Disclaimer: deze transcriptie is geautomatiseerd omgezet vanuit audio en dus geen officieel verslag. Om de transcripties verder te verbeteren wordt constant gewerkt aan optimalisatie van de techniek en het intrainen van namen, afkortingen en termen. Suggesties hiervoor kunnen worden gemaild naar info@1848.nl.
Informatie- en werkafspraken tussen Tweede Kamer en kabinet
[0:00:00] Dat gaan we nu goed maken.
[0:00:02] Dames en heren, goedemiddag.
[0:00:03] Ik open de vergadering van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken aan Orde.
[0:00:06] Het is een commissiedebat over informatie- en werkafspraken tussen de Tweede Kamer en het kabinet.
[0:00:11] Ik wil iedereen van harte welkom meten die op de publieke tribune zit.
[0:00:15] Maar wellicht zijn er ook mensen die online meekijken.
[0:00:17] Die heet ik dan ook van harte welkom.
[0:00:18] Van harte welkom de minister.
[0:00:21] Zoals gezegd, informatie- en werkafspraken tussen Tweede Kamer en het kabinet.
[0:00:25] Het onderwerp van vandaag.
[0:00:27] Spreektijd is vijf minuten.
[0:00:28] Ik stel voor aan de commissie om vier interrupties toe te staan.
[0:00:32] En allereerst, ik constateer dat de heer Heutink geen lid is van deze commissie.
[0:00:37] Ik kijk wat hem zwaar is voor zijn deelname aan dit debat.
[0:00:42] Ik constateer dat dat niet het geval is.
[0:00:46] En in dat geval geven we ook de heer Heutink als eerste het woord voor zijn termijn.
[0:00:51] Voorzitter, ik had dit debat eigenlijk willen beginnen met een punt van orde.
[0:00:55] Want de hoofdvraag is, waar is meneer Buma?
[0:00:59] Waar is meneer Buma?
[0:01:02] Want voorzitter, het kabinet is momenteel niet meer aan het regeren.
[0:01:06] Ze kunnen onderling niet zelf afspraken maken.
[0:01:10] Er is geen financieel fundament die ze zelf kunnen maken.
[0:01:14] Ruzie maken, dat kunnen ze erg goed.
[0:01:17] En in plaats dat ze nu zeggen we gaan nu regeren, heft de minister-president zichzelf op.
[0:01:23] Want wie is nu de baas van dit land?
[0:01:25] Met wie zouden we hier eigenlijk moeten zitten?
[0:01:27] Sybrand Buma.
[0:01:29] Voorzitter, dit kabinet heeft zijwieltjes gekregen.
[0:01:31] Zij hebben zichzelf weggedetacheerd.
[0:01:34] Voorzitter, gisteravond hadden we een debat over het falen van dit kabinet.
[0:01:39] En vandaag denken we dan doodleuk dat ze nu, het kabinet nu wel, serieuze afspraken met ons kan maken als Kamer.
[0:01:47] Dus wat doet de minister hier?
[0:01:49] En wat vindt meneer Buma ervan dat hij hier zit?
[0:01:53] Mocht hij vanavond wel weg van hem?
[0:01:55] En welke instructies heeft de minister meegekregen van Buma?
[0:01:59] En wat is zijn speelruimte?
[0:02:01] Hoe ver kan hij gaan?
[0:02:02] Heeft hij überhaupt toestemming gekregen om afspraken met ons te maken?
[0:02:06] En waarom ik dit vraag is eigenlijk heel simpel.
[0:02:09] Ik wil weten dat afspraken die wij hier met dit kabinet maken ook daadwerkelijk worden nagekomen.
[0:02:16] En dat is dus maar de vraag.
[0:02:18] Want kunt u het zich nog herinneren?
[0:02:20] In augustus waren wij met een cheque van 35 miljard euro bij premier Jetten.
[0:02:27] En onze boodschap was, geef nou eens wat minder geld uit aan het buitenland, zodat we eindelijk eens geld aan Nederland kunnen gaan uitgeven.
[0:02:34] En wat denkt u dat wij gehoord hebben na dat gesprek?
[0:02:37] Niets.
[0:02:38] Totale radiostilte.
[0:02:41] Pas toen het kabinet de kans zag om een constructieve partij te beschadigen, kregen we het in het debat.
[0:02:48] Weken later kregen we te horen dat de afstand tussen ons voorstellen en het voorstel van het kabinet te groot zou zijn.
[0:02:55] Ik weet wel, voorzitter, dat als je afspraken maakt, dat je dan in ieder geval het fatsoen moet hebben om een terugkoppeling te geven van dat gesprek dat je even daarvoor hebt gevoerd.
[0:03:06] Dat is niet gebeurd.
[0:03:07] Ja, in het debat.
[0:03:09] Weken later.
[0:03:11] Voorzitter, hoe weet ik dat dit kabinet als wij opnieuw afspraken maken... welwillende partijen gaat scholveren?
[0:03:19] Want voorzitter, wat hebben we toch naar een ongelooflijk groot theater zitten kijken afgelopen week.
[0:03:25] En de mensen thuis zullen wel denken, wat zijn al die mensen toch hier in Den Haag aan het doen?
[0:03:29] Hebben we er toch een grote bende van gemaakt met elkaar?
[0:03:33] En het is dan ook echt ongekend dat wij hier nu ook een debat hebben om afspraken te maken met het kabinet...
[0:03:40] Terwijl ze niet eens in staat blijken te zijn om afspraken te maken met elkaar.
[0:03:44] En de waarde van die afspraken verschilt ook nog eens binnen het kabinet.
[0:03:49] Zij bepalen welke partijen constructief zijn en welke niet.
[0:03:54] Zij bepalen welke partijen wel of niet acceptabel zijn.
[0:03:58] Maar ondertussen lezen we op X dat de premier trots is dat hij parlementsleden naar de marge van de Kamer heeft gestuurd.
[0:04:06] Gelden er dan ook andere afspraken voor leden die volgens de premier in de marge van de Kamer zouden zitten?
[0:04:12] Of neemt de minister ferme afstand van deze uitspraak?
[0:04:16] Ik hoor het graag.
[0:04:17] Voorzitter, vorige week hebben wij meerdere informatieverzoeken gedaan.
[0:04:21] En op al die verzoeken kwamen ontwijkende antwoorden.
[0:04:25] En mijn collega Schilder, die ik hier nu vervang, heeft onlangs nog een extra setje vragen aan deze minister moeten stellen, omdat de antwoorden, voorzitter, ronduit waardeloos waren.
[0:04:36] De vragen waren op 14 september al klaar, bleek uit de beslisnota, maar een maand later pas aan ons gestuurd.
[0:04:43] Het kabinet draait in de beantwoordingen nog vaker pirouetjes dan een balletdanseres en, voorzitter, dat kunnen wij hier gewoon niet accepteren.
[0:04:51] Dus ik wil tenminste hebben dat de minister van Binnenlandse Zaken gaat toezeggen dat ze Kamervragen eindelijk eens inhoudelijk gaan beantwoorden.
[0:04:58] En niet mee gaat doen aan die gekke politieke spelletjes.
[0:05:01] Want voorzitter, Nederland wil die spelletjes niet meer.
[0:05:04] En voorzitter, tot slot, wij willen af van de vanzelfsprekendheid waarmee het kabinet zelf bepaalt welke informatie wel en niet met de Kamer wordt gedeeld.
[0:05:12] Natuurlijk, we begrijpen ook dat als er zwaarwegende staatsbelangen zijn... dat die geheimhoudingen rechtvaardigen.
[0:05:18] Maar het kan toch niet zo zijn dat een minister zelf bepaalt... welke informatie achter slot de grendel verdwijnt... en vervolgens ook nog zelf oordeelt of dat terecht is.
[0:05:27] De Kamer kan dan hooguit beoordelen of het excuusvoldoende is opgeschreven...
[0:05:31] Om vervolgens dan niets meer te kunnen.
[0:05:33] Dat is geen volwaardige controle.
[0:05:35] Dat is een kabinetvoorzitter die zijn eigen huiswerk nakijkt.
[0:05:39] En dus een slager die zijn eigen vlees keurt.
[0:05:41] En wij willen dan beroep doen dat het staatsbelang concreet wordt onderbouwd.
[0:05:46] En dat de Kamer ook daadwerkelijk kan controleren of informatie terecht wordt achtergehouden of niet.
[0:05:54] Dank u wel.
[0:05:54] Een interruptie van mevrouw Van Dijk.
[0:05:56] Ja, dankjewel.
[0:05:57] Want met betrekking tot het laatste punt.
[0:05:59] Die discussie is natuurlijk al heel vaak geweest van het belang van de staat.
[0:06:02] Wanneer is dat nu wel?
[0:06:02] Wanneer is dat nu niet?
[0:06:04] Hoe maak je dat überhaupt concreter?
[0:06:07] Ik was benieuwd naar hoe de heer Heutink dit verder concreet zou willen maken en invullen.
[0:06:11] De heer Heutink.
[0:06:13] Laten we beginnen dat de argumentatie die het kabinet opschrijft in een brief wat ons betreft echt uitgebreider kan.
[0:06:18] Ook uitgebreider moet.
[0:06:20] Zodat het niet alleen lijkt op oké sorry we kunnen dit nu niet doen want staatsbelang.
[0:06:25] Ja.
[0:06:26] Geef ons dan in ieder geval meer informatie.
[0:06:28] Waarom is dat zo?
[0:06:29] En ik begrijp ook dat de minister misschien niet alles kan delen in een brief, maar daar hebben we volgens mij ook vertrouwelijke sessies over.
[0:06:34] We zouden hier vaker met elkaar kunnen gaan zitten en in vertrouwen met de minister kunnen spreken.
[0:06:39] Waarom is dit zo belangrijk voor het staatsbelang?
[0:06:43] Dan kunnen wij hier als Kamer zeggen, oké luister nou eens beste minister.
[0:06:47] Volgens mij valt dat allemaal wel mee en is het van publiek belang dat de mensen thuis dit weten.
[0:06:52] En dat wij hier als Kamer ook in het openbaar gewoon met elkaar over kunnen spreken.
[0:06:57] Dan zijn wij als Kamer daadwerkelijk in positie.
[0:06:59] Dan hebben we wat te vertellen.
[0:07:01] En dan hoeven we ons niet laten afwimpelen met een excuusbriefje van het kabinet waar we niks mee kunnen.
[0:07:07] Dank u wel.
[0:07:08] Ik zie verder geen interrupties.
[0:07:09] Dan ga ik naar de tweede spreker namens de BBB.
[0:07:11] Dat is de heer Vermeer.
[0:07:14] Dank u wel, voorzitter.
[0:07:15] Het parlement heeft drie taken.
[0:07:16] Het volk vertegenwoordigen, samen met de regering wetten maken en het kabinet controleren.
[0:07:21] En vandaag wil ik vooral bij die laatste taak stilstaan.
[0:07:24] Want zonder goede informatie en voldoende ondersteuning wordt onze controlerende taak een papieren werkelijkheid.
[0:07:30] En de heer Heutink heeft het net ook al benadrukt.
[0:07:32] De afgelopen dagen zaten we in een soop van informatieverzoeken die gewoon nog niet gehonoreerd zijn.
[0:07:39] Waar ik uiteindelijk op gepersisteerd heb en wat dus nu in de ministerraad behandeld moet worden.
[0:07:45] Maar het probleem is niet ontstaan door de stellen van het informatieverzoek.
[0:07:50] Het probleem ontstoont omdat er op gewoon een normale vraag niet een antwoord kwam.
[0:07:55] En dan heb je als volgende middel...
[0:07:56] ga je dan maar een informatieverzoek doen.
[0:07:59] Maar het begint ermee dat ook bewindspersonen gewoon normaal antwoorden op vragen van Kamerleden geven.
[0:08:04] Ik zou de minister echt willen vragen om dat morgen, als dat in de ministerraad aan de hand is, ook gewoon eens bij de kop te pakken.
[0:08:11] Hoe ontstond dat informatieverzoek nou?
[0:08:13] Nou, gewoon omdat men niet op een normale vraag wilde antwoorden en ontwijkende antwoorden gaf.
[0:08:20] Voorzitter, een van de mogelijkheden om onze controlerende taak verder uit te voeren is het stellen van schriftelijke vragen.
[0:08:25] En BWB stelt heel veel vragen, omdat daar allemaal mensen en cases, problemen achter zitten.
[0:08:31] Een ondernemer die vastloopt of iemand die de bedrijfsvoering op de kop moet gooien.
[0:08:36] Of inwoners die geen windturbines willen.
[0:08:39] en met allerlei bezwaren komen waar helemaal geen aandacht voor is, dan gaan wij daarop doorvragen.
[0:08:46] Maar antwoorden moeten wel op tijd komen.
[0:08:48] Antwoorden op schriftelijke vragen of toegezegde brieven na een debat helpen ons nauwelijks verder.
[0:08:54] Wil de minister binnen het kabinet afspreken dat schriftelijke vragen worden beantwoord en toegezegde brieven worden verstuurd voor het debat waarvoor ze relevant zijn?
[0:09:02] En dan niet een minuut van tevoren, maar gewoon een normale tijd die de minister zelf ook prettig zou vinden als hij zelf naar een debat moet.
[0:09:12] U heeft een interruptie, mevrouw.
[0:09:13] Ja, sorry, ik heb maar vier interrupties.
[0:09:14] Ik weet het, maar dit punt hebben we het ook al heel vaak over gehad en ik deel dat heel erg.
[0:09:19] Wat denkt de heer Vermeer aan?
[0:09:21] Is dat dan 24 uur of 48 uur?
[0:09:23] Want ik denk dat we daar misschien ook gewoon wat harder in moeten worden als Kamer.
[0:09:27] Omdat ik ook wel vind dat er veel grote brieven op het laatste moment komen.
[0:09:30] En ik vind het ook belangrijk dat we ons met z'n allen goed kunnen voorbereiden.
[0:09:34] De heer Vermeer.
[0:09:36] Ja, voorzitter.
[0:09:37] Persoonlijk vind ik dat 48 uur een hele redelijke termijn zou zijn.
[0:09:42] Ook al, omdat bij hele grote brieven en zaken is het zelfs zo dat de pers een apart persmoment krijgt al een paar uur voordat het gepubliceerd wordt en naar Kamerleden gaat.
[0:09:54] Dat vind ik sowieso al een hele slechte regel.
[0:09:58] Dan zou je ook eigenlijk gewoon de Kamerleden onder embargo de stukken toe moeten sturen.
[0:10:04] Want nu zitten wij in de situatie dat wij overigens bevraagd worden door de pers die alle ins en outs kent.
[0:10:10] De bewindspersonen kennen alle ins en outs en de Kamerleden die mogen, die kunnen vervolgens alleen maar zeggen ik kan nog niet reageren want.
[0:10:18] En vervolgens wordt dat ook nog weer opgetekend als je pech hebt.
[0:10:21] Dus daar hoort gewoon een gelijk speelveld te zijn.
[0:10:24] En 48 uur is heel normaal.
[0:10:26] En zeker ook als wij vaak kijken naar die beslisnota's die erbij zitten, dan blijkt ook dat teksten er al heel lang liggen.
[0:10:33] En het kan natuurlijk een keer zijn, in crisissituaties zoals we de laatste tijd wel eens hebben, dat er ochtends in de ministerraad nog puntjes op de i gezet worden in een brief.
[0:10:43] Maar ook dan zou je gewoon hele redelijke termijnen kunnen hanteren.
[0:10:48] U heeft nog een interruptie van de heer Van Houdingen.
[0:10:50] Ja, dat is wat de heer Vermeer net zegt.
[0:10:52] De teksten liggen er al langer.
[0:10:53] Ik ben benieuwd wat de ervaringen van de heer Vermeer zijn.
[0:10:56] Want mijn ervaring is vaak met onbeantwoorde vragen na zes weken.
[0:10:59] En dan dien je ze in voor het vragenuurtje.
[0:11:00] En dan ineens, binnen een paar uur komt het antwoord.
[0:11:03] Wat blijkbaar al klaar ligt.
[0:11:04] En herkent de heer Vermeer dit?
[0:11:06] En hoe zou dat toch komen?
[0:11:07] Het is toch heel vreemd dat je dat via het vragenuurtje moet doen?
[0:11:10] De heer Vermeer.
[0:11:11] Ja, ik herken dat.
[0:11:12] En ik heb zelfs een keer daardoor gewoon ook de mondelingenvraag doorgezet, die spelregel.
[0:11:17] En ik zag allerlei paniek op de achtergrond en appjes en alles wat ik daarover kreeg.
[0:11:22] Maar op een gegeven moment ging het mij gewoon om het principe, dit is de spelregel.
[0:11:26] En je ziet dan inderdaad dat die gewoon al pose klaar liggen.
[0:11:29] En ik vind het gewoon niet anders dan obstructie van parlementaire proces en ook gewoon pesterij.
[0:11:36] En dat moet gewoon kappen, want dat is kleutengedrag.
[0:11:40] En daar hebben we hier al genoeg van.
[0:11:42] U kunt vervolgen.
[0:11:44] Voorzitter, wil de minister afspreken dat als volledige beantwoording voor dat debat niet lukt, de Kamer alvast antwoord krijgt op de vragen die wel kunnen beantwoord worden.
[0:11:53] En daar heb ik een vraag over.
[0:11:54] Is er een regel die het onmogelijk maakt om antwoorden in meerdere stappen te verstrekken?
[0:11:59] Want soms is het een deel van het ene ministerie, andere van het andere ministerie of afdeling.
[0:12:04] Het zal allemaal wel.
[0:12:06] Maar er ligt dan vaak al heel veel klaar.
[0:12:08] En wil de minister zorgen dat iedere uitstelbrief concreet vermeld waarom een vertraging optreedt, welke informatie nog ontbreekt en wanneer de Kamer de antwoorden of de toegezegde brief dan wel ontvangt.
[0:12:19] Voorzitter, informatie geven betekent ook laten zien hoe een besluit tot stand kwam.
[0:12:23] Na de toeslagenaffaire zijn beslisnota's openbaar geworden en de eerdere kabinetsafspraken zijn duidelijk.
[0:12:29] Daarin horen relevante feiten, alternatieve afwegingen en risico's te staan.
[0:12:34] En een beslisnota is eigenlijk alleen waardevol wanneer zichtbaar wordt.
[0:12:37] welke mogelijkheden zijn overwogen en waarom bepaalde keuzes zijn afgevallen.
[0:12:43] Toch ontbreken volgens onderzoek vaak juist die afwegingen en alternatieven en ook zijn er zorgen dat gevoelige informatie buiten de nota wordt besproken.
[0:12:53] Ik ben ook een keer gewoon informeel bij zo'n sessie geweest op Binnenlandse Zaken om meer te praten over hoe gebruiken wij dit, wat komen wij tegen.
[0:13:00] En ik heb toch het gevoel dat sinds die beslisnota's verplicht gepubliceerd moeten worden, dat er altijd nog een soort allerlaatste beslisnota komt waar net niks in staat.
[0:13:10] En dat we juist dat voortraject, dat dat interessant is.
[0:13:14] U heeft de interruptie van de heer Heuting.
[0:13:15] Ja, voorzitter, dank.
[0:13:16] Ik lees natuurlijk ook wel eens in die beslisnota's.
[0:13:19] En dan denk ik, op basis waarvan baseert een bewindspersoon nou die informatie die in zo'n beslisnota staat?
[0:13:26] Toevallig heb ik de beslisnota gelezen van de informatie die zowel onze fractie als die van de heer Vermeer stelden naar aanleiding van het debat gisteren.
[0:13:34] En toen las ik daar twee hele korte zinnetjes.
[0:13:36] De minister adviseert dit en de minister adviseert dat.
[0:13:39] En dat is het eigenlijk.
[0:13:39] Er wordt geen context ingeschetst.
[0:13:42] Is meneer Vermeer niet bang dat bewindspersonen gewoon onvoldoende wellicht worden geïnformeerd in die beslisnotas om een goede afweging te kunnen maken?
[0:13:51] Meneer Vermeer.
[0:13:53] Punt 1 heb ik niet zo snel langs, last van bang zijn.
[0:13:56] En punt 2, het interesseert mij eigenlijk niet, want de minister is gewoon verantwoordelijk voor wat er naar ons toe gaat.
[0:14:02] En ik ga er gewoon vanuit dat mensen hun taak serieus nemen en uitvoeren.
[0:14:06] En dat als zij het niet vertrouwen, dat ze zelf dat checken.
[0:14:10] Maar ik heb natuurlijk inmiddels ook wel, als je bij een kabinet betrokken raakt in een coalitie zit, dan leer je ook meer van hoe al die lijntjes lopen.
[0:14:19] En dan zie je ook dat die brief of dat stuk pas een einde, eindverhaal is van een lange tunnel die misschien al twee of drie jaar geduurd heeft.
[0:14:29] Dus er is veel meer dan dat.
[0:14:32] En het laatste stukje is vaak een formaliteit om het naar de ministerraad te brengen of naar de Kamer te brengen.
[0:14:38] Dus ik ga er gewoon vanuit dat ministers weten waar ze voor tekenen.
[0:14:42] En doen ze dat niet, dan nemen ze daar zelf een risico mee en zijn ze daar ook verantwoordelijk voor.
[0:14:46] Dus ja, ik heb geen probleem zelf ook met risico's nemen als ik ook de verantwoordelijkheid maar wil nemen.
[0:14:53] U vervolgt, meneer Vermeer.
[0:14:59] U heeft toch nog een intuïtie, dit is Nellig.
[0:15:03] Ik heb goede ervaringen en slechte ervaringen met de beslisnota's en volgens mij is dat ook wat de evaluatie oplevert.
[0:15:08] Ik vond het een interessant dilemma wat er wordt geschetst vanuit het perspectief van de adviserende ambtenaar waarin aan de ene kant namelijk staat ja het kan af en toe helpen om de afweging inzichtelijk te maken.
[0:15:17] Aan de andere kant zeggen ambtenaren ik ga voorzichtiger adviseren omdat het openbaar wordt en daarmee ook gebruikt wordt in het politieke domein.
[0:15:26] Hoe kijkt de heer Vermeer naar dat dilemma?
[0:15:29] De heer Vermeer.
[0:15:31] Ja voorzitter, dat kwam in die informele bijeenkomst ook aan de orde.
[0:15:36] En ik snap dat helemaal.
[0:15:39] Alleen, ik denk dan zelf, wees daar gewoon transparant over.
[0:15:46] Omdat wij als parlement moeten wij ook af kunnen wegen wat is hier allemaal overwogen en zit daar ook niet wat in.
[0:15:52] En dan kun je de minister ook beter aanspreken op de keuze die uiteindelijk ook door een bewindspersoon zelf gebaakt wordt.
[0:16:00] Dus ja, ik snap eigenlijk niet.
[0:16:03] Er staat geen naam van een ambtenaar bij.
[0:16:06] Het zijn gewoon voorstellen.
[0:16:07] Het zijn ideeën.
[0:16:09] Ideeën die vaak toch al bekend zijn in de wandelgangen of waar al een keer in een debat over gepraat is.
[0:16:16] Ik denk als wij goede besluiten willen nemen moeten we ook durven alle kanten van een oplossing te belichten en dat ook gewoon transparant te doen.
[0:16:25] Dat is mijn idee.
[0:16:27] Aan de ene kant snap ik het voorbehoud omdat men dan bang is dat daar gedoe over komt.
[0:16:33] Maar ik heb liever gedoe aan de voorkant dan bij de uitvoering als wetten en maatregelen getroffen worden.
[0:16:40] Dat laatste deel, daarom was ik er ook enthousiast over dat het wordt ingevoerd en tegelijkertijd vraagt het ook om een verantwoordelijkheid aan deze kant dat het niet vervolgens is dat die ambtenaar of de ambtenaren dat hebben geadviseerd en dat gebeurt natuurlijk soms in het politieke domein.
[0:16:58] Waardoor ook actie-reactie is.
[0:17:00] Dat het niet alleen maar is dat wij de bewindspersoon ervoor verantwoordelijk maken.
[0:17:03] Zoals net wordt gezegd over die beslisnota's.
[0:17:05] Maar dat we ook gaan politiseren de mensen die daarachter zitten.
[0:17:08] Waardoor die advisering ook minder transparant wordt voor onszelf.
[0:17:12] Dus hoe kijkt de heer Vermeer ook naar die wisselwerking?
[0:17:15] De heer Vermeer.
[0:17:16] Ja, die snap ik.
[0:17:17] En die heb ik mezelf ook wel eens schuldig aan gemaakt.
[0:17:20] Doordat je dan iets ziet staan wat je zo absurd vindt.
[0:17:25] dat je denkt van, ja, dan wil ik gewoon wel even zeggen... dit zijn de mensen in zo'n ministerie die de minister adviseren... en die dus naar mijn idee dan zulke absurde denkbeelden hebben.
[0:17:37] En dat moet ik dan niet doen.
[0:17:39] Dus daar ligt een verantwoordelijkheid bij mij als Kamerlid... om het zuiver te beoordelen over het besluit wat een bewindspersoon genomen heeft... en die daarop aan te spreken.
[0:17:48] En het maakt eigenlijk niet uit of het...
[0:17:51] Ja, waar het uitkomt.
[0:17:52] Dat is dezelfde vraag die wij kregen rond AI.
[0:17:54] En zo zou je willen dat er bij een stuk van de minister staat over AI gebruikt.
[0:17:59] Dus ja, het maakt me eigenlijk niks uit wat er ook opgeleverd wordt.
[0:18:02] De minister is gewoon verantwoordelijk.
[0:18:03] Punt.
[0:18:05] U kunt vervolgen.
[0:18:05] U heeft nog anderhalf minuut op de klok, meneer Vermeer.
[0:18:13] Er moet ook natuurlijk überhaupt een beslisnota zijn en soms zit dat er ook nog niet bij.
[0:18:20] Vervolgens moeten we ook al die informatie kunnen verwerken en dat Leidse onderzoek van Center Data noemt versterking van persoonlijke en fractieondersteuning nadrukkelijk als verbeterpunt.
[0:18:31] Vooral kleinere fracties hebben te weinig mensen om tegenover de kennis en capaciteit van complete ministeries voldoende tegenweg te bieden.
[0:18:39] Ziet de minister nog wat ruimte om meer fractieondersteuning te versterken?
[0:18:44] Alhoewel dat budgetrecht natuurlijk bij ons zelf ligt.
[0:18:46] Ik heb wel het vertrouwen dat AI ons gaat helpen om betere tegenmacht te geven.
[0:18:51] Ik heb net een aantal antwoorden van overwindturbines eventjes goed door AI-tools gehaald.
[0:19:00] Die kwamen met een perfecte vervolgset van 60 vragen onderbouwd waarom het niet klopte wat er in de antwoorden stond.
[0:19:07] En zo kan ik zelfs als individueel Kamerlid tegenweg bieden aan een leger van duizenden ambtenaren.
[0:19:15] Voorzitter, goede controle vraagt ook om mensen die die stukken kunnen uitpluizen, want zonder tijd en deskundige ondersteuning kunnen belangrijke signalen alsnog verdwijnen.
[0:19:24] Dat geldt ook voor vertrouwelijke stukken.
[0:19:26] Soms liggen honderden pagina's uitsluitend voor Kamerleden ter inzage.
[0:19:31] Niet iedereen kan dat zelf helemaal doorwerken, zeker in kleinere fracties.
[0:19:36] Kan onderzocht worden, vraag ik de minister, of aangewezen fractiemedewerkers onder dezelfde waarborg als Kamerleden toegang kunnen krijgen?
[0:19:43] Zodat vertrouwelijkheid behouden blijft en controle daadwerkelijk mogelijk is.
[0:19:48] Voorzitter, tot slot.
[0:19:49] Ik heb het nu vooral gehad over onze controlerende taak.
[0:19:53] Maar ook onze taak als valkvertegenwoordiging en medewerker vragen om bescherming.
[0:19:59] En een hogere kiesdrempel, niet mogen filmen in ruimtes, dat soort voorstellen.
[0:20:05] Ja, ik wil echt vragen aan mijn collega's om daarmee te stoppen en gewoon het democratische proces zijn eigen weg te laten gaan.
[0:20:14] Dank u wel.
[0:20:16] Dank u wel.
[0:20:17] Dan is het woord aan mevrouw Bommet namens Pro.
[0:20:20] Ja, dank u wel voorzitter.
[0:20:21] En ik neem dit debat vandaag over van mijn collega Mohandis.
[0:20:25] Om ons werk als Kamer goed te kunnen doen, is het van belang dat er procesmatig goede afspraken zijn en dat we als Kamer ervan uit mogen gaan dat alle bewindspersonen, en dus niet alleen de minister van BZK, zich ervoor verantwoordelijk voelen.
[0:20:40] Onze indruk is dat er nog steeds grote verschillen zitten tussen de ministers.
[0:20:44] Ik kom hier nog zo specifiek op terug, maar graag hoor ik van deze minister hoe hij ervoor zorgt dat al zijn collega's in het kabinet de afspraken die we hebben goed naleven.
[0:20:54] Dit commissiedebat komt op een interessant moment, namelijk een dag nadat het kabinet de vicepresident van de Raad van State heeft gevraagd om advies te geven over de verhoudingen tussen het minderheidskabinet en deze Kamer.
[0:21:06] Kennelijk gaat de vicepresident van de Raad van State zich ook bezighouden met de werkafspraken tussen Kamer en kabinet.
[0:21:13] In het debat gisteravond was er naast de zorgen over de rolzuiverheid ook onduidelijkheid over de precieze vraag aan de vicepresident.
[0:21:22] Kan de minister van BZK, die verantwoordelijk is voor de afspraken tussen kabinet en kamer, ons een nadere toelichting geven over wat we nu precies kunnen verwachten?
[0:21:31] U heeft een interruptie van de heer Heutink.
[0:21:33] Ja, voorzitter, maar dan is het toch heel gek dat de minister hier alleen is.
[0:21:37] Dan had toch gewoon de vicepresident van de Raad van State hiernaast moeten zitten.
[0:21:41] Want ja, met wie doen wij eigenlijk nu zaken?
[0:21:44] Doen wij nu zaken met meneer Buma of doen wij nu zaken met het kabinet?
[0:21:49] Het is een hele verwarrende situatie waarin we nu zitten.
[0:21:53] U stelt in ieder geval de vraag aan collega Promet.
[0:21:55] Ja, voorzitter, en ik heb deze vraag eigenlijk voor de minister.
[0:21:58] Dus ik denk dat we het eens zijn.
[0:22:01] Ik ben benieuwd.
[0:22:01] U vervolgt.
[0:22:04] Voorzitter, de werkafspraken die we maken als Kamer en kabinet moeten goed worden nagekomen.
[0:22:08] Nog te vaak worden toezeggingen of moties niet goed uitgevoerd of worden vragen laat of slechts deels beantwoord en worden onderwerpen, ik denk bijvoorbeeld aan de cyberveiligheid, tussen bewindspersonen en departementen heen en weer geschoven.
[0:22:22] Graag hoor ik hoe de minister van BZK denkt dat dit kan worden verbeterd.
[0:22:27] Ik ben er namelijk van overtuigd dat als dit wordt verbeterd we een hoop extra werk in de toekomst kunnen voorkomen.
[0:22:33] En dan kom ik bij de informatievoorziening aan de Kamer.
[0:22:37] Cruciaal om ons werk goed te kunnen doen.
[0:22:40] Niet voor niets is onze informatiepositie ook expliciet in artikel 68 van de grondwet verankerd.
[0:22:45] Maar in de praktijk lopen we echter regelmatig tegen problemen aan.
[0:22:50] Zo gebeurt het nog steeds met enige regelmaat dat de media eerder worden geïnformeerd dan de Kamer.
[0:22:56] Ik zal niet allemaal verschillende voorbeelden gaan bespreken, maar ik wil er voor de helderheid wel eentje uitlichten die ziet...
[0:23:02] op het ministerie van deze minister.
[0:23:05] Recent moesten we als Kamerleden via de media vernemen wat de plannen van het kabinet waren ten aanzien van de taakstelling op de Rijksoverheid.
[0:23:13] De staatssecretaris had, voordat de Kamerbrief werd gestuurd, in diverse media interviews gegeven.
[0:23:18] Hierdoor moeten wij ons verhouden tot een plan terwijl we nog helemaal niet over de informatie beschikken en dat is zeer ongewenst.
[0:23:25] In antwoorden op schriftelijke vragen die we hierover gesteld hebben, gaf het kabinet alleen aan hoe laat de Kamerbrief gestuurd was.
[0:23:32] Maar er werd in het geheel niet ingegaan op het feit dat de interviews al ruim hiervoor waren afgegeven.
[0:23:39] Graag ontvang ik een reflectie van de minister hierop.
[0:23:41] Kan hij toezeggen dat hij de afspraak dat de Kamer altijd als eerst wordt geïnformeerd vanaf nu weer wordt nageleefd?
[0:23:48] Een ander terugkerend punt is de openbaarmaking van beslisnota's.
[0:23:52] Het is belangrijk dat we als Kamer goed kunnen volgen hoe een besluit tot stand gekomen is.
[0:23:57] En die beslisnota's zijn daarbij heel handig.
[0:24:00] Toch zien we dat de verschillen tussen ministers heel erg groot zijn.
[0:24:04] Sommige ministeries sturen de relevante beslisnota's bijna altijd netjes mee, maar er zijn ook ministeries die uitgebreide brieven sturen met alleen een korte beslisnota waarin staat dat er een brief naar de Kamer gaat.
[0:24:16] En daar hebben we natuurlijk weinig aan.
[0:24:18] Het is echt belangrijk dat alle relevante onderliggende beslisnota's altijd worden meegestuurd.
[0:24:23] Herkent de minister dit grote verschil en kan hij toezeggen dat hij met al zijn collega's in het kabinet de afspraak gaat maken dat de onderliggende beslisnota's actief meegestuurd worden?
[0:24:35] Een ander punt van aandacht betreft het tijdig naar de Kamer sturen van stukken.
[0:24:40] Soms krijgen we een avond voor een debat of soms de ochtend zelf nog de stukken opgestuurd.
[0:24:45] Een enorme bulk aan informatie en die kunnen wij natuurlijk niet lezen op dat moment.
[0:24:49] Ik zou hier ook graag een toezegging van willen.
[0:24:52] Dit is echt al jaren het geval.
[0:24:55] Heel graag een reactie.
[0:24:57] Ik kom tot een afronding.
[0:24:58] Als Kamer hebben we de afgelopen tijd bij diverse debatten ook naar onze eigen rol gekeken.
[0:25:03] Ook wij als Kamer kunnen nog meer bijdragen aan een betere verhouding met het kabinet.
[0:25:08] En mijn fractie wil zich daar graag voor inzetten.
[0:25:11] Het is dan wel van belang dat we ervan aankunnen dat de afspraken die we maken ook worden nagekomen.
[0:25:16] Ik ben ervan overtuigd dat we gezamenlijk de cultuur kunnen veranderen en vooral kunnen verbeteren.
[0:25:21] Dank u wel.
[0:25:23] Dank u wel.
[0:25:24] Dan is het woord aan mevrouw Van Dijk namens het CDA.
[0:25:27] Dank u wel, voorzitter.
[0:25:28] We spreken vandaag over de werkaanspraak tussen Kamer en kabinet.
[0:25:32] Eigenlijk over onze gereedschapsgist van de Kamer om ons werk goed te kunnen doen.
[0:25:36] En onze gereedschapsgist versterken, dat is wat het CDA betreft belangrijk, want we weten allemaal, de Kamer staat toch vaak op achterstand.
[0:25:43] En niet omdat we te weinig bevoegdheden hebben, maar omdat we vaak te weinig tijd hebben of ze onze informatie missen om die bevoegdheden goed te kunnen gebruiken.
[0:25:52] Het kabinet beschikt over een enorm ambtelijk apparaat en wij krijgen soms na maanden of jaren voorbereiding een wetsvoorstel op ons bureau en moeten daar dan een relatief korte tijd iets verstandigs van vinden.
[0:26:04] En ondertussen maken we het onszelf ook niet gemakkelijk.
[0:26:06] We rennen van debat naar debat, van incident naar incident, terwijl de tijd om echt goede wetten te maken steeds verder onder druk komt te staan.
[0:26:13] Vandaar ook ons initiatief om van woensdag weer wetgevingsdag te maken.
[0:26:17] Toch een stukje terugbrengen van slow politics in een overgevreten politieke arena.
[0:26:22] Voorzitter, ik heb een aantal punten.
[0:26:24] Wij zouden graag zien dat de samenwerking met het kabinet over ingewikkelde wetgeving dus beter wordt.
[0:26:29] Niet pas aan het einde van het proces, wanneer de politieke druk maximaal is de Kamer betrekken, maar juist meer aan de voorkant.
[0:26:36] Hoe kijkt de minister hiernaar en is hij het met ons eens dat hier een opgave ligt voor het kabinet en dus ook voor de Kamer?
[0:26:43] Dan het versoepelen van het contact tussen ambtenaren en Kamerleden.
[0:26:46] Het zogenaamd opheffen van de Oekase kok.
[0:26:49] Mijn fractie denkt dat het een goede zaak is dat hier een stapje op wordt gezet.
[0:26:52] En tegelijkertijd vinden wij de spanning die erop zit, en op lijkt blijven te zitten, ingewikkeld.
[0:26:58] De brief leest dan ook met veel mitsen en maren.
[0:27:01] En daarnaast vragen wij ons af of de Kamer echt goed weet wie de parlementaire contactpersoon is en of de stap met de parlementaire contactpersoon ertussen nou echt goed werkt.
[0:27:10] Want de minister wordt echter nog steeds actief geïnformeerd over het contact.
[0:27:15] Maar wat nou als de minister dit contact absoluut niet wil?
[0:27:18] Dat kan voor ambtenaren ontzettend spannend zijn om vervolgens toch het gesprek aan te gaan met Kamerleden.
[0:27:23] En dit vraagt natuurlijk ook iets van ons als Kamerleden, namelijk dat wij hier gepast mee omgaan, dat wij dan niet ambtenaren uitspraak proberen te ontblokken en dat wij niet ambtenaren op enige manier onder druk zetten, misschien zelfs zonder dat wij het zelf in de gaten hebben.
[0:27:37] En dat ze ook ergens veilig kunnen melden als ze het gevoel hebben dat wij dat wel doen.
[0:27:40] Ik ben benieuwd naar een reflectie van de minister hierop.
[0:27:43] Voorzitter, de appreciatie van moties en amendementen.
[0:27:47] De afgelopen tijd is dit al vaker in debatten aan de orde gekomen en het CDA constateert dat het instrument motie aan betekenis aan het inboeten is.
[0:27:55] En er was een tijd dat het echt wat betekende.
[0:27:57] Nu is een motie indienen door normaalste zaken van de wereld en het zegt ook wat over de waarde van een motie als hij een andere interpretatie krijgt dan wat er letterlijk staat.
[0:28:06] In de tekst staat dan dat de regering A moet doen en de interpretatie van de regering is dan om rekening te houden met A.
[0:28:13] En als het met die interpretatie oordeel Kamer krijgt, wat is er dan nog over van de motie?
[0:28:18] Voorzitter, ik wil echt een verbod op als ik hem zo mag lezen.
[0:28:21] En ik zou de minister willen vragen om een nieuw appreciatiekader vanuit de regering vast te stellen en naar de Kamer te sturen, waar wij als Kamer de regering vervolgens aan kunnen houden.
[0:28:29] Graag een toezegging van de minister.
[0:28:31] U heeft een interruptie, als ik tussendoor mag, van even meer.
[0:28:37] Voorzitter, ik zou graag mevrouw Van Dijk willen vragen of we gewoon niet sowieso moeten stoppen met die appreciaties.
[0:28:44] Want er zijn namelijk ook hele groepen Kamerleden en fracties die dat zien als een soort goedkeuring van het kabinet.
[0:28:53] En als die ontraden wordt, dan hebben ze het idee dat ze tegen moeten stemmen.
[0:28:58] En als die oordeel Kamer is dan...
[0:29:00] Maar naar mijn mening is alles oordeel Kamer.
[0:29:03] De Kamer bepaalt het zelf.
[0:29:05] Dan kunnen we er gewoon niet helemaal mee kappen.
[0:29:07] Ik ken dit standpunt van de heer Vermeer en ik ga er een stukje op meebewegen, maar een stuk ook niet.
[0:29:12] Want ik zou het wel fijn vinden als er een motie ingediend wordt dat het kabinet aangeeft hoe zit het met uitvoerbaarheid, hoe zit het bijvoorbeeld met een financiële consequentie.
[0:29:20] Dat we wel ons goed bewust zijn van de Kamer waar we ja tegen zeggen, als we vervolgens besluiten daar ja tegen te zeggen.
[0:29:25] Dus ik weet niet of dat voldoende antwoord is op de vraag, maar dat is eigenlijk ook een beetje het appreciatiekader waar ik naar op zoek ben.
[0:29:31] Voorzitter, dus gewoon eigenlijk zeggen, dus nalaten te zeggen ontraden, ontijdig of oordeelkamer.
[0:29:40] Maar het waarom, dus zeg maar het eventuele bezwaar, gewoon woordelijk noemen, inhoudelijk.
[0:29:46] En verder ieder oordeel gewoon aan de Kamer luidt.
[0:29:50] Mevrouw Van Dijk.
[0:29:51] Van Dijk.
[0:29:53] Maar dat maakt niet uit.
[0:29:55] Nee, maakt niet uit.
[0:29:58] Ik zou het ook wel mooi vinden om
[0:30:00] over door te praten.
[0:30:00] Want ik heb er tegenwoordig een hobby van gemaakt om de moties door AI te halen.
[0:30:04] En dan te vragen welke moties zijn ongedekt, welke moties vragen een hoop extra ambtenaren, et cetera, et cetera, et cetera.
[0:30:10] Ja, en iedere week schrik ik weer.
[0:30:11] Dus ik zou het wel echt goed vinden als het kabinet ons veel meer daarop wijst.
[0:30:15] En dan moeten wij met ons volle verstand besluiten, ja, maar dit willen we toch heel graag.
[0:30:19] Of hier hebben we echt iets voor over.
[0:30:21] Omdat dat in het belang is wat ons betreft over de samenleving.
[0:30:23] U heeft wat te interruptie, de heer Heutink.
[0:30:25] Inderdaad, mevrouw Bromet.
[0:30:26] Eerst de heer Heutink.
[0:30:27] Ja, voorzitter, ik denk dat we met ons volle verstand... allemaal hier veel minder moties moeten indienen.
[0:30:31] Echt, het is een motiediarree van je welste die we hier met elkaar indienen.
[0:30:37] Kijk, ik hoorde mevrouw Van Dijk net spreken over wetgevingswoensdag.
[0:30:42] Groot voorstander van, maar tegelijkertijd... we zouden er zelfs een wetgevingsdinsdagaflas kunnen plakken... als we onszelf niet gijzelen door twee uur te stemmen... over moties waarvan 95% wordt verworpen... 5% en anders wordt geïnterpreteerd en vervolgens niets meer wordt gedaan...
[0:30:57] Dus ik vraag aan mevrouw Van Dijk, hoe gaan we dat nou samen eens kijken hoe we dat van de grond kunnen krijgen.
[0:31:03] Dat we dat instrument motie, dat we dat weer waarde kunnen geven in dit huis.
[0:31:08] Mevrouw Van Dijk.
[0:31:09] Goed nieuws dat in ieder geval een deel van mijn initiatiefnota zo warm omarmd wordt.
[0:31:13] Daar ben ik erg blij mee, wetgevingsvoerder.
[0:31:16] Het CDA heeft natuurlijk al langer gepleit voor een motiequotum.
[0:31:19] Wij voelen ook de bezwaren daarvan in de Kamer.
[0:31:21] Maar als de heer Heuting zegt van... wil mevrouw Van Dijk eens met mij nadenken over hoe we hier toch op terug kunnen snoeien?
[0:31:26] Ja, graag.
[0:31:27] In de initiatiefnota staat ook bijvoorbeeld het voorstel... om meteen aan een commissiedebat moties in te dienen.
[0:31:32] En waarom?
[0:31:33] Vaak worden er toezeggingen gedaan in een commissiedebat...
[0:31:35] Vijf weken later heb je vervolgens je twee minuten debat plenair.
[0:31:38] Maar die toezeggingen zijn weg, verwaterd, niemand weet dat meer.
[0:31:42] Als je meteen die moties indient bij het commissiedebat... dan is er een Kamer en ook een voorzitter die waarschijnlijk zal zeggen... ja, maar ik heb zojuist een toezegging hierover genoteerd.
[0:31:50] Is deze motie nog wel nodig?
[0:31:51] Dus ik denk dat ook op deze manier van werken... we echt wel een stukje de motie diarree, zoals u het noemt, kunnen terugsnoeien.
[0:31:59] Mevrouw Romet.
[0:32:01] Ik hoor mevrouw Van Dijk zeggen dat zij het criterium uitvoerbaarheid heel belangrijk vindt bij moties.
[0:32:08] Maar ik heb helemaal niet het idee bij de oordelen die gegeven worden over de moties dat het altijd gaat over ontraden bij onuitvoerbaarheid.
[0:32:15] Het gaat ook heel vaak over ontraden want ongewenst, want wij willen met het kabinet een andere kant op.
[0:32:21] Dus ik voel er wel wat voor om dat hele oordeel weg te laten.
[0:32:26] Ik irriteer me er ook aan dat Kamerleden soms blind varen, vooral van coalitiefracties, op het oordeel van een kabinet en niet hun eigen weg durven te gaan.
[0:32:36] Hoe kunnen we dat nou in plaats van alleen maar te kijken naar die uitvoerbaarheid toch wat vrijer laten?
[0:32:41] Zodat geen rare dingen gebeuren, maar tegelijkertijd ook de Kamer is die bepaalt wat er gebeurt in meerderheid.
[0:32:48] Mevrouw Van Dijk.
[0:32:49] Daarom vraag ik dus juist om dat nieuwe appreciatiekader.
[0:32:52] Omdat ik vind dat we hier met elkaar een debat over moeten voeren.
[0:32:54] Vooral ook, nou ja, we hebben het gisteren ook al uitgebreid gehad over de uitdaging van een minderheidskabinet.
[0:32:59] Ik denk dat dit hier ook bij hoort.
[0:33:01] Nadenken met elkaar hoe gaan we met ideeën van andere fracties om, buiten de coalitie.
[0:33:06] En hoe gaan we nou zorgen dat we toch iets van een ordentelijk proces hebben.
[0:33:09] En dat er niet allerlei moties aangenomen worden waar we over twee jaar van zeggen, ah jee.
[0:33:13] Die was misschien wel een beetje heel ruig.
[0:33:15] En bij nader inzien, als we dit allemaal hadden geweten, hadden we misschien toch andere keuzes opgemaakt.
[0:33:20] Dus ik zou het graag wat zakelijker willen insteken.
[0:33:23] Wat betekent het financieel?
[0:33:24] Wat betekent het voor de uitvoerbaarheid?
[0:33:26] En als het kabinet graag er iets over wil zeggen, wel of niet coalitieakkoord, prima.
[0:33:30] Maar het zuiverder appreciëren over wat betekent deze motie nou in de praktijk, als we er ja tegen zeggen.
[0:33:36] En vervolgens interruptie van mevrouw Prometh.
[0:33:39] Ja, voorzitter, was het maar zo dat moties, aangenomen moties, enorme verschuivingen in beleid of in wat dan ook geven.
[0:33:49] Ik heb helemaal niet het idee dat ooit moties voor aardverschuivingen zorgen.
[0:33:53] Dat is toch maar zeer zelden.
[0:33:56] Meestal verdwijnen ze in die hele grote wolk aan voor en tegen.
[0:34:00] Dat is mijn volgende punt.
[0:34:01] Mevrouw Van Dijk.
[0:34:03] Dat is mijn volgende punt, want die herken ik ook.
[0:34:05] Zal ik hem dan in mijn emmering draaien?
[0:34:07] Dan vervolgt u nog twee minuten op de klok.
[0:34:09] Daarnaast willen we communiceren over de uitvoering van de moties beter wordt.
[0:34:12] Eigenlijk, ik denk ook het punt wat mevrouw Brummen maakt.
[0:34:14] Dus niet verstopt in een brief van 34 pagina's met bijlagen, een dag voor een groot debat, maar tijdig en uitgebreider.
[0:34:21] Want als wij ons kunnen disciplineren om minder moties in te gaan dienen, doen die moties er voor het Kamerlid ook echt toe en verdienen deze een serieuze terugkoppeling van het kabinet.
[0:34:30] Dus graag een reactie van de minister en ook graag een reactie op de vraag of het overzicht en de begroting met hoe moties en toezeggingen afgedaan zijn weer terug kan komen.
[0:34:39] Voorzitter, ik heb ook nog een vraag.
[0:34:43] U heeft een interruptie van de heer Sneller.
[0:34:45] Omdat het een nuttige dialoog is, maar waar ik zelf gevoelsmatig de andere kant op zou hangen.
[0:34:53] Namelijk dat het een soort volwassen dialoog is tussen de uitvoerende macht en de controlerende macht.
[0:34:58] Waar ik juist zou willen dat de appreciaties van moties uitgebreider zijn...
[0:35:04] Zodat we ook meer bewuste keuzes kunnen maken als Kamer wat we vervolgens stemmen.
[0:35:10] En ik snap alle irritaties van mevrouw Bromet over blind volgen van adviezen.
[0:35:16] Dat is vervolgens natuurlijk niet de bedoeling.
[0:35:18] Maar wel voor de rijkdom van de dialoog en onze eigen keuze juist meer weten.
[0:35:23] Hoe kijkt mevrouw Van Dijk naar die invalshoek?
[0:35:25] Mevrouw Van Dijk.
[0:35:26] Ik weet niet of het helemaal een tegenstelling is.
[0:35:28] Kijk, ik zou graag willen weten als er moties worden ingediend.
[0:35:32] Heeft het financiële consequenties?
[0:35:33] Heeft het uitvoeringsconsequenties?
[0:35:35] Is het volledig in strijd met iets waar we bijvoorbeeld een bepaalde koers op hebben ingezet?
[0:35:40] En dan vind ik het aan de Kamer om hier een oordeel over te vellen.
[0:35:44] Dus misschien maakt dat een appreciatie uitgebreider.
[0:35:47] Maar wel anders dan gaat het wat mij betreft echt veel meer op de praktische consequenties van het indienen van zo'n motie.
[0:35:55] U vervolgt.
[0:35:57] Voorzitter, ik heb ook nog een vraag over wetgeving.
[0:36:00] Want soms worden er notas van wijzigingen ingediend op wetsvoorstellen en dat kan nodig zijn.
[0:36:05] Maar bij de derde of vierde nota van wijzigingen zie je als Kamerlid soms door de notas van wijzigingen de wet niet meer.
[0:36:11] Het is al goed gebruik om bij ingrijpende wijzingen een geüpdate wettekst van het ministerie te ontvangen.
[0:36:16] En mijn vraag aan de minister, mogen we als Kamer ook van de regering een geupdate memorie van toelichting vragen?
[0:36:22] Niet standaard, maar voor de gevallen waarin de Kamer dat nodig vindt.
[0:36:25] Dat zou volgens mijn fractie in sommige gevallen zeer kunnen helpen.
[0:36:28] Tot slot over het op tijd naar de Kamer sturen van brieven.
[0:36:33] Interruptie.
[0:36:34] Uw laatste, meneer Snellag.
[0:36:35] Ja, omdat ik hier met het CDA en geschiedenis met oud-collega Joba van den Berg ook een aantal keer het kabinet heb gevraagd, ook het wetsvoorstel dat eerst in internetconsultatie gaat, vervolgens gewijzigd wordt op basis van de internetconsultatie, dan naar de Raad van State gaat en dan vervolgens naar aanleiding van de Raad van State gewijzigd wordt, dan naar de Kamer komt, dat het een soort archeologie wordt om te beoordelen hoe die consultatiereacties die worden meegezonden als bijlagen zich nou precies verhouden tot de tekst die wij hier krijgen.
[0:37:05] Dat hebben we een aantal keer gevraagd.
[0:37:07] Volgens mij hebben we het ook nog in het rapport van de werkgroep onder uw leiding, mevrouw Van Dijk, gezet.
[0:37:12] Hoe gaan we dat nou een stap verder brengen?
[0:37:14] Mevrouw Van Dijk.
[0:37:16] Nou ja, ik blijf het gewoon proberen.
[0:37:18] Nu ook weer bij deze minister.
[0:37:20] Omdat heel veel van de punten die ik overigens benoemd heb stonden in onze aanbevelingen.
[0:37:24] Maar ja, moet ik toch constateren dat daar nog een stap opgezet kunnen worden.
[0:37:28] Ik vind echt dat het, en het hoeft voor mij echt niet bij alle wetsvoorstellen, maar zeker bij ingewikkelde met een lange wetsgeschiedenis, vind ik het gewoon eigenlijk niet meer als bijna normaal dat je de Kamer even goed meeneemt in waar zijn we begonnen, waar staan we nu, wat zijn de wijzingen geweest.
[0:37:43] Zodat een Kamerlid ook veel makkelijker het overzicht heeft.
[0:37:45] Dus ik hoop dat de minister zegt, ik snap het en ik ga hiermee aan het werk.
[0:37:49] En anders moeten we misschien maar vanuit de werkgroep werkwijze hier nog maar een volgende stap op gaan zetten met elkaar.
[0:37:55] U vervolgt.
[0:37:57] Tot slot over het op tijd naar de Kamer sturen van brieven.
[0:38:00] Want enkele uren voor een debat van de regering nog een lange brief krijgen maakt ons werk als Kamerleden erg lastig.
[0:38:05] En mijn fractie zou graag naar een pas toe of leg uit afspraak gaan.
[0:38:11] Bijvoorbeeld uiterlijk de vrijdag voor een debat alle stukken.
[0:38:14] En als dat niet lukt, graag een uitleg van de regering waarom dat niet gelukt is.
[0:38:17] Ik ben benieuwd hoe de minister daarnaar kijkt.
[0:38:19] Dank u wel.
[0:38:21] Dank u wel.
[0:38:22] Dan is het woord aan de heer Sneller namens D66.
[0:38:24] Dank voorzitter.
[0:38:26] Eerst twee kleine historische dingen.
[0:38:28] Eén, ik was een boek van Willem Drees nog even aan het herlezen uit 1975 en die schrijft de regering kan een motie naast zich neerleggen en het kabinet Den El maakt van die bevoegdheid een ruim gebruik.
[0:38:40] Oftewel die irritaties zijn van alle tijden.
[0:38:43] En het andere was dat ik laatst Yes Minister aan het herkijken was en de eerste aflevering ook daar redelijk geniaal is als het gaat over het informeren van de Kamer.
[0:38:52] Waar ik gezien de spreektijd het niet helemaal zal doen, de dialoog.
[0:38:57] Dat zou de minister wel goed uitkomen.
[0:38:59] Maar in ieder geval de doel van de oppositie is om moeilijke vragen te stellen.
[0:39:04] En het doel van de regering om ze niet te beantwoorden.
[0:39:06] En vooral dan de oppositie in de waan te laten dat het wel gebeurd is.
[0:39:10] Gelukkig zitten hier ervaren collega's naast mij.
[0:39:14] Dus dat gebeurt niet.
[0:39:15] U heeft een interruptie.
[0:39:17] Van de heer Vermeer.
[0:39:18] Ja, voorzitter.
[0:39:19] Ik heb hier een voorbeeld ook van een schriftelijke vraag.
[0:39:22] En die vraag is welke Europese regelgeving belemmerd dit precies?
[0:39:27] En waarom wordt het gebruik van...
[0:39:28] Dat gaat over walvenbeheer.
[0:39:31] En waarom wordt het gebruik van soft-close pootklemmen in andere lidstaten door deze regelgeving niet belemmerd, maar in Nederland wel?
[0:39:38] En het antwoord wat we krijgen, ja dat is correct.
[0:39:42] En uw vraag is?
[0:39:44] Vindt u dat deze zo een yes minister gekund had?
[0:39:48] Ik heb nog andere voorbeelden.
[0:39:51] De heer Sneller.
[0:39:53] Sowieso past alles in Yes Minister, denk ik.
[0:39:56] Als ik ook de andere afleveringen kijk, alles is actueel daar.
[0:40:00] Het enige waar ik afstand van zou willen nemen... nu ik de afgelopen jaren in oppositie heb gezeten en in coalitie... is dat het heel veel verschil maakt.
[0:40:09] Want mijn moties die worden aangenomen als coalitiepartij... duren lang in de uitvoering.
[0:40:15] Mijn moties die in de oppositie werden aangenomen... duren lang in de uitvoering.
[0:40:19] En ik weet nog heel goed dat ik in die werkgroep grip op informatieafspraken samen met collega Van Dijk zat.
[0:40:25] Waar ook oud-collega Leijten in zat van de SP.
[0:40:28] Waar we ook numeriek hebben uitgevraagd.
[0:40:31] Worden nou vragen van de oppositie later beantwoord dan die van coalitiepartijen?
[0:40:36] Geen verschil.
[0:40:37] Allemaal ingeslaagd.
[0:40:38] Allebei op dezelfde manier, op dezelfde lengte.
[0:40:42] Dus daar zit het verschil niet.
[0:40:44] Dat vragen soms onbevredigend worden beantwoord, daar ben ik het mee eens.
[0:40:48] En collega Van Dijk heeft er wat over gezegd.
[0:40:52] Ik denk dat we daar ook een beetje naar de difference...
[0:40:54] We hebben één vorm.
[0:40:55] Schriftelijke vragen.
[0:40:55] Doe het in drie weken.
[0:40:56] En als het na zes weken niet binnen is, dan doen we mondelingenvragen.
[0:40:59] Dat hebben we als sanctie ook geprobeerd in te voeren.
[0:41:02] Onder voorzitter Bosma ook gedaan.
[0:41:04] Terwijl we ook moeten naar differentiatie volgens mij.
[0:41:08] Dus de aantal keren, ook geïnspireerd door de rapport van de werkgroep, zet ik er nu bij.
[0:41:12] Het maakt mij niet uit of dit binnen zes weken wordt beantwoord.
[0:41:16] Want denk er maar lang over na.
[0:41:19] Want anders is de dynamiek aan de andere kant.
[0:41:21] We moeten zo snel mogelijk de lijn in.
[0:41:26] Dat levert een interruptie.
[0:41:27] Dat is uw laatste, meneer Vermeer.
[0:41:29] Ja, ik heb niet echt het gevoel dat ze te snel komen.
[0:41:36] Dus die antwoorden.
[0:41:38] Dus dat het vaker nodig is om er achteraan te gaan.
[0:41:40] En als je dan in de beslissende nota ziet dat die er eigenlijk al weken ligt, ja, dan heb je toch het gevoel dat het parlement gepiepeld wordt.
[0:41:49] En daar zou toch wel actie op ondernomen moeten worden.
[0:41:52] Maar we zien ook dat het wel uitmaakt of je een coalitiepartij bent of een oppositie en of je in de oppositie gezien wordt als constructief.
[0:42:01] Want ik zie soms nagenoeg gelijke motieteksten waarbij de ene oordeelkamer krijgt en de andere ontraden wordt.
[0:42:08] Terwijl ik denk van ja, wat is hier voor criterium toegepast?
[0:42:11] Herkent u dat ook?
[0:42:13] Herkent de heer Snellert ook.
[0:42:14] De heer Snellert.
[0:42:16] Ik herken dat appreciaties soms intern inconsistent lijken en dat het verschil moeilijk uit te leggen is.
[0:42:23] Maar ik werd door het vorige kabinet niet altijd als constructieve oppositiepartij gezien.
[0:42:31] Ik had niet het idee dat mijn schriftelijke vragen daardoor minder goed beantwoord werden.
[0:42:35] En ook dat door ambtenaren dat niet op die manier wordt bejegend.
[0:42:39] Dus daar ligt het volgens mij niet aan.
[0:42:41] Maar ik ben het 100% eens met wat de heer Vermeer zegt.
[0:42:43] Soms zijn de antwoorden onvoldoende in het ogen van het Kamerlid en ook dan of je het er nou mee eens bent of niet.
[0:42:49] Zullen wij hetzelfde oordeel hebben over of dit een goede antwoord is, ja of nee?
[0:42:52] Dan moeten we daar geen genoegen mee nemen.
[0:42:54] En tegelijkertijd geldt hier ook wat mevrouw Van Dijk terecht zegt.
[0:42:58] Als je heel veel moties aanneemt en als je 2000 zet schriftelijke vragen en sommige jaren over de 2900, dan wordt het ook ingewikkeld om ze allemaal op een goede manier te beantwoorden.
[0:43:09] Dus daar geldt maatvoering aan onze kant en zorgvuldig zijn op dat er een goed antwoord komt van de andere kant.
[0:43:15] U heeft een interruptie aan de heer Verhoudingen.
[0:43:19] Meneer, even aanvullend hierop.
[0:43:20] Ik herken helemaal wat de heer Vermeer zegt.
[0:43:22] Ik heb ook een mapje met vragen die volstrekt niet beantwoord zijn.
[0:43:26] De heer Sneller zegt net terecht dat we daar geen genoegen mee moeten nemen.
[0:43:30] Wat moeten we dan wel doen?
[0:43:31] Want ik herhaal dan vaak die vragen.
[0:43:32] Je loopt tegen een muur aan.
[0:43:34] Misschien herkent de heer Sneller dit ook.
[0:43:37] Wat moet je dan doen?
[0:43:40] De heer Snellig.
[0:43:42] Aan de ene kant, achter deze klacht komen vijf verschillende, net als onuitvoerbaar, daar komen heel veel verschillende redenen vandaan.
[0:43:50] Het kan zijn dat de fractie van de heer Van Houweling een mening heeft die gewoon niet gedeeld wordt door het kabinet en dat je nooit daar het over eens gaat worden via schriftelijke vragen.
[0:44:02] Dus dat hangt ook heel erg af van wat voor type vraag heb je gesteld en uiteindelijk zitten we hier natuurlijk
[0:44:07] Ook gewoon over dezelfde thema's vaak met bewindspersonen waar we die vraag mondeling kunnen stellen.
[0:44:13] En ja, we kennen de sancties uiteindelijk.
[0:44:15] Vervolgens interruptie de evenhoudingen.
[0:44:17] Ja, terecht.
[0:44:17] Er zullen allerlei redenen zijn.
[0:44:18] Ik zal het wat concreter maken.
[0:44:20] Ik ben gewoon benieuwd hoe de D66-fractie daar tegenaan kijkt.
[0:44:22] Wij doen af en toe wel eens een verzoek.
[0:44:23] Dan willen we dus informatie opvragen.
[0:44:26] Bijvoorbeeld bij een internationale organisatie waar een heel lid van is.
[0:44:28] Bijvoorbeeld de EU of de NAVO.
[0:44:29] Inlichtingen.
[0:44:29] En dan kan de EU dat weigen.
[0:44:31] Of de NAVO is prima.
[0:44:31] Maar wij kunnen dat zelf niet doen als Kamerlid.
[0:44:33] Dat moet dus via de regering.
[0:44:34] En dat wordt geweigerd.
[0:44:35] En als je het mij vraagt onder artikel 68 zou dat moeten kunnen.
[0:44:38] Maar ik ben gewoon benieuwd hoe kijkt de D66 daar tegenaan?
[0:44:41] Hebben wij als Kamerleden wat D66 betreft ook het recht op via de regering informatie, en dan kan die organisatie dat natuurlijk weigeren, dat snap ik, maar in ieder geval op te vragen bij internationale organisaties?
[0:44:50] De heer Snellig.
[0:44:53] Nee, ik vind het een interessante vraag van de heer Van Houwelingen en ik heb best wel veel stukken gelezen over de rijkwijde van artikel 68 grondwet.
[0:45:02] Deze vraag, volgens mij resorteert het dan niet onder het kabinet en valt het niet in binnen de rijkwijde van artikel 68 en vraagt de heer Van Houwelingen dan eigenlijk het kabinet om een actie te ondernemen in plaats van om inlichtingen.
[0:45:18] En dan zou een motie gepaster zijn.
[0:45:20] Maar ik ben gaarne bereid om hier andere perspectieven op artikel 68 te ontvangen en van mening te veranderen op dit punt.
[0:45:29] Voor de laatste interruptie, Dave Houdingen.
[0:45:31] Ja, laatst.
[0:45:31] Ik ben ook benieuwd hoe de minister hier straks wellicht tegen aankijkt.
[0:45:33] Dan nog een vraag over artikel 68 waar we dan tegenaan lopen.
[0:45:36] Heel recent.
[0:45:37] Dan stellen we vragen, in dit geval heel concreet, waar we natuurlijk anders over denken, over die Oekraïneoorlog.
[0:45:41] En dat ik heb hier de beslisnota waar ik toch wel blij mee ben.
[0:45:44] Dan is dit het antwoord van de minister.
[0:45:45] Ik ben gewoon benieuwd hoe D66 er hier tegen aankijkt.
[0:45:47] Dus verschillen over die oorlog, daar hoeven we het nu niet over te hebben.
[0:45:49] De vragen in de publicaties zijn in lijn met bekende pro-Russische narratieven.
[0:45:52] Dus onze vragen.
[0:45:53] Gebaseerd op desinformatie.
[0:45:55] Vervolgens wordt het verder niet ondermouwd.
[0:45:56] En dan derhalve is gekozen voor een beknopte beantwoording.
[0:45:58] Er is geen beantwoording, er is geen beantwoording gegeven.
[0:46:00] Waarin het regeringsbeleid wordt herbevestigd en is bewust vermeden om in dergelijke frames mee te gaan.
[0:46:04] Hier staat eigenlijk, daarom beantwoorden we de vragen niet.
[0:46:07] En nou is het mijn vraag aan de heer Snellig.
[0:46:08] Hoe kijkt D66 hier nou?
[0:46:09] Ik vind het heel verontrustend, maar hoe kijkt D66 daar tegenaan?
[0:46:12] De heer Snellig.
[0:46:13] Nou, de heer Van Houweling en ik zijn gezamenlijk naar Brussel op werkbezoek geweest over desinformatie en over FIMI.
[0:46:21] En volgens mij is daar wel gebleken dat wij daar een heel ander perspectief op hebben.
[0:46:26] Maar denk ik dat ik dit heel goed kan plaatsen.
[0:46:28] Dat er niet moet worden meegegaan in frames die bewust desinformatie.
[0:46:32] Maar dat de heer Van Houweling wel een antwoord heeft gekregen waar hij vervolgens ontevreden mee kan zijn.
[0:46:38] Dan vervolgt u uw betoog, meneer Snellig.
[0:46:41] Ja, waar was ik gebleven?
[0:46:43] Oh ja, begin 2021 was ik gebleven.
[0:46:45] Toen het rapport van de parlementaire ondervragingscommissie kinderopvangtoeslag uitkwam.
[0:46:50] En soms zou je kunnen denken dat er sindsdien niks veranderd is.
[0:46:54] Terwijl mijn waarneming, als ik de afgelopen vijf jaar terugspoel...
[0:46:57] Dat er veel kleine stapjes zijn gedaan die per saldo toch tot veel meer openbaarheid hebben geleid.
[0:47:02] En ik denk dat het schrappen van de Oekase kok en de cultuur die daar nog bij moet veranderen.
[0:47:08] Maar dat in ieder geval qua regelgeving en bijziging was het instellen van de parlementaire contactpersoon.
[0:47:14] De agenda en de besluitenlijsten van de ministerraad die nu op de dag zelf werden gepubliceerd.
[0:47:18] Ook al werd daardoor vorige minister-presidenten voor vorige.
[0:47:23] ook lang anders tegenaan gekeken, die beslisnota's, maar ook de ondersteuning van de Tweede Kamer die sindsdien is versterkt en de constitutionele toetsingsrol die wij als Kamer veel serieuzer nemen met de tijdelijke commissie.
[0:47:35] Dus ik zie wel degelijk veel vooruitgang en tegelijkertijd moet er ook nog het nodige gebeuren.
[0:47:39] Zo is het inderdaad met het invullen van die Oekrazenkok, ook door de verschillende departementen,
[0:47:45] Maar ook de cultuur en de vrijheid die kamerleden, maar ook ambtenaren voelen om dat te doen, is nog veel te bereiken, denk ik.
[0:47:52] En ik hoop dat ook die trialogen, waarin we vaker met uitvoeringsorganisaties dit soort gesprekken voeren, ook kunnen helpen om die cultuurverandering te bevorderen.
[0:48:03] Dan leg ik graag het dilemma wat ik uit de evaluatie van de beslisnota's haalde ook graag bij de minister neer, zoals ik het ook aan collega Vermeer stelde.
[0:48:13] Want ik vind dat een ingewikkelde.
[0:48:15] Want soms kan het wel degelijk te herleiden zijn tot individuele ambtenaren.
[0:48:18] Ik ben voor vrije advisering, maar ik ben ook voor het kunnen navolgen van de afwegingen.
[0:48:24] En soms zie ik...
[0:48:26] Een hele platte, onder verwijzing naar eenheid van de kroon, we doen niks.
[0:48:30] Met wie heb je het overlegd?
[0:48:31] Met je PA.
[0:48:32] Dit was een debat wat ik met oud-premier Rutte destijds had tijdens de begroting van de koning.
[0:48:39] Maar ik zie ook hele uitgebreide, soms wel maanden en jaren terug, verschillende beslisnota's die heel inzichtelijk maken welke afwegingen er gemaakt zijn.
[0:48:48] Maar hoe kunnen we nou dat ook een stap verder brengen?
[0:48:51] Dan vroeg ik collega Van Dijk al even over die memorisch van toelichting, omdat ik denk dat dat heel erg kan helpen.
[0:48:58] Waarbij ik de afgelopen tijd steeds vaker zie dat de consultatieversie leidt tot een publieke discussie waar politieke reacties op worden gevraagd.
[0:49:07] Terwijl de wet hier nog niet is ingediend.
[0:49:10] En dat zelfs de grondrechtentoets door Binnenlandse Zaken of de wetgevingstoets door JNV nog niet gedaan is, maar er al wel een wetsvoorstel in internetconsultatie in het publieke domein is.
[0:49:20] En ik zou dat ook als dilemma meer bij de minister willen neerleggen hoe wij nou qua werkafspraak, want als wij al gaan reageren terwijl het wetsvoorstel nog niet hier is, is ook niet zoals wetgeving en de behandeling daarvan bedoeld is.
[0:49:34] En tegelijkertijd voltrekt de discussie zich al wel.
[0:49:36] Datzelfde geldt voor raad van staten adviezen die door de wet open overheid wel openbaar worden, terwijl het wetsvoorstel zoals het luidde toen het naar de raad van staten ging nog niet openbaar is.
[0:49:46] Waardoor er wel wordt gevraagd wat vind je van het raad van staten advies zonder dat je het wetsvoorstel als zodanig kent.
[0:49:53] Dan kort AI.
[0:49:55] Hoe voorkomen we dat AI aan deze kant praat met AI aan die kant en het ook de volumes alleen maar oppompt?
[0:50:02] Terwijl ik ook heel goed begrijp van de collega's dat het kan helpen.
[0:50:06] Dan tenslotte twee concrete voorstellen nog.
[0:50:09] Eén, ik denk dat we vaker over en weer bij elkaar in de keuken moeten kijken.
[0:50:13] Dus ik doe graag ook de uitnodiging aan ambtenaren van uitvoeringsorganisaties, beleidsdepartementen.
[0:50:19] Kom een keer een dagje meelopen.
[0:50:21] En als iemand mij een keer wil uitnodigen, dan sta ik daar ook heel erg voor open.
[0:50:25] En als laatste ook wat collega Van Dijk al zei.
[0:50:28] Ik heb hele goede ervaringen met het wetboek van strafvordering en de behandeling daarvan... ...en laagdrempelig contact met ambtenaren zonder dat Chinese whispers fluisterspel via bureau wetgeving... ...maar dat je gewoon contact kan hebben met de ambtenaren die van die wet weten en in hun vak bekwaamheid...
[0:50:46] Ons kunnen vertellen hoe zit het en waarom werkt iets wel, werkt iets niet.
[0:50:50] En ik denk dat pak een beet wet bevordering nationale veiligheid, 300 zoveel pagina's memorie van toelichting, ook zich daarvoor kan lenen.
[0:50:58] En dat er andere grote wetten zijn waar dat heel nuttig kan zijn en ook de behandeling ten goede kan komen.
[0:51:05] Dank u wel.
[0:51:05] Dan is het woord aan de heer Van Hangelingen namens Forum voor Democratie.
[0:51:08] Ja, veel dank.
[0:51:09] Ik wil het ook graag hebben over artikel 68 en de beantwoording van Kamervragen.
[0:51:13] We stellen best wel veel Kamervragen.
[0:51:15] Dat doen we niet met AI trouwens, voorzitter.
[0:51:17] We schrijven het allemaal zelf en gebruiken onze eigen hersenen.
[0:51:20] En ja, bedankt trouwens aan de ambtenaar toch ook even voor die beantwoording.
[0:51:23] Dat kost vaak veel tijd, maar we zijn er niet altijd even tevreden over.
[0:51:26] En ik heb net al het voorbeeld genoemd van vragen die we dan stellen om informatie op te vragen bij internationale organisaties.
[0:51:31] De minister heeft dat gehoord en dat gebeurt dan niet.
[0:51:34] En ik ben benieuwd hoe de minister daar tegen aankijkt, want volgens ons valt het onder artikel 68.
[0:51:37] Wat ook wel eens gebeurd is, als we informatie opvragen, dat de minister dat bestempelt als informeel.
[0:51:42] Bijvoorbeeld contacten met de Europese Unie.
[0:51:43] Dan informatie heel gericht vragen we dat op.
[0:51:45] Ook niet wil sturen.
[0:51:46] Dus ik ben ook wel benieuwd hoe de minister daarover denkt.
[0:51:48] Maar mijn hoofdvraag betreft eigenlijk het toch heel...
[0:51:51] Het is heel verontrustend, vind ik het hoor.
[0:51:53] Dat dus Kamervragen niet beantwoord worden.
[0:51:56] Ik kan het niet anders noemen.
[0:51:57] Ik ga daar een paar voorbeelden van geven.
[0:51:59] Ik heb de minister ook een print-out gegeven van die voorbeelden.
[0:52:02] Dus je kan eventueel...
[0:52:03] Meelezen.
[0:52:04] Dit is dan een vraag die we gesteld hebben.
[0:52:06] Het gaat puur om het feit, wordt die vraag dan wel of niet beantwoord?
[0:52:11] Kunt u het bewijs naar de Kamer sturen van Russische betrokkenheid bij de drones die gesigneerd zouden zijn bij Leipzig?
[0:52:16] Dat is heel belangrijk gezien wat er allemaal gebeurt.
[0:52:18] Dat willen wij dan kunnen controleren als Kamerlijn.
[0:52:20] Een hele legitieme vraag.
[0:52:21] En dan krijg je, dit is heel typisch, het gebeurt heel vaak, krijg je zo'n woordsalade, dan gaat de regering vertellen wat ze vinden over die oorlog in Rusland.
[0:52:27] Dat is helemaal de vraag niet, dat is de vraag niet.
[0:52:28] Dan ga je nog een keer die vraag stellen, en zo gaat dit dus, en ik kan er veel meer voorbeelden van geven.
[0:52:33] Waarom weigert u, dat is dan een vervolgvraag, het is noods vertrouwelijk, als het niet anders kan, het bewijst dat er volgens u zou zijn, voor de Russische betrokkenheid bij de drones zich gesignaleerd zouden zijn bij Leipzig met hun kamer te delen.
[0:52:43] Antwoord?
[0:52:43] En dat heeft deze minister ook gestuurd en ondertekend.
[0:52:46] Uw Kamer wordt over de vertrouwelijke aspecten van de werkzaamheden van de inrichting en veiligheidsdiensten via de geëigende kanalen geïnformeerd.
[0:52:51] Maar dat is geen antwoord op de vraag.
[0:52:52] Je kunt drie antwoorden geven.
[0:52:53] Je kunt of zeggen, oké, ja, hier is het bewijs.
[0:52:55] Nou, oké, dat had ik niet verwacht.
[0:52:56] Of dat antwoord zou ik hebben.
[0:52:57] Oké, dat zou kunnen.
[0:52:58] Of je zegt, nee, ja, we hebben geen bewijs.
[0:52:59] Of we zeggen, ja, we hebben wel bewijs, maar we kunnen niet sturen omdat het geheim is.
[0:53:03] En dan kun je er wat over hebben.
[0:53:05] Dat is hoe het systeem werkt.
[0:53:06] Maar je kunt niet steeds deze...
[0:53:08] ...deze bezweringsformulier... ...die continu terugkomt.
[0:53:11] Ik ben er ook echt wel een beetje boos over.
[0:53:12] Blijven sturen naar de Kamer.
[0:53:13] Dan geeft het dus geen antwoord op de vraag.
[0:53:15] En dat gebeurt keer op keer.
[0:53:17] Ander voorbeeld.
[0:53:17] Heeft Rusland...
[0:53:22] Precies bij dit voorbeeld zegt het kabinet toch... ...dat u bij de commissie stiekem moet zijn.
[0:53:26] Daar ziet u niet in.
[0:53:27] Dat is vervelend, maar...
[0:53:29] Dat is toch precies wat de minister dan schrijft?
[0:53:31] Dan heeft u toch het antwoord.
[0:53:32] Nee, dat staat er ook niet.
[0:53:33] Ik heb net het antwoord gelezen.
[0:53:36] Dat staat ook niet.
[0:53:37] Er wordt helemaal niet gewezen aan de commissie stiekem.
[0:53:38] En dat blijft geen antwoord op mijn vraag.
[0:53:40] Ik heb een individueel recht op informatie.
[0:53:43] Ik wil het weten.
[0:53:44] Ik wil het bewijs hebben.
[0:53:45] Ik wil die stuk hebben.
[0:53:46] En dan is het antwoord, is het een van die drie, het is niet van, ik moet daar of daar zijn, want dat kunnen we ook niet controleren.
[0:53:51] We zitten ook niet in de commissie.
[0:53:52] Zo is artikel 68 niet bedoeld.
[0:53:54] Dus ik wil weten, dat is mijn vraag, zeg ik voorzitter, wie u nu aan inhuiting van, wat is het bewijs?
[0:54:00] Bijvoorbeeld in dit geval van hier, op Laaps.
[0:54:02] En dan heb je die drie antwoorden kan je geven.
[0:54:04] Je kunt dan niet verwijzen van, wat wordt zelf hier gezegd of die commissie stiekem het heeft.
[0:54:09] De minister zegt er helemaal niets over.
[0:54:10] Het is een bezweringsformule.
[0:54:12] En ja, daar neemt misschien DNA genoegen mee, maar wij in ieder geval niet.
[0:54:15] Ik ga nu door met mijn betoog, voorzitter.
[0:54:17] Dat was bijna uitdokking, maar vervolg die betoog.
[0:54:20] Dus volgende vraag.
[0:54:21] Heeft Rusland, Nederland, sinds het begin van de decennie... voor zover de regering weet, ooit fysiek aangevallen?
[0:54:25] Dus ja, waar en wanneer precies?
[0:54:26] En kan de Kamer bewijzen hiervoor ontvangen?
[0:54:28] Nou, een hele concrete vraag.
[0:54:29] Krijg je weer allemaal...
[0:54:32] Ja, de bekende riedel over die oorlog in Oekraïne.
[0:54:35] Nou, dat is geen antwoord op de vraag.
[0:54:37] Of, het is vooral buitenlandse zaken die heel slecht Kamervragen beantwoorden... en Defensie trouwens ook, maar ook onderwijs.
[0:54:43] Het is een heel ander voorbeeld.
[0:54:44] Het heeft dus ook niks met de commissie stiekem te maken, onderwijs, onderwijs.
[0:54:47] Kan de Kamervraag een overzicht ontvangen van alle wettelijke belemmeringen... en beperkingen voor het oprichten van scholen voor speciaal onderwijs... die zijn weggenomen naar aanleiding van een unaniem aangename motie van lid Quint in 2019... waarin de regering werd opgedragen dit te doen?
[0:54:59] Nou, hele duidelijke vraag, toch?
[0:55:01] Hoef je ook niet bij de communistische stiekem te worden.
[0:55:02] Zijn antwoord.
[0:55:03] Op dit moment is het mogelijk om binnen het gespecialiseerd onderwijs nieuwe nevenvestigingen te starten als onderdeel van een school.
[0:55:08] Ja, dat is punnie.
[0:55:10] We willen nieuwe scholen starten.
[0:55:11] Daar ging het hele debat ook over.
[0:55:12] Het starten van een nieuwe school is niet mogelijk.
[0:55:14] Maar ja, inderdaad, dat is het probleem.
[0:55:15] Dit mogelijk maken zou een wetswijziging zijn.
[0:55:17] Oké, prima.
[0:55:17] Dat willen we dus.
[0:55:18] En de vraag is, wat heeft dan dat ministerie gedaan?
[0:55:20] En dan komt er heel veel riel over het onderzoek die ze hebben uitgezet, wat helemaal niet het verzoek is van emotie.
[0:55:25] Dus wees dan eerlijk, want in dit geval is wel duidelijk, ik kan wel een beetje door de tekst heen lezen, ze hebben niets gedaan.
[0:55:33] Met die unaniem aangenomen motie heeft de regering zes, zeven jaar lang helemaal niets gedaan.
[0:55:39] En schrijf dat dan ook op.
[0:55:40] Wees dan zo flink, want we doen niks met unaniem aangenomen moties.
[0:55:43] Bekijk het maar.
[0:55:44] Maar ga niet zo'n riedel geven.
[0:55:46] Ik vind het ook een belediging, eerlijk gezegd, voor de Kamer sowieso.
[0:55:48] Maar ook voor mijn intelligentie.
[0:55:49] Wat dan suggereert alsof er antwoord wordt gegeven.
[0:55:53] Want dat gebeurt dus niet.
[0:55:54] En er zijn dus veel meer van dit soort voorbeelden.
[0:55:55] En ik ga nu... Ja, en ik had het daar met de heer Snellen het ook over.
[0:55:58] Want dit is toch het meest verontrustende.
[0:55:59] En dat is de laatste tijd het geval.
[0:56:02] Als we dan...
[0:56:02] Dit gaat weer over die oorlog in Oekraïne.
[0:56:03] Dan vragen wij dus om een reactie.
[0:56:05] Het is serieus.
[0:56:06] Van het kabinet op het alternatieve verhaal rond die oorlog.
[0:56:09] Ik ga daar geen buurtstaatdebat nu van maken.
[0:56:11] Dan vraag je, het zijn experts, Glenn, die is allemaal mensen die dat zeggen, die hebben seks, die hebben een andere kijk op die oorlog, die vinden het een proxy oorlog waar zowel het Westen als Rusland verantwoordelijk voor zijn.
[0:56:19] En dan vraag je serieuze reacties van het kabinet.
[0:56:21] Is het antwoord, ik heb het net gedeeld ook al voorgelezen, de vragen en de publicaties zijn in lijn met bekende pro-Russische narratieven, gebaseerd op desinformatie.
[0:56:29] Er wordt geen enkele toelichting gegeven waarom dat zo zou zijn.
[0:56:32] Er wordt gewoon gesteld door de regering.
[0:56:34] En daarover is gekozen voor beknopte beantwoording waarin het regeringsbeleid wordt herbevestigd.
[0:56:40] Dat is geen beantwoording.
[0:56:41] En is bewust vermeden, er wordt geen antwoord gegeven, om in dergelijke frames mee te gaan.
[0:56:44] Dus sinds wanneer, dat is dus mijn laatste vraag aan de minister, is het zo dat we artikel 68...
[0:56:48] Want blijkbaar moeten we lezen volgens dit kabinet, en de minister gaat er blijkbaar mee, ik hoop van niet...
[0:56:53] Je kunt inlichtingen vragen, tenzij het desinformatie is.
[0:56:57] Of dat de regering van mening is dat het Kremlin-propagand is, zonder dat de regering dat ook hoeft aan te tonen, dan hoeft de regering geen antwoord te geven.
[0:57:03] Dit is toch bizar om zo'n antwoord naar de Kamer te sturen.
[0:57:05] Ik vind het echt ongehoord en ik hoop dat de minister daar antwoord op gaat geven.
[0:57:08] Dank u voorzitter.
[0:57:10] Dank u wel.
[0:57:11] Dan is het woord aan heer Meudekamp namens de VVD.
[0:57:13] Dank u wel, voorzitter.
[0:57:15] Het is goed dat er meer ruimte komt voor contact tussen Kamerleden en ambtenaren.
[0:57:18] De VVD is daar groot voorstander van.
[0:57:21] Het is belangrijk dat we rechtstreeks feitelijke informatie kunnen ophalen bij ambtenaren.
[0:57:25] Wel moet er duidelijkheid zijn over de verschillende rollen.
[0:57:29] Politieke zaken horen thuis bij de bewoners en bij de persoonlijke assistenten.
[0:57:33] In het kader heb ik ook nog wel een paar vragen.
[0:57:38] Wanneer kan de parlementaire contactpersoon zelfstandig verzoeken afhandelen en wanneer is toestemming van de bewindspersoon nodig?
[0:57:45] Worden hierover per ministerie aparte afspraken gemaakt?
[0:57:48] En zou het niet beter zijn om hierin één lijn te hanteren?
[0:57:51] Ook staat in de brief dat het wenselijk is dat de bewindspersoon wordt geïnformeerd over deze contacten.
[0:57:57] Zou dat niet gewoon een vaste afspraak moeten zijn?
[0:57:59] De VVD is het ermee eens dat concepten van ambtelijke documenten in principe niet openbaar worden gemaakt, zodat vrije ambtelijke meningsvorming en vertrouwelijke gedachtenwisseling mogelijk blijft, zeker als het gaat om concepten van stukken in de beginfase van de besluitvorming.
[0:58:15] Wat de VVD betreft moet de belangrijkste informatie in de Kamerbrief staan en niet alleen in de beslisnota's.
[0:58:21] Meer uniformiteit in de opzet van deze nota's
[0:58:25] Het zou voor ons betreft veel praktischer zijn.
[0:58:27] Is de minister bereid hiernaar te kijken?
[0:58:29] Dank u wel, voorzitter.
[0:58:33] Dank u wel.
[0:58:33] Dan kijk ik naar mevrouw Prometh voor het overnemen van het voorzitterschap van mijn eigen bijdrage.
[0:58:37] Is het woord aan de heer Klemink.
[0:58:39] Dank u wel.
[0:58:39] Voorzitter, een Kamerlid stelt schriftelijke vragen en krijgt vele weken later, na het verstrijken van de termijn, pas antwoord.
[0:58:47] Een minister stuurt belangrijke stukken en brieven vlak voor een debat.
[0:58:50] En een aangenomen motie wordt door het Kamerlid als afgedaan beschouwd, terwijl de indiener zijn motie eigenlijk nauwelijks nog herkent.
[0:58:56] Voorzitter, drie voorbeelden van hoe de informatievoorziening en de werkafspraak tussen Kamer en Kamerlid nog altijd te kort schieten.
[0:59:02] Er werd zelfs bijna een extra monding vragen georganiseerd om de achterstand van schriftelijke vragen in te lopen.
[0:59:07] Voorzitter, bij het vorige debat over dit onderwerp steunden wij de motie van Waveren.
[0:59:11] Die ambtenaren meer ruimte geeft om de eigen initiatieven contact op te nemen met de Kamerleden.
[0:59:14] Hoe Kaas de Kok er al naar gerefereerd.
[0:59:17] En inmiddels zijn de regels aangepast.
[0:59:19] De ambtenaren kunnen via parlementaire contactpersonen gemakkelijker technische informatie verstrekken en zelfs contact zoeken met Kamerleden.
[0:59:26] Een prima ontwikkeling wat jij intussen betreft.
[0:59:28] De minister blijft verantwoordelijk voor zijn ambtenaren, terwijl het contact met de Kamer direct wat eenvoudiger wordt.
[0:59:33] In de brief lezen we dat veel ambtenaren nog onvoldoende bekend zijn bij deze nieuwe mogelijkheden.
[0:59:37] Daarom een aantal vragen aan deze minister.
[0:59:39] Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat deze nieuwe werkwijze ook echt wordt toegepast?
[0:59:42] En kan de minister aangeven hoe vaak parlementaire contactpersonen inmiddels worden benaard door Kamerleden
[0:59:47] En worden daarnaast zij ook eerder voorzien van antwoorden.
[0:59:51] Voorzitter, uit het onderzoek van de Universiteit Leiden blijkt dat sommige Kamerleden verdrinken in de hoeveelheid informatie.
[0:59:57] Dat veel stukken en te lange kamerbrieven en blanke
[1:00:00] informatie pas vlak voor een debat binnenkomen.
[1:00:04] En onderzoekswijze, ik denk terecht op de hoge werkdruk en het beperkt ondersteunen van kleinere fracties.
[1:00:06] beperkte
[1:00:09] En we lezen tegelijkertijd dat er 10 miljoen euro extra beschikbaar is gesteld voor de versterking van de kennis- en onderzoeksfuncties van de Kamer.
[1:00:16] En 10 miljoen euro, voorzitter, dat is veel geld.
[1:00:18] Terwijl de oplossing misschien helemaal niet aan meer ondersteuning en meer budget vraagt.
[1:00:22] Namelijk kortere Kamerbrieven, stukken die tijdig worden verstuurd.
[1:00:26] Bij de behandeling van de raming 2027 diende mijn vakvoorzitter Joost Eerdmans een motie om de 10 miljoen euro daarom ook niet uit te geven en terug te laten voeren naar de begroting van Binnenlandse Zaken.
[1:00:35] De motie is overigens niet aangenomen.
[1:00:37] Mijn fractie blijft erbij dat het antwoord op een gebrek op functionerende informatievervinding niet automatisch meer geld en meer ambtenaren kan betekenen.
[1:00:44] En daarom een aantal vragen aan de minister.
[1:00:45] Welke concrete afspraken heeft de minister inmiddels met zijn collega's gemaakt over het tijdig beantwoorden van Kamervragen en het aanleveren van stukken?
[1:00:52] En hoe gaat de minister ervoor zorgen dat deze afspraken worden nageleverd?
[1:00:56] Voorzitter, dan is de fractie van jaar 21, de commissie grondrecht en conciële toetsingen, kwam al heel even te sprake, is voor de fractie van jaar 21 toch een doorn in het oog.
[1:01:06] Deze opmerking is dan eigenlijk niet zozeer gericht aan de minister, want we gaan zelf natuurlijk over de instelling van commissies.
[1:01:13] Maar voor de fractie van jaar 21 is toch teveel het werk van de Raad van State overdoen.
[1:01:17] Van de Raad van State kun je zeggen dat ze een onafhankelijk adviseur voor de Kamer is.
[1:01:21] En die adviseert over grondrechten en grondwet.
[1:01:24] Maar andere Kamerleden, niet onafhankelijk, kunnen wat de fractie van 2021 betreft deze rol niet vervullen.
[1:01:30] Als mijn collega's argumenten hebben vanuit grondrecht en grondwet, dan staat ze dat vrij om dat in een debat natuurlijk te doen.
[1:01:37] De commissie zorgt soms voor lange postdures, maar ook vooral voor meer papier en meer werk, terwijl we juist minder papier en wat minder werk zouden nodig hebben.
[1:01:45] Dus wat betreft jaar 2021 verdient de commissie er wel een heel mooi afscheidsboeket, maar we zien daarvan af in de toekomst.
[1:01:52] Voorzitter, dan de uitvoering van aangenomen moties.
[1:01:54] Bij dezelfde behandeling van de raming 2027 diende jij een motie in die het kabinet verzocht.
[1:02:00] Een motie was afgedaan te beschouwen wanneer de indiener daar ook mee akkoord is.
[1:02:04] De motie is helaas verworpen.
[1:02:06] En nu lezen we in de brief van de minister dat KB nog altijd kritiek hebben op de manier waarop de winstpersoon de moties interpreteert.
[1:02:12] De minister die zegt als ik de motie zo mag lezen en vervolgens in de beantwoording een eigen draai geven aan...
[1:02:17] wat eigenlijk de inhoud en de bedoeling was achter de motie.
[1:02:21] En voorzitter, een motie is een uitspraak van de Kamer en het kabinet hoort die dan ook serieus te nemen.
[1:02:25] Is de minister bereid af te spreken dat bewindspersonen bij twijfel over de uitvoering eerst overleggen met de indiener van de motie?
[1:02:32] En waarom zou een minister een motie als afgedaan mogen beschouwen als de indiener dat eigenlijk gemotiveerd niet zo beschouwt?
[1:02:39] Voorzitter, tot slot het informatierecht van de Kamer.
[1:02:41] Het onderzoek naar de openbaarmaken van de beslisnota's laat een zorgwekkend beeld zien.
[1:02:46] 75% van de ondervraagde ambtenaren geeft aan adviezen in beslisnoten wel eens te voorzichtig te formuleren vanwege openbaarmaking.
[1:02:53] Als oud-ambtenaar kan ik me daar ook wel iets bij voorstellen.
[1:02:55] Ik zie dat ook wel eens bij WO-verzoeken overigens.
[1:02:57] Ook alleen manieren voor ambtenaren om daar onderuit te komen.
[1:03:01] We hebben dus meer openbare stukken en tegelijkertijd lopen we het risico dat de belangrijkste adviezen waar het voor bedoeld was er niet in staan.
[1:03:08] En dan schiet uiteindelijk de openbaarheid haar doel voorbij.
[1:03:11] Hoe beoordeelt de minister deze uitkomsten?
[1:03:13] En welke maatregelen gaat de minister nemen om te voorkomen dat deze kritische ambtelijke adviezen uit bezitsnotas verdwijnen, terwijl ze juist...
[1:03:19] het werk van Kamerleden verhelderen.
[1:03:22] Mijn fractie is helder over wat er moet gebeuren.
[1:03:24] De Kamer moet tijdig en volledig worden geïnformeerd.
[1:03:26] Aangenomen moties moeten worden uitgevoerd zoals de Kamer ze ook echt heeft bedoeld.
[1:03:30] En Kamerleden moeten eenvoudige toegang hebben tot de feitelijke kennis binnen de ministeries.
[1:03:34] Tot zover, voorzitter.
[1:03:37] Dank u wel.
[1:03:38] Dan geef ik graag het voorzitterschap terug aan de heer Klemming.
[1:03:41] Dank u wel.
[1:03:41] Ik kijk naar de minister.
[1:03:42] Hoeveel tijd de minister nodig heeft voor de schokzing en de beantwoording?
[1:03:50] Mevrouw Bromet.
[1:03:51] Misschien kunnen we meteen de dinerpauze hierbij doen.
[1:03:55] Ik zie geknik aan de kant van de commissie.
[1:03:57] Dan nemen we de dinerpauze meteen mee in de schorsing.
[1:04:02] Het is een half uur, drie kwartier.
[1:04:04] Wat bent u wenselijk?
[1:04:12] De heer Heutink.
[1:04:13] Voorzitter, ik kan de eerste termijn van het comité helaas niet meemaken.
[1:04:16] Mijn medewerker zal uiteraard mee gaan kijken en het antwoorden serieus noteren.
[1:04:21] Maar ik heb een dubbele boeking, dus helaas.
[1:04:26] Dat hebben we genoteerd.
[1:04:27] Ik stel voor om dan te schoksen tot half zeven.
[1:04:31] Akkoord?
[1:04:32] Commissie is geschokst tot half zeven.
[1:59:04] Ik heropen de vergadering van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken.
[1:59:07] Aan de orde is het commissiedebat over informatie en werkafspraak tussen de Tweede Kamer en het kabinet.
[1:59:12] We zijn aangekomen bij de eerste termijn van de kant van de minister.
[1:59:15] Ik zou willen afspreken om zes interrupties toe te staan, maar wel dertig seconden.
[1:59:21] En anders stellen ze dubbel.
[1:59:24] Ik geef het woord graag aan de minister.
[1:59:27] Dank u wel, voorzitter.
[1:59:29] Als minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is het versterken van onze democratie-rechtstaat een van mijn belangrijke speerpunten.
[1:59:36] Een goed samenspel tussen kabinet en parlement is hiervoor van groot belang.
[1:59:40] Samen dragen we de verantwoordelijkheid voor de tot standkoming van formele wetgeving en het aanpakken van grote maatschappelijke vraagstukken.
[1:59:46] De heer Vermeer schetste drie verschillende onderdelen van de Kamer en ik herken dat zeer.
[1:59:52] Daar zit dus deels een samenspel in en deels is daarbij de verhouding
[1:59:56] Dat de overkant van de tafel deze kant van de tafel controleert en niet andersom.
[2:00:00] U bent als parlement een fundamentele pijler voor onze rechtsstaat.
[2:00:04] Een goed samenspel tussen kabinet en Tweede Kamer moet u in staat stellen om uw taken naar behoren uit te voeren en daarover spreken we vandaag.
[2:00:12] Om te beginnen begrijp ik ook uit persoonlijke ervaring heel goed waar u nou op zoek bent, omdat ik twaalf jaar aan de andere kant van deze debat heb gezeten.
[2:00:21] Ik ben bekend met het werk als Kamerlid en ik snap u hoeft aan zoveel mogelijk inzicht in wat er gebeurt op departementen om de controlerende taak optimaal uit te kunnen voeren.
[2:00:28] Daarom kan ik mij goed inleven in de vraagstukken die we zojuist hebben besproken... en die wij afgelopen mei ook op initiatief van de Kamer destijds in een besloten setting...
[2:00:37] ...met elkaar ook gepoogd hebben, want het was volgens mij ook iets nieuws... ...om daar een zo open mogelijk gesprek te voeren.
[2:00:44] En de hoofdlijnen daarvan heb ik op 18 september in reactie naar uw kamer gestuurd.
[2:00:50] En ik neem dat gesprek mee als vertrekpunt ook voor vandaag... ...omdat de onderwerpen grotendeels hetzelfde zijn.
[2:00:54] Niet helemaal, maar wel voor een groot deel.
[2:00:56] Samenwerking tussen de Tweede Kamer en het kabinet vraagt ook om een harmonieus samenspel.
[2:01:02] Wel gelden daarbij spelregels.
[2:01:03] Sommige daarvan zijn grondwettelijk verankerd, zoals de ministeriële verantwoordelijkheid...
[2:01:07] en andere zijn vastgelegd in beleid.
[2:01:12] Maar alle afspraken moeten uiteindelijk vorm krijgen in de praktijk.
[2:01:16] En dit is de praktijk deels ook waar we vandaag over spreken.
[2:01:20] We opereren namelijk vanuit een staande praktijk.
[2:01:23] Simpel gezegd, ik zet mij als minister van Binnenland Zaken binnen het kabinet in als hoeder van dit gehele stelsel en maak de onderwerpen waar we het vandaag over hebben ook bespreekbaar binnen het kabinet zoals ik dat ook
[2:01:33] volgens mij toegezegd heb toen in het besloten gesprek en dat toen ook gedaan heb.
[2:01:37] Dat laat onverlet dat andere bewindspersonen zelf aanspreekbaar zijn... en blijven over het handelen van ambtenaren die onder hun verantwoordelijkheid werkzaam zijn.
[2:01:45] En we blijven continu met elkaar in gesprek.
[2:01:48] Dit onderlinge samenspel is een doorlopend proces.
[2:01:51] We moeten bestaande instrumenten goed gebruiken en hierop voortbouwen.
[2:01:54] Zoals enkele van u, waaronder de heer Sneller, ook heeft aangegeven... dat het telkens staat, volgens mij waren zijn woorden kleine, maar betekenisvolle stappen te blijven zetten.
[2:02:03] En dat daarbij ook al een weg is afgelegd.
[2:02:04] Ik kan daar ook weer uit eigen ervaring mee uitputten, omdat...
[2:02:11] De wijzigingen, en Oekase Kok is al aangehaald, maar de wijzigingen op een aantal punten, die zijn ingezet in mijn nadagen als Kamerlid.
[2:02:20] En een tijd weg geweest kan ik zien dat die stappen dus ook gezet zijn ten opzichte van de periode toen.
[2:02:26] En tegelijkertijd begrijp ik dat voor Kamerleden soms de verzuchting of de, ik heb ook irritatie gehoord hier en daar,
[2:02:34] Dat het niet snel genoeg gaat.
[2:02:35] Maar ik denk dat de heer Sneller wel gelijk heeft.
[2:02:37] Er worden betekenisvolle stappen gezet.
[2:02:42] En we zullen dus ook de ruimte blijven maken om te bezien hoe wij de samenwerking kunnen verbeteren.
[2:02:49] Onder andere via die...
[2:02:50] besloten gesprekken zoals we dat gehad hebben, maar ook gerichte experimenten.
[2:02:54] Dat betekent voor mij ook het zoeken naar een zekere balans.
[2:02:57] Ik hecht de groot belang aan dat uw Kamer informatie tijdig ontvangt, maar het moet ook zorgvuldig gebeuren, want u heeft recht op de juiste informatie.
[2:03:03] Daarnaast moet ik voorwaken dat er geen informatiewillekeur bestaat en dat sommigen van u beter geïnformeerd worden dan anderen.
[2:03:10] Als kabinet doen ons uiterst de best om aan alle informatieverzoeken tijdig te voldoen.
[2:03:15] In het besloten gesprek werd vanuit uw Kamer ook gewezen op de ambtelijke capaciteit.
[2:03:18] In de praktijk betekent dat
[2:03:20] noodzakelijkerwijs dat we ook keuzes moeten maken.
[2:03:23] Voorzitter, een gezond samenspel vergt continu aandacht.
[2:03:26] We moeten dit gesprek doorlopend met elkaar voeren.
[2:03:29] Daarin moeten we blijven zoeken naar vernieuwing en verbetering in de praktijk.
[2:03:33] En daarin is ook een zekere ontspanning noodzakelijk.
[2:03:35] Een ontspanning om met elkaar te experimenteren en de samenwerking te verbeteren.
[2:03:39] En natuurlijk wel weer binnen de kaders zoals de grondwet die ons geeft.
[2:03:44] Dat goede samenspel geven we dus met elkaar vorm.
[2:03:47] En dan niet alleen op papier, maar juist ook in de praktijk.
[2:03:49] Ik wil de vragen die gesteld zijn in een aantal blokjes langs proberen te lopen.
[2:03:55] Waarbij ik mijn best doe, want er zijn heel veel vragen gesteld.
[2:03:57] Een deel van de vragen zijn eigenlijk reflecties richting de Kamer zelf.
[2:04:02] Bewust dan wel onbewust.
[2:04:04] En ik wil dat doen langs de blokjes directeur contact.
[2:04:07] Want er is vrij veel gezegd over directeur contact.
[2:04:09] De ontspanning daarover, Oekase Kok, parlementaire contactpersonen.
[2:04:14] Het tweede blokje is tijdigheid.
[2:04:15] Want daar is ook door bijna alle sprekers iets over gezegd.
[2:04:18] Dan iets rondom werkafspraken.
[2:04:21] Als derde blokje, vierde blokje beslisnota's.
[2:04:24] En als vijfde blokje dan faria.
[2:04:37] Ehm... Ehm...
[2:04:38] Misschien voorafgaand, voordat ik aan het eerste blokje begin.
[2:04:41] Want de heer Vermeer vroeg, en ik geloof dat mevrouw Bromet dat ook deed... hoe deze minister ervoor gaat zorgen dat alle bewindspersonen de afspraken naleven.
[2:04:52] De minister van Binnenlandse Zaken is niet de toezichthouder op andere bewindspersonen.
[2:04:57] Er zijn ook hele specifieke vragen gesteld over bewindspersonen waar het antwoord deels ook is.
[2:05:02] Op het moment dat de Kamer ontevreden ergens over is, is het debat met die minister ook de plek om dat...
[2:05:06] agenderen, dan wel vervolgvragen te stellen.
[2:05:08] En tegelijkertijd heb ik als minister van Binnenlandse Zaken binnen het kabinet als hoeder van het gehele stelsel ook de taak om dit soort debatten en ook het besloten gesprek weer bespreekbaar te maken in het kabinet.
[2:05:23] En ik hecht daarbij aan het feit dat de werkwijze van de verschillende bewindspersonen zoveel als mogelijk uniform is.
[2:05:30] Ik heb daarom na het besloten gesprek van 20 mei hier ook over teruggekoppeld.
[2:05:35] Ik heb daarin de brief
[2:05:36] waar ik het net over had, van 18 september ook weer terugkoppeling aan de Kamer geven.
[2:05:41] En ik zal datgene wat hier als wensen bijvoorbeeld over die tijdigheid komt, zal ik weer op me nemen om dat ook weer onder de aandacht te brengen.
[2:05:47] Dan kom ik nu wel bij het eerste blokje.
[2:05:53] De eerste interruptie, de heer Vermeer.
[2:05:54] Ik geef aan tegen de commissie dat er later zijn gekomen zes interrupties van 30 seconden, al meteen als een dubbel.
[2:05:59] De heer Vermeer.
[2:06:00] Ja, voorzitter.
[2:06:01] Even na aanleiding van die inleiding, waarbij gezegd wordt van ministers zelf aanspreken, maar dat de minister het ook aanhanger gemaakt heeft in het kabinet, vindt de minister dat het wel de taak is van de minister-president als teamleider binnen het kabinet om dit soort dingen aan de orde te stellen en ook te monitoren.
[2:06:20] De minister.
[2:06:21] Als het gaat over bijvoorbeeld de appreciaties, heeft de minister-president dat ook gedaan.
[2:06:28] Maar ik zit hier nu als minister van Binnenlandse Zaken.
[2:06:30] Ik word hier nu vanuit die stelselverantwoordelijkheid aangesproken en ik probeer antwoord te geven over hoe ik die verantwoordelijkheid op me neem en tegelijkertijd ook daarmee de caveat dat ik niet de toezichthouder ben.
[2:06:42] Maar ik pak een voorbeeld waarin de minister-president dit ook doet, heeft gedaan en ook doet.
[2:06:47] De heer Vermeer.
[2:06:48] Ja, voorzitter, want ik ben gewend dat in allerlei teams waar je werkt, dat er dan ook evaluaties zijn, beoordelingsgesprekken.
[2:06:56] Hoe gaat dat eigenlijk binnen een kabinet?
[2:07:00] De minister.
[2:07:06] Dat is een hele andere vraag dan waar ik me op voorbereid heb.
[2:07:10] Ik ga hier niet uit de losse positie op zeggen.
[2:07:12] Daar wil ik dan in tweede termijn over zeggen, want dit is echt een andere vraag dan waar het debat tot nu toe over is gegaan.
[2:07:18] In algemene zin evolueert een kabinet voortdurend, maar ik heb ook in mijn beantwoording opgezegd dat als de Kamer, en dat geldt op verschillende voorbeelden, niet tevreden is met het handelen van een individuele bewindspersoon met de beantwoording, en ik heb ook al gezegd, ik heb heel lang aan de andere kant vandaan gezegd, dan handelt de Kamer ook richting de individuele bewindspersoon.
[2:07:39] De heer Vermeer, daarna mevrouw Brommert.
[2:07:41] De heer Vermeer.
[2:07:41] Voorzitter, mag ik hier dan ook uit opmaken dat deze minister na negen maanden in functie geweest te zijn nog geen evaluatiegesprek gehaald heeft met de minister-president?
[2:07:51] De minister.
[2:07:53] Dit debat neemt een hele aparte afslag.
[2:07:56] Wij evalueren permanent allerlei zaken.
[2:08:00] Dit debat is er naar aanleiding van een besloten gesprek wat wij gehad hebben over een koerswijziging die er een aantal jaar geleden, ik meen dat het eind 2020 was, dat minister Ollongren...
[2:08:13] Als het gaat over die Oekase Kok bijvoorbeeld, een andere koers ingezet, hebben wij daar een besloten gesprek over gehad.
[2:08:18] Ik wil dat serieus nemen.
[2:08:19] Ik wil mijn rol als minister van Binnenlandse Zaken hierin serieus nemen.
[2:08:24] En ik heb proberen te benadrukken dat ik dus tegelijkertijd niet de toezichthouder ben op het hele kabinet.
[2:08:30] Mevrouw Prometh.
[2:08:32] Ja, voorzitter, dat begrijp ik.
[2:08:34] Individuele Kamerleden spreken natuurlijk ook hun bewindspersonen aan op dingen die niet goed gaan.
[2:08:40] Ik ben ook commissievoorzitter.
[2:08:43] Dan ga je als commissievoorzitter naar het ministerie toe om te bespreken welke zorgen er leven in de commissie.
[2:08:49] Maar tegelijkertijd is die systeemverantwoordelijkheid er wel, want anders hoefden we nu dit debat hier ook niet te voeren.
[2:08:54] En ik zat net aan tafel tijdens het diner met een ontploffende Katy Pirie die boos was over van alles en nog wat, wat hier en nu gaande is.
[2:09:03] Precies alle thema's die we hier vandaag aan de orde hebben gesteld.
[2:09:06] Informatievoorziening, te laten brieven, ik weet niet wat allemaal.
[2:09:10] En dat gesprek dat de minister dan heeft gehad als systeemverantwoordelijke met zijn collega's, heeft hij het idee dat dat al tot resultaten heeft geleid?
[2:09:19] Deze interruptie stelt voor twee, de minister.
[2:09:24] Volgens mij heb ik het in mijn inleiding ook verwijzend... naar het betoog van de heer Sneller aangegeven... dat ik zie dat op een aantal punten... als het gaat over dat samenspel tussen kabinet en kamer... er echt stappen worden gezet.
[2:09:39] En de heer Sneller had het over kleine betekenisvolle stappen.
[2:09:42] Die zie ik.
[2:09:43] En tegelijkertijd zie ik ook dat in individuele gevallen...
[2:09:48] De frustratie vanuit de Kamer, soms zijn het echt individuele gevallen, want het is ook niet zo dat elke ontevredenheid met beantwoording daarmee betekent dat de vraag niet beantwoord is.
[2:09:59] En ja, mijn indruk is dat er, en ik zal zo de verschillende blokjes lang komen, dat die stappen er worden gezet.
[2:10:07] En ik zit hier als systeemverantwoordelijke, maar ik blijf me nadrukken niet als toezichthouder op de individuele bewindspersonen.
[2:10:15] Interruptie van mevrouw Van Dijk.
[2:10:17] Ik weet nog toen wij met het eerste rapport bezig waren, de werkwijze, toen hebben we een paar gesprekken georganiseerd als een aantal Kamerleden met bewindspersonen.
[2:10:25] Waar mij daar heel erg bij is gebleven is dat we soms echt in twee werelden leven en dus ook naast elkaar praten als het gaat over wat verwachten we nu van elkaar.
[2:10:33] Het was een heel mooi oprecht gesprek.
[2:10:35] En ik had ook echt het gevoel toen we weggingen dat de bewindspersonen beter begrepen waar wij tegenaan liepen in de praktijk.
[2:10:41] En waarom sommige dingen echt irritant voor ons waren.
[2:10:44] Zou het een idee zijn om zo'n gesprekken gewoon iets fundamenteeler in te richten?
[2:10:47] Om elkaar gewoon beter te begrijpen, puur op werkwijze.
[2:10:51] De minister.
[2:10:51] Ik wilde daar zo een aanbod voor doen, maar dan vanuit mezelf.
[2:10:56] En dan moet de Kamer maar kijken of daar wel of niet behoefte is, want uiteindelijk gaat de Kamer hierover.
[2:11:00] Maar ik heb eigenlijk over hetzelfde zitten mijmeren net in de schorsing.
[2:11:05] Wellicht haal ik het iets naar voren en dan koppel ik het specifiek in een onderwerp, maar het is eigenlijk breder dan dat.
[2:11:14] De heer Meulenkamp ging in zijn bijdrage onder andere in de parlementaire contactpersoon en of hij zelfstandig verzoeken kan afdoen en wanneer is toestemming van de bewindspersoon nodig.
[2:11:26] Voor feitelijke informatie in contact met ambtenaren is de parlementaire contactpersoon de vaste ingang.
[2:11:30] Dat geldt voor Kamerleden en hun medewerkers en sinds de herziening ook
[2:11:33] Voor ambtenaren die zelf contact op willen zoeken.
[2:11:36] Dat is onderdeel van de laatste aanpassing van dit voorjaar.
[2:11:40] Denk aan verzoeken om een technische briefing, ambtelijke bijstand, een kennissessing, een werkbezoek of het verhelderen van de vraag achter de vraag.
[2:11:46] Waar het niet kan, is dat ambtenaren geen persoonlijke beleidsopvattingen delen.
[2:11:51] Zoals ambtelijke adviezen, visies en standpunten.
[2:11:54] Want over beleidskeuzes legt de bewindspersoon verantwoording af aan de Kamer en niet de ambtenaar.
[2:11:59] Vragen van politiek strategische aard horen dus bij de bewindspersoon thuis.
[2:12:03] Het contact tussen Kamerleden en ambtenaren valt onder de ministeriële verantwoordelijkheid.
[2:12:06] Formeel zou de bewindspersoon dus over elk verzoek moeten beslissen, maar dat is niet werkbaar en past dus ook niet bij de stapjes richting een meer ontspannen verhouding waar dus de afgelopen jaren aan gewerkt is, waar de heer Sneller aan refereerde.
[2:12:19] Daarom kan de bewindspersoon vooraf afspraken met de parlementair contactpersoon die dan in de meeste gevallen zelf beslist.
[2:12:26] Mevrouw Van Dijk had het over dat ze veel mitsen en maren leest in de brief.
[2:12:34] En ik begrijp enerzijds dat beeld.
[2:12:37] Ik ken mevrouw Van Dijk als iemand die al jaren met dit onderwerp bezig is.
[2:12:41] En tegelijkertijd zie ik juist dat de herziening in de praktijk bedoeld is om te laten zien wat wel kan.
[2:12:48] En vooral de staande praktijk is opgeschreven, maar ook verduidelijkt om barrières weg te nemen.
[2:12:54] De kaders die er zijn volgen namelijk uit de ministeriële verantwoordelijkheid.
[2:12:59] En de minister legt verantwoording af aan de Kamer en niet de ambtenaar.
[2:13:03] En dat beschermt ook de ambtenaar.
[2:13:05] Mevrouw van Dijk had het ook over, maar weten de Kamerleden wel wie de parlementaire contactpersoon is?
[2:13:11] En ik heb ook wel eens een Kamerlid gesproken die zegt, ik weet eigenlijk niet eens wie het is.
[2:13:14] Of ik heb de parlementaire contactpersoon nog nooit gesproken.
[2:13:17] Maar ook bij de Griffie is volgens mij de parlementaire contactpersoon bekend.
[2:13:23] Het contact loopt ook vaak op die manier en ook de contactgegevens zijn bekend.
[2:13:27] Maar wat ik zou willen toezeggen is dat, ook omdat er wel eens verloop is, dat bij de start van ieder parlementair jaar een lijst met parlementaire contactpersonen naar de Kamer komt.
[2:13:38] toegestuurd wordt, zodat in ieder geval de laatste naam bekend is.
[2:13:49] En dan terug naar waar ik het net over had.
[2:13:52] We hebben dit voorjaar met elkaar een besloten gesprek gehad.
[2:13:55] Echter, dat had deels ook, zeg ik, het karakter van een debat bijna.
[2:14:00] En tegelijkertijd zie ik oprecht in de Kamer...
[2:14:03] Ook in dit zie ik een... En mevrouw Van Dijk maakte het net heel expliciet door te verwijzen naar het bek.
[2:14:09] Ik zou bereid zijn om een dergelijk besloten gesprek... wat zoals we dat in mei gehad hebben bijvoorbeeld... aankomend voorjaar opnieuw te doen.
[2:14:15] En wellicht dat we er dan meer echt een gesprek van kunnen maken... in die zoektocht naar wat de Kamer wenst.
[2:14:22] En ik heb al eerder verwezen, ik heb heel lang aan de andere kant gezeten...
[2:14:24] Omdat het over en weer begrip kan creëren voor de realiteit aan beide kanten van de tafel.
[2:14:33] Dat is moeilijker als het besloten gesprek echt een debatzetting is.
[2:14:35] Maar dat zou mijn aanbod zijn.
[2:14:39] Ook het eerste gesprek was een initiatief van de Kamer.
[2:14:41] Dus het is uiteindelijk aan de Kamer zelf of dit gewenst is of niet.
[2:14:44] Maar dat was waar ik letterlijk net in de schorsing over aan het nadenken was.
[2:14:48] Gegeven de eerste termijn van uw Kamer.
[2:14:53] En het sluit volgens mij aan bij de vraag zoals mevrouw Van Dijk of de suggestie zoals ze die deed.
[2:14:58] Mevrouw Van Dijk.
[2:15:00] Ja, ik denk dat het heel goed is, maar ik zou het wel heel mooi vinden.
[2:15:02] En ik weet niet of de minister en ik hetzelfde bedoelen als er al meerdere bewindspersonen bij aanwezig zijn.
[2:15:06] Want juist dat was zo mooi, dat bewindspersonen ook elkaar aankeken tijdens het gesprek.
[2:15:10] Van oké, maar zo heb ik er dus nog nooit over nagedacht.
[2:15:13] En dan krijg je denk ik meer ook echt gesprek met elkaar.
[2:15:17] Ik doe hier een toezegging namens mezelf.
[2:15:20] Dat kan ik hier op dit moment niet.
[2:15:22] Kan ik dat niet toezeggen.
[2:15:23] Ik begrijp ook de wens van mevrouw Van Dijk.
[2:15:26] U heeft nog een interruptie van de heer Meudekamp.
[2:15:28] Zou het een goed idee zijn om dan ook gewoon de parlementaire contactpersoon aan te laten sluiten in datzelfde gesprek?
[2:15:34] De minister.
[2:15:37] Ik ga hier dan toch nu weer...
[2:15:39] Uiteindelijk is het initiatief wat er geweest is, was een initiatief vanuit de Kamer.
[2:15:47] Volgens mij gaat het over veel meer onderwerpen.
[2:15:49] Daarom dat ik net zeg, ik pak het nu in het eerste blokje.
[2:15:52] Ik denk dat het over meer gaat dan alleen de parlementaire contactpersoon.
[2:15:55] En ik denk ook dat de parlementaire contactpersonen, als je ze betrekt in dat gesprek, misschien ook in een aparte positie plaatsen.
[2:16:02] Dus mijn aanbod is namens mezelf vanuit de rol die ik heb.
[2:16:06] En ik zou er dus niet direct een enthousiast voorstander van zijn om daarbij alle parlementaire contactpersonen te laten aansluiten.
[2:16:13] De heer Meulenkamp had volgens mij ook nog de vraag... werkt het systeem en werkt het met die parlementaire contactpersoon?
[2:16:19] Of mevrouw Van Dijk was het, denk ik, die dat zei.
[2:16:21] Naar mijn mening werkt het.
[2:16:22] Omdat die parlementaire contactpersoon... die heeft overzicht van de organisatie... en kan juist een Kamerlid op een hele snelle, effectieve wijze... in contact brengen met degene met wie ze contact moeten hebben.
[2:16:35] En het is dus...
[2:16:38] Het is niet een extra loket, het is een manier om niet op zoek te hoeven gaan.
[2:16:43] En het is volgens mij heel laagdrempelig.
[2:16:45] En het is dus ook zo, want de vraag was, wordt er gebruik van gemaakt?
[2:16:48] Volgens mij, dat was de heer Klemmink, dat is een vraag die eerder gesteld is.
[2:16:53] Er wordt geen centrale database bijgehouden.
[2:16:56] Het wordt ook overigens heel snel gevoelig... als het gaat over een individueel Kamerlid met een individuele vraag... als je dat openbaar gaat.
[2:17:02] Dus nee, dat gebeurt niet.
[2:17:04] Ik kan wel zeggen dat het contact met de parlementaire contactverandering... gebeurt echt op wekelijkse schaal.
[2:17:08] Dit is niet iets wat zeer sporadisch voorkomt.
[2:17:14] De heer Meulenkamp had ook nog een vraag... die aansloeg volgens mij op het woord wenselijk in de brief.
[2:17:19] Dat wenselijk had betrekking...
[2:17:22] Als ik me goed herinner over de zin die gaat over zelfstandige bestuursorganen.
[2:17:27] Dus het is bij zelfstandige bestuursorganen niet... Die hebben een bijzondere positie.
[2:17:33] En daarbij is het dus niet...
[2:17:38] Daar geldt dus een andere verantwoordelijkheid.
[2:17:39] Of daar geldt niet dezelfde ministerie van verantwoordelijkheid.
[2:17:41] En desalniettemin zou het wenselijk zijn dat de minister daar wel over geïnformeerd wordt.
[2:17:46] Maar de vraag was, zou dat niet verplicht kunnen worden?
[2:17:49] Nee.
[2:17:49] Want dat is een andere positie.
[2:17:53] Interruptie van de heer Meudekamp.
[2:17:55] Ja, misschien komt u er zo nog op.
[2:17:56] Maar is dit dan de lijn die alle ministeries hanteren?
[2:18:01] De minister.
[2:18:03] Ik weet niet precies wat de heer Meudekamp bedoelt.
[2:18:06] Die ontspanning die er is, die valt nog steeds binnen het kader van de ministeriële verantwoordelijkheid.
[2:18:12] Dus er is een uniforme...
[2:18:14] ...aanwijzing en die geldt voor iedereen, maar de precieze invulling kan dus ook per ministerie verschillen... ...omdat de individuele bewindspersoon ministerieel verantwoordelijk is.
[2:18:25] Maar dit is de lijn en dit is onderdeel, en dat was mijn reactie richting mevrouw Van Dijk... ...van de ontspanning die ook ik echt zie ten opzichte van een paar jaar geleden... ...waarin de Oekase kok echt de norm was.
[2:18:40] Maar het kan dus zo zijn dat het in één ministerie wat minder ontspannen is dan het andere ministerie.
[2:18:47] De minister.
[2:18:50] De mate waarin een parlementair contactpersoon het...
[2:18:58] Het mandaat heeft om daar zelfstandig in te handelen, dat valt onder ministeriële verantwoordelijkheid.
[2:19:03] En daar kunnen verschillen in optreden, maar dat is wel binnen de aanwijzingen zoals ze er liggen.
[2:19:08] En die aanwijzingen zijn die ontspanning ten opzichte van een paar jaar geleden.
[2:19:12] Dus die aanwijzingen zijn leidend en daarbinnen kunnen wel verschillen optreden.
[2:19:22] Deze heb ik net beantwoord.
[2:19:27] Deze heb ik ook beantwoord, of we dat centraal bijhouden.
[2:19:30] Ja.
[2:19:33] Mevrouw van Dijk had het over de spanning die kan ontstaan.
[2:19:37] En dat was eigenlijk een... Denk ik ook wellicht een reflectie op de trilogen die plaatsvinden.
[2:19:48] En ik denk dat onderdeel van die...
[2:19:53] Beweging richting ontspanning is een beweging richting ontspanning.
[2:19:56] En wat ik vond dat mevrouw Van Dijk heel goed deed, was naar het kabinet kijken, waar die aanwijzing dus onderdeel is van meer ontspanning, maar ook de blik richting de Kamer zelf.
[2:20:07] Ik heb dat in het besloten werk ook gezegd.
[2:20:10] Ik heb veel langer aan die kant van de tafel gezeten.
[2:20:14] De heer Vermeer wijst er nog even netjes op dat deze minister nog slechts negen maanden ervaring heeft aan deze kant van de tafel.
[2:20:21] Waarvoor dank.
[2:20:24] Maar ik heb aan de andere kant van de tafel... in die fase waarin er voor het eerst sprake was... want dat heeft in mijn nadagen als Kamerlid plaatsgevonden... ook met Kamerleden gezeten in settings... waar ambtenaren hele politieke vragen gesteld worden.
[2:20:39] En dan voel je dat de spanning daarin optreedt.
[2:20:43] Maar wat ook dan vaak werkt, is dat daar onderling... en dat is mijn ervaring ook... Kamerleden elkaar dan aanspreken op het feit dat een ambtenaar...
[2:20:51] ...niet dit soort vraagstelten worden... ...dit niet kunnen beantwoorden.
[2:20:54] En het feit dat er aan de kant van het kabinet... ...dit bewustzijn is, maar dat ik zelf gezien heb... ...dat het aan de kant van de Kamer ook is... ...dat is onderdeel van die harmonie... ...van die stap tegen ontspanning... ...die we samen kunnen maken... ...omdat ik echt zie waarom het waardevol is... ...voor de Kamerleden om het werk te kunnen doen... ...om niet meer langs die lijnen... ...zoals die er ooit waren van die Oekraas en Kok te werken.
[2:21:18] Ehm...
[2:21:23] Ja, de heer Sneller die...
[2:21:26] Dat is altijd bij dit soort debatten.
[2:21:27] Ik twijfel altijd waar hoort welke vraag thuis.
[2:21:30] De heer Sneller deed...
[2:21:32] Ik zei al iets over dat je met elkaar ook moet blijven zoeken naar experimenten, ideeën, pilots.
[2:21:40] En de heer Sneller heeft volgens mij eerder wel eens iets gezegd over die...
[2:21:45] dagstages, een dag meelopen, over en weer kennis maken, wat eigenlijk ook weer past binnen wat mevrouw Van Dijk neerlegt.
[2:21:55] En ik ben het met de heer Sneller eens dat meer begrip voor de belevingswerelden, dat dat kan helpen.
[2:22:01] En ik zou willen voorstellen dat we een pilot gaan starten waarin Kamerleden een dag mee kunnen lopen op een departement of bij een uitvoeringsorganisatie en eventueel dat
[2:22:10] ...departementaal leidinggevende dat bij de Kamer kunnen gaan doen.
[2:22:13] Want dat was volgens mij, was er een over en weer.
[2:22:15] En wij doen het als ministerie van Bezitka graag in samenwerking met uw Kamer.
[2:22:20] En dit raakt ook aan de wouw.
[2:22:27] Wat ik zou willen toezeggen is, want het is deels de staatssecretaris... ...is dat de staatssecretaris u binnenkort informeert... ...en ik kan geen termijn dan nu opplakken... ...in een Kamerbrief over de vormgeving van dit soort dagstages...
[2:22:39] Interruptie van mevrouw Brommet.
[2:22:41] Ik vind het een heel erg leuk idee, maar ik ga ervan uit dat het dan voor alle 150 Kamerleden geldt en niet alleen voor deze commissie.
[2:22:49] De minister.
[2:22:55] Ik stel voor, ik heb het woord pilot gebruikt.
[2:22:59] Dus daar moet ik enige terughoudendheid in zetten, maar de intentie is om het idee positief te omarmen.
[2:23:07] En in de brief die komt...
[2:23:09] Ik heb ook aangegeven dat in samenwerking wordt gegeven kijken of het voldoende voldoet aan wat mevrouw Bromet in aanvulling op de heer Sneller zegt.
[2:23:17] We volgen interruptie mevrouw Bromet.
[2:23:19] Ja voorzitter, ik zou ook wel willen aanbieden dat er dan iemand van het ministerie met mij mee mag lopen een dagje.
[2:23:26] De minister.
[2:23:28] Ik heb net ook aangegeven dat het ook voor bijvoorbeeld departementale leidinggevende richting de Kamer.
[2:23:34] En dat dus in het kader dat het het wederzijdse begrip kan doen vergroten.
[2:23:38] Ook hier geldt weer voor de verantwoordelijkheid dat zoiets dan ook helpt in plaats van bijdraagt aan ongemakkelijkheid.
[2:23:47] Die hebben we dan ook gezamenlijk.
[2:23:51] Ik zie nog een interruptie van de heer Vermeer.
[2:23:53] Ja, en hopelijk krijgen die mensen van de departementen dan wel even vrijstelling voor het arbeidstijdbesluit.
[2:24:03] Zit hier ook een stukje zelfreflectie in?
[2:24:07] De heer Vermeer heeft volgens mij ook niet al te lang een nacht gehad.
[2:24:11] Is mijn inschatting, ja.
[2:24:13] Heel eerlijk, dit onderdeel van de... Had ik nog...
[2:24:21] Overigens kan ik ook uit ervaring vertellen.
[2:24:23] Dat ook bij kamerdebatten.
[2:24:25] We hebben onlangs een begroting gehad.
[2:24:28] Die denk ik dat voor heel veel ambtenaren geldt.
[2:24:30] Dat die arbeidstijden weg werd.
[2:24:32] Want nadat de kamer klaar is.
[2:24:37] En even bij de begroting binnenlandse zaken.
[2:24:40] Kwam de expliciete wens om zoveel mogelijk schriftelijk te beantwoorden.
[2:24:44] Daar wordt s'nachts keihard aan doorgewerkt.
[2:24:46] En als ik ga vertellen op welk tijdstip.
[2:24:50] Dan die antwoorden klaar zijn, dan is dat een stuk, is dat echt uren later dan dat de Kamer het debat beëindigd heeft.
[2:24:55] Dus dat misschien even aan de reflectie over hoe hard mensen op die departementen werken om het werk en informatievoorziening richting de Kamer op orde te hebben.
[2:25:04] Misschien ook ter, want ik kan er toch niet doorheen, de heer Vermeer die heeft ook in zijn eerste termijn, hoewel ik begrijp waar de frustratie soms vandaan komt, het woord pesterij gebruikt of
[2:25:16] En dat is echt oprecht, dat is niet het beeld.
[2:25:19] Ambtenaren werken dag en nacht als het nodig is keihard om de Kamer te informeren.
[2:25:24] En de ervaring, ik heb nu eenmaal het meegemaakt als bewindspersoon bij een begrotingsbehandeling.
[2:25:31] Het is ongekend hoeveel tijd en energie erin zit om de gigantische hoeveelheid vragen, meestal ook een breed onderwerp, van de Kamer zo adequaat en zo goed mogelijk te beantwoorden.
[2:25:42] De heer Vermeer.
[2:25:43] Ja, voorzitter.
[2:25:46] Ik gaf er duidelijk bij aan.
[2:25:47] Op het moment dat uit de stafnotitie blijkt dat die vragen er al liggen, dan komt dat overal spesterij.
[2:25:54] En voor mij is het heel simpel.
[2:25:56] Dan is gewoon de minister daarvoor verantwoordelijk.
[2:25:58] En dat gaat niet om individuele mensen.
[2:26:00] Er wordt uiteraard keihard gewerkt.
[2:26:03] Zeker ook tijdens en na debatten.
[2:26:05] Dat zien we allemaal.
[2:26:07] Ik heb geen vraag gehoord.
[2:26:08] Dat is aan de minister.
[2:26:08] Dank daarvoor.
[2:26:10] De minister is verantwoordelijk.
[2:26:11] Punt.
[2:26:11] Altijd.
[2:26:12] En ik kom specifiek bij de beslisnota's, ik had het misschien hier ook niet moeten doen, kom ik nog terug op het punt wat de heer Vermeer maakte.
[2:26:21] Ik zou nu door willen naar het blok tijdigheid.
[2:26:23] Dus dit is het blok ontspannende contact, parlementaire contactpersonen.
[2:26:30] Dat heeft nog een interesse op van de heer Meulikamp.
[2:26:32] Ik zou nog heel even terug willen naar die pilot, want ik vind dat echt een heel goed idee.
[2:26:35] En mevrouw Bromet die begon gelijk, laten we dan alle 150 Kamerleden laten aansluiten.
[2:26:41] Ik ben er bang voor dat we het dan misschien weer te groot maken.
[2:26:44] Dus ja, misschien moeten we het gewoon eerst bij deze commissie houden.
[2:26:51] Om het vervolgens te kijken of we het groter kunnen maken.
[2:26:53] Dus om niet gelijk iedereen in de stress te laten springen achter de schermen.
[2:26:57] Ik ga hier dan toch een reflectie op geven.
[2:27:00] In algemene zin geldt dat het enthousiasme wat er ook in kamerdebatten soms ontstaat, is ook onderdeel, daar werd hier ook recht, waarom brieven langer en langer en langer worden.
[2:27:09] Hoeveelheden moties hebben daar ook mee te maken.
[2:27:11] Dus de heer Klemmink had het volgens mij heel specifiek over kortere brieven.
[2:27:14] Ik heb ook aan de ervaring aan deze kant van de tafel hoeveel van de toezeggingen niet gaan over dat een specifiek onderwerp dan in die brief moet.
[2:27:21] Dat maakt ook dat brief verlangen worden.
[2:27:24] Maar ik ga even tussen de heer Meulenkamp en mevrouw Brommet hierin zitten.
[2:27:28] Ik heb wel willend willen zijn tegen een suggestie die hier gedaan wordt.
[2:27:32] waarvan ik me besef dat er ook veel achterweg komt, dat het niet zomaar...
[2:27:38] Maar ik wil ergens niet bevallen dat ik het echt serieus meen.
[2:27:42] En dat ik het ermee eens ben dat we het niet zo topzwaar moeten maken... dat het aan zijn eigen gewicht en onder gaat.
[2:27:49] En daarom dat ik de term pilot gemaakt heb.
[2:27:50] Maar de manier waarop we die pilot dan vormgeven... daar kan ook wisselwerking aan komen.
[2:27:56] Dit is niet een diktaat van zo hoe wij de pilot...
[2:28:01] Ik stel voor dat u gaat verder met het pakket tijdigheid.
[2:28:08] Eigenlijk hebben bijna alle leden vragen gesteld over de tijdigheid.
[2:28:12] En dat ging soms over kamervragen, soms ging het richting debatten.
[2:28:16] En ik begrijp heel goed waarom de verschillende leden hier aandacht voor vragen... ook op basis van ervaringen die ik zelf als Tweede Kamerlid ook heb gehad.
[2:28:24] Het kabinet streeft er altijd naar om stukken zo spoedig mogelijk te verzenden...
[2:28:29] En ik heb hier ook als minister van Binnenlandse Zaken bijzondere aandacht voor.
[2:28:33] En de afspraak tussen kabinet en Kamer is dat stukken minimaal drie werkdagen van tevoren voorafhand aan een debat worden gestuurd.
[2:28:39] Ik heb hier ook term als 48 uur.
[2:28:41] Ik zou die makkelijk mee kunnen bewegen, maar de staande afspraak is dat er naar gestreefd wordt om dat minimaal drie werkdagen van tevoren te doen.
[2:28:48] Helaas komt het ook voor dat stukken toch niet altijd op tijd worden verzonnen.
[2:28:50] En dat kan een heel groot verschil aan redenen hebben.
[2:28:56] bijvoorbeeld dat er nog afstemming plaats moet voeren met veldpartijen of mede-overheden... of dat er daadwerkelijk nieuwe ontwikkelingen zijn waarvan dan geldt... die zo relevant zijn dat je ze wel nog mee wil nemen... alleen dat het dan niet meer binnen drie dagen komt.
[2:29:10] Soms worden de Kamervragen, naar aanleiding van een nieuwsbericht... een week voorafgaand aan het debat nog gesteld.
[2:29:15] Dus er zijn allerlei redenen waarom we op het laatste moment... er niet altijd aan die drie dagen voldaan kunnen worden...
[2:29:22] En het streven is en blijft om het zo spoedig mogelijk vooraf te gaan en het debat te verzenden.
[2:29:27] Ik kan hier en wil hier ook niet de suggestie doen dat het nooit later gaat worden.
[2:29:32] Want er zijn ook begrijpelijke redenen voor.
[2:29:34] Maar die drie dagen, dat is de norm.
[2:29:36] En ik wil hier in navolging van mijn toezegging aan het begin... ...dat ik ook vanuit mijn rol daar weer aandacht voor wil vragen bij de leden van het kabinet.
[2:29:44] Maar de norm is die drie dagen en daar moet zoveel mogelijk aan voldaan worden...
[2:29:49] Mevrouw Van Dijk zei iets over comply or explain.
[2:29:54] In mijn ervaring, ook weer aan de andere kant van de tafel, gebeurt dat bijna altijd.
[2:29:58] Ik heb
[2:30:00] Ik heb heel veel brieven gezien die later kwamen.
[2:30:02] Die begonnen met, excuse dat deze brief later is gekomen om deze en deze reden.
[2:30:08] Ik heb ook het omgekeerde meegemaakt.
[2:30:09] En dan stelden we de vraag in het debat, waarom kwam deze brief zo laat?
[2:30:12] later?
[2:30:15] En dan heb je dus ook weer de Kamer die de verantwoordelijkheid heeft om een bewindspersoon daarop aan te spreken als dat niet is.
[2:30:20] Want de redenen zijn soms begrijpelijker en soms minder begrijpelijk.
[2:30:30] Dit gaat ook over de drie dagen is dus de norm.
[2:30:35] De heer Vermeer die deed een interessante suggestie.
[2:30:43] En die zei misschien kan niet alles beantwoord worden maar kan wel een deel beantwoord worden.
[2:30:49] Zo vat ik even zijn betoog samen.
[2:30:50] Ik vind het een interessante suggestie.
[2:30:53] En wat ik wil zeggen, als ik hernieuwd aandacht vraag binnen het kabinet voor die drie dagen, dat ik deze suggestie daarin meeneem.
[2:31:03] Er bestaat geen regel die voorkomt dat beantwoording wordt opgesplitst.
[2:31:08] Een set kamervraag wordt in zijn algemeenheid in één keer beantwoord omdat de vragen van de set vaak met elkaar samenhangen.
[2:31:15] Het is wel zo, en ik kan er bijna niet om AI heen, want de heer Vermeer had met indruk op de top 60 vragen volgens mij dat hij dat zei.
[2:31:23] Het is wel zo dat ik waarneem... ...dat, als je wat ouder wordt... ...dat vragen worden er vaak meer.
[2:31:33] Ze worden specifieker en wat ik ook zie is dat ze vaak... ...meerdere beleidsterreinen raken en dus meerdere departementen.
[2:31:39] En ik heb geen overzicht van waarom de termijn niet altijd wordt gehaald... ...want de termijn wordt te vaak niet gehaald.
[2:31:47] Maar hoe meer specifieke vragen...
[2:31:51] die allerlei departementen raken betekent dat er meer uitzoek werkt, meer afstemming en dat duurt vaak langer.
[2:31:58] En wellicht dat daar
[2:32:00] de suggestie die heer Vermeer doet, zeker als er een debat aankomt.
[2:32:03] Ik wil dat doorgeven.
[2:32:04] In algemene zin... en ik wil voorkomen in een debat terecht te komen... wat bij de begrotingsbehandeling staat... dat de Kamer en het kabinet naar elkaar gaan wijzen.
[2:32:13] Want dat gebeurde een beetje bij slagvaardige overheid.
[2:32:15] Dat het kabinet...
[2:32:16] Ik ben het niet om de Kamer te controleren.
[2:32:18] Ik geef puur de reflectie dat op het moment dat schriftelijke vragen...
[2:32:22] heel veel beleidsterreinen raken, dat het moeilijker wordt.
[2:32:26] En niet om een vervelende reden, maar dat het moeilijker wordt om binnen de termijn de beantwoording te doen.
[2:32:30] En daarbinnen neem ik de suggestie van de heer Vermeer mee.
[2:32:35] Interruptie van de heer Vermeer.
[2:32:37] Ja, en voorzitter, met gedeeltelijk beantwoorden bedoel ik in meerdere stappen.
[2:32:41] Dus niet, maar dat bedoelt de minister ook.
[2:32:45] Maar ik denk dat het juist over meerdere departementen gaat.
[2:32:51] Dat is eigenlijk logisch, omdat maatregelen van het kabinet of zaken waar burgers of bedrijven mee te maken hebben, dat dat integrale aanpak vraagt.
[2:33:02] En ja, dat geeft des te meer weer waarom dit in silos indelen aan overheidskant, dat dat echt een uitdaging is voor de overheid zelf, maar zeker voor de burgers en ondernemers in Nederland.
[2:33:17] De minister.
[2:33:19] Ik begrijp heel goed wat de heer Vermeer zegt.
[2:33:22] Mevrouw Bromet heeft daar eens even de...
[2:33:26] heeft geraakt aan de coördinerende bevoegdheden van bewindsbronnen... soms die meerdere departementen raken.
[2:33:31] Dat is overigens een bekend punt vanuit de fractie van Promen.
[2:33:34] Mevrouw Tsegay heeft daar eerder ook aandacht voor gevraagd.
[2:33:37] Ik zal daar zo apart nog op in proberen te gaan.
[2:33:40] Ik probeer dus ook niet tegen de heer Vermeer te zeggen... u mag, de heer Vermeer of de Kamer mag dit soort vragen... want ik begrijp dat het soms nodig is.
[2:33:48] Wat ik probeer, gewoon in eerlijke reflectie probeer te doen... is aangeven dat zodra schriftelijke vragen...
[2:33:56] drie, vier of vijf departementen raken dat de uitdaging om de termijn te halen niet rekenkundig maar exponentieel toeneemt.
[2:34:08] Ik kan het microfoon beter niet uitzetten als hij aan moet staan.
[2:34:12] De heer Vermeer vroeg ook of er een uitstelbrief concreet kan vermelden waarom de vertraging optreedt.
[2:34:19] Bij uitstelbrieven wordt bij mijn weten al genoemd waarom Kamervragen niet op tijd worden beantwoord.
[2:34:25] En het is heel lastig om dan, want dat was de vraag ook, om precies aan te geven hoe lang het dan gaat duren.
[2:34:32] Zeker als het dus met afstemming, met veldpartijen, met meerdere departementen.
[2:34:36] Dan is dat lastig te doen.
[2:34:38] Op het moment dat de Kamer vindt dat niet duidelijk genoeg is aangegeven waarom het langer geduurd heeft.
[2:34:47] Ook hier geldt weer, dan kan de Kamer ook de desbetreffende bewindspersoon aangeven.
[2:34:51] Daarop aanspreken, vragen stellen.
[2:34:52] Waarom heeft het zo lang moeten duren?
[2:34:55] En ik kom dan specifiek op die beslisnota's in het vierde blokje daarop terug.
[2:35:06] De mevrouw Bromet ging in op het vraagstuk...
[2:35:12] Wordt de media eerder geïnformeerd dan de Kamer?
[2:35:15] Vanzelfsprekend is het zo dat de Kamer eerst geïnformeerd wordt dat dat de norm is...
[2:35:20] En ik zal ook dit meenemen als de terugkoppeling vanuit dit debat.
[2:35:28] Ik heb in het verleden ook wel discussies meegemaakt... waarin er bijna op een minuut uitgezocht werd hoe het precies zat.
[2:35:38] En soms was de mail al naar de griffie gestuurd... maar nog niet naar de Kamerleden verspreid.
[2:35:43] Dus er zijn ook hier weer allerlei smaken.
[2:35:47] Maar de norm is er en die is er terecht...
[2:35:50] En ik zal dat ook meenemen conform een bredere toezegging.
[2:35:57] De heer Klemmink vroeg wat er concreet aan te doen is dat Kamervraag sneller wordt beantwoord.
[2:36:06] En ik heb daar eigenlijk net in de verschillende onderdelen al iets over gezegd.
[2:36:10] Deels begripvragend aan de kant van dat het soms ingewikkeld is, dat er heel hard aan gewerkt wordt.
[2:36:17] Maar ook, we delen dat het beter moet.
[2:36:22] Dit is de norm en daar wordt hard aan gewerkt.
[2:36:26] Interruptie van de heer Snellag.
[2:36:28] Ja, volgens mij was dit het einde.
[2:36:32] Het is inmiddels een paar jaar geleden dat we die werkgroep hebben gedaan.
[2:36:34] Een van de dingen die mij is bijgebleven is dat soms denk je als Kamerlid...
[2:36:37] Ik heb die vraag heel duidelijk opgesteld.
[2:36:39] En de beantwoordende ambtenaar denkt, waar gaat dit over?
[2:36:43] Wat is hier de achtergrond van?
[2:36:44] En er wordt een belemmering gevoeld om dan even te bellen met het Kamerlid, wat bedoelt u hier nou?
[2:36:50] En ik zou dat, door het gewoon te benoemen, hoop ik ook dat we de drempel weer verlagen.
[2:36:55] Dat dat ook onderdeel kan zijn van die ontspannende omgang, omdat het tot betere wisselwerking leidt.
[2:37:01] De minister.
[2:37:07] Ik moet oppassen dat dit niet de beantwoording van de minister reflecteert op zijn eigen tijd als Kamerlid wordt.
[2:37:13] Maar ik heb die ervaring in het verleden zelf ook wel gehad.
[2:37:15] Dat ik dacht dat mijn motietekst of mijn schriftelijke vragen heel duidelijk waren.
[2:37:20] En dat in tweede instantie de duidelijkheid die de zender dacht te hebben... niet de duidelijkheid was die de ontvanger ervoer.
[2:37:33] En wat de heer Sneller zegt, is onderdeel van die ontspanning die ik zie.
[2:37:40] En juist die wijziging van die aanwijzing van dit voorjaar... maakt dat ook andersom de drempel verlaagd is om het initiatief...
[2:37:50] bij de ambtenaar te hebben om via de parlementaire contactpersoon... wat wordt hiermee bedoeld?
[2:37:55] En ik weet ook dat hier gebruik van gemaakt wordt.
[2:37:59] En wellicht dat dat nog meer kan, maar dit gebeurt al.
[2:38:09] Ik heb...
[2:38:10] Dit blokje heet werkafspraak en het is...
[2:38:13] Het is niet helemaal een blokje faria, maar het deelt zich ook weer wel.
[2:38:18] De heer Van Houwelingen stelde allerlei vragen over het niet volledig beantwoorden van vragen.
[2:38:23] Deels is dat bekend.
[2:38:25] Ik ga ook hier zeggen, heb ik in het begin gedaan, er gaat individuele casuïstiek over individuele vragen die bijvoorbeeld aan een collega minister gesteld zijn...
[2:38:35] Ik kan niet nu ook niet hier ter plekke zeggen daar iets over.
[2:38:40] In algemene zin dienen Kamerleden adequaat te worden beantwoord.
[2:38:45] Daar heeft uw Kamer recht op.
[2:38:46] En indien een Kamerlid ontevreden is over de beantwoording of nog aanvullende vragen hebben, kunnen er altijd aanvullende vragen gesteld worden aan de betreffende bewindspersoon.
[2:38:54] En er zijn ook gevallen waarin een Kamerlid simpelweg niet eens is met de inhoudelijke lijn van de beantwoording.
[2:39:00] Maar dat betekent niet dat er per se sprake is van onvolledige beantwoording.
[2:39:05] Maar er kan ook sprake zijn van een politiek verschil van opvatting.
[2:39:08] En ook weer in mijn ervaring, dat zijn dan meestal de vragen... waaraan naar aanleiding van de schriftelijke vraag... ik weet dat de heer Vermeer dit regelmatig doet... het daarna in het debat terugkomt.
[2:39:18] Ik heb deze beantwoording gehad, maar ik ben het er niet mee eens.
[2:39:21] En dan is het een aanloop naar een verdere discussie in het debat.
[2:39:25] Heel specifiek ging de heer Van Houwelingen ook in op de verwijzing...
[2:39:34] dat de Kamer wordt geïnformeerd via de geëigende kanalen.
[2:39:38] En hij werd geïnterrumpeerd door de heer Heutink... die daar volgens mij de terechte opmerking over maakte.
[2:39:45] De Kamer wordt, als het gaat over de inlichting en veiligheidsdiensten... waar het kan in het openbare debat... er is ook een verantwoordingsdebat over elk jaar... maar waar dat niet kan, gebeurt dat via de eigen kanaal... en dat is de commissie-CIVD...
[2:40:02] De heer Van Houwelingen kan er heel boos over zijn dat dat de werkwijze is, maar dat is wel de werkwijze.
[2:40:09] Interruptie van de heer Van Houwelingen.
[2:40:11] Ja, en dank voor de beantwoording.
[2:40:12] Ja, dat is misschien dan de werkwijze, maar de vraag is of het terecht is.
[2:40:16] Als we naar artikel 68 kijken, want daar staat heel duidelijk dat je individueel recht hebt op inlichtingen.
[2:40:22] Je kunt een vraag stellen, dan kan het antwoord inderdaad zijn dat je het niet krijgt, maar dan moet dat onderbouwd worden.
[2:40:26] Dan moet er beroep worden gedaan dat het staatsgeheim is en dan moet onderbouwd worden.
[2:40:30] En dan daarna, dat is de vervolgstap.
[2:40:32] Kun je eventueel zeggen, nou we willen het wel vrijgeven, de informatie, maar alleen via commissie Stiekel ofzo.
[2:40:35] Dat kan.
[2:40:36] Maar die stap daarvoor, daar heb ik het de hele tijd over.
[2:40:38] Er wordt dus een bezweringsformule, ik heb het net genoemd en die heeft deze minister ook, want die heeft mede ondertekend, dat antwoord rond die Leipziger-droons.
[2:40:44] Dus dit is ook niet iets waar ik de minister mee over val.
[2:40:47] Daar wordt dus die bezweringsformule al gebruikt.
[2:40:49] Uw Kamer wordt...
[2:40:50] Waar dus niet een afslag wordt genomen, zo kijk ik ernaar, die correct is.
[2:40:56] Dus of je geeft informatie of je geeft informatie niet.
[2:40:58] Als het vertrouwelijk is en dat... Ja, dat staat er niet eens.
[2:41:01] Dat staat er niet in.
[2:41:01] Maar stel dat dat het is, dan moet er dus een reden worden gegeven waarom het niet wordt vrijgegeven.
[2:41:05] En onder welke omstandigheden het dan wellicht wel wordt vrijgegeven.
[2:41:07] Maar dat kan ik allemaal niet horen.
[2:41:09] Dus we weten helemaal niets.
[2:41:11] Helemaal niet.
[2:41:12] Ja, dat kan toch niet.
[2:41:12] Excuses.
[2:41:13] Dit is daarom meer dan één interruptie.
[2:41:14] Ik stel de vraag, vindt de minister dit de correcte werkwijze?
[2:41:16] Excuses.
[2:41:16] Dubbele interruptie in de minister.
[2:41:18] U heeft gelijk, voorzitter.
[2:41:19] U gaat over de orde.
[2:41:19] Excuses.
[2:41:20] De heer Van Houwelingen stelt de vraag, is dit terecht?
[2:41:24] Mijn antwoord daarop is ja, dat is terecht.
[2:41:25] Dit is ook de werkwijze die de Kamer zelf heeft gekozen.
[2:41:28] Belangen van de staat gaan ook over staatsgeheimen, gaan ook over veiligheid.
[2:41:33] Ik heb ook al in debatten gezeten, en ik ga niet dat tegen de heer Van Houwelingen zelf zeggen, want hij was het niet, dat er dan een vraag gesteld wordt waar het antwoord op is...
[2:41:42] De vraagsteller weet dat ik hier in dit debat niks over kan zeggen... en dat de Kamer geïnformeerd wordt via de geëigende kanalen... en dat dan bijna de suggestie gewerkt wordt, dus het wordt niet ontkend.
[2:41:51] Dat is niet hoe het werkt.
[2:41:52] Staatsgeheimen, belangen van de staat... daar kan niet in een openbaar debat over gesproken worden.
[2:42:00] Daar is in heel wat debatten ook over de CIVD al... en over de inrichtingsdienst al over gesproken.
[2:42:06] Op het moment dat de heer Van Houdingen echt vindt dat de werkwijze... die de Tweede Kamer ook hier voor het reglement van orde...
[2:42:11] ook voor heeft gekozen.
[2:42:12] Wat deze minister betreft, voor zeer terechte en begrijpelijke redenen, als hij dat niet vindt, moet hij het daar ter discussie stellen.
[2:42:17] Maar mijn hoop en mijn verwachting is dat een heel groot deel van de Kamer daar een andere mening over heeft.
[2:42:26] Het is een individueel recht.
[2:42:28] Er kan een boep worden gedaan, maar dat gebeurt hier voorbeeld niet eens.
[2:42:31] Want zo lees ik deze vraag.
[2:42:32] En de minister weet ook, dit is niet formeel niet gebeurd.
[2:42:34] Al zou het ook in de ministerraad besproken zijn.
[2:42:35] Het is ongetwijfeld niet het geval geweest.
[2:42:37] Ik zie de minister ook.
[2:42:37] Nee, ik denk het dus.
[2:42:38] Als het zo is dat je...
[2:42:40] Ik vraag iets gericht.
[2:42:40] Het is ook geen ongericht te vragen.
[2:42:41] Ik heb het een meerdere keer gedaan.
[2:42:42] Heel gericht vaak naar een stuk of een bewijs.
[2:42:44] En als je dat niet wil leveren, dat kan inderdaad.
[2:42:46] Maar dan moet je dus...
[2:42:47] beroep doen.
[2:42:48] Dat is de procedure.
[2:42:49] Dan moet je een beroep doen op dat staatsscherm, dan moet het besproken worden en er moet een weging gemaakt worden.
[2:42:52] En dan moet het met de Kamer besproken worden.
[2:42:54] Met individuele Kamerleden ook.
[2:42:56] Je kunt het niet met zo'n bezweringsformule van nou...
[2:42:59] Het is alsof je een politieagent hebt...
[2:43:02] Dat zijn wij dan als Kamer.
[2:43:04] Daar doet de meneer het aan ik.
[2:43:05] En je vraagt om een identiteitsbewijs in iemand.
[2:43:07] Nou, dan kan hij zeggen, ik heb het niet bij me of ik wil het niet geven.
[2:43:08] Je kunt allerlei dingen zeggen.
[2:43:09] Maar dan geeft hij persoonlijk antwoord van, nou, ik heb identiteitsbewijs.
[2:43:13] Dat heb ik om mezelf te identificeren.
[2:43:15] Dat is zo'n heel gek, zommeachtige frase.
[2:43:18] Dat is wat hij staat.
[2:43:18] Er staat niks.
[2:43:20] En dat kan toch niet zijn als je gericht om een stuk vraagt als Kamerlid op basis van artikel 68.
[2:43:24] Dat je zo'n bezweringsformule toegestuurd krijgt, helemaal leeg is.
[2:43:28] Zonder dat er zelfs maar wat getoetst wordt en afgewogen.
[2:43:30] Dat is artikel 68 toch niet bedoeld?
[2:43:33] U gebruikt de tijd die u nodig heeft, meneer Verhoudingen.
[2:43:34] Hij telt alleen dubbel, dat was de afspraak.
[2:43:37] Hij telt dubbel.
[2:43:38] De minister.
[2:43:39] Het zal de heer Verhoudingen niet verbazen dat ik het daar niet mee eens ben, maar dat de Kamer het hier ook niet mee eens is.
[2:43:44] De werkwijze van de commissie CIVD, het feit dat vragen die raken aan staatsgeheime werk van inrichting en veiligheid, dat de controle daar plaatsvindt, dat is hoe de afspraken lopen.
[2:43:56] De verwijzing daarvan is niet een bezweringsformule.
[2:43:59] Dat is gewoon de werkwijze die
[2:44:01] om terechte en begrijpelijke redenen als het gaat rondom staatsgeheimen, als het gaat om het werk van inrichting en veiligheidsdiensten, is gekozen omdat er dan wel controle plaatsvindt ook op de dingen die niet in een openbaar debat kunnen.
[2:44:16] De invouwelingen?
[2:44:17] Ja, rondom mijn afdeling is er geen enkele controle.
[2:44:19] In ieder geval niet vanuit ons.
[2:44:20] Wij zitten sowieso niet in de commissie.
[2:44:21] En die commissie krijgt het ook niet.
[2:44:23] Er wordt zelfs niet gezegd of die commissie, die commissie stiekem dan, als het al zo is, of die die stukken krijgt.
[2:44:27] Er wordt zelfs, als je heel scherp leest, niet gezegd of de stukken bestaan.
[2:44:31] We krijgen helemaal niets te horen.
[2:44:32] Niets.
[2:44:32] Ik weet niets.
[2:44:33] Dus we hebben nu een hele serieuze situatie met Rusland.
[2:44:36] Wij vragen bewijs.
[2:44:37] Het gaat ook wel ergens over.
[2:44:39] We krijgen zelf niet of het bewijs bestaat, weten we niks.
[2:44:41] Al die vragen worden met die bezweringsformule beantwoord.
[2:44:44] En ik heb geen enkele manier om mijn controlerende taak uit te voeren.
[2:44:47] Ik vind dat echt schandalig en in strijd.
[2:44:49] Het lijkt mij overduidelijk met artikel 68.
[2:44:51] Maar oké, daar verschillen we dus over van meningen.
[2:44:53] De minister.
[2:44:54] Dat klopt.
[2:44:58] Ehm...
[2:44:59] De heer Vermeer begon over ondersteuning van fracties.
[2:45:03] En verwees ook eigenlijk naar dat dit ook een discussie binnen de Kamer is.
[2:45:10] Dat hebben verschillende woordvoerders gedaan.
[2:45:14] Goede ondersteuning is heel belangrijk, kan ik zeggen in algemene zin.
[2:45:18] Maar ik kan als minister niet treden in hoe daar binnen de Kamer zelf keuzes in worden gemaakt.
[2:45:26] Ik zie dat als een belangrijk onderdeel van de onafhankelijkheid van de Kamer...
[2:45:29] En de Kamer kan zelf met het presidium bezien of en hoe fractieondersteuning kan worden versterkt ten aanzien van kleinere fracties.
[2:45:35] Dit verbaast de heer Vermeer ook niet, maar ik wil er wel in gaan omdat dit toch een aanzienlijk onderwerp in zijn betoog ook was.
[2:45:42] Ik kom nu op de vraag van mevrouw Bromet... die mevrouw Tsegay eerder ook al gesteld heeft... over iets wat ik ook heel goed begrijp.
[2:45:51] Namelijk dat op onderwerpen waar een bewindspersoon coördinerend is... in die beweging die er gezocht wordt... ook om naar meer soms horizontale sturing te gaan... dan puur alleen die verticale sturing... dat er dan in de debatten wel eens wordt verwezen... ja, maar dan moet u bij...
[2:46:06] Ik kan zelf aangeven dat dit iets is waar ik...
[2:46:10] als mijn winstpersoon oprecht mijn best voor wil doen om dat zo veel mogelijk te voorkomen.
[2:46:14] Ik heb daar volgens mij eerder ook wel eens gezegd... ik heb één commissiedebat racisme en discriminatie gehad... waarin er een heel groot aantal vragen is gesteld...
[2:46:24] die raken aan verschillende departementen.
[2:46:27] En als er een camera in de ambtenarenkamer hadden gezeten... dan was dat een soort hotline geweest... waar heel snel met allerlei departementen geschakeld wordt... om zoveel mogelijk die vragen toch af te kunnen doen.
[2:46:41] En ik zal maar zeggen...
[2:46:44] Dat is bijna een ere kwestie op zo'n moment.
[2:46:48] En tegelijkertijd blijft daarbij gelden dat als er dan vervolgvragen komen die echt specifiek doorgaan op het beleidsrein van andere bewindspersonen, ontkom je er ook in zo'n situatie niet aan om te zeggen dit valt onder de verantwoordelijkheid van andere bewindspersonen of een toezegging dat die bewindspersoon er in een brief komt.
[2:47:05] op terugkomt.
[2:47:06] Maar ik snap heel erg de wens vanuit de Kamer en specifiek vanuit de fractie van Pro.
[2:47:11] En ik probeer dus in mijn coördinerende functie, en BZK heeft die nogal op een aantal terreinen, in ieder geval zoveel mogelijk te voorkomen dat de teneur van de beantwoording is dat meer dan helft van de vraag is u moet bij Pietje of u moet bij Klaasje zijn.
[2:47:25] Interruptie mevrouw Bromet.
[2:47:27] Ja voorzitter, ik snap heel goed dat er dan gebeld wordt.
[2:47:30] Moet dat dan ook nog langs die bewindspersoon, die desbetreffende bewindspersoon?
[2:47:34] Ik kan daar niet in algemene zinnen een antwoord nu op geven.
[2:47:40] Mijn inschatting is dat in veel gevallen, ook want schorsingen in kamerdebatten voelen misschien voor een Kamerlid soms als lang.
[2:47:49] Ze zijn in de praktijk best kort als je 90 vragen moet beantwoorden.
[2:47:53] Want dat zijn de aantallen waar we het soms over hebben in kamerdebatten.
[2:47:56] Dan is er de tijd niet eens voor om elk van die vragen langs.
[2:47:59] Ik zou hier wel de inschatting durven maken.
[2:48:04] In de regel hoeft het niet.
[2:48:06] Maar hoe complexer, nieuwer of politiek gevoeliger de vraag is.
[2:48:11] Hoe groter de kans is dat dan het antwoord komt.
[2:48:13] Dit ligt bij een andere bewindpersoon.
[2:48:16] Die zal er apart op terugkomen.
[2:48:17] Maar één uniform antwoord heb ik niet.
[2:48:20] In de regel hoeft het niet.
[2:48:21] En in de praktijk is de tijd er ook helemaal niet voor.
[2:48:23] Als je ziet even specifiek het ontwerp wat ik aanhaalde.
[2:48:26] Waar volgens mij...
[2:48:27] het aantal vragen 90 redelijk in de buurt kwam om in een schorsing van een minuut of 30 toch zoveel mogelijk te beantwoorden in plaats van door te verwijzen.
[2:48:39] De heer Vermeer ging heel specifiek in over de toegang tot vertrouwelijke stukken.
[2:48:47] De toegang tot vertrouwelijke stukken is geregeld in de regeling vertrouwelijke stukken.
[2:48:50] Dat is artikel 4 van deze regeling.
[2:48:53] Van deze regeling is vastgelegd wie inzaag kan krijgen en
[2:48:57] Ik ga hier een tweeledig antwoord op geven.
[2:48:59] Want dit is een regeling van de Kamer... en het ligt dus primair bij de Kamer om wijzigingen hiervoor te stellen.
[2:49:04] Maar ik ga hier niet mee afdoen.
[2:49:09] Want ik ga er ook bij zeggen dat hoe breder die kring vervolgens gemaakt wordt... hoe moeilijker het wordt om daadwerkelijk vertrouwelijke stukken ten inzage te leggen.
[2:49:16] Dus ik wil niet de suggestie doen dat wat de heer Vermeer zegt... dat ik dat direct een goed idee vind.
[2:49:22] Want hoe breder de kring wordt, hoe moeilijker het wordt om daadwerkelijk...
[2:49:25] vertrouwelijk inslagen tegen, maar het eerlijke antwoord is wel dat dit iets is wat bij de Kamer zelf ligt.
[2:49:37] Eigenlijk geldt hetzelfde voor de vraag van mevrouw Van Dijk, tenzij ik haar verkeerd begrepen heb, stelde zij de vraag of de regering een nieuw appreciatiekader voor wil stellen.
[2:49:47] Maar het appreciatiekader wat er op dit moment ligt, ligt er sinds het volgens mij
[2:49:53] Bijna op de dag na, sinds twee jaar geleden... het was namelijk 19 november 2024... ik meen een brief van toenmalig Kamervoorzitter Bosma... na overleg met het presidium en de Commissie van Werkwijze... is dus een nieuw appreciatiekader voorgesteld.
[2:50:08] Dit is wel overigens ook na overleg met het kabinet.
[2:50:12] En sindsdien...
[2:50:13] Is er ook het eindverslag voor een Kamer die werkt?
[2:50:17] Ik meen dat Kaminga daar in de lead was.
[2:50:23] En het kan zijn dat daar vervolgactie komt, want dit rapport vraagt het presidium...
[2:50:30] om het evaluatiekader te evalueren.
[2:50:34] En als die evaluatie laat zien dat het kader beter kan... dan is ook het kabinet bereid om dat samen met elkaar op te platten.
[2:50:43] Maar de lead hierbij, ook in het verleden van dat applicatie, ligt bij de Kamer.
[2:50:52] En...
[2:50:56] En ik heb daarnaast ook van verschillende sprekers hier in dit debat, maar mevrouw Van Dijk was daar volgens mij het meest expliciet over, over de zorg, de ervaring dat het appreciatiekader soms wordt opgerekt.
[2:51:12] Mevrouw Van Dijk wilde een verbod.
[2:51:16] Als ik het zo mag lezen...
[2:51:19] Ik ga hier ook wederom proberen in nuance op te reageren, want ik snap dit heel erg en ik denk ook dat het ongewenst is.
[2:51:27] Ook dit wil ik weer mee terugnemen.
[2:51:29] Maar ik weet ook in ervaring dat een motie soms iets vraagt wat onduidelijk of tweeledig is.
[2:51:39] En in zo'n geval is een verbod op, mag ik het zo lezen als, kan ook het paard achter de wagen spannen.
[2:51:48] En ik heb die ervaring zowel aan
[2:51:49] Deze kant al gehad, als ook aan die kant.
[2:51:52] Dus ik ben het er mee eens dat dat ongewenst in je te houden moet zijn.
[2:51:55] Maar soms is het nodig om in een... Is dit wat er is bedoeld?
[2:52:00] Eigenlijk de heer Snelle dacht dat het heel duidelijk was en het bleek... Dus ik zou niet voor een totaal verbod zijn om deze reden.
[2:52:08] En in gelijkheid snap ik heel goed waar de vraag vandaan komt.
[2:52:11] Mevrouw Van Dijk.
[2:52:13] Kijk, ik zeg het om meerdere redenen.
[2:52:15] Want je wil op een gegeven moment ook als Kamerlid kunnen controleren... hé, die moties zijn ingediend, wat is er nu mee gedaan?
[2:52:21] Nou, op het moment dat er heel vaak gebruikt wordt, als ik hem zo mag lezen... en dan wordt het super ingewikkeld voor ons ook om te reconstrueren... ja, hoe zat het nou precies?
[2:52:29] Dus de bewindspersoon kan ook het Kamerlid vragen van...
[2:52:32] Als we het eens zijn over dat dit de bedoeling is, zou dan de formulering misschien wat aangepast kunnen worden.
[2:52:37] Dus ik ben echt wel op zoek naar een stukje meer zuiverheid.
[2:52:40] Ook gewoon in het hele kader van, nou we willen graag een goede reactie op onze moties.
[2:52:43] We willen het controleren, et cetera, et cetera.
[2:52:46] De minister.
[2:52:47] Ja, maar mevrouw Van Dijk zei hier ook in een tussenzin.
[2:52:50] En als we onszelf veel meer matigen in het aantal moties dat we indienen, dan wordt het ook makkelijker.
[2:53:03] Ik stel voor dat we weer naar de mist gaan.
[2:53:05] Dank u wel.
[2:53:08] En ik heb er net ook iets al over gezegd richting de heer Klemmink.
[2:53:12] Volgens mij, hij vroeg, is het bereid af te spreken dat bij twijfel op de uitvoering eerst overleg met de indiener van de motie.
[2:53:19] Ook hier is weer in de ontspanning die de heer Snelle gescheid deed.
[2:53:22] Dit is al steeds meer staande praktijk.
[2:53:27] Maar...
[2:53:28] Volgens mij zowel de heer Klemmink als mevrouw Van Dijk hadden het ook over dat het niet verstopt moet worden in brieven.
[2:53:37] Eerlijkheid gebied, en de heer Klemmink zei ook iets over de lengte van brieven, de hoeveelheid moties die er zijn, maar ook de hoeveelheid toezeggingen die specifiek gevraagd worden in debatten, maken dat brieven vaak langer worden.
[2:53:50] Omdat, wederom, dat is bij mijn ervaring echt oprecht met departementen, daar zitten heel veel mensen met de intentie, de Kamer heeft iets gevraagd, de Kamer heeft iets toegezegd, daar moeten we naar eer en geweten zo goed mogelijk antwoord op geven.
[2:54:05] En dat zet druk op de tijdigheid, maar dat zet ook druk op de lengte.
[2:54:09] En de hoeveelheid moties maakt ook dat als je elke motie afzonderlijk in een aparte brief moet gaan doen... dan heeft dat echt enorme effecten op capaciteit.
[2:54:20] En ook op de brede discussie van een slagvaardige overheid.
[2:54:22] Dus ik zou hier, gehoorende wat de Kamer zegt... ook hier geldt weer die wisselwerking zonder dat ik hier ga zeggen... want dat is niet...
[2:54:31] Die wisselwerking geldt.
[2:54:33] En ik zou er dus niet een voorstander van zijn om hiertoe te zeggen dat elke...
[2:54:37] Want dat gaat een hoeveelheid werk extra opleveren die ik ook echt niet verstandig vind.
[2:54:44] En tegelijkertijd hoor ik echt de wens, zo beknopt mogelijk, en verstop het niet.
[2:54:49] Want dat is hoe ik de betoog van de heer Klemmink en mevrouw Van Dijk ook hoor.
[2:54:55] En ik heb ook vertrouwen bij zowel de heer Klemmink als mevrouw Van Dijk als dat gebeurt, dat ze er niet genoegen mee nemen.
[2:55:07] Met uw permissie voorzitter kom ik bij beslisnota's.
[2:55:16] Het verstrekken van ambtelijke beslisnoten aan uw Kamer is geëvalueerd.
[2:55:19] De onderzoekers concluderen dat dit de informatievoorziening van uw Kamer heeft verbeterd.
[2:55:25] Dit past bij de algemene inleiding van de heer Sneller die het over kleine betekenisvolle stapjes heeft.
[2:55:30] En ja, het is ook zo dat de evaluatie opletpunten, aandachtspunten formuleert bijvoorbeeld rondom de uniformiteit.
[2:55:44] Misschien vooraf, want dit was de vraag van de heer Vermeer.
[2:55:50] Die ging over...
[2:55:51] Want hij was...
[2:55:52] Ik deed hem misschien in eerste hand een beetje onrecht... want hij maakte hem vrij specifiek.
[2:55:58] Mijn beeld is dat beslisnota's... dat dat een van het eerste documenten is die worden opgemaakt... en dat het datum soms reflecteert wanneer het document is opgemaakt... niet wanneer het is afgerond.
[2:56:13] En...
[2:56:14] De heer Vermeer kijkt mij vragend aan, maar pak je de datum waarop het document is opgesteld.
[2:56:23] Dit kan ruime tijd zijn voordat er stukken bij een bewindspersoon terechtkomen of wat ik net al zei, bij schriftelijke vragen afstemming tussen verschillende departementen die niet rekenkundig maar exponentieel toeneemt.
[2:56:35] En ik zie de heer Vermeer, eigenlijk zou ik willen dat het datum de einddatum van de noten is.
[2:56:42] Maar dit is wat er bij Kamerbrieven volgens mij.
[2:56:44] En ik kan hier ook niet zeggen of dit bij elk departement zo gebeurt.
[2:56:48] Maar dit is een verklaring die ik gezien heb waarom dit gebeurt.
[2:56:52] En dat heeft dus niet met bewuste treiterij of pesterij te maken.
[2:56:57] Interruptie van de heer Vermeer.
[2:57:00] Ja voorzitter, maar dat is wel heel interessant.
[2:57:02] Want...
[2:57:03] Dat zou heel kwalijk zijn dat er al een beslisnota gemaakt is voordat de brief definitief is of de vragen definitief zijn.
[2:57:15] Dat kan niet waar wezen.
[2:57:17] Het kan wel waar wezen, maar dat zou zeer kwalijk zijn.
[2:57:20] Dus een beslisnota hoort bij de brief zoals die daarvoor ligt te zitten en niet dus en dan is de brief ook klaar.
[2:57:31] De minister.
[2:57:32] Ik ga ervan uit dat ik mezelf onzorgvuldig heb uitgelaten, want ik heb niet iets kwalijks proberen te zeggen.
[2:57:38] En ik zie de heer Vermeer nu ook lachen, dus misschien dat hij ook doorheeft dat ik niet iets kwalijks heb proberen te zeggen.
[2:57:43] Ik had het over de datum waarop een document wordt aangemaakt.
[2:57:46] Dus het aanmaken van het document is niet hetzelfde als dat de beslisnota is vastgesteld.
[2:57:53] Nee, sorry.
[2:57:56] Het was echt niet mijn bedoeling om...
[2:57:59] Oprecht, ik probeerde een verklaring te geven voor iets wat de heer Vermeer zegt.
[2:58:03] En volgens mij is er geen sprake van antidatering, is er geen sprake van iets kwalijks.
[2:58:08] Ik probeerde een verklaring te geven dat het starten van het maken van een beslisnota niet hetzelfde is als
[2:58:15] dat de beslisnood ook is afgerond.
[2:58:17] Het gaat over het aanmaken van het document.
[2:58:20] Maar misschien kan ik door naar een wat breder antwoord, want het was slechts de...
[2:58:25] Nee, dan geef ik de heer Vermeer de uitzondering van één hele korte reactie op.
[2:58:29] Nee, het is niet mijn intentie om iets verkeerds voor te stellen, maar voor mij is het gewoon simpel...
[2:58:36] die datums op officiële documenten die naar de Kamer gaan, horen een actuele of een accurate weergave te zijn van het moment waarop datgene plaatsgevonden heeft wat in brief of document staat.
[2:58:50] En dan is dat
[2:58:53] Het aanmaken van het document, want bij wijze van spreken zou ik er al veertig kunnen aanmaken voor toekomstige Kamervragen.
[2:58:59] Dat kan nooit de bedoeling zijn.
[2:59:02] Volgens mij is uw opmerking helder.
[2:59:04] Dus dan zou ik even wedervraag willen stellen.
[2:59:06] Zou de minister dan dat proces eens goed willen bekijken?
[2:59:10] Want dit schept hele rare verwachtingen.
[2:59:13] En bij een rechter zou ik er niet meer wegkomen als ik dat als verklaring zou geven voor wanneer ik een ontslagbrief ingediend heb of wat dan ook.
[2:59:21] Volgens mij begrijpt Turkije niet helemaal.
[2:59:22] Ik geef de mensen nog een kans om daarop te antwoorden.
[2:59:28] De heer Vermeer maakt het heel zwaar, wat volgens mij niet...
[2:59:33] Het is misschien een gekke vergelijking, maar menig Sinterklaasgedicht wordt in november aangemaakt en in december afgerond.
[2:59:40] De heer Vermeer kan... Mevrouw Bromet doet de ontboezeming midden in de nacht op 4 december.
[2:59:50] Ook dat is herkenbaar, kan ik zeggen, aan deze kant van de tafel.
[2:59:55] Daarom dat ik naar de beantwoording van de vraag in bredere zin toe wilde.
[3:00:00] Er zijn verschillende vragen gesteld over beslisnota's, die gaan over uniformiteit, die gaan over wat staat erin en...
[3:00:08] ik zou ook vragen over, heeft het effect op ambtenaren?
[3:00:12] Ik ga terug naar, het is volgens mij in 2021 ingesteld in dat proces van ontspanning.
[3:00:18] In ons proces van meer informatievoorziening.
[3:00:20] En de evaluatie laat zien dat dat in grote lijnen positieve effecten heeft.
[3:00:25] Tegelijkertijd spelen er vragen die hier gesteld worden...
[3:00:28] En de vraag van de heer Vermeer is, reflecteert de data van de beslisnota correct?
[3:00:35] Of zou het niet de norm moeten zijn dat het het moment van vaststellen van de beslisnota is?
[3:00:42] In algemene zin geldt, ik had hier graag de kabinetsreactie al willen hebben op de evaluatie.
[3:00:47] Die is er nog niet.
[3:00:48] Dat is mijn verantwoordelijkheid.
[3:00:50] Ik probeer die zo snel mogelijk wel te hebben.
[3:00:53] En ik zal de verschillende punten die hier gevraagd worden rondom uniformiteit, rondom de data, maar ook over geeft het voldoende zicht in het proces, waar departementen, blijkt ook evacuatie, wel verschillend soms mee omgaan.
[3:01:06] Ik heb de heer Meulenkamp, ik wil hem niet verkeerd interpreteren, die surgeert, we willen daar eigenlijk...
[3:01:13] we willen niet daar te veel informatie in hebben.
[3:01:17] Zo interpreteer ik wat hij gezegd heeft.
[3:01:19] Ik heb de rest van de Kamer juist horen zeggen... we willen daar wel inzicht in het traject in hebben.
[3:01:28] Maar de heer Meulenkamp zei ook... onze wens zou zijn dat het uniformer wordt.
[3:01:32] We zijn nu aan het kijken in de reactie... wat kan uniform, hoe kan het?
[3:01:38] Om daar zoveel mogelijk recht te doen... ook aan de geluiden hier in de Kamer...
[3:01:43] Ik ga daar wel ook weer de caveat plaatsen dat beslisnota's verschillende hoeveelheden informatie hebben, heeft niet alleen met verschillen.
[3:01:53] tussen departementen te maken, maar ook verschillen binnen departementen.
[3:01:57] Want de aard van een onderwerp geeft soms aanleiding tot een veel langer traject... dan simpelweg vrij simpele Kamervragen waarvan de beantwoording toegestuurd wordt.
[3:02:10] Dus daar zullen verschillen in blijken.
[3:02:13] En tegelijkertijd hoor ik een groot deel van de Kamer zeggen... minister neem mee in de kabinetsreactie op de evaluatie dat er een wens is tot meer uniformiteit.
[3:02:22] Dat levert een interruptie van de heer Meulenkamp op.
[3:02:25] Rondom de uniformiteit, dat heb ik inderdaad aangegeven... dus daar zou ik groot voorstander van zijn.
[3:02:30] Ik heb niet aangegeven dat ik in die beslisnota's... niet alle informatie in zou willen hebben.
[3:02:35] Ik heb aangegeven dat de ambtenaren ook de vrijheid moeten voelen... in conceptstukken, dat ze nog vrij met elkaar kunnen communiceren... zonder dat de politiek daar al bovenop zit.
[3:02:45] Dus dat komt in mijn ogen het werk van die ambtenaren niet ten goede...
[3:02:49] Dus dat is wat ik heb aangegeven in mijn spreek, in mijn inbreng.
[3:02:54] De minister.
[3:02:54] Helder, dan heb ik de heer Meulenkamp verkeerd geïnterpreteerd.
[3:02:58] Dus dank voor het helder maken hiervan.
[3:03:04] Ik ben het overigens wel, misschien nog afrondend van dit blokje, de heer Meulenkamp.
[3:03:07] voordat ik hem misschien weer verkeerd interpreteer, die gaf ook aan dat hij eigenlijk vindt dat de relevante informatie ook in de Kamerbrief moet staan en niet slechts in de beslisnota.
[3:03:17] En daar ben ik het ook mee eens.
[3:03:18] De relevante informatie van, en dat is in mijn beeld ook de praktijk, die hoort in de Kamerbrief te staan en de beslisnota is daarbij extra.
[3:03:28] Het is niet ter vervanging.
[3:03:32] Dan kom ik bij, en ik kom dus misschien, ten overvloede, ik kom dus zo snel als mogelijk met de reactie op de evaluatie.
[3:03:41] Ik had die heel graag al willen hebben.
[3:03:42] Bijkomend voordeel is dat ik nu de wensen vanuit de Kamer mee kan nemen richting de... En ik kan nog niet precies zeggen wanneer, eind dit jaar, begin volgend jaar, daar mik ik op.
[3:03:55] De heer Heutink en mevrouw Bromet deden dat overigens op een zeer verschillende manier.
[3:04:05] Vroeg iets over het debat van deze week en de vicevoorzitter van de Raad van State.
[3:04:14] De heer Heutink zei, kan de minister hier wel zitten?
[3:04:16] Ja, want de aanleiding om hier te zitten heeft heel weinig met het debat van deze week te maken.
[3:04:22] En de vraag die mevrouw Bromet stelde is volgens mij ook tot vrij laat vannacht, waar de heer Vermeer al is onderdeel van het debat geweest.
[3:04:31] En ik meen dat de minister-president ook naar herhaalde vragen ook van de
[3:04:35] van de fractie van Pro duidelijk heeft aangegeven dat het verzoek in een brief wordt opgesteld en dat hij in afschrift naar de Kamer komt.
[3:04:49] Ik ben niet voornemens om daar verder op vooruit te lopen.
[3:04:52] Dit is een duidelijke toezegging geweest van de minister-president in het debat dat dit verzoek wordt toegelicht daarin en dat de Kamer daar een afspraak van krijgt.
[3:05:04] Laatste interruptie voor mevrouw Comet.
[3:05:05] Ja, voorzitter.
[3:05:06] Ik weet dat natuurlijk.
[3:05:07] Dus het was ook een beetje plagerig bedoeld.
[3:05:11] Omdat het heel gek is om natuurlijk zo'n debat wat al op de rol stond over de relatie tussen kabinet en kamer.
[3:05:19] Tegen iedereen die ik in de fractie zei dat ik dit debat ging doen.
[3:05:22] Die zeiden, hè?
[3:05:23] Dat was toch gisteren?
[3:05:24] Zo was het eigenlijk meer bedoeld.
[3:05:25] En we wachten de brief af.
[3:05:26] We zijn heel benieuwd.
[3:05:28] De minister.
[3:05:30] Dank voor dit eerlijke antwoord van mevrouw Moemet.
[3:05:34] Want ik interpreteerde het niet als plagerig... en tegelijkertijd begrijp ik het wel.
[3:05:37] En ik wil ook de Kamer teruggeven... dat ik ondanks dat ik gezien heb... dat er aan de andere kant van deze tafel... serieus gekeken is naar de vraagstukken die hier voorliggen... naar aanleiding van soms brieven al van heel lang geleden... maar in discussies waar ook Kamercommissies...
[3:05:59] er zitten er een aantal aan tafel die erin gezeten hebben... serieus werk van gemaakt hebben dat het debat daarover is gegaan.
[3:06:05] En niet over het debat van deze week.
[3:06:06] Ik ben er niet om de Kamer, maar dat waardeer ik ook.
[3:06:10] Want de onderwerpen zijn serieus genoeg om niet het debat van deze week... dit debat alleen maar daarover te laten gaan.
[3:06:17] En ik heb mijn best gedaan om wat de Kamer serieus vraagt... ook vanuit de mogelijkheden die ik heb daar zo serieus mogelijk op te reflecteren.
[3:06:25] En zelfs op plagerige vragen dan toch een serieus antwoord.
[3:06:28] Er zitten nog een paar vragen in de Varia.
[3:06:34] Mevrouw van Dijk vroeg naar een geüpdatet memorie van toelichting.
[3:06:39] Een update past niet bij de aard en karakter van een memorie van toelichting.
[3:06:46] De memorie van toelichting is de visie van de indiener op het moment van indiening.
[3:06:50] Het is dus niet het laatste woord over de betekenis van de wet...
[3:06:54] Die indruk moet ook niet verstaan.
[3:06:56] Net zo relevant zijn de toelichtingen op de amendementen, de aangenomen moties, het debat.
[3:07:01] En wel is het zo dat de Kamer altijd kan vragen bijvoorbeeld om verheldering, dat gebeurt ook overigens heel vaak in het verslag, kan uiteengezet worden in welke fase wat veranderd is.
[3:07:15] En dat gebeurt dus ook dan om een overzicht te geven, te maken van welke artikelen in welke noten van wijziging zijn aangepast.
[3:07:23] Maar breder, want los van de specifieke vraag ging mevrouw Van Dijk in op lange wetstrajecten.
[3:07:30] De heer Versneller sloot daar ook deels op aan.
[3:07:33] En ik herken dit.
[3:07:37] En ik herken het nu dus ook aan de andere kant van de tafel.
[3:07:40] Ik heb een van mijn eerste wetsvoorstellen die ik moest verdedigen.
[3:07:44] Kwam de vraag echt, waarom stelt het kabinet dit voor?
[3:07:48] Nou dat kwam omdat de Kamer daar vrijwel unaniem een vraag over gesteld had.
[3:07:51] Dat dit moest gebeuren.
[3:07:52] Maar dat was inmiddels zo lang geleden.
[3:07:55] Dat even situationeel ook in de Kamer.
[3:07:58] En ik wil, dit is niet een verwijt.
[3:07:59] Want de context waarin toen de Kamer.
[3:08:01] De werkelijkheid was ook echt veranderd.
[3:08:04] Nou dat heeft in dat wetsvoorstel er ook toe geleid.
[3:08:05] Dat we eigenlijk gaande het debat.
[3:08:08] is een amendement ter wijziging ongeveer tot stand gekomen.
[3:08:13] Maar dat is dus onderdeel soms van dat hele lange traject wat er is.
[3:08:16] En het is zo dat er allerlei manieren zijn om daar... ook in een vroeger stadium, want dat was de vraag die mevrouw Van Dijk had... waarom op dat laatste moment?
[3:08:27] Om daar in een eerder stadium ook aandacht voor te vragen.
[3:08:30] Ik heb ook zelf, ook aan die kant van de tafel, hoofdlijnen debatten...
[3:08:35] Ik heb dus in het laatste debat waarin het lobbyregister langskwam... bewust een aantal overwegingen die bij het lobbyregister spelen... om die neer te leggen.
[3:08:47] In plaats van dat er straks een wetsvoorstel komt en de Kamer denkt... Oh, wacht even.
[3:08:53] Maar ook hier geldt weer voor, ik ken de realiteit aan de andere kant van de tafel...
[3:08:59] Er is ook zoveel werkdruk bij Kamerleden dat het...
[3:09:03] Het voorstel wat er nu ligt, de actualiteit van nu, schrokt soms ook de intellectuele denkkracht op.
[3:09:10] En dan is alvast nadenken...
[3:09:12] Nee, misschien bij mevrouw Van Dijk niet.
[3:09:13] Bij mij gold dat in het verleden wel.
[3:09:19] Dat vraagt dus ook dat in dat debat ook de ruimte is om er dan vroegtijdig op te reflecteren.
[3:09:27] Ik heb dat soort hoofdlijnendebatten in een vroegtijdig stadium.
[3:09:30] En dat gebeurde dan vaak bij hele grote wetsvoorstellen.
[3:09:32] Zelf altijd als meerwaarde gezien, maar ik heb ook ervaren dat toen het wetvoorstel er daadwerkelijk lag, dat ik er toch een ander beeld van had dan toen ik het hoofd tijdens het debat deed.
[3:09:42] Maar ik ben het er dus mee eens dat het goed is om te kijken naar manieren om ook vroegtijdig hier al het debat over te voeten.
[3:09:48] En ik pak het lobbyregister als een manier waarop ik dat zelf ook heb proberen te doen.
[3:09:54] Dit was het laatste blok, voorzitter.
[3:09:57] Dan heeft door een interruptie van de heer Van Houdings uw laatste.
[3:10:00] Ja, laatste, maar het zijn twee rappeleervragen.
[3:10:02] Dus ik hoop niet dat die...
[3:10:03] Want die vragen zijn niet beantwoord.
[3:10:04] Ik heb wel heel duidelijk gesteld.
[3:10:05] Dus misschien dat mensen daar kort op willen ingaan.
[3:10:06] Dus de eerste vraag waar ik ook een debatje met de heer Snel over had, is van hoe zit het als wij als Kamerleden via de Nederlandse regering inlichtingen willen varen?
[3:10:14] Dus die vraag.
[3:10:14] En dan gelijk maar even die tweede vraag.
[3:10:15] Die vind ik toch ook heel belangrijk.
[3:10:16] Dat punt dat dus de regering bij één vraag in ieder geval heeft gesteld.
[3:10:19] Die gaan we niet beantwoorden.
[3:10:21] Want die vragen zijn gebaseerd op desinformatie.
[3:10:22] En daar hoeven wij niet meer te beantwoorden.
[3:10:24] Dat is nu wat de positie die de regering in heeft.
[3:10:26] Ja, hoe kijkt de minister daar tegenaan?
[3:10:27] Het zijn toch twee vragen die echt wel even beantwoord worden hebben.
[3:10:29] Die stonden nog open.
[3:10:30] Kijk even naar de minister of dat nu al gaat.
[3:10:35] Ik wil zeker op die eerste vraag... Kom ik in tweede termijn even terug?
[3:10:38] Want ik denk dat ik hem hier ergens heb zitten.
[3:10:40] Maar als ik daar ga zitten zoeken, denk ik dat het langer duurt.
[3:10:43] Dus ik pak die vraag mee in tweede termijn.
[3:10:47] Allebei de vraag pakt u in de tweede termijn.
[3:10:51] Ik meen dat ik op de tweede vraag... ook net al in het andere interruptiedebat daadwerkelijk iets gezegd heb.
[3:10:58] En daar zijn de heer Van Houwen en ik...
[3:10:59] Van houding denk ik het niet over eens, maar die eerste vraag zal ik sowieso in tweede termijn beantwoorden.
[3:11:07] Nou, omdat ik coulant ben.
[3:11:09] Ja, dan mag u de laatste interruptie doen.
[3:11:12] Ik moet toch weer opnieuw die vraag stellen.
[3:11:14] Is het zo, dat is mijn vraag nu, dat de regering kan zeggen...
[3:11:18] Want dat gebeurt zwart op wit in die beslissingen.
[3:11:20] De minister heeft hem dadelijk uitgedeeld.
[3:11:22] Als wij iets desinformatie stellen, in de toekomst komt een andere regering...
[3:11:26] De heer Sneller stelt een vraag over klimaat en wij denken, oh dat klopt allemaal niet.
[3:11:29] Die veronderstelling van de heer Sneller, dat is desinformatie.
[3:11:31] Vragen gaan we niet meer beantwoorden, want het is desinformatie.
[3:11:33] En dat is wat er gebeurd is.
[3:11:35] Ik heb het de minister zelf gegeven, dat heeft u kunnen nalezen.
[3:11:37] Dus kan dat?
[3:11:38] Want ik hoop dat de minister zegt, ja nee, dat is een foutje geweest, maar zo gaan we niet met elkaar om.
[3:11:44] Helder, dank u.
[3:11:44] De minister.
[3:11:48] Op het moment dat er een vraag gesteld wordt die...
[3:11:53] desinformatie is die raakt aan een complottheorie, dan kan het kabinet in het antwoord daarna verwijzen.
[3:12:00] Dat kan.
[3:12:04] Dank, minister.
[3:12:05] U was aan het einde gekomen, denk ik.
[3:12:08] Ik hoopte dat ik hem...
[3:12:10] Ik kom op de eerste vraag van de heer Van Houdelingen in tweede termijn terug.
[3:12:14] Dan heeft u nog de heer Snellig.
[3:12:16] Ja, niet per se om het nu helemaal uit te discussiëren, maar de memorie van toelichting is de toelichting van de indiener op het moment van indienen.
[3:12:22] Maar het gaat ook om het voorstel van wet en zoals dat gewijzigd is op basis van consultatiereacties op basis van...
[3:12:30] Advies Raad van State, waarbij wij niet altijd kennen wat er ooit naar de Raad van State is gegaan.
[3:12:36] Terwijl we wel dat Raad van State advies moeten lezen en proberen te reconstrueren wat er dan veranderd is.
[3:12:42] En dat vervolgens in onze meningsvorming meenemen.
[3:12:45] Dus ik denk dat het toch iets is om bij de departementen nog...
[3:12:49] Ik zal het ook weer tegen de collega van JNV zeggen, die gaat over wetgevingskwaliteit...
[3:12:53] dat het volgens mij het wetgevingsproces aan allebei de kanten kan helpen als het kabinet zich vaker inspant om daar te laten zien wat is er nou veranderd in de wetstekst en hoe, er zijn pak een beetje drie versies, dat je daar toch met track changes of een andere visuele vorm iets van inzicht in geeft.
[3:13:12] Dat waren al mijn interrupties, voorzitter.
[3:13:14] U bent er doorheen, maar mijn uit.
[3:13:16] De minister.
[3:13:19] Ik heb in het antwoord rekenschap proberen te geven van dat er in het proces anders dan de mogelijkheden zijn om hier toelichting op te geven.
[3:13:28] De heer Sneller maakt het heel specifiek met de track changes.
[3:13:32] Daar ga ik nu zeker niet.
[3:13:35] Maar dit raakt ook weer aan mijn, hoewel de heer Sneller ook terecht, dan richt ik een collega in mijn aanbod om eens met de Kamer door te praten in brede zin.
[3:13:45] ...mids de Kamer een vervolg wil op het gesprek wat we in mei gehad hebben... ...zijn dit nou ook de type onderwerpen waar je in een andere setting met elkaar iets over kan doen?
[3:13:54] En ik heb, hoewel ik de verwezen eerste mijn kan ik, de vraag die ik gemist heb...
[3:14:02] Ik weet niet of het tot vervredenheid vindt, maar ik kan er in ieder geval een antwoord op geven.
[3:14:06] Hoe kijkt de minister naar het feit dat opgevraagde informatie wordt bestemd als informeel contact met de EU... ...en dat opgevraagde informatie niet wordt opgestuurd en dat onder verwijzing naar artikel 68?
[3:14:16] Het beschermen van diplomatieke belangen van Nederland kan een reden zijn dat bepaalde informatie niet naar uw Kamer kan worden verstrekt.
[3:14:22] Dit vergt altijd een afweging in het concrete geval...
[3:14:25] waarop de Kamer de betreffende bewindspersoon kan bevragen.
[3:14:28] Indien bepaalde informatie niet kan worden verstrekt, kunnen Kamerlid en bewindspersoon in overleg treden om te bezien of er een andere wijze is waarin toch aan de informatiebehoefte kan worden voorzien.
[3:14:39] Dank u wel.
[3:14:40] En daarmee zijn we het einde gekomen aan de eerste termijn van de kant van de minister.
[3:14:43] Ik stel voor dat wij, waar behoefte aan is, doorgaan naar de tweede termijn aan de kant van de commissie.
[3:14:48] Een klein moment.
[3:14:51] Meneer Houding, wat had u te melden?
[3:14:53] Hoe lang is het?
[3:14:55] U heeft dadelijk 1 minuut 40.
[3:14:56] En ik stel voor twee interrupties onderling.
[3:14:59] Ik kijk naar de heer Vermeer.
[3:15:00] Hoeft hij een tweede termijn?
[3:15:01] Jazeker, dank u wel.
[3:15:02] En ook graag een twee minuten debat zou ik aanvragen.
[3:15:08] Het puzzelt mij toch nog wel dat hele verhaal rond datums en beslisnota's.
[3:15:14] Omdat wij ook een paar keer gezien hebben dat op het moment dat wij een mondelingenvraag aanvroegen, omdat de vragen te laat beantwoord waren, dat we dan binnen een uur een complete set vragen beantwoord gekregen hadden.
[3:15:30] Nou, dan moeten ze al klaar liggen.
[3:15:34] En dat soort praktijken denk ik dat we als we vertrouwen in de overheid willen herstellen, dan begint het ook met vertrouwen tussen Kamer en...
[3:15:43] En bewindspersonen.
[3:15:46] Daar begint ook alles, want dat zorgt ook voor een andere toon in debatten en daaromheen.
[3:15:51] Dus ik zou eigenlijk een dringend beroep willen doen op de minister als coördinerend minister.
[3:15:56] Om hier dit aanhangig te maken, zoals hij ook toegezegd heeft.
[3:16:00] En ook de minister-president vragen om...
[3:16:04] Hij praatte gisteren over een nieuwe generatie politici.
[3:16:10] En dat dat ook gevolgd wordt door daden.
[3:16:12] En dat het voor ons merkbaar verbetert de komende periode.
[3:16:16] Daar wil ik het graag mee luiden.
[3:16:18] Dank u wel.
[3:16:19] Interruptie van de heer Snellig.
[3:16:21] Over dat ze niet tijdig beantwoord worden en dan opeens wel komen, dat herken ik.
[3:16:26] Maar even over die beslisnota's.
[3:16:28] En zo is het ook ooit aangekondigd.
[3:16:30] Het zijn departementale beslisnota's.
[3:16:33] Als het ware een oplegger van een ambtenaar waarmee de minister uiteindelijk het laatste besluit kan nemen.
[3:16:40] Wat dus dan die lijn ingaat en dan inderdaad in de allerlaatste versie, daar is die datum van.
[3:16:47] En daarna gaat de minister misschien inderdaad wat later, dat gaat dan in een tas mee of in een lijn nog.
[3:16:52] En dan komt het bij die minister om dat laatste besluit te nemen.
[3:16:56] En dan staat er een andere datum op de brief die naar de Kamer komt dan op de beslisnota.
[3:17:02] Dus ik hoop dat de heer Vermeer zelf ook wil bijdragen aan het vertrouwen in de overheid door niet te praten over ambten dateren en dat soort dingen, maar ook gewoon dit proces te kunnen volgen, hoop ik.
[3:17:12] De heer Vermeer.
[3:17:13] Nee, voorzitter, als dat het geval is, dan kunnen wij daar alleen uit opmaken hoe lang de minister erover doet om de vervallen stap in het proces te zetten.
[3:17:22] Maar als dat het datum is van het aanmaken van het document, in plaats van...
[3:17:28] ...het hele dossier naar de volgende stap te brengen... ...dan heb ik daar wel problemen mee.
[3:17:34] Ook omdat in normaal verkeer voor de burgers... ...je niet een andere datum erop mag zetten dan het moment dat je het ook verstuurt.
[3:17:42] Want bij ontslagaanzeggen voor je huur, opzeggen en allemaal dat soort dingen... ...dan word je door de rechter gefileerd als je zegt... ...ja, ik had dat document in januari al aangemaakt.
[3:17:53] Maar dat mag toch?
[3:17:54] Of zo?
[3:17:55] Nee, zo werkt dat niet.
[3:17:56] Nee, dus inderdaad, wij moeten onze woorden zorgvuldig kiezen.
[3:18:00] Ik ook.
[3:18:01] Maar dat bedoel ik daarmee.
[3:18:02] Dus bedankt voor de vraag dat ik dat kan toelichten.
[3:18:06] Dank u wel.
[3:18:06] Dan ga ik naar mevrouw Bromet van de Tweede Termijn.
[3:18:09] Ja, dank u wel, voorzitter.
[3:18:10] Ik hoop niet dat de minister al te veel geschrokken is van mijn vragen over de heer Buma.
[3:18:15] Ik ga mijn collega's aanspreken dat zij vooral ook hun eigen bewindspersonen aanspreken als er iets niet helemaal goed gaat.
[3:18:23] De vraag over of alle Kamerleden een dagstage mochten lopen was ingegeven uit het feit dat ik het graag heel graag zou willen en ik niet in deze commissie zit.
[3:18:32] Dus ik heb echt geen idee hoe het er in het ministerie aan toe gaat.
[3:18:36] Ik heb er nooit gewerkt.
[3:18:37] Ik weet het gewoon echt niet.
[3:18:39] En ik zou het graag wel iets meer van willen weten.
[3:18:41] En tot slot, voorzitter, zou ik de minister veel succes willen wensen met zijn rol als systeemverantwoordelijke naar aanleiding van de opmerkingen die in dit debat zijn gemaakt.
[3:18:51] Dank u wel, mevrouw Van Dijk.
[3:18:54] En dank voor de antwoorden.
[3:18:56] En tegelijkertijd, als ik mezelf dan terug hoor in zo'n debat, dan kan ik me voorstellen dat bij sommige ambtenaren het gevoel is, er wordt nu getwijfeld om onze intenties.
[3:19:04] Dat is in ieder geval absoluut wat mij betreft niet aan de orde.
[3:19:07] Maar het is vooral wel een hulpvraag aan de minister en via de minister natuurlijk en de ambtenaren, omdat wij gewoon wel grotendeels afhankelijk zijn van de input die wij krijgen vanuit de ambtenaren om ons werk goed te kunnen doen.
[3:19:17] Dus dat zit erachter en ik ben graag bereid om er samen in op te trekken.
[3:19:21] Met betrekking tot die drie dagen is de norm... en dat die Compline Explaner altijd in zit, ga ik wel wat meer op letten.
[3:19:27] Want ik zat bij mezelf te denken, volgens mij mis ik hem.
[3:19:30] En het is helemaal niet om flauw te doen... maar het is wel gewoon om ons werk goed te kunnen doen.
[3:19:33] Dat je gewoon tijdig je stukken hebt.
[3:19:35] Nou ja, we gaan op stage.
[3:19:36] Ik sluit me aan met mevrouw Bromet.
[3:19:38] Goed, leuk en iedereen is ook welkom om met mij op stage te gaan.
[3:19:42] Ik kan me voorstellen dat het misschien iets minder inspirerend zal zijn...
[3:19:46] Appreciatiekader, werk aan de winkel voor ons.
[3:19:49] En dan kan ik meteen mijn verbod proberen door te voeren.
[3:19:54] Ik zie de minister rillen.
[3:19:55] Maar serieus, ik denk als wij als Kamer er iets mee willen, moeten we daar gewoon ook werk van maken.
[3:19:59] En ik zal deze in ieder geval meenemen naar de commissie van de werkwijze.
[3:20:03] Tot zover, dank u wel.
[3:20:05] Dank u wel, de heer Snellig.
[3:20:06] Ik zal mijn collega die in de commissie voor de werkwijze zit waarschuwen en mijn mening meegeven.
[3:20:10] Ik dank de minister hartelijk voor zijn beantwoording en ook voor de doorleefde manier waarop hij dat deed.
[3:20:16] En ik denk dat het goed is dat we inderdaad ook hier in dit debat hebben laten zien hoe die wisselwerking is.
[3:20:21] En dat wij wat te doen hebben en dat het kabinet iets te doen heeft.
[3:20:24] En dat we daar dan, zoals ik het in eerste termijn verwoorde inderdaad, klein maar betekenisvolle stappen toch verder komen.
[3:20:30] Dus dank daarvoor.
[3:20:32] Dan tweede termijn voor de heer Van Houdingen.
[3:20:34] Ja, dank.
[3:20:35] Ik ben in ieder geval blij om te horen dat die lijst met parlementaire contactpersonen tenminste dat op zich gaat nemen.
[3:20:39] Dat er wat vaker contact met ons wordt gezocht over Kamervragen en die meer ontspannen verhouding.
[3:20:44] Dus dat is positief.
[3:20:44] Maar waar ik wel heel erg van geschrokken ben, is dat dus blijkbaar een soort achterdeurtje gevonden kan worden om vragen niet te beantwoorden.
[3:20:51] Enerzijds dus via die commissie stiekem.
[3:20:53] Volgens mij is het echt in strijd met artikel 68.
[3:20:55] Want die procedure die daarvoor is, wordt niet gevolgd.
[3:20:57] Er is een procedure voor om Kamervragen niet te beantwoorden.
[3:20:59] Die wordt dan niet gevolgd.
[3:21:00] En waar ik nog meer door geschrokken ben, is dat de minister eigenlijk net zojuist toch echt wel stelt van, nou ja, als wij iets als desinformatie bestempelen als regering, en dat hoeft niet te onderbouwen, want dat gebeurt nooit, in het Kamerdebat ook niet.
[3:21:11] En de minister heeft dat in die beantwoording ook niet gedaan.
[3:21:13] Ja, dan hoeven de vragen niet meer te beantwoorden.
[3:21:14] Ja, dat is helemaal een toppunt.
[3:21:16] Dus daar ben ik niet bij.
[3:21:17] Ik wilde ook, ik moet er nog op nadenken, maar ik wilde een motie over indienen, dus ik zou ook een twee minuten debat over willen aanvragen.
[3:21:22] Oh, die is al gedaan?
[3:21:23] Nou mooi, dan heb ik het al gemist.
[3:21:24] En dan mijn laatste vraag, want bedankt voor die andere beantwoording van die vraag over de informele contacten.
[3:21:30] Ja, dat is weer in lijn met die Rutte-doctrine.
[3:21:32] Ja, dat is ook zorgelijk, want zo worden vragen dus ook niet beantwoord.
[3:21:35] Maar die laatste vraag is nog steeds niet beantwoord voor mij, die stel ik dus nog een keer.
[3:21:39] Stel wij willen als Kamerleden informatie, inlichting opvragen bij internationale hoogte.
[3:21:42] wat Nederland lid van is, EU of de NAVO, kan de regering dat weigeren te doen?
[3:21:47] Want dat is volgens mij geen handeling.
[3:21:48] Dat is gewoon eigenlijk weer dat recht op informatie en dat moet dan via de regering.
[3:21:51] Want dat gebeurt ook.
[3:21:52] Dat dan ministers zeggen van nou, ik heb er wel geen zin om dat op te gaan vragen bij de EU of de NAVO.
[3:21:56] Dat ga ik niet voor je doen.
[3:21:57] En ik vind dat ook in strijd.
[3:21:58] Maar misschien, ik vermoed dat de minister hier waarschijnlijk ook gaat zeggen dat is prima, dat moet ook, dat hoeven ze helemaal niet te doen.
[3:22:04] Dus dat recht op informatie van ons, rondaf voorzitter, is ontzettend uitgehold volgens mij.
[3:22:08] Dat vind ik heel zorgelijk, ja.
[3:22:10] Dank u wel.
[3:22:10] U heeft nog een interruptie van de heer Snellag.
[3:22:12] Ja, nog heel even over die commissie IVD.
[3:22:15] Omdat ik het ook gewoon probeer te snappen en omdat ik niet het gevoel heb dat het wordt uitgehold.
[3:22:22] Wij hebben de formulering zoals de heer Van Houwelingen die voorlas, u wordt daarover geïnformeerd via de geëigende kanalen.
[3:22:27] Die heb ik ook wel eens op mijn vragen als antwoord gekregen.
[3:22:32] Ik lees dat als...
[3:22:34] zoals de minister het verwoordde, staatsgeheim, er wordt elders wel of niet over geïnformeerd en alleen daar al antwoord op geven, zou te veel weggevend zijn.
[3:22:45] Nou zegt de heer Van Houdelingen, artikel 68 wordt niet gevolgd.
[3:22:48] Wil hij dan in die beantwoording expliciet die weigeringsgrond teruglezen... of bedoelt hij iets anders?
[3:22:54] De heer Van Houdelingen.
[3:22:56] Zoals ik artikel 68 lees, wat ik verwacht als ik een vraag stel... inderdaad kan de regering zeggen op basis van die ene grond die er eigenlijk is... staatsgeheim, kunnen we de vraag niet beantwoorden... dan heb je die klassificeringen, vier niveaus van staatsgeheim... en dan verwacht je volgens hem, wordt dat gewogen... zover dat natuurlijk beantwoord kan worden... die weging wordt dan weergegeven, wordt gezet, nou ja...
[3:23:15] Misschien kun je het krijgen in vertrouwen.
[3:23:16] Misschien kun je het helemaal niet inzien.
[3:23:18] Het is een zeer staatsscherm, maar ook in vertrouwen kunnen inzien.
[3:23:19] Of misschien kun je het dan via die commissie stiekem inzien.
[3:23:21] En dat is dan echt de vervolgstap.
[3:23:23] Ik verwacht eerst die stap.
[3:23:25] En dat is ook de enige stap die wij kunnen controleren.
[3:23:27] Overhoud trouwens, want we zitten niet in een commissie.
[3:23:29] Maar ik vermoed dus, ik weet het vrij zeker hoor.
[3:23:31] Er wordt überhaupt niks naar die commissie gestuurd.
[3:23:33] Dus we hebben geen enkele controle erover.
[3:23:35] Het wordt gebruikt als een zwart gat.
[3:23:37] En je kunt er allerlei vragen mee deflecteren.
[3:23:39] Omdat je dus niet eens hoeft te zeggen of de documenten bestaan.
[3:23:41] Want dat gebeurt ook niet met die bezweringsformule.
[3:23:43] Dus ik vind het heel zorgelijk.
[3:23:44] En voor mij is het een strijd met artikel 68.
[3:23:47] Dan heeft u nog een interruptie van de heer Vermeer.
[3:23:50] Interruptie van de heer Vermeer.
[3:23:51] Ja, voorzitter.
[3:23:52] Een vraag aan de heer Van Houwelingen.
[3:23:54] Ik heb al eens een keer een fles wijn gewonnen van de heer Van Houwelingen.
[3:23:59] Omdat hij zei van ik kreeg op een bepaalde vragen gewoon niet het goede antwoord.
[3:24:06] En toen ging ik met hem bespreken wat hij dan gevraagd had en wat hij eigenlijk wilde weten.
[3:24:10] En toen had ik een andere formulering voorgesteld en een fles wijn erop gezet, dat hij dan wel het antwoord zou krijgen waar hij naar op zoek was.
[3:24:19] Dus kan het soms ook zijn dat de heer Van Houweling misschien de vragen op een andere manier moet inkleden.
[3:24:26] Zodat hij ook het antwoord krijgt waar hij naar op zoek is.
[3:24:30] De heer Fouwelingen.
[3:24:31] Dat zou heel goed kunnen zijn.
[3:24:32] Ik probeer het ook op verschillende manieren.
[3:24:34] Ik heb dus die vraag gesteld.
[3:24:35] Vervolgens krijg je een weigering.
[3:24:37] Dan stel ik hem op een andere manier.
[3:24:39] Dan stel ik hem nog een keer voor.
[3:24:40] Ik krijg steeds die bezweringsformulier.
[3:24:41] Ik probeer het nu net weer.
[3:24:42] Maar hier krijg ik dus geen antwoord op.
[3:24:44] Ik ben ook wel echt benieuwd.
[3:24:45] Maar ik mag geen vraag terugstellen.
[3:24:47] Hoe meer je dit beschouwt.
[3:24:48] Wat er allemaal gebeurt.
[3:24:50] Ik zie hem lachen.
[3:24:50] Maar ik vind het dus helemaal niet grappig.
[3:24:52] Het gaat over hele serieuze zaken.
[3:24:53] Het gaat over oorlog en vrede.
[3:24:54] En we krijgen geen antwoord.
[3:24:56] Dus zo ervaar ik het ook.
[3:24:58] Er zijn enige partijen die nog probeert om die controlefunctie uit te doen, de rest vindt het blijkbaar hier prima.
[3:25:02] Dank u wel.
[3:25:05] Dames en heren, alstublieft.
[3:25:07] Ik ga naar de laatste interrupts van de heer Vermeer.
[3:25:10] Ja, voorzitter, dat was niet de bedoeling van mijn vraag.
[3:25:13] Eigenlijk is het een soort aandreiking naar de heer Van Ouwelingen om, als dat weer een keer gebeurt, gewoon even met collega's in overleg te treden hoe wij dan dit antwoord wel boven water gaan krijgen.
[3:25:26] Want ik ben het helemaal met de heer Van Houveling eens dat wij gewoon antwoorden nodig hebben op de vragen die wij stellen.
[3:25:33] Zeker bij dit soort zware onderwerpen.
[3:25:35] We hebben het gehad met de goudvoorraad.
[3:25:38] We zullen het met dit soort dingen krijgen.
[3:25:41] Misschien is het dan beter om als collega samen op te treden en te kijken hoe we dit gaan tackelen.
[3:25:45] Collega advies.
[3:25:47] Ik neem het zeer serieus.
[3:25:49] Collega advies, heel kort mevrouw.
[3:25:50] Heel fijn dat te horen.
[3:25:51] Het aanbod neem ik graag aan.
[3:25:53] Maar we hebben denk ik samen niet de meerderheid.
[3:25:55] Maar oké, dat is een goed idee.
[3:25:56] Uiteraard doen we dat heel graag.
[3:25:58] Dank u wel.
[3:25:59] Ga ik naar de heer Meudekamp.
[3:26:02] Minister, bedankt voor de antwoorden.
[3:26:05] Ik zie heel veel waarde om meer begrip voor elkaar te krijgen.
[3:26:08] Zodat we gewoon meer zaken kunnen regelen voor Nederland.
[3:26:12] Ik ben jaren wethouder geweest en de gemeenteraadsleden liepen gewoon het gemeentehuis in.
[3:26:17] En die hadden gewoon gesprekken met ambtenaren.
[3:26:19] En dat vergt een bepaalde bestuurstijl.
[3:26:21] Maar dat vergt ook een bepaalde manier van volksvertegenwoordiging.
[3:26:25] En daar zul je elkaar in moeten vinden.
[3:26:26] Gemeente is niet het rijk.
[3:26:29] Maar ik vind het wel mooi dat we stappen gaan zetten.
[3:26:32] Nog meer stappen dan de heer Snelle nu al aangeeft.
[3:26:35] Ik vond de besloten bijeenkomst van afgelopen mei een hele goede bijeenkomst.
[3:26:39] De minister gaf aan dat hij dat meer als een debat voelde.
[3:26:43] Maar ik heb zelden zoveel eensgezindheid gevoeld...
[3:26:45] in deze Kamer tijdens dat gesprek.
[3:26:48] Dus ik proefde daar best wel een eensgezindheid om samen op te trekken.
[3:26:52] En ik voel dat gevoel nu ook meer bij de minister... om dat samen te gaan verkennen.
[3:26:56] Dus ik ben daar eigenlijk heel positief over, over die antwoorden van de minister vandaag.
[3:27:00] Dus ik pleit er echt voor om samen snel weer in beslotenheid te gaan zitten... zoals de minister eigenlijk de bal ook bij ons heeft neergelegd.
[3:27:06] Dus die bal moeten wij maar oppakken als Kamer.
[3:27:09] En een pilot gaan draaien vind ik echt een goed idee van de minister...
[3:27:12] Zodat wij eens met het ministerie gaan meelopen.
[3:27:16] Dus dank u wel.
[3:27:19] Dank u wel.
[3:27:20] Ik dank de minister, maar ik heb zelf geen tweede termijn.
[3:27:23] Ik ga kijken naar de minister.
[3:27:24] Kunt u meteen doorgaan naar uw tweede termijn?
[3:27:26] Of heeft u behoefte aan een korte schorsing?
[3:27:28] Ik ga mijn best binnen vijf minuten.
[3:27:31] Dan schors ik de commissie voor vijf minuten.
[3:32:10] Ik heropen de vergadering.
[3:32:12] We zijn beland bij de tweede termijn aan de kant van de minister.
[3:32:15] Het woord is aan de minister.
[3:32:22] Een oproep dat ervaren moet worden dat het merkbaar verbetert.
[3:32:26] Dat waren volgens mij zijn woorden.
[3:32:29] Ik heb onder verwijzing naar het betoog van de heer Sneller... maar dus ook mijn eigen ervaring... proberen te schetsen dat er de afgelopen jaren... als het gaat over die ontspanning, maar ook over het gesprek... wat heeft de Kamer nodig, hoe de Kamers zijn werk doen... dat er het nodig is verbeterd.
[3:32:44] En ik heb hier proberen de intentie te laten zien dat ik mij daar...
[3:32:49] ...binnen de regels, binnen de kaders van de grondwet... ...ook rekenschap wil geven aan mijn verantwoordelijkheid om die stijgende lijn door te zetten.
[3:32:58] Ik heb ook de indruk dat wij oprecht proberen poging antwoord te geven... ...op de vraag van de beslisnota's van de heer Vermeer...
[3:33:06] Daar misschien soms ook stralend in faal.
[3:33:08] En ik vond eigenlijk de toelichting zoals de heer Sneller deed misschien nog wel beter dan ik het zelf deed.
[3:33:11] Dus complimenten daarvoor.
[3:33:13] Blijft staan dat die beslisnoten zijn in de kern interne documenten.
[3:33:19] Die worden opgesteld door beleidsmedewerkers op het moment dat het document is aangemaakt.
[3:33:24] En dan gaat het een intern proces door.
[3:33:27] En dat interne document is onderdeel van wat er is afgesproken in 2021 volgens mij.
[3:33:32] Gaat dat naar de Kamer toe?
[3:33:35] En soms zijn dat meerdere documenten.
[3:33:37] Soms komt er een samenvattende nota.
[3:33:40] Daar zijn verschillen tussen departementen.
[3:33:42] Daarvan heb ik toegezegd dat ik in de reactie daar uitgebreid op inga.
[3:33:47] En ik zal de vragen die de heer Vermeer heeft...
[3:33:51] waarvan de heer het sneller een goede toelichting gaf wat het wel is en wat het niet is.
[3:33:55] Ik zal proberen in die reactie op de evaluatie het duidelijk uiteen te zetten, maar de kern is dat het een intern document is en de datum van de brief leidend is voor het moment waarop het besluit is genomen.
[3:34:11] Ja, mevrouw Bromet deed een open oproep voor een dagstage.
[3:34:16] Ik kan hier nu niet zeggen...
[3:34:22] Volgens mij is de wens goed gehoord en wellicht kunnen we bij de nadere uitwerking in ieder geval het persoonlijke belang van mevrouw Bromet hier ook in ieder geval in meenemen.
[3:34:34] Richting de heer Van Houwelingen, de beantwoording die ik in eerste termijn heb gegeven...
[3:34:41] Daar blijf ik bij.
[3:34:43] De regering gaat over de beantwoording en legt daar ook over verantwoording af aan uw Kamer.
[3:34:50] En daarbij geldt dat op specifieke vragen rondom staatsgeheimen soms...
[3:34:56] Het bevestigen van dat iets ergens besproken wordt al onderdeel is van wat niet kan.
[3:35:02] En daarom gebruikte ik ook het voorbeeld van wat ik heb meegemaakt.
[3:35:06] Kan de minister dit en dit zeggen dat ik toen op antwoord geef?
[3:35:11] Nee, daar kan ik niks over zeggen.
[3:35:12] En in de reactie was dat een impliciete bevestiging.
[3:35:14] Zo werkt het niet.
[3:35:15] Dus het is zo dat als het betreft staatsgeheim dat het bevestigen dat iets is soms al niet kan...
[3:35:22] En dat is niet een besweringsformule, dat is de realiteit van staatsgeheimen.
[3:35:25] Ik snap ook dat de heer Van Houding hier anders over denkt, maar dit is wel het antwoord.
[3:35:30] Dan ga ik naar de heer Meulenkamp.
[3:35:36] Ik vind het mooi, ik ben het ook mee eens dat het mooi is dat we samen stappen zetten.
[3:35:40] Tegelijkertijd, hij zei het zelf ook al, de gemeente is niet het rijk.
[3:35:45] Ik kan niet anders dan zeggen dat ik ook sinds ik minister ben van Binnenlandse Zaken, ik op wekelijkse basis geconfronteerd word met het feit dat ook het werk in diverse gemeentes ook soms niet meer is wat het geweest is.
[3:36:00] En dus bij mij komen elke keer de verhalen binnen van raadsleden die zeggen ik durf mij eigenlijk niet meer uit te spreken.
[3:36:06] in een raadsvergadering omdat het onveilig is geworden, omdat ik te maken krijg met bedreigingen, met intimidatie.
[3:36:12] En helaas is dat de realiteit.
[3:36:14] Er is geen onderwerp groter als ik met lokale volksvertegenwoordigers raadsleden spreek dan dit onderwerp.
[3:36:21] En ik weet dat dat niet is waar de heer Van Meulenkamp aan refereert met zijn vraag, maar dit is wel wat bij mij elke keer naar boven komt hierin.
[3:36:30] We zijn er met z'n allen ook voor om te zorgen dat die mensen die lokaal voor ons in de haarvaten van de democratie staan, maar ook in de vuurlinie van de democratie, dat we daar met z'n allen achter staan dat ze veilig hun werk kunnen doen en dat het beeld zoals de heer Meulenkamp het schetst wat de werkwijze zou moeten zijn, dat we er ook hier een bijdrage aan leveren dat dat ook de werkwijze kan zijn.
[3:36:50] Ik weet dat dat niet zijn vraag is
[3:36:51] Maar ik kan niet anders dan dit benadrukken, omdat dit het onderwerp is waar ik het meest word op aangesproken als ik met vertegenwoordigers van waterschappen, provinciale staten, gemeenteraden te pakken heb.
[3:37:01] Dit is heel groot.
[3:37:03] Het is een ontboezeming even die niet helemaal de vraag was, maar ik kan niet anders dan het hier toch wel even benadrukken.
[3:37:09] Dank u wel.
[3:37:10] Ik sta voor dat we bij twee interrupties van 30 seconden toestaan.
[3:37:13] Ik heb de heer Van Houdingen en daarna mevrouw Van Dijk.
[3:37:15] Eerst de heer Van Houdingen.
[3:37:16] Nee, dit is geen interruptie.
[3:37:18] Dit is die vraag die ik al een paar keer gesteld heb.
[3:37:20] En die is volgens mij nog steeds ook in de tweede termijn niet beantwoord.
[3:37:22] Die had u nou in de tweede termijn voor zitten.
[3:37:24] Die vraag over die hele simpele vraag.
[3:37:26] Misschien zal ik het nog een keer stellen.
[3:37:27] Voor de vierde keer denk ik.
[3:37:29] Als je als Kamerlid, volgens mij was die vraag nog niet beantwoord.
[3:37:32] Informatie opvragen bijvoorbeeld bij de EU of de NAVO.
[3:37:35] Via de Nederlandse regering.
[3:37:36] Hoort dat bij dat informatierecht artikel 88?
[3:37:38] Hoe kijkt de minister daar, die daar toch uiteindelijk eindverantwoordelijk is, daartegen aan?
[3:37:42] Die vraag heb ik al een paar keer.
[3:37:44] Helder.
[3:37:45] De minister.
[3:37:45] Ja.
[3:37:47] Op basis van artikel 68, en ik heb er wel degelijk een antwoord op gegeven, het is misschien niet wat de heer Van Houwelingen een goed antwoord vond.
[3:37:57] Ik heb iets gezegd over dat er reden kan zijn, ook diplomatiek.
[3:38:03] Artikel 68, op basis daarvan kan informatie opgevraagd worden aan het kabinet, maar er is geen dwingende opdracht aan het kabinet om informatie op te vragen bij internationale instanties.
[3:38:13] En het kabinet, in algemene zin, die gaat over de beantwoording en het is aan de Kamer vervolgens om wel of niet akkoord te gaan met die beantwoording en daarop door te vragen, maar
[3:38:22] Dit is wel hoe het zit en daar had ik wel degelijk antwoord op gegeven.
[3:38:28] Laatste excuus dat ik dat dan niet goed begrepen heb.
[3:38:30] Oké, om het heel scherp te stellen, maar dit is in ieder geval een duidelijk antwoord.
[3:38:32] Dus de regering kan weigen als de Kamer wil dat informatie wordt opgevraagd bij internationale instanties.
[3:38:37] Dan kan de regering zeggen ja, dat doen we niet.
[3:38:40] Dat hoeft de regering dan niet te doen.
[3:38:44] Ik heb aangegeven in mijn eerste termijn wat overwegingen zijn waarom dat niet kan.
[3:38:51] En ik heb net gezegd er is geen dwingende opdracht.
[3:38:54] En zoals de heer Van Houwelingen dan nu de vraag stelt, kan ik antwoorden zeggen ja dat klopt.
[3:38:59] Dan mevrouw Van Dijk.
[3:39:01] Het is niet zozeer een interruptie, maar meer de ontboezeming van de minister.
[3:39:05] Wij spreken natuurlijk ook veel raadsleden.
[3:39:07] Ook binnen onze partij zijn de lijntjes kort.
[3:39:09] En ik kan het heel erg onderschrijven.
[3:39:10] Maar wat ze ook echt teruggeven is... ...de verhoudingen die we hier in Den Haag af en toe met elkaar hebben... ...die beginnen ook echt lokaal door te werken.
[3:39:17] Nou, daar voel ik me op aangesproken.
[3:39:19] Dus daarom wil ik hem heel erg ondersteunen.
[3:39:21] Dat moeten wij beter doen met elkaar.
[3:39:24] Dank u wel.
[3:39:25] Het was geen vraag en ik ga hem toch even pakken.
[3:39:28] We zijn hier met z'n allen verantwoordelijk voor de manier waarop wij het debat voeren om olie op de golf in plaats van olie op het vuur te gooien als het gaat over verhoudingen ook in de samenwerking die wij hier minder voelen dan de mensen die als raadslid of als wethouder in de haarvaten van die democratie zijn.
[3:39:45] Dus we zijn het hier zeer mee eens en ik probeer in de manier waarop ik het debat voer daar hoffelijk te zijn richting de Kamer en zo goed mogelijk antwoord te geven.
[3:39:54] En ik ben blij dat
[3:39:55] Want dat zie ik elke keer in de debatten in deze commissie, dat van links tot rechts iedereen doorheeft.
[3:40:00] Dat wanneer raadsleden zich niet meer veilig voelen om hun werk te doen, dat dat echt raakt aan de fundamenten van onze Weerbaar Democratierechtstaat.
[3:40:08] Ik zie nog een interruptie van de heer Meulenkamp.
[3:40:10] Ja, wat ik in mijn vorige termijn heb gezegd over die gemeenten, en de minister gaf het zelf al even aan, dat ik wel degelijk het verschil zie tussen die gemeenten en het Rijk.
[3:40:19] Het zijn twee totaal verschillende werelden.
[3:40:23] Maar het is in beide werelden goed dat we onderling begrip kweken.
[3:40:27] En dat is voor mij de kern van dit gesprek wat we met elkaar voeren.
[3:40:32] Opnieuw geen vraag.
[3:40:35] Dan dank ik u voor de tweede termijn.
[3:40:38] Dan vraag ik uw aandacht nog voor de lijst met toezeggingen.
[3:40:41] En allereerst heb ik genoteerd dat de heer Vermeer een twee minuten debat heeft aangevraagd.
[3:40:45] Dat zullen we doorglijden voor de planning.
[3:40:48] Dat heeft u gedaan, ja.
[3:40:50] Hij heeft de uur genoteerd.
[3:40:50] Ik heb het genoteerd.
[3:40:51] Althans, het staat hier.
[3:40:53] De minister, dat is de eerste toezegging.
[3:40:55] De minister heeft toen aan het begin van ieder parlementaire jaar een bijgewerkt overzicht van alle parlementaire contactpersonen aan de Kamer te doen toekomen.
[3:41:03] Nummer 2.
[3:41:04] De staatssecretaris van BZK zal de Kamer informeren over een pilot voor de mogelijkheden voor Kamerleden om mee te lopen bij een departement of binnen een uitvoersorganisatie.
[3:41:13] En dan ga ik u toch de vraag stellen wanneer u denkt deze brief te doen toekomen aan de Kamer.
[3:41:20] Het ging overigens ook over andersom.
[3:41:22] Dat was ook heel expliciet.
[3:41:27] Ik kan er op dit moment, kan ik daar niet nu een termijn aan plakken.
[3:41:34] Zo snel als mogelijk Q1 zullen we dan maar even noteren.
[3:41:39] Is dat oké?
[3:41:40] Dank.
[3:41:41] Daarmee heb ik alle toestellingen volgens mij langsgelopen.
[3:41:44] Dan dank ik u allen voor uw aandacht.
[3:41:46] Ook de publieke tribune, dan wel het publiek wat online heeft meegekeken aan dit debat.
[3:41:49] En sluit ik de vergadering.
Zie je content die volgens jou niet op deze site hoort? Check onze disclaimer.