:09:38] Want weinig stikstofgevoelig.
[0:09:40] Dus daar moet nog iets extra's.
[0:09:42] En dat zit hier niet in.
[0:09:44] Maar het grootste gedeelte van de verplichtingen voor de NAV artikelen tot 2030 wordt wel ingevuld met wat hier voor ligt.
[0:09:54] De derde component die dan ook in het programma zit, is de gebiedsgerichte inzet.
[0:09:59] Voor een selectie van gebieden is er nog iets extra's nodig om de natuur te herstellen en de vergunningverlening weer op gang te krijgen.
[0:10:09] Ik ga hier niet uitgebreid de gebiedsgerichte aanpak toelichten, want dat is een onderwerp an sich, maar de drie...
[0:10:15] Elementen die daar een rol in spelen is het stellen van regels voor de agrarische activiteiten in de zones rond die Natura 2000-gebieden.
[0:10:24] Agrariërs ook ondersteunen bij de transitie die daar dan bij hoort en het nemen van systemen herstelmaatregelen voor water en natuur.
[0:10:33] Rond die drie elementen is de aanpak opgebouwd.
[0:10:38] De regelgeving daarvoor wordt uitgewerkt en die landt in de ANVB-zonering, die gepland staat voor begin 2027, zeg ik uit mijn hoofd.
[0:10:46] Dat staat ook op mijn sheet.
[0:10:49] En tot 1 september 2028 kunnen provincies ook gebiedseigen plannen maken.
[0:10:55] Met als randvoorwaarde als die hetzelfde doelbereik binnen dezelfde financiële middelen bereiken, dan is het ook daarover het gesprek te voeren met het kabinet.
[0:11:06] Ik wou denk ik voor de gebiedsgerichte inzet daarvoor nu bij laten.
[0:11:10] En dan hebben we denk ik vrij compleet het overzicht over de maatregelkant.
[0:11:15] Een ander belangrijk stuk van het programma is de borging.
[0:11:19] En dan begin ik denk ik met te zeggen dat het programma en de wet aan zich natuurlijk een vorm van borging vormen.
[0:11:24] Namelijk het juridisch vastleggen van de doelen en van de maatregelen die daartoe leiden.
[0:11:30] En daar kan dus ook door derden een beroep op worden gedaan en het Rijk aangehouden worden.
[0:11:35] Maar dat is niet alles.
[0:11:37] Daarnaast ligt in het programma ook een systematiek van monitoring en bijsturing vast.
[0:11:42] Daar spelen de kennisinstellingen een belangrijke rol in.
[0:11:45] En is er een tweetal borgingsmechanismen, die u herkent uit het coalitieakkoord, is verder uitgewerkt.
[0:11:54] Dat is allereerst gericht op het jaar 2030, de streefwaarde voor de landbouw.
[0:11:59] Dat is een inspanningsverplichting waarvan is vastgelegd dat we bij het eerste monitoringsmoment, en dat is in 2028, bekijken of we op koers zijn.
[0:12:09] En zo niet is er in het programma een aantal maatregelen opgenomen die dan mogelijk aanvullend kunnen worden genomen.
[0:12:17] En voor 2035 is hier in het programma vastgelegd de generieke korting als stok achter de deur, waarvan het kabinet op basis van ook de
[0:12:28] appreciatie van de kennisinstellingen, de overtuiging heeft dat die niet ingezet hoeft te worden, maar wel nodig is om de beweging op gang te krijgen en houden.
[0:12:37] Gesprekken over alternatieve borgingsopties vinden nog steeds plaats, kijk ik in de richting van Danielle.
[0:12:44] En een belangrijk aandachtspunt bij het uitwerken van die korting is op welke manier kun je voldoende rekening houden met ook de voorlopers, de partijen die al stappen hebben gezet.
[0:12:54] Hoe kun je daarin differentiëren?
[0:12:55] En dat is echt nog onderdeel van de uitwerking.
[0:12:58] Rest mij dan nog iets over het proces te zeggen?
[0:13:03] Laat ik dat doen.
[0:13:05] Het wetsvoorstel is ingediend bij uw Kamer, dat is gevoeglijk bekend en ligt op dit moment ook voor voorzienswijze.
[0:13:12] Nee, ik zeg het nu verkeerd.
[0:13:13] Het programma ligt voor voorzienswijze.
[0:13:15] De wetsvoorstel is in consultatie gegaan.
[0:13:17] Dat gaan wij allemaal netjes ophalen en voorzien is om in het tweede kwartaal van 2027 het definitieve programma vast te laten stellen door de minister van LVVN.
[0:13:27] En uiteraard ook afhankelijk van wat er terugkomt uit de zienswijze en dat hele proces.
[0:13:37] Ik denk dat ik dan heb verteld wat ik zo op eerste hand kan vertellen.
[0:13:42] Dank u wel.
[0:13:44] Dank u wel.
[0:13:44] En wij hebben vanochtend in de procedurevergadering afgesproken dat vragen ingediend kunnen worden tot 25 november.
[0:13:51] En dat wij voornemens zijn om de behandeling van de wet in de laatste week voor het kerstdus te doen in Plenair.
[0:14:00] Dan is er nu gelegenheid tot het stellen van vragen.
[0:14:03] Ik doe steeds één vraag en dan antwoord en kijken hoeveel rondjes we kunnen doen tot twee uur.
[0:14:08] Eerst wil ik het woord geven aan dit kost ietsje.
[0:14:12] Ja, voorzitter.
[0:14:13] Het zal niemand verbazen dat de partij Verdieren zich heel erg zorgen maakt over hoe dit verder wordt ingevuld.
[0:14:17] Ze zijn natuurlijk bang dat we weer tegen een muur aanlopen.
[0:14:20] Ik ben benieuwd, gezien het verleden, gezien we elke keer hebben gezien dat de rechter dan zei... ...ja, er is gewoon geen voldoende bescherming van de natuur.
[0:14:30] Hoe wordt het hier echt geborgd?
[0:14:34] Want ik zie veel onzekerheden nog, ook in de uitvoering.
[0:14:38] Welke bewijs is het dat er nu aan de voorkant al de natuur gaat worden hersteld?
[0:14:50] Je ziet denk ik in tegenstelling tot...
[0:14:53] Als je kijkt naar de vorige wet, dan hadden we natuurlijk...
[0:14:56] Het gaat uiteindelijk om het programma.
[0:15:00] Daar borg je welke maatregelen genomen moeten worden.
[0:15:08] Er zaten veel vrijwillige maatregelen in.
[0:15:10] Daarvan is het natuurlijk veel minder makkelijk om te garanderen dat het ook daadwerkelijk deze opbrengst gaat hebben.
[0:15:17] Wat we zien met de maatregelen nu, is dat met de uitzondering van de opkoop, die natuurlijk vrijwillig is, daar kan je wel een aanname over doen.
[0:15:27] wat die oplevert.
[0:15:28] Je kan niet precies voorspellen waar dat plaatsvindt, maar die borging zit er nu veel steviger in doordat de maatregelen dwingend zijn.
[0:15:40] Datzelfde geldt natuurlijk voor de maatregelen in de zomer.
[0:15:48] En we hebben natuurlijk de appreciatie van het PBL, die zegt als je deze maatregelen neemt, dan zijn wij ervan overtuigd dat je daarmee de natuur voldoende kan herstellen.
[0:16:02] En zegt het PBL ook, we zien ook geen andere maatregelen.
[0:16:06] Dus dan zijn de maatregelen ook een beetje opgericht.
[0:16:09] Dus die optelsom leidt ertoe dat wij ervan overtuigd zijn dat we alles doen wat mogelijk is.
[0:16:17] En dat dat ook gaat leiden tot natuurherstel.
[0:16:22] Mevrouw Den Hollander van de VVD.
[0:16:25] Voorzitter, er zit een ruimte tussen de wet en het programma.
[0:16:31] En we doen er alles aan om die wet zo snel mogelijk vast te stellen.
[0:16:33] Zodat je ook die handhavingsprocedures bijvoorbeeld...
[0:16:36] in de provincies kunt weerleggen en dat je ook een goede basis legt voor rekenkundig ondergrens in te voeren.
[0:16:43] Maar als het programma er nog niet is, is dat dan wel voldoende basis daarvoor?
[0:16:58] Om een vergunningverlening in heel Nederland van het slot te krijgen... heb je nodig dat je per gebied kan onderbouwen.
[0:17:06] Dat de optelsom van generieke maatregelen, gebiedsgerichte maatregelen en natuurherstelmaatregelen... dat leidt tot het kunnen onderbouwen van additionaliteit.
[0:17:17] Dus aan de vergunningverleningskant ben je er niet met het aannemen...
[0:17:21] Van de wet moeten die maatregelen ook echt stevig geborgd zijn.
[0:17:26] En dat gebeurt stap voor stap.
[0:17:28] Het aannemen van de wet is daar een eerste stap.
[0:17:34] Dan het vaststellen van het programma.
[0:17:36] Maar zoiets als de emissie-reductie-doelstellingen moeten ook in een wet worden vastgelegd.
[0:17:41] Het is ook geen exacte wetenschap dat de rechter dan zegt...
[0:17:45] Als je alles in wetgeving hebt zitten, dan weet je het zeker.
[0:17:48] En tegelijkertijd is dat ook niet...
[0:17:49] heel realistisch dat je moet wachten totdat het zover is.
[0:17:53] Voor het afzien van handhaving is er minder motivatie nodig dan voor het weer kunnen vergunnen.
[0:17:59] Voor het afzien van handhaving is die dalende trend, dat goed kunnen onderbouwen en zorgen dat je verslechtering stopt, essentieel.
[0:18:07] Dus dat gaat in stappen.
[0:18:12] Wat we zien in de jurisprudenties is dat het heel erg helpend is als je kan laten zien dat je deze stappen heel serieus zet en dat je ook bezig bent ze vast te leggen.
[0:18:19] Want ook rechters vinden intrekkingsverzoeken een heel ingrijpende maatregel.
[0:18:27] En als er een andere maatregel is die voldoende borgt dat je er voor de natuur komt, dan heeft dat natuurlijk altijd de voorkeur.
[0:18:34] Dus het is geen absolute zekerheid, maar we zijn ervan overtuigd dat we hiermee, dat je in ieder geval van die intrekkingsverzoeken in grosso modo, of je daarmee de garantie kan geven dat je dat voor alle gebieden kan.
[0:18:50] Dat lijkt me een hele ingewikkelde, maar dat dit een hele belangrijke stap gaat zijn.
[0:18:55] Mevrouw Pot, D66.
[0:18:58] Bij een van de eerste sheets over de wet raakt u er volgens mij heel kort even aan, maar ik ben nog steeds nieuwsgierig hoe zit het nou met het feit dat we in de wet gaan vastleggen dat voor de landbouw we gaan werken met kilo...
[0:19:12] Megatonnen, sorry.
[0:19:14] Kilotonnen, pardon.
[0:19:17] Uiteindelijk zijn het ook megatonnen.
[0:19:25] En voor de industrie en mobiliteit niet.
[0:19:31] Hoe bedoelt u hoe dat gaat werken?
[0:19:34] Ik begrijp niet zo goed waarom dat onderscheid wordt gemaakt.
[0:19:40] Ik geloof dat ik hier aan het einde wel aan gewend ben.
[0:19:46] Kijk, in feite de industrie en mobiliteit houden we gewoon vast aan de percentage zoals ze er al waren in het coalitieakkoord.
[0:19:53] Dus in feite is de landbouw hier interessant.
[0:19:58] Het is van belang om in de landbouw afspraken te kunnen maken met subsectoren.
[0:20:02] We kunnen dat niet over het geheel.
[0:20:03] En wat we willen voorkomen is dat straks alle subsectoren hun deel leveren in kilotonnen.
[0:20:09] En dat dan vervolgens het bovenliggende doel in een percentage is.
[0:20:14] En er iets technisch in de basisstand 2019 verandert, waardoor dat net weer een aantal andere kilotonnen is.
[0:20:19] En dan heeft iedereen geleverd en is toch niet aan het doel voldaan.
[0:20:22] Dus vooral om dat te voorkomen, omdat we redeneren vanuit die subsectoren...
[0:20:27] is de keuze gemaakt om het in kilotonnen vast te leggen.
[0:20:35] Mevrouw Tenhove is geen lid van de commissie, dus ik wil eerst even toestemming vragen aan andere leden.
[0:20:39] Ja, dat geknikt.
[0:20:40] Mevrouw Tenhove van Groep Markershouwer.
[0:20:43] Heel fijn, dank u wel voorzitter.
[0:20:45] Mijn vraag gaat over het systeemherstel met betrekking tot de natuurmaatregelen.
[0:20:50] Ik heb daar vrijdag ook vragen over gesteld en die beantwoording die volgt nog in de brief.
[0:20:56] Want ik ben het wel met lid Kostis eens hoe we nou die natuurherstel gaan borgen.
[0:21:02] Gaan we dat ook daadwerkelijk met bijvoorbeeld bodemonderzoek doen?
[0:21:07] Want uiteindelijk is het allemaal te doen om de staat van de natuur.
[0:21:11] Hoe wordt dat nou geborgd?
[0:21:17] U zit hier aan tafel met mensen, niet met natuurmensen.
[0:21:20] En het is een best onspecifieke vraag.
[0:21:22] Dus ik zou dat eigenlijk even, als die brief onderweg is met de antwoorden op de vragen...
[0:21:27] Denk ik dat specifiek de vraag rond een bodemonderzoek, dat we die even mee terugnemen en dat die beantwoording dan volgt.
[0:21:34] Maar misschien was de intentie van de vraag anders, of niet?
[0:21:37] Gaat het niet over bodems, maar over borging?
[0:21:39] Ja, ik begrijp het wel, inderdaad.
[0:21:42] De staat van de natuur heeft natuurlijk met veel meer drukfactoren van doen dan alleen stikstof.
[0:21:48] En voor mijn gevoel hebben we zo'n hyperfocus nog steeds op stikstof.
[0:21:52] En zit daarom ons land nog steeds op slot, zoals we dat dan benoemen.
[0:21:57] Is dat niet wat Europa per se van ons vraagt?
[0:22:00] Dus in hoeverre worden dan de andere drukfactoren geborgd om de doelen te halen?
[0:22:07] Laat ik het dan zo stellen.
[0:22:09] Daar kan ik wel iets over zeggen.
[0:22:11] Een hele terechte vraag.
[0:22:14] En dat is eigenlijk wat je ziet.
[0:22:17] Dus het gaat om de optelsom voor vergunningverlening van generiek beleid, gebiedsgericht beleid en natuurherstelmaatregelen...
[0:22:27] Juist die twee laatste gaan over het geheel van de drukfactoren.
[0:22:31] Dus dat gaat over waterkwaliteit, waterkwantiteit, het bestrijden van exoten, over gewasbeschermingsmiddelen.
[0:22:39] Dus je moet, dat is ook wat het PBL zegt, dat juist die gebiedsgerichte aanpak is de motor onder de aanpak.
[0:22:46] Je moet zorgen dat je in die gebieden die drukfactoren in de breedte wegneemt.
[0:22:52] En stikstof is een hele belangrijke drukfactor, dus je hebt daar...
[0:22:56] Je hebt daar grote stappen in te zetten, daar zit deze wet ook op.
[0:23:01] Maar juist in en rondom die Natura 2000-gebieden moet je zorgen dat je al die drukfactoren aanpakt.
[0:23:09] En dat gaat dus over veel meer dan alleen stikstof.
[0:23:13] Dank u wel.
[0:23:14] Dirk Korva, CDA.
[0:23:16] Dank u wel, voorzitter.
[0:23:17] Ik las in de brieven dat voor 1 december 2026... er een handreiking klaar moet zijn voor additionaliteitsplannen.
[0:23:29] En ik was een beetje getriggerd door de opmerking die u aan het begin maakte... dat de onderbouwing van additionaliteit geen onderdeel is... van het programma wat u nu presenteert in deze technische briefing...
[0:23:44] Begrijp ik dat goed of zegt u dat is de eerstvolgende stap?
[0:23:51] Ik wil het een beetje in de tijd goed begrijpen.
[0:23:53] Want dat lijkt me, dat ben ik met mevrouw Tenhove eens, toch wel redelijk belangrijk om vergunningverlening los te trekken.
[0:23:58] Dat we uiteindelijk ook die andere drukfactoren via additionaliteitsplannen per gebied ook wel inzichtelijk krijgen.
[0:24:05] Ja, zoals die bedoeld is.
[0:24:08] Dus met deze wet leggen we emissiereductie doelstellingen vast.
[0:24:14] En daar hoort een programma van maatregelen onder voor emissiereductie en natuurherstel.
[0:24:21] En wat Arjan zei is, we zijn natuurlijk ook nog op heel veel andere vlakken bezig om die vergunningverlening op gang te krijgen.
[0:24:30] Dus dit is de maatregelkant en de borging daarvan.
[0:24:34] Maar bijvoorbeeld zo'n rekenkundige ondergrens, die zit niet in dit wetsvoorstel.
[0:24:40] En die zit ook niet in het programma van maatregelen.
[0:24:42] Maar kan wel enorm helpen om activiteiten weer op gang te krijgen.
[0:24:49] Dus zo is hij bedoeld.
[0:24:50] Hij is wel onderdeel van de aanpak zoals we die als ministerie neerzetten.
[0:24:54] Maar hij is niet onderdeel van dit wetsvoorstel.
[0:24:56] Hij zit niet in het programma van maatregelen.
[0:24:59] Dus het is een bepaalde mate van volgordelijkheid dan, begrijp ik dat goed?
[0:25:05] En als dan die handreiking op 1 december klaar is, kunnen dan provincies aan de gang om die additionaliteitsplannen te kunnen gaan opstellen?
[0:25:15] Begrijp ik dat goed?
[0:25:16] Ja, die kunnen ze gaan opstellen.
[0:25:18] En provincies zullen afhankelijk van de staat van de gebieden natuurlijk ook naar de wetten, naar de maatregelen die eronder zitten moeten verwijzen in hun additionaliteitsplan om die optelsom rond te krijgen.
[0:25:38] Die grim is nu niet.
[0:25:40] Voorzitter, dank u wel.
[0:25:43] Ik stel ook maar aan jullie een vraag die ik al een paar keer heb gesteld.
[0:25:49] En dat is eigenlijk voortbouwd hierop.
[0:25:50] Eigenlijk is de additionaliteitsplan de kern om vergunningverlening weer op gang te krijgen.
[0:25:56] Want als additionaliteit is opgelost, dan is een heel belangrijk struikelsteen eigenlijk weggenomen.
[0:26:04] Dan is mijn vraag van, maar hoe hebben jullie dat dan ingeprijsd in de wettelijke reductie van 42 tot 46 procent.
[0:26:12] Die zowel een basis moet bieden voor de generieke opgave als voor de gebiedsgerichte opgave.
[0:26:18] Inclusief het voldoen aan additionaliteit.
[0:26:31] Dat vinden wij in de ambtenarenkamer ook altijd.
[0:26:34] Dat dat hele moeilijke vragen zijn.
[0:26:40] Kijk, een additionaliteitsplan is de totale optelsom.
[0:26:45] Dus generiek beleid, gebiedsgericht beleid, natuurherstelmaatregelen...
[0:26:49] Dat betekent dat er ook... als het zo makkelijk was... dat het een wiskundige exercitie was... dan hoef je die adicent thuisplan helemaal niet te maken.
[0:26:57] Want dan moet je het gewoon rondrekenen en dan ben je klaar.
[0:27:01] Dus... we weten...
[0:27:04] Dat er gebieden zijn die...
[0:27:09] In dat additioniteitsplan kan je onderbouwen.
[0:27:14] Ik kom er met alle maatregelen, ik kom onder de KDW en daarmee kan ik weer vergunnen.
[0:27:19] Of de optelsom van alle maatregelen leidt ertoe dat ik niet onder de KDW kom, maar...
[0:27:27] Ik neem aanvullende natuurherstelmaatregelen, ik ga beheren en hydrologisch herstel, et cetera.
[0:27:33] En daarmee kan ik additionaliteit aantonen.
[0:27:36] Maar dat betekent dat het op voorhand inprijzen van dat hele verhaal een beetje ingewikkeld is.
[0:27:42] Want dat is wat je juist in die additionaliteitsmaatregelen moet gaan doen.
[0:27:46] Wat we natuurlijk wel hebben berekend, is als je nou die generieke emissiereductie combineert met de emissiereductie...
[0:27:57] in die zones die veel effectiever is, maar je hebt het allebei nodig... wat doet dat dan met de mate van overschrijding in die gebieden?
[0:28:06] En daarbij zie je dat er gebieden op groen gaan in 2035.
[0:28:12] En daarbij zie je dat in de andere gebieden... met een veel lagere kdw of een veel hogere overschrijding... dat die gebieden nog niet op groen gaan... maar wel dat die overschrijding heel veel verder afneemt.
[0:28:26] En dat maakt dat we optimistisch zijn over het onderbouwen van additionaliteit.
[0:28:33] Met dus die optelsom van die drie.
[0:28:36] Dat dat op steeds meer plaatsen gaat lukken.
[0:28:39] Maar het kan ook zo zijn dat je zegt, ik zit er echt nog heel ver vandaan.
[0:28:42] Dus ik moet nog iets extra's doen in die zones.
[0:28:48] Volgende vraag.
[0:28:49] Voorzitter, dank u wel.
[0:28:50] Dat is me helder.
[0:28:52] Maar wat me niet helder is, hoe jullie vanuit dit antwoord komen tot een nationale doelstelling die we nu gaan vastleggen in een wet.
[0:29:02] Van 42 tot 46 procent reductie.
[0:29:04] Want we weten allemaal hoe dat tot stand is gekomen.
[0:29:06] Eerst heb je Rembikus gehad, 50 procent reductie in 2030.
[0:29:10] Hebben we omgezet eerst in een KDW-poging in een eerdere wet.
[0:29:14] Hoef ik niet allemaal te herhalen, dat kennen jullie beter dan ik.
[0:29:17] Nu in het vorige kabinet een soort politieke afspraak over 42 tot 46 procent.
[0:29:22] En er wordt nu steeds, als ik deze vraag stel, krijg ik terug, ja dat zegt het PBL en als je het allemaal optelt dan heb je dit nodig.
[0:29:29] Maar ik krijg geen echte som of geen echte handvat om te vertrouwen dat het inderdaad nodig is om de opgave te organiseren.
[0:29:41] Dan wel waarom dit niet uitgesplitst is naar een generiek percentage waar het rijk voor aan de lat staat, om zo te zeggen, met generieke maatregelen, bijvoorbeeld emissiebeleid.
[0:29:51] versus een gebiedsgerichte doelstelling, wat ongeveer een best guess is van wat je nodig denkt te hebben op basis van gebiedsgerichte maatregelen om vergunningverlening weer op gang te krijgen, inclusief dus die additionaliteitsplannen, et cetera.
[0:30:05] Dus ik begrijp niet helemaal hoe dit vorige antwoord optelt tot uiteindelijk 42, 46 procent, wetend dat het een erfenis is van een politiek verleden en een politieke afspraak.
[0:30:22] Ja, en ik denk ook dat ik hem vanwege het feit dat het een erfenis... Kijk, dus ik kom niet verder met de optelsom van de maatregelen.
[0:30:32] Generiek en gebiedsgericht leidt ertoe dat we zeggen... ja, daarmee kan je grosso modo vergunning-verlening op gang...
[0:30:40] En zal er in bepaalde gebieden nog iets extra's moeten.
[0:30:48] Je zou de vraag misschien ook anders kunnen stellen, kan je het met veel minder?
[0:30:50] Nou, daar hebben we natuurlijk ook naar gekeken.
[0:30:52] Dat gaat niet.
[0:30:53] Dan heb je echt te weinig emissiereductie.
[0:30:57] De vraag is natuurlijk ook aan de minister gesteld, kan je het ook ruimtelijk anders spreiden?
[0:31:02] Een stuk van Eresman.
[0:31:04] Ja, dat kan.
[0:31:05] Maar dan heb je dus in de in V-dichte gebieden een veel grotere emissieopgave.
[0:31:11] Dus ja, je kan het efficiënter doen.
[0:31:13] Daar heeft het kabinet niet voor gekozen.
[0:31:21] Als de commissie het goed vindt, stel ik ook een vraag.
[0:31:25] Mijn vraag gaat over dat pakket van maatregelen dat dus door de minister wordt vastgesteld, begrijp ik, wat aan deze wet hangt.
[0:31:35] En waarin gesproken wordt over mogelijke aanvullende maatregelen als de streefwaarden niet bereikt worden.
[0:31:40] Staan die mogelijke aanvullende maatregelen nu al in het programma of worden die dan later toegevoegd?
[0:31:47] En waar moeten we dan aan denken?
[0:31:56] Ze staan in ieder geval in een van de twee Kamerbrieven van 3 november.
[0:32:02] Daar staat in dat we, zoals Arjan net zei, in 28 voor het eerst gaan monitoren om te kijken of we op koers zijn voor 2030.
[0:32:11] En in een van de brieven van 3 november staat, als dat niet het geval is, dan denkt de Kamer...
[0:32:18] Het kabinet in ieder geval aan twee maatregelen.
[0:32:21] Namelijk maatregelen...
[0:32:22] Ik moet even het hele goede woord erbij...
[0:32:24] Het gaat maatregelen over... Oh, het heet een gerichte bedrijvenbenadering.
[0:32:31] Dat die en het versneld uitfaseren van sterk verouderde stallen.
[0:32:38] Dat is waar het kabinet nu aan denkt.
[0:32:41] Maar...
[0:32:41] Dat moet natuurlijk richting 28 en op basis van de uitkomst van de monitoring van 28 moet dat misschien verder worden uitgebreid.
[0:32:53] Korte vervolgvraag dan.
[0:32:54] Dat kan op elk moment, kan een minister besluiten om het programma uit te breiden?
[0:33:03] Dat weet ik niet.
[0:33:07] Daar hebben we ook een systematiek voor.
[0:33:09] In dit programma zit een systematiek van actualisatie.
[0:33:12] Daar is niet per se vastgelegd dat doen we eens per jaar of eens per twee jaar, maar het ligt wel aan de reden op het moment dat je een groot beleidsbesluit neemt, dat je het programma daarop aanpast.
[0:33:20] Dus in feite is denk ik het antwoord op je vraag ja.
[0:33:25] Oké, dank.
[0:33:26] Dan gaan we naar... Wilt u iets toevoegen?
[0:33:28] Ja, ook in het kader van de Omgevingswet, als je een omgevingswaarde niet haalt, dan zit er ook eigenlijk de verplichting aan om het programma aan te passen.
[0:33:39] Lid Kostic, volgende vraag.
[0:33:41] Ja.
[0:33:44] Het PBL heeft wel gezegd... de doelen zoals het nu in de wet staat... die worden natuurlijk ruimschoots niet gehaald.
[0:33:51] De doelen worden straks door het kabinet verschoven.
[0:33:54] En die worden misschien met hakken over de sloot gehaald.
[0:33:59] Zij zeggen niet, hiermee is het 100% juridisch geborgd.
[0:34:02] Dus daar zit mijn zorg.
[0:34:03] Dus ga ik kijken naar de laatste rechtelijke uitspraak... dan kijk ik naar Greenpeace-uitspraak...
[0:34:08] En ik weet dat er een hoge beroep staat, maar er staat ook de verplichting van het Rijk om toch conform die uitspraak ook te handelen.
[0:34:17] En ook daar wordt door juristen verteld dat daar een juridische onzekerheid zit, omdat het kabinet dat absoluut niet doet.
[0:34:24] Dus hoe ziet het kabinet of hoe zien jullie dan die juridische onzekerheden als je kijkt naar de Greenpeace-uitspraak?
[0:34:37] Ik denk dat we eigenlijk niet in kunnen gaan op de Greenpeace-uitspraak hier in deze plaats.
[0:34:44] Maar wat je in algemene zin ziet is dat we hoge beroep hebben ingesteld tegen die uitspraak en dat het kabinet van mening is dat we het maximaal mogelijke doen om wel natuur te herstellen en de emissie naar beneden te brengen.
[0:35:02] Ja, een lopende rechtszaak is onhandig om vragen over te stellen.
[0:35:06] Wilt u een andere vraag stellen?
[0:35:09] Nou ja, kijk, al mijn vragen gaan eigenlijk over deze juridische onzekerheden die er zitten.
[0:35:14] En ik snap wel dat jullie verder niet over de rechtszaak kunnen spreken, maar we kunnen wel constateren dat het klopt, volgens mij, dat we zolang die uitspraak staat en er dus geen nieuwe uitspraak is gedaan, het kabinet verplicht is om te handelen conform die uitspraak.
[0:35:31] Dat is gewoon een technische vraag.
[0:35:32] Dat klopt toch?
[0:35:34] Ik zie iemand knippen.
[0:35:36] Ja, wordt geknikt.
[0:35:37] Mevrouw Den Hollande.
[0:35:40] Ik had vanochtend met mijn collega Maarten Goudsvaart van Ja21... ook even over de spoedwet en hij is er nu niet.
[0:35:45] Dus ik ga toch even een vraag stellen die in ieder geval hem bezighoudt... maar wat ik wel een goede vraag vind.
[0:35:50] We willen die spoedwet graag snel behandelen.
[0:35:53] Maar we komen in het Q1 met een rekentoel.
[0:35:57] Met een simulatiemodel waar bedrijven kunnen zien... kunnen de maatregelen optellen tot het halen van het doel...
[0:36:03] Als nou uit die rekentool zo meteen blijkt dat echt voor heel veel bedrijven het onhaalbaar is, wat doet dat dan met die spoedwet?
[0:36:12] Dus kan je dan nog zeggen van nou we gaan het herzien of is het als het wettelijk vaststelt is het zo totdat we het nieuwe wet vaststellen over x jaar?
[0:36:19] Hoe verhoudt zich dat dan weer tot elkaar zeg maar?
[0:36:28] Kijk in de spoedwet leggen we natuurlijk niet de 0,164 vast.
[0:36:31] Dan leggen we de
[0:36:33] kilotonnen voor de landbouw vast.
[0:36:37] En daar zit een hele rits aan maatregelen onder die moeten borgen dat je er komt met die kilotonnen voor de landbouw.
[0:36:50] En hoe we die maatregelen vervolgens vastleggen, dan is het natuurlijk een eerste stap.
[0:36:55] Dat is in het programma, maar dat is zelfbindend voor het Rijk.
[0:37:00] Er komt nog een apart wetgevingsprogramma
[0:37:04] voor de 0,164 en ook de normen voor de andere sectoren.
[0:37:10] Zeker.
[0:37:12] Er werd net ook door iemand gevraagd die maatregelen dan...
[0:37:16] Want de wet is de wet, dus die is zo meteen vastgesteld, hoop ik.
[0:37:20] Dan hebben we die kilotonnen.
[0:37:22] Maar die maatregelen kan je dus eenvoudiger bijsturen dan de wet.
[0:37:26] Begrijp ik dat goed?
[0:37:27] En iemand vroeg het net ook van... Kan je dan ook maatregelen dan toch veranderen op een eenvoudige manier?
[0:37:34] En wat is daarbij dan de rol van de Kamer?
[0:37:38] Er zit in de uitvoering van dat maatregelenpakket nog...
[0:37:45] ...inherente onzekerheid.
[0:37:47] Ik weet niet of dat helemaal het goede woord is in.
[0:37:49] Want die 42 tot 46 kiloton in de brief van 26 juni... ...heeft het kabinet en de Kamer aangegeven hoe die grofweg is opgebouwd.
[0:38:01] Dus welk deel gaat bijvoorbeeld met bedrijfsspecifieke emissienormen... ...welk deel gaat bijvoorbeeld met vrijwillige beëindiging...
[0:38:09] En welk, dat laatste is een klein stukje, gaat nog aanvullend in de zon?
[0:38:15] Wat wordt aanvullend in de zon dus gerealiseerd?
[0:38:17] Nou, voor die bedrijfsspecifieke emissienormen.
[0:38:19] U vroeg net naar de rekentoel en dat gaat denk ik over de 0,164 voor de melkveehouderij.
[0:38:25] Maar het kabinet is natuurlijk ook voornemens om nog zo'n vergelijkbaar...
[0:38:31] zo'n vergelijkbare norm voor de intensieve sectoren vast te stellen.
[0:38:38] Dat getal is er nog niet.
[0:38:40] We hebben natuurlijk aannames gedaan, door het PBL bevestigd... over wat de vrijwillige beëindigingsregelingen... wat daar het beoogde verwachte rendement van is.
[0:38:58] Of dat allemaal helemaal precies zo uitkomt zoals we dat nu voorzien, dat weten we natuurlijk niet.
[0:39:07] Dat is ook precies waarom er tussentijds monitoringmomenten zijn ingebouwd.
[0:39:13] Waarom er een streefwaarde in 2030 is ingebouwd.
[0:39:17] Dus niet alleen maar zeggen we gaan monitoren, we gaan eens kijken.
[0:39:20] Maar we hebben ook...
[0:39:21] Een ambitie voor 2030 om te kunnen oordelen zijn we nou goed op het pad of niet.
[0:39:27] En als dat niet zo is, dan zal daar bijsturing nodig zijn.
[0:39:38] In een heleboel van de maatregelen zoals die hieronder zitten, heeft de Kamer een beslissende rol, zeg ik dat zo goed.
[0:39:48] Bijvoorbeeld de bedrijfsspecifieke emissienormen, daar moet gewoon een wetsvoorstel voor gemaakt worden.
[0:39:53] Dat komt bij uw Kamer.
[0:39:55] Als het gaat over bijvoorbeeld de beëindigingsregelingen of over stimulerende maatregelen...
[0:39:59] Dat gaat allemaal over de besteding van geld, dus over de begroting.
[0:40:03] Het komt allemaal in uw kamer.
[0:40:05] Dus de besluitvorming is daarmee ook bij u.
[0:40:14] Mevrouw Pot.
[0:40:17] Ja, we hebben ook maandag, maar ook natuurlijk als wij in de buitenwereld zijn, best veel gesprekken over natuurinclusieve biologische en extensieve boeren.
[0:40:29] Met name in relatie natuurlijk ook tot koppeling aan hectare.
[0:40:34] Of eigenlijk niet, dus.
[0:40:36] Moet ik het goed zeggen?
[0:40:37] En dat staat ook in de huidige brief, dat er natuurlijk zowel op het gebied van de maatregelen als op het gebied van de normering, als op het gebied van de ondersteuning, eigenlijk manieren zijn om die mensen die al allerlei stappen hebben gezet, toch laten we zeggen daarvoor te belonen en niet te straffen.
[0:40:59] Valt er al iets meer te zeggen over...
[0:41:01] waar jullie dan over nadenken?
[0:41:03] Want in de brief wordt natuurlijk bijdegang genoemd als een van de dingen.
[0:41:06] Maar zijn er nog meer dingen die jullie nu aan het uitlopen zijn... waarvan mensen misschien denken, oh, maar dat zou ik fijn vinden?
[0:41:16] Ja, nou eigenlijk is het best wel lastig om dat nu te zeggen... ja, het zijn precies die dingen.
[0:41:22] Dus wat we doen is het overleg met vertegenwoordigers... van de biologische en extensieve boeren om te kijken...
[0:41:31] Hoe de meer generieke normering.
[0:41:34] Die het kabinet wil stellen.
[0:41:36] Hoe die uitwerkt voor dat soort bedrijven.
[0:41:39] Omdat het kabinet ook zegt.
[0:41:40] We willen heel graag dat.
[0:41:42] Zeker rond die zones.
[0:41:43] Dat de productie extensiveert.
[0:41:46] Dan moet je wel zorgen dat de normen.
[0:41:48] die gesteld worden, de normen... of de wijze waarop boeren daarover verantwoording moeten afleggen... of de wijze waarop ze daarin worden ondersteund... dat dat past bij dat type van bedrijfsvoering.
[0:42:02] Of anders gezegd, het in ieder geval niet tegenwerkt.
[0:42:05] Ja, dat is precies het gesprek wat we nu aan het doen zijn.
[0:42:12] En waar we ook nog een klein beetje geduld aan uw kant moeten vragen.
[0:42:17] In ieder geval voor nu.
[0:42:19] Dat valt nooit mee, voorzitter.
[0:42:22] Ik doe toch een dappere poking.
[0:42:24] Ik ga mijn best doen.
[0:42:26] Mevrouw Tinhoven.
[0:42:29] De Raad van State geeft aan dat de Omgevingswet nu eigenlijk best voldoende handvaten geeft om naar emissie gestuurd te gaan.
[0:42:39] Is dit wetsvoorstel dan wel nodig?
[0:42:41] En waarom kiest de regering er dan voor om dit wetsvoorstel alsnog voor te leggen?
[0:42:48] Als het een politieke vraag is, dan waarschuwt u zelf.
[0:43:01] Er is natuurlijk wel gezegd dat het verschil tussen depositie en emissie zit ook in het feit dat het doel niet bewegelijk is.
[0:43:09] Dus wat we bij de depositiedoelen zagen, is dat de KDW kan worden aangepast en dat dan daardoor de doelen verschuiven.
[0:43:17] Bij de emissiedoelen is dat niet het geval.
[0:43:22] En dat is wel een van de redenen om emissiedoelen op te nemen in de wet.
[0:43:28] Zo ziet de Raad van State het volgens mij niet.
[0:43:30] Dus ik ben echt zoekende van, gaan we er met dit wet voor stellen?
[0:43:34] Ze hebben het volgens mij over emissiesturing op het bedrijf specifiek.
[0:43:39] En dat wordt nog niet door deze wet geregeld.
[0:43:43] Maar daar wordt ook aan gewerkt, aan emissiesturing op het bedrijf.
[0:43:50] En dat wordt mogelijk wel wat makkelijker en logischer als je ook in de wet een emissiedoel hebt opgenomen.
[0:43:59] Die korf haar.
[0:44:05] Ik heb drie vragen, maar...
[0:44:08] Zoek de majesteit.
[0:44:08] Ja, nee, dat mag niet.
[0:44:09] Ik snap het.
[0:44:12] Ik wil toch nog even op die additionaliteitsplannen door.
[0:44:15] Net werd ik even getriggerd door de opmerking dat we nu van depositie naar emissie gaan en dat daardoor ook de doelen niet meer bewegelijk zijn.
[0:44:24] Maar straks gaan we naar additionaliteitsplannen die afhankelijk zijn van
[0:44:28] Er zijn verschillende drukfactoren per gebied die er uiteindelijk toe leiden op een gegeven moment dat een gebied van het slot af kan gaan.
[0:44:36] Maar die drukfactoren zijn wel aan verandering onderhevig.
[0:44:39] Hebben we dan niet een nieuw bewegend doel geïntroduceerd?
[0:44:42] Of hoe voorkomen we dat er een nieuw bewegend doel wordt geïntroduceerd?
[0:44:46] Met andere woorden, stel je voor verdroging, je pakt het aan, er is nog steeds last van verdroging.
[0:44:52] Ja, geen vergunning want we hebben nog last van verdroging.
[0:44:55] Lees ik het dan?
[0:44:56] Doe ik dan de juiste aanname?
[0:44:58] Of hoe zorgen we ervoor dat we niet een nieuw bewegend doel creëren?
[0:45:08] Het doel wat in de wet komt, dat is natuurlijk een emissiedoel.
[0:45:11] Dus je introduceert niet een nieuw bewegend doel.
[0:45:17] Een originaliteitsplan op het moment dat je onder de KDW komt...
[0:45:22] Daarmee is de drukfactor stikstof ondervangen en dat is voor de vergunningverlening heel relevant.
[0:45:28] Heel vaak kom je er niet en dan komen die andere factoren om de hoek kijken.
[0:45:35] Dus meestal heb je een set van factoren nodig om te zeggen ik ga met dit Natura 2000 gebied, heb ik verslechtering gestopt en ga ik richting behoud.
[0:45:46] Dat kan je moeilijk betogen als dat afhankelijk is.
[0:45:50] Dat moet je dus robuust organiseren.
[0:45:52] In je beheerplan.
[0:45:56] Dus ik denk niet dat je een nieuw doel introduceert.
[0:45:59] Je hebt alleen wel in dat originaliteitsplan en in je beheerplan heb je dus nodig dat je het op een stevige manier neerzet en borgt.
[0:46:06] Zodat je niet kan zeggen, we hebben nu één droog jaar achter de rug en dan gaat het hele plan valt induigen.
[0:46:12] Want dan heb je die originaliteit niet stevig genoeg onderbouwd.
[0:46:17] Wordt daar in de handreiking ook rekening mee gehouden?
[0:46:21] Dus dat we niet een nieuw bewegend doel introduceren met die additionaliteitsplannen.
[0:46:26] Dat we niet te veel doen, maar dat we ook niet te weinig doen.
[0:46:32] Ja.
[0:46:33] Het is gewoon voor de notulen wel lekker.
[0:46:35] Ja, dank u wel.
[0:46:36] Ja, het zijn geen notulen, maar het wordt vast opgenomen.
[0:46:40] De heer Grimis.
[0:46:42] Voorzitter, dank u wel.
[0:46:43] Ik ga ook nog door op mijn vorige vraag.
[0:46:46] De omslag van depositiesturing naar emissiesturing zie ik eigenlijk als een omslag van het natuurbeleid naar het milieubeleid.
[0:46:55] Een beetje platgeslagen, maar oké.
[0:46:58] Dan is het logisch om te weten van oké, wat doen we landelijk, generiek, en wat doe je gebiedspecifiek om echt de natuur weer niet te laten verslechteren, maar te laten verbeteren en uiteindelijk in een goede staat van instand te laten komen.
[0:47:12] Waarbij het landelijk emissiebeleid ondersteunend is daaraan.
[0:47:17] Als ik de doelstelling pak van 42, 46 procent, hoe groot deel pakt het generieke beleid daarin?
[0:47:23] Wat is daar het doel dat wordt nagedreven?
[0:47:26] Wat is de optelling?
[0:47:27] En wat is het gebied specifiek moet worden opgehaald?
[0:47:34] In kilotonnen is in het gebiedsgerichte beleid rekenen wij met 1 tot 2 kiloton en de rest is generiek.
[0:47:45] Dus de overige 45 tot 49, wat is het dan?
[0:47:50] 43 tot 47 gaat met generiek beleid.
[0:47:54] Waarbij Carlijn het generieke beleid ook zijn effect heeft in de zones.
[0:48:01] Dus 1 tot 2 kiloton, dat is een klein getal.
[0:48:05] Maar dat is het effect van het gebiedsgerichte van het zoneringsbeleid, dus in de zone, maar bovenop het effect van het generieke beleid in de zone.
[0:48:16] Dus dat is wel goed om dat even scherp te hebben.
[0:48:21] Voorzitter, dank.
[0:48:23] Dat weet ik, dus dank.
[0:48:25] En dan is mijn vervolgvraag, waarom leggen we dan het generieke beleid en de doelstelling die je daarmee wil bereiken qua emissiereductie niet vast in de wet?
[0:48:36] en het gebiedspecifieke beleid niet op een andere manier.
[0:48:40] Want het kan zo zijn dat een omwisselbesluit of een
[0:48:44] een natuurdoelanalyse 2.0, inclusief een antwoord daarop via een geactualiseerd natuurbeheerplan, ertoe leidt dat wij zeggen van, nou weet je wat, we hebben zoveel nodig om onder de KDW te komen, maar wij denken met een aantal andere maatregelen ook de verslechtering tot stilstand te brengen en de verbetering in gang te zetten.
[0:49:07] Vaak het voorbeeld van liefdingsbroek heb ik genoemd.
[0:49:10] En dus hebben wij niet...
[0:49:12] Twee kiloton reductie nodig in die gebieden, maar zeg anderhalf, omdat we heel veel andere maatregelen nemen.
[0:49:18] En waarom is dat onderscheid niet in de wet aangebracht tussen het gebied specifieke wat nog op dit moment niet vaststaat en het generieke wat jullie wel vastleggen?
[0:49:28] Die emissiedoelen, dat gaat over het geheel.
[0:49:30] Dus dat is inclusief dat wat in het gebied moet plaatsvinden.
[0:49:36] Even kijken of ik de vraag goed begrijp.
[0:49:40] De vraag is waarom zou je die 1 tot 2 kiloton er niet uit halen?
[0:49:48] Sorry voorzitter, verheldering.
[0:49:50] Omdat die niet vaststaat op dit moment.
[0:49:51] Dit moment kan op basis van de specifieke gebiedssituatie besloten worden tot nog een mix van maatregelen.
[0:50:00] Die zou kunnen optellen tot meer reductie kilotonnen, maar ook tot minder.
[0:50:04] afhankelijk van de maatregelen die worden gekozen om dat gebied, om de staat van instandhouding weer te verbeteren.
[0:50:11] Dus de mix van maatregelen, terwijl als je het optelt de generieke opgave dominant is en de gebiedspecifieke die maar een klein deel vormt.
[0:50:19] Dus het is allemaal peanuts he, op de hele doelstelling snap ik.
[0:50:23] Maar conceptueel is het niet op voorhand zeker dat je die twee kiloton in die gebieden moet realiseren.
[0:50:32] Maar daarom rekenen we ook met 45 tot 49 kiloton.
[0:50:37] Dus daar zit hij al in.
[0:50:41] Die bewaart de heer Grimwis voor het debat over de wet.
[0:50:45] Ik heb een vraag over het verband tussen de ANVB-zonering en de instructieregels.
[0:50:51] Hoe zit dat precies?
[0:50:52] Want er komt een ANVB waar gesproken wordt over de zonering, maar de instructieregels gaan ook over de zonering.
[0:50:59] Die komen in de ANVB.
[0:51:01] Zo zit die.
[0:51:03] Dus hoe is dan de volgorde?
[0:51:06] En wat is dan de tijdlijn ongeveer van vaststelling van deze wet door de Kamer en het instellen van de ANVB door de minister en de brief met de instructieregels die naar de provincies gaan?
[0:51:23] Welke brief met instructieregels?
[0:51:24] Ik weet niet of het een brief is, maar die instructieregels gaan naar de provincies op een gegeven moment.
[0:51:31] Ja, dat klopt, maar die leggen we vast in een ANVB die ook hier wordt voorgehangen, die instructieregels.
[0:51:38] Nee, nee, wacht even.
[0:51:39] Er zijn twee verschillende ANVB's.
[0:51:41] Er is een ANVB die onder deze wet hangt en het programma mede vormgeeft.
[0:51:47] Die ligt nu ter internetconsultatie.
[0:51:50] Die gaat daarna de voorhang in.
[0:51:52] En daarnaast wordt er gewerkt aan de ANVB-zonering.
[0:51:55] Die komt dus begin 2027 in de internetconstatie en gaat daarna naar de voorhang.
[0:52:02] En in die instructieregels, die staan in de ANVB-zonering.
[0:52:07] Dat is de tweede.
[0:52:09] Wanneer gaan die dan gelden voor de provincies?
[0:52:13] Ja, op het moment dat die ANVB wordt vastgesteld.
[0:52:19] Ehm...
[0:52:20] Maar dat is heel technisch.
[0:52:23] Die instructieregels zijn zowel regels die in instructie zijn aan de provincie, vandaar instructieregels, als regels die direct gaan gelden voor ondernemers.
[0:52:35] Dus ze worden in twee aparte regelingen vastgelegd.
[0:52:37] Tenminste het is één ANVB maar er landt in het BKL en in het BAL.
[0:52:42] Maar daar komen we nog op terug.
[0:52:45] Dank u wel.
[0:52:45] We hebben geen tijd om nog een heel rondje te doen.
[0:52:48] Is er iemand die nog een hele prangende vraag heeft?
[0:52:51] Lid Kostic en mevrouw Tenhove, dan houden we het daar even bij.
[0:52:55] Lid Kostic.
[0:52:58] Ja, toch nog even over die transitie naar die emissiedoelensystemen.
[0:53:04] Vanuit ILT en VWA onder andere is er wel een signaal gestuurd van als je deze transitie maakt, dan zien wij wel echt risico's voor handhaving, uitvoering en fraude.
[0:53:16] Dus zij waarschuwen ook wel, je moet er voldoende capaciteit voor uitspreken.
[0:53:21] vrijgeven om goed te kunnen handhaven en uitvoeren.
[0:53:25] Dat je weet dat de meetsystemen werken goed... er wordt in praktijk voldoende gecontroleerd... zodat je die risico's ook op vrouwen kan uitsluiten.
[0:53:34] En dat je ook weet dat de systemen werken.
[0:53:37] Ik ben benieuwd, hoe is dit dan geborgd?
[0:53:40] En wat er nu voor ligt, is er dan advies gekomen... vanuit onze handhavende instanties?
[0:53:48] Ja, dat gaat meer over emissiesturing op bedrijfsniveau.
[0:53:52] En daar gaat deze wettelijke aanpassing niet over.
[0:53:55] Dus dit gaat meer over gewoon het totaal aan emissies.
[0:54:00] Ja?
[0:54:00] Ja.
[0:54:02] Maar die doelen, het totaal moet wel worden gehaald, anders heb je alsnog een juridisch probleem denk ik en een probleem met natuur.
[0:54:10] Dus dan nog moet je met handhaving en toezicht en meetapparatuur zitten denk ik toch?
[0:54:16] Dat moet ergens worden geborgd, dus hoe zit dat dan?
[0:54:20] Nee, dus de monitoring van deze doelen gaat via het programma.
[0:54:25] En dat gaat via de monitoring zoals dat door het RIVM gebeurt.
[0:54:29] Jaarlijks wordt gerapporteerd.
[0:54:32] Dat is de monitoring en bijsturing van dit programma.
[0:54:34] Daarnaast heb je doelsturing.
[0:54:36] Daar wil jij het over zeggen.
[0:54:39] Kijk, hier liggen natuurlijk maatregelen.
[0:54:40] Of die 42 tot 46 kiloton gerealiseerd wordt... dat hangt natuurlijk vooral af van of de maatregelen die daaronder liggen... of die uiteindelijk in zijn effect daartoe optellen.
[0:54:54] En onderdeel daarvan is natuurlijk als je...
[0:54:57] een maatregel voorschrijft, dwingend voor ondernemers... wordt die dan ook conform het voorschrift uitgevoerd.
[0:55:05] En in de wetgeving die we daarvoor gaan maken... bijvoorbeeld voor de bedrijfsspecifieke emissienormen... daar moet dit natuurlijk een...
[0:55:12] aandachtspunt zijn.
[0:55:13] En daar wordt natuurlijk, zoals altijd, met de handhavende diensten over gesproken.
[0:55:19] En dan hebben we ook HUF-toetsen en allerlei toetsen die we doen met de uitvoerende en handhavende diensten om te kijken zit die wetgeving en die regels nou zo in elkaar dat we denken dat inderdaad het risico op niet-naleving zo klein mogelijk is.
[0:55:36] Dus eigenlijk komt dat daar.
[0:55:40] Mevrouw Tenhove.
[0:55:42] Ja, ik was nog benieuwd.
[0:55:43] Wat is plan B als het niet voldoende blijkt te zijn?
[0:55:48] Los van de generieke korting.
[0:55:51] Wat is plan B?
[0:55:57] Dat is wat we in de wet hebben staan.
[0:55:59] Dat is de generieke korting.
[0:56:03] Tot slot.
[0:56:05] Oké, maar dan hebben we het dus alleen over een generieke korting.
[0:56:10] Niks in de natuur, beheermaatregelen?
[0:56:20] Eigenlijk trek je met dit programma alles uit de kast.
[0:56:23] Dus ook op het gebied, er zijn niet nog meer natuurbeheer- en herstelmaatregelen dan dat je hier hebt.
[0:56:30] We zullen vol in moeten zetten op alles.
[0:56:38] Dat zijn hele mooie woorden aan het eind van deze technische briefing.
[0:56:42] Die wij goed onthouden.
[0:56:43] Bedankt voor uw komst naar de Tweede Kamer.
[0:56:47] Bedankt aan de Kamerleden voor de intelligente vragen.
[0:56:51] Tot de volgende keer.
Zie je content die volgens jou niet op deze site hoort? Check onze disclaimer.