Disclaimer: deze transcriptie is geautomatiseerd omgezet vanuit audio en dus geen officieel verslag. Om de transcripties verder te verbeteren wordt constant gewerkt aan optimalisatie van de techniek en het intrainen van namen, afkortingen en termen. Suggesties hiervoor kunnen worden gemaild naar info@1848.nl.

Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH-stelsel)

[0:00:00] met de livestreamleden van deze commissie en natuurlijk de staatssecretaris en haar ambtenaren.

[0:00:06] Welkom ook.

[0:00:08] Deze prachtige ochtend.

[0:00:10] Wij gaan beginnen met het commissiedebat Vergunning, Verlening, Toezicht en Handhaving.

[0:00:19] Wij hebben net al even kort met de commissie overlegd wat we gaan doen met de interrupties.

[0:00:24] Er is een voorstel gekomen om vijf losse interrupties te doen.

[0:00:29] Wij hebben vandaag tot één uur.

[0:00:30] Er zijn niet bijzonder veel leden, dus ik denk dat dat allemaal wel te doen is.

[0:00:35] En dat gezegd hebben wil ik dan eigenlijk maar meteen beginnen met de inbreng van lid Kostits.

[0:00:44] Het woord is aan u.

[0:00:46] Dank.

[0:00:47] We hebben het vandaag over het stelsel van vergunning, verlening, toezicht en handhaving.

[0:00:51] Het klinkt misschien saai, maar het gaat om aanpakken van vervuilers en is essentieel om de gezondheid van mensen, dieren en onze omgeving te beschermen.

[0:00:59] Het RIVM noemt milieuvervuiling naast klimaatverandering een van de grootste bedreigingen voor onze gezondheid.

[0:01:04] De ILT noemt het zelfs een stille moordenaar.

[0:01:08] Toch is het toezicht en de handhaving na jarenlang praten nog steeds niet op orde.

[0:01:12] Te veel bedrijven komen weg met het uitstoten van schadelijke stoffen.

[0:01:15] Vervuilers maken winst, maar de burgers betalen de rekening.

[0:01:18] De schade bedraagt volgens het PBL meer dan 46 miljard euro per jaar.

[0:01:24] En daarin zijn de gevolgen van PFAS, microplastics en landbouwgif nog niet eens meegenomen.

[0:01:29] Het PBL zegt maak de vervuiling verantwoordelijk voor de maatschappelijke kosten.

[0:01:33] Maar in de praktijk betalen gewone burgers nog steeds een groot deel van die schade.

[0:01:37] De motie kost iets soepeler uit 2024 vroeg om maatregelen om dit beter te borgen.

[0:01:42] We hebben nog niets gezien.

[0:01:43] Komt de staatssecretaris dit jaar alsnog met voorstellen?

[0:01:46] Voorzitter, ILT, omgevingsdiensten, wetenschappers en waterbedrijven wijzen op zes grote problemen in het systeem.

[0:01:52] Eén, er is onvoldoende onafhankelijkheid.

[0:01:54] Financiering en capaciteit en de pakkans voor vervuilers is te klein.

[0:01:58] Twee, toezichthouders hebben een enorme informatieachterstand en zijn te afhankelijk van bedrijven.

[0:02:02] Drie, schadelijke nieuwe stoffen worden onvoldoende vooraf beoordeeld.

[0:02:06] Vier, milieuvergunningen worden onvoldoende geactualiseerd... waardoor bedrijven met verouderde vergunningen onnodige schadelijke stoffen mogen uitstoten...

[0:02:13] Vijf, er is nog steeds geen volledig overzicht van PFAS vervelende locaties en lozingen van PFAS en andere zeer zorgwekkende stoffen op oppervlakte water.

[0:02:22] En zes, er is weinig zicht op schadelijke stoffen die via die riool worden geloosd.

[0:02:26] En er wordt nauwelijks gemeten.

[0:02:28] Kan de staatssecretaris ingaan op alle zes punten?

[0:02:31] Voorzitter, ik ben bijna vier jaar Kamerlid en dit zijn problemen waar ik, maar ook mijn voorgangers al jaren aandacht voor vragen.

[0:02:37] Toch is de basis nog steeds niet op orde.

[0:02:38] Dat concludeert ook de ILT in het rapport de basis moet op orde.

[0:02:42] De ILT stelt voor om een verantwoordelijkheid bij bedrijven te leggen om de vergunningen actueel te houden.

[0:02:47] En om bedrijven te laten meebetalen aan actualisaties.

[0:02:51] Is de staatssecretaris bereid om al die aanbevelingen van ILT over te nemen en te komen met een tijdlijn?

[0:02:57] Ook onderzoek van Universiteit Leiden en Universiteit Utrecht wijst op de noodzaak van investeringen in capaciteit, expertise en uitwisseling van informatie.

[0:03:05] Is het kabinet bereid de aanbevelingen uit het rapport over te nemen?

[0:03:09] Voorzitter, ook waterbedrijven slaan alarm.

[0:03:11] Zij willen uiterlijk in 2027 een volledig overzicht van PFAS- en ZZS-lozingen op oppervlaktewater.

[0:03:17] Wachten tot 2032 bedreigt ons drinkwater.

[0:03:20] Kan de staatssecretaris deze oproep opvolgen?

[0:03:23] Voorzitter, dan over PFAS.

[0:03:26] Nog zo'n dossier dat volledig is vastgelopen.

[0:03:28] Veel praten, maar weinig resultaten.

[0:03:30] Waar blijft het lozingsverbod?

[0:03:32] Colleges van 35 gemeenten hebben een brandbrief gestuurd naar de Kamer en de bewindspersonen om nu nationale maatregelen te nemen.

[0:03:39] Waaronder tegen PFAS in bestrijdingsmiddelen.

[0:03:42] Ik wil graag deze brief overhandigen aan de Kamer en het kabinet.

[0:03:46] Kan de staatssecretaris een reactie geven op de oproep van gemeenten per punt?

[0:03:50] Daarnaast is het Partij voor de Dieren benieuwd hoe de staatssecretaris aankijkt tegen de conclusies van de provincies en gemeenten dat er een tekort is van bijna 100 miljoen euro per jaar.

[0:03:58] Het kabinet geeft nu een fooi van 3 miljoen voor alle toezichthoudende instanties.

[0:04:04] Terwijl het kabinet tegelijkertijd met een bottenbijl miljarden wil bezuinigen op hoeveelheid mensen die voor de overheid werken.

[0:04:10] Politie en defensie worden ontzien.

[0:04:12] Kunnen de bewindspersonen toezeggen dat ook de toezicht en handhaving op hun vuilnis wordt ontzien?

[0:04:16] Kan de staatssecretaris voor de voorjaarsbesluitvorming van volgend jaar overzichtelijk maken wat de capaciteitstekort is om de huidige wet- en regelgeving adequaat in de praktijk te brengen?

[0:04:27] En welke extra budgetten daarvoor nodig zijn?

[0:04:29] BBL zegt, we geven best veel geld uit aan gezondheidszorg.

[0:04:33] Investeren in aanpak van bewervervuiling is een vorm van preventie en kan heel veel geld schelen.

[0:04:39] Voorzitter, pak de kans.

[0:04:42] Tot slot, waarom ligt de toezicht van gigavervuilen zoals Tata Steel, de grootste vervuiling van Nederland, bij een regionale overheid met beperkte capaciteit?

[0:04:50] Moeten dit soort bedrijven niet onder landelijk verscherpt toezicht vallen?

[0:04:53] Moeten structurele overtredingen en opeenstapeling van zorgwekkende signalen niet kunnen leiden tot escalatie naar het Rijk?

[0:04:59] Dank u wel.

[0:05:03] Dank u wel, lid Kostiets.

[0:05:05] Ik zie geen interrupties en dan geef ik graag bij deze het woord aan mevrouw Salinia.

[0:05:13] Ja, dank voorzitter.

[0:05:16] Voorzitter, vijf jaar geleden kwam de commissie van Aartsen met haar conclusies.

[0:05:19] Het stelsel van vergunningen en toezicht schiet ernstig tekort.

[0:05:23] Er is een groot gebrek aan kennis en capaciteit.

[0:05:25] De afspraken met en tussen overheden is te vrijblijvend.

[0:05:29] Het Rijk en lokale overheden hebben sindsdien stappen gezet om voor de Omgevingsdienst een basiskwaliteit af te spreken.

[0:05:36] Een deel van de OD's is nu robuust en een deel nog niet.

[0:05:40] Maar is een OD die 16,5 miljoen omzet draait een garantie voor een schone en veilige leefomgeving?

[0:05:46] Daar ben ik helemaal niet gerustgesteld over.

[0:05:49] En hoe kijkt de staatssecretaris aan tegen deze exercitie met de OD's?

[0:05:53] Nog steeds speelt het probleem van de capaciteit.

[0:05:55] Nog steeds zijn OD's afhankelijk van financiering van gemeenten die juist moeten kiezen tussen jeugdzorg en hoe vaak ze bij een bedrijf langsgaan.

[0:06:03] Het takenpakket van de OD's verschilt ook enorm.

[0:06:06] Afhankelijk van waar in Nederland en welke gemeente.

[0:06:09] Petrochemische complexen hebben wat anders nodig dan pluimveehouders of als je moet toezien op een staalfabriek.

[0:06:14] En de OD's zijn afhankelijk hierbij van gegevens van de bedrijven zelf.

[0:06:19] En we zien dat dat niet altijd goed gaat.

[0:06:21] Het gat tussen wat moet en de tekortkomingen die Van Aertsen over het recentere ILT-rapport vaststelde, is nog steeds heel groot.

[0:06:30] Toen mijn voorganger twee jaar geleden vroeg om een overzicht van alle lozingsvergunningen van Rijkswaterstaat, was het onmogelijk om dat te verstrekken.

[0:06:37] Het ministerie had geen idee wat we allemaal vergunnen en zeker niet of die vergunningen nog actueel waren.

[0:06:43] Naar illegale lozingen is alleen maar gissen.

[0:06:46] Deze week nog het overzicht van de PFAS-locaties.

[0:06:48] We hebben geen idee, er is geen regie, iedereen doet maar wat.

[0:06:52] Dit raakt ook aan de legitimiteit van de overheid.

[0:06:54] Als burgers niet op ons kunnen vertrouwen.

[0:06:57] En nog recenter.

[0:06:58] Gisteren lezen we dat de Europese Rekenkamer concludeert dat de EU te weinig doet om burgers te beschermen tegen de gevaren van PFAS.

[0:07:06] Het duurt allemaal te lang, regelgeving schiet tekort en fabrikanten gaan hun gang.

[0:07:10] Bedrijven moeten zelf aantonen dat ze zich aan de normen houden, terwijl de handhavingsdiensten niet altijd over de capaciteit en kennis en ook eigen meetinstrumenten beschikken.

[0:07:19] Ook worden er vraagtekens gezet bij de normen voor voedsel en drinkwater.

[0:07:23] En dan nog het ergste.

[0:07:25] De normen voor veiligheid van voedsel en drinkwater zijn gebaseerd op wat haalbaar is voor producenten... in plaats van wat veilig is voor gewone mensen om in te nemen.

[0:07:36] En wij betalen met onze gezondheid voor de winsten van vervuilende bedrijven.

[0:07:40] En onze toezicht en handhaving schiet tekort.

[0:07:43] Wat gaat de staatssecretaris doen?

[0:07:45] Ook het zogenaamde EU-verbod krijgt veel kritiek.

[0:07:48] Is de staatssecretaris van plan om het anders te gaan doen vanaf nu?

[0:07:51] De schade van alle vervuiling, legaal of illegaal, aan ons milieu, onze economie en onze gezondheid is vele miljarden per jaar.

[0:07:58] En gewone mensen draaien ervoor op.

[0:08:00] Oplopende gezondheidskosten duurden drinkwaters, saneringsopgaven.

[0:08:05] Ook flink wat gemeenten komen in opstand en hebben een brief gestuurd.

[0:08:08] Net werd al gevraagd om een reactie.

[0:08:10] Ik ben benieuwd wat de staatssecretaris hiermee gaat doen.

[0:08:13] Voorzitter, als het ministerie het OD-project af heeft... hebben ze allemaal een omzet van 16 miljoen.

[0:08:17] Zijn ze misschien gefuseerd?

[0:08:19] Geven ze vergunningen af zoals de Omgevingswet voorschrijft?

[0:08:23] Als dit al goed gaat.

[0:08:24] Maar volgens mij kunnen we wel concluderen dat het bij lang en na niet genoeg is.

[0:08:28] De lokale overheden...

[0:08:30] Hebben 100 miljoen extra nodig om de huidige handhavingstaken te doen.

[0:08:34] Daar komt dan nog de vergunningverlening voor de energietransitie bij, waterkwaliteit, opkomende stoffen, ZZS'en.

[0:08:40] En wat is hiervan gerealiseerd in de nieuwe begroting?

[0:08:42] Wij zien een extra bezuiniging en taakverzwaring voor de ILT.

[0:08:47] En dan het stelsel.

[0:08:48] Commissie van Aartsen was vijf jaar geleden, maar we staan nog wat mij betreft op hetzelfde kruispunt.

[0:08:53] Is de staatssecretaris bereid om samen naar het stelsel te kijken, zodat de OD's echt robuust en toekomstbestendig kunnen worden?

[0:09:00] Als we alle vergunningen tijdig vernieuwen volgens de laatste BBT-regels en fors investeren in de handhaving en opsporing, kost dat geld?

[0:09:08] En hoe gaan we er eindelijk voor zorgen dat juist vervuilers ook betalen?

[0:09:11] Je betaalt nu leesjes voor je vergunning, maar bij complexe vergunningen voor grote vervuilers is dat zelden kostendekkend.

[0:09:17] Laat staan dat we de handhaving ervan ook in rekening brengen.

[0:09:20] We verhogen jaarlijks de verkeersroutes... Mevrouw Salina, komt u tot een afronding?

[0:09:24] Zeker.

[0:09:25] En voorzitter, vervuilen moet niet lonen.

[0:09:28] Met een stevige handhaving beschermen we niet alleen het milieu, natuur en onze gezondheid, maar we helpen ook juist al die bedrijven die zich wel aan de regelgeving houden.

[0:09:35] Dank.

[0:09:39] Ik zie een interruptie van de heer Bikkers.

[0:09:42] Ja, dank u wel voorzitter.

[0:09:45] Ik vraag me af of mevrouw Salinjan de visie van de VVD deelt waar het gaat om de omvang van de opgevingsdiensten en of zij daarmee voldoende in staat zijn om hun taken te vervullen.

[0:09:58] Laat ik hem nog scherper formuleren.

[0:10:00] Zou het niet zo zijn dat de OD's voor een deel gewoon moeten opschalen en moeten fuseren om de taken die zij hebben op een goede manier te kunnen realiseren?

[0:10:10] Mevrouw Salinjan.

[0:10:12] Ik ben het in eerste instantie daar niet mee eens, omdat het heel vaak gaat over dat elke gemeente iets anders nodig heeft.

[0:10:18] Juist vanwege de verschillende bedrijven die er liggen.

[0:10:21] Dus het zou best kunnen dat opschaling in sommige gevallen zou kunnen werken.

[0:10:24] Maar dan zou ik eerder zeggen dat ik een stelsel voor me zie waarbij je die opschaling bijvoorbeeld toepast.

[0:10:30] En op grotere bedrijven waar ook het Rijk veel meer regie op zou kunnen voeren.

[0:10:35] Als je het hebt over bijvoorbeeld Schiphol of een staalfabriek.

[0:10:38] Dat dat veel meer van belang is om dat misschien vanuit rijksregie te doen dan dat een individuele omgevingsdienst dat zou moeten doen.

[0:10:47] Afhankelijk van de capaciteit en de kennis die er aanwezig is.

[0:10:52] De heer Biggers.

[0:10:54] Ja, en die capaciteit en kennis, daar gaat het natuurlijk specifiek om.

[0:10:57] Omgevingsdiensten, daarin zie je dat steeds meer specifieke kennis noodzakelijk is om hun taken te kunnen volbrengen.

[0:11:07] En mijn analyse is dat wanneer je omgevingsdiensten hebt die zulke specifieke kennis nodig hebben...

[0:11:12] Het heel goed zou zijn om juist daarin met elkaar samen te werken.

[0:11:16] Misschien te kunnen opschalen en te fuseren.

[0:11:18] Om op die manier ook echt de taken goed te kunnen volbrengen.

[0:11:22] En ik ben benieuwd of Pro daar ook licht in ziet.

[0:11:28] Ja, ik zie zeker in de samenwerking zie ik zeker dat dat echt wel kan helpen.

[0:11:34] Ook als je, ik heb bijvoorbeeld zelf meegemaakt dat ook de Omgevingsdienst IJmond bijvoorbeeld samen met de Omgevingsdienst NZKG juist samenwerkt om bepaalde meetinstrumenten ook van elkaar te gebruiken en bepaalde kennis.

[0:11:46] Alleen het hoeft niet meteen te leiden tot een fusie.

[0:11:49] Want daar geloof ik ook weer niet in.

[0:11:50] Juist omdat de omgevingsdiensten veel meer taken erbij hebben gekregen.

[0:11:54] Ook als het gaat over bijvoorbeeld bepaalde bouwtaken.

[0:11:56] Die gemeentes beleggen bij de omgevingsdiensten.

[0:11:59] Denk ik dat de nabijheid van een omgevingsdienst bij een gemeente.

[0:12:03] En ook een gemeenteraad die daar in die zin best wel op afstand staat.

[0:12:09] Dat een fusie zeker daar niet bij helpt.

[0:12:11] Omdat het uiteindelijk gaat over waar burgers op kunnen rekenen.

[0:12:14] En ik denk dat nabijheid van omgevingsdiensten daar ook een belangrijke rol in speelt.

[0:12:18] Dus het is echt afhankelijk van welke locatie en welke bedrijven je toezicht op houdt.

[0:12:27] Nog een interruptie van mevrouw Swinkels.

[0:12:29] Ja, dank voorzitter.

[0:12:31] Ik snap op zich dat er maatwerk nodig kan zijn in kennis, maar ik schrik toch wel een beetje van de eindconclusie dat Prodan tegen fusies is.

[0:12:40] Want ik heb zelf ook vanuit de gemeenteraad in Utrecht de fusie van twee omgevingsdiensten meegemaakt en dat was gewoon heel hard nodig.

[0:12:46] Vanuit het veld kwam die oproep ook.

[0:12:48] En is er ook gewoon met man en macht aan gewerkt.

[0:12:50] En is er juist ook daarmee een hele grote verbeterkwaliteitsslag gemaakt.

[0:12:56] Ook richting de democratische legitimiteit van de gemeenteraad.

[0:13:00] Die daar ook op meekijkt.

[0:13:02] Dus ziet Prodan echt geen voordelen van zo'n fusie?

[0:13:06] Want vanuit Utrecht was dat echt overduidelijk.

[0:13:11] En stond iedereen daarvoor te applaudisseren.

[0:13:14] Tot eindelijk die slag werd gemaakt.

[0:13:16] Ik kan me voorstellen dat er gemeenten zijn en omgevingsdiensten waarbij dat wel zou kunnen helpen.

[0:13:22] Alleen het is niet per definitie dat fusie leidt tot een robuuste omgevingsdienst.

[0:13:26] Want als ik ook zie dat er juist wat kleinere gemeenten en middelgrote gemeenten, die ervaren juist door een fusie dat die nabijheid verdwijnt.

[0:13:35] Dus het hangt er ook vanaf hoe doe je dat.

[0:13:37] En ik zie veel meer in samenwerking dan per definitie fuseren omdat je maar een bepaald omzet moet halen.

[0:13:43] Want ik vind toewerken naar 16,5 miljoen omzet en dus we moeten fuseren, dat vind ik geen goede zaak.

[0:13:50] Ik vind dat je vanuit de inhoud moet redeneren.

[0:13:53] Mevrouw Swinkels.

[0:13:55] Ja, dank voorzitter.

[0:13:55] Misschien dan tot slot hoor.

[0:13:56] Maar het gaat mij natuurlijk ook niet om die omzet en die euro's.

[0:13:59] Het gaat mij juist om die professionaliseringsslag die je met elkaar kunt bereiken op de werkvloer.

[0:14:04] En dat je een gezond personeelsbestand hebt.

[0:14:06] Een kennisopbouw hebt.

[0:14:08] Ook gelet op het verloop.

[0:14:10] Uitstroom van mensen.

[0:14:10] Dus digitalisering.

[0:14:12] Het vraagt ook al heel veel investeringen.

[0:14:14] En ik denk dat het om het werk goed te doen.

[0:14:17] Die meetinstrumenten et cetera's.

[0:14:18] Ik kijk er toch iets anders naar, merk ik, dan Prouw.

[0:14:21] Omdat ik juist ook heel veel voordelen ervan zie voor de mensen die bij die omgevingsdiensten werken.

[0:14:28] Ja, ik hoor niet per se een vraag, maar misschien een reflectie hierop.

[0:14:31] Ik denk dat juist in deze fase er heel veel onzekerheid is voor heel veel medewerkers die bij omgevingsdiensten werken.

[0:14:38] Omdat ze niet zo goed weten waar ze juist aan toe zijn.

[0:14:40] Omdat juist heel erg nu toegewerkt naar die 16,5 miljoen.

[0:14:45] Dus ik zou vooral ook willen zeggen dat we hebben in die zin niet zoveel omgevingsdiensten.

[0:14:49] Dus ik denk dat we juist moeten kijken waar is welke omgevingsdienst goed in.

[0:14:53] En kun je die kennis combineren en of dat in de vorm van een fusie is of dat in de vorm...

[0:14:57] Van een samenwerkingsovereenkomst of iets dergelijks.

[0:15:01] Dat maakt mij in die zin niet uit.

[0:15:02] Uiteindelijk gaat het erom dat burgers op die omgevingsdiensten kunnen rekenen.

[0:15:06] En ik denk dat dat het allerbelangrijkste is.

[0:15:10] Er is ook nog een interruptie van de heer Huidekoper.

[0:15:14] Dank voorzitter.

[0:15:17] Ik deel de analyse van mevrouw Zalinian dat het VTH-stelsel versterkt moet worden.

[0:15:27] En waar ik nieuwsgierig naar ben is in welke richting het pro dan denkt.

[0:15:31] Want we hebben meerdere adviezen ook gezien om juist de onafhankelijkheid van de omgevingsdiensten te versterken.

[0:15:37] Maar we hebben ook gezien in het verleden moties door Pro om juist de minister op te roepen om meer regie te nemen in bepaalde vergunningen.

[0:15:45] Nou, en daar zit wat spanning op.

[0:15:46] Dus wil Pro daarin juist minder politieke bemoeienis of juist meer?

[0:15:51] Wat een mooie vraag.

[0:15:54] Nee, hoe ik het voor me zie is dat er omgevingsdiensten zijn.

[0:15:59] Op dit moment zijn alle omgevingsdiensten best wel afhankelijk... van financiering ook vanuit de gemeente.

[0:16:04] Dus het is juist niet afhankelijk.

[0:16:06] En wat ik ook in mijn bijdrage benoemde... gemeentes moeten op dit moment kiezen tussen of ze investeren in jeugdzorg... of dat ze investeren in de omgevingsdienst bijvoorbeeld... door extra bij bedrijven langs te gaan of door het minimale te doen wat nodig is.

[0:16:20] Dus ik zie zeker in dat juist onafhankelijke financiering...

[0:16:24] vanuit een rijksoverheid en niet per gemeente afhankelijk.

[0:16:27] Want dan zit je bijvoorbeeld met negen gemeentes in zo'n omgevingsdienst... en dan de ene gemeente wil wel, de andere niet.

[0:16:35] En die maken verschillende keuzes.

[0:16:36] En ik denk dat dat echt funest is voor een omgevingsdienst.

[0:16:39] Dus daarin zie ik veel meer die onafhankelijkheid van financiering... maar ook van besluitvorming.

[0:16:46] En ik zie ook nog een soort... want u refereerde over de vraag van...

[0:16:51] Ja, de regie nemen op vergunningen.

[0:16:54] Ik zie zeker dat bij grotere bedrijven, bij bijvoorbeeld een Gemoers, een Tata Steel, een Schiphol en ik noem er nu eventjes drie, dat de Rijksoverheid zeker regie moet nemen omdat het in die zin, ja, dat dat beter werkt dan dat een omgevingsdienst dat individueel zou moeten doen.

[0:17:12] Nog een interruptie van de heer Hardenkopen.

[0:17:14] Is het goed dat we dat doen?

[0:17:15] Ja, excuse.

[0:17:17] Ja, dank voorzitter.

[0:17:18] En dan toch om het even scherper te krijgen, want ik volg de analyse van Pro Grotendeels.

[0:17:23] Alleen, ik voel daar toch nog enige spanning tussen zitten.

[0:17:26] Dus aan de ene kant onafhankelijkheid versterken van de omgevingsdiensten, maar aan de andere kant juist ook, nou, mevrouw Salinian bakent dat dan af als per grote bedrijven is er wel regie nodig.

[0:17:37] Dus daar zou Prodam toch nog één keer kunnen schetsen of die regie dan alleen geldt voor grote bedrijven en niet voor kleine bedrijven.

[0:17:47] Ja, dat hangt dus mede ook over die nabijheid.

[0:17:50] Want als je een onderneming hebt gewoon in een gemeente of als het gaat bijvoorbeeld over verduurzamingsopgave of iets dergelijks, dan vind ik niet per se dat de Rijksoverheid daar meteen invloed op zou moeten uitoefenen, maar dat je dat vanuit de Omgevingsdienst samen met die gemeente zou kunnen doen.

[0:18:10] Maar als het gaat over die grotere bedrijven waar het Rijk nu al best wel een verantwoordelijkheid in wetgeving ook heeft.

[0:18:16] Wat niet per direct van toepassing is op alle kleinere bedrijven zie ik veel meer dat verschil.

[0:18:22] En dat heb je nu ook al overigens over Cifeso bedrijven bijvoorbeeld.

[0:18:29] Mevrouw, voordat ik u het woord geef, mevrouw Wiersma, welkom.

[0:18:33] U bent iets later binnengekomen en voor de volledigheid wil ik u medelen dat wij hebben afgesproken als commissie dat er ruimte is voor vijf interrupties.

[0:18:42] Nou, dat gezegd hebben, dan geef ik graag het woord aan u.

[0:18:45] Maar niet de 30-secondenregel, begrijp ik hieruit.

[0:18:47] Oké, dat is bij INW meestal zo.

[0:18:51] Ja, voorzitter, dank.

[0:18:53] Ik hoorde mevrouw Zalinian iets zeggen over de normering ook in voedsel.

[0:18:59] Maar kan mevrouw Zalinian erkennen dat uiteindelijk het gezondheidsaspect daar eigenlijk wel in voorop staat?

[0:19:06] Als je kijkt naar de normering die EFSA voorstelt, dat moet uiteindelijk vertaald worden naar...

[0:19:11] ...naar een technisch uitvoerbare normering... ...kan zij wel erkennen dat gezondheid daarin altijd centraal staat.

[0:19:20] Dank voor de vraag.

[0:19:22] Ik denk dat het niet zoveel uitmaakt wat ik wel of niet herken.

[0:19:25] Wat ik vooral volg is het rapport van de Europese Rekenkamer... ...die juist op dit moment ook aangeeft dat de normering voor voedsel... ...in ieder geval voor de levensmiddelen rondom PFAS...

[0:19:37] Veel meer afhankelijk is van wat mogelijk is vanuit de producenten.

[0:19:41] Dan dat gezondheid evenveel meeweegt.

[0:19:44] Dus dat er altijd een belangenafweging wordt gemaakt daarin.

[0:19:47] En niet gezondheid per se, per direct het voortouw heeft.

[0:19:54] Ja, voorzitter, dank.

[0:19:55] Dat heeft natuurlijk ook een reden, omdat je rekening houdt met wat technisch mogelijk is.

[0:19:59] Je hebt chemische stoffen in de omgeving.

[0:20:03] PFAS is wijd verspreid, daar ontkom je gewoon niet aan.

[0:20:06] Maar je hebt ook natuurlijke stoffen zoals arsene, cadmium en zo kun je een hele rit aan stoffen die van nature ook voorkomen, waar je dus rekening mee moet houden.

[0:20:15] Als je zo'n normering uiteindelijk stelt.

[0:20:18] Want kan mevrouw Selinian schetsen wat er gebeurt op het moment dat je puur vanuit gezondheidskundig aspect de normering hard vastzet?

[0:20:28] Wat mevrouw Selinian wil, wat zijn dan de consequenties daarvan in het veld?

[0:20:33] Heeft zij daar enig idee bij?

[0:20:36] Deze vraag en vooral de inleiding van de vraag... zegt ook inderdaad dat het niet uitgaat van gezondheidsnormen... maar van wat technisch mogelijk is.

[0:20:44] Dus dat was in ieder geval een bevestiging van de eerste vraag.

[0:20:50] En waar het gaat over de situatie... als wij normering doen op basis van gezondheid... vind ik dat een hele belangrijke vooruitgang... omdat we dan gezondheid vooropstellen... en omdat mensen ook...

[0:21:02] Daar dan op kunnen rekenen.

[0:21:04] Dat we niet hoeven bang te zijn over welk voedsel we innemen.

[0:21:07] Of dat we bij het kopen van een pan niet hoeven te kiezen tussen verschillende pannen bijvoorbeeld.

[0:21:14] Maar ook bij verschillend voedsel.

[0:21:16] Ook Greenpeace heeft natuurlijk de laatste tijd veel onderzoeken gedaan naar verschillende levensmiddelen en voedingsmiddelen.

[0:21:22] En bijna overal zit het in.

[0:21:23] En in sommige producten zit het zelfs meer in dan dat het gezond is voor ons.

[0:21:28] Dus ja, dat vind ik een hele schadelijke ontwikkeling.

[0:21:32] Ik had al vermoeden dat dit nog een vervolg... Ja, voorzitter, dit kan ik natuurlijk niet laten gaan, voorzitter.

[0:21:38] Nou ja, ik kom tot de conclusie dat mevrouw Zalinyan... geen enkel idee heeft wat de consequenties zijn van wat ze hier zelf voorstelt.

[0:21:47] En nee, ik heb niet gezegd dat uiteindelijk...

[0:21:51] dat de productie centraal staat.

[0:21:52] Want in mijn eerste interruptie heb ik mevrouw Zanlinje gevraagd te erkennen... dat uiteindelijk de gezondheidskundige aspecten... dat dat het eerste is waarop beoordeeld wordt.

[0:22:03] Uiteindelijk degene die hier ervoor zorgt dat mensen bang zijn... dat zijn mensen zoals mevrouw Zanlinje zelf...

[0:22:10] Omdat niet elke normering, zeg maar, niet elke intake van een stof leidt direct tot gezondheidsschade.

[0:22:18] Dat heeft altijd te maken met bepaalde waardes die je binnenkrijgt en die normeringen die voorgesteld worden, die zijn in de regel heel erg streng, juist om dat gezondheidsaspect te waarborgen.

[0:22:30] Ik heb eigenlijk geen vervolgvraag.

[0:22:33] Ik moest er natuurlijk wel even op reageren, maar ik kom nogmaals tot de conclusie dat mevrouw Zalini het effect wat het heeft als je die gezondheid centraal stelt.

[0:22:42] Misschien wil ik die vraag toch nog opnieuw stellen omdat ik geen begin van een antwoord op mijn vraag gekregen heb.

[0:22:48] Heeft mevrouw Zalini een idee van het effect van wat ze voorstelt?

[0:22:53] Dit vond ik een behoorlijk lange vraag, stellingname, dus laten we echt proberen het een beetje korter te houden.

[0:23:00] Mevrouw Salinian, ik geef u het woord.

[0:23:03] Ja, dank voorzitter.

[0:23:04] Wat ik hier constateer is vooral dat juist ook wat alle rapporten aangeven en ook nog recent, dat is dus gisteren gekomen, dus ik raad ook mevrouw Wiersma aan om dat te lezen, van de Europese Rekenkamer over...

[0:23:19] Hoe schadelijk PFAS is en hoe dat juist verder ophoopt.

[0:23:23] En ik denk, wat ik vooral zie op het moment dat wij PFAS gaan verbieden... is dat er heel veel alternatieven zijn er nu al.

[0:23:31] Maar er kan nog zoveel geld verdiend worden juist aan PFAS.

[0:23:34] Ik hoop oprecht dat deze staatssecretaris ook aan de gang gaat, juist met het Europese verbod, om daar een echt verbod van te maken.

[0:23:42] Zodat we eindelijk vanuit gezondheid kunnen uitgaan en juist die alternatieven die er zijn voor PFAS.

[0:23:49] Voor 92% van de gevallen is er een alternatief, dat we die juist kunnen inzetten.

[0:23:54] En voor die 8% kunnen we juist samen met de markt aan de slag gaan om die ook te vervangen uiteindelijk.

[0:24:01] Mevrouw Wiesma.

[0:24:02] Ja, voorzitter, dank.

[0:24:03] En zonder in de vorige ronde te vervallen, zeg maar... dan wil ik vragen, kan mevrouw Zellinian dan schetsen... want is dan haar voorstel alleen gericht op PFAS?

[0:24:12] Want daar had ik het natuurlijk in mijn interruptie niet over.

[0:24:15] Maar stelt mevrouw Zellinian dit dan uitsluitend voor voor PFAS... of ook voor al die andere stoffen die van nature al dan niet... of door menselijk handelen kunnen voorkomen in de omgeving?

[0:24:27] Mevrouw Zellinian.

[0:24:28] In mijn bijdrage heb ik het gehad over het rapport wat de Europese Rekenkamer heeft gemaakt over PFAS.

[0:24:33] En heb ik het constant over een PFAS-verbod gehad, omdat dat ontzettend schadelijk is en daar juist alternatieven voor zijn.

[0:24:42] Oké, u heeft behoorlijk wat interrupties gekregen.

[0:24:47] Ik zie dat lid Kostiets ook even wil reageren.

[0:24:50] Natuurlijk, het woord is aan u.

[0:24:52] Ja, ik heb met mevrouw Selinia goed samengewerkt op dit dossier.

[0:24:55] Ook vaak met Omgevingsdienst en ILT gesproken.

[0:24:57] En zij wijzen ook inderdaad op de problemen met de financiering.

[0:25:01] En ze wijzen ook op de mogelijkheid voor een lump sum financiering.

[0:25:04] Dat dat een deel van de problemen ook met onafhankelijkheid kan oplossen.

[0:25:08] Staat Pro daar ook positief in?

[0:25:10] Mevrouw Selinia?

[0:25:12] Ja, ik denk dat ik sowieso in het algemeen als het gaat over de verschillende overheidslagen, ook bijvoorbeeld gemeenten, provincies of de waterschappen, dat we ook vooral moeten kijken naar wat helpt hen en wat geven zij aan dat echt gaat helpen.

[0:25:26] Dus ik denk dat ik daar zeker voor opensta, afhankelijk van wat voor uitwerking dat heeft, als dat helpt voor de onafhankelijkheid en voor de financiering rondom, dat er ook structurele financiering is, zodat zij wel hun taken naar behoren kunnen uitvoeren.

[0:25:40] Dus dat zou zeker kunnen.

[0:25:44] Ja, nog een vervolgvraag?

[0:25:46] Misschien een andere.

[0:25:48] We hebben samen met uw collega in de vorige periode een motie ingediend om die onafhankelijkheid van omgevingsdiensten van bedrijven in meten en gegevens op te lossen.

[0:26:01] Dat was toen specifiek gericht op Tata Steel, zodat er echt grip kwam op meetinstrumenten, metingen op terrein vanuit de omgevingsdiensten in plaats van dat Tata Steel daarover gaat.

[0:26:13] Dit is een breed probleem natuurlijk.

[0:26:15] Je ziet dat het ook vertraging veroorzaakt omdat omgevingsdiensten steeds afhankelijk zijn van bedrijven.

[0:26:21] Is Pro nog steeds met ons eens dat we dit breder moeten aanpakken en dat we ervoor moeten zorgen dat omgevingsdiensten meer zelfgrip krijgen op actuele gegevens, op de metingen en meetinstrumenten op het terrein van vervuilend bedrijf?

[0:26:35] Daar ben ik het zeker mee eens, maar ik denk dat hier ook een soort weeffout in de wetgeving zit en dat het daar begint juist.

[0:26:42] Als het gaat over bijvoorbeeld BBT regelgeving, bijvoorbeeld over de gegevensaanlevering.

[0:26:47] Want op het moment dat er in de wetgeving staat dat je afhankelijk bent van een bedrijf die moet aantonen of de beschikbare technieken goed genoeg zijn of dat het je bedrijfsvoering raakt.

[0:26:58] Als een bedrijf dat aantoont, dan heeft een omgevingsdienst dus op dit moment niet per se... niet in alle gevallen is het zo overigens... de capaciteit en ook de kennis om die beoordeling op een juiste en op een strikte manier te maken.

[0:27:12] Dus ik denk dat we daar ook zeker in de wetgeving iets moeten oplossen... en aan de capaciteit en kennisgeving sowieso vanuit de omgevingsdiensten.

[0:27:21] Want ik denk dat die robuustheid en toekomstbestendigheid ook belangrijk is waardoor ze samen...

[0:27:26] ervoor kunnen zorgen dat we minder afhankelijk zijn van die gegevens.

[0:27:34] Oké, dan geef ik nu het woord aan, zeker, het gaat echt gebeuren, het woord aan mevrouw Swinkels.

[0:27:42] Dank u wel, voorzitter.

[0:27:44] Voorzitter, voor de CDA-fractie geldt in dit debat drie principes.

[0:27:47] Allereerst de basis op orde.

[0:27:49] Ten tweede een betrouwbare overheid, uniforme milieuregels en navolgbaar toezicht en handhaving.

[0:27:53] En ten derde het benutten van kansen voor een toekomstbestendig stelsel.

[0:27:57] De basis op orde.

[0:27:58] Dat gaat over robuustheid en inhoudelijke deskundigheid van de omgevingsdiensten.

[0:28:02] En wij hebben kennisgenomen van het rapport staat van het VTH-stelsel uit november 2025.

[0:28:06] Daarin staat duidelijk zorgen voor dat omgevingsdiensten naast voldoende capaciteit ook genoeg kennis hebben van de circulaire economie, afvalstoffen, recycling en secundaire grondstoffen.

[0:28:16] Neem ook inhoudelijke deskundigheid expliciet mee in de beoordeling van de robuustheid van de omgevingsdiensten.

[0:28:22] En dan het financiële plaatje.

[0:28:24] Bij het begrotingsblad van INW begon ik er al over.

[0:28:26] De structurele budgetten voor bodemsanering staan onder druk.

[0:28:29] De opdracht bodem en strom gaan bijvoorbeeld van 20 miljoen naar nog geen 1 miljoen euro in de komende jaren.

[0:28:34] En er stond ook op pagina 67 over PFAS saneringen nu voor urgente locaties en vanaf 2028 plannen maken met mede-overheden voor de periode na 2030.

[0:28:45] Nu zien wij in de begroting tegelijkertijd een forse investering in het VTH-stelsel.

[0:28:49] Graag een reflectie van de staatssecretaris op deze financiële wijzigingen.

[0:28:52] Wat is de gedachte en het plan om sterke omgevingsdiensten te hebben die op effectieve wijze hun taken kunnen uitvoeren?

[0:29:00] Dan betrouwbare overheid.

[0:29:02] Het gaat wat ons betreft om uniforme uitvoering van onder andere de einde-afvalstatus.

[0:29:06] Want in die staat van het VTH-stelsel uit 2025 is ook een verdiepend thema toegelicht, namelijk in hoofdstuk 7 de circulaire economie.

[0:29:13] Er wordt gesproken over obstakels, juist voor koplopers.

[0:29:16] De kennisopbouw en de aanpassing in de vergunningsvoorschriften zijn als prioriteiten bestempeld.

[0:29:21] Voorkom verschillende tussenomgevingsdiensten in de beoordeling van de einde-afvalstatus en bijproductstatus, die leiden tot rechtsonzekerheid en belemmeringen voor circulaire bedrijven.

[0:29:30] Werk aan landelijke beoordelingskaders en kennisdeling voor een eenduidige toepassing van afvalstoffenregelgeving.

[0:29:36] Zodanig dat het toewerken naar circulaire economie niet wordt belemmerd, maar juist wordt gestimuleerd.

[0:29:41] Graag een reactie van de staatssecretaris.

[0:29:44] En ten derde en tot slot het benutten van de kansen.

[0:29:46] En dan kijk ik niet alleen naar die circulaire grondstofstromen... maar ook naar digitalisering.

[0:29:51] Benut het programma Digitalisering VTH... voor betere registratie, uitwisseling en traceerbaarheid... van afval- en grondstofstromen.

[0:29:58] Het bedrijfsleven waaronder het VNCI...

[0:30:00] DNCI, vanuit de chemische industrie, moedigt dit dan ook aan en is geholpen met het versnellen van procedures.

[0:30:05] Zorg dat digitale voorzieningen ook bijdragen aan betere monitoring van recycling, hergebruik en de toepassing van de einde-afval criteria.

[0:30:12] We lazen in de staat van het VTH-stelsel 2025 over specifieke opleidingen die zijn aangeboden op het gebied van circulaire economie.

[0:30:19] En dat is heel mooi.

[0:30:20] Kan de staatssecretaris dit koppelen aan het aantrekkelijk werkgeverschap van de omgevingsdiensten, zodat het echt lerende organisaties worden?

[0:30:27] Voorzitter, omgevingsdiensten als aanjager van circulariteit.

[0:30:30] Positioneer omgevingsdiensten niet alleen als toezichthouder, maar ook als een kennispartner bij innovatieve circulaire bedrijfsactiviteiten.

[0:30:37] Niet computer says no, maar een omgevingsdienst die zegt dat lossen we samen op.

[0:30:42] Dus omgevingsdiensten die ook echt een interactieve hulplijn en klankbord kunnen zijn richting de maatschappij.

[0:30:47] Stimuleer een oplossingsgerichte houding bij vergunningverlening... zodat circulaire innovaties sneller en beter binnen de milieukaders kunnen worden gerealiseerd.

[0:30:55] Voorzitter, ik sluit af.

[0:30:57] De afgelopen twee jaar lijkt het systeem op papier sterk verbeterd en robuuster... alhoewel het interbestuurlijk toezicht en de horizontale verantwoording nog wel steviger kan.

[0:31:06] Maar wat mist, is de vertaling naar de praktijk en succesvolle uitvoering.

[0:31:10] En dat is cruciaal, want het raakt aan het vertrouwen van burgers en organisaties.

[0:31:13] De Vereniging van Drinkwaterbedrijven constateert ook, de resultaten blijven nog uit.

[0:31:18] En dat geeft ons een onrustig gevoel.

[0:31:20] Als we op de goede weg zijn, zouden we dat dan niet ook al moeten merken met elkaar?

[0:31:24] Hoe gaan we voorkomen dat extra geld en capaciteit, waar wij natuurlijk ook wel voorstander van zijn, straks geen effect hebben?

[0:31:31] En is er dan nog iets anders nodig?

[0:31:33] We blijven graag op de hoogte en gaan signalen delen met het kabinet, want dat is in ieders belang.

[0:31:43] Dank u wel.

[0:31:48] Ja, dank u wel.

[0:31:49] Toch nog even om te toetsen.

[0:31:51] Mevrouw Zwinkels heeft het over een rapport uit 2025.

[0:31:54] We hebben natuurlijk recentere rapporten van dit jaar van onder de andere ILT, Universiteit Leiden, Universiteit Utrecht.

[0:31:59] Die zeggen eigenlijk allemaal precies hetzelfde.

[0:32:01] De basis is nog niet op orde.

[0:32:03] De basis is nog niet op orde.

[0:32:05] Ik heb net erover gehad hoe vaak ik dit als Kamerlid in de afgelopen vier jaar heb geadresseerd.

[0:32:10] En daarvoor voorgangers voor mij, ook collega's van het CDA overigens.

[0:32:16] Vindt het CDA ook dat die aanbevelingen van ILT en Universiteit Utrecht...

[0:32:21] Zouden moeten worden overgenomen.

[0:32:23] Dat we dus moeten kijken naar betere financiering die 3 miljoen te weinig is.

[0:32:28] Als je ziet dat er een stuk te kort is van 100 miljoen.

[0:32:32] Dat we moeten kijken naar meer onafhankelijkheid van metingen bijvoorbeeld.

[0:32:36] En dus meer betere informatiepositie voor omgevingsdiensten.

[0:32:41] Mevrouw Zwinkels, meerdere vragen heeft u ontvangen van lid Kostiets aanbevelingen.

[0:32:48] Het woord is aan u.

[0:32:50] Ik ga proberen het kort te houden, want er waren inderdaad meerdere vragen ineen.

[0:32:53] Allereerst, ik ben altijd gevoelig als er adviezen uit Utrecht komen, dan ben ik al snel geneigd om daar heel welwillend naar te kijken.

[0:33:00] Maar zonder gekheid, ja natuurlijk, er zijn heel veel rapporten.

[0:33:03] Ik heb deze aangehaald omdat deze ook echt heel fundamenteel eigenlijk ook al de richting, de koers heeft geschetst van wat er nodig is.

[0:33:11] En volgens mij is dat gewoon in lijn met de rapporten die ook door lid Kostic worden aangehaald.

[0:33:15] Dus ja, we vinden elkaar niet voor niets, was mijn eerste punt in mijn betoog, de baas op orde.

[0:33:19] Dat is het nu nog niet, zou ik ook willen concluderen.

[0:33:23] Alleen, ik heb er ook een aantal nuances bij gemaakt.

[0:33:25] Hoe gaan we ervoor zorgen dat dat wel het geval is?

[0:33:27] Hoe gaan we ervoor zorgen dat we overzicht hebben op dat financiële plaatje... en dat het ook echt effect gaat hebben?

[0:33:31] Ik heb ook gedeputeerden gesproken vanuit de provincies in de afgelopen maanden.

[0:33:37] En ik denk dat er echt nog heel veel winst te behalen valt op dit vlak.

[0:33:41] Dus ja, ik wil daarmee aan de slag, samen met die mede-overheden.

[0:33:45] Maar ik wil er ook voor zorgen dat als wij dan extra dingen gaan doen...

[0:33:49] Dat het dan ook echt zoda aan de dijk zet.

[0:33:51] En dat we goede taakverdeling hebben.

[0:33:53] Ik zat net aan de heer Huidekoper te laten zien... wat ik in de Utrechtse gemeenteraad had voorgesteld rondom omgevingsdiensten.

[0:33:59] En dat was eigenlijk precies hetzelfde verhaal.

[0:34:01] Dat was namelijk het verhaal.

[0:34:02] Heb ook een inhoudelijke visie op de omgevingsdiensten.

[0:34:05] Kijk niet alleen naar de euro's, zoals ik in mijn interruptie deed...

[0:34:09] Mevrouw Sanian.

[0:34:10] Maar kijk ook juist welke veranderingen je dan wilt.

[0:34:13] Waar vindt ook bijvoorbeeld beleidsontwikkeling plaats?

[0:34:15] Is dat bij de gemeente zelf?

[0:34:16] Bij de gemeente Utrecht was er bijvoorbeeld heel veel beleidsontwikkeling gaande.

[0:34:19] Ga je natuurlijk niet dubbel op doen.

[0:34:20] Dus zorg ervoor dat we met elkaar afspraken hebben.

[0:34:23] Wat doen we waar?

[0:34:24] En tot slot onafhankelijk meten, uiteraard.

[0:34:27] Dat vind ik ook heel erg belangrijk.

[0:34:27] En wat mij betreft zijn omgevingsdiensten daartoe... moeten daartoe in staat worden gesteld.

[0:34:31] Zijn dat deels al.

[0:34:33] Maar dat is wel de plek waar dat moet gebeuren.

[0:34:35] Want ik heb ook al stemmen ophoren gaan dat er andere meet...

[0:34:38] organisaties zouden moeten komen anders dan de omgevingsdiensten.

[0:34:42] En daar pleit ik niet voor.

[0:34:43] Ik denk, zorg dat dat goed geregeld is bij de omgevingsdiensten.

[0:34:47] Dat zij dat werk kunnen doen.

[0:34:49] Volgens mij wordt er ook al heel veel gemeten.

[0:34:51] Juist op die urgente locaties.

[0:34:54] Maar ja, zorgen voor dat zij in hun positie worden gebracht.

[0:34:59] Ja, lid Kostiets.

[0:35:01] Ik vind het goed dat het CDA erkent dat de basis inderdaad niet op orde is en dat er veel moet gebeuren in de praktijk.

[0:35:07] Kijk, we hebben heel veel gesprekken en onderzoeken gehad de afgelopen jaren en heel veel visies, allemaal tot je dienst, heel goed, maar nu is het tijd voor resultaten.

[0:35:14] Ik hoop dat het CDA daar mijn mening inderdaad deelt.

[0:35:17] Maar mijn concrete vraag is, een van de grote knelpunten is die financiering.

[0:35:22] Aan de ene kant gewoon de hoeveelheid, er moet gewoon meer geld bij dan die 3 miljoen dat nu is weggegeven terwijl 100 miljoen te kort is.

[0:35:31] Aan de andere kant onafhankelijkheid van die financiering.

[0:35:34] De omgeving ziet niet steeds afhankelijk zijn van gemeenten die al in de knel zitten en andere prioriteiten moeten maken.

[0:35:42] Ziet het CDA ook kansen om daar een stap in te maken samen met de Partij voor Dieren en wellicht een andere partij?

[0:35:49] Mevrouw Swinkels.

[0:35:52] Ja, dank voorzitter.

[0:35:53] Ik zal altijd kijken naar voorstellen rondom extra financiering.

[0:35:58] Ik denk dat dat heel goed is.

[0:36:00] Ik denk wel ook dat we dat hebben gezien met die lijst van die locaties deze week in het Vragenuur.

[0:36:06] Dat sommige dingen ook echt wel centrale aansturing vragen.

[0:36:09] Ja, daar kan ook bij komen dat zodra je als organisatie geld krijgt, dat daar ook een mening of een aansturing bij komt.

[0:36:19] meegepaard gaat.

[0:36:21] Dus ik denk ook dat het heel erg belangrijk is om die rolverdeling dan ook scherp te hebben.

[0:36:26] Wat verwachten we?

[0:36:26] En in Utrecht heb ik juist gezien dat bijvoorbeeld de gemeente Utrecht, waar ik zelf in de raad zat, veel meer bij droeg aan een omgevingsdienst dan een kleinere gemeente.

[0:36:34] Nou, ik vind dat wel fair.

[0:36:37] Dus er zijn ook een aantal dingen die wel volgens mij goed geregeld zijn.

[0:36:40] Zodat je op elkaars capaciteit ook kunt meeliften.

[0:36:44] Dus ja, er zal geld bij moeten.

[0:36:47] maar ik ga niet zomaar mee in dat is 100 miljoen... en dat moeten we maar even vanuit de Rijk ophoesten.

[0:36:54] Volgens mij maken we het dan echt veel te plat.

[0:36:59] Lid Kostits, dit wordt volgens mij dan uw laatste interruptie.

[0:37:02] Ja, tot slot.

[0:37:03] Ik denk dat we het grotendeels met elkaar eens zijn... en fijn ook om te horen dat er wat meer bij moet.

[0:37:09] Daar kunnen we samen naar kijken.

[0:37:11] Maar dan misschien een deel van die oplossing is...

[0:37:14] Denk ik, wat ik net ook vertelde, is het kabinet is nu bezig met een soort korting op hoeveelheid mensen die bij het Rijk werken.

[0:37:23] En politie en defensie zijn daar terecht van uitgezonderd.

[0:37:28] Ik denk dat de VVD daar goed werk in heeft verricht, denk ik, om dat voor elkaar te krijgen.

[0:37:32] Maar dan zou ik toch ook de VVD voor straks, maar ook het CDA willen oproepen.

[0:37:36] Kunnen we niet de bewindspersonen ook oproepen om ook zo een uitzondering te maken voor toezicht en handhaving?

[0:37:45] Mevrouw Swinkels.

[0:37:48] Ja, dank voorzitter.

[0:37:51] Of die uitzondering nodig is, dat durf ik nu nog niet te zeggen.

[0:37:54] Want eigenlijk zitten we met elkaar juist in een discussie van er zal geld bij moeten.

[0:37:58] Juist richting de omgevingsdienst.

[0:37:59] Dus dan vind ik die discussie iets minder relevant.

[0:38:01] Ik denk wel, waar we kunnen toewerken naar een slagvaardigere overheid... moeten we dat niet nalaten.

[0:38:07] Dus daarom begin ik ook over digitalisering.

[0:38:10] Ik denk dat het heel erg belangrijk is om wel gewoon de kansen te benutten in organisaties.

[0:38:13] En ik denk dat ook het personeel dat daar werkt enorm helpt in hun werk te doen.

[0:38:18] En hen ook motiveert.

[0:38:19] om dat ook te blijven doen.

[0:38:20] Daarom begin ik ook over een toekomstbestendig stelsel.

[0:38:23] Volgens mij wil je gewoon een gezonde organisatie hebben.

[0:38:25] Daarom denk ik ook dat op... op een aantal vlakken ook... diffusies bijvoorbeeld echt wel kan helpen... om een stukje te professionaliseren.

[0:38:33] Dat is voor mij eigenlijk veel belangrijker.

[0:38:35] En nee, ik ben niet van plan om een...

[0:38:37] om een taakstelling te gaan organiseren op omgevingsdiensten die juist onder druk staan.

[0:38:42] Dus dat is niet mijn doel.

[0:38:46] En dan kunnen we wellicht in de tweede termijn hierover verder praten... en ook elkaars voorstellen beoordelen.

[0:38:56] Mevrouw Selinje.

[0:38:58] Ja, dank voorzitter.

[0:39:02] Het CDA, ik weet niet of mevrouw Swinkels de brief heeft gelezen van de gemeentes die dat hebben gestuurd.

[0:39:10] Van verschillende wethouders, van verschillende partijen ook.

[0:39:13] En ik was benieuwd hoe zij reflecteert op de oproep om nationale maatregelen te nemen over PFAS.

[0:39:24] Mevrouw Swinkels.

[0:39:25] Ja, dank voorzitter.

[0:39:26] De brief heb ik gelezen, uiteraard.

[0:39:28] En ik steun ook die oproep.

[0:39:30] Ik denk dat het heel erg belangrijk is.

[0:39:31] Er zullen ook een aantal CDA-wethouders wellicht tussen zitten.

[0:39:35] En die hebben groot gelijk, zou ik ook richting hen willen zeggen.

[0:39:38] Want ja, we moeten ook nationale maatregelen treffen op PFAS... aanvullend op wat we in Europa willen bereiken met elkaar.

[0:39:44] En ja, ik heb al eerder opgeroepen ook... bouw dat expertisecentrum PFAS ook nou echt uit als Rijk.

[0:39:51] Zorg ervoor dat we daar veel meer innovaties ontwikkelen...

[0:39:55] ...kennis opbouwen met elkaar, dat daar ook omgevingsdiensten gebruik van kunnen maken.

[0:39:59] Het aanscherpen van vergunningen.

[0:40:01] Volgens mij lid Kostiets begon er ook al over.

[0:40:04] Het actualiseren van vergunningen, moet ik eigenlijk zeggen.

[0:40:07] Daar zijn we ook gewoon voorstander van.

[0:40:08] Dat heb ik al vaker aangegeven in debatten.

[0:40:11] Ik ben ook bezig om samen met D66 ook nog een aantal schriftelijke vragen te stellen... ...over PFAS in relatie tot vergunningverlening.

[0:40:19] Hoe doen we dat nou?

[0:40:20] Wat zijn de kaders?

[0:40:21] Wat is daarop nodig?

[0:40:22] Ook als bijvoorbeeld Rijkswaterstaat het bevoegde gezag is...

[0:40:24] Dus ja, daar zit ik bovenop.

[0:40:26] En ik heb zelf een aantal voorstellen gedaan tot nationale maatregelen.

[0:40:30] En ik kijk altijd welwillend ook naar de voorstellen van anderen.

[0:40:34] Ja, aanvullend op wat we dus ook van Europa verwachten.

[0:40:40] Mevrouw Selinjan.

[0:40:42] Ja, dank en fijn dat het CDA daar ook open voor staat.

[0:40:45] En een van de oproepen is ook investeer in PFAS-vrije gewasbeschermingsmiddelen.

[0:40:51] En dat is nou net het punt ook wat als we naar Europa kijken en naar het Europese verbod waarin we zien dat dat best wel tekort schiet.

[0:41:00] En ook ik weet niet of mevrouw Swinkels het rapport heeft gelezen van de Europese rekenkamer die gisteren uitgekomen is.

[0:41:06] Maar daarin wordt ook gezegd dat het Europese verbod eigenlijk te langzaam gaat en dat het te weinig op dit moment gaat doen omdat het ook te lang duurt.

[0:41:15] Dus hoe kijkt het CDA dan aan tegen juist die specifieke maatregel... maar ook op wat de Europese Rekenkamer zegt?

[0:41:23] Mevrouw Swinkels.

[0:41:26] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:41:27] Ja, die gewasbeschermingsmiddelen... daar is mijn collega Joris Lohman mee bezig in een andere commissie.

[0:41:33] Ik weet dat hij daar toevallig gisteren ook nog in Nieuwsport een optreden over had.

[0:41:37] Dus ik zou eigenlijk die vraag ook aan naar hem willen doorgeleiden.

[0:41:41] Maar wat ik er wel over wil zeggen, is het volgende...

[0:41:44] Ik ben kort ook woordvoerder tuinbouw geweest en daarin zagen we dus ook vanuit rapportages dat het niet naleven van middelen vaak ook te maken had met het niet goed gebruiken van die middelen.

[0:41:58] Dus dan werden wel de juiste middelen gebruikt, maar bijvoorbeeld te vaak.

[0:42:01] Dus ik denk dat daar nog een hele grote slag in te maken is.

[0:42:05] En ten aanzien van wat breder, wat zou je nog meer kunnen doen na de bericht van de rekenkamer?

[0:42:10] Want ik heb nog niet hun rapport gelezen, maar wel uiteraard de nieuwsberichten van gisteren.

[0:42:14] En wij pleiten ook echt voor... zoom nou in op al die verschillende productgroepen.

[0:42:19] Kijk, sluit niet meteen al een bepaalde sector uit... van nou, daar gaan we niks doen.

[0:42:23] Maar kijk, waar zijn al wel PFAS-vrije alternatieven?

[0:42:27] Waar kunnen we al wel ook zuiveringstechnieken... in de industrie stimuleren en beter voorschrijven?

[0:42:36] Ja, dus zoom daarop in tot je kijkt wat er wel al kan.

[0:42:40] Want zo kunnen we volgens mij ook die hele ontwikkeling...

[0:42:42] Verder aanjagen.

[0:42:44] Dus ja, scherp dat aan met elkaar.

[0:42:47] Maar vooral ook in de toepassingen op het gebied van Nederland.

[0:42:54] Ja, en ik ga hier graag op door, omdat ik natuurlijk ook de vraag hier stel, omdat het over PFAS gaat en niet per se naar een andere woordvoerder of iets dergelijks.

[0:43:03] Maar waar ik vooral benieuwd naar ben, is mevrouw Swinkels bereid om ook samen met PRO, maar inderdaad ook misschien andere partijen, juist ook een oproep te doen naar deze staatssecretaris, om ook...

[0:43:16] veel harder te gaan met het Europese verbod.

[0:43:19] Omdat de Europese rekenkamer, ik snap dat mevrouw Swinkels al deze voorstellen doet... maar er wordt gewoon geconculeerd op dit moment dat het verbod tekortschiet.

[0:43:28] Dus dit is het moment om juist te zeggen, gaan we nu sneller anders?

[0:43:33] En is zij bereid om die oproep ook samen met mij te doen?

[0:43:38] Mevrouw Swinkels gaat reflecteren op haar bereidwilligheid...

[0:43:44] Ja, dank voorzitter.

[0:43:45] Inderdaad, het is dat vraag.

[0:43:47] Ik denk dat het niet te kort schiet.

[0:43:48] Ik denk alleen dat het niet snel genoeg gaat.

[0:43:50] Dat zijn we volgens mij met elkaar eens, zeg ik richting mevrouw Zaninjan.

[0:43:54] En volgens mij ligt dat niet aan de inzet van Nederland.

[0:43:56] Want Nederland is juist in Europa heel erg bezig met een inzet... die duidelijk pleit voor dat Europese verbod.

[0:44:02] Volgens mij gebeurt dat ook vanuit het kabinet.

[0:44:04] Uiteraard wil ik wederom die oproep doen.

[0:44:07] Maar ik vraag me af of dat heel veel zin heeft.

[0:44:10] Omdat we als Nederland al heel duidelijk positie hebben genomen in Europa...

[0:44:13] Maar alles wat daarin ondersteund kan zijn, ook in samenwerking met gelijkgestemde lidstaten, dat zal ik uiteraard ondersteunen.

[0:44:20] En ook geef ik deze signalen af bijvoorbeeld aan de CDA-delegatie in de EVP-fractie in het Europese parlement.

[0:44:28] Dus laten we ook met onze Europese collega's hierop samenwerken.

[0:44:33] En nu mevrouw Selinia met haar vierde interruptie.

[0:44:36] Ja, het is een te interessant gesprek om het af te breken.

[0:44:40] Nee, met Europese collega's samenwerken... ja, natuurlijk juich ik dat toe.

[0:44:45] Alleen waar ik nog eventjes iets scherper op wil ingaan... is dat het...

[0:44:52] Het verbod schiet wel tekort... omdat er te veel uitzonderingen op dit moment zijn.

[0:44:57] Omdat ook de rekenkamer concludeert... en ook in andere rapporten door andere instanties wordt geconculeerd... dat de lobby voor PFAS zo diep geworteld zit... juist ook voor het verbod...

[0:45:09] dat hier moeilijker tegen opgetreden wordt.

[0:45:14] Dus ik zeg niet dat de inzet van Nederland slecht is... maar wat kunnen we juist doen om veel meer balans te brengen?

[0:45:22] Omdat op dit moment de balans doorschiet naar de industrielobby.

[0:45:25] En niet naar wat goed is voor de gezondheid en wat goed is voor Nederland.

[0:45:29] Als we beginnen met drie uitzonderingen en vervolgens eindigen met tachtig... en overgangstermijnen die van drie jaar naar volgens mij nu twaalf jaar gaan... als ik het goed heb, zeg ik even uit mijn hoofd, maar...

[0:45:39] Ja, dat vind ik belachelijk.

[0:45:41] Dus wat gaan we daar aan doen?

[0:45:43] En hoe kunnen we deze staatssecretaris helpen om die industrielobby juist aan banden te leggen als het gaat over dit verbod?

[0:45:53] Ja, dank voorzitter.

[0:45:56] Ja, ik vind het lastig om hier een uitsluitend antwoord op te geven.

[0:46:01] Ik zie dat natuurlijk ook gebeuren.

[0:46:03] Dat is inderdaad voor een deel wel echt gaande.

[0:46:06] En ik ben ook niet blij met steeds langere overgangstemijnen of nog meer uitzonderingen.

[0:46:11] Ik wil juist die andere kant op bewegen en kijken van...

[0:46:13] op welke sub-onderwerpen kunnen we het juist al naar voren trekken.

[0:46:17] En kunnen we misschien wel ook met de Nederlandse maakindustrie... met allerlei innovatieve bedrijven die we hier hebben... samen misschien wel die koploperspositie pakken... en ervoor zorgen dat er vraagcreatie ontstaat... naar die PFAS-vrije alternatieven of productietechnieken.

[0:46:33] Dus ik zou daar juist...

[0:46:35] de andere kant op willen bewegen.

[0:46:37] En volgens mij mevrouw Zaninjan ook.

[0:46:40] Wat wij nog meer zouden kunnen doen, is dat we volgens mij ook als we echt invloed willen uitoefenen in Brussel, dat we daar zelf ook gewoon fysiek heen gaan.

[0:46:48] Dus ik ben zelf toevallig maandag nog ook in Brussel geweest.

[0:46:51] Er zijn regelmatig interparlementaire bijeenkomsten, waarin je ook echt kunt uitspreken als nationaal parlementariër om met collega's uit andere lidstaten het gesprek aan te gaan en je reactie te geven op

[0:47:06] wetgeving die voor ligt of voorstellen die vanuit de Europese Commissie worden gedaan.

[0:47:10] En ik merk dat dat heel serieus wordt genomen als wij daar naartoe gaan en als wij daar kanttekeningen zorgen ofwel oplossingsrichtingen bij plaatsen.

[0:47:20] En dat doe ik dus ook, dat vraagt wel veel tijd, maar ik denk dat het heel interessant is om ook op het gebied van PFAS en breder, op het gebied van milieu, dat met enige regelmaten te doen, zodat we er zelf ook proberen bij te zijn.

[0:47:34] Dank voor uw inbreng en de aansporing ook richting uw collega's.

[0:47:40] Alvorens ik het woord geef aan de heer Huidekoper, ik merk op dat sommige vragen gepaard gaan met toch wel een beetje lange inleiding.

[0:47:52] Dus enige puntigheid hier en daar, dat wordt natuurlijk heel erg gewaardeerd.

[0:47:56] Dat gezegd hebbende, ik geef het woord aan de heer Huidekoper.

[0:48:00] Dank voorzitter.

[0:48:02] Velen in deze zaal zullen een politiek voorbeeld hebben.

[0:48:04] Voor mij is dat Jan Terlouw.

[0:48:06] Niet alleen als vroege pleitbezorger voor milieu en natuur, maar ook vanwege zijn pleidooi over het touwtje uit de brievenbus.

[0:48:12] Een samenleving draait om vertrouwen tussen burgers onderling, in de overheid en in de rechtsstaat.

[0:48:17] En dat vertrouwen begint bij een van de meest wezenlijke taken die de overheid heeft.

[0:48:21] De bescherming van de gezondheid van haar inwoners en haar leefomgeving.

[0:48:25] Maar het stelsel dat daarvoor moet zorgen schiet tekort.

[0:48:27] De maatschappelijke onrust, bijvoorbeeld over PFAS-lozingen, is groot.

[0:48:31] En dus ontstaat in deze Kamer al snel de reflex om met moties te eisen dat vergunningen van bedrijf X of Y worden ingetrokken.

[0:48:38] Maar hoe begrijpelijk ik die emotie ook vind, het is onverstandig.

[0:48:42] Als de regels rammelen, moeten we het spel, ons stelsel, fixen.

[0:48:46] Want een goed, strak en voorspelbaar VTH-stelsel beschermt namelijk ook het vertrouwen in bona fide bedrijven.

[0:48:51] Ook zij zitten immers niet te wachten op cowboys die bewust vervuilen en daarmee het bedrijfsleven in een kwaad daglicht stellen.

[0:48:58] Maar ondanks verschillende rapporten van de commissie van Aartsen tot de eerste staat van VTH, de conclusie blijft hetzelfde.

[0:49:04] Het stelsel verandert maar langzaam.

[0:49:06] En dat heeft gevolgen.

[0:49:07] Burgers verliezen vertrouwen en steeds blijkt dat we maar weer in actie komen na een incident waarna bestuurslagen naar elkaar wijzen.

[0:49:13] Neem het voorbeeld op de Waddenzee.

[0:49:15] 7 miljoen liter afvalwater lekt daar via een smeerpijp dagelijks in kwetsbaar UNESCO werelderfgoed.

[0:49:21] En dat is de uitwas van een stelsel waarin niemand de regie durft te nemen.

[0:49:25] En voorzitter, in mijn medespeech zei ik, milieubeleid zonder handhaving is slechts een suggestie.

[0:49:30] En daarom diende mijn collega Joost Sneller al amendementen in op de wet op milieucriminaliteit.

[0:49:35] Het eerste doorbreekt de afhankelijkheid van de vergunning.

[0:49:37] Wie weet dat een vergunning duidelijk in strijd is met de wet, kan zich daar niet achter verschuilen.

[0:49:41] Het is geen license to pollute.

[0:49:43] Het tweede ligt langdurige milieuschade vast in lijn met ecocide, zodat hardnekkige vervuiling zoals PFAS onder het zwaarste strafregime valt.

[0:49:51] Maar een wet is pas iets waard als die wordt toegepast.

[0:49:53] De politiek erkent dat de milieurecherche niet op sterkte is.

[0:49:56] Een expertisecentrum milieucriminaliteit wordt al enorm lang verkend.

[0:50:00] Daarom een simpele vraag.

[0:50:01] Wanneer stopt het verkennen en gaat dat centrum eindelijk open?

[0:50:04] Dan het geld.

[0:50:06] Provincies en gemeenten kampen met een tekort.

[0:50:08] D66 neemt dat serieus.

[0:50:10] Herkent de staatssecretaris het bedrag van 100 miljoen?

[0:50:14] En zo ja, hoe gaat zij ervoor zorgen dat het financiële gat adequaat wordt gedekt?

[0:50:19] En ik vraag daarbij, zou het dan ook niet ontzettend logisch zijn om de boetes die binnen het VTH-stelsel worden geïnt bij overtreders ook terug te laten vloeien naar de versterking van het stelsel zelf?

[0:50:29] Laten we vervuiler betalen voor beter toezicht.

[0:50:31] Ik overweeg een motie hierop.

[0:50:33] Tot slot, de aanpas van schadelijke lozingen.

[0:50:35] We weten dat te veel giftige en zeer zorgwekkende stoffen nog steeds legaal ons water instromen.

[0:50:40] Simpelweg omdat bedrijven zich beroepen op oude vergunningen die niet worden geactualiseerd.

[0:50:44] En voor D66 is vervuilen geen verborgen recht.

[0:50:48] Maar zodra de overheid die lozingen wil verbieden of beperken, zoals met het PFAS-lozingsverbod waar het aan wordt gewerkt, hangt de dreiging van een forse schadecompensatie als een zwaard van Damocles boven het hoofd.

[0:50:59] Herkent de staatssecretaris het beeld dat de angst voor schadecompensatie in de praktijk leidt tot handelingsverlegenheid?

[0:51:04] Hoe zorgt zij ervoor dat overheden niet opdraaien voor de kosten wanneer een vervuilende vergunning wordt ingedrokken?

[0:51:09] En hoe voorkomt de staatssecretaris dat waterbeheerders en provincies verlamd raken door de angst voor de rekening?

[0:51:16] Voorzitter, ik rond af.

[0:51:18] D66 is kritisch op het VTH-stelsel.

[0:51:20] Omdat we niet langer willen toekijken hoe het stelsel faalt en de natuurrekening betaalt.

[0:51:25] Daarom roep ik het kabinet op om het wetsvoorstel versterking VTH-stelsel zo snel en stevig mogelijk naar de Kamer te sturen.

[0:51:32] Zodat we op korte termijn met voorstellen kunnen komen om dit stelsel te repareren.

[0:51:35] Zodat het spreekwoordelijke touwtje weer uit de brievenbus kan.

[0:51:39] Burgers weer op de overheid kunnen bouwen en vervuilers niet langer vrij spel hebben.

[0:51:42] Dank u wel.

[0:51:44] U heeft een interruptie van de heer Bikkers.

[0:51:47] Ja, dank u wel voorzitter.

[0:51:48] Ik hoorde heer Huidekoper pleiten om de boetes terug te laten vloeien naar het stelsel.

[0:51:53] En dat klinkt heel interessant.

[0:51:55] Maar ik zou toch even met de heer Huidekoper willen aftasten wat dat dan uiteindelijk voor effecten zou kunnen hebben.

[0:52:01] Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan een prikkel om meer te gaan handhaven.

[0:52:05] Terwijl mijn intentie zou zijn om handhaving te voorkomen en in gezamenlijkheid met bedrijven te komen tot een goede leefomgeving.

[0:52:14] Ziet de heer Huidekoper dat ook zo en blijft hij dan nog steeds bij zijn standpunt dat het heel goed zou zijn om de boetes terug te laten vloeien naar het stelsel?

[0:52:23] De heer Huidekoper.

[0:52:24] Dank.

[0:52:25] Ja, en de heer Bikkers wijst op het risico van een perverse prikkel.

[0:52:28] Die zie ik ook.

[0:52:28] Daarom vraag ik ook aan de staatssecretaris of zij bereid is om dit te onderzoeken.

[0:52:32] Maar ik zeg er ook wel bij in de richting van de heer Bikkers.

[0:52:35] We hebben ook te maken met de financieel gat.

[0:52:37] En we weten allemaal hoe krap het geld is wat op de IMB-begroting staat.

[0:52:42] Ik ben ook aan het kijken naar hoe kunnen we nou slimme manieren vinden om dat stelsel te versterken.

[0:52:46] En dat we tegelijkertijd ook zorgen dat het beter functioneert.

[0:52:48] Dit zie ik als mogelijk oplossingsrichting daarvoor.

[0:52:54] Nog een vraag van mevrouw Swinkels.

[0:52:57] Ja, dank voorzitter.

[0:52:59] Misschien een vraag in het verlengde van de vraag van de heer Bikkers.

[0:53:02] Ik was wel benieuwd wat de reekkamer bijvoorbeeld ook laat zien... met het bericht van gisteravond of gistermiddag... is dat er ook heel veel nieuwe stoffen zijn... waar we nog niet altijd heel veel kennis op hebben.

[0:53:15] Of dat er bijvoorbeeld nu eerste dingen worden gemeten... maar dat we daar nog niet meteen al op reguleren.

[0:53:23] Hoe kijkt de heer Huidekoper hiernaar?

[0:53:25] Hoe kunnen we...

[0:53:26] Dat soort nieuwe ontwikkelingen en misschien ook wel nieuwe risico's, hoe kunnen we dat beter in kaart brengen in samenwerking met die bedrijven?

[0:53:35] Zodat daar niet een soort van angst ontstaat van nou, we gaan het maar uit de weg van beide kanten wellicht.

[0:53:43] Heer Radekoper.

[0:53:45] Ja, dank.

[0:53:45] En ik constateer dat natuurlijk ook wat mevrouw Swinkels aanhaalt.

[0:53:49] En ik denk dat kennisopbouw heel belangrijk is bij de omgevingsdiensten in eerste instantie.

[0:53:54] Ik zie ook veel in het voorstel wat de heer Bikkers net deed in een interruptie om ook te kijken hoe kunnen we omgevingsdiensten opschalen zodat specialistische kennis in huis kan worden gehaald en ook goed kan worden benut.

[0:54:05] Ik denk dat het allemaal kan bijdragen aan hieraan.

[0:54:08] Tegelijkertijd denk ik ook te moeten constateren dat het milieutoezicht altijd een klein beetje achterloopt op de praktijk.

[0:54:15] En volgens mij de manier om dat zoveel mogelijk te ondervangen is door goede kennis te hebben en goede capaciteit.

[0:54:25] Dank voor de bijdrage, de heer Huidenkoper.

[0:54:28] Ik geef nu graag het woord aan de heer Bikkers.

[0:54:30] Ja, dank u wel, voorzitter.

[0:54:32] Voorzitter, een goed werkend VTH-stelsel is van groot belang voor Nederland.

[0:54:35] Het beschermt niet alleen onze leefomgeving, maar het zorgt er ook voor dat bedrijven die zich aan de regels houden niet benaderd worden door bedrijven die dat niet doen.

[0:54:43] En dat vraagt dus om een stelsel dat in de praktijk goed opereert.

[0:54:46] Maar voorzitter, toen ik de brief van de staatssecretaris twee weken geleden las, viel ik toch wel van mijn stoel.

[0:54:52] Een derde van de OD's zijn niet robuust.

[0:54:54] De kwaliteit is niet meegewogen in de beoordeling.

[0:54:56] Deadlines verschuiven.

[0:54:57] Monitoring wordt opgeschort.

[0:55:00] OD's krijgen de ruimte om eigen interpretatie van landelijke criteria te hanteren.

[0:55:05] Er ontbreekt een visie op schaalgrootte en de aangekonde consequenties worden niet benut.

[0:55:10] Voorzitter, het is te veel om al deze zorgen één voor één in vier minuten uit te diepen.

[0:55:15] Maar ik vraag de staatssecretaris in zijn algemeenheid wel een reflectie hierop te geven.

[0:55:20] Op veel dossiers zie ik dat staatssecretaris moedig beweegt, maar rondom het stelsel zie ik vooral terughoudendheid.

[0:55:26] En ergens is dat wel begrijpelijk, want hoewel zij verantwoordelijk is voor het stelsel, heeft zij een beperkte bevoegdheid en dat maakt het ook wel lastig.

[0:55:33] Maar voorzitter, laat ik ook positief element noemen.

[0:55:35] De staatssecretaris werkt hard aan nieuwe wetgeving om landelijke sturing op het VTH-stelsel te versterken.

[0:55:41] En de brief onderschrijft in mijn ogen die noodzaak.

[0:55:46] En voorzitter, ik wil de staatssecretaris de volgende vraag stellen daarover.

[0:55:50] Is zij bereid om in deze wet echt stevige bevoegdheden op te nemen om in te grijpen wanneer het niet goed gaat?

[0:55:56] Ook vragen de staatssecretaris de kwaliteit van de OD's expliciet mee te nemen en ook objectief meetbare kwaliteitseisen op te nemen.

[0:56:03] En is zij daarnaast bereid om de periodieke toetsing en onafhankelijke beoordeling van de omgevingsdiensten wettelijk vast te leggen, inclusief rapportage en verplichte verbetermaatregelen?

[0:56:13] Voorzitter, de staatssecretaris spreekt haar waardering uit voor de inspanning die zij geleverd.

[0:56:17] Maar het gaat natuurlijk uiteindelijk om het resultaat.

[0:56:20] De deadline verschuift naar 1 juli 2027.

[0:56:23] Wonderlijk als je al drie jaar de tijd hebt gekregen.

[0:56:25] Maar wat doen we met de diensten die over een half jaar nog niet robuust zijn?

[0:56:30] Graag hoor ik van de staatssecretaris wat haar ambities zijn met deze diensten en hoe hard deadlines überhaupt zijn voor de staatssecretaris.

[0:56:37] Daarnaast zijn kwaliteitscriteria nu niet meegenomen in de beoordelingen.

[0:56:41] Hoe kan de staatssecretaris dan vaststellen dat een omgevingsdienst daadwerkelijk voldoende kwaliteit levert?

[0:56:47] Voorzitter, dit alles vraagt om een duidelijke visie op schaalgrootte van de omgevingsdiensten.

[0:56:52] Is de staatssecretaris vanuit haar stelselverantwoordelijkheid bereid om na 1 juli 2027 fusies af te dwingen wanneer de boel gewoon niet op orde blijft?

[0:57:02] Voorzitter, dan zoom ik graag in op de uitvoering.

[0:57:04] Nog te vaak zien we hier verschillende omgevingsdiensten

[0:57:07] Ik zag u naar uw...

[0:57:10] In mijn dode hoek zag ik dat wel.

[0:57:11] Ik wilde u nog even uw linie laten afmaken, maar er is een interruptie van mevrouw Zwinkels.

[0:57:19] Ja, dank voorzitter.

[0:57:21] De heer Bikkers wil dingen allemaal wettelijk gaan vastleggen en fusies gaan afdwingen.

[0:57:28] Ik dacht even, zit ik nog naar de VVD te luisteren, voorzitter?

[0:57:31] Ik was wel benieuwd, waarom wordt die fusies als een soort doel verheven?

[0:57:38] Of ik begrijp het verkeerd, maar ik vond het een vrij stevige conclusie van de heer Bikkers om fusies te gaan afdwingen.

[0:57:45] Ik ben net zelf best wel positief geweest over een fusie bij Utrecht.

[0:57:48] Maar dat was omdat we gewoon echt een hele onhandige situatie hadden waar iedereen het belang van inzag om die fusie vanuit de praktijk te doen.

[0:57:55] Dus op welke fusies, laat dat maar een vraag zijn, op welke fusies doelt de heer Bikkers en waarom is dat een doel op zich?

[0:58:03] De heer Bikkers, kunt u enige duidelijkheid verschaffen?

[0:58:05] Ja, zeker voorzitter.

[0:58:07] Kijk, fusie is nooit een doel op zich.

[0:58:10] Laat ik daarmee beginnen.

[0:58:12] Tegelijkertijd zie ik dat zelfs bij de grote omgevingsdiensten als een DCMR, de omgevingsdiensten Haaglanden, er met elkaar gesproken wordt over hoe kunnen wij met elkaar samenwerken.

[0:58:23] En voorzie ik zelfs daar bij de grote omgevingsdiensten mogelijkheden tot fusie, omdat ik echt die expertise...

[0:58:29] die mist bij sommige omgevingsdiensten, op die manier gezamenlijk zou kunnen oppakken.

[0:58:34] En als ik dan ook nog eens zie dat er een heleboel kleinere omgevingsdiensten zijn... die op dit moment echt totaal niet voldoen aan de robuustheidscriteria.

[0:58:42] Maar bij Verena niet.

[0:58:44] En de staatssecretaris hierin aangeeft... ja, we verleggen de deadline, we kijken of we de criteria kunnen verlagen.

[0:58:51] Ze mogen eigen interpretatie geven aan die criteria.

[0:58:53] Dan zie ik ook een staatssecretaris die worstelt met haar verantwoordelijkheid voor het stelsel...

[0:58:59] Ik ga ervan uit dat de staatssecretaris die verantwoordelijkheid graag wil nemen.

[0:59:04] Maar dan moeten we de staatssecretaris ook de mogelijkheid geven om die verantwoordelijkheid te nemen, zodat we haar ook kunnen aanspreken op haar verantwoordelijkheid.

[0:59:14] Dat wordt uw laatste interruptie, mevrouw Swinkels.

[0:59:18] Ja, ik twijfel ook niet aan uw administratie.

[0:59:23] Dank voorzitter.

[0:59:24] Ik was dan wel benieuwd, als dat dan zo belangrijk is... wat is dan het voorstel uiteindelijk vanuit de heer Biggers?

[0:59:34] Ik pleit bijvoorbeeld voor wat meer centrale regie.

[0:59:37] Zet ook de Rijksambtenaren in, Rijkswaterstaat waar ook veel kennis is, ILT.

[0:59:43] Zorg ervoor dat je dan vanuit het Rijk bijspringt.

[0:59:47] Ik heb al eerder gepleit voor zo'n expertisecentrum om daar ook echt een fysieke locatie van te maken.

[0:59:54] Publiek-privaat.

[0:59:55] Dus kan de heer Bikkers die lijn dan ook volgen of wil hij dan nog steeds een andere route bewandelen?

[1:00:02] Heer Bikkers, volgens mij hoeft het ene het andere niet uit te sluiten.

[1:00:08] Mevrouw Swinkels geeft heel duidelijk aan dat er in het stelsel meer is dan alleen maar de omgevingsdiensten.

[1:00:13] En ik denk dat de samenwerking binnen dat stelsel ook een aandachtspunt heeft.

[1:00:18] Dus daar vinden we elkaar zeker.

[1:00:21] Dan het woord aan mevrouw Wiersma met haar laatste interruptie.

[1:00:25] Ja, ik weet het.

[1:00:26] Daarom had ik hem bewaard.

[1:00:28] Ik ga hem toch gebruiken, want ik ga mezelf straks niet interrumperen natuurlijk.

[1:00:31] Alleen ik moet wel erkennen dat de interruptie van mevrouw Swinkels eigenlijk zojuist wel een beetje overeenkomt met die ik wilde vragen aan de heer Bikkers.

[1:00:40] Want ik hoorde hem in zijn interruptie al iets zeggen waardoor ik dacht...

[1:00:43] Dit komt vast terug in zijn bijdrage en ik ben niet teleurgesteld.

[1:00:46] Maar ik zie dit overigens niet alleen bij de omgevingsdiensten, maar dat juist soms ook bij gemeenten.

[1:00:52] Het speelt niet alleen op het gebied van vergunningverlening, het speelt ook bijvoorbeeld op het gebied van erfgoed, maar dat is een heel ander onderdeel.

[1:00:58] aan de onderwerp, maar dat inderdaad juist als het gaat om specialistische kennis... dat daarin vaak een groot ja zit.

[1:01:05] Omdat juist kleinere diensten dat heel moeilijk zelf kunnen organiseren.

[1:01:10] Dus zegt de heer Bikkers juist in zijn antwoord op mevrouw Swinkels...

[1:01:16] Bijvoorbeeld ook bij het actualiseren van al die vergunningen.

[1:01:19] Dat er een landelijk expertise team komt en hoe je dat inricht vind ik helemaal niet zo belangrijk.

[1:01:23] Maar die eigenlijk al die omgevingsdiensten zonder de bevoegdheden terug te pakken en over te nemen.

[1:01:30] Om juist ervoor te zorgen dat dat kennisniveau landelijk gewoon een boost krijgt.

[1:01:37] Zou hij daarvoor openstaan om niet alleen maar naar dwang en drang bij fusies en dergelijke te kijken.

[1:01:43] Maar dit ook als serieuze optie te doen.

[1:01:46] ...te overwegen.

[1:01:47] De heer Bikkers.

[1:01:49] Ja, voorzitter.

[1:01:50] Kijk, de gedwongen fusie voelt allemaal gelijk... ...alsof ik iedereen met een stok achter de deur wil najagen.

[1:01:57] Dat is geen zin in mijn intentie.

[1:01:58] Ik denk dat we in de gezamenlijkheid moeten kijken... ...hoe we dit stelsel kunnen versterken.

[1:02:02] En dat betekent dus misschien het opschalen van omgevingsdiensten... ...maar zeker ook als Rijk en omgevingsdiensten aan zij staan... ...om te kijken hoe we het stelsel kunnen versterken...

[1:02:13] En of daar dan een landelijk expertisecentrum bij hoort.

[1:02:16] Of dat we dat in bredere samenwerking met elkaar doen.

[1:02:20] In welke vorm dan ook.

[1:02:22] Denk ik dat dat heel goed is.

[1:02:23] Maar om nu gelijk te zeggen laten we een landelijk expertisecentrum oprichten.

[1:02:27] En hen alle actualisatie van de vergunningen laten overnemen.

[1:02:30] Dat gaat mij ook weer wat te ver.

[1:02:32] Dus ik denk dat we die gezamenlijkheid moeten zoeken.

[1:02:34] Om met elkaar die verantwoordelijkheid ook te pakken.

[1:02:40] Nee, de interrupties zijn volgens mij op.

[1:02:43] Oh, u heeft nog één interruptie.

[1:02:48] Mevrouw Selinjan, excuses.

[1:02:49] En daarna komt u aan de beurderen eigenlijk ook.

[1:02:53] Dank voorzitter.

[1:02:54] Ja, mijn laatste interruptie en die ga ik toch gebruiken om ook een beetje mijn verbazing uit te spreken over de bijdrage van de heer Bikkers en vooral het onderdeel dat de heer Bikkers net aan de heer Huidekoper vraagt.

[1:03:06] Ja, zullen we maar iets minder gaan handhaven bij bedrijven?

[1:03:10] Maar als het aankomt op omgevingsdiensten, ja, dan moeten er vooral fusies afgedwongen worden.

[1:03:15] Kunnen we dan juist niet ook de staatssecretaris oproepen om in dezelfde lijn als met bedrijven om gewoon juist in gesprek te gaan en ook

[1:03:23] ...dat normen iets minder hard toegepast worden.

[1:03:26] Bij bedrijven vinden we dat niet erg, maar bij omgevingsdiensten wel.

[1:03:29] Dus verhelder het alsjeblieft.

[1:03:33] Ik heb niet gezegd dat we minder moeten handhaven bij bedrijven.

[1:03:39] Ik heb ook niet gezegd dat we normen moeten verlagen bij bedrijven.

[1:03:42] Wat ik gezegd heb is dat...

[1:03:44] Het mijn intentie zou zijn, ik denk dat we dat met elkaar met z'n allen zouden moeten willen, dat we voorkomen dat er überhaupt gehandhaafd moet worden.

[1:03:51] En dat we zij aan zij met de bedrijven staan om ervoor te zorgen dat zij het goede doen.

[1:03:55] En als het dan fout gaat, vanzelfsprekend zal er gehandhaafd moeten worden.

[1:03:58] Dat heb ik gezegd.

[1:03:59] Wanneer we kijken naar de robuustheid van de omgevingsdiensten, dan zien we dat we dat proces inmiddels al drie jaar hebben gedaan.

[1:04:07] We hebben drie jaar met elkaar gesproken over hoe zorgen ervoor dat u robuust wordt.

[1:04:11] We hebben de omgevingsdiensten drie jaar de tijd gegeven om ook die robuustheidscriteria te voldoen.

[1:04:16] En wat ik aan het einde van die drie jaar concludeer is dat we er voor een derde niet zijn...

[1:04:23] dat we de criteria gaan verlagen en dat we een deadline verschuiven.

[1:04:28] En die deadline verschuiven, wat mij betreft prima, maar laten we dan ook met elkaar zeggen, als die deadline niet gehaald wordt, dan gaan we ook iets doen om ervoor te zorgen dat die omgevingsdiensten versterkt worden.

[1:04:40] Er is namelijk een half jaar geleden gezegd, op het moment dat we aan het eind van die drie jaar zijn, zijn er ook consequenties.

[1:04:46] Dan zijn er consequenties voor de omgevingsdiensten die niet voldoen aan de robuustheid.

[1:04:50] En als we dan nu concluderen dat ook zelfs die consequenties niet ingaan, dan vraag ik me wel wat meer moedigheid van deze staatssecretaris om ook echt op te treden daar waar ze haar verantwoordelijkheid zou moeten pakken.

[1:05:05] Dan geef ik het woord aan de heer Hardenkoper.

[1:05:08] Dan voorzitter, wij moeten natuurlijk wat keuzes maken in onze vier minuten.

[1:05:11] En een van de zaken die ik niet uit kon lichten was de kwaliteitscriteria.

[1:05:15] En daar hoorde ik toevallig de heer Bikkers over.

[1:05:17] En ik weet dat hij een verleden heeft ook bij een omgevingsdienst.

[1:05:22] De huidige criteria waarop omgevingsdiensten worden afgerekend zijn met name organisatiecriteria.

[1:05:28] Nou, mij lijkt het ook nuttig dat er daarnaast ook wordt gekeken naar de kwaliteit van het toezicht en de handhaving.

[1:05:33] Ik was eigenlijk benieuwd, ook pas van zijn ervaring als oud-bestuurder bij een omgevingsdienst...

[1:05:38] hoe de heer Bikkers die kwaliteitscriteria voor zich ziet.

[1:05:43] Heer Bikkers.

[1:05:45] Ja, voorzitter, kijk, wat ik bijvoorbeeld belangrijk vind... en ik zal daar straks ook in mijn bijdrage iets over zeggen... is dat we uitgaan van een uniforme handhaving... uniforme vergunningverlening en dergelijke.

[1:05:56] En je ziet daar gewoon nu hele grote verschillen tussen omgevingsdiensten... waar het gaat om die handhaving bijvoorbeeld.

[1:06:04] En dat is ook niet per se, daar zie je een rol voor de omgevingsdiensten en ik steek daarbij ook gelijk hand in eigen boezem.

[1:06:12] Als Kamer en als Rijk waarin we onze regelgeving blijkbaar multi-interpretabel maken.

[1:06:18] Dus daar hebben wij een taak maar hebben ook omgevingsdiensten een taak om daarin de wet op een goede manier uit te voeren.

[1:06:25] En daar zou je wat mij betreft een kwaliteitssprong kunnen maken.

[1:06:28] Het gaat ook over hoe gaan we om met onze digitalisering en hoe gaan we om met de digitale vergunningverlening.

[1:06:35] Daar zit een bepaalde kwaliteit in.

[1:06:37] En zo zou je op alle stappen in het hele proces kunnen kijken welke kwaliteit verwachten wij met elkaar van zo'n omgevingsdienst om uiteindelijk ook te komen tot een goed stelsel en ook een goede vergunningverlening en handhaving.

[1:06:53] Oké, de heer Pikkers, u vervolgt uw betoog.

[1:06:58] Dank u wel voorzitter en ik zoom ook even in op de uitvoering.

[1:07:00] Nog te vaak zien we hier, ik zei het al, verschillen tussen omgevingsdiensten.

[1:07:04] De VVD spreekt in het kader vaak bij milieu over een gelijkspeelveld in Europa, maar het lukt ons nog niet eens om een gelijkspeelveld in Nederland te creëren.

[1:07:12] Er zijn legio voorbeelden, maar laat ik er één noemen.

[1:07:14] Waar een OD regels over bijvoorbeeld bodembeschermende maatregelen bij tankputten vanuit de bedoeling beziet, handhaaft een ander streng op de regels.

[1:07:25] En dat is onwerkbaar voor bedrijven die het goed proberen te doen.

[1:07:28] Dus we moeten echt toe naar een uniforme uitvoering.

[1:07:31] En mijn vraag daarbij is dan ook hoe de staatssecretaris dit soort verschillen gaat aanpakken en is zij bereid om onderzoek te doen naar de verschillen tussen OD's en de interpretatie van wetgeving om zo te werken naar een uniforme uitvoering.

[1:07:44] Voorzitter, uiteindelijk willen we dat de OD's efficiënt en doelmatig werken.

[1:07:48] Een voorbeeld van inefficiëntie voor zowel bedrijven als de omgevingsdiensten... is hoe we bijvoorbeeld omgaan met de financiële zekerheidsstelling.

[1:07:56] Elk bedrijf staat hier zelf voor aan de lat met grote financiële uitdagingen tot gevolg.

[1:08:00] En tegelijkertijd moeten omgevingsdiensten heel veel capaciteit vrijmaken... om een slag te maken in de vergunningverlening en hierbij de vergunningen aan te passen.

[1:08:09] En dit kan...

[1:08:09] voorkomen worden door bijvoorbeeld een collectieve voorziening van sectoren.

[1:08:13] En is de staatssecretaris bereid om hiernaar te kijken en dit aan te moedigen om zo bij bedrijven de financiële lasten te verminderen en kostenbesparing bij de omgevingsdiensten te organiseren?

[1:08:23] Voorzitter, ik kom tot een afronding.

[1:08:25] Voor de VVD zou een hervorming van het VTH-stelsel moeten zorgen voor een slagvaardige omgevingsdienst die opgewassen is tegen het werk wat van hen verwacht wordt.

[1:08:35] Laten we zorgen voor een toekomstbeschermingsstelsel dat optreedt tegen de overtreder

[1:08:39] maar de bescherming biedt aan bedrijven die de regels naleveren.

[1:08:45] Dank u wel.

[1:08:46] Dank voorzitter.

[1:08:48] Ik kreeg net een interruptie van de heer Bikkers, een kritische op het voorstel om te onderzoeken of boetes kunnen terugvloeien naar het VTH-stelsel.

[1:08:55] Een ander idee wat binnen onze fractie nog leeft is ook om te kijken naar de leesjes.

[1:09:01] Dus om bedrijven die heel risicovol zijn, waardoor het toezicht ook duur is, om die ook ietsjes meer te laten betalen en dat geld dan ook binnen het VTH-stelsel te houden.

[1:09:12] Hoe kijkt de heer Bikkers daarnaar?

[1:09:14] Voorzitter, in de Omgevingswet is het mogelijk voor omgevingsdiensten om leesjes te heffen bij vergunningverlening.

[1:09:21] Een enkele omgevingsdienst doet dat ook.

[1:09:23] Maar er is een hele specifieke keuze van het lokaal gezag om die keuze wel of niet te maken.

[1:09:29] En dat laat ik ook graag bij hen.

[1:09:31] Het is hun autonome bevoegdheid om daarin de keuze te maken binnen de Omgevingswet.

[1:09:41] Goed, dan geef ik graag het woord aan mevrouw Wiersma.

[1:09:45] Ja, dank u wel.

[1:09:47] Voorzitter, een goed stelsel voor vergunningverlening, toezicht en handhaving is belangrijk.

[1:09:52] Voor onze gezondheid, de leefomgeving, maar ook voor ondernemers, want die willen gewoon weten waar ze aan toe zijn.

[1:09:57] En voor BBB is daarvoor één ding leidend.

[1:10:00] Het stelsel moet werken in de praktijk.

[1:10:04] En dat kan beter.

[1:10:05] Uit de staat van, noem ik het maar even... blijkt dat afgelopen jaren veel is verbeterd aan de inrichting van het stelsel.

[1:10:13] Maar tegelijk is het zo dat de onderzoekers constateren... dat de aansluiting tussen systeem en praktijk nog steeds kwetsbaar is.

[1:10:22] De implementatie kost tijd en de praktijk heeft uiteindelijk moeite... om al dat nieuwe beleid bij te benen.

[1:10:30] En dan kunnen we hier allerlei strategieën, KPIs, handreikingen, kwaliteitscriteria, evaluaties doen en bedenken en maken.

[1:10:40] Maar uiteindelijk hebben de ondernemers in het gebied er niks aan als hij daardoor maanden of langer op een vergunning moet wachten.

[1:10:47] Een inwoner heeft er ook niet veel aan als er door gebrek aan capaciteit geen toezicht kan worden gehouden.

[1:10:52] En de problemen zijn op dit moment concreet.

[1:10:55] Want er waren tien van de 28 omgevingsdiensten in 2024 die geen actualisatieprogramma voor vergunningen hadden.

[1:11:02] Van de diensten die het wel hadden, konden sommigen dat niet helemaal uitvoeren.

[1:11:05] En dat zit hem bij capaciteitsgebrek en de invoering van de Omgevingswet die worden daarbij als belangrijke voorwaarden gezien.

[1:11:13] En dat is zorgelijk.

[1:11:14] Dus ik wil de staatssecretaris vragen of ze aan kan geven... hoe groot de achterstand is bij het actualiseren van de vergunningen.

[1:11:23] Heeft ze daar zicht op?

[1:11:24] En heeft ze een idee binnen welke termijn zij vindt... dat die achterstanden moeten worden weggewerkt?

[1:11:30] En wat ook belangrijk is...

[1:11:33] Hoe voorkomen we nu met elkaar dat we steeds nieuwe eisen aan de uitvoering gaan toevoegen, terwijl er uiteindelijk onvoldoende capaciteit of mensen zijn om dat werk uit te voeren?

[1:11:43] En dat is natuurlijk bij de overheid, zeker bij de uitvoerende instanties echt een groot probleem.

[1:11:49] Dat brengt mij bij capaciteit, want in het hele stelsel is er sprake van krapte.

[1:11:54] En het onderzoek noemt een krappe arbeidsmarkt en een toenemende behoefte aan gespecialiseerde kennis een belangrijk onderdeel.

[1:12:02] En dat is natuurlijk niet nieuw, want volgens mij spreken we in heel veel sectoren daarvan.

[1:12:07] Maar er zijn ook zorgen over de taken die gemeenten zelf uitvoeren.

[1:12:11] BBB wil voorkomen dat we hier vanuit Den Haag... steeds meer eisen, taken en verantwoordingsverplichtingen opleggen... zonder daarbij te kijken of ze in de praktijk ook uitvoerbaar zijn.

[1:12:23] Dus mijn vraag aan de staatssecretaris is... wordt bij nieuwe verplichtingen voortaan ook inzichtelijk gemaakt...

[1:12:29] of daar extra capaciteit voor nodig is, hoeveel dat is... waar die mensen vandaan zouden moeten komen en wie daar dan vervolgens voor betaalt.

[1:12:37] Ook gezien het tekort aan middelen.

[1:12:40] Maar goed, we hoorden net van de heer Huidekoper ook een suggestie om daar iets aan te doen.

[1:12:45] Niet dat ik daar per definitie direct voorstander van ben, maar ik vond het wel een interessante gedachtegang.

[1:12:54] Extrawettelijke verplichtingen zonder mensen of geld om ze uit te voeren, dat is uiteindelijk natuurlijk gewoon een onwerkbare situatie.

[1:13:02] En dat moeten we niet willen.

[1:13:03] Nederland kent grote regionale verschillen.

[1:13:07] Je hebt sterk geïndustrialiseerde regio's en die hebben natuurlijk andere milieurisico's dan wanneer je naar het buitengebied kijkt waar met name agrarische bedrijven gevestigd zijn.

[1:13:17] De staat van laat juist ook zien dat regionale kenmerken relevant zijn voor de prioriteiten ook binnen het gevoerde gebied.

[1:13:24] Dus wat BBB betreft moeten we dat regionale maatwerk behouden.

[1:13:30] De staatssecretaris wil daarbij wel meer mogelijkheden krijgen om vanuit haar stelselverantwoordelijkheid regie te voeren en dat juich ik oprecht van harte toe.

[1:13:39] Maar ik zou daarom willen vragen waar eindigt straks de landelijke verantwoordelijkheid en waar begint dan de verantwoordelijkheid van het lokale provinciale bevoegd gezag?

[1:13:50] Mevrouw Wiersma, de vier minuten zitten erop.

[1:13:52] Mag ik nog één vraag stellen?

[1:13:53] Want dan stop ik daarna wel, want ik heb nog heel veel eigenlijk.

[1:13:57] Maar ik zou eigenlijk willen vragen dat, wat ik zojuist ook tegen de heer Bikkers zei, van ziet de staatssecretaris ook iets in het opzetten van zo'n landelijk expertisecentrum om in de kennisjaten en bepaalde deskundigheid de regie te pakken en de omgevingsdiensten daarin te gaan ondersteunen?

[1:14:22] Hartelijk dank voor uw bijdrage.

[1:14:24] Ik heb zelfs ook nog een hele korte reflectie en een aantal vragen.

[1:14:28] Maar is er iemand die mij misschien het woord zou willen geven?

[1:14:32] Oh, lid Kostiets is daartoe bereid.

[1:14:38] De heer Goudswaard, het woord is aan u.

[1:14:41] Dank u wel, voorzitter.

[1:14:42] Jaar 21 streeft naar een economie waar ondernemen en innovatie vrij baan krijgen.

[1:14:48] Binnen die ideale wereld hoort een overheid die zich focust op haar kerntaken en bovenal doelmatig en efficiënt werk verzet.

[1:14:57] Met zo'n overheid kan handhaving een constructieve relatie opbouwen met het bedrijfsleven, terwijl daar nu niet altijd sprake van is.

[1:15:05] Eisen van de overheid sluiten niet altijd op elkaar aan.

[1:15:07] Procedures duren lang en informatieverzoeken zijn soms erg uitvoerig.

[1:15:13] Dat is doodzonde, want zo verliezen bedrijven die willen investeren in bijvoorbeeld circulariteit of verduurzaming de nodige tractie.

[1:15:21] Die bedrijven zijn dan noodgedwongen om te watertrappelen terwijl ze graag vooruit willen.

[1:15:27] En bij het wetsvoorstel versterking VTH-stelsel lijkt het traject in ieder geval nog niet heel erg efficiënt, want de eerste twee streefdaten voor het afleveren van het voorstel bij de Raad van State zijn gemist.

[1:15:40] En aangezien het nu al half november is, vraag ik aan de staatssecretaris, gaat het huidige streven van de tweede helft van 2026 gehaald worden?

[1:15:49] En daarnaast is het voor ons niet helemaal helder hoe het ingrijpen van de staatssecretaris er nu precies dan uit gaat zien.

[1:15:56] Want helaas voldoet mijn eigen omgevingsdienst in Friesland nu het minst aan de robuustheid van de KPIs.

[1:16:05] En de staatssecretaris is echt ondertussen te stoppen met monitoren en het gesprek aan te gaan.

[1:16:13] Maar wij vragen de staatssecretaris, wat gaat de staatssecretaris dan concreet doen bij de FUMO?

[1:16:18] Want de Friese Omgevingsdienst voldoet volgens de aangehaalde brief echt onvoldoende aan de robuustheidscriteria.

[1:16:26] Blijft het bij gesprekken of volgen er dan daadwerkelijk maatregelen?

[1:16:31] Voorzitter, de overheid werkt al jaren aan een sterke VTH-stelsel.

[1:16:35] Maar toch blijkt de praktijk weer barstiger te zijn.

[1:16:38] Het doel van dit wetsvoorstel is het verbeteren en uniformeren van de kwaliteit van de werkzaamheden... ...die omgevingsdiensten verrichten binnen het VTH-stelsel milieu.

[1:16:47] Om uiteindelijk het risico op milieu- en gezondheidsschade te verkleinen.

[1:16:53] Al dus het kabinet.

[1:16:54] En daarbij is het wat ons betreft van groot belang dat regels en toezicht niet uitgaan van...

[1:17:00] Want trouw, ik hoorde dat de heer Bikkers ook al heel duidelijk zeggen.

[1:17:04] Want wanneer ieder denkbaar risico wordt vertaald in extra eisen en controles, dan komen we volgens mij ook niet echt verder.

[1:17:11] Voorjaar 2020 betekent dat toezicht risicogericht en ook proportioneel moet zijn.

[1:17:17] Bedrijven moeten aantoonbaar goed presteren en die zouden dat dan ook in de toezichtaanpak moeten merken.

[1:17:24] Bedrijven die voor oplopen met innovatie moeten, wat mijn partij betreft, ook gewoon de ruimte krijgen.

[1:17:30] Erkent de staatssecretaris dat overheid en bedrijfsleven in de praktijk nog te vaak langs elkaar heen praten?

[1:17:36] En welke concrete rol ziet de staatssecretaris voor haarzelf?

[1:17:41] En welke maatregelen neemt de staatssecretaris om het gesprek tussen overheid en het bedrijfsleven echt structureel te verbeteren?

[1:17:48] Kan de staatssecretaris ook toezeggen dat de Kamer voor het volgende commissiedebat, VTH... ...een concrete aanpak stuurt voor de structurele betrokkenheid van bedrijven en branches...

[1:17:59] Bij echt een verdere verbetering van het VTH-stelsel.

[1:18:03] En kan de staatssecretaris daarbij dan ook aangeven welke bedrijven en branches worden betrokken.

[1:18:08] En daarbij ook de terugkoppeling geven wat er dan is gedaan met die inbreng.

[1:18:13] Want voorzitter, een goed functionerend VTH-stelsel moet niet alleen het milieu beschermen.

[1:18:20] Maar ook ruimte bieden aan bedrijven die willen investeren en innoveren.

[1:18:23] En wat J21 betreft gaan deze zaken prima hand in hand.

[1:18:28] Dank u wel voorzitter.

[1:18:31] Dank u wel.

[1:18:31] En ik zie een interruptie van de heer Houdenkoper.

[1:18:34] Ja, dank voorzitter.

[1:18:35] En blij dat de heer Goudensvaart in 2020 ook aandacht vraagt voor de rol van innovatie om het VTH-stelsel te verbeteren.

[1:18:43] Ik zie zelf daar ook heel veel kansen nog in.

[1:18:45] We leven notabene in een tijdperk van kunstmatige intelligentie waarin satellieten vanuit de ruimte uitstoot al kunnen signaleren.

[1:18:52] Dus je zou toch moeten zeggen dat daar hele grote kansen liggen.

[1:18:55] Nou, Berenschot zegt dat ook.

[1:18:57] Dus ik vroeg me af, kan ik dan de heer Goudswaard ook aan mijn zijde vinden om een stevige oproep te doen, om ook op die innovatie in te zetten, zodat het ook efficiënter en dus goedkoper kan met milieu toezicht.

[1:19:07] De heer Goudswaard.

[1:19:10] Dank voorzitter en dank aan de heer Huidekoop voor deze vraag.

[1:19:14] Volmondig van mijn kant.

[1:19:16] Ik denk dat er op het gebied van techniek in relatie tot omgevingsdiensten en VTH-stelselen ook zeker nog stappen gezet moeten worden.

[1:19:27] En als u daarbij ideeën of voorstellen heeft, dan zie ik ze ook echt graag tegemoet.

[1:19:33] Dan gaan we naar een andere interruptie van de heer Bikkers.

[1:19:36] Ja, dank u wel, voorzitter.

[1:19:37] Ik hoorde de heer Goudswaard spreken over samenwerking met bedrijven om te komen tot een beter stelsel.

[1:19:42] Laat ik daar één mooi voorbeeld van noemen.

[1:19:45] Ik ben benieuwd of de heer Goudswaard met mij van mening is dat eigenlijk alle omgevingsdiensten op die manier zouden moeten werken en of we de staatssecretaris daartoe kunnen aansporen.

[1:19:54] te werken met echt een casusteam, met vooroverleg, met een vergunbaarheidsverklaring aan de voorkant, zodat bedrijven ook weten, ik ga nu een traject in wat ook kansrijk is.

[1:20:04] Bij enkele omgevingsdiensten leidt dat tot wel 75% snellere vergunningverlening en dat gaat niet af aan de kwaliteit.

[1:20:11] Het zou mij een liefding waard zijn als we de staatssecretaris daarbij zouden oproepen om ervoor te zorgen dat eigenlijk alle omgevingsdiensten op die manier te werk gaan, zodat we de bedrijven helpen aan de voorkant en geen onnodige administratieve lasten bij die bedrijven neerleggen.

[1:20:27] Ik ben benieuwd naar de visie van de heer Goudswaard erop.

[1:20:31] De heer Goudswaard.

[1:20:34] Ja, dank voorzitter.

[1:20:35] Het klinkt werkelijk maar als muziek in mijn oren, voorzitter, wat de heer Bikkers voorstelt.

[1:20:41] Ik heb natuurlijk ook met meerdere stakeholders gesproken en dit is ook echt de feedback die wij terugkregen.

[1:20:49] Dus echt die discrepantie tussen die uitvoering en de bedrijven.

[1:20:53] En de heer Biggers heeft natuurlijk vele, vele malen meer ervaring op dit gebied dan mij natuurlijk.

[1:21:00] Maar wat hij aankaart, daar kan ik me zeker in vinden.

[1:21:05] En ik steun ook zeer zeker zijn oproep in deze.

[1:21:11] Dan zie ik geen interrupties meer en geef ik de rol van de voorzitter terug naar de heer Goudsward.

[1:21:17] Hartelijk dank, voorzitter.

[1:21:19] Dan wend ik mij nu richting de staatssecretaris.

[1:21:22] Er zijn een aantal vragen aan u gesteld en ik zou graag willen weten hoeveel tijd u nodig heeft om die te kunnen beantwoorden.

[1:21:29] Ik probeer het in 25 minuten te doen.

[1:21:32] Ik moet omhoog en weer naar beneden.

[1:21:33] Dus dan heb ik effectief 20 minuten.

[1:21:39] Zullen we...

[1:21:42] Zullen we tien voor twaalf?

[1:21:44] Is dat voor u te doen?

[1:21:45] Ik kijk ook even naar de leden van de commissie of die daarmee akkoord gaan.

[1:21:48] Tien voor twaalf?

[1:21:49] Dan treffen we elkaar hier weer om tien voor twaalf.

[1:21:52] Voor de tweede termijn in de beantwoording van de staatssecretaris.

[1:39:34] Wat zei je?

[1:49:21] Goedemorgen iedereen.

[1:49:23] Ik heropen de vergadering van het commissiedebat Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving.

[1:49:32] De staatssecretaris heeft van de leden van de commissie een aantal vragen gekregen.

[1:49:38] Die gaat de staatssecretaris beantwoorden.

[1:49:40] De staatssecretaris geeft ook aan in wat voor volgorde middels blokjes dat gaat gebeuren, heb ik begrepen.

[1:49:48] Ik geef het woord bij deze aan u, staatssecretaris.

[1:49:52] Dank u wel.

[1:49:53] Ik doe een korte inleiding.

[1:49:56] Dan ga ik naar het blokje Robuustheidscriteria, het wetsvoorstel, maar dan ook gelijk het stelsel.

[1:50:03] De financiering, het gaat natuurlijk altijd ook over geld, PFAS en het stoffenbeleid.

[1:50:09] Dan ga ik naar een kort blokje Vergunningen en ik ga dan...

[1:50:14] Tot slot naar overig.

[1:50:16] En het lid Kostic, voorzitter, had aan mijn aantal vragen aan het begin gesteld.

[1:50:21] En ik kijk even aan het eind wat ik al in het betoog heb beantwoord.

[1:50:25] En dan kijk ik eventjes wat daarvan over is.

[1:50:31] Een korte vraag van mevrouw Swinkels.

[1:50:33] Ja, om even te begrijpen waar in de blokjes het voorbij gaat komen.

[1:50:35] Maar alles rondom digitalisering en circulaire economie.

[1:50:41] Ja.

[1:50:44] Die... Even kijken.

[1:50:47] Nee, nee, nee, die heb ik gezien.

[1:50:48] Excuus, excuus.

[1:50:50] Ja, ik moet even kijken hoor.

[1:50:52] Ik ga die meepakken bij het stelsel.

[1:51:01] Voorzitter.

[1:51:03] Een sterk en toekomstig VHT-stelsel is natuurlijk heel erg relevant en essentieel voor gezond en een veilige leefomgeving.

[1:51:13] Het is inderdaad zo dat ook als je naar het rapport van Van Aertsen kijkt en als je kijkt waar we nu staan, dan zijn we nog steeds bezorgd, en dat deel ik ook met de commissie, over de fragmentatie, de vrijblijvendheid soms, de sturingsmogelijkheden die beperkt zijn.

[1:51:28] Ook dat heb ik verschillende leden horen zeggen.

[1:51:31] Kennis, data, informatie, handhaving, ketensamenwerking.

[1:51:35] En tegelijkertijd wil je, en dat zegt uw commissie ook, zowel burgers als bedrijven willen ook weten waar ze aan toe zijn.

[1:51:43] Je hebt een duidelijkheid nodig en je wil niet per keer afhankelijk zijn van waar moet ik aan voldoen, maar waar mag ik ook staat op maken als burger.

[1:51:51] Ik zou allereerst in mijn aftrap toch even ook een lans willen breken voor wat er wel gebeurd is.

[1:52:00] En als je al heel lang in het vak zit, net als ik, dan weet je nog wat de vuurwerkbrand in Enschede deed.

[1:52:06] Ik was toen aankomend aankomend.

[1:52:08] Maar serieus, dat had een geweldige impact in Nederland.

[1:52:12] En dat gold ook voor de brand in Volendam.

[1:52:15] En ik denk dat iedereen die toen bij handhaving en toezicht betrokken was, dat iedereen zich echt rot geschrokken is.

[1:52:24] En dat dat ook echt geleid heeft tot het urgente gevoel, wij moeten met z'n allen dit beter doen.

[1:52:32] Want als je dit niet goed doet, dan heeft dat gewoon hele grote consequenties.

[1:52:38] En als je dan kijkt naar het rapport van de heer Van Aertsen.

[1:52:42] En als je dan kijkt naar dat we in ieder geval ook met bestuurlijk Nederland toegegroeid zijn naar robuustheidscriteria.

[1:52:50] Dat daar overeenstemming over gekomen is.

[1:52:52] En dat iedereen ook vindt dat je dus echt dat soort hardere criteria nodig hebt om te beoordelen waar je staat.

[1:52:59] Dan is dat best wel een prestatie en daar wil ik ook iedereen, want ik heb daar maar betrekkelijk weinig aan hoeven doen, maar dan wil ik iedereen toch ook wel de complimenten geven voor dat we dan al zover zijn.

[1:53:12] Tegelijkertijd, en dat moet ik natuurlijk ook toegeven... of dat moet ik ook met uw commissie delen... en dat hoor ik ook aan uw bijdrage, we zijn er niet.

[1:53:25] Want die basis is nog niet op orde.

[1:53:27] Er is een grote diversiteit.

[1:53:30] En je wil dat burgers zich gerust voelen... en dat dat touwtje uit de brievenbus... dat dat uiteindelijk ook weer gehanteerd kan worden...

[1:53:40] En je wilt ook dat bedrijven weten waar ze aan toe zijn.

[1:53:43] En dat is best lastig, laten we eerlijk zijn, om daar een goede balans in te vinden.

[1:53:50] En dan kom ik denk ik eerst in zijn algemeenheid, en ik ga er later wat apart op terug, maar dan kom ik eerst bij het eerste blokje, de robuustheidscriteria.

[1:54:00] Want die heb ik even nodig om vervolgens door te gaan naar, en hoe kijk ik dan tegen het stelsel nu aan?

[1:54:06] En welke kant zou ik in ieder geval dan op willen manoeuvreren?

[1:54:09] En dat is allemaal echt nog niet precies pas, maar ik vind het wel goed om alvast mijn gedachten daarover met u te delen.

[1:54:16] Kijk, als je kijkt naar die robuustheidscriteria, wat ik net al zei, dan is dat een onderdeel van vier lijnen aanpak.

[1:54:25] Heb ik ook meegestuurd met mijn brief.

[1:54:27] We hebben een bestuurlijke aanpak, we hebben een aanpak over de wetgeving, we hebben een juridische aanpak, we hebben een aanpak op kennis en kunde en we hebben een aanpak

[1:54:37] op hoe ziet het toezicht eruit, wat natuurlijk ook veel te maken heeft met de milieucriminaliteit.

[1:54:43] Handhaving, toezicht en hoe ziet dat eruit.

[1:54:47] Als je dan naar dat eerste spoor kijkt van die robuustheidscriteria... dan hebben we inderdaad gezamenlijk gezegd en ook met het medebestuur... nadat er een interbestuurlijk programma was afgerond... wij gaan naar robuustheidscriteria toe...

[1:55:02] En betekent ook dat je één keer in de twee jaar die staat van de VTH, dat je die ook uitbrengt.

[1:55:09] Zodat we ook gezamenlijk kunnen zien, schieten we nu eigenlijk op.

[1:55:13] Ik heb hem zelf van A tot Z gelezen en dan zie je ook waar we op dit moment staan.

[1:55:19] En dan staan we in de situatie, en de heer en mevrouw Swinkels heeft er vragen over gesteld, maar de heer Bikkers natuurlijk ook.

[1:55:27] En meer van u.

[1:55:30] We hebben een flink aantal omgevingsdiensten en tegelijkertijd zijn er negen die niet voldoen.

[1:55:38] Twee daarvan gaan dat dit jaar redden, want dat is een formaliteit.

[1:55:42] Er moet nog iets geregeld worden, er moet nog een acte worden opgemaakt, dat soort en meer procedurele zaken.

[1:55:49] Maar zeven voldoen niet.

[1:55:50] En dat zit echt op een breed scala van de omzet, die 16,5 miljoen.

[1:55:57] Weet je, kan je dat met een schaartje knippen?

[1:56:00] Nee, natuurlijk niet.

[1:56:00] Maar we zijn het er wel over eens geraakt, blijkbaar, dat dat een goede grens was.

[1:56:04] Dus dan moet je ook op dit moment ervan uitgaan dat je die grens hanteert, anders heeft het weinig zin om grenzen te stellen.

[1:56:10] Het gaat ook om, heb je een innovatieagenda?

[1:56:13] Ik... Oh.

[1:56:18] Het heeft ook te maken met een innovatieagenda niet ontbreekt.

[1:56:23] Het heeft ook te maken met het businessmodel, waardoor je gewoon niet goed ziet hoe het bij die omgevingsdienst is.

[1:56:30] Wat ik daar zelf van plan ben te doen, dat is...

[1:56:33] Ik heb nog voor het einde van dit jaar het gesprek met de gedeputeerde...

[1:56:43] Omdat ik ook met hen wil bespreken, kijk, dit zijn de criteria waar we het over eens waren.

[1:56:49] U voldoet niet aan deze criteria, dat is divers.

[1:56:54] En dat geldt dus ook voor, ik zou dat tegen de heer Goudsvaart willen zeggen, u noemde dat uw eigen omgevingsdienst, maar Fumo, daar moet ik datzelfde gesprek voeren.

[1:57:03] En dan wil ik uiteraard weten, ik wil heel snel...

[1:57:07] weten op welke manier de gedeputeerde, en dat doet hij natuurlijk, mag ik aannemen, in samenspraak met andere verantwoordelijken, maar hoe gaat u dan deze criteria aanpakken?

[1:57:17] Want ik ben dus niet van plan om daarop in te leveren.

[1:57:20] Ik zeg dat ook alvast, maar de heer Bikkers vroeg dat.

[1:57:24] Maar ik ga daar niet op inleveren, uiteraard niet, want je hebt ze met z'n allen vastgesteld.

[1:57:30] Dus ik wil wel weten...

[1:57:31] Is er een kans, en ik heb zelf zomer 27 genoemd omdat ik ook weet hoe lastig het soms is om dingen aangepast te krijgen in een bedrijf.

[1:57:41] Maar dan moet het ook wel helder zijn dat het gehaald wordt.

[1:57:43] Als dat niet zo is, dan ga ik natuurlijk zelf ook met voorstellen komen van hoe zou dat moeten.

[1:57:50] Maar ik vind wel dat de eigenaar in dit geval, en dat zijn de provincies en de gemeenten...

[1:57:55] ...dat zij aan de lat staan om ervoor te zorgen, afspraak is afspraak... ...het moet nu wel voor elkaar komen.

[1:58:00] We hebben lang genoeg de tijd genomen, zou ik haast willen zeggen... ...om dat voor elkaar te krijgen, dus dan moet het ook voor elkaar komen.

[1:58:09] En dat betekent dat we in ieder geval rond de zomer hopelijk alle...

Zie je content die volgens jou niet op deze site hoort? Check onze disclaimer.