Disclaimer: deze transcriptie is geautomatiseerd omgezet vanuit audio en dus geen officieel verslag. Om de transcripties verder te verbeteren wordt constant gewerkt aan optimalisatie van de techniek en het intrainen van namen, afkortingen en termen. Suggesties hiervoor kunnen worden gemaild naar info@1848.nl.
Arbeidsmarktbeleid - duurzame inzetbaarheid
[0:00:00] Goedemorgen, ik ga deze vergadering van de vaste Kamercommissie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid openen.
[0:00:08] Ja, we hebben een debat vandaag, een commissiedebat.
[0:00:13] En ja, het gaat over participatie en arbeidsmarktbeleid, duurzame inzetbaarheid moet ik zeggen.
[0:00:21] Ja, dat is ook participatie.
[0:00:23] Ik heet de beide bewindslieden van harte welkom, even een ondersteuning.
[0:00:28] En de leden, ik zal ze even voorstellen.
[0:00:31] De heer Keulemans namens JA21, mevrouw Van Prenk namens 50PLUS, mevrouw Partijn namens PRO, de heer De Beer namens de VVD, de heer Nijenhuis namens D66, mevrouw Van Ark namens het CDA en de heer Schenk namens Forum voor Democratie.
[0:00:44] De spreektijd per fractie is vijf minuten.
[0:00:45] Oh, de heer Mulder is ook binnengekomen en hij gaat namens de PVV spreken.
[0:00:50] Straks vijf minuten spreektijd per inbreng.
[0:00:53] Ik stel voor dat we de interrupties beperken tot vier.
[0:00:56] Omdat we ook niet zo heel veel tijd hebben met zoveel Kamerleden die aanwezig zijn.
[0:01:01] Dan gaan we beginnen met de heer Keulemans namens jaar 21.
[0:01:04] Gaat in gang.
[0:01:05] Dank u wel, voorzitter.
[0:01:06] Vooropgesteld, met werknemers die ziek worden, moet netjes worden omgegaan.
[0:01:10] Het huidige stelsel van loondoorbetaling bij ziekten is echter onhoudbaar en jaren 20 verzet zich hier dan ook al jaren tegen.
[0:01:16] Het vormt in Nederland een onwerkbare financiële strop voor werkgevers, met name die in het MKB.
[0:01:21] Waar werkgevers in onze buurlanden een zieke werknemer tussen de twee en zes weken moeten doorbetalen, bedraagt die periode in Nederland twee jaar.
[0:01:29] Een absurd lange periode waarmee Nederland op eenzame afstand de wereldlanglijst aanvoert.
[0:01:34] Bovendien, voorzitter, werkt het van geen ene kant.
[0:01:36] De lange periode van loondoorbetaling van minstens 70% van het salaris, maar in de praktijk vaak meer, is feitelijk één langgerekte prikkel om vooral geen ander werk te gaan doen, maar de twee jaar vol te maken.
[0:01:47] En natuurlijk, ziek is ziek.
[0:01:49] Maar het werkt onder sommige werknemers ook calculerend gedrag in de hand.
[0:01:53] Dat is misschien geen leuke conclusie, maar het mag geen taboe zijn om te benoemen.
[0:01:57] Daarnaast is het aantal arbeidsongeschikten in Nederland, dat inmiddels het miljoen nadert, ondanks de lange periode van loondoorbetaling hoog in vergelijking met andere Europese lidstaten.
[0:02:06] De instroom in de WIA is torenhoog met na verwachting bijna 81.000 nieuwe gevallen.
[0:02:11] De conclusie is treurig, voorzitter.
[0:02:13] We waren in 1990 in de woorden van premier Lubbers de zieke man van Europa en we zijn het nu alweer met als enige verschil dat nu ook nog eens de zakken van werkgevers worden leeggeklopt.
[0:02:23] Dit heeft tot gevolg dat diezelfde werkgevers er in grote getale van afzien om mensen in vaste dienst te nemen.
[0:02:29] Volgens onderzoek van Pantaya betreft het bijna de helft van de werkgevers en wie regelmatig met MKB'ers spreekt weet dat dit nog een heel voorzichtige inschatting is.
[0:02:37] Het huidige stelsel is dus ook zeer nadelig voor mensen die aan het werk willen en een bijdrage willen leveren aan onze economie.
[0:02:43] Als klap op de vuurpijl zijn werkgevers naast de twee jaar loondoorbetaling ook nog steeds meer kwijt aan de AOF-premies... ...die door het kabinet worden gebruikt om allerlei ongerelateerde zaken in de rijksbegroting mee te dekken.
[0:02:54] Kortom, voorzitter, dit kan zo niet langer.
[0:02:56] Werkgevers, met name die in het MKB, moeten zo snel mogelijk van deze last verlost worden.
[0:03:01] En het coalitieakkoord bleef hier met de aankondiging om met voorstellen te komen om de loondoorbetaling beter werkbaar te maken, echt er erg vaag over.
[0:03:09] Daarom dien ik namens jij in een twintige motie in om het kabinet ertoe te bewegen met scenario's te komen om de periode van loondoorbetaling te verkorten.
[0:03:16] Vandaag spreken we over de uitvoering daarvan.
[0:03:19] En ik zal de geschetste scenario's kort langslopen.
[0:03:22] Het eerste betreft het beperken van de ruimte voor bovenwettelijke doorbetaling, dus meer dan 70%.
[0:03:26] Hoewel dit in de praktijk een zekere verlichting voor werkgevers zou opleveren, betreft het voorstel uiteindelijk slechts het beperken van niets waartoe werkgevers al niet wettelijk verplicht zijn.
[0:03:36] Vraag aan de minister, onderschrijft hij in dat licht de conclusie dat dit niet de grote benodigde koerswijziging is?
[0:03:42] En los daarvan, hoe aannemelijk acht hij het, gelet op de ervaringen van de afgelopen maanden met de bonden, dat werknemers happig zijn om hieraan mee te werken?
[0:03:50] Aan het collectiviseren van het tweede ziektejaar, een ander scenario, zitten wat ons betreft grote haken en ogen.
[0:03:56] In het scenario wordt het tweede ziektejaar gefinancierd uit een collectieve regeling en blijven de werknemersrechten verder ongekort in stand.
[0:04:03] Ondernemers die wij over dit scenario spreken vrezen dat deze regeling in de praktijk leidt tot het oplopen van kosten zonder dat daar verder voordelen voor de werkgever tegenover staan.
[0:04:12] De arbeidsovereenkomst blijft immers in stand en daarmee ook de onzekerheid voor de werkgever, waardoor nog altijd een grote drempel wordt ervaren om vervangend personeel in dienst te nemen.
[0:04:22] Ook de bestaande negatieve prikkels ten aanzien van activering blijven bestaan.
[0:04:25] Kan de minister ingaan op deze punten van zorg?
[0:04:28] De scenario's die de minister in zijn brief schaart onder overige opties zijn inderdaad precies dat.
[0:04:33] Overige opties.
[0:04:34] Het gaat hierbij om halvering van de loonsanctieperiode, vereenvoudiging van de ontslagaanvraag naar langdurige arbeidsongeschiktheid en uitbreiding van de doelgroep onder de no-risk polis met werknemers die re-integreren in het tweede spoor.
[0:04:45] Op zichzelf geen verkeerde maatregelen, maar volgens mij is de minister samen met Jaar 21 van mening dat het niet de maatregelen zijn die de lading beter werkbaar maken, echt dekken.
[0:04:55] Graag een reactie, ziet de minister deze scenario's als volwaardige opties.
[0:04:59] Voorzitter, voor Jaar 21 is de conclusie helder.
[0:05:01] De periode van loondoorbetaling bij ziekte moet worden ingekort.
[0:05:04] Vraag het willekeurige MKB'ers en de kans is groot dat je keer op keer hetzelfde antwoord krijgt.
[0:05:09] Wat ons betreft is het dus tijd om de knoop door te hakken en ik heb daarover een aantal vragen aan de minister.
[0:05:14] Erkent hij dat alleen inkorting, zoals de halvering na een jaar waarin de scenario's schetsen van wordt uitgegaan, echt tegemoet komt in alle problemen waarmee het MKB te kampen heeft?
[0:05:23] Erkent hij tevens dat vasthouden aan twee jaar, in welke vorm dan ook, ook met het oog op de veel kortere periode in letterlijk alle andere landen ter wereld, niet uit te leggen is.
[0:05:33] Deelt hij de mening dat op de nadelen van inkorten, die het scenario worden genoemd, veel af te dingen valt.
[0:05:39] Zo wordt aangegeven dat deze maatregel tot hogere netto lasten voor werkgevers zal leiden in verband met hogere premielasten.
[0:05:45] erkent de minister dat dit alleen zou kloppen wanneer de premies op dit moment kostendekkend zouden zijn, maar dat het ronduit een kulargument is nu de premies al jarenlang worden verhoogd en ingezet voor andere zaken.
[0:05:56] En is wel rekening gehouden met het effect van kortere loondoorbetalingen op uitstroom naar ander werk.
[0:06:01] En tot slot is hij bereid om politiek lef te tonen en samen met het rechterdeel van de Kamer deze knoop door te hakken in plaats van de hele boel te laten stranden aan de tafel van het sociaal overleg.
[0:06:11] Dan heb ik nog één laatste onderwerpje.
[0:06:13] Mag dat?
[0:06:13] Eén laatste zin?
[0:06:14] Ik ben al over de vijf minuten heen.
[0:06:16] Oké.
[0:06:17] Kan de minister ingaan op de discussie over thuiswerken?
[0:06:20] En dat is een steeds gevoeligere kwestie.
[0:06:23] Werkgevers moeten bijna smeken aan personeel om één of twee dagen per week naar kantoor te komen.
[0:06:27] Is de minister bereid uit te spreken dat het gewoon het recht van werkgevers is dat mensen op hun werk verschijnen?
[0:06:32] Mevrouw Van Denk heeft een interruptie.
[0:06:35] Ja, ik heb eigenlijk...
[0:06:38] Twee vragen, die doe ik maar in één interruptie, want anders ben ik twee interrupties kwijt.
[0:06:42] Dat gaat te ver voor jaar 21, sorry.
[0:06:46] De vraag is even, kan er een onderscheid of is jaar 21 bereid om onderscheid te maken tussen het MKB en de grotere bedrijven ten aanzien van de ziekteperiode?
[0:06:59] En begrijp ik nu goed...
[0:07:01] Dat Jaar 21 eigenlijk zegt, alles wat bovenwettelijk is, ook al is dat door partijen in een CAO vastgerecht, dat moet niet mogen.
[0:07:14] Om met het tweede te beginnen?
[0:07:16] Nee, dat zeg ik niet.
[0:07:17] Wat ik zeg is dat het niet het antwoord op de... Kijk, loondoorbetaling bij ziektes is op dit moment voor heel veel werkgevers echt een onwerkbare strop.
[0:07:25] Volgens mij is het iets wat van links tot rechts in de Kamer gedeeld wordt en over de oplossing kunnen we discussiëren.
[0:07:30] Wat ik zeg is dat dat echt wel een fundamentele stelselwijziging verrecht en dat alleen de stap...
[0:07:36] Om werkgevers te verlossen van iets waartoe ze toch al niet wettelijk verplicht zijn wat ons betreft geen afdoende stap is.
[0:07:42] Zo moet u dat zien.
[0:07:43] En het eerste wat u vroeg is, bent u bereid een onderscheid te maken tussen het MKB en grote bedrijven?
[0:07:48] Kijk, principieel vinden wij dat eigenlijk voor geen enkel bedrijf die loondoorbetalingsperiode twee jaar zou moeten duren.
[0:07:54] We zijn nu aan het spreken over scenario's.
[0:07:57] Dit is dus een eerste stap die we gaan zetten.
[0:07:59] Dat moet nader uitgewerkt worden.
[0:08:01] Onze inzet is gewoon over de hele linie een verkorting, maar over alternatieven te spreken in de uitwerking, uiteraard zijn we er toe bereid en daar zullen we dan onze balans over opmaken.
[0:08:15] Wat we zien in de ziektewet, dat is dus het vangnet voor werkgevers die mensen een contract van een half jaar bijvoorbeeld
[0:08:24] laten gaan, dus geen vast contract meer geven.
[0:08:28] Dat zijn mensen die ziek zijn, die komen dan in de ziektewet terecht... en dan zien we dat die mensen twee jaar in de ziektewet blijven hangen... en dat de helft van de instroom in de WIA gevormd wordt... door mensen die uit die pool van flexwerkers komt.
[0:08:39] Dus niet bij een werkgever werkte waarbij ze konden re-integreren.
[0:08:45] Hoe ziet J21 het voor zich dat die mensen dan nog een plek ergens gaan krijgen?
[0:08:51] Welke werkgevers...
[0:08:52] Gaan deze mensen dan nog wel aannemen?
[0:08:55] Want het lijkt al alsof er een soort hele graal is.
[0:09:00] We gaan mensen allemaal een soort van straf geven dat ze weg zijn.
[0:09:04] En dan gaan ze vanzelf wel aan het werk.
[0:09:05] Die mensen zijn ziek.
[0:09:06] Dus hoe gaan die zieke mensen uiteindelijk hulp krijgen om erin te geren bij welke werkgever?
[0:09:12] En welke werkgever is daar dan toe nog bereid?
[0:09:15] Ik denk dat mevrouw Partijn de zaken omdraait, want ik denk juist dat het huidige stelsel werkgevers enorm belet om mensen in dienst te nemen die bijvoorbeeld als een grote risico worden gezien als het gaat om uitval.
[0:09:25] Dus het gaat om mensen die in het verleden ziek zijn geweest, het gaat ook om ouder personeel waarvan sneller wordt gedacht door werkgevers, oh het risico is groot dat die uitvallen.
[0:09:34] En 45% van de ondernemers zegt nu, het is voor mij een drempel om mensen in vaste dienst te nemen, omdat ik bang ben dat ze kunnen gaan uitvallen.
[0:09:40] En dat, zeker bij een kleine onderneming, dat dat meteen een financiële strop voor mij is, met dreiging tot faillissement aan toe.
[0:09:47] Dus ik denk juist ook in het belang voor mensen die op dit moment langs de zijlijn staan, heel graag willen werken, dat het ook in hun belang is dat het voor werkgevers makkelijker en aantrekkelijker wordt gemaakt om mensen in dienst te nemen, in plaats van dat er drempels worden opgeworpen.
[0:10:00] Ja, mevrouw Partijn, u tweede.
[0:10:02] Ja, en dan blijft voor mij de vraag, wat gebeurt er dan met die mensen op het moment dat ze ziek worden en die loondoctaansperiode een half jaar is of wat dan ook.
[0:10:13] Wat gebeurt er met die mensen?
[0:10:14] Want het gaat uiteindelijk over mensen.
[0:10:15] Het gaat niet over werkgevers die last hebben van wezens.
[0:10:19] Ze hebben last van het feit dat ze door moeten betalen.
[0:10:22] Maar die mensen moeten ergens terechtkomen.
[0:10:24] Die moeten re-integreren.
[0:10:25] En op het moment dat je zegt...
[0:10:27] ze moeten ergens nog een inkomen vandaan halen, dan zul je daar collectieve verzekeringen voor hebben.
[0:10:32] Dat kost geld, dat blijkt ook uit onderzoeken, dat het alleen maar nog duurder wordt.
[0:10:37] Hoe ga je nou zorgen dat die mensen niet in dezelfde positie komen als al die mensen die nu in de ziektebed zitten en die er geen enkele kans hebben omdat werkgevers ze überhaupt niet willen aannemen.
[0:10:47] Ook niet op een halfjaarkontract, ook niet op een risicopolis.
[0:10:50] Ja, daarover twee dingen.
[0:10:52] Over dat het allemaal duurder wordt als die periode wordt verkort.
[0:10:55] Ik heb daar gewoon ook vraagtekens bij.
[0:10:56] Ook bij de bedragen die genoemd worden in die scenario's schetsen.
[0:10:59] Omdat daar volgens mij een aantal zaken voorbij wordt gegaan.
[0:11:01] Ik ben ook benieuwd of de minister kan ingaan op de parameters die het CBS hanteert bij die berekening daarvan.
[0:11:06] Omdat er bijvoorbeeld voorbij wordt gegaan aan het feit dat indien je dat ene jaar aan loon doorbetaalt, op het moment dat je die periode verkort, gaan ook mensen sneller ander werk doen.
[0:11:14] Het is helemaal geen schande om op een gegeven moment op werk uit te vallen en tot de conclusie te komen dat het werk wat je verrichtte, dat dat misschien niet meer haalbaar is, maar om gewoon ander werk te gaan doen.
[0:11:22] En ik ben er heilig van overtuigd dat het voor mensen uiteindelijk beter is
[0:11:25] Om aan het werk te zijn, om bij te dragen.
[0:11:28] Ook als dat naar hun idee misschien een stapje terug is.
[0:11:31] Of misschien een baan is die ze in eerste instantie niet voor ogen hadden gehad.
[0:11:34] Dan zie ik thuis zitten.
[0:11:35] Daar ben ik van overtuigd.
[0:11:37] En het eerste deel van de vraag van mevrouw Partijn is mij helaas ontschoten.
[0:11:40] Dus als zij dat zonder interruptie nog een keer mag herhalen, dan ga ik daar graag op in.
[0:11:43] Dat hoeft ze niet.
[0:11:44] De heer Nijhuis.
[0:11:46] Ja, dank voorzitter.
[0:11:47] En heldere frustraties van de heer Keulemans in dit debat over de hoge werkgeverslasten op het gebied van ziekte.
[0:11:54] En ik denk dat hij ook veel terechte observaties maakt die wij ook wel delen.
[0:11:58] Alleen ja, het zit natuurlijk wel in de oplossing.
[0:11:59] Want de heer Keulemans had in de begroting natuurlijk hier ook al een flink punt van gemaakt.
[0:12:03] En zei nou laten we doorpakken, laten we alle oplossingen in beeld brengen.
[0:12:06] En nou liggen alle oplossingen hier voor ons en is het eigenlijk de boodschap van het jaar in het 20e.
[0:12:09] Ja, dat bevalt ons allemaal niet.
[0:12:11] Dat willen we allemaal niet.
[0:12:13] Wat wil J21 dan wel om hier echt te zorgen voor lagere lasten voor werkgevers?
[0:12:19] Volgens mij was ik juist extreem duidelijk.
[0:12:21] Volgens mij ben ik extreem duidelijk.
[0:12:23] J21 is van begin af aan, al sinds onze oprichting, pleiten wij voor het verkorten van de periode van loondoorbetaling bij ziekten.
[0:12:29] Dat is ook ons standpunt geweest.
[0:12:31] Ik heb bij die begroting die motie ingediend.
[0:12:33] Die motie luidt ook scenario's in kaart te brengen.
[0:12:35] ...om de loondoorbetaling bij ziekte te verkorten.
[0:12:38] De minister heeft uiteindelijk die motie overgenomen... ...waarin hij zegt, ik wil uiteindelijk breder inbedden.
[0:12:41] Ik wil in bredere zin scenario's uitwerken... ...om die loondoorbetaling bij ziekte werkbaarder te maken.
[0:12:46] Ook, zeg maar, voortvloeiend uit hoe dat in het coalitiekort is opgenomen.
[0:12:50] En de heer Nijhuis zegt, nu liggen de scenario's op tafel... ...en jij in een twintig zegt, ik vind het allemaal niks.
[0:12:54] Jij in een twintig zegt, er zit één scenario tussen wat wij uitstekend vinden... ...en dat is die periode verkorten van loondoorbetaling.
[0:13:00] Ik heb bij een aantal andere scenario's ook nog...
[0:13:02] Voor en tegen is afgewogen.
[0:13:03] Ik heb er vragen over gesteld, dus ik herken me totaal niet in het beeld dat de heer Nijenhuis nu schetst.
[0:13:10] Dan heb ik nog wel een vraag over die simpele optie van alleen verkorten en verder helemaal niks.
[0:13:14] Want de heer Keulemans zegt ook net, ik kom ook juist op voor die lasten voor ondernemers.
[0:13:19] Maar dan wil ik ook wel vragen, wat denkt hij wat het met de totale lasten voor ondernemers gaat doen?
[0:13:24] Als we weten dat het linksom of rechtsom die lasten van ziekte, of je nou collectief doet, of je nou inkort en dan in de WIA gaat.
[0:13:29] Komt linksom of rechtsom allemaal weer bij de ondernemers terecht.
[0:13:32] Wat denkt hij dat het met die lasten gaat doen op het moment dat je die termijn gaat inkorten?
[0:13:36] Als je het tweede jaar collectiviseert, dan is het argument lastig voor ondernemers zeer terecht.
[0:13:42] Maar dat heb ik juist zelf ook al aangekaart.
[0:13:44] Op het moment dat het tweede jaar een collectieve regeling wordt... is er bij heel veel, met name bij de NKB'ers, vrees over... gaat dit nou onderaan de streep voor mij een verbetering financieel opleveren?
[0:13:54] Of maakt dat eigenlijk geen verschil?
[0:13:57] Ook voor de werknemersrechten doet dat verder eigenlijk niet iets.
[0:14:00] Dus daar vind ik dat een terecht argument.
[0:14:02] Maar dat heb ik ook gemaakt, dat ik dat dus niet een wenselijke oplossing vind...
[0:14:06] En voor wat betreft de werknemers lasten bij het verkorten van de periode van loondoorbetaling... ...ja, dat is dus gewoon een directe lastenverlichting voor ondernemers.
[0:14:15] En daarbij heb ik gezegd dat in het scenario, daar wordt nog een argumentje tegengezocht... ...dat dat leidt tot hogere premies voor werkgevers.
[0:14:22] Maar dat is natuurlijk echt je reinste onzin.
[0:14:24] Dat zou een argument zijn op het moment dat die premies op dit moment kostendekkend zouden zijn.
[0:14:28] Op het moment dat de AOF-premie op dit moment kostendekkend zou zijn...
[0:14:31] En de WIA gaat bijvoorbeeld een jaar eerder in.
[0:14:34] Dan zou het logisch zijn dat die premies omhoog zouden gaan.
[0:14:36] Alleen die premies zijn niet kostendekkend.
[0:14:38] Die premies gaan volledig door het dak.
[0:14:40] Omdat dit kabinet er onder andere voor kiest.
[0:14:41] Om die premies voor van alles en nog wat in te zetten.
[0:14:44] Wat helemaal niets met arbeidsongeschiktheid te maken heeft.
[0:14:49] Ja, voorzitter, dan ben ik wel heel benieuwd hoe de heer Keulemans het dan allemaal gaat betalen.
[0:14:52] Want hij herkent inderdaad dat volgens mij, en dat zeggen ook alle onderzoeken, dat als je die termijn gaat inkorten, ja, dan gaat die WIA en je doet verder helemaal niks.
[0:15:01] En dat is gewoon het voorstel van de heer Keulemans.
[0:15:03] Ja, dan gaat die WIA in stroom door het dak.
[0:15:05] En ja, als de ondernemers het niet betalen, wie dan?
[0:15:09] Ik bedoel, die kosten gaan alleen maar toenemen.
[0:15:11] En die moeten linksom of rechtsom door met ons allen gedragen worden.
[0:15:13] En het is zelfs al nu dat de ondernemers dat dragen.
[0:15:16] Daar kun je ook van alles van vinden, maar het moet wel ergens vandaan komen.
[0:15:19] En als de heer Keuleman zegt van, nou ja, ik wil het gewoon inkorten, dat is dan een lastenverlichting en waar de kosten vandaan komen, ja, dat is allemaal onzin en dat boeit me allemaal niet.
[0:15:26] Ja, die kosten moeten uiteindelijk wel ergens vandaan gaan komen, want die WIA-instroom gaat alleen maar stijgen.
[0:15:31] Of zegt u, dat kan ook, al die onderzoeken geloof ik niet, dat die WIA-instroom stijgt.
[0:15:35] Dat kan ook, want dan heb je inderdaad geen probleem.
[0:15:38] Maar dan moet je wel alle onderzoeken van de afgelopen jaren aan de kant schuiven en zeggen, dat geloof ik allemaal niet.
[0:15:43] De heer Keuleman.
[0:15:44] De heer Nijnhuis heeft een felle ochtend.
[0:15:45] Hij maakt nu weer een karikatuur van wat ik allemaal aan het zeggen ben.
[0:15:49] Kijk, die onderzoeken terzijde schuiven, dat doe ik helemaal niet.
[0:15:52] Ik plaats er wel een aantal kanttekeningen bij.
[0:15:54] Ik vraag niet voor niets aan de minister van... waar is nou die inschatting op die kostenstijging voor de rijksuitgaven op gebaseerd?
[0:16:00] Op het moment dat die periode van twee naar één jaar zou gaan bijvoorbeeld...
[0:16:03] Ik wil ook wel weten, is daar nou rekening mee gehouden, bijvoorbeeld dat op het moment dat die periode naar één jaar gaat, dat mensen in dat eerste jaar sneller geneigd zijn om ander werk te gaan doen, waardoor ze niet in de arbeidsongeschiktheidsregelingen instromen.
[0:16:13] Is er rekening gehouden met economische groei, met meer omzet die bedrijven hier kunnen gaan draaien, wat ook meer belastingopbrengsten voor het Rijk vanuit bedrijven bewerkstelligt, of dat meegenomen is, ben ik ook benieuwd naar.
[0:16:25] En voor de rest, ja, u fakkelt mijn plan af.
[0:16:29] Dat mag, maar u fakkelt daarmee de facto ook een scenario af wat met uw eigen kabinet aankomt.
[0:16:33] Want ik zeg gewoon, nou, ik heb die scenario's goed bekeken.
[0:16:35] Het scenario van verkorting van loondoorbetaling, wat door het kabinet als een volwaardige optie wordt gezien, dat brandt u af.
[0:16:41] Dan is uw standpunt duidelijk, maar het mijne ook volgens mij.
[0:16:44] Graag via de voorzitter spreken.
[0:16:47] Ik brand niks af hoor.
[0:16:49] Ik zit braaf voor.
[0:16:51] We gaan door.
[0:16:53] Ik moet nog even melden dat de heer Vlag ook is binnengekomen en hij gaat straks het woord voeren namens de SGP.
[0:16:58] Mevrouw van Brenk is toe aan haar termijn namens 50PLUS.
[0:17:02] Ja, voorzitter.
[0:17:03] Mij lijkt het beste dat onze commissie eerst bijgepraat wordt door de minister over de stand van zaken met de sociale partners.
[0:17:10] Wat kan hij hierover al melden?
[0:17:13] En wij vragen aandacht voor de positie van oudere werknemers op de arbeidsmarkt.
[0:17:17] Voorzitter, 50PLUS maakt zich al lange tijd hard voor de positie
[0:17:21] van de oudere werknemers en het is onmiskenbaar dat oudere werknemers die hun baan verliezen meer en meer problemen ondervinden om weer werk te vinden.
[0:17:30] Werkgevers zijn in toenemende mate terughoudend om ze in dienst te nemen of dit nu terecht is of niet.
[0:17:37] Want wat in dit kader bijzonder is, is het feit dat we juist in toenemende mate zien dat werkgevers wel werknemers in dienst nemen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt.
[0:17:49] Hoe kan dit voorzitter?
[0:17:50] En wat ligt daaraan
[0:17:51] Het is een grondslag.
[0:17:52] Waarom is er dan geen of minder terughoudendheid bij de werkgevers?
[0:17:57] We roepen de minister op om sociale partners advies te vragen om inzicht te geven in de achterliggende oorzaken van die terughoudendheid van de werkgevers en de oplossingen die zij voor zich zien.
[0:18:08] Graag ontvangen wij de uitkomsten van dit advies om te weten wat de beste weg voorwaarts is.
[0:18:14] Maar we willen ook van deze minister weten of op dit punt nog
[0:18:18] terugkomt op de onderhandelingstafel, ziet de minister het probleem.
[0:18:23] Er moet voor iedereen plaats zijn op de arbeidsmarkt.
[0:18:26] En voorzitter, de banenafspraak van de 125.000 is nooit volledig gerealiseerd.
[0:18:32] En nu wil men de doelgroep verbreden.
[0:18:34] Zullen we nou eerst die belofte eens waarmaken?
[0:18:37] Want anders zal verdringing plaatsvinden.
[0:18:40] Graag een reactie.
[0:18:41] En de beëindiging, experiment, integratie, dienstverlening aan geheel arbeidsongeschikte Wajongers.
[0:18:46] Voorzitter, dit is 50 plus.
[0:18:48] Duidelijk dat de toelating tot deze regeling op 31 december 2026 stopt.
[0:18:55] En wij vinden dat jammer, aangezien dit door het UWV en de Wajongers als een goed instrument wordt gezien.
[0:19:00] Wat vindt de minister hiervan en is er nog een oplossing mogelijk?
[0:19:04] Graag een reactie.
[0:19:05] En de minister is net als ik op bezoek geweest bij Weener XL in Den Bosch.
[0:19:11] Prachtig voorbeeld wat ons betreft hoe een gemeentelijke dienst efficiënt kan werken.
[0:19:17] Komt u voor een uitkering, hier is ons uitzendbureau.
[0:19:21] Hier zijn banen, geen uitkering, gaat u eerst hier langs.
[0:19:25] Afstand tot de arbeidsmarkt, u kunt u morgen melden om 9 uur en wij zorgen dat de afstand verklein wordt via ons werkbedrijf.
[0:19:33] Kan de minister eens reflecteren op deze werkwijze?
[0:19:35] Daar zouden toch heel veel gemeenten van kunnen leren.
[0:19:39] En het klinkt altijd goed een leven lang leren, maar tot op heden is het nooit een succes geworden.
[0:19:45] Hoe gaat deze minister dat tij keren?
[0:19:49] Maar voorzitter, als je op alle fronten je best gedaan hebt om werk te vinden, dan mag het toch niet zo zijn dat de zestigplussers die ontslagen worden na hun werkeloosheidsperiode vervolgens te maken krijgen met het verdwijnen van de wet inkomensvoorziening oudere werklozen, de IOW, per 1 januari 2028.
[0:20:08] Voor 50 plus is het onacceptabel om deze regeling af te schaffen zonder een alternatief vangnet, waarbij natuurlijk van werk naar werk een van de mooiste oplossingen zou zijn.
[0:20:20] En we zien de pensioengerechtigde leeftijd oplopen en als je dan net voor het einde strandt in de bijstand of als je een werkende partner hebt, dan krijg je geen enkel inkomen.
[0:20:30] Voorzitter, ik hoef deze minister niet te vertellen welke gevolgen dit heeft.
[0:20:34] En datzelfde geldt voor de IOAZ.
[0:20:37] We hebben een brief ontvangen van de vakcentrales.
[0:20:39] Ik zou hier graag een reactie van willen van de minister.
[0:20:43] Wij vragen nogmaals aandacht voor de vervanging van menskracht en voor de overheid... een bron van inkomsten via de inkomstenbelasting door robotica of AI.
[0:20:54] Als die de mensen vervangen, wat denkt de minister van de Maatregel in Frankrijk om databelasting...
[0:21:00] van 5,5 eurocent per gigabyte te gaan invoeren.
[0:21:04] Is deze minister ook bezig om na te denken over dit soort belasting?
[0:21:09] Voorzitter, ik wil graag een visie van de minister... hoe hij kijkt naar de arbeidsmarkt op de Besseilanden.
[0:21:14] Ik zie dat er gestaakt wordt voor een 36-uurige werkweek... maar dat de minister van VWS geen krimp geeft.
[0:21:20] Er is een tijdelijke WW-regeling ingevoerd tot 2032... met een uitkeringsduur van drie maanden.
[0:21:27] Dat voelt lang niet allemaal gelijk aan Nederland...
[0:21:31] Misschien kan de minister toch eens zijn visie geven op de uitdagingen van de arbeidsmarkt op ons Caribisch grondgebied.
[0:21:38] Hoe ziet hij de toekomst voor de eilanden en waar mogen de mensen op rekenen?
[0:21:42] Dank voorzitter.
[0:21:43] Hartelijk dank en fijn dat u eraan binnen de tijd bent gebleven.
[0:21:47] We gaan door naar mevrouw Partijn en zij voert het woord namens de pro-fractie.
[0:21:52] Ja, dank voorzitter.
[0:21:53] Leven lang ontwikkelen is geen toverwoord.
[0:21:56] Het klinkt zo mooi.
[0:21:57] Mensen die zich ontwikkelen en zo inzetbaar blijven op de arbeidsmarkt.
[0:22:01] Maar wat voor een ontwikkeling ziet de minister precies voor zich?
[0:22:04] De verandering en de verantwoordelijkheid om te ontwikkelen wordt bij mensen zelf gelegd.
[0:22:09] Zonder dat duidelijk is in welke richting zij zich moeten bewegen.
[0:22:13] Er ontbreekt een beeld hoe de arbeidsmarkt er over tien jaar uitziet.
[0:22:16] En hoe moet een individu dan weten wat hij over tien jaar moet kunnen?
[0:22:20] Weet de minister dit wel en kan hij aangeven waar werknemers zich naartoe moeten bewegen?
[0:22:25] En zo niet, wat is er voor nodig om dit wel duidelijk te krijgen?
[0:22:29] Het lijkt mij...
[0:22:30] dat dit de basis is en zou moeten zijn voor plannen rond leven lang ontwikkelen.
[0:22:35] Voorzitter, een leven lang ontwikkelen klinkt voor heel veel mensen als een veroordeling van de rechter.
[0:22:41] Levenslang de schoolbak in.
[0:22:44] We hebben zoveel goede vakmensen in Nederland bij wie de stress toeslaat bij het horen van woorden van levenslang ontwikkelen.
[0:22:51] Er zal echt gewerkt moeten worden aan een cultuuromslag op de werkvloer.
[0:22:55] En dan bedoel ik niet bij de werknemers, maar bij de werkgevers.
[0:22:58] Want ontwikkelen doe je op de werkvloer tijdens werktijd.
[0:23:02] Toen in de procesindustrie de slag gemaakt werd waarbij het werk verplaatste naar de controlekamer als gevolg van robotisering, werden mensen opgeleid tijdens werktijd.
[0:23:13] Op de werkvloer met een vakopleiding die garantie op werk gaf in de hele sector.
[0:23:19] Het was de wens van de werkgever om mensen te behouden en op te leiden voor de toekomst.
[0:23:23] Een toekomst
[0:23:24] waarvan de werkgever wist hoe hij eruit zou zien.
[0:23:28] Zo gaat het op veel plekken helaas al lang niet meer.
[0:23:31] Kan de minister ook kijken naar de lessen die uit dit soort grote veranderingen op de werkvloer te trekken zijn, op sectorniveau?
[0:23:38] En kan hij daarbij meenemen dat ontwikkelingen niet een individuele verantwoordelijkheid moeten zijn, maar een collectieve inzet vergt van werkgevers en werknemers samen om verder te komen?
[0:23:48] En ziet de minister ook dat ontwikkeling en scholing een onderdeel is van het werk,
[0:23:52] En dus ook tijdens werktijd zou moeten plaatsvinden.
[0:23:56] Ervaring laat zien dat tot nu toe vooral hoogopgeleide werknemers deelnemen aan vaak duurdere opleidingen.
[0:24:04] Zowel als het gaat om het gebruik van individuele potjes als om collectief aangeboden scholing.
[0:24:09] Er blijkt steeds opnieuw dat het niet goed lukt om de mensen te bereiken die geen startkwalificatie hebben.
[0:24:15] Mensen die werk zoeken en flexwerkers.
[0:24:17] En er is veel te weinig aandacht voor hen.
[0:24:20] Hoe zit de minister...
[0:24:21] hoe deze mensen, waarbij ook nog soms sprake is van laaggeletterdheid, bereid kunnen worden.
[0:24:29] Kan de minister aangeven wat hij gaat doen om deze mensen te bereiken en het voorkomen dat die mensen dat leven lang ontwikkelen gaan zien als die levenslange straf?
[0:24:46] En hoe gaat de minister zorgen dat ook mensen zonder werkgever collectief meegenomen worden?
[0:24:51] Voor veel mensen is leren in de praktijk cruciaal.
[0:24:54] Welke verantwoordelijkheid ziet de minister daar voor werkgevers en hoe gaat hij dat organiseren?
[0:25:00] In ieder geval niet, voorzitter, door 100 miljoen weg te halen uit het reintegratiebudget bij het UWV, zoals het kabinet voornemens is te doen.
[0:25:08] Het budget voor reintegratie zou hiermee bijna halveren.
[0:25:12] Deze integratiemiddelen zijn bedoeld om mensen die hun werk verloren
[0:25:15] of die gedeeltelijk arbeidsgroep ongeschikt zijn, hulp te bieden bij het vinden van werk.
[0:25:20] Waarom kiest de minister ervoor om nou net daar het geld weg te halen, terwijl deze middelen belangrijk zijn om te zorgen dat mensen weer goed en blijvend aan het werk kunnen?
[0:25:30] Voorzitter, het geld is nog niet weg.
[0:25:32] Het staat ergens in de stelpost om ingezet te worden voor iets dat nog niet duidelijk is.
[0:25:37] Is dit nu een handige keuze?
[0:25:39] Juist nu de minister het zo belangrijk vindt dat mensen zo snel mogelijk uit de WW geholpen worden.
[0:25:44] En is de minister bereid dit besluit te heroverwegen?
[0:25:49] Dank u wel, voorzitter.
[0:25:50] Dank u wel.
[0:25:51] De heer Mulder heeft een interruptie voor u.
[0:25:54] Iedereen kiest zelfs een onderwerp.
[0:25:55] Maar klopt het nou dat ik weinig tot niets gehoord heb over de keuzes voor doorbetalen bij ziekte?
[0:26:05] Mevrouw Martijn?
[0:26:06] Dat klopt.
[0:26:11] Ja, dan gaan we door naar de heer De Beer.
[0:26:14] Ja, hij is op.
[0:26:15] De heer De Beer gaat het woord voeren namens de VVD.
[0:26:20] Dank u wel, voorzitter.
[0:26:22] Ons verdienvermogen als Nederland staat onder druk.
[0:26:24] En het is niet meer vanzelfsprekend dat onze kinderen het beter krijgen dan wij.
[0:26:29] Onze welvaart, onze veiligheid en zelfs onze vrijheid wordt op alle fronten uitgedaagd.
[0:26:33] Geopolitiek, militair en economisch.
[0:26:36] En dus moeten we ook investeren in onszelf als Nederland en binnen Europa.
[0:26:40] Ons weerbaar maken en onze economie weer laten groeien.
[0:26:44] Wenning laat zien dat minimaal 1,5% economische groei noodzakelijk is om onze welvaart te behouden.
[0:26:50] En die 1,5% klinkt niet heel erg hoog, maar desondanks is het een uitdaging omdat onze beroepsbevolking nauwelijks groeit.
[0:26:58] Mede door vergrijzing.
[0:27:00] Want overal is personeelskrapte in de zorg, het onderwijs, de bouw, de techniek.
[0:27:05] De defensie, om maar een paar tekortsectoren te noemen.
[0:27:08] Sectoren die niet alleen van belang zijn voor onze welvaart en veiligheid, maar ook voor onze voorzieningen.
[0:27:13] En tegelijkertijd verandert onze arbeidsmarkt fundamenteel door technologische ontwikkeling als AI en werk dat jarenlang als vanzelfsprekend leek, dat verdwijnt en hele andere type werkzaamheden die komen op waar we misschien vijf jaar geleden nog nooit van hadden gehoord.
[0:27:29] Maar het is niet alleen het verdwijnen en het creëren van nieuwe type banen, het werk verandert ook binnen heel veel verschillende functies.
[0:27:37] En tegelijkertijd veranderen ook de voorkeuren van werknemers en werkgevers.
[0:27:40] En dat alles verandert onze kijk op werk en vooral waar we prioriteit aan moeten geven.
[0:27:46] En dat begint wat ons betreft op de eerste plaats bij weerbaarheid.
[0:27:50] We kunnen de toekomst moeilijk voorspellen, zei mevrouw Partij net al, maar we kunnen wel proberen werknemers en werkgevers beter in staat te stellen om zich aan te passen aan nieuwe omstandigheden en eisen.
[0:28:00] Sommigen noemen dat met een moeilijk woord employability.
[0:28:03] Je kunt het ook weerbaarheid of wendbaarheid noemen.
[0:28:06] En daar wat de VVD betreft moet vooral de werkzekerheid centraal staan in plaats van baanzekerheid.
[0:28:13] De zekerheid dat je als jongere een goede opleiding kunt volgen.
[0:28:17] De zekerheid dat je werk vindt als je die opleiding ook afrondt.
[0:28:21] De zekerheid dat je nieuw werk vindt nadat je je baan bent verloren.
[0:28:25] De zekerheid dat je als senior op de arbeidsmarkt kunt blijven werken.
[0:28:30] En de zekerheid dat je ook vanuit een jarenlange uitkeringssituatie weer terug in het werk geraakt zodra je fit bent.
[0:28:37] Maar bovenal, voorzitter, is dat je toch vooral je talenten mag benutten en kunt bijdragen aan ons mooie Nederland.
[0:28:44] En cruciaal daarbij is dat mensen in zichzelf blijven investeren en met leven lang ontwikkelen.
[0:28:49] En dat werkgevers daarin ook investeren en de overheid vooral faciliteert.
[0:28:54] En daarbij is extra aandacht nodig voor mensen die opnieuw aan het werk willen of vanuit een krimpende sector overstappen naar een kansrijk beroep.
[0:29:02] Het LLO-geld moet gericht worden ingezet voor opleidingen die aansluiten op de arbeidsmarkt, met nadrukkelijk aandacht voor tekortsectoren zoals ik die zojuist al heb benoemd.
[0:29:11] En de samenwerking tussen onderwijsinstellingen, werkgevers en opleiders moet daarom worden versterkt met voldoende ruimte ook voor private opleiders.
[0:29:19] Ook moet het LLO-aanbod minder versnipperd worden.
[0:29:23] En daarom mijn vraag aan de minister, hoe kijkt hij naar de regie binnen het LLO-landschap en hoe borgt hij dat er voldoende ruimte blijft voor privaat aanbod?
[0:29:31] Bijdragen aan die weerbaarheid kan ook via goede afspraken.
[0:29:35] CAO's zijn een belangrijke pijler onder die goede arbeidsvoorwaarden, maar moeten wel blijven aansluiten bij de veranderende arbeidsmarkt.
[0:29:42] De VVD pleit daarom voor modernisering van het CAO-stelsel.
[0:29:46] Er moet meer ruimte komen voor innovatieve sectoren en nieuwe bedrijfstakken.
[0:29:50] De huidige CAO-afspraken en de algemeen verbindend verklaring mogen vernieuwd worden en mogen vooral ook niet onnodig in de weg staan.
[0:29:59] Daarom wil de VVD
[0:30:00] kijken naar meer mogelijkheden voor dispensatie van algemeen verbindend verklaarde cao's, zodat innovatieve sectoren voldoende ruimte krijgen om afspraken te maken die passen bij hun specifieke eisen en omstandigheden.
[0:30:13] En ook moet het ontslagrecht worden versoepeld.
[0:30:15] Dat geeft ondernemers meer ruimte om te investeren in innovatie en nieuwe technologie.
[0:30:20] Denk bijvoorbeeld aan de inzet van AI om administratieve werkzaamheden over te nemen.
[0:30:25] Ruimte voor vernieuwing moet hand in hand gaan met perspectief op nieuw werk.
[0:30:30] Hoe kijkt de minister daarnaar?
[0:30:31] Tot slot, voorzitter.
[0:30:32] Weerbaarheid betekent ook meer nadruk op activering en reïntegratie.
[0:30:36] Bij ziekte en arbeidsongeschiktheid moet de nadruk in eerste instantie liggen op herstel en terugkeer naar werk.
[0:30:42] Niet alleen kijken naar wat iemand niet meer kan, maar juist kijken naar wat iemand wel nog kan.
[0:30:47] Met minder onnodige administratieve lasten en meer ruimte voor maatwerk.
[0:30:51] We zijn daarom erg geïnteresseerd in de knelpuntenanalyse van de wet Poortwachter.
[0:30:56] De VVD kijkt uit naar de uitkomsten en vindt dat vereenvoudiging niet ten koste mag gaan van effectieve reïntegratie.
[0:31:02] Ook vinden we het van belang dat er meer en beter gebruik moet worden gemaakt van de regionale arbeidsmarktinfrastructuur.
[0:31:08] Zeker als het gaat om het opnieuw werk fit maken van mensen.
[0:31:12] of het in kaart brengen van iemands talenten en belastbaarheid.
[0:31:15] De afgelopen jaren is er door gemeenten en arbeidsmarktpartners geïnvesteerd in sociale werkbedrijven.
[0:31:21] Zojuist werd al WNRXL genoemd.
[0:31:24] Hoe ziet de minister de samenwerking in relatie tot die doelgroepen, met name ook in relatie tot de doelgroepen in de ziekte- en de arbeidsongeschiktheidsregelingen?
[0:31:33] Dank voor uw inbreng.
[0:31:34] Er zijn een aantal leden die u willen interroperen.
[0:31:36] Maar eerst mevrouw Van den Brink, dan de heer Mulder en dan de heer Lemans.
[0:31:39] Mevrouw Van den Brink.
[0:31:41] Ja, voorzitter.
[0:31:43] De VVD begon zo goed.
[0:31:45] Ik werd helemaal vrolijk ervan.
[0:31:46] Ik dacht werkzekerheid, dat is volgens mij gelijk aan inkomenszekerheid.
[0:31:52] Ik denk dat dat heel belangrijk is voor mensen.
[0:31:55] Maar toen begon toch op het laatst het even te kantelen over de ontslagversoepeling.
[0:32:00] Hoe staat dat dan in beeld van de VVD ten aanzien van die werkzekerheid en inkomenszekerheid?
[0:32:07] Wat staat de VVD voor ogen?
[0:32:09] Misschien kan hij dat even toelichten.
[0:32:11] Ja, voorzitter.
[0:32:14] Kijk, het gaat er natuurlijk om dat mensen als ze hun werk verliezen of hun baan verliezen, dat ze snel kunnen overschakelen of doorschakelen naar een nieuwe baan.
[0:32:24] En wat we nu zien is dat heel veel regelingen werkgevers ervan weerhouden om mensen aan te nemen dan wel de zekerheid te bieden in een vast contract.
[0:32:36] Wij denken dat die balans beter georganiseerd zou kunnen worden en dat je ook moet durven kijken naar het ontslagrecht om te zorgen dat werkgevers weer meer bereid worden om mensen in dienst te nemen.
[0:32:51] Dus de zekerheden die we met elkaar hebben gecreëerd, die voorkomen soms ook dat mensen kunnen doorschakelen als ze hun baan verliezen weer naar een volgende baan.
[0:33:02] Dus het aannemen van mensen...
[0:33:04] en mag wat ons betreft echt wel aantrekkelijker worden gemaakt.
[0:33:08] Mevrouw van Brink?
[0:33:09] Ja, voorzitter.
[0:33:10] Het lijkt me best lastig voor de ministers...
[0:33:15] om in gesprek te zijn met sociale partners... als de VVD hierop zit te duwen.
[0:33:22] Het lijkt mij dat dat niet gezelliger wordt.
[0:33:25] Maar goed, het gaat best gezellig, begrijp ik.
[0:33:30] Oké, dat is dan mooi.
[0:33:30] Maar vast niet als het over het ontslagrecht gaat.
[0:33:32] Want ik weet dat ze daar anders in zitten.
[0:33:34] Maar ik zit nog even te zoeken met het punt inderdaad... van als mensen ontslagen worden...
[0:33:41] Hoe komen ze dan weer aan die werkzekerheid?
[0:33:45] Want dat is denk ik wel het ei van Columbus.
[0:33:48] Want ik denk dat iedereen daar enthousiast over zou worden.
[0:33:54] Ja, dat kan natuurlijk op heel veel verschillende manieren.
[0:33:56] Op de eerste plaats door ook in werknemers te blijven investeren.
[0:34:01] Als werkgever zijnde, maar ook als werknemer zelf.
[0:34:04] Zorgen dat je up-to-date blijft en dat je dus ook wendbaar bent op die arbeidsmarkt.
[0:34:09] De arbeidsmarktinfrastructuur moet daar goed voor worden georganiseerd.
[0:34:14] We hebben die regionale werkcentra waar we mensen beter proberen te helpen, ook als het gaat over trajecten van werk naar werk.
[0:34:22] Je hebt natuurlijk sectorale afspraken met sociale partners die je kunt maken.
[0:34:27] Het is volgens mij een complete waaier waar je over na moet denken van hoe zorgen we ervoor dat mensen veel makkelijker weer kunnen doorschakelen van de ene baan naar de volgende baan.
[0:34:40] Wordt u laatste interruptie?
[0:34:41] Ja.
[0:34:44] Heel goed.
[0:34:45] De heer Mulder.
[0:34:49] Dat is de tweede die helemaal niets zegt over hoe we de problemen moeten aanpakken van de twee jaar doorbetaling.
[0:34:59] Terwijl de eigen partijleider hier nog moties voor heeft ingediend om dit uit te werken en uit te zoeken.
[0:35:05] Dus als die voorstellen dan komen, waarom heeft de VVD dan geen mening?
[0:35:13] Ik zat een beetje krab in de tijd en ik had zo'n vermoeden dat ik een interruptie zou krijgen op dit punt.
[0:35:18] Ik heb wel gehad over ziekte en alles ongeschiktheidsregelingen.
[0:35:21] Ik denk dat het heel goed is dat naar aanleiding van de motie en de discussie die we hebben gehad, dat die inventarisatie in scenario's is gemaakt.
[0:35:30] Dat er ook
[0:35:30] wat ik zojuist aanhaalde, dat het belangrijk is om na te denken van hoe maken we het aantrekkelijker voor werkgevers om weer te investeren in mensen en ook vooral de bereidheid vergroten dat ze weer medewerkers in dienst durven te nemen.
[0:35:45] Daar hoort dit als onderdeel zeker bij.
[0:35:50] Dus die hele loondoorbetaling bij ziekte, dat is...
[0:35:53] Nog steeds een heel belangrijk onderwerp, ook voor de VVD.
[0:35:56] We zijn blij met die inventarisatie en die scenario's.
[0:35:59] En ik denk dat het belangrijk is om die verder uit te werken.
[0:36:01] Om die te bespreken, ook met de sociale partners.
[0:36:03] En hier terug te komen van wat we dan concreet gaan doen om dat te verbeteren.
[0:36:12] Krap in de tijd.
[0:36:13] Er staan vier brieven op de agenda voor vandaag.
[0:36:17] Waarvan er twee of drie gingen over doorleren.
[0:36:21] En de belangrijkste, denk ik voor bijna iedereen, want daar heeft iedereen het over, is dat we als Nederland nogal opvallen met 104 weken doorbetalen ten opzichte van de rest in Europa.
[0:36:32] Ik blijf het dan raar vinden dat, want u zegt... we wachten af hoe het uitgewerkt wordt.
[0:36:37] Dit zijn zes scenario's.
[0:36:39] Het is juist onze taak om een beetje nu sturing te geven... vragen te stellen en te kijken hoe we dit kunnen bijsturen... totdat er uiteindelijk een uitgewerkt verhaal zit.
[0:36:49] Maar voor het uitgewerkte verhaal moet de VVD wel een inbreng hebben... en ook een mening, lijkt mij, voorzitter.
[0:36:54] En dat zou ik willen vragen van... heeft u over die zes scenario's een mening...
[0:36:59] En welke van die zes scenario's vindt u aantrekkelijk en welke niet als VVD?
[0:37:03] Ja, de heer De Beer.
[0:37:05] Nou, als we kijken naar de verschillende scenario's... ...en daar heeft ook die motie aan de grondslag gelegen die eerder is ingediend... ...juist om te kijken naar, kun je die loondoorbetaling verkorten?
[0:37:18] Maar dat kun je natuurlijk niet zomaar nemen, zeg maar...
[0:37:22] Dat moet je altijd bezien, ook in relatie tot het hele stelsel.
[0:37:25] Wat betekent dat voor de WIA?
[0:37:27] Wat betekent dat voor de betaalbaarheid van het stelsel?
[0:37:30] Wat betekent dat in termen van prikkels richting werkgevers en ook richting werknemers?
[0:37:36] En daar zul je denk ik toch dieper onderzoek voor moeten doen om dat op tafel te krijgen.
[0:37:41] Dus we zijn heel blij met de uitwerking zoals het kabinet die nu op tafel legt.
[0:37:47] We hebben daar ook ideeën over van welke richting je op zou kunnen gaan, maar dat vergt wel wat verdere uitwerking.
[0:37:53] De heer Keulemans.
[0:37:55] Ja, voorzitter, in het verlengde van de heer Mulder.
[0:37:57] Ik kijk toch ook erg vreemd op, moet ik heel eerlijk zeggen, van de inbreng van de VVD.
[0:38:01] Want het gaat hier echt al jarenlang over.
[0:38:03] Het is al jarenlang echt een noodkreet, met name van MKB'ers.
[0:38:07] Van joh, verlos ons van deze last, want dit belemmert de groei van ons bedrijf.
[0:38:10] Dit belemmert onze omzet.
[0:38:11] Dit belemmert ons om mensen in dienst te nemen.
[0:38:13] Dit belemmert ook voor werkzoekenden om aan de bak te kunnen bij met name het MKB.
[0:38:17] Daar hebben we eindelijk die discussie een klein beetje los weten te wrikken.
[0:38:20] Dat er in ieder geval over scenario's wordt gesproken.
[0:38:23] En dan hoor ik de VVD verwijzen naar de tafel met de sociale partners.
[0:38:26] Wat is er met de VVD gebeurd?
[0:38:28] U kunt nu toch gewoon een route kiezen.
[0:38:29] Het is toch duidelijk wat de opties nu zijn.
[0:38:32] En ik dacht dat de VVD altijd voorstander was van een verkorting van de loondoorbetalingsperiode.
[0:38:36] Maar bent u dan in ieder geval bereid dat dat van die scenario's die nu op tafel liggen ook de route is die de VVD wil inslaan?
[0:38:41] Of kunnen we daar ook niet meer zeker van zijn nu?
[0:38:45] Volgens mij heb ik net bevestigd dat we voor die verkorting zijn, dat dat ook in lijn is met de motie die eerder is aangenomen, juist ook voor MKB'ers.
[0:38:54] Maar dat dat verder uitwerking vraagt en ook duidelijk onderzocht wordt van wat de consequenties daarvan zijn voor het hele stelsel.
[0:39:02] Wat moeten we daarvoor verder gaan organiseren?
[0:39:06] Oké, dank.
[0:39:08] Dat is al iets duidelijker.
[0:39:09] Ik denk wel dat het tijd is om nu dan wel een keer een knoop te gaan doorhakken.
[0:39:14] We hebben nu op tafel liggen wat de verschillende opties zijn.
[0:39:16] Wat ons betreft is de uitkomst helder.
[0:39:18] Die periode van loondoorbetaling moet verkort worden.
[0:39:20] En uiteraard moet dat vervolgens nader uitgewerkt gaan worden.
[0:39:23] Dit is niet een kant-en-klaar wetsvoorstel dat hier ligt.
[0:39:25] Maar ik denk dat we heel erg moeten oppassen...
[0:39:27] Dat dit niet verzandt aan de tafel.
[0:39:29] Dat met vakbonden en sociale partners.
[0:39:31] En dat er straks een modderig compromis uitkomt.
[0:39:34] Waar niemand echt iets aan heeft.
[0:39:36] Dus is de VVD bereid.
[0:39:37] Ik wil daar in ieder geval bij de begroting sociale zaak.
[0:39:39] Maar ook een motie over indienen.
[0:39:40] Dat we van deze scenario's nu gaan.
[0:39:42] Voor het scenario van verkorting van de periode van loondoorbetaling.
[0:39:46] Dat dat vervolgens uitgewerkt moet worden.
[0:39:48] En kijken naar kosten.
[0:39:48] En hoe zich dat verhoudt op het stelsel.
[0:39:50] Is natuurlijk vers 2.
[0:39:51] Maar dat we wel dit pad op gaan.
[0:39:54] Ja, wij hebben die richting met het indienen van die motie min of meer al gekozen.
[0:39:59] En wij wachten de uitwerking van het kabinet af ten aanzien van die verschillende scenario's.
[0:40:05] Jij wordt uw derde, de heer Cullemans.
[0:40:08] We wachten de uitwerking van het kabinet af.
[0:40:10] Het kabinet heeft scenario's uitgewerkt.
[0:40:12] En het is nu aan ons als Kamer om daar een scenario uit te kiezen wat mij betreft.
[0:40:16] En dan kan het kabinet vervolgens doorgaan met het uitwerken van dat scenario.
[0:40:20] Maar het lijkt mij niet een handige route dat nu er zes scenario's op tafel liggen.
[0:40:24] En dat we dan gaan zeggen het kabinet moet nu al die scenario's heel erg lang gaan uitwerken.
[0:40:28] Dan praten we over een traject van jarenlang.
[0:40:31] Ik denk dat het aan de Kamer is en onderschrijft de heer De Beer dat.
[0:40:33] Dat wij nu een keuze moeten maken.
[0:40:35] Dit is de route die we opgaan.
[0:40:37] En dan vervolgens kan het kabinet die route gaan uitwerken.
[0:40:42] Nee, dat onderschrijf ik niet.
[0:40:44] Ik vind het belangrijk dat we die verdere uitwerking in zijn compleetheid op tafel krijgen en ook de consequenties voor het hele stelsel, omdat alles met alles samenhangt.
[0:40:54] Wat betreft onze politieke richting is die duidelijk, die heb ik net al een aantal keren herhaald.
[0:40:59] Maar voordat je echt knopen kan doorhakken moet je denk ik toch echt wel alles op tafel hebben.
[0:41:05] Mevrouw Partij?
[0:41:06] Ja, ik wil toch even doorgaan op het punt wat mevrouw Van Brenk maakte over het ontslagrecht.
[0:41:11] Want er wordt ontzettend veel gesproken over dat het zo moeilijk is om personeel te krijgen... en dat het zo moeilijk is om mensen vast te houden en dat mensen maar weer weggaan.
[0:41:20] En het gaat alsmaar hier ook, en ik hoor ook in het verhaal van de heer De Beer... vooral zeggen dat het werkgeverschap aantrekkelijk moet worden.
[0:41:29] Maar is er niet iets heel vreemds in het hoofd van de heer De Beer aan de hand op het moment dat hij zegt...
[0:41:35] Het werkgeverschap moet aantrekkelijker worden.
[0:41:37] Mensen moeten eerder kunnen ontslag kunnen worden.
[0:41:38] Maar oh, oh, oh, het is zo moeilijk om mensen te krijgen op de arbeidsmarkt.
[0:41:41] Hoe ziet meneer de Beer dat het aantrekkelijk is voor een werknemer om nog te werken?
[0:41:45] En dan toch maar even stiekem een tweede vraag erin ook verwerkt.
[0:41:48] Hoe ziet hij dat deze minister de opdracht die hij heeft gekregen van de Kamer om met de sociale partners tot een akkoord te komen, het bommetje mee moet nemen van het ontslagrecht?
[0:42:00] Hoe ziet hij dat voor zich?
[0:42:02] Meneer de Beer.
[0:42:04] Om op die laatste vraag te beginnen.
[0:42:06] Volgens mij is het geen bommetje.
[0:42:08] Volgens mij moet je het echt bezien tegen de bredere ontwikkeling op de arbeidsmarkt.
[0:42:14] Dat er heel veel veranderingen plaatsvinden, dat er heel veel tekorten zijn en aan de andere kant dat er ook werkbanenfuncties aan het verdwijnen zijn.
[0:42:22] Dus zowel werkgevers, maar zeker werknemers hebben er alle belang bij dat ze wendbaar blijven op die arbeidsmarkt.
[0:42:29] En volgens mij zijn we het met elkaar eens dat iedereen daar een rol in heeft om daarin te investeren.
[0:42:34] Dat geldt dus ook voor de sociale partners.
[0:42:36] Dus ik vind het heel logisch...
[0:42:37] om daar in de breedte ook met sociale partners over te spreken, inclusief het ontslagrecht.
[0:42:43] Maar ik ga er niet over of dat onderwerp daar op tafel wordt besproken.
[0:42:48] Ik geef het in ieder geval wel mee dat het een onderdeel is waar je naar zou moeten kijken.
[0:42:55] De heer Vlach nog?
[0:42:58] Ja, voorzitter.
[0:42:59] Ik ben net als een aantal collega's ook wel verbaasd door de opstelling van de VVD hierin, hoor.
[0:43:03] Ik vind het weinig doortastend wat de heer De Beere hier laat zien.
[0:43:07] Er is een motie ingediend, daarin wordt gevraagd om dit uit te gaan werken.
[0:43:11] Er liggen een aantal scenario's.
[0:43:12] Een Kamerleden hoeft maar twee dingen te doen.
[0:43:14] Is richting geven en kiezen.
[0:43:17] En die eerste taak ligt nu voor, richting geven.
[0:43:19] Dat is ook wat de minister vraagt.
[0:43:21] Hij heeft voldaan aan het verzoek om de scenario's uit te werken.
[0:43:24] En dan hoor je als Kamer ook een bepaalde voorkeur aan te geven.
[0:43:27] Tuurlijk wordt het daarna uitgewerkt.
[0:43:29] Waarom kiest de VVD ervoor om soort ambtelijk op afstand een soort procesbegeleiding te doen?
[0:43:36] Ja, volgens mij kan ik me drie keer mezelf herhalen.
[0:43:39] Maar de politieke richting die de VVD heeft gekozen ten aanzien van dit vraagstuk, dat hebben we duidelijk ook uitgesproken via die motie.
[0:43:46] En dat is dat we gaan voor een verkorting.
[0:43:49] Althans, dat is wat ons betreft een belangrijke weg.
[0:43:54] Als je dat in de praktijk wil gaan brengen, dan moet dat natuurlijk goed worden onderzocht en bezien in samenhang met het hele stelsel.
[0:44:01] Daar is het kabinet mee bezig.
[0:44:03] Daar hebben ze nu de eerste inventarisatie gedaan ten aanzien van die scenario's.
[0:44:07] En wij zijn gewoon geïnteresseerd in het vervolg en geven het kabinet die ruimte.
[0:44:11] Ja, voorzitter.
[0:44:12] Ik probeer als ondernemer te denken hoe zo'n ondernemer dit hoort.
[0:44:15] Van de politieke koers is, dat betekent in de pers en daarbuiten... wij zijn voor loon, doorbetaling bij ziekte.
[0:44:21] Dan verwacht een ondernemer dat de VVD daar ook werk van maakt.
[0:44:24] Dan werkt de minister er hard aan, komt met een aantal scenario's.
[0:44:26] Dan verwacht de kiezer van de heer De Beer toch echt dat de heer De Beer zegt... nou, alles overziend, onze politieke richting is scenario 2.
[0:44:35] Minister, wilt u scenario 2 gaan uitwerken?
[0:44:37] Want ik wil een effect zien op het hele stelsel...
[0:44:40] voordat ik tot een definitief besluit kom, maar dit is mijn richting.
[0:44:43] Dat zou toch de inbreng van de heer De Beer moeten zijn en niet, nou, interessant, zes opties, werk ze alle zes maar uit.
[0:44:50] De heer De Beer?
[0:44:51] Ja, voorzitter, ik kan mezelf de hele tijd blijven herhalen en volgens mij ga ik over mijn eigen woorden.
[0:44:55] Ik denk dat het belangrijk is dat de VVD duidelijk is over de koers en dat we het kabinet vragen om dat verder uit te werken, ook aan de hand van die scenario's.
[0:45:05] De heer Vlach is de vierde, dit wordt uw derde.
[0:45:07] Ja, klopt.
[0:45:08] Ja, gaat u gaan.
[0:45:11] Het gaat er niet om dat de heer De Beer zich zou moeten herhalen.
[0:45:13] Integendeel, ik probeer juist een echt antwoord te krijgen.
[0:45:16] En dat krijgen we niet in dit debat.
[0:45:18] Ik moet dan maar zelf de conclusie trekken, helaas.
[0:45:21] En dat is dat de VVD dus, ondanks dat het een politieke koers is, dat ze gaan voor die verkorting van de loondoorbetaling bij ziekte, op dit moment niet eens de richting durven kiezen die de minister nu verder moet uitwerken.
[0:45:33] En ik moet zeggen, dat vind ik teleurstellend, omdat ik toch vaak het gevoel had dat ik ook mee kon optrekken met de VVD hierin.
[0:45:39] Maar helaas.
[0:45:41] Ja, laat ik zo zeggen.
[0:45:46] Volgens mij is duidelijk waar de VVD zich voor inzet en dat doen we al een hele tijd.
[0:45:51] Daarom hebben we ook die motie ingediend.
[0:45:54] Daarom hebben we ook gevraagd voor het onderzoeken van de verschillende scenario's.
[0:45:59] En we denken dat voordat we de volgende stap kunnen nemen, dat het goed is om daar een verdere vertieping in te krijgen.
[0:46:06] Dank nogmaals voor je inbreng.
[0:46:08] We gaan door naar de heer Nijenhuis en hij vergoedert het woord namens D66.
[0:46:11] Ja, veel dank voorzitter.
[0:46:13] Een fijn thuis voor iedereen.
[0:46:15] Schone betaalbare energie van Nederlandse bodem en een veilige gezonde buurt.
[0:46:20] Elke dag staan ontzettend veel mensen op om daar aan bij te dragen.
[0:46:23] Bouwvakkers, kabeleggers, agenten, verpleegkundigen.
[0:46:27] Maar ze zien ook we komen overal mensen tekort.
[0:46:30] En die grote tekorten zijn een probleem, maar ook een kans.
[0:46:34] Een kans voor veel Nederlanders om juist ook een nieuw vak te leren.
[0:46:37] Uitzicht op een leukere baan misschien voor de een, of een beter inkomen, of op werk dat ook op latere leeftijd goed vol te houden is.
[0:46:44] Maar wie naar een andere sector wil overstappen, ziet door alle bomen het bos niet meer.
[0:46:48] Met alle tientallen verschillende websites, potjes en regelingen.
[0:46:52] Voorzitter, het is tijd dat we die impasse doorbreken.
[0:46:55] De overheid moet weer durven een sturende rol op te nemen.
[0:46:58] Durven we te kiezen.
[0:46:59] Waar hebben we mensen nodig?
[0:47:01] Waar moeten ze vandaan komen?
[0:47:02] En hoe zorgen we dat mensen die dat willen ook echt geholpen worden van A naar B?
[0:47:07] Daarom ben ik erg blij met de ambitie van deze minister die al heeft aangegeven niet de deur van het departement achter zich dicht te willen slaan voordat dit gefixt is.
[0:47:15] Maar ik moet dus ook wel eerlijk zijn, want ja, voorzitter, mensen weten dat ik natuurlijk altijd vooraan sta om te benoemen als het kabinet weer een goed voorstel naar de Kamer heeft gestuurd.
[0:47:24] Maar dan moet ik ook eerlijk zijn, eerlijk gezegd, de brief over LLO die we hebben ontvangen in juli, die mag echt nog wel een slag concreter en steviger.
[0:47:31] Het toekomstbeeld is mooi voor 2035, maar de politieke keuzes om daar te komen moeten echt nog wel genomen worden.
[0:47:37] Wie, wat en hoe?
[0:47:39] Dus graag een reflectie hierop van de minister, wat hij ziet als de benodigde politieke keuzes.
[0:47:43] Want vanuit D66 hebben we in ieder geval voldoende voorstellen.
[0:47:46] Allereerst, wie?
[0:47:48] Want de managementcursussen voor universitair opgeleide en goed betaalde werknemers komt vaak vanzelf al van de grond.
[0:47:54] Maar praktisch opgeleide Nederlanders vissen achter het net.
[0:47:57] Die opleiding is vaak te duur of wordt niet vergoed.
[0:48:00] En juist voor die mensen is dit beleid keihard nodig.
[0:48:02] Dus gaat de minister ervoor zorgen dat alle LLO-inzet vooral bij mensen tot en met een NBO 4-opleiding terechtkomt.
[0:48:09] En dan wat?
[0:48:10] Want mensen willen gericht opleiden voor de economie van de toekomst.
[0:48:13] Dat willen we.
[0:48:14] Dat vraagt scherpe keuzes.
[0:48:16] Welke opleiding financieren we wel en welke niet?
[0:48:18] Dus wel de opleiding tot zonnepanellegger, maar geen opleiding tot sommelier, crypto-onderhandelaar of geitenyoga-instructeur.
[0:48:25] Kan de minister hier concreter op ingaan in de volgende brief?
[0:48:28] Want het klinkt allemaal wel als een open deur, maar die keuzes moeten wel gewoon gemaakt worden.
[0:48:33] En dan, hoe?
[0:48:34] Een website, posters, een spotje.
[0:48:37] We kennen het hele instrumentarium voor alle campagnes bij de overheid, maar dat gaat volgens ons niet echt zorgen voor een doorbraak op de arbeidsmarkt.
[0:48:44] Voordat mensen een volgende stap maken hebben ze echt begeleiding en loopbaanadvies nodig.
[0:48:48] Of het nu gaat om doorgroeien in hun werk, bij de stap van een uitkering naar werk of overstap naar een andere baan, kan de minister begeleiding en loopbaanadvies expliciet meenemen in de LLO-regeling.
[0:48:58] En is de minister bereid om in gesprekken te kijken hoe we loopbaanbegeleiding breder toegankelijk kunnen maken voor alle Nederlanders.
[0:49:04] Ten slotte, voorzitter, nog een ander punt.
[0:49:06] De minister heeft de uitwerking van de richtlijn loontransparantie naar de Kamer gestuurd.
[0:49:11] Deze moet per 1 januari ingaan, maar de plenaire agenda zat natuurlijk helemaal vol.
[0:49:16] Daarom heb ik een WGL-vraag die pas op 13 december kon plaatsvinden.
[0:49:20] Dus dat lijkt dan niet op tijd voor de ingangsdatum.
[0:49:23] Dus nog wel de vraag aan winstpersonen.
[0:49:26] Hoe gaan we dit nou echt goed regelen, zodat mensen en vooral ook de ondernemers die zich hieraan zullen moeten gaan houden, weten waar ze aan toe zijn per 1 januari?
[0:49:34] Dank u wel.
[0:49:35] U zei 13, maar het is de 14e.
[0:49:37] Dat we elkaar niet in de war brengen.
[0:49:39] Geen interruptie?
[0:49:40] Nee?
[0:49:41] Dan gaan we door naar mevrouw van Ark namens het CDA.
[0:49:49] Nou, ik ben...
[0:49:50] Dank u wel voor het dit.
[0:49:51] En ik ben blij dat de heer Nijhuis ook erkent dat de plenaire agenda zo vol zit.
[0:49:55] Want ik strijd heel vaak, en daarom in alle eerlijkheid zeg ik heel vaak plenaire, dat we geen tijd hebben voor debatten.
[0:50:02] Plenaire, dat we ze meer hier moeten doen.
[0:50:04] Bijvoorbeeld over arbeidsmarkt en AI.
[0:50:06] Hartstikke belangrijk thema, maar laten we dat gewoon in commissieverband doen.
[0:50:09] Dan hebben we ook tijd om belangrijke wetgeving plenaire te behandelen.
[0:50:13] Dus dat moest me even van het hart.
[0:50:14] Maar voorzitter, we hebben het vandaag over leven lang ontwikkelen.
[0:50:19] Een onderwerp ook naar mijn hart.
[0:50:21] Want we zeggen vaak dat mensen zich hun hele leven lang moeten blijven ontwikkelen.
[0:50:26] En dat klinkt vanzelfsprekend, totdat je kijkt naar iemand die al 30 jaar hetzelfde werk doet.
[0:50:31] Die gaat niet altijd zomaar een opleiding volgen.
[0:50:34] Vaak komt de vraag pas op tafel wanneer het werk te zwaar wordt of een baan op de tocht staat.
[0:50:40] Dan zijn we eigenlijk te laat.
[0:50:41] Terwijl als je er op tijd bij bent, valt er voor de werknemer nog iets te kiezen en voorkomen we ook dat we mensen onnodig de rest van hun leven aan de kant laten staan.
[0:50:51] Voorzitter, van ons een aantal punten.
[0:50:53] Allereerst over het leven lang ontwikkelen.
[0:50:56] In juni heb ik aandacht gevraagd voor de versnipperde scholingsmiddelen en de leercultuur in het MKB.
[0:51:02] En de minister was het daarover met mij eens.
[0:51:04] En inmiddels ligt er een nieuwe brief waarin een gerichte scholingsregeling wordt aangekondigd en wordt toegewerkt naar individuele leerrechten.
[0:51:12] En dat zijn goede stappen.
[0:51:14] Maar ik blijf met de vraag zitten hoe we ervoor zorgen dat scholing ook echt op de werkvloer terechtkomt.
[0:51:19] Zeker bij kleine werkgevers waar vaak de tijd en capaciteit ontbreken om dit goed te organiseren.
[0:51:26] Kan de minister bij de uitwerking van de nieuwe regeling concreet aangeven hoe hij deze werkgevers daarbij wil ondersteunen?
[0:51:33] Want met alleen geld voor opleidingen lossen we dit probleem volgens mij niet op.
[0:51:37] En moeten ook stro-mannetjes letterlijk de werkvloer op om deze mkb'ers te ondersteunen.
[0:51:44] En wat ons betreft zit het probleem waar we hier naar kijken ook niet zozeer aan de aanbodkant, maar ook aan de vraagkant.
[0:51:51] De vraag ligt nu op tafel of ook onderwijs een wettelijke taak moet krijgen.
[0:51:55] Wat het CDA betreft is dat niet waar de focus nu moet liggen.
[0:51:58] Geld moet gaan naar de vraag, het inbouwen van prikkels om te zorgen dat mensen ook hun kansen oppakken en niet naar het aanbod.
[0:52:06] Hoe kijkt de minister hiernaar?
[0:52:08] Voorzitter, ik wil hier ook nog iets aan toevoegen.
[0:52:10] We richten ons vaak op de mensen die al werkloos of langdurig ziek zijn.
[0:52:14] Terwijl het veel beter zou zijn als iemand in zijn huidige werk niet lang meer vol kan houden en deze tijd naar ander werk kan overstappen.
[0:52:22] En ik denk bijvoorbeeld aan tijdelijke brugbanen waarbij iemand ervaring kan opdoen bij een andere werkgever zonder meteen zijn bestaande baan en de bijbehorende zekerheid op te geven.
[0:52:32] Mensen kunnen nu heel terughoudend zijn met zijn overstap, omdat ze niet weten wat er met hun opgebouwde rechten en arbeidsvoorwaarden gebeurt.
[0:52:39] En ik denk dat dit verlies van rechten een heel belangrijk knelpunt is waarom van werk naar werk niet van de grond komt.
[0:52:45] Een brugbaan zou zo'n probleem kunnen oplossen.
[0:52:49] Kan de minister samen met sociale partners onderzoeken welke concrete belemmeringen er zijn of tijdelijke brugbanen of detachering hiervoor een oplossing kunnen bieden?
[0:52:57] Ik zou graag zien dat we daarbij aansluiten ook op de bestaande sectorroutes en werkcentra.
[0:53:03] Voorzitter, dan het cao-stelsel en de AOW.
[0:53:06] Tijdens het vorige debat hebben we gesproken over mensen die vrijwillig na hun pensioen willen doorwerken.
[0:53:12] Ik heb toen de ambitie uitgesproken om in minstens de helft van de cao's hier afspraken over te hebben.
[0:53:17] De minister zou dit meenemen in zijn gesprekken met sociale partners.
[0:53:21] En inmiddels heeft de Kamer ook de motie Nijenhuis, die ik mede heb ingediend, unaniem aangenomen.
[0:53:26] Die vraagt ook om CAO-afspraken over doorwerken na de AOW in kaart te brengen en hoe dat gemakkelijker kan worden gemaakt.
[0:53:33] Mijn vraag is wanneer krijgt de Kamer deze inventarisatie?
[0:53:37] En tot slot loondoorbetaling bij ziekte.
[0:53:41] Voorzitter, ik begrijp de zorgen van kleine werkgevers.
[0:53:44] Eén langdurig zieke werknemer kan een bedrijf behoorlijk op zijn kop zetten.
[0:53:49] Tegelijkertijd heeft een zieke werknemer recht op goede begeleiding en inkomenszekerheid.
[0:53:54] De minister heeft zes scenario's uitgewerkt.
[0:53:56] Daaruit blijkt dat de keuzes ook nadelen hebben.
[0:53:59] Verkorting van de loondoorbetaling leidt in de onderzochte varianten tot meer via-instroom.
[0:54:05] En collectivisering van het tweede ziektejaar voor kleine werkgevers kent eveneens grote uitvoeringsproblemen.
[0:54:12] Voor het CDA is het vooral van belang dat werkgevers beter worden geholpen om mensen aan het werk te houden en naar ander passend werk te begeleiden.
[0:54:19] Daar hoort ook bij dat we de administratieve druk van werkgevers verlichten.
[0:54:23] De werkgever is nu drukker met vinkjes zetten en loonsanctie voorkomen dan waar het werkelijk over zou moeten gaan.
[0:54:30] In het coalitieakkoord hebben we afgesproken om de wet verbetering poortwachten te vereenvoudigen.
[0:54:35] De minister komt eind dit jaar met een knelpuntanalyse.
[0:54:38] Het CDA wil de minister vragen om daar ook het knelpunt van reintegratie mee te nemen, waar met name MKB'ers mee worstelen.
[0:54:45] Zeker in combinatie met knellende AVG-regelgeving, waardoor bedrijven wel werknemers moeten reintegreren, maar niets mogen vragen.
[0:54:54] En dan vraag ik mij af, zijn het hier de regels zelf of hoe we deze uiteindelijk in de praktijk uitvoeren?
[0:55:00] Graag een reactie hierop van de minister.
[0:55:02] Dank u wel.
[0:55:07] Ja, mijn laatste interruptie voorzitter.
[0:55:08] Het is de afgelopen dagen geen zeldzaamheid, maar ik heb weer een open zenuw binnen de coalitie zien.
[0:55:13] Want de VVD loopt op eieren, D66 zegt er überhaupt niks over en over de loondoorbetaling bij ziekten en nu het CDA.
[0:55:21] Het CDA zegt nu over twee scenario's daar zie ik nadelen aan en vervolgens helemaal niks.
[0:55:25] Maar die scenario's zijn toch niet voor niets uitgewerkt.
[0:55:28] Als er nu scenario's zijn waar u nadelen aan zit.
[0:55:31] Dan kunt u daarop doorvragen.
[0:55:32] Hoe ziet u dat?
[0:55:34] En hoe kunt u dat ondervangen?
[0:55:36] Maar begrijp ik nou goed dat het CDA op dit moment ook geen enkele keuze maakt.
[0:55:40] Geen enkele wegbereid is in te slaan.
[0:55:43] En ook tegen al die ondernemers in de achterban van het CDA zegt.
[0:55:47] Jammer dat je ontzettend last hebt van die hele lange loondoorbetalingsperiode.
[0:55:50] Maar voorlopig doe ik er eigenlijk niet zoveel aan.
[0:55:56] Nou, ik vind wel dat we hiernaar moeten kijken.
[0:55:57] En daarom heb ik juist ook in mijn inbreng hier wat over gezegd.
[0:56:00] Wat ik vind is dat er een aantal scenario's op tafel liggen waarvan ik echt geen hel zie.
[0:56:05] Bijvoorbeeld die collectivisering, daar zie ik niks in.
[0:56:08] Maar ik zie wel dat werkgevers worstelen.
[0:56:10] En ik vind ook, zoals we in het coalitieakkoord hebben afgesproken, dat we loondoorbetaling bij ziekten meer werkbaar moeten maken.
[0:56:16] En ook zorgen ervoor dat we hen vooral...
[0:56:19] ...laten focussen op reintegratie.
[0:56:21] Ik zie ook een aantal scenario's waar wel interessante dingen in zitten.
[0:56:24] Bijvoorbeeld het tweede spoor, de no-risk-polis uitbreiden voor werkgevers.
[0:56:29] Dat zijn wat administratieve belemmeringen die ook belangrijk zijn.
[0:56:33] Ik denk dat het echt simpel is om te zeggen... ...we gaan de loondoorbetaling bij ziekte verkorten van twee naar één jaar...
[0:56:39] Ik denk dat er namelijk veel meer problemen zijn waar werkgevers enorm mee worstelen.
[0:56:44] Daarom noem ik ook expliciet die AVG-regelgeving.
[0:56:47] En wat mij betreft moeten we dit echt in zijn geheel bezien.
[0:56:50] Ik ben ook heel blij dat sociale partners hiermee aan de slag gaan.
[0:56:53] En ik denk ook een van de scenario's, daar hebben we het volgens mij nog niet over gehad, is en dat ligt ook echt nu bij sociale partners, die loondoorbetaling in cao's.
[0:57:04] We zien nu dat, en dat schrijft de minister ook, dus onderzocht dat 170%
[0:57:09] Op dit moment in twee jaar wordt doorbetaald aan werknemers.
[0:57:13] Ik vind dat je daar best als sociale partners nog eens opnieuw naar mag kijken.
[0:57:18] En ik zeg ook, laat het vooral dan ook naar de sociale partners.
[0:57:21] Maar ik doe wel hierbij de oproep, ga er wel naar kijken.
[0:57:25] Mevrouw Van Berenk en daarna nog de heer Mulder en de heer Vlag.
[0:57:27] Mevrouw Van Berenk, even.
[0:57:30] Ja, voorzitter.
[0:57:31] Ik was gewoon even benieuwd naar hoe het CDA die brugbanen ziet.
[0:57:37] Want ik...
[0:57:38] Ik heb in het verleden best geprobeerd om mensen van de ene baan naar de andere.
[0:57:43] We hebben een tijd gehad in de kinderopvang dat heel slecht ging.
[0:57:46] En toen hebben we geprobeerd om mensen richting de zorg te krijgen.
[0:57:50] De mensen hier vanuit de PTT, die toen heel erg ontslagen richting bijvoorbeeld na schoolse opvang...
[0:58:00] om fietsen te repareren, leren en noem maar op.
[0:58:04] Kortom, de creativiteit is het altijd wel... maar je ziet dat best werkgevers heel terughoudend zijn... omdat die bedrijfsbezetting tot het einde moet blijven.
[0:58:17] En dat werknemers daardoor in de knel komen.
[0:58:20] Dus hoe denkt het CDA dan die brugbanen vorm te geven?
[0:58:26] Mevrouw Van Aert.
[0:58:27] Dat idee van die brugbanen komt in alle eerlijkheid door een gesprek dat ik had met een opleidingsfonds, zo'n ONO-fonds.
[0:58:35] En zij vertelde mij wat zij als probleem zien op de werkvloer is dat, ik denk aan de metaalsector bijvoorbeeld.
[0:58:42] Stel je voor je wil werknemers die inmiddels echt in een zwaar beroep zitten waarvan je eigenlijk ziet het einde is nader in deze baan.
[0:58:50] In deze functie.
[0:58:51] Omdat de werknemer het zwaar heeft.
[0:58:54] De baan misschien ook aan het verdwijnen gaat.
[0:58:57] Dan krijgen ze het eigenlijk niet voor elkaar.
[0:58:59] Ondanks dat er geld is voor een opleiding.
[0:59:00] Om deze werknemer in een andere sector.
[0:59:03] In een andere technische sector te krijgen.
[0:59:05] En daar zie ik een probleem.
[0:59:08] Daarom zeg ik.
[0:59:09] Daar zou een brugbaan voor nodig moeten zijn.
[0:59:11] Om ook te kijken.
[0:59:12] Hoe kan je nou die rechten misschien overnemen.
[0:59:14] Want iemand is natuurlijk niet gek.
[0:59:16] Als jij 60 of bijna 60 bent.
[0:59:18] En je hebt een hypotheek te betalen.
[0:59:20] Ja, dan kan je beter eigenlijk op dit moment wachten tot je eigenlijk ontslagen wordt.
[0:59:24] Dan ben je beter af dan dat je het risico neemt een andere sector te gaan.
[0:59:27] Ook al krijg je misschien een opleiding aangeboden.
[0:59:30] Maar je verliest al je rechten op dit moment.
[0:59:32] En ik denk dat dat probleem echt getackled moet worden.
[0:59:35] En daarom zo'n brugbaan en hoe dat er dan precies uit moet komen te zien.
[0:59:38] Maar daar komt het idee vandaan.
[0:59:43] Mevrouw van Ark zit in een coalitie en dat vindt ze wel vaker moeilijk.
[0:59:50] Dat hebben we eerder gezien, voorzitter, toen ze tijdens een debat ook afstand nam van...
[0:59:54] bezuinigingen op sociale zaken bij gelegenheid waar ze echt niet blij mee was.
[0:59:59] Dus complimenten eigenlijk daarvoor met een eerlijk mens, zeg ik via de voorzitter.
[1:00:04] Maar ik kan me toch niet aan de indruk trekken dat er ook hier wat gaande is.
[1:00:08] Mag ik heel concreet vragen, is het zo dat de coalitie samen met Pro... een ander voorstel aan het uitwerken is over loonbetaling bij ziekte?
[1:00:21] Mevrouw Van Ark.
[1:00:23] Nee hoor, dat is een goede vraag.
[1:00:25] En dank ook voor de complimenten.
[1:00:27] Nee, er is op dit moment geen ander voorstel wat we aan het uitwerken zijn.
[1:00:31] Ik denk dat elke partij natuurlijk zijn eigen visie heeft op zijn eigen verkiezingsprogramma.
[1:00:35] We hebben ook in het coalitieakkoord allemaal afgesproken... de regeling loon door betaling bij ziekte moet werkbaar zijn.
[1:00:41] Nou, ik denk dat daar de scenario's ook echt daadwerkelijk bij gaan helpen.
[1:00:44] Wat betekent dat dan om het meer werkbaar te maken?
[1:00:47] En ik denk ook dat je gewoon heel eerlijk moet zijn dat er gewoon nadelen aan zitten.
[1:00:50] Wij zijn in ieder geval niet voor maatregelen die gaan...
[1:00:53] voor extra instroom in de WIA.
[1:00:55] Want we zien dat er natuurlijk nu al een probleem is.
[1:00:58] Dus ik denk dat we echt alles op alles moeten zetten... om dat te voorkomen.
[1:01:03] Maar er is geen andere afspraak nu met Pro.
[1:01:09] Dan ga ik nog naar de heer Vlag voor zijn laatste.
[1:01:12] Dit laatste antwoord brengt me weer aan twijfelen.
[1:01:14] Ik had een interruptie in gedachten en die doe ik dan toch maar.
[1:01:18] Ik heb er nog maar één, dus ik zal hem zo gevuldig formuleren.
[1:01:20] Ik heb vrij goed geluisterd naar mevrouw Van Arck.
[1:01:23] En volgens mij is zij wat duidelijker dan de collega van de VVD in haar richting.
[1:01:27] Ik proef tussen de regels door, en corrigeer me als ik dat verkeerd zie, dat haar voorkeur ligt bij scenario 2.
[1:01:34] Maar dat ze het nadeel van extra instroom in de WIA echt wel een probleem vindt en daar echt wel meer duidelijkheid over wil.
[1:01:41] En dat ze tegelijkertijd zegt, er zitten ook wel wat interessante aspecten in de andere scenario's, probeer die ook mee te nemen.
[1:01:46] Heb ik dat ongeveer nou goed samengevat zo?
[1:01:49] Mevrouw Van Harik.
[1:01:52] Ik heb even niet scherp de scenario 2 uit mijn hoofd, de heer Vlag.
[1:01:56] Mag ik dat nog even vragen?
[1:01:58] Ja, sorry voorzitter.
[1:01:58] Dat is de verkorting van de loondoorbetaling.
[1:02:02] Ja, ik vind dat te kort door de bocht, de verkorting van de loondoorbetaling.
[1:02:06] Dus daar zou niet mijn eerste voorkeur naar uitgaan.
[1:02:08] Volgens mij moet het echt een totaalpakket worden.
[1:02:10] We hebben ook kijken naar de reïntegratieverplichtingen.
[1:02:13] Hoe maken we die nou makkelijker?
[1:02:15] Laten we ook af van die administratieve lasten voor werkgevers.
[1:02:17] Want ik hoor ook dat vooral werkgevers bezig zijn met vinkjes zetten.
[1:02:21] Laten we ook kijken naar een aantal administratieve belemmeringen waar werkgevers nu mee te maken hebben.
[1:02:26] Maar laten we in ieder geval voor zorgen dat wat we ook doen, dat het niet gaat zorgen voor extra instrumenten via.
[1:02:33] Dank, nogmaals voor je inbreng.
[1:02:35] We gaan door naar de heer Schenk die het woord voert namens Forum voor Democratie.
[1:02:40] Ja, dank u wel meneer de voorzitter.
[1:02:42] Vele debatten hier in dit huis, het overgrote deel zelfs, gaan over de levens van miljoenen Nederlanders.
[1:02:47] Maar er zijn weinig debatten die zo'n ingrijpend onderdeel van die levens behandelen als wat wij hier vandaag doen.
[1:02:52] Namelijk hun dagelijkse bezigheid, hun werk.
[1:02:55] En voorzitter, er worden in de politiek vele beslissingen genomen en niet zelden zien die besluiten toe op het werk van mensen in dit land.
[1:03:03] Op de arbeidsmarkt.
[1:03:04] Maar met enige regelmaat zien we ook hoe politieke besluiten uitlopen op het tegenovergestelde van wat gewild en bedoeld was.
[1:03:11] En daar kun je niet eens altijd echt iets aan doen.
[1:03:14] Soms spelen er simpelweg meer, vaak veel meer factoren en ligt het probleem veel dieper dan verondersteld wordt.
[1:03:20] Kijk bijvoorbeeld naar de ontwikkelingen rond de WIA.
[1:03:23] De arbeidsongeschiktheidsuitkering.
[1:03:25] De politiek voerde WIA in om haar vastgelopen voorloper, de WAO, in verband met de veel en veel te veel arbeidsongeschikte die het land had, te vervangen.
[1:03:34] Maar inmiddels verkeren we in een situatie waarin ook de WIA volledig is vastgelopen en we hard op weg zijn naar bijna een miljoen deels of geheel arbeidsongeschikte.
[1:03:45] Ja, hoe komt dat nou?
[1:03:46] Is dat omdat de WIA niet goed werkt of niet goed is?
[1:03:49] Of omdat in het kader van arbeidsmarktbeleid maar bar weinig te beginnen is tegenover maatschappelijke fenomenen die veel verder gaan?
[1:03:56] Denk aan de groei van mentale klachten als gevolg van de opkomst van social media.
[1:04:01] Aan veranderingen waardoor essentiële studierichtingen in verval raken en aan het verdwijnen van de sociale samenhang en gemeenschapszin in onze samenleving.
[1:04:09] Ja, daar gaat weinig arbeidsmarktbeleid tegenop.
[1:04:12] Dat gezegd hebbende voorzitter, lijkt het me goed om vandaag dan in ieder geval wel te kijken naar twee hele specifieke zaken waar we wel direct iets aan lijken te kunnen doen als politiek.
[1:04:21] En dat zijn twee zaken die Forum voor Democratie aan het hart gaan en ook zeer cruciaal zijn om onze arbeidsmarkt te verbeteren.
[1:04:29] Ten eerste ons onderwijs.
[1:04:30] Het niveau is te laag.
[1:04:32] In 1990 deed drie kwart van de middelbare scholieren VMBO of een voorloper daarvan en inmiddels is dat nog maar 52%.
[1:04:40] Maar in diezelfde periode groeide het aandeel leerlingen op het VWO van 16% naar 22%.
[1:04:45] En graag zou ik dan ook geloven dat dit het gevolg was van het snel slimmer worden van jongeren, maar daar is geen enkel bewijs voor.
[1:04:53] En voor het tegenovergestelde dan weer wel.
[1:04:55] Want de recente PISA-resultaten, die uitwezen dat de leesvaardigheid in ons land sterk is afgetakeld, zijn met recht een groot schandaal te noemen.
[1:05:03] Als de leerprestaties dalen terwijl het aandeel VWO'ers stijgt, dan daalt het onderwijsniveau simpelweg.
[1:05:09] Het feit dat er een soort drang is ontstaan om iedereen maar theoretisch in plaats van praktisch te scholen, zorgt daarnaast voor dat ons onderwijs onvoldoende aansluit op de arbeidsmarkt van vandaag.
[1:05:19] Wat Forum voor Democratie betreft kan er niet snel genoeg een bijstelling van het onderwijsniveau komen.
[1:05:24] Opleidingen moeten niet alleen inhoudelijk naar een hoger plan worden getild, maar zeker de vakopleidingen moeten ook veel meer worden toegespitst op hun eigen doel.
[1:05:32] Momenteel doen mbo'ers de middelbare school dunnetjes over met lessen Nederlands en spreekbeurten over hun vakantie.
[1:05:39] Wij wensen een beroepsonderwijs dat mensen in een beroep onderwijst.
[1:05:43] Daarnaast moet het vakonderwijs ook weer gewaardeerd worden.
[1:05:46] Dat wil FvD onder meer doen door ambachtstitels te herinvoeren.
[1:05:49] Dan, voorzitter, mijn tweede punt.
[1:05:53] Zeer relevant voor ons MKB.
[1:05:54] De twee jaar loondoorbetaling bij ziekte.
[1:05:56] Die regeling hoort zeker thuis in het rijtje met de meest absurde regels die wij in Nederland hebben.
[1:06:01] Nederland heeft met afstand de langste loondoorbetaling ter wereld.
[1:06:05] Negen en een half keer zo lang als het op één na langst doorbetalende Europese land, namelijk Luxemburg.
[1:06:10] En zeker voor kleine ondernemers is het daardoor een ondraaglijk groot risico om personeel in vaste dienst te nemen.
[1:06:16] Dat is slecht voor ondernemers en slecht voor werknemers.
[1:06:20] Gelukkig is Forum voor Democratie niet de enige partij die inziet hoe onwenselijk deze regel is.
[1:06:25] En we lazen ook met interesse de brief van de minister van Werk en Participatie... ...met enkele voorstellen om die regeling aan te passen.
[1:06:32] Maar wij willen hier nogmaals, dat deed ik eerder ook al in het vragenuurtje...
[1:06:35] Echt urgentie voor vragen.
[1:06:36] Het is nu echt tijd om ook daadwerkelijk actie te gaan ondernemen voor ons MKB.
[1:06:40] En ik hoor heel graag van de minister wat nu het concrete plan is.
[1:06:43] Het spreekt voor zich dat de voorkeur van FvD nog steeds ligt bij het verlagen van die loondoorbetaling naar in ieder geval één jaar.
[1:06:50] Voorzitter, wel vragen wij ons af hoe terecht de constatering in die brief van de minister is dat verkorting van de loondoorbetaling zou zorgen voor een zogenaamde verslechtering van de reintegratie en uiteindelijk dus zou zorgen voor meer langdurige uitval.
[1:07:03] Want andere Europese landen die een veelvoudig kortere loondoorbetaling kennen, hebben immers geen veelvoudig lagere reintegratie.
[1:07:11] Graag een reflectie van de minister.
[1:07:12] Hoe verklaart hij die bewering in zijn brief?
[1:07:16] Voorzitter, tot slot, de arbeidsmarkt is complex.
[1:07:18] Het hangt aan vele verschillende factoren en soms zelfs aan factoren waarop de politieke invloed beperkt is.
[1:07:24] Maar het neemt niet weg dat we de mogelijkheden die binnen onze macht liggen optimaal moeten benutten.
[1:07:28] Het onderwijs herstellen, ondernemers de ruimte geven door regels, lasten en kosten te drukken, zodoende de positie van werknemers te verbeteren en als gevolg daarvan de arbeidsmarkt klaar te maken voor de toekomst.
[1:07:39] Dank u wel.
[1:07:40] Dank u wel.
[1:07:41] Dan gaan we door naar de heer Mulder en hij voert het woord namens de PVV-fractie.
[1:07:45] Ja voorzitter en Nederland is een sociaal land.
[1:07:48] Nederlanders hebben na de Tweede Wereldoorlog een sociale verzorgingstaat opgebouwd dat gebaseerd is op solidariteit tussen Nederlanders en die zorgt onder andere voor dat werknemers redelijk ingedekt zijn tegen inkomensverlies door ziekte.
[1:08:04] En zo'n stelsel moet je natuurlijk van tijd tot tijd aanpassen.
[1:08:07] En in 2004 ging de termijn waarin zieke werknemers werden doorbetaald... door werkgevers van één naar twee jaar.
[1:08:14] En de gedachte was eigenlijk in die tijd, want er kwamen te veel mensen in de WAO... de gedachte was, nou als je werkgevers dan verantwoordelijk maakt... dan zorgen die eerder voor een betere reïntegratie en gaan er minder mensen in de WAO.
[1:08:27] En je kan erover discussiëren of dat allemaal goed gelukt is...
[1:08:32] Als je nu kijkt in 2026, denk ik dat iedereen erover eens is.
[1:08:36] Behalve nu opeens de coalitie die wat problemen heeft te kiezen.
[1:08:39] Maar iedereen is erover eens dat er nog steeds heel veel mensen arbeidsongeschikt raken.
[1:08:45] Dat de kosten voor doorbetaling, zeker voor kleine ondernemers, zwaar is.
[1:08:50] En dat internationaal gezien Nederland met 104 weken wel erg opvalt.
[1:08:55] En die 104 weken, die twee jaar van doorbetaling, zorgt er onder andere voor dat werkgevers minder makkelijk mensen in vaste dienst nemen.
[1:09:05] En dat is toch iets, een situatie die we in Nederland graag willen.
[1:09:09] En eigenlijk zijn nu alleen de uitzendbureaus enthousiast over die 104 weken doorbetaling.
[1:09:15] Dus kijken we nu opnieuw, en dat is een vraag vanuit de Kamer geweest al vele jaren, opnieuw naar mogelijkheden om het huidige stelsel aan te passen.
[1:09:23] We kregen een brief met zes scenario's en dat is mooi.
[1:09:28] Laat mij dan de minister een compliment geven.
[1:09:31] dat het hartstikke goed is dat de minister ingaat op wensen van de Kamer.
[1:09:35] Maar even over die zes voorstellen, want zijn het wel echt zes verschillende voorstellen?
[1:09:40] Want voorstel drie, schrijft de minister, is de eerste vijf jaar, de komende vijf jaar niet uitvoerbaar.
[1:09:47] Die zouden dan afvallen.
[1:09:48] En voorstel 4, zegt hij, is ook niet uitvoerbaar.
[1:09:51] Want gezien de huidige omstandigheden binnen het UWV... en er komt een verder tekort aan verzekeringsartsen.
[1:10:00] Dus dat zou ook niet kunnen.
[1:10:01] Voorstel 2 kost ruim 4 miljard.
[1:10:03] Nou, er zijn een aantal vragen over gesteld.
[1:10:04] Ik ben er ook benieuwd naar.
[1:10:06] Maar als dat 4 miljard...
[1:10:07] En ruim 4 miljard.
[1:10:09] En de minister zegt ook dat het UWV het niet kan uitvoeren.
[1:10:14] Valt hij ook af.
[1:10:15] Voorstel 6 is ook duur.
[1:10:16] En de minister stelt dat er zelfs een geheel nieuw proces binnen het UWV daarvoor nodig is.
[1:10:21] Dus eigenlijk blijven dan scenario's 1 en 5 over.
[1:10:25] En klopt dat, vraag ik aan de minister.
[1:10:28] Dat alleen volgens hem voorstel 1 en 5 op korte termijn realiseerbaar is.
[1:10:32] En ook betaalbaar is.
[1:10:35] worden wij dus richting die twee scenario's gestuurd.
[1:10:38] En dat zou jammer zijn, want dan moeten we kiezen... we moeten niet kiezen uit armoede... maar we moeten kiezen wat het beste is voor Nederland en voor de arbeidsmarkt.
[1:10:47] En daarom heb ik ook nog een aantal vragen over voorstel 3... de collectivisering van het tweede ziektejaar.
[1:10:53] Klopt het dat eigenlijk die kosten worden opgebracht door de werkgevers?
[1:10:58] En als dat zo is, hoe zit dat dan met die schuif van 700 miljoen... van privaten naar publieke uitgaven...
[1:11:04] En is dat inclusief die 700 miljoen, is dat inclusief die 500 miljoen die genoemd staat als extra kosten door de verwachte extra via-instroom?
[1:11:13] En op welke cijfers is dat gebaseerd?
[1:11:18] Waar kan ik dat nazoeken?
[1:11:19] En als dat een voorspelling is, kan het dus ook 100 miljoen zijn.
[1:11:22] Dat vraag ik in ieder geval aan de minister.
[1:11:28] Voorzitter, we kregen nog op het laatste moment een brief binnen over AI.
[1:11:31] Laat me daar ook nog iets over zeggen.
[1:11:34] Reguleren op veiligheid is natuurlijk belangrijk... maar laten we oppassen dat we geen ontwikkelingen tegenhouden.
[1:11:40] Dat kan trouwens ook niet.
[1:11:41] Technologie laat zich niet tegenhouden.
[1:11:43] Vooral niet in een vrije maatschappij.
[1:11:46] Zeker niet in de globale wereld.
[1:11:48] En als we even terugkijken in het verleden in Engeland... daar had je de kolescheppers die eerst op de stoomtrein zaten...
[1:11:55] Plaatsen ze later ook op een diesel en elektrische trein.
[1:11:58] En laten we voorkomen dat dat gaat gebeuren.
[1:12:01] Dus dan moet je omscholen en bijscholen.
[1:12:04] Wel of niet tijdens werktijd, daar moeten we het nog over hebben.
[1:12:06] En als laatste, voorzitter.
[1:12:08] We hebben dus de komende jaren vooral behoefte aan goed opgeleide werknemers in Nederland.
[1:12:12] En laat me positief afsluiten.
[1:12:14] Investeer dus in onze eigen mensen.
[1:12:16] En stop met het binnenlaten van hele en halve analfabeten.
[1:12:20] Dank u wel.
[1:12:22] Dank voor uw inbreng.
[1:12:22] Tot slot in de eerste termijn van de Kamer, de heer Vlag namens de SGP.
[1:12:27] Dank u wel, voorzitter.
[1:12:29] 728 dagen.
[1:12:31] Zolang is een Nederlandse werkgever verplicht het loon door te betalen van zijn zieke werknemer.
[1:12:36] Geen land ter wereld kent een langere werkgeversverplichting.
[1:12:39] In Duitsland gaat het om zes weken, in België om dertig dagen.
[1:12:43] De loondoorbetalingsplicht is een lode last voor met name kleinere werkgevers die onevenredig op hen drukt en hen soms zelfs nekt.
[1:12:51] Eén langdurig zieke werknemer kan het einde van je bedrijf betekenen.
[1:12:55] Dit zorgt er ook voor dat zij minder snel mensen in vaste dienst durven nemen.
[1:12:59] Meer dan terecht dat de minister daarmee verkent welke verbeteringen mogelijk zijn.
[1:13:04] De voorkeur van de SGP ligt duidelijk bij scenario 2.
[1:13:07] Tegelijk zien we dat aan alle onderzochte scenario's voor- en nadelen kleven.
[1:13:11] Bij de keuze staat voor de SGP voorop dat de lasten voor de MKB'er moeten worden verlicht.
[1:13:16] Verkorting naar één jaar is een forse stap.
[1:13:18] Waarom wordt niet serieus overwogen als eerste stap?
[1:13:21] Na anderhalf jaar te gaan, vraag ik de minister.
[1:13:24] Kan hij nagaan hoe de verdeling van werkhervatting is in het tweede ziektejaar?
[1:13:28] Hoeveel mensen reïntegreren na 12, 18 en 24 maanden?
[1:13:33] Hoe het tweede ziektejaar ook wordt ingericht, de focus moet sterker komen te liggen op van werk naar werkbegeleiding en reïntegratie buiten de eigen functie.
[1:13:40] Detachering of uitbreiding van de no-risk-polen zouden hierin uitkomst kunnen bieden.
[1:13:46] Daarnaast kan de verzuimverzekeringsgraad nog verder worden verhoogd.
[1:13:48] En hoe gaat het kabinet deze punten oppakken?
[1:13:51] Voorzitter, nog altijd hangt de afschaffing van de compensatie voor de transitievergoeding werkgevers boven het hoofd.
[1:13:56] Terwijl aan de ene kant wordt gekeken hoe we MKB-werkgevers tegemoet kunnen komen, krijgen zij aan de andere kant extra kosten op hun bord.
[1:14:03] Mijn fractie wil kijken hoe de transitievergoeding zou kunnen worden aangepast of deels kan worden afgeschaft, bijvoorbeeld bij ontslag wegens langdurig arbeidsongeschiktheid.
[1:14:11] De werkgever heeft al twee jaren loon doorbetaald en moet daar bovenop nog eens met een transitievergoeding aftikken, terwijl er van een transitie naar ander werk geen sprake is.
[1:14:20] Daar was de transitievergoeding toch voor bedoeld.
[1:14:24] Wanneer krijgen werkgevers duidelijkheid met betrekking tot de compensatieregeling en de herziening van de transitievergoeding?
[1:14:30] Ik denk dan met name ook aan ondernemers die met pensioen gaan of hun bedrijf beëindigen.
[1:14:35] Voorzitter, onze economie en arbeidsmarkt veranderen in raadsnel tempo met AI als een van de grote aanjagers.
[1:14:40] In een recent rapport hierover vraagt DNB aandacht voor soepelere verschuiving van arbeid naar hoogproductieve sectoren en bedrijven.
[1:14:47] Als het ontslagrecht niet mee ontwikkelt...
[1:14:49] Is het risico groot dat we deze slag missen?
[1:14:53] Ook moet eerder worden ingezet op loopbaanadvies, scholing en bemiddeling naar ander werk, zodat ontslag niet nodig is.
[1:14:59] Hoe kijkt de minister hiernaar en welke concrete voorstellen doet hij om hieraan tegemoet te komen?
[1:15:04] Het afspiegelingsbeginsel wordt aangepast, staat in het coalitieakkoord.
[1:15:08] En wanneer ontvangt de Kamer dit voorstel?
[1:15:12] Voorzitter, terwijl wij hier het debat voeren over het arbeidsmarktbeleid, vinden in de polder ook gesprekken plaats over de economie en arbeidsmarkt.
[1:15:19] Na maandenlang stakingsacties te hebben gevoerd, moesten eerste geplande besparingen geschrapt worden om überhaupt tot een gesprek over te kunnen gaan.
[1:15:27] De hele voorgeschiedenis doet de vraag reizen welke bereidheid er is om tot daadwerkelijke hervormingen te komen.
[1:15:33] Kan de minister toelichten waarop zijn vertrouwen is gebaseerd dat de broodnodige hervormingen alsnog tot stand zullen komen?
[1:15:39] En kan hij garanderen dat we straks niet een half jaar verder zijn en nog geen steek opgeschoten zijn?
[1:15:44] In de brief over de adviesaanvragen aan SER en de Stichting van de Arbeid lees ik niets over mijn aangenomen motie die verzocht om een brede agenda voor de toekomst van de arbeidsmarkt en economie.
[1:15:54] Daarin zou in elk geval werk worden gemaakt van positief gezinsbeleid, herziening van de belastingregels voor uitkennisgerechtigde en eenverdieners, kortere loondoorbetalingsplicht, lagere lasten op arbeid, versterking van het investeringsklimaat en duurzame inzetbaarheid.
[1:16:08] Ik neem toch aan dat deze motie met bijbehorende onderwerpen bovenaan de agenda van de minister en de polder prijkt.
[1:16:15] Kan hij dat bevestigen en welke onderdelen worden in welke adviesaanvragen meegenomen?
[1:16:19] Tot slot, voorzitter, sta ik kort stil bij de ZZP-PGB-constructies.
[1:16:24] De Kamerbrief geeft zelf al aan dat het erg ingewikkeld is.
[1:16:26] Als dat voor de minister al zo is, laat staan voor PGB'ers.
[1:16:30] Is het in het kader van het doenvermogen dan niet gerechtvaardig deze groep voorlopig uit te zonderen van de handhaving...
[1:16:36] totdat er meer duidelijkheid is onder de nieuwe zelfstandige wet.
[1:16:39] Dank u wel.
[1:16:48] Ja, dank u wel.
[1:16:49] Ik ken de heer Vlag als iemand die opkomt voor de MKB'er.
[1:16:54] Wat ik hoor bij MKB'ers is dat 60, 70 procent van de MKB'ers heeft op dit moment een verzekering om te helpen indien er verzuim plaatsvindt.
[1:17:03] Maar wat zij zeggen is dat is best een dure verzekering.
[1:17:06] En ik zie daarover niets terug in de scenario's van de minister.
[1:17:11] Hoe denkt de SGP over zo'n verzekering om die meer toegankelijk en betaalbaar te maken?
[1:17:15] Zou dat niet ook een interessantere oplossing kunnen zijn voor bijvoorbeeld in plaats van de verkorting van de loondoorbetaling?
[1:17:23] Goede vraag, denk ik.
[1:17:29] Ik heb in mijn bijdrage ook gezegd dat ik vind dat die verzekeringsgraad omhoog zou moeten.
[1:17:36] Ik heb me nooit gerealiseerd dat er zoveel ondernemers vanwege de kosten daar dus niet voor durven te kiezen.
[1:17:42] Ik zou het niet zien in plaats van die loondoorbetalingsverplichting, ik zou het liefst als aanvulling erop zien.
[1:17:47] Omdat het inderdaad op dit moment gewoon echt grote risico's voor met name kleine ondernemers, juist ondernemers die er niet voor kiezen, lopen ook de grootste risico's dat als er iemand uitvalt het ook het einde van je bedrijf kan betekenen.
[1:17:59] Dus eigenlijk was mijn interruptie, die ik richt aan mevrouw Van Ark, ook ongeveer hoe ik kijk naar de scenario's.
[1:18:05] Voorkeur voor scenario 2 en neem vooral ook de positieve punten uit de andere scenario's daarin mee.
[1:18:12] Ja, dank.
[1:18:12] Dat was de eerste termijn van de zijde van de Kamer.
[1:18:15] Ik stel voor dat we schorsten tot tien voor twaalf.
[1:18:19] Een half uur ongeveer.
[1:18:20] Dan kunnen beide winstlieders zich goed voorbereiden.
[1:18:24] Schorsten tot tien voor twaalf.
[1:50:04] We gaan weer beginnen met het commissiedebat arbeidsmarktbeleid en duurzame inzetbaarheid.
[1:50:10] We zijn toe aan de eerste termijn van de zijde van de regering.
[1:50:14] Als eerste bewindspersoon gaat de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid spreken.
[1:50:19] We doen weer vier interrupties in deze termijn en ik geef de minister het woord.
[1:50:24] Ik doe een korte inleiding waar ik ook in ga op de stand van zaken in de polder.
[1:50:29] Dan zal ik daarna veel aandacht geven aan leven lang opleiden...
[1:50:35] En daarna doe ik nog een paar overige onderwerpen.
[1:50:38] En dan zal de minister van werking en participatie de overige vragen doen.
[1:50:44] Sociale partners, nou daar is het, maar dat heeft de Kamer natuurlijk ook kunnen zien.
[1:50:50] Het volgende gebeurt, we hebben op 7 oktober kort daarna dat wij de bezuinigingen en sociale zekerheid uit de begroting hebben gehaald.
[1:50:58] Hebben we een kathuisoverleg gehad met sociale partners.
[1:51:02] En op 9 november hebben we een najaarsoverleg gehad.
[1:51:05] En in dat najaarsoverleg zijn drie adviesaanvragen, waarvan er twee eigenlijk zijn toegevoegd, namelijk twee aan de STAR en eentje aan de SER zijn vastgesteld.
[1:51:17] Er zijn er uiteindelijk twee geworden, één aan de Stichting en één aan de SER.
[1:51:21] U kent die adviesaanvragen, kende u eigenlijk al, want die zijn voor een grote gebaseerd op aangenomen moties in de Kamer.
[1:51:28] Tijdens de algemene financiële beschouwingen.
[1:51:30] Die gaan natuurlijk over sociale zekerheid en in het bijzonder de WIA.
[1:51:35] Over arbeidsmarkt, dan gaat het over van baan naar baan en onder andere LLO.
[1:51:40] En die gaan over bedrijf dynamiek.
[1:51:42] Dus ik denk dat heel veel van de zaken, de heer Vlag wezen bijvoorbeeld op een aantal onderwerpen.
[1:51:48] Ik heb daar niet helemaal het lijstje meer uit zijn motie in mijn hoofd zitten.
[1:51:51] Maar een aantal dingen waarvan die vroeg zitten, die nou ergens worden, daar wordt dan nog wat mee gedaan.
[1:51:57] En het antwoord ja is ja, die komen gewoon op die agenda terug.
[1:52:01] Dat kun je ook wel zien als je naar die adviesaanvragen kijkt.
[1:52:06] Tot het eind van het jaar zullen wij vooral voorbereidingen treffen voor de onderhandelingen die in het nieuwe jaar starten.
[1:52:14] Dat heeft er ook mee te maken dat er mandaat moet worden gevraagd door de vakbeweging bij hun achterbal.
[1:52:20] Dat geldt voor de werkgevers ook.
[1:52:23] En dan zullen wij in januari ook met zijn drieën aan tafel gaan.
[1:52:29] Het is echt wel mijn nadrukkelijke bedoeling, en dat heb ik ook in een aantal interviews op televisie gezegd.
[1:52:35] Het is mijn nadrukkelijke bedoeling om het probleem van de ontploffende...
[1:52:40] instromen in de WIA en daaraan gekoppeld, het niet kunnen keuren, et cetera, et cetera, om dat heel snel en heel stevig te gaan aanpakken.
[1:52:49] Ik merk daar bij de sociale partners ook echt veel steun voor en ook veel ideeën.
[1:52:57] En dan zullen we proberen tegen of rond de zomer met een tweede adviesoverleg, akkoord, hoe je het verder allemaal wil noemen, te komen...
[1:53:06] ...waarin we de meer lange termijn dingen pakken.
[1:53:08] Het kan best zijn dat er ook nog dingen zijn die zo ingewikkeld zijn... ...dat je daar nog meer tijd voor nodig hebt.
[1:53:14] Ik wijs bijvoorbeeld op een favoriet van de heer Keulemans, de fondsen.
[1:53:20] Systematiek, van wie zijn nou die fondsen?
[1:53:23] Mevrouw Patijn, een aantal vrij breed in de Kamer vragen over hoe pak je dat eigenlijk aan.
[1:53:28] Nou, daar vermoed ik van dat je dat ook voor de zomer nog niet helemaal met elkaar rond hebt.
[1:53:32] Iedereen die zich hier ooit in verdiept heeft begrijpt wat dit gewoon...
[1:53:36] ontzettend ingewikkeld is.
[1:53:38] Ik ben het niet eens met die leden van de Kamer, of die nu hier zitten of op andere plekken, die heel veel sepsis rond dit proces uitstralen.
[1:53:47] Ik vind dat onverstandig, zeg ik maar.
[1:53:52] We hadden een keus en de keus was...
[1:53:55] Hebben we een hele tijd arbeidsonrust met elkaar en gaan we proberen om maatregelen toch door twee kamers heen te krijgen waarvan ik van tevoren wist dat in ieder geval in de Eerste Kamer een aantal maatregelen de sociale zekerheid zeker niet om een meerderheid konden rekenen.
[1:54:11] Nou, laat ik niet naar de laatste week verwijzen.
[1:54:16] Maar laten we gewoon even kijken hoe kunnen we het land bestuurbaar houden.
[1:54:19] En ik vind het verstandig wat het kabinet heeft gedaan.
[1:54:22] Namelijk die sociale zekerheidsbezuinigingen uit de begroting halen.
[1:54:26] Betekent dat dan dat er geen bezuinigingen komen?
[1:54:29] Dat weet ik helemaal niet.
[1:54:30] Ik ben heel optimistisch over wat wij uit het overleg kunnen halen.
[1:54:36] En dat optimisme is ook op iets gebaseerd.
[1:54:39] Namelijk gewoon op 40 jaar ervaring...
[1:54:41] Met polderakkoorden die altijd iets opleveren.
[1:54:46] Ik ben het wel met iedereen eens dat je dit niet slapjes moet aanpakken.
[1:54:51] Je moet er stevig in gaan en dat zullen we ook doen.
[1:54:54] Er worden stevige onderhandelingen, die zullen ook vaak gaan botsen met elkaar.
[1:54:58] Maar ik denk dat minister Aerts en ik en overigens ook minister Herbert, economische zaken en de premier echt tot bod gemotiveerd zijn om hier, zoals ik het genoemd heb, een nieuw fundament te leggen voor Nederland.
[1:55:10] En dat fundament is op een aantal plekken nodig.
[1:55:13] Je ziet het ook boven dit debat hangen.
[1:55:16] Ik ga een paar dingen noemen.
[1:55:17] AI en wat is het gevolg daarvan voor de economie, voor werk en voor opleiding.
[1:55:22] Dat is zo'n ding wat echt aan de orde moet komen.
[1:55:24] Maar ook, ik zeg het toch maar even, de minister gaat daar heel uitgebreid op in.
[1:55:28] Maar loondoorbetalen bij ziekte is zo'n onderwerp die door de werkgevers wordt aangebracht.
[1:55:33] Maar de werknemers hebben ook dingen te vragen en willen ook over dingen praten.
[1:55:36] Zo doen we dat in dit land.
[1:55:37] En geeft dat nou een kans, zou ik tegen iedereen willen zeggen.
[1:55:42] Dat gaat namelijk helemaal niet ten koste van het uiteindelijke mandaat van de Kamer.
[1:55:46] De Kamer gaat over de begroting en over wetten.
[1:55:48] Maar geef nou dit proces een kans.
[1:55:52] Want we zijn hier ook ooit sterk doorgeworden.
[1:55:54] Dus dat zou toch mijn oproep ook zijn.
[1:55:58] En we gaan echt proberen om al in het begin van het voorjaar...
[1:56:02] Ik zoek ergens zeg maar in maart, april om daar eerst resultaat te hebben op die WIA.
[1:56:07] Omdat ik mij gewoon heel erg zorgen maak zelf, maar dat weet de Kamer ook, constant in de afgelopen negen maanden over wat er in de WIA aan het gebeuren is.
[1:56:16] Dan vroeg mevrouw Van Brenk nog, kunt u ook ouderen in dienst houden daarbij aan de orde stellen?
[1:56:21] Ja, dat kan ik doen.
[1:56:23] De toekomst van de arbeidsmarkt en de economie.
[1:56:25] Ja, ik vind dat echt...
[1:56:28] Ik schrok net een beetje toen iemand weer noemde...
[1:56:31] Ik weet niet of het mevrouw van Brenk was.
[1:56:32] Ik weet niet meer wie het was.
[1:56:33] Maar iemand noemde...
[1:56:34] Nee, dat is iemand anders.
[1:56:38] Die Franse belasting op de AI.
[1:56:40] Ja, ik heb daar al een keer eerder in het debat van gezegd...
[1:56:44] Ik heb een paar jaar arbeidseconomie gestudeerd.
[1:56:48] Het is echt heel dom...
[1:56:50] Om nieuwe technologie te belasten.
[1:56:51] Dat is ongeveer het donste wat je kunt doen.
[1:56:53] Landen die dat gedaan hebben.
[1:56:55] Ik heb al een keer verwezen naar de 18e eeuw.
[1:56:57] Spinning Jenny.
[1:56:59] Het nieuwe weefgetouw.
[1:57:01] Nou, de landen die daar een belasting op hebben gelegd.
[1:57:04] Hebben ongeveer 100 jaar achterstand opgelopen in de textielindustrie.
[1:57:07] En uiteindelijk was die textielindustrie daar natuurlijk ook verdwenen.
[1:57:10] De heer Mulder gaf het treffende voorbeeld van de stoker.
[1:57:14] Dat is overigens helemaal niet zo lang geleden, jaren 70.
[1:57:16] De stoker die nog op de tram, het was niet de trein, maar op de tram meereed.
[1:57:22] En op de trein, van allebei.
[1:57:24] Stokers die gewoon meereden, echt niet doen.
[1:57:29] Dus de grote probleem...
[1:57:30] Ik kom hier tijdens de begroting nog over te spreken, denk ik, hoop ik, over hoe rij je om met AI.
[1:57:36] Maar het domste wat je kan doen is technologie tegenhouden, want dan halen andere landen je in, word je weggeconquereerd en ben je het allebei kwijt.
[1:57:42] Dus niet doen.
[1:57:44] Wat je dan wel moet doen, daar moeten we het denk ik heel uitgebreid over hebben.
[1:57:47] En daar hebben werkgevers en werknemers natuurlijk ook hele stevige opvatting aan.
[1:57:54] Voorzitter, dat was mijn inleiding.
[1:57:56] Ja, daar heeft mevrouw Van Brink een vraag bij.
[1:57:59] Ja voorzitter, laat ik zo zeggen dat wij niet zeggen laten we vooral Frankrijk volgen, maar we zien dat we sowieso in onze optiek toch een heel stuk achterlopen in verhouding tot anderen op het terrein van AI en dergelijke.
[1:58:19] Maar de keuze die je hebt, stel dat er steeds meer overgegaan wordt tot robots en dergelijke.
[1:58:28] En zeker hier zal ik ook bij de begroting van de SZW op terugkomen.
[1:58:34] Maar het betekent wel dat als er minder mensen aan het werk zijn, er ook minder inkomstenbelasting zijn.
[1:58:40] Wat gaan we dan doen?
[1:58:41] Daar moet wel over nagedacht worden.
[1:58:43] En mijn vraag is of daar voldoende...
[1:58:48] Nou, besef is bij het kabinet dat we niet de steeds kleinere populatie van de arbeiders verder kunnen gaan belasten omdat we dat op andere terreinen kwijtraken.
[1:59:02] Dus die uitdaging die moet er toch wel gezien worden.
[1:59:07] De minister.
[1:59:07] Ja voorzitter, als ik het over stommen heb ging het ook niet om de...
[1:59:10] Interventie of de inbreng van mevrouw Verdrinkt ging mij om het Franse beleid.
[1:59:18] Maar toch even op haar vragen terugkomend.
[1:59:20] Ik was in juni bij de ILO in Geneve.
[1:59:23] Toen heb ik een avondje...
[1:59:25] gepraat met mensen die hiermee bezig waren bij de AILO, een internationale arbeidsorganisatie, en die geven precies dit punt aan.
[1:59:33] Die zeggen dat die hele introductie van de AI leidt tot een heleboel gevolgen.
[1:59:37] We gaan het zo meteen over opleiden hebben, ontwikkelen hebben.
[1:59:41] Daar heeft het gevolgen voor.
[1:59:42] Het leidt tot banen die verdwijnen of heel erg veranderen.
[1:59:45] Het leidt tot, voor iedereen die een beetje mee heeft gelezen hier, het leidt tot het verdwijnen van een bepaald soort banen, namelijk de introbanen, bij bedrijven waar veel mensen...
[1:59:54] Achter een computer dingen zitten in te kloppen en later doorgroeien in dat bedrijf.
[1:59:59] Maar als die banen verdwijnen,
[2:00:00] Hoe krijg je dan mensen nog, zeg maar, ervaren?
[2:00:03] Een hele goede en belangrijke vraag.
[2:00:05] En het leidt inderdaad ook tot fiscale vragen.
[2:00:08] Namelijk, welk productiefactor zou een econoom zeggen, ga jij dan belasten?
[2:00:13] Dat is een hele goede vraag.
[2:00:15] Het besef bij het kabinet is daar zeker.
[2:00:18] De staatssecretaris voor digitale zaken is daar ook heel erg druk mee bezig.
[2:00:27] Dus dat besef is er wel.
[2:00:29] Maar ik ben het wel met mevrouw Van Brenk eens dat we daar nog niet de oplossing hebben.
[2:00:33] Dit is natuurlijk ook al een aantal keren in de geschiedenis gebeurd.
[2:00:36] Toen mensen nog voor 80% op het land aan het werk waren, belasten we land.
[2:00:41] Heel zwaar.
[2:00:42] Ja, dat doen we ook niet meer.
[2:00:44] Dus je gaat de productiefactor belasten.
[2:00:47] Dus ik begrijp die vraag.
[2:00:48] Maar mijn opmerking zag vooral op de gedachte... dat je de intro van technologie zou kunnen vertragen... of kunnen begeleiden door op de intro van die technologie...
[2:01:01] Belasting te gaan heffen, dat is volgens mij echt een paar dagen de wagen spannen.
[2:01:05] Dan heb ik liever dat we heel veel moeite doen om Nederland en Europa meer naar de top van AI te brengen.
[2:01:11] Daar is een ongelooflijke inspanning voor nodig.
[2:01:14] Daar lopen we erg achter, daar ben ik het ook mee eens.
[2:01:16] Maar dat is niet Nederland als land, maar Europa.
[2:01:19] En daar moeten we heel veel aan doen.
[2:01:21] Maar er zit niet voor niks ook in de SETI naar de polder gegaan.
[2:01:25] Dat is een SER-adviesaanvraag.
[2:01:27] Die gaat er ook voor een deel toch over dit onderwerp.
[2:01:30] Productiviteit, AI en hoe kun je daarmee omgaan.
[2:01:34] En ik ben ervan overtuigd dat werkgevers en werknemers hier ook allerlei opvattingen over hebben.
[2:01:41] Dan had ik een heleboel vragen over leven lang ontwikkelen.
[2:01:51] De heer Mulder, bij de inleiding.
[2:01:52] Komt de minister zo nog terug op de problematiek rond de WIA?
[2:01:55] Anders heb ik daarover nog...
[2:01:57] Nee, dat is de andere minister.
[2:01:59] Ja, oké.
[2:02:01] De heer Mulder?
[2:02:01] Ja, maar u mag.
[2:02:03] Ik herinner me een eerder debat waarin we hebben gesproken over ontwikkelingen dat er een instroom in Nederland voornamelijk, of de laatste tijd veelal, jonge vrouwen zijn.
[2:02:13] En ik herinner me dat de minister ergens gesproken had of een reis had naar de UK, waar ongeveer dezelfde problematiek speelde.
[2:02:21] En we zouden nog een soort vergelijk krijgen, want het is wel opvallend omdat het een totaal andere cultuur is en ook een andere arbeidsmarkt is.
[2:02:29] dat we beide te maken hebben met opeens een toename van jonge vrouwen die omvallen.
[2:02:36] Ja, voorzitter, dat klopt.
[2:02:39] Ik dacht dat ik aan de heer Nijhuis heb beloofd in een van de vorige debatten dat er een analyse zou komen over de oorzaak hieronder.
[2:02:46] En volgens mij is die bedoeld voor de komende weken in de aanloop naar de begroting.
[2:02:53] We zijn even aan het checken.
[2:02:54] Ik kom wel terug op deze vraag.
[2:02:55] Dank u.
[2:02:57] Voorzitter, leven lang ontwikkelen.
[2:03:01] Mevrouw Patijn vroeg, heeft hij een visie daarop en hoe kijkt hij naar de komende tien jaar?
[2:03:09] Kijk, ik geloof zelf, daarom heb ik daar eerder hele stevige beloften over gedaan...
[2:03:15] Ik geloof zelf dat dit echt iets is wat we niet goed met elkaar doen, hebben gedaan en niet goed met elkaar doen.
[2:03:24] En dat heeft denk ik te maken met, maar ik ben er ook nog niet helemaal over uitgedacht, je ziet ook een beetje in de kamer hangen, de vraag kan het allemaal wel zo vrijblijvend als we het nu doen?
[2:03:35] Wat is eigenlijk de rol van werkgevers?
[2:03:37] Wat is de rol van werknemers?
[2:03:38] Hoeveel moet de onderwijsinstelling hier meer?
[2:03:41] Dus ik zie eigenlijk een aantal dingen, een aantal grote vragen.
[2:03:46] En dat sluit ik ook gelijk aan bij de vraag van de heer Nijenhuis.
[2:03:50] Namelijk, wat zijn de benodigde politieke keuzes?
[2:03:53] Nou, voor mij begint dat eigenlijk met de vraag...
[2:03:57] Wie ga je eigenlijk ondersteunen hier?
[2:03:59] Wie heeft hier nou ondersteuning nodig en wie doet dit zelf wel?
[2:04:04] Eerste vraag.
[2:04:05] Tweede vraag is...
[2:04:08] Waar heeft de arbeidsmarkt de eigen behoefte aan?
[2:04:11] De derde vraag is, wie betaalt dit eigenlijk?
[2:04:14] En de vierde vraag is, hoe organiseer je dit?
[2:04:16] Dat zijn eigenlijk de vier grote vragen, denk ik.
[2:04:19] Ik deel het maar even in.
[2:04:21] Ja, bij wie je ondersteunt is denk ik toch het zo, daar hebben we het eerder over gehad, dat als je in het leerrecht, in de leerrechtgedachte...
[2:04:28] Dan denk je, je moet degene ondersteunen die in het verleden relatief minder opleidingsmiddelen hebben gebruikt.
[2:04:36] En daardoor ook, de heer Mulder wijst daar vaak op, andere wijzen daar ook op.
[2:04:41] Daardoor ook helemaal niet aan, de heer Nijhuis zei het straks, aan bod komen.
[2:04:45] Terwijl de witte borden wel op cursus zijn.
[2:04:49] Staan mensen gewoon bij de Albert Heijn nog steeds vakken te vullen.
[2:04:52] En worden niet naar iets anders gebracht.
[2:04:54] En worden niet geholpen.
[2:04:55] Dus dat vind ik eigenlijk niet zo'n hele moeilijke.
[2:04:58] De tweede vraag is, waar heeft de arbeidsmarkt behoefte aan?
[2:05:02] Ja, daar zul je, en dat doet dit kabinet volgens mij voor het eerst in tijden in Nederland een keer.
[2:05:07] Wij hebben gezegd, je moet een talentstrategie hebben en die moet aansluiten bij wat voor sector je in Nederland, wat voor economie je eigenlijk wil hebben.
[2:05:14] En zo moet je opleiden.
[2:05:17] Dat geldt ook in LLO.
[2:05:19] Dat klinkt heel logisch, misschien in deze commissie dat ik het zeg.
[2:05:23] Maar toen ik mijn werkzaamheidsleven 30 jaar geleden begon, was dit totaal vloeken in de kerk in Nederland.
[2:05:28] Dit deden we niet meer.
[2:05:29] We maakten geen keuzes.
[2:05:30] Ik moest de markt doen.
[2:05:31] De markt maakte de keuzes.
[2:05:33] En dan volgden we wel.
[2:05:34] Het punt is daarbij natuurlijk geweest dat concurrentie zo zwaar is toegenomen... ...dat je eigenlijk dit kun je niet meer veroorloven.
[2:05:42] Zie AI.
[2:05:44] Je zult gericht moeten opleiden.
[2:05:46] Je zult keuze moeten maken voor je economische structuur.
[2:05:49] Want je kunt niet simpelweg overal goed in zijn.
[2:05:52] Nou, dat is dit kabinet aan het doen.
[2:05:54] Dat doen we met kijken naar welke sectoren zijn belangrijk.
[2:05:58] En dat doen we dus ook bij de talentstrategie die daarbij aanslaat.
[2:06:02] Dan ten derde de financiering.
[2:06:04] Wie moet het eigenlijk betalen?
[2:06:05] Ja, in essentie denk ik toch nog steeds dat we in Nederland daar het goede model hebben.
[2:06:10] Namelijk dat werkgevers en werknemers dat samen betalen.
[2:06:13] Dat is op zich het goede model.
[2:06:15] Je kunt je voorstellen dat als iemand zijn leerrechten uiteindelijk over vijf jaar zo'n stel zou hebben niet even opgemaakt.
[2:06:23] Dat er dan ook geld van de overheid bij komt.
[2:06:25] Maar het is toch vooral werkgevers en werknemers.
[2:06:27] Ik heb er veel met werkgevers en werknemers de afgelopen tijd over zitten praten.
[2:06:30] Die zeggen, laat ons dit nou doen, want wij kunnen dit veel beter.
[2:06:33] Wij weten dit veel beter dan dat de overheid...
[2:06:36] allerlei dingen gaat zitten besluiten.
[2:06:40] Waar wij waarschijnlijk de belangrijkste rol hebben, zeg ik, en dat is op dat punt nummer vier, is de organisatie.
[2:06:46] Hoe organiseer je dit nou op een manier dat het niet versnipperd is, dat iedereen aan bod komt, dadadada, alle dingen die wij net bespraken?
[2:06:53] Dat is waarschijnlijk de moeilijkste vraag.
[2:06:55] Hoe het er nu uitziet, u heeft een brief van mij gekregen.
[2:06:58] Rond de zomer is die verstuurd.
[2:06:59] We zullen in het voorjaar, begin van het volgende jaar februari... ...zullen wij naar de Kamer sturen de regeling.
[2:07:09] Dus waar een aantal van die keuzes worden gemaakt.
[2:07:11] U heeft nu gehoord, ik kom er zo nog even op terug... ...naar aanleiding van een aantal vragen, waar wij aan denken qua keuzes.
[2:07:17] Maar we moeten uiteindelijk toewerken naar zo'n leerrechtensysteem.
[2:07:20] Dat is toch uiteindelijk het beste systeem, omdat je daarmee...
[2:07:25] kunt aansluiten bij hoe het op de beste manier kan.
[2:07:30] Ik zal, als de voorzitter het goed vindt, even de vragen langslopen.
[2:07:33] Want ik kan me voorstellen dat het nog meer vragen oproept, maar er zijn wel een aantal concrete vragen gesteld.
[2:07:39] Namelijk, mevrouw Patijn zei, is het nou niet zo dat werkgevers onder verwijzing naar het voorbeeld wat zij gaf over het veranderen van in fabrieken waar machines stonden, waar vroeger mensen langs de lopende band staan.
[2:07:52] Ik heb het ook gedaan in de fabriek van mijn vader, een limonadefabriek.
[2:07:55] Stond je daar langs het lopende band, moest je flessen eruit halen die niet goed waren.
[2:07:59] Verschrikkelijk werk.
[2:08:00] Dat werk is verdwenen en dat werk is nu allemaal geautomatiseerd.
[2:08:03] En daar is voor opgeleid in het bedrijf zelf.
[2:08:07] Ja, ik ben het daar gewoon mee eens.
[2:08:09] Een van de dingen die we moeten bespreken met werkgevers en werknemers is... ...zorg nou dat dat in jullie bedrijf goed geregeld wordt.
[2:08:16] Nou is dit weer, dat komt eigenlijk bij een vraag van mevrouw Van Ark...
[2:08:21] Dit is natuurlijk voor grotere bedrijven makkelijker dan voor kleine bedrijven.
[2:08:25] Dus ik denk dat mevrouw van Ark stro en olie door elkaar haalde.
[2:08:30] Een stro-man is iemand die... Nou, laat maar.
[2:08:33] Volgens mij zijn het oliemannetjes.
[2:08:36] Maar als u het stro-mannetjes wil noemen, vind ik het ook prima.
[2:08:39] Ja, dat lijkt mij een goed plan.
[2:08:41] En dat zal ik zeker meenemen in het gesprek met werkgevers en werknemers.
[2:08:44] Hetzelfde geldt voor die brugbaan.
[2:08:46] Ik hoorde...
[2:08:47] De interruptie van mevrouw Verbrengt daarover.
[2:08:51] Maar op zich, het blijft zo dat als ik met vakbewegingen en werkgevers te praten, dat iedereen eigenlijk het idee, je wordt niet meer werkloos, maar een maand voordat je werkloos wordt, wordt er iets met je gedaan waardoor je naar een andere baan wordt gebracht.
[2:09:08] En dan gaan we ook zorgen, daar zit ook een relatie trouwens met straks nog een vraag om transitievergoedingen, etc.,
[2:09:14] Maar we gaan gewoon zorgen dat je dan voldoende bent opgeleid zodat je ook iets anders kunt gaan doen.
[2:09:19] En iedereen die zegt, ja dit is allemaal veel te dromerig en toekomstmuziek en u kent de wereld helemaal niet.
[2:09:24] Nou, ik ken de wereld dus wel.
[2:09:25] Ik heb ook in die limonadefabriek gestaan.
[2:09:27] Ik weet precies hoe het is in een fabriek werken.
[2:09:31] En toch moet je dit wel gaan proberen met elkaar.
[2:09:34] Want dit is de enige manier waarop je én de kracht op de arbeidsmarkt kunt bestrijden...
[2:09:39] kunt voorkomen dat mensen werkloos worden.
[2:09:42] Dan vroeg...
[2:09:43] Ogenblik, ogenblik.
[2:09:44] Mevrouw Partijn had een instructie.
[2:09:46] Ja, ik grijp weer naar jullie na de fabriek toe.
[2:09:49] Of die van u waren.
[2:09:52] Van de voorzitter, van de minister.
[2:09:54] Want in die tijd waar je het over heeft, was er sectoraal ook nagedacht over hoe die economie
[2:10:03] er zou kunnen gaan uitzien.
[2:10:04] En werd ook sectoraal ontwikkeld wat daarvoor nodig was.
[2:10:08] Er werd ook sectoraal nagedacht over investeringen.
[2:10:11] Dat gebeurde ook soms in...
[2:10:15] de bedrijfsschappen en de productschappen.
[2:10:19] Dus er werd echt een visie ontwikkeld over waar werken wij naartoe.
[2:10:23] Wat ik een beetje mis in het verhaal van de minister is... we moeten leerrechten, dat wordt toch weer een beetje bij dat individu gelegd.
[2:10:31] En niet alleen de vraag is welke economie willen we... maar de economie die er is, waar ontwikkelt die zich naartoe?
[2:10:37] En hoe kunnen de mensen die daar werken...
[2:10:39] Het nou meemaken dat ze daar ook in kunnen blijven.
[2:10:42] Net als de operators die in de liminale fabriek van de vader van de minister werkten.
[2:10:47] De minister.
[2:10:48] Ja, ik ben het hier gewoon mee eens.
[2:10:49] Ik ben het hier mee eens.
[2:10:50] Ik denk dat als mevrouw Patijn in mijn woorden hoort...
[2:10:55] Die leerrechten zou je kunnen zien als een soort ultieme vorm van liberaal economisch beleid.
[2:11:05] Je zou kunnen zeggen nee, je hebt gewoon een potje en daar kun je uit kiezen, et cetera.
[2:11:09] Maar ik zie die leerrechten veel meer als een methode om te zorgen dat iedereen dezelfde aanspraken maakt op geld van de overheid om te leren.
[2:11:22] Dus degene die in de universiteit tot en met een proefschrift hebben gewerkt, hebben hun leerrechten ongeveer opgemaakt.
[2:11:28] Die mogen zelf betalen.
[2:11:31] En iemand die achter de lopende band staat, heeft die leerrechten nog lang niet opgemaakt.
[2:11:34] Zo bedoel ik dat.
[2:11:36] Maar ik ben het met mevrouw Patijn eens.
[2:11:38] We hebben te lang, denk ik, een te losse filosofie gehad over laat het maar groeien en we zien wel waar het eindigt.
[2:11:47] Dat werkt niet qua economische structuur.
[2:11:50] Zij heeft denk ik ook gelijk... dat daar werkgevers en werknemers in bedrijfstakken... een belangrijke rol spelen.
[2:11:57] Omdat dat degenen zijn die het het beste weten hoe dit moet.
[2:12:01] Dus hoe ik het voor mij zie is dat ik met...
[2:12:04] ...de sociale partners in overleg bent... ...nogmaals, er is een ser advies gevraagd op dit punt... ...daar komt ongetwijfeld uit diezelfde sectoren ongeveer... ...die Wenning noemt, iedereen noemt dezelfde sectoren... ...dat is allemaal geen rocket science dit... ...ik bedoel, wat hard groeit wil je daar meedoen... ...dat is het ongeveer wel...
[2:12:22] En waar is Nederland goed in?
[2:12:24] En dat moet je dan verder ontwikkelen naar een idee dat je in bepaalde bereistakken dit dus weer maakt.
[2:12:30] Ik weet, mevrouw Partijn weet het waarschijnlijk beter voor zich dan ik, wat er precies op het bereistakniveau allemaal bestaat.
[2:12:36] Maar dat je dat moet koesteren en moet laten bloeien, daar ben ik het gewoon mee eens.
[2:12:43] Nog een vervolgvraag erop.
[2:12:44] Dat sectorale bedoel ik eigenlijk niet alleen op de sectoren waarin ik over spreek.
[2:12:49] Ik bedoel de sectoren die er gewoon blijven.
[2:12:51] Albert Heijn zal een distributiecentrum blijven houden in Nederland.
[2:12:56] Maar daar moet ook nagedacht worden over wat de ontwikkeling is van de mensen die daar werken.
[2:13:00] En wat de ontwikkeling is...
[2:13:01] Want Albert Heijn zegt bijvoorbeeld al 30 jaar dat er gerobotiseerd zal worden in het distributiecentrum.
[2:13:05] Dat gebeurt niet.
[2:13:08] Wat is wel de ontwikkeling die daar gaat gebeuren?
[2:13:11] En wat is daar dan voor nodig?
[2:13:12] Waar moeten mensen naartoe ontwikkelen?
[2:13:14] Dat geldt dus niet alleen voor de sectoren die Bennink zo graag ziet gebeuren.
[2:13:19] Maar dat gebeurt...
[2:13:20] Er blijft gewoon heel veel economie hier waar ook over nagedacht moet worden.
[2:13:27] Ik zou het stuk weer terug moeten lezen over de talentstrategie.
[2:13:31] Maar daar erkennen we ook dat er een aantal snel groeiende sectoren zijn waar je extra moet investeren.
[2:13:36] Daaronder heb je gewoon een laag in je economie die er blijft.
[2:13:42] Kappers, dat kun je misschien wel robotiseren trouwens, weet ik eigenlijk niet.
[2:13:45] Maar bij minister Aertsen is al daar een robot, denk ik.
[2:13:55] Dus kappers, winkels, zorg, dat blijft natuurlijk allemaal.
[2:14:01] Ook daar moet je dit doen, daar ben ik het mee eens.
[2:14:03] Kort geleden bij een groot winkelbedrijf waar ik werd rondgeleid, waar iemand vertelde dat hij was begonnen in distributiecentrum.
[2:14:13] Dat kwam gewoon neer op vrachthuizen uitladen en die werd nu filiaalmanager.
[2:14:17] Dus er zijn ook bedrijven die dit wel goed doen.
[2:14:19] Of in ieder geval voorbeelden waar het wel goed gaat.
[2:14:22] De heer Nijenhuis.
[2:14:24] Ja, als het gaat over de limonadefabriek, dan krijg ik er toch altijd een soort beeld van Shaki en de chocoladefabriek bij.
[2:14:30] Maar laten we het er maar op houden dat... Ja, het was in het echt waarschijnlijk iets minder romantisch allemaal.
[2:14:36] Maar laten we maar op houden dat we op zoek zijn naar de gouden wikkel die toegang geeft tot de economie voor de toekomst.
[2:14:41] En dan in vervolg op mevrouw Patijn wil ik dan ook wel graag over die sectoren hebben.
[2:14:45] Maar dan juist wel die sectoren waar we...
[2:14:47] Wel voor kiezen, omdat daar volgens mij ook de kracht van de economie van de toekomst in zit.
[2:14:52] Nou, dat noemt de minister al mooi, maar verwacht hij dan ook van die sectoren ook de verantwoordelijkheid om te zeggen van ja, wij hebben mensen nodig en wij gaan ook echt een plan maken voor iedereen die wil om hier aan te kunnen sluiten.
[2:15:04] En dit is dan wat je van je verwachtte, dit is dan wat we gaan bieden.
[2:15:08] Dat daar ook echt een plan komt om die mensen daarin mee te geven per sector.
[2:15:12] Ja, ik zit even naar minister Aerts te kijken die daar heel erg mee bezig is met Nederland Werkt.
[2:15:19] Juist voor mensen die nu niet deelnemen.
[2:15:22] En er zijn ook hele goede voorbeelden hier.
[2:15:24] Geef maar het voorbeeld van project Beethoven rond ASML.
[2:15:29] Een spel een paar jaar geleden toen ik in Rutte 4 zat.
[2:15:33] ASML moest uitbreiden.
[2:15:34] ASML dreigde elders uit te breiden.
[2:15:37] Maar zei nou we willen ook best in Nederland blijven.
[2:15:38] Maar wat gaan jullie dan voor ons regelen?
[2:15:40] Want toen hebben we een aantal dingen geregeld vanuit de overheid.
[2:15:43] Maar ASML is ook zelf gaan deelnemen.
[2:15:46] Eigenlijk heel ouderwets.
[2:15:47] ...in bijna publieke voorzieningen, infrastructuur, et cetera... ...hebben daarin geïnvesteerd.
[2:15:51] Dat deed een beetje denken aan het bedrijf dat 100 jaar daarvoor in Eindhoven zat... ...die dat ook deed.
[2:15:56] Nee, maar het is dus die... Je kan zeggen het is ouderwets om te denken dat bedrijven verantwoordelijkheid nemen... ...of ondernemingen verantwoordelijkheid nemen voor ontwikkeling van hun werknemers.
[2:16:07] Nou, misschien is dat helemaal niet zo ouderwets... ...en is het juist in deze krapte wel precies, zoals de heer Nijhuis ook zegt... ...de manier waarop het moet.
[2:16:15] Maar dat vergt wel van de overheid, omdat we geen oneindige middelen en geen oneindige mankracht hebben, vergt dat wel van de overheid.
[2:16:23] Ik denk dat dat de grote omslag in het denken is na 30 jaar, vergt het wel dat je moet kiezen.
[2:16:29] Je kunt dus dit niet overal doen.
[2:16:32] En dat is denk ik de grote omkeer geweest.
[2:16:38] Ja, voorzitter.
[2:16:39] Helemaal eens met dat laatste.
[2:16:41] Goed dat die keuze ook is gemaakt.
[2:16:43] Alleen, ASML is denk ik een goed voorbeeld van inderdaad zo'n bedrijf dat inderdaad die verantwoordelijkheid oppakt.
[2:16:49] En ASML is een steeds groter onderdeel van onze totale economie al aan het worden.
[2:16:53] Maar dat is natuurlijk maar één bedrijf.
[2:16:55] En dat verbaast me ook juist wel heel erg vanuit heel veel tekortsectoren dat daar ook heel veel bedrijven zijn die juist niet...
[2:17:01] Die verantwoordelijkheid oppakken, ondanks dat ze wel een schreeuwend tekort aan mensen hebben.
[2:17:05] Dus daar gaat er dan ook vanuit het ministerie op het moment dat zo'n keuze gemaakt wordt.
[2:17:10] We kiezen voor jouw sector, we kiezen voor jullie bedrijven.
[2:17:13] Maar daar past dan dus ook wel de verantwoordelijkheid bij dat je zelf ook met een plan komt.
[2:17:17] Om ervoor te zorgen dat mensen makkelijk bij jullie kunnen aansluiten.
[2:17:22] Ik ben het daar gewoon mee eens.
[2:17:24] En ik beschouw me even als een signaal van de Kamer om dit ook...
[2:17:28] heel nadrukkelijk te bespreken in de gesprekken met werkgevers en werknemers.
[2:17:31] Ik zal ook dit deel van het debat doorkabelen naar de SER, zodat zij ook nadrukkelijk hiermee bezig kunnen zijn wanneer het gaat om het advies aanvragen aan de SER.
[2:17:43] Ja, voorzitter.
[2:17:45] Ik wil toch nog een ander geluid laten horen, omdat ik me zorgen maak dat er steeds meer geroepen wordt.
[2:17:52] Heel hoog opgeleide, goed gekwalificeerd personeel nodig.
[2:17:56] We hebben ook gewoon vakmensen nodig.
[2:17:59] Die mbo'ers die met hun handen werken, de mensen in de bouw.
[2:18:06] Vroeger had Philips een eigen bedrijf en een eigen opleidings om mensen...
[2:18:15] tot op de millimeter schroefjes te kunnen laten maken en dergelijke.
[2:18:18] Dat is steeds meer verder weggekomen.
[2:18:21] Maar ik zou toch een pleidooi willen houden dat we niet zeggen van... Wennink heeft een keuze gemaakt en daar wordt alles op geïnvesteerd.
[2:18:31] We hebben juist al die mensen die misschien niet de universiteit hebben... maar gewoon praktisch werk, die hebben we ook keihard nodig.
[2:18:41] Als ik door het noemen van het rapport Wending te indruk heb gewekt dat het kabinet daar alleen aan zit te denken, en mevrouw Partijn vroeg eigenlijk net al ongeveer dezelfde soort vraag, is de antwoord gewoon nee.
[2:18:55] Ik zal een voorbeeld geven.
[2:18:57] Het voorstel is dat we de publieke financiering van scholing in die LLO-regeling in principe gaan afkappen op NBO 4.
[2:19:05] Nogmaals, want dat komt een beetje vanuit de redenering.
[2:19:09] Mensen die hoog opgeleid zijn en zich voor zichzelf prima hebben gezorgd, prima, maar die hebben ook niet zo heel veel hulp nodig hierbij.
[2:19:17] Dus ik ben het daar totaal mee eens.
[2:19:21] Maar ik probeer alleen maar aan te geven, die keuze...
[2:19:25] is wel heel bewust, dus zeg maar wel het wendingedachtgoed... komt wel echt voort uit de gedachte... als je alleen maar je inspanning en je geld sproeit over de hele economie... wat we toch enkele tientallen jaren hebben gedaan... dan krijg je ook de economie die daarbij past.
[2:19:43] En dan heb je zo nu en dan een keer een ster, ASML.
[2:19:46] Terwijl als je beter nadenkt over waar je op moet richten... dan heb je meer kansen in die sectoren.
[2:19:51] Dat daaronder een hele grote laag zit...
[2:19:54] Daaronder of daarnaast, daaronder klinkt ook weer alsof het minder is, dus laat ik dat ook niet doen.
[2:19:59] Daarnaast een hele grote sector is de bouw.
[2:20:04] Je kunt wel twintig van dat soort voorbeelden geven die ook belangrijk zijn, klopt.
[2:20:09] Alleen, ik probeerde juist voor de economische beleid aan te geven dat we ons meer richten op, weet ik, voor LLO, voor leven lang ontwikkelen.
[2:20:17] Is juist de gedachte, kap het nou af op dat NBO 4 niveau.
[2:20:22] Is de gedachte, ja die anderen nogmaals, die hebben ook wat minder zorg nodig.
[2:20:26] Nou dat.
[2:20:27] De heer De Beer en daarna nog de heer.
[2:20:30] Het klinkt misschien als een semantische discussie, maar in de nationale talentstrategie wordt gesproken over domeinen in plaats van sectoren.
[2:20:40] Met andere woorden, vanuit verschillende sectoren kan er bijgedragen worden aan de opgave aan de verschillende domeinen.
[2:20:47] En ik denk dat dat onderscheid wel belangrijk is, omdat heel veel regelingen die zijn sectoraal ingeregeld.
[2:20:55] En daar wordt soms ook van gezegd van ja, we kunnen niet iemand van werk naar werk begeleiden, althans kan allemaal wel, maar bepaalde regelingen die zijn sectoraal.
[2:21:04] En ik denk dat dit ook een kans biedt om juist over die sectoren heen te breken en juist die nationale talentstrategie die volgens mij breed onderschreven wordt, om die te gebruiken om
[2:21:15] Veel breder te kijken van hoe maken we ons ook tussen sectoren wendbaarder naar de toekomst.
[2:21:19] Misschien dat de minister daar nog even op kan reflecteren.
[2:21:23] Voorzitter, daar kan ik heel kort op reflecteren.
[2:21:26] Dit is voorkomen juist.
[2:21:28] Dus als ik sectoren zei waar ik beter domein had kunnen zeggen, maakt me niet zoveel uit.
[2:21:33] Maar ik ben het eens met deze redenering.
[2:21:36] Dit geeft ook precies de spanning over ons wel aan.
[2:21:39] Een goede vraag denk ik van de heer De Beer voor het vervolg.
[2:21:43] Want als je teveel sectoraal gaat inrichten langs harde lijnen van de sectoren, krijg je weer dat die ONO-potten alleen maar daar kunnen worden ingezet.
[2:21:51] Dan hebben we dat probleem weer terug.
[2:21:52] Maar dat is precies de organisatie die we moeten gaan aanbrengen met elkaar.
[2:21:55] Dat is wat ik bedoel met organisatie.
[2:22:00] Heer Vlag, dan nog een vraag van u.
[2:22:01] Heer Vlag.
[2:22:02] Voorzitter, ik snap de redenering van de minister als het gaat om het aftoppen van die LLO-gelden op MBO-4-niveau.
[2:22:08] Maar er zit ook een risico in.
[2:22:09] Namelijk dat de gedachte is dat we die categorie via associate degrees en HBO-opleidingen toch weer laten doorstromen naar middelbaar of hoger opgeleid.
[2:22:18] Terwijl dat misschien helemaal niet het probleem van onze economie is.
[2:22:20] Ik sluit echt aan bij de woorden van mevrouw Van Brenk.
[2:22:23] Wij hebben heel veel meer mensen nodig die iets kunnen.
[2:22:25] Hoog opgeleid betekent inmiddels in Nederland dat je bijna niks meer kan dan alleen maar praten.
[2:22:30] En zouden we niet...
[2:22:31] in de basis van het onderwijssysteem veel meer moeten investeren.
[2:22:34] Want nu is het zo dat als je niet naar het VMBO gaat, dan leer je bijna letterlijk niks met je handen.
[2:22:40] Het inzetten op techniek-HAVO's of de techniek überhaupt aan alle kinderen aanbieden tot hun achttiende jaar, ik denk dat dat een basis legt voor echt leven lang ontwikkelen.
[2:22:49] Want nu is het zo dat als je in het verkeerde hokje gestart bent, dan kun je je leven lang blijven ontwikkelen, maar dan blijf je in datzelfde hokje lopen.
[2:22:56] Hoe kijkt de minister daarnaar?
[2:22:58] De minister.
[2:23:00] Ja, voorzitter.
[2:23:00] De heer Vlag moet voor zichzelf praten als hij zegt dat hogere opgeleiden niks meer kunnen.
[2:23:07] Ik weet toevallig uit wat voor soort milieu de heer Vlag komt en wat zijn familie doet.
[2:23:12] Dus dat is in zijn geval in ieder geval niet waar.
[2:23:16] Maar ik ben het met hem eens wat hij zegt.
[2:23:19] Maar ik denk wel dat ik hier nu moet stoppen met antwoord geven...
[2:23:22] Er is één minister voor wie ik bang ben in de ministerraad.
[2:23:26] En daar ga ik niet voor haar voeten lopen.
[2:23:30] Maar ik ben het totaal met hem eens.
[2:23:35] Het is helemaal niet de bedoeling om te zeggen dat iedereen door moet.
[2:23:38] Ik denk juist dat onze LLO-beleid zou moeten zijn.
[2:23:41] Dat je, maar dat heb ik nu al een aantal keren gezegd, toch maar weer het voorbeeld van die...
[2:23:45] Albert Heijn medewerker die eerst vrachtwagen staat uit te laden en dan op een gegeven moment filiaalchef wordt.
[2:23:50] Nou, dat lijkt mij prima.
[2:23:51] Dit is precies wat je wil.
[2:23:52] Dit is precies wat je wil.
[2:23:55] Voorzitter, ik... Mevrouw van Arkhand nog.
[2:23:57] Ja, sorry.
[2:23:58] Mevrouw van Ark.
[2:23:59] Ja, dank u wel, voorzitter.
[2:24:00] En dan kom ik toch nog even op het punt... dat ik maakte al eerder over de brugbanen.
[2:24:05] Want wat we volgens mij niet zomaar hebben opgelost... is als je van de ene sector naar de andere sector wil... ik denk aan een metaalbewerker die daarna zonnepanelen gaat leggen... omdat daar nou eenmaal meer vraag naar is.
[2:24:17] Hoe gaan we dat organiseren?
[2:24:18] En ik denk dat je daar echt wel een knelpunt hebt op dit moment.
[2:24:21] Mensen, zeker wat oudere mensen...
[2:24:24] Die hebben gewoon een hypotheek te betalen en zijn bang dat ze alles verliezen wat ze hebben opgebouwd in de jaren.
[2:24:29] Dus hoe kijkt de minister daarnaar?
[2:24:31] Ja, voorzitter.
[2:24:33] Nee, ik ben het hiermee eens.
[2:24:34] Dit zijn die harde sectorale grenzen waar ik het net al over had.
[2:24:36] En daar moet je wat op verzinnen.
[2:24:37] Maar ik ga het nu niet in het debat verzinnen.
[2:24:39] Dat weet ik gewoon even niet.
[2:24:41] Maar laat ik nou de vraag van mevrouw Van Aert, waar ik het totaal mee eens ben, ook weer meenemen naar de onderhandelingstafel.
[2:24:45] Mensen die er hier wel verstand van hebben hoe je dit doet.
[2:24:48] Maar ik ben het daarmee eens.
[2:24:49] Want het is waar dat de kenmerk van die moderne arbeidsmarkt natuurlijk juist is.
[2:24:54] Laat mensen overgrenzen.
[2:24:56] Ik denk dat het dichter aan zich tegen de vraag van de heer De Beernet.
[2:24:59] Dus ik zal dit meenemen als mevrouw Van Aert had het goed.
[2:25:02] De minister vervolgens.
[2:25:04] Voorzitter, mevrouw Patijn vroeg, gaat de minister zorgen dat ook mensen zonder werkgever collectief meegenomen worden?
[2:25:12] Voor veel mensen leren in de praktijk cruciaal.
[2:25:15] We willen met de nieuwe regeling dat doen door ondersteuning te regelen via zogenaamde regionale werkcentra.
[2:25:20] Daarbij willen we zoveel mogelijk aansluiten bij de huidige bestaande initiatieven die er al zijn.
[2:25:25] En op de lange termijn is het natuurlijk de bedoeling dat mensen individueel kunnen aanvragen.
[2:25:29] Het moet alleen niet individueel worden in de zin dat ze aan de lot worden overgelaten.
[2:25:35] Dan, voorzitter, had ik nog een vraag.
[2:25:38] Hoe borgt het dus dat er voldoende ruimte voor privaat aanbod blijft?
[2:25:42] Ja, ik denk eigenlijk dat dat...
[2:25:45] Als het systeem van leerrechten goed werkt, kan daar gewoon van privaat aanbod gebruik blijven worden gemaakt.
[2:25:51] Dus ik zie daar eigenlijk niet zo'n tegenstelling, zeg ik even tegen de heer De Beer.
[2:25:55] Dat zou je moeten kunnen regelen.
[2:25:59] De heer Nijhuis had het net eigenlijk heel uitgebreid over gehad.
[2:26:02] Dat is natuurlijk het relevant houden van het LLO voor de arbeidsmarkt.
[2:26:07] Daar hebben we het heel uitgebreid over gehad.
[2:26:10] Maar ja, dit is eigenlijk kern van de vraag van mevrouw Patijn.
[2:26:15] Hoe lukt het?
[2:26:16] Het lukt slecht om mensen zonder startkwalificatie te bereiken.
[2:26:19] Om maar simpelweg te zeggen, mensen die leren nooit leuk hebben gevonden.
[2:26:23] En daar moet je gewoon...
[2:26:25] Ik denk eigenlijk dat de overheid daar echt een rol heeft.
[2:26:28] Daar gaat het niet vanzelf.
[2:26:30] Dat is steeds ook mijn gedachte.
[2:26:32] Bij die leerrechten blijft toch...
[2:26:34] Nogmaals, iemand die universitaire opleiding heeft en snel is promoveerd... die hoef je niet te stimuleren om te leren.
[2:26:41] Je zult heel gericht in vakken waar het niet gewoon is dat je bijleert... zul je dit moeten gaan introduceren.
[2:26:48] Ik stel mij toch in mijn ideale wereld... is het toch zo dat ook mensen...
[2:26:53] die vakken staan te vullen in een winkel of ander werk doen, dat die toch ook gewoon een aantal uren per maand geschoold worden.
[2:27:00] Dat gebeurt nu natuurlijk gewoon niet.
[2:27:03] Dat moet wel echt gewoon gaan worden, want anders gaan we het niet redden met elkaar.
[2:27:07] We gaan het niet redden qua ziekte en qua arbeidsongeschiktheid, maar ook niet qua meekunnen in de arbeidsmarkt.
[2:27:16] Voorzitter, dit was het blokje LNO ook.
[2:27:19] Dank u wel.
[2:27:22] Juist die mensen.
[2:27:25] Ik noemde mensen die gewoon altijd een hekel hebben gehad aan leren, maar het wel kunnen.
[2:27:32] En je hebt ook de groep mensen die laaggeletterd zijn.
[2:27:34] En ik vind dat in de afgelopen jaren de aandacht voor die groepen enorm is verslapt.
[2:27:40] Terwijl er best fors geïnvesteerd is om te kijken van hoe helpen we mensen?
[2:27:48] Hoe halen we de schaamte weg bij laaggeletterden?
[2:27:51] En al die stappen lijken een beetje op de achtergrond te verdwijnen.
[2:27:56] Hoor ik naar de minister zeggen, ik vind dit belangrijk, ik wil hierover nadenken.
[2:27:58] En is hij dan ook bereid om hier specifiek ook nog eens op terug te komen?
[2:28:03] Ik zou heel graag een brief hebben over die brede groep, dus zowel de laagletteren als de mensen waarvoor leren eigenlijk gewoon een straf is.
[2:28:15] Voorzitter, ik heb als Kamerlid juist heel erg bekommerd om laaggeletterdheid samen met mevrouw Rodekerk.
[2:28:27] Omdat ik zelf door mijn Groninger ervaring enorm schrok van het feit dat ik toch regelmatig mensen tegenkwam die de briljante epistels van de overheid gewoon niet konden lezen.
[2:28:39] En niet alleen omdat ze onbegrijpelijk waren, dat gebeurde ook, maar gewoon omdat ze niet goed konden lezen.
[2:28:43] Dus ik ben me daar druk over gaan maken, dus ik ben het daar zeer mee eens.
[2:28:47] Geef me even de kans, mag ik even nadenken over de vorm waar ik dit doe?
[2:28:50] U weet, de overheid heeft een taakstelling, dus of ik daar nou weer met een brief wil komen, weet ik niet.
[2:28:57] Maar misschien dat mevrouw Patijn het goed vindt dat ik haar beloofd dat ik in de termijn, bij de eerste termijn van de begroting van het kabinet, hier een heel uitgebreid...
[2:29:08] op in zal gaan.
[2:29:09] Als zij het goed vindt, dan hoeft er geen ambtenaar een brief te gaan zitten schrijven.
[2:29:12] Dan kost het mij gewoon tijd.
[2:29:14] Maar mijn tijd is toch weinig waard.
[2:29:20] Ik vind het zonde als hij in de begroting verdwijnt.
[2:29:23] Dat klinkt een beetje gek, maar in de begroting staat zoveel op de agenda.
[2:29:27] Dus ik vind het prima om dit in een volgende debat terug te krijgen in een uitgebreide versie.
[2:29:31] En dat hoeft dan niet pers in een brief.
[2:29:35] Poel hem naast mij, die is zo slim om te zeggen we nemen dit gewoon mee in die kamerbrief over LLO die in februari komt waar ook de regeling in staat.
[2:29:43] Laten we dat doen.
[2:29:44] Dan is het niet extra belasting.
[2:29:49] Voorzitter, ik heb dan nog een mapje overigens met een aantal vragen.
[2:29:52] De heer De Beer vroeg naar de modernisering van de cao's.
[2:29:55] Dat is een hele logische vraag als je ervan uitgaat dat die moderne technologie
[2:30:00] ...maakt dat er bedrijven opkomen die net niet passen in de oude indeling van de cao's.
[2:30:06] Dat is hetzelfde probleem waar we het net over hadden, maar nu komt het terug in de cao's.
[2:30:09] En kijken we daar ook naar dispensatiemogelijkheden?
[2:30:11] De antwoord is ja.
[2:30:13] Er is een verkenning van de cao-commissie bezig.
[2:30:17] Die kan we middelen bij discussies over afwakening van de cao's.
[2:30:19] Daar zijn we naar aan het kijken.
[2:30:21] En ik ben er zelf toevallig met eentje bezig waar heeft mijn eigen aandacht... ...namelijk eentje die we allemaal kennen in de supermarkt-cao...
[2:30:29] Waar al enkele jaren gedoe is over dispensatie en rechtszaken, et cetera, et cetera.
[2:30:35] Dus het heeft mijn aandacht.
[2:30:37] Ik ga even hier nu van onderwerp naar onderwerp.
[2:30:41] Om op je overigens doorwerken naar de AOW.
[2:30:44] De motie van mevrouw Van Ark zijn we mee bezig.
[2:30:48] Die inventarisatie, die wordt op dit moment uitgevoerd.
[2:30:52] Die komt volgend jaar.
[2:30:54] Maar laat ik mevrouw Van Arcken in ieder geval ook zeggen dat ik dit ook op de tafel zou willen leggen in het sociaal overleg.
[2:31:05] Mijn portefeuille is zeer gevarieerd.
[2:31:11] Ik had er ook nog een vraag van mevrouw Van Brink over mijn visie op de arbeidsmarkt op de Besse-eilanden.
[2:31:18] Bonaire, Sint-Huistatie en Saba kennen een lage werkloosheid.
[2:31:22] Dus met name Friekse werkloosheid.
[2:31:24] En voor mensen die meer begeleiding nodig hebben, is er steeds meer ondersteuning beschikbaar.
[2:31:28] We hebben daar net de WW-dachting geïntroduceerd.
[2:31:30] We willen mensen sociale voorziening bieden, zodat ze niet direct in financiële problemen komen.
[2:31:35] Maar het is een tijdelijke regeling.
[2:31:37] En we zijn nog aan het werk aan een meer structurele regeling daarvoor.
[2:31:42] Ik ga overigens als het werk toelaat in januari ook overleggen over de inzet van het extra geld wat we hebben verzameld voor de Besseinlanden...
[2:31:52] Of wij zijn dan samen met de staatssecretaris.
[2:31:56] De heer Nijhuis vroeg, is de inwerkingtreding van het wetsvoorstel landtransparantie haalbaar op 1 januari?
[2:32:02] Terwijl we er op 14 december over zitten te praten.
[2:32:04] Het antwoord is nee.
[2:32:06] Dat is heel vervelend, want we zijn dus niet op tijd.
[2:32:10] Maar het is wat het is.
[2:32:16] Ik streef nu naar een zo spoedig mogelijk inwerkingtreding.
[2:32:18] Als de Kamer het heeft goed gevonden natuurlijk.
[2:32:20] En de Eerste Kamer moet er ook nog wat van vinden, denk ik.
[2:32:24] En dat doen we dan per 1 juli 2027.
[2:32:27] Dat gaan we zo snel mogelijk proberen te doen.
[2:32:29] Dan daarna.
[2:32:30] Maar we zien elkaar uitgebreid in de WGO over een paar weken daarover.
[2:32:35] Ja, dit vond ik de moeilijke vraag van de heer Keulemans.
[2:32:41] Ik weet niet of de vraag moeilijk is, maar de antwoord is moeilijk.
[2:32:45] Vindt u aan de werkgever eisenmaatstellen een aantal dagen op kantoor?
[2:32:48] Nou ja, dit is echt aan werkgevers en werknemers.
[2:32:52] Ik ga er ook niet iets over zeggen in de zin van normering, maar ik kan mij wel heel goed voorstellen...
[2:32:59] Dat je graag wil dat er een minimaal aantal dagen is waarop mensen aanwezig zijn op kantoor.
[2:33:07] Omdat je misschien nog eens met elkaar fysiek wil overleggen.
[2:33:12] Ik zit ook op mijn kantoor.
[2:33:13] Ik herken het ook wel dat ik soms denk, goh, wat een rust hier.
[2:33:17] Maar er zijn ook weer dagen waar het heel druk is.
[2:33:19] Nee, maar die cultuur is ontstaan.
[2:33:22] Ik bedoel...
[2:33:23] Voor een heel groot deel is dat vrijwillig en vinden mensen dat prima.
[2:33:26] Maar ik kan me voorstellen dat er bepaalde beroepen zijn waar thuiswerken echt een belemmering kan zijn.
[2:33:33] Maar nogmaals, ik ga daar niet iets normerends over zeggen.
[2:33:36] De transitievergoeding.
[2:33:38] Nou, tegen de heer Vlag zou ik willen zeggen, ik heb al eerder in een debat aan mevrouw Michon beloofd... ...en dat komt nu natuurlijk op de tafel van het sociaal overlegrecht.
[2:33:46] Het ergste huis worden is het daar.
[2:33:48] Dat gaat om natuurlijk transitievergoeding 3, ook transitievergoeding LLO compensatie.
[2:33:55] Nog steeds staat in de boeken compensatieregeling per 1 in 28 afschaffen.
[2:33:59] Waarom is dat?
[2:34:01] Dat is omdat ik eigenlijk vind, maar dat heb ik de vorige keer al gezegd, dat je toe moet naar een systeem dat die transitievergoeding niet meer gaat werken als een soort verkapte uitkering.
[2:34:11] Die transitievergoeding was ooit bedoeld, de naam zegt het al, om van baan naar baan te gaan.
[2:34:15] Dat is ook precies mijn gedachte, maar dit wil ik echt met werkgevers en werknemers besluiten, bespreken en besluiten.
[2:34:21] In het sociaal overleg.
[2:34:23] En daarom hebben we ook besloten om in ieder geval deze bezuiniging een jaar door te schuiven.
[2:34:28] Zodat ik tijd heb om hier iets zinnes over te vinden met werkgevers en werknemers.
[2:34:34] En hetzelfde geldt eigenlijk voor de reintegratie middelen.
[2:34:36] Ik zie het probleem daar.
[2:34:39] Ook dat gaat ongetwijfeld besproken worden tussen werkgevers en werknemers.
[2:34:43] En ook dat komt terug dan.
[2:34:45] En dan had ik nog de vraag, gaan we houden in dit soort debatten, het ontslagrecht.
[2:34:51] Ik weet niet of in Nederland, ik weet het eigenlijk wel, laat ik het zo van, ik moet gewoon zeggen wat ik vind.
[2:34:58] Dat werkt beter.
[2:35:00] Als ik met werkgevers praat, met ondernemers praat, is op dit moment het ontslagrecht voor ondernemers niet het grootste probleem in dit land.
[2:35:10] Ondernemers klagen over, en dat is een onzichtbare brug naar de volgende minister, over loondoorbetalen bij ziekte.
[2:35:20] En ik begrijp als je een kleine onderneming bent... dat dat moeilijk kan zijn om iemand aan te nemen.
[2:35:25] Want ik begrijp dat de klassen die daarmee gepaard gaan... heel groot kunnen zijn in de risico's.
[2:35:29] Dat begrijp ik heel goed.
[2:35:31] Maar ontslagrecht hoor ik eigenlijk niet.
[2:35:34] Dat is heel anders dan toen ik 30 jaar geleden begon op economische zaak.
[2:35:37] Maar toen hadden we nog de preventieve ontslagtoets.
[2:35:39] Toen hadden we nog een heleboel andere dingen.
[2:35:41] Dus ik zou bij dat ontslagrecht willen zeggen... je moet er altijd in de gaten houden of de arbeidsmarkt flexibel genoeg is.
[2:35:47] Maar ik geloof niet...
[2:35:48] Dat het Nederlandse probleem nou een beperkte flexibiliteit op de arbeidsmarkt is.
[2:35:54] Ik denk dat het grote ding is, hoe zorg je ervoor dat het ook aantrekkelijk is om werknemers aan te nemen.
[2:36:02] En dat daar loondoorbetaling bij ziekte, zoals ook geconstateerd in het regeerakkoord trouwens, het coalitieakkoord, een grote belemmering is.
[2:36:09] Dus dat over het ontslagrecht ook.
[2:36:12] Ik begrijp de redenering hoor.
[2:36:13] Bij technologische ontwikkeling wordt het belangrijker dat je kunt wisselen van werknemers.
[2:36:18] Maar we hebben net ook tegen elkaar gezegd dat we consistent blijven met onze redeneringen.
[2:36:22] Je wil ook graag dat mensen worden opgeleid.
[2:36:24] Dus het ontslagrecht, als je het te makkelijk maakt om mensen te ontslaan en te vervangen, is ook de prikkel voor werkgevers om te investeren in mensen weer kleiner.
[2:36:32] Dus het is allemaal een kwestie van balans.
[2:36:36] Voorzitter, dit was mijn termijn.
[2:36:41] U heeft al vier interrupties gemaakt.
[2:36:46] Onbeantwoorde vraag.
[2:36:48] Oké, heel kort dan.
[2:36:50] Ja, de 100 miljoen van het UWV die bezuinigd wordt.
[2:36:55] Heb ik wel mijn antwoord, maar ik denk dat u het antwoord niet fijn vond.
[2:37:01] Oh, oké.
[2:37:03] Nee, we hadden het over hetzelfde 100 miljoen.
[2:37:07] En ik heb daar al van gezegd, ik ga er geen toezegging over doen.
[2:37:10] Ik ga er ook geen toezegging in de toekomst over doen.
[2:37:13] Tot ik daar echt uitgebreid over heb gesproken met werkgevers en werknemers.
[2:37:17] hoe zij hier tegenaan kijken en dan zal ik daar terugkomen.
[2:37:25] Dank u wel, minister.
[2:37:26] Dan geef ik nu het woord aan de minister van Werken, Bertie Paatsie.
[2:37:29] Ja, dank voorzitter.
[2:37:30] En ik heb eigenlijk mijn grootste blok zal gaan over loondopbetaling bij ziekt.
[2:37:34] En dan heb ik nog een klein blokje met wat overige vragen.
[2:37:38] Maar ik wil eigenlijk beginnen met te zeggen dat het goed is dat we deze discussie voeren.
[2:37:40] De heer Mulder refereerde er al aan.
[2:37:43] Ik heb zelf ook een tijdje in deze commissie mogen zitten als Kamerlid.
[2:37:46] En dan werd dit onderwerp vaak opgebracht.
[2:37:49] Maar dan bleef het toch wel vaak hangen als het is een probleem en we zoeken naar een oplossing.
[2:37:54] Ik denk dat het goed is dat we nu...
[2:37:56] ook op aandringen van de Kamer, een eerste stap hebben gezet richting meer oplossingen.
[2:38:02] En oplossingen is richtingen.
[2:38:04] Dat is ook de reden waarom wij die scenario's, ondanks dat er wat spanningen in de polder waren, toch ook met uw Kamer hebben gedeeld.
[2:38:14] Omdat het denk ik goed is dat er op meerdere niveaus wordt gesproken over dit probleem en ook op meerdere niveaus wordt gesproken over de oplossingen.
[2:38:21] Politiek, het is goed dat we dit debat vandaag hebben, dat u ook reageert op die scenario's.
[2:38:26] Maar ook dat het gesprek in de polder plaatsvindt.
[2:38:29] Het is ook fijn om te zien dat we nu ook in de adviesaanvragen aan de Stichting van de Arbeid loondoorbetaling nadrukkelijk ook hebben opgenomen.
[2:38:38] Om hier ook over oplossingen te kunnen denken.
[2:38:41] Maar ook maatschappelijk.
[2:38:42] We zagen laatst ook weer een PhD van...
[2:38:46] Iemand die echt even ook poortwachter heeft uitgediept en goed even op een rij heeft gezet wat daar nou de knelpunten zitten.
[2:38:53] Ik zal daar zo nog wat meer over zeggen.
[2:38:54] Maar het is goed dus dat we deze discussie voeren.
[2:38:57] De set aan scenario's zijn ook niet limitatief.
[2:39:00] Maar het is wel goed denk ik dat we één, dit debat uitdiepen met elkaar.
[2:39:04] Waar zit nou echt het probleem en hoe zijn mensen nou echt geholpen?
[2:39:07] Dat we gelaagdheid aanbrengen.
[2:39:10] We hebben heel nadrukkelijk ook gelaagdheid aangebracht.
[2:39:14] We moeten het over de hoogte hebben, we moeten het over de lengte hebben en over de invulling hebben.
[2:39:18] En daar zoeken naar een oplossing.
[2:39:20] En dat heb ik er ook steeds bij gezegd.
[2:39:23] Hier bestaat de afdeling makkelijke oplossingen niet meer.
[2:39:26] Die is dicht.
[2:39:27] Ik snap ook de oproep van enkele van u van gaat er nog wat gebeuren?
[2:39:31] Gaat het kabinet naar negen hele maanden regeren?
[2:39:34] Maar dit is echt een dossier wat er voor de komende jaren, als we hier een oplossing voor weten te verzinnen, dan heb je het over decennia waarbij je een nieuw stelsel neerzet.
[2:39:43] We moeten dit ook echt gelaagd en zorgvuldig doen.
[2:39:47] Maar wel met de oog op de bal om dit probleem uiteindelijk ook op te lossen.
[2:39:52] En ik denk dat het goed is dat we hier politiek spreken.
[2:39:54] Dus ik dank ook de Kamer dat ik op een aantal punten ook richting heb meegekregen.
[2:39:59] Maar het is ook goed om met werkgevers en werknemers over te spreken.
[2:40:02] Dus ik ben blij dat er nu een plek is in het sociale akkoord.
[2:40:07] En ook omdat ik denk dat het belangrijk is om deze discussie te beslechten met elkaar...
[2:40:10] Omdat het niet de ene is voor, de andere is tegen.
[2:40:13] Ik denk echt wel dat we hier nog een slag dieper in kunnen.
[2:40:17] Overigens is het wel interessant om te melden dat in 2004, toen we dit systeem introduceerden, waren de werkgevers hier groot voorstander van.
[2:40:26] En wilden de werknemers dit niet, vakbonden dit niet.
[2:40:30] We zijn nu een kleine twintig jaar verder en we zien eigenlijk het tegenovergestelde.
[2:40:34] Dat de werkgevers van dit huidige systeem af willen, terwijl ze eerst voor waren.
[2:40:37] En de vakbonden zeggen laten we niet te veel veranderen hieraan.
[2:40:43] Die twee zijn omgedraaid.
[2:40:44] Dat betekent dus overigens wel dat er aan beide kanten ruimte zit om hierover te spreken.
[2:40:49] Omdat het denk ik zowel goed is voor werkgevers als werknemers om hier samen wat aan te doen.
[2:40:56] En we ook breed een aantal problemen hier oplossen.
[2:40:58] Ja, het is een grote ondernemerslast.
[2:41:01] Dat hoor je terug met ieder gesprek dat je met ondernemers hebt.
[2:41:04] Maar het is ook nadelig voor werknemers.
[2:41:07] En juist werknemers die kwetsbaar zijn, die boord in een rugzakje hebben, die boord in de WIA zitten, die het eruit willen.
[2:41:13] We hebben het over ouderen wel eens vaak gesproken.
[2:41:15] Je ziet toch dat er bij heel veel werkgevers door de loondopbetaling een soort gepercipieerd risico is van een aantal groepen mensen op onze arbeidsmarkt.
[2:41:24] Waardoor ze geen vast contract krijgen, waardoor ze langs de kant blijven te staan of waardoor ze niet in een flexcontract blijven hangen.
[2:41:33] Een tweede probleem, wat ook echt steeds groter begint te worden, is eigenlijk een juridificering van het contact tussen werkgever en werknemer.
[2:41:41] Ik stam zelf nog uit een middenstandsgezin waarbij wij een draai rond onze oren kregen op het moment dat wij het woord personeel in de mond namen.
[2:41:47] Dan zei mijn stiefmoeder altijd, we hebben thuis geen personeel, we hebben medewerkers.
[2:41:51] En dat is ook de houding volgens mij die bij heel veel MKB'ers is.
[2:41:56] Medewerkers zijn onderdeel van de familie, onderdeel van het gezin.
[2:41:59] En je merkt toch dat door die loondoorbetalingen heel snel een soort juridificering plaatsvindt.
[2:42:04] Je mag geen contact hebben met je medewerker, je mag niet vragen hoe het gaat.
[2:42:07] Een bosje bloemen sturen wordt afgeraden.
[2:42:10] Dat staat overigens niet allemaal in de wet, maar dat is wel een soort cultus die we daar omheen hebben gecreëerd.
[2:42:15] Je ziet dat overigens ook, ik had gisteren ook weer een gesprek met een aantal winkeliers en retail ondernemers.
[2:42:21] Die zeggen ook door de opkomst van AI zie je dat het misbruik arbeidsconflicten ook enorm toenemt.
[2:42:26] Mensen weten precies namelijk wat ze moeten zeggen om tussen de mazen door te komen.
[2:42:31] Dat is gewoon niet goed voor de algemene verhouding tussen werkgevers en werknemers... ...waarin je toch wil dat die op een hele menselijke, persoonlijke, normale manier met elkaar omgaat.
[2:42:40] En als je daar solidariteit uittikt door dit soort zaken, dan moeten we gewoon voor waken.
[2:42:45] Dus daar hebben we wat werk te doen.
[2:42:47] Ook om de WIA-instroom en uitstroom te verbeteren is hier echt mogelijk.
[2:42:52] De instroom van de WIA komt niet uit de hemel vallen.
[2:42:54] Dat zijn mensen die eerst twee jaar lang in de loondopbetaling en ook de reintegratieverplichting hebben gezeten.
[2:42:59] Als we het daar op zien lopen...
[2:43:00] Dat betekent dus dat we winst moeten halen in de instroom, dus in de loondoorbetaling, maar ook voor de uitstroom.
[2:43:05] We zorgen ervoor dat mensen makkelijker aan de baan komen.
[2:43:08] En als dat nu een belemmering is voor loondoorbetaling, ligt daar ook een sleutel.
[2:43:12] We hebben het ook gehad over economische groei.
[2:43:15] We zien dat de marginale regeldruk, zeg maar, voor het starten van een nieuw bedrijf echt op die ene medewerker zit.
[2:43:22] Dus als jij van nul medewerkers naar één medewerker gaat, we zijn kampioen-eenpitters in Nederland, dan komen er 61 regels bij.
[2:43:31] En we zien dat dat, ook internationaal gezien, echt wel een enorme blemmering is.
[2:43:34] Waardoor mensen, jonge mensen, die een bedrijf willen starten, zeggen, nou ik blijf wel in mijn eentje werken als ZZP'er.
[2:43:39] Want als ik iemand moet aannemen en door moet groeien en moet opschalen... terwijl het voor de economie en voor de werkgelegenheid heel belangrijk is om te doen.
[2:43:48] Tot slot, dan ga ik de schaduw even aflopen, voorzitter.
[2:43:53] Ook voor de loonruimte is het interessant om dit allemaal eens tegen het licht aan te houden.
[2:43:58] Ik werd laatst geïnformeerd over de Kappers-CAO uit 2024.
[2:44:02] Daarin zie je dat...
[2:44:03] De bijplus van 100% in het tweede jaar is teruggebracht naar 70%.
[2:44:08] Daardoor heb je de werknemersprikkels zoals de wetgever die ooit bedoeld heeft.
[2:44:13] En die vertaalt zich in bijna een loonstijging van 12%.
[2:44:16] Dat betekent dat de mensen die aan het werk zijn een hoger loon krijgen.
[2:44:19] Ik denk dat dat goed is in het kader van werken moet lonen en ook voor mensen.
[2:44:23] Terwijl er wel wordt gekeken naar de prikkels om ervoor te zorgen dat mensen...
[2:44:27] Niet onnodig in die twee jaar blijven zitten.
[2:44:29] Dat is iets wat de werkgevers en werknemers samen hebben bedacht.
[2:44:32] Maar je merkt door deze discussie dat ook dit soort zaken op tafel komen.
[2:44:35] En ik denk dat dat bijdraagt aan zowel een goed functionerend systeem.
[2:44:39] Als ook gewoon meer loonruimte voor medewerkers.
[2:44:43] Het was de inleiding hè?
[2:44:44] Ja.
[2:44:44] De heer Mulder.
[2:44:45] Ja, mooie inleiding.
[2:44:48] Met een hoop ware woorden.
[2:44:52] Met de oproep hier naar de Kamer van goed dat u reageert op de scenario's.
[2:44:56] Hier in dit huis kan je politiek bedrijven.
[2:44:58] Goed dat uw commissie richting aangeeft.
[2:45:02] Maar hoor eens, pro-VVD D66 CDA geeft helemaal geen richting aan.
[2:45:07] Dat is uw eigen coalitie.
[2:45:09] Geeft helemaal geen richting aan.
[2:45:11] Reageren niet.
[2:45:13] Dus uw oproep helemaal mee eens.
[2:45:16] Maar op een of andere manier is het niet overgekomen aan die kant.
[2:45:19] En dat moet toch frustrerend zijn, vraag ik via u aan de minister.
[2:45:24] Voor mij doet u daar uw collega's niet helemaal recht toe.
[2:45:28] Want dit debat heet officieel volgens mij arbeidsmarkt dubbele punt duurzaam inzetbaarheid.
[2:45:35] Oorspronkelijk stond hier ook alleen minister Veldrie voor geboekt.
[2:45:38] De Kamer heeft in een procedurevergadering gevraagd om ook te spreken over loondoorbetaling.
[2:45:41] Dan kom ik uiteraard netjes hier naartoe.
[2:45:44] Maar ik snap het ook wel dat bepaalde Kamerleden zeggen.
[2:45:46] Ik zal in de begroting wat meer zeggen over loondoorbetaling.
[2:45:48] Ik richt me om dit debat meer oorspronkelijk op.
[2:45:52] de titel van dat debat, namelijk de duurzame inzetbaarheid een leven lang ontwikkelen.
[2:45:56] Maar ik ben blij dat we dit debat hebben om over loondoorbetaling te spreken.
[2:46:00] En ik hoop uiteraard dat we bij de begroting ook verder kunnen praten over de loondoorbetaling.
[2:46:04] En dat geldt voor meerdere punten.
[2:46:06] De heer Mulder.
[2:46:07] Voorzitter, ja, ik wil daar mijn interrupties niet aan kwijt.
[2:46:10] Maar dit debat stond en deze brief stond op een eerde commissiedebat.
[2:46:15] En dat werd weg, hoe noem je dat, via zo'n e-mailprocedure weg.
[2:46:22] Dus is het hier aan toegevoegd.
[2:46:23] Maar het was het belangrijkste onderdeel.
[2:46:25] En het is alleen verschoven omdat ze toen schijnbaar ook niks wilden zeggen tegen u.
[2:46:31] En dat is jammer, het is toch raar dat dat gebeurt.
[2:46:33] Dit is het belangrijkste onderwerp.
[2:46:35] Beide ministers zeggen dat het voortdurend terugkomt dat dit het grootste probleem is in de arbeidsmarkt voor ondernemers.
[2:46:43] En dan zit daar een hele coalitie en op het moment de grootste partij in de peilingen, Pro, en die zeggen helemaal niets.
[2:46:54] U moet op minst teleurgesteld zijn.
[2:46:57] En dat vraag ik aan de minister.
[2:47:00] Mijn emoties over het functioneren van de Kamer laat ik altijd achterwege in debatten.
[2:47:05] Ik ben blij om hier te zijn en dat we met een groot deel van uw Kamer kunnen spreken over de loondoorbetaling.
[2:47:10] We hebben meerdere debatten ook staan.
[2:47:12] Nogmaals, over twee weken hebben we een begroting en dan gaat het over alles.
[2:47:14] Daar zal ongetwijfeld ook loondoorbetaling bij aan de orde komen.
[2:47:19] En hoe meer input we krijgen, hoe beter.
[2:47:20] Nogmaals, het is een discussie wat mij betreft die uitgediept moet worden, die we gelaagd moeten voeren.
[2:47:25] Dat doen we met de politiek.
[2:47:27] Daar is vandaag een onderdeel van, maar het zal u ongetwijfeld niet weerhouden om er op een ander moment ook over te praten.
[2:47:31] Dat doen we met de samenleving, de polder.
[2:47:34] En dat is hoe we het debat als kabinet verder voeren.
[2:47:40] Ja, voorzitter.
[2:47:40] Kijk, deze laatste zinnen, daar was ik dus bang voor.
[2:47:44] Die scenario's zijn uitgewerkt.
[2:47:45] Die liggen nu op tafel.
[2:47:46] Dat is een lang gekoesterde wens ook van de Kamer.
[2:47:48] Dus ik heb al mijn interrupties op dit onderwerp bewaard.
[2:47:51] Maar dan aan de voorkant besteed ik mijn eerste interruptie wel even aan een hele heldere vraag.
[2:47:56] Is er wat de minister betreft, en wat de minister vindt, dat vindt in de praktijk dan zijn drie, nou ja trouwens niet altijd deze regering, maar de kans is groot dat zij daarin meegaan.
[2:48:06] Vindt de minister zelf dat er op dit moment al sprake kan zijn van een keuze die hij dan vervolgens gaat uitwerken?
[2:48:13] Een scenario, specifiek scenario, misschien weliswaar aangevuld met een aantal goede elementen uit andere scenario's.
[2:48:18] Of zegt hij, nee dit zijn gewoon scenario's waar we op de lange termijn mee aan de slag willen en ik wil ook niet ingaan tegen wat er op dit moment eventueel besproken wordt aan de tafel met de sociale partners.
[2:48:28] Dus welke speelruimte ziet de minister zelf op dit moment?
[2:48:35] De speelruimte zit er maar in om samen te zoeken naar wat werkbare oplossingen zijn.
[2:48:41] U zegt net, sorry de heer Keulemans zegt net, wat de minister vindt, vindt deze coalitie.
[2:48:46] Ja dat is één niet waar en twee, als het al waar is leunt dat op een minderheid van beide kamers.
[2:48:53] Dus het idee van dit minderheidskabinet is ook om samen met andere partijen in deze kamer te zoeken naar oplossingen.
[2:48:58] Ik ben blij dat u richting geeft, dat helpt.
[2:49:01] Wij gaan nu verder met het uitwerken van die scenario's, want ook binnen die scenario's
[2:49:04] Eén, heb je allerlei mogelijkheden.
[2:49:06] Heb je ook allerlei keuzemogelijkheden.
[2:49:08] Dat is één.
[2:49:08] Twee, we moeten goed naar de uitvoering kijken.
[2:49:11] We hebben nu een eerste scenario's uitgeweekt.
[2:49:12] Het was het verzoek van de heer Keulemans om dat voor Prinsjesdag te doen.
[2:49:15] Maar ook daar heb je nog variaties in.
[2:49:17] Het UWV geeft aan, voor ons is dit en dit onmogelijk.
[2:49:21] De vraag is of het UWV dit moet uitvoeren.
[2:49:23] Zijn er andere organisaties?
[2:49:24] Er zijn al private partijen op de lijn gekomen.
[2:49:26] Je kunt samen iets bedenken, ook met de polderweg.
[2:49:29] Dat is twee.
[2:49:30] En drie, er hangt natuurlijk ook een prijskaartje aan een aantal scenario's.
[2:49:33] Ik heb een aantal dingen gehoord.
[2:49:36] Het scenario wat het meest genoemd wordt is ook een scenario wat 4,6 miljard kost.
[2:49:42] Ik wou een flauw grapje maken richting Forum.
[2:49:44] Dat is vier keer de NPO afschaffen.
[2:49:46] Om dat te kunnen doen.
[2:49:48] Dat gaat om behoorlijk veel geld.
[2:49:50] Dat zal ook ergens gevonden moeten gaan worden met elkaar.
[2:49:54] Volgens mij is het belangrijk dat we deze discussie starten.
[2:49:57] Daar kijken waar zitten nou de elementen in die we kunnen oplossen.
[2:50:01] En dan langzaam toewerken naar uiteindelijk een eindvoorstel.
[2:50:06] De vraag van orde is geen interruptie.
[2:50:08] Er komen nog antwoorden op alle vragen.
[2:50:11] Dit was alleen de inleiding.
[2:50:13] De minister gaat nu nog door op de vragen die ook op dit onderwerp zijn gesteld.
[2:50:16] Zo begreep ik hem.
[2:50:17] Ja, klopt.
[2:50:19] Dan gaan we door.
[2:50:21] Er zijn veel vragen gesteld.
[2:50:22] Laat ik beginnen met een toezegging aan de leden van JA21, PVV, Forum en de SGP.
[2:50:28] Je hebt namelijk heel veel vragen gesteld over twee elementen uit alle scenario's.
[2:50:32] De eerste is hoe ziet het nou met de financiële onderbouwing ervan?
[2:50:36] Dus hoe zit het met de hervattingskas, de AOF-premie, de schuif publiek-privaat.
[2:50:42] Dat is behoorlijk ingewikkeld om dat uit te leggen.
[2:50:44] Hetzelfde geldt voor hoe zijn nou de prikkels voor werknemers en werkgevers meegerekend.
[2:50:50] Als je één blokje weghaalt heb je namelijk op de ene plek...
[2:50:52] Meer werknemersprikkels hoger of lager en de werkgeversprikkels gaan omhoog en omlaag.
[2:50:58] Het Centraal Planbureau rekent dat gedeeltelijk mee, ook niet alles.
[2:51:03] En een derde element is hoe zit het met de WIA-stroom, want daar komt uiteindelijk ook de rekening vandaan.
[2:51:09] En ook daar zitten weer twee elementen in die...
[2:51:11] Voor een gedeelte zijn meegenomen, namelijk het aantal WIA-aanvragen en het aantal WIA-toekenningen.
[2:51:18] En ja, als iemand ziek is, dan kun je prikkelen wat je wil, maar dan zal er nog steeds een toekening volgen in de WIA.
[2:51:25] Omdat als een medische keuring, dat is niet gebaseerd op een systeem.
[2:51:28] Het is gewoon een onafhankelijke medische keuring.
[2:51:30] Het aantal aanvragen kan natuurlijk wel fors naar beneden gaan, als je dit slimmer inricht, bijvoorbeeld met een aantal werknemers.
[2:51:36] En we zien nou juist bij de WIA dat het aantal aanvragen en dus ook de voorschotten, en de vraag is hoe zit dat nou meegenomen?
[2:51:44] Dit is heel complex, u snapt het.
[2:51:46] Dus wat ik eigenlijk wilde voorstellen is dat we dat gewoon eens even uiteenzetten in een brief per onderdeel.
[2:51:50] Wat is nou het effect per scenario op de werkenkassingskas, op de AOF, op de schuif van publiek naar privaten, hoe is dat opgebouwd?
[2:51:59] Er zijn een aantal vragen gesteld over de parameters van het Centraal Planbureau.
[2:52:02] Dus wat ik eigenlijk gewoon wilde voorstellen is dat ik dat gewoon eens even nog netjes uiteenzet voor uw kamer.
[2:52:07] Omdat we hier anders over appels, peren en alles door elkaar heen gaan praten.
[2:52:10] En dat wordt heel ingewikkeld.
[2:52:11] Dus dat wil ik eigenlijk aan de voorkant even voorstellen om dat aan u te doen.
[2:52:20] Het zal als een toezegging in ieder geval worden gehouden.
[2:52:23] Ik kijk even naar de heer Cullemans.
[2:52:25] Volgens mij hebben we best wel een aantal vragen die ik daar dan in zal beantwoorden.
[2:52:30] Over de scenario's.
[2:52:32] Het is altijd goed om meer inzicht te hebben.
[2:52:39] Ik snap ook dat dit geen compleet uitgewerkte scenario's zijn en dat juist heel veel de crux gaat zitten in de uitvoering daarvan.
[2:52:48] Er zijn ook verschillende invullingen mogelijk.
[2:52:51] In eerste termijn al even een interruptiedebatje.
[2:52:54] Ik heb die motie bijvoorbeeld niet voor niets ingediend, waarbij ik ook zei met nadruk op het MKB.
[2:52:58] Dus wij vinden bijvoorbeeld niet principieel dat grote bedrijven altijd twee jaar moeten blijven doorbetalen.
[2:53:03] Maar de nood zit het meest bij het MKB.
[2:53:05] Dat zou bijvoorbeeld een tussenscenario kunnen zijn, waarin die kosten van 4,6 miljard, waar ik overigens ook echt behoorlijke kanttekeningen bij heb, maar niet meegenomen zijn, dat scenario bijvoorbeeld.
[2:53:13] Dus als de minister dit nader gaat uitwerken, ben ik wel naar twee dingen heel belangrijk.
[2:53:17] Eigenlijk naar drie.
[2:53:18] Wat is de termijn daarvan?
[2:53:19] Want dit moet niet iets zijn wat nu weer op de lange baan geschoven gaat worden met hele lange uitwerking van scenario's.
[2:53:25] Als de minister dit dader gaat uitwerken, neemt hij dan ook mee verschillende varianten waarin welk type bedrijven tot welke orde grote et cetera meegenomen wordt in die verlaging van de periode.
[2:53:36] En drie, de minister had het net over de AOF-premies.
[2:53:39] Ik ben bang voor het scenario dat we straks terugkrijgen, dit gaat ontzettend veel kostenstijging in de AOF-premies bewerkstelligen.
[2:53:46] Dus daar moet dan absoluut ook in worden meegenomen dat AOF-premies op dit moment niet kostendekkend zijn, maar vele malen te hoog.
[2:53:52] Kan de minister dat dan ook toezeggen?
[2:53:55] Ja, voorzitter, dan zal ik hier nog twee toezeggingen aan toevoegen in diezelfde brief.
[2:54:00] De toevoeging dat we die AOF-kostverdekkendheid in combinatie met de fondsdiscussie daar aan toevoegen.
[2:54:09] Tegelijkertijd voegen we daar aan toe, maar er komt onderaan de streep een rekening voor de Rijksbegroting uit.
[2:54:16] Je kunt dus discussies voeren over een toekomstige fondsenstelsel.
[2:54:21] Discussie heeft u voor mij met de velbrief uitgebreid gehad.
[2:54:24] Wat u vindt dat nu niet goed is aan het fondsenstelsel, feit is wel dat dat nu het systeem is.
[2:54:30] Dus ja, ik zal daar wat nuances aan toevoegen.
[2:54:33] Maar ik blijf er wel bij dat gaat het bedrag ten aanzien van de Rijksbegrotingsdekking in het hier en nu niet naar beneden brengen.
[2:54:40] Het tweede wat ik daaraan zal toevoegen is, dan komen we op scenario 2 en daar dan een subscenario op.
[2:54:48] Dat je zegt, als je nou een grens zou kunnen leggen, vraag eens of dat kan juridisch overigens.
[2:54:55] Maar stel je zou dat doen op kleine bedrijven, wat zou dan de financiële consequentie iets op, heb ik de heer Keulemans begrepen, zijn.
[2:55:03] Dat ik die daar ook aan toevoeg.
[2:55:06] Zo hebben we hem volgens mij ook begrepen.
[2:55:08] Ik probeer de heer Keulemans tegemoet te komen met...
[2:55:11] Ik ben ruimhartig, een verduidelijking.
[2:55:16] Nee, fijn.
[2:55:17] Het is oprecht een verduidelijking hoor.
[2:55:19] Kijk, in dit scenario is die 4,6 miljard, wat je ook verder van het bedrag vindt, is uitgegaan van over de hele linie naar één jaar.
[2:55:27] Er zijn natuurlijk tussenvarianten mogelijk.
[2:55:29] En het politieke debat zou erover moeten gaan welke tussenvarianten zou je dan willen en welke niet.
[2:55:33] Maar het is goed dat die kosten ook in beeld worden gebracht.
[2:55:36] Dus dat daar bijvoorbeeld gekeken wordt naar...
[2:55:37] ...naar bedrijven tot bijvoorbeeld 25 of 50 werknemers.
[2:55:42] Dat het gaat om bijvoorbeeld bepaalde branches met arbeidsintensief werk, dat soort zaken.
[2:55:46] Dat wordt meegenomen zodat we ook die inschatting beter kunnen maken.
[2:55:50] En dat daar ook in mee wordt genomen de effecten van het lagen naar één jaar... ...van bijvoorbeeld economische groei en belastinginkomsten die dat voor meebrengt.
[2:55:59] Ja, dank voorzitter.
[2:56:00] Nee, die variatie in lengte en variatie in grootte van bedrijf kunnen we meenemen.
[2:56:05] Of het branche die wel mogelijk is, dat durf ik te twijfelen.
[2:56:08] Maar laten we gewoon beginnen met lengte en bedrijfsgrootte.
[2:56:14] En daarmee hoop ik dus ook een beetje te voldoen aan de vragen die zijn gesteld over die parameters.
[2:56:18] Want uiteindelijk was dit bedoel ik dus met het uitdiepen van deze discussie.
[2:56:21] Dit is niet één commissiedebat.
[2:56:22] We moeten deze discussie uitdiepen.
[2:56:26] En ik zal deze brief Q1-27...
[2:56:28] Q1-27 met uw kamerdelen.
[2:56:32] Voorzitter, ik stip kort even de verschillende scenario's aan.
[2:56:36] En dan zal ik daarna ingaan op wat we in het hier en nu ook nog verder kunnen doen.
[2:56:39] Want wat ik al zei, het kabinet werkt langs drie lijnen.
[2:56:42] De hoogte, de lengte en de invulling ervan.
[2:56:45] En dat is volgens mij ook de gelaagdheid van die discussie.
[2:56:47] En ook overigens binnen de lengte kun je ook nog een gelaagdheid aanbrengen.
[2:56:52] De heer Keulemans deed dat net al.
[2:56:55] Ten aanzien van de hoogte, daar zie je dat...
[2:56:59] Er werd een aantal keer iets van gezegd, daar geloven we niet zoveel in...
[2:57:01] Dat is op zichzelf niet een gekke gedachte.
[2:57:04] Je ziet dat de wetgever al eerder heeft gezegd, we vinden dat het minstens 70% moet zijn, zodat je ook op een aantal plekken, bijvoorbeeld bij arbeidsconflicten, toch ook iets van een prikkel hebt.
[2:57:16] Als je het scenario wat we hebben doorgerekend zou doen, zou dat aan loonkosten 1,4 miljard vrij spelen.
[2:57:23] Maar ik zeg hier wel bij, dit is wel primair de verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers in cao-verband.
[2:57:31] Als je dit echt zou gaan verbieden, dan moet je daar zwaarwege juridische argumenten voor hebben.
[2:57:37] En dan zou je het ook echt moeten betrekken in de WIA-discussie.
[2:57:40] Want puur en alleen het feit dat je zegt wij vinden dit, is onvoldoende juridische om tussen werkgevers en werknemers in te komen.
[2:57:48] Maar het is belangrijk denk ik om dit scenario te hebben.
[2:57:50] De lengte, daar hebben we al over van gesproken.
[2:57:53] Daar zul je echt moeten kijken wat doet dit uiteindelijk met de WIA-aanvragen en wat doet het uiteindelijk met de WIA-toekenningen.
[2:57:58] En ook hoe richt je dan dat tweede jaar wat je dan vervolgens op laat gaan in de WIA.
[2:58:04] Ook dat zul je in een breder WIA-verband moeten bekijken.
[2:58:06] De variatie zoals eerder toegegeven aan de heer Keulemans kan daar overigens wel bij helpen om dat wat beter inzichtelijk te krijgen.
[2:58:14] Het nadeel van dit scenario is wel echt het prijskaartje, wat echt substantieel is.
[2:58:18] Daar moeten we gewoon eerlijk over zijn.
[2:58:20] Als je dit pad op wil, ik denk dat dat ook een grote wens is van de werkgevers, komt daar ook een prijskaart achter vandaan, wat dat betreft.
[2:58:29] Collectivisering, ik heb gehoord wat de Kamer daarover heeft gezegd.
[2:58:33] Het heeft overigens al eerder op tafel gelegen.
[2:58:37] Maar het is wel een interessant scenario, omdat het namelijk wel hier weer een gelaagdheid aangeeft.
[2:58:43] Je hebt
[2:58:44] Als we het over de hervorming van de loon door betaling hebben, heb je ook hier weer een aantal elementen in.
[2:58:50] Je hebt het over de termijn waarop de verplichting blijft lopen.
[2:58:55] Maar de verplichting zelf kent ook weer meerdere onderdelen.
[2:58:57] Namelijk het verbod op het ontslag.
[2:59:01] De verplichting van het betalen van het loon, waar dan ook weer variatie in zit.
[2:59:05] En de verplichting tot reïntegratie.
[2:59:07] En ook daar heb je weer eerst een tweede spoor.
[2:59:09] Nogmaals, een aantal gelaagdheden.
[2:59:12] Maar dit scenario toont aan waarop je kunt variëren.
[2:59:18] Het scenario, voorzitter, vier over het inkorten van de loonsanctie.
[2:59:21] Ook dat heeft een positief effect.
[2:59:23] Het enige, zeg ik er politiek ook nog maar even bij... ...is dat de mensen die zich nu houden aan de wet... ...en ook houden aan de reiteratieverplichtingen... ...die worden niet bevoordeeld hierbij.
[2:59:35] Goed gedrag...
[2:59:36] Wordt al niet gestraft.
[2:59:38] Dus ja, dan kun je de sanctie wel minder maken.
[2:59:40] Dus ik zie dan meer heil in het voorstel wat bij uw camera al ligt.
[2:59:44] Ik zal er zo wat meer over zeggen over het afschaffen van de RIF-toets.
[2:59:47] Omdat dat echt gewoon het verschil gaat maken voor heel veel ondernemers.
[2:59:50] Eenvoudig de ontslagaanvraag en de no-risk-polis zijn nog twee andere elementen.
[2:59:55] Ook die elementen kun je volgens mij weer een plek geven in een eventueel eindplan.
[3:00:00] Voorzitter, laat ik het blokje dan even afmaken.
[3:00:03] We doen al een aantal dingen.
[3:00:06] Ik hoop u volgende week, dat is het antwoord op mevrouw Van Ark, de knelpuntenanalyse wet verbetering poortwachten te kunnen sturen.
[3:00:12] Het is een grote analyse die is gedaan door de argumentenfabriek samen met ondernemers, arbo-diensten, etc.,
[3:00:20] om gewoon die knelpunten in kaart te brengen.
[3:00:23] Oké, die twee jaar is nu twee jaar, maar wat gebeurt er nou?
[3:00:26] Wat moeten mensen nou doen na zes weken?
[3:00:28] Wat moeten mensen nou doen na 42 weken?
[3:00:29] Hoe wordt dat ervaren?
[3:00:30] Hoe kun je nou ervoor zorgen dat je veel beter persoonlijk contact kunt krijgen?
[3:00:34] Al die knelpunten, voor- en nadelen, die staan in dat rapport als het goed is.
[3:00:39] Uw Kamer heeft gevraagd aan mij om dat rechtstreeks door te sturen.
[3:00:43] Ik heb hetzelfde rapport ook nog niet gezien.
[3:00:44] U krijgt dat rechtstreeks voor de begroting in uw mailbox.
[3:00:48] Het kabinet zal zich daarna beraden op een reactie.
[3:00:55] Tot slot, voorzitter, er liggen nog twee wetten bij u in de Kamer.
[3:00:57] De eerste is een verzamelwet waar onder andere ook het afschaffen van de RIF-toets in zit.
[3:01:03] Ik denk dat dat heel goed is, omdat heel veel ondernemers nu tegen mij zeggen... ...ja, ik heb precies gedaan wat de bedrijfsarts zegt...
[3:01:10] Ik kan ook niet anders, want ik ben geen dokter.
[3:01:12] Ik heb een bedrijfsarts, een arbeidsarts ingeschakeld.
[3:01:16] En dan kom ik vervolgens bij het UWV en krijg ik een boete omdat ik blijkbaar iets anders had moeten doen.
[3:01:20] Nou, ik denk dat dit enorm gaat helpen als we dit doen.
[3:01:23] En het wedstrijd wat er nog meer ligt is onderdeel van het arbeidsmarktpakket reïntegratie tweede spoor.
[3:01:29] De heer Velbrief liet net al doorschemeren dat in ieder geval deze twee leden van het kabinet enorm wachten tot de Kamer gaat...
[3:01:37] Er ligt een behoorlijk stuw meer aan wetten bij u.
[3:01:41] Het zou goed zijn als we daar snel over kunnen spreken.
[3:01:43] Dank.
[3:01:43] Excuus, Mark.
[3:01:44] Mag ik een heel punt van orde maken?
[3:01:45] Excuus, ik zit er heel erg op hete kool.
[3:01:47] Ik moet heel even naar een regeling van werkzaamheden.
[3:01:50] Is het akkoord als ik bij terugkomst nog één vraag over loondoorbetaling stel, ook al is het nu het einde van dit blokje?
[3:01:56] Dat kan, maar het kan ook zijn dat we dan al in de tweede termijn zitten.
[3:01:59] Oké, nee, maar dan kan dat denk ik wel.
[3:02:01] Mevrouw van Ark heeft een interruptie.
[3:02:05] Ja, dank u wel, voorzitter.
[3:02:06] Ik had in mijn interruptie aan de heer Vlag ook iets gevraagd over die MKB-ontzorgverzekering.
[3:02:12] Dat is eigenlijk misschien wel een scenario wat hier misschien ontbreekt in de brief van de minister.
[3:02:17] Want wat ik hoor van MKB'ers is dat ze hebben ofwel geen verzekering of ze zeggen die verzekering die we hebben is te duur.
[3:02:24] Ik vraag me af, wat is te duur in dit geval?
[3:02:26] Ik hoor ook van verzekeraars, je bent eigenlijk niet handig bezig, zal ik het zo zeggen, als je geen verzekering hebt.
[3:02:34] Mijn vraag aan de minister is, kan hij hier ook naar kijken?
[3:02:37] Want ik denk dat er heel veel mogelijkheden zitten om ook met een goede verzuim-ontzorgverzekering toch die loondoorbetaling bij ziekte beter werkbaar te maken.
[3:02:47] Minister.
[3:02:49] Voorzitter, ik wil daar best even op terugkomen in de brief die ik al eerder heb toegezegd.
[3:02:52] Lijkt me dan verstandig om te doen.
[3:02:54] Omdat we hier ook wisselende signalen over krijgen over hoe die markt functioneert.
[3:03:00] En de vraag is of dit een gepaste oplossing is bij het probleem.
[3:03:02] Maar we proberen dus die hele breedte op te zoeken van oplossingen op die vervolgens uit te diepen.
[3:03:07] Dus daar past dit ook bij.
[3:03:10] De heer Mulder.
[3:03:12] Ook nog even over de brief die steeds omvangrijker wordt en belangrijker.
[3:03:17] De minister zei in een bijzin dat er ook misschien private partijen een deel van deze scenario's zouden kunnen ondersteunen.
[3:03:28] Kan hij dat meenemen in de brief?
[3:03:30] Want bij een groot aantal van de scenario's hier staat, het kan niet want UWV, het kan niet want UWV.
[3:03:35] Dus als er nu echt een oplossing daarvoor is, dan brengt het aantal van deze scenario's iets beter binnen handbereik.
[3:03:49] Ja, voorzitter, dan zou ik daar denkrichtingen moeten opnemen.
[3:03:53] Want echt concrete scenario's, daar is dit echt nog te vroeg voor.
[3:03:57] Ik snap de behoefte in de Kamer om dit morgen op te lossen, dit probleem.
[3:04:00] Maar het is echt een majeur stelsel natuurlijk.
[3:04:02] Dus dan zou dat eerder in de vorm van denken...
[3:04:04] Ik probeer even de emul tegemoet te komen.
[3:04:06] Dan zou je denkrichtingen kunnen uitdiepen daarin.
[3:04:08] Maar dat worden geen concrete scenario's.
[3:04:15] Dank.
[3:04:16] In principe mee eens.
[3:04:18] Ik breng het alleen naar voren omdat bij vier of vijf van de zes scenario's staat UWV kan dit scenario niet aan.
[3:04:28] Dus dan
[3:04:29] dan houdt het in feite op.
[3:04:31] Dus als u daarvoor een oplossing heeft, u hoeft geen namen te noemen en niet in te gaan op onderhandelingen, maar als het mogelijk is om deze bezwaren weg te nemen, dan hebben we wat meer te kiezen.
[3:04:41] Ja, maar wat ik dan zal doen, dan zal ik even per scenario of subscenario waar we inmiddels op zitten aangeven, wat dieper ingaan op de uitvoering.
[3:04:49] Want inderdaad, het UWV heeft deze scenario's in deze vorm, zonder andere maatregelen, getoetst en dan is dit de uitkomst.
[3:04:57] Maar inmiddels weet ik als minister zelf ook dat als je aan de vorm draait en alternatieve maatregelen draait, de uitkomst niet hetzelfde hoeft te zijn.
[3:05:07] Dus laat me dan even toezeggen dat ik gewoon per scenario het blokje uitvoering wat uitvoerder uitschrijf en daar ook andere suggesties, denkrichtingen, plussen en minnen aan toevoeg.
[3:05:17] Want dan kunnen we dat meewegen.
[3:05:19] Dat snap ik vanuit de Kamer heel goed.
[3:05:20] Want met een kopje onuitvoerbaar kunt u niks.
[3:05:23] Dat snap ik ook.
[3:05:24] Ja, de heer Vlagg.
[3:05:26] Voorzitter, ik heb twee vragen bij dit onderwerp.
[3:05:27] Ik zal ze even apart doen.
[3:05:28] De eerste gaat over het proces waar de minister uitgebreid op inging en zijn begrip uitte dat een aantal Kamerleden geen richting gaven op het gebied van loondoorbetaling bij ziekte.
[3:05:38] De brief die de minister stuurde nodigde bovenaan en onderaan uit om in gesprek te gaan met elkaar hierover.
[3:05:43] Dat is dus nu niet gebeurd.
[3:05:44] Korte gelijkheid, de minister zegt ja wij gaan sowieso door met het verder uitwerken van de scenario's.
[3:05:48] Hoe moet ik dat nu zien?
[3:05:49] Heeft de minister nou die richting nodig om gerichter scenario's uit te kunnen gaan werken of zegt hij van nou...
[3:05:55] Ik ga sowieso nog een poosje het een en ander uitzoeken.
[3:05:58] U kunt uw mening nog wel even verder ontwikkelen.
[3:06:09] We willen op dit onderwerp het gesprek aan met de politiek, met de polder en met de samenleving.
[3:06:13] Dat doen we langs die drie lijnen.
[3:06:16] Het staat u vrij om uw mening te geven, om richting te geven.
[3:06:19] Dat helpt altijd.
[3:06:22] Hetzelfde geldt voor het advies wat we aan de polder hebben gevraagd.
[3:06:25] Daar staat nadrukkelijk ook loondoorbetaling bij ziekte in.
[3:06:28] Dus dat helpt om dat daar ook te doen.
[3:06:30] En ik denk overigens dat het ook helpt als we daar ook de gesprekken hebben met sociale partners.
[3:06:35] Omdat als sociale partners en het kabinet tot een akkoord komen, heb je ook breed draagvlak uiteindelijk voor dit soort maatregelen.
[3:06:41] Maar het is ook belangrijk dat de politieke primaat, wat uiteraard hier in de Kamer ligt...
[3:06:45] ...zich daar ook over uitspreekt.
[3:06:48] Daarom probeer ik ook zo goed als mogelijk tegemoet te komen aan de vragen die u heeft gesteld.
[3:06:52] Omdat dit geen limitatieve lijst is van opties.
[3:06:55] Daar zitten nog verdiepingen in.
[3:06:57] En daarom is het goed dat we die brief ook kunnen sturen in het voorjaar.
[3:07:01] De heer Vlag.
[3:07:02] Ja, dan de andere vraag, voorzitter.
[3:07:03] En die ligt misschien meer op het vlak van collega Heijnen van de minister... ...maar die durf ik geen appjes te sturen.
[3:07:09] Dus ik stel hem hier maar.
[3:07:12] Het gaat over inderdaad wat collega Keulemans ook aankaart, over die AOF-premie.
[3:07:16] En de minister zegt terecht, hoe dan ook, er ligt gewoon in het huidige stelsel gewoon een rekening voor de Rijksbegroting als je een aantal zaken doorzet.
[3:07:24] Het gaat er wel om of je vindt dat die binnen dat domein moet worden opgelost.
[3:07:28] Want we heffen eigenlijk al jarenlang teveel premie bij werkgevers.
[3:07:32] Je zou in een scenario terecht kunnen komen van dat er bepaalde kosten aan verbonden zijn.
[3:07:36] Is de insteek van de minister dan dat hij zegt, nou dan moet dat binnen dat domein van de werkgeverslasten worden opgelost?
[3:07:43] Of zegt de minister dan, nee feitelijk hebben we dat al jarenlang teveel opgehaald.
[3:07:46] We hebben wel een gat in de begroting, maar dat gaan we...
[3:07:49] op een ander domein zoeken.
[3:07:50] Hoe kijkt de minister daarnaar als hij die discussie gaat voeren met zijn collega van Finans?
[3:07:57] Die zal vooral zeggen, succes meneer de minister, zoek dus maar binnen uw eigen domein.
[3:08:00] Dat is ook logisch, dat zegt de minister van Finans tegen iedereen.
[3:08:03] Dat hoort er ook bij.
[3:08:05] Wat wij hebben gedaan is de scenario's uitgewerkt en een dekking daar voor de Rijksbegroting neergelegd.
[3:08:10] Dat betreft de getallen.
[3:08:12] Waar die dekking vandaan komt, daar zijn we nog niet.
[3:08:14] Dus dat is ook het gesprek wat berekend in de Kamer en ook in het sociaal akkoord.
[3:08:18] Als u dit wil, is dit het prijskaartje.
[3:08:20] En hoe u dat dekt, dat hoort dan vervolgens ook bij dat gesprek.
[3:08:24] Ja, inderdaad.
[3:08:26] Ik bedoel hem minder luchtig dan dat het misschien lijkt.
[3:08:29] Want die alsmaar opgehoogde AOF-premie, daar is natuurlijk juist sprake van dat dekkingen niet gezocht zijn in de domeinen waar het gezocht had moeten worden.
[3:08:38] Dat gegeven hoop ik echt dat de minister nadrukkelijk meeneemt in de gesprekken die ook op financieel vlak gevoerd zullen gaan worden.
[3:08:45] Dat daar in ieder geval met de vuist op tafel wordt gezegd van, moet je luisteren, we kunnen dit niet bij de werkgevers opnieuw neerleggen.
[3:08:50] Die hebben al jarenlang op een oneigenlijke manier via de AOF-premieren aan bijgedragen.
[3:08:54] Dus als er een rekening ligt, moeten we breed de discussie voeren.
[3:08:57] En wat de SGP betreft gaan we dan ook gewoon minder uitgeven.
[3:09:00] Dat is bijvoorbeeld ook een hele goede manier om aan geld te komen.
[3:09:03] Dus ik geef hem echt als belangrijke prioriteit mee aan de minister.
[3:09:08] Ja, dank voorzitter.
[3:09:09] Goed om die mee te krijgen inderdaad.
[3:09:11] Volgens mij wordt de komende periode ook nog verder gesproken over de financiële samenwerking tussen het kabinet en de oppositie.
[3:09:18] Dus geeft u het daar ook vooral mee zou ik willen zeggen.
[3:09:20] Maar dit kabinet, wij werken aan scenario's dat moeten uiteraard altijd netjes gedekt worden.
[3:09:25] Ik zeg er wel bij, we zijn daar natuurlijk nog niet.
[3:09:27] We zitten nu echt nog in die fase waarin we met de Kamer, met de Polter en de maatschappij verder praten over deze oplossingen.
[3:09:36] De laatste woorden van de heer Vlag zijn me uit het hart gegrepen.
[3:09:39] Als het gaat over die verkorting van die loondoorbetalingsperiode, gaat het heel snel over kosten.
[3:09:44] Los van de kanttekeningen die erbij te plaatsen zijn, is het natuurlijk zo dat dat op dit moment kosten zijn die voor rekening van werkgevers komen en die daar gewoon onevenredig mee belast worden, ook in vergelijking met letterlijk alle andere landen.
[3:09:56] ter wereld.
[3:09:57] Dus dat aspect mis ik eigenlijk in de hele discussie.
[3:09:59] Het is natuurlijk voor een groot deel ook een verschuiving binnen kosten die gemaakt worden van het bordje van werkgevers af, die dit al heel lang ontzettend ver hebben moeten opbrengen.
[3:10:09] En mijn tweede vraag zou zijn, ik probeer toch een beetje grip meer hierop te krijgen, want er gaat nu allemaal scenario's gaan uitgewerkt worden.
[3:10:17] Tegelijkertijd staat er natuurlijk niet voor niets ook in het coalitieakkoord, naar mijn zin te vaag, maar hier moet echt snel iets aan gebeuren, want het is onwerkbaar voor werkgevers.
[3:10:25] Op het moment dat nu al die scenario's uitgewerkt gaan worden, dan gaat dat volgens mij een ongelooflijk langdurig proces worden.
[3:10:32] Waarin deze kabinetsperiode, hoe lang die ook duurt, geen knopen meer doorgehakt gaan worden.
[3:10:37] En dit gaat gewoon verzanden.
[3:10:38] Dus ik zou de minister op het hart willen drukken.
[3:10:40] Sta ook open voor, ik wil in ieder geval een Kameruitspraak.
[3:10:43] Het lijkt mij veel beter om gericht een scenario uit te gaan werken.
[3:10:46] Dan kan je binnen die uitwerking van mening verschillen over hoe je dat invult.
[3:10:50] Maar niet nu...
[3:10:51] gewoon een vertaalslag van al deze scenario's naar een heel langdurig traject.
[3:10:55] Want hoe ziet de minister dat voor zich?
[3:10:57] Ook gelet op de termijnen waar hij dan over praat.
[3:11:01] Voorzitter, twee dingen.
[3:11:02] Ik denk dat het politiek niet nodig is om hier tot Sint-Jutemis over te spreken.
[3:11:07] Je moet alleen zorgen dat je de juiste discussie voert met elkaar.
[3:11:11] Dus als u het heeft over keuzes...
[3:11:14] Nogmaals, wij brengen die gelaagdheid aan in het debat over de lengte, over de hoogte en over de invulling.
[3:11:18] Dat laatste is overigens ook nog enorme stappen te zetten.
[3:11:21] Daar komen we volgende week met een eerste analyse op.
[3:11:25] Dus breng ook die gelaagdheid aan, zou ik willen zeggen, in dat debat en in die keuzes.
[3:11:30] En ook hier de variatie tussen de verschillende scenario's is mogelijk.
[3:11:35] Dat proberen we in de Kamer te doen, dat doen we met u, dat doen we in die polder.
[3:11:39] De minister Velbrief heeft al gezegd, zowel de ambitie van het kabinet, maar ook van de sociale partners, is om snel op hoofdlijnen tot elkaar te komen.
[3:11:48] We moeten ons wel blijven realiseren dat dit echt een heel groot onderwerp is.
[3:11:52] Het is echt een groot stelsel.
[3:11:54] We zitten hier al twintig jaar in met elkaar.
[3:11:58] Dus we moeten deze discussie ook goed met elkaar voeren.
[3:12:02] En laten we dat ook op die manier doen.
[3:12:04] Dus we moeten knopen doorhakken.
[3:12:06] En tegelijkertijd moeten we ook realistisch zijn.
[3:12:08] Dit is niet morgen gelijk opgelost.
[3:12:10] Dat volgens mij is de heer Keulemans ook lid van een realistische partij.
[3:12:14] Dat hoort hier ook bij.
[3:12:15] Dat dit niet morgen gelijk is opgelost.
[3:12:19] Ja, dan kunnen we door met de betoog van de minister.
[3:12:22] Dit was mijn blokje belonenvertaling, voorzitter.
[3:12:23] Heel goed.
[3:12:25] Nog een paar losse vragen.
[3:12:26] Ja, graag.
[3:12:26] Want we hebben niet zo heel veel tijd meer.
[3:12:28] Ik ga het snel doen voor de tijd.
[3:12:29] Mevrouw van Brenk vroeg mij over het experiment ten aanzien van reintegratie dienstverlening Waaijong.
[3:12:38] Ik moet u zeggen, dat experiment was succesvol.
[3:12:43] Maar wel buitenwettelijk.
[3:12:45] En daarmee dus ook tijdelijk.
[3:12:46] En om dit structureel te maken is daar wetgeving voor nodig.
[3:12:50] En een structureel bedrag van 5 miljoen euro.
[3:12:53] Ik heb al eerder aangegeven dat dat zal op de geëigende momenten moeten, in de begroting of in de voorjaarsnota.
[3:13:00] Dus we spreken hier met elkaar ook nog over twee weken.
[3:13:04] Op dit moment hebben we daar geen financiële middelen voor om dat te doen.
[3:13:08] Als we die wel vinden, dan hebben we tot april 2028 nog om dit wettelijk te regelen.
[3:13:15] Dat moet voor ons haalbaar zijn, mits de Kamer spoedige behandeling van dat wetsvoorstel dan ook voorziet.
[3:13:24] En overigens proberen we in de tussentijd wel maximaal mogelijk te blijven ondersteunen.
[3:13:28] Maar er moet wel geld voor worden gevonden.
[3:13:31] Mevrouw van Brenk stelde mij ook nog een vraag over de IOW en over de IOAZ.
[3:13:38] Wij zijn niet van plan om de tijdelijke regeling IOW te verlengen.
[3:13:41] En dat komt omdat we...
[3:13:44] We willen ook de IOAZ weer afschaffen.
[3:13:46] En dat komt omdat we zeggen we willen een vereenvoudiging met elkaar in sociale zekerheid.
[3:13:50] En dat betekent ook dat we keuzes...
[3:13:52] zullen moeten maken.
[3:13:53] En deze twee regelingen afschaffen, of de ene verloopt automatisch, de andere moet actief worden afgeschaft, past ook echt in die agenda van vereenvoudiging.
[3:14:01] Dat heb ik u ook al een aantal keer laten weten.
[3:14:04] Het bevordert arbeidsparticipatie.
[3:14:05] We hebben daar enorme stappen op gezet ten opzichte van vorige keren.
[3:14:09] Het is overigens ook wel zo dat zowel de IOW als...
[3:14:13] IOAZ niet houden op te bestaan vanaf 2028, maar zullen worden uitgefaseerd.
[3:14:21] Mensen die recht hebben op een uitkering behouden dat recht.
[3:14:31] Het voelt een beetje vervelend om te zeggen van we willen het lekker eenvoudig hebben, dan zorgen we dat de oudere werklozen
[3:14:44] maar geen inkomen heeft.
[3:14:46] Om dat nou te gooien van we schaffen iets af omdat het dan eenvoudiger wordt, dan geldt dat voor een heleboel.
[3:14:56] Een van de grootste problemen is, en ik heb het me straks ook aangekaart, dat je als oudere werknemer echt lastig aan de bak komt.
[3:15:04] Als dat niet opgelost wordt, ja, wat is dan het alternatief?
[3:15:11] Het is lekker eenvoudig.
[3:15:12] Het klinkt niet lekker, laat ik het op zachtst zeggen.
[3:15:15] Maar voorzitter, nu lopen er twee discussies door elkaar heen.
[3:15:18] Wij kennen in Nederland een stelsel van sociale zekerheid.
[3:15:22] Dat betekent dat als je hebt gewerkt, bouw je WW op.
[3:15:26] En als je die niet meer ontvangt, dan is daar de participatiewet.
[3:15:31] Dat is bedoeld om mensen aan het werk te helpen en zorgen dat mensen deelnemen in de samenleving.
[3:15:36] Dat geldt voor mensen die 29 zijn, mensen die 45 zijn en mensen die 63 zijn.
[3:15:42] We hebben daar tijdelijk van gezegd.
[3:15:44] Er moet een IOW komen voor mensen uit mijn hoofd, ik noem het even 60 of 61.
[3:15:49] Vergeef me als ik de exacte leeftijd niet correct heb.
[3:15:52] Die geven we bovenop wat we al hebben daar een extra in omdat we zien dat er te weinig
[3:15:59] Voortgang is geboekt ten aanzien van arbeidsparticipatie.
[3:16:03] We zien dat dat nu enorm bijtrekt.
[3:16:05] Daar zijn ook andere regelingen overigens voor.
[3:16:09] Het idee is wel van een tijdelijke regeling dat die tijdelijk is.
[3:16:12] Als we zeggen dat willen we niet, dan moeten we ook discussie voeren dat er een aparte participatiewet voor ouderen komt.
[3:16:18] Of ouderen vanaf 60 jaar komt.
[3:16:20] Dat is natuurlijk de fundamentele discussie die er wel onder ligt.
[3:16:23] We hebben nu een hele ingewikkelde regeling.
[3:16:24] Dat geldt ook voor de zelfstandigen.
[3:16:28] En dit kabinet kiest er wel voor om die vereenvoudiging door te zetten.
[3:16:31] En als de Kamer vindt dat er een andere inkomensvoorziening moet zijn voor bepaalde doelgroepen, volgende week hebben we het commissiedebat Participatiewet, dan zullen we daar met elkaar het gesprek moeten voeren dat de Kamer zegt vanaf een bepaalde leeftijd geldt de Participatiewet niet meer.
[3:16:48] Zo eerlijk moeten we ook met elkaar zijn, denk ik.
[3:16:53] De minister vervolgt ze me toch.
[3:16:54] Voorzitter, er is een vraag gesteld over de banenafspraak.
[3:17:00] We zijn nu bezig met de verbetering van de banenafspraak.
[3:17:02] Dat doen we door de nieuwe quotumregeling in ieder geval wetgevingstechnisch mogelijk te maken.
[3:17:07] Dat hebben we laatst ook gedaan.
[3:17:09] Er zitten veel mensen in dat doelgroepenregister.
[3:17:13] Mevrouw Van Brenk heeft het gelijk.
[3:17:14] We zitten nog niet aan die 125.000.
[3:17:17] We moeten hier ook een beetje met een realistische bril op kijken als we namelijk gaan kijken naar die doelgroep zelf.
[3:17:22] We zitten nu een beetje aan het einde van waar de rek in zit, noem ik het maar even, om die 125.000 te halen.
[3:17:29] De vraag is even of dat ligt aan de werkgevers die niet goed genoeg hun best doen.
[3:17:35] Of aan dat de doelgroep gewoon moeilijker wordt, noem ik het maar even.
[3:17:38] Althans niet die mensen zelf maar.
[3:17:40] Je komt steeds verder op het punt dat het veel moeilijker wordt om die mensen aan een baan te helpen.
[3:17:47] Vandaar dat we hebben gezegd, wat is nou belangrijk?
[3:17:48] Belangrijk is dat er zoveel mogelijk mensen...
[3:17:51] die mee kunnen doen of mee zouden moeten doen in de samenleving en in de arbeidsmarkt, dat ook kunnen.
[3:17:56] Vandaar dat we hebben gezegd laten we nou het systeem van banenafspraken verruimen door de doelgroep te verruimen.
[3:18:01] Dat is belangrijker dan het getalletje exact te halen.
[3:18:05] Vandaar dat het kabinet heeft gezegd we verbreden de doelgroep.
[3:18:08] En ik denk dus ook niet dat er sprake zal zijn van verdringing.
[3:18:11] Omdat we juist zien dat waar het nu knelt gewoon echt een doelgroep is.
[3:18:15] Wat gewoon heel lastig heeft om die stap te maken ook met een banenafspraak.
[3:18:20] Mevrouw van Brenk vroeg mij een reflectie op mijn werkbezoek aan WNXL.
[3:18:25] Ik was eigenlijk blij om daar te zijn.
[3:18:27] Maar staat u mij toe om daar terug te komen wanneer wij het actieprogramma Nederland Werkt presenteren?
[3:18:33] Omdat daar juist ook elementen in zullen zitten zoals ontwikkelbanen, zoals skillsgericht werken en allerlei belemmeringen weg te nemen.
[3:18:41] Dus zorgen dat het hele sociale zekerheidsstelsel niet meer om uitkeringen gaat, maar veel meer om werken meedoen gaat.
[3:18:47] En dat zullen wij presenteren in het actieprogramma Nederland Werkt.
[3:18:51] Dan, de heer Vlag is weg, maar heeft mij wel nog een vraag gesteld over PGB en ZZP.
[3:18:58] En laat me voorstellen, dit is een super ingewikkeld onderwerp.
[3:19:02] Dus laat me voorstellen dat ik niet die drie briefjes die ik hier heb ga voorlezen, want dat snapt niemand dan vervolgens meer.
[3:19:07] Ik heb daar vorige week een uitgebreide Kamerbrief over gestuurd.
[3:19:11] En ik stel voor dat ik met mijn collega van Financiën nog even het gesprek aanga, gelet op de kwetsbare positie.
[3:19:18] En de super ingewikkeldheid van dit onderwerp, want het eerlijke verhaal in het vorige debat was dat zowel de Kamerleden als de ambtelijke ondersteuning, maar zeker ook de betreffende minister ondergetekende, het niet helemaal snapte of helemaal niet snapte.
[3:19:30] Zo ingewikkeld is het.
[3:19:31] Laat staan dat deze ingewikkelde doelgroep het zelf snapt.
[3:19:34] Dus laat mij dit nog even terugnemen naar de staatssecretaris van Financiën.
[3:19:37] Daar kom ik dan nog even schriftelijk op terug.
[3:19:42] Ik stel voor dat we snel overgaan tot de tweede termijn.
[3:19:44] Dan kan dat nog binnen de tijd.
[3:19:46] Het staat u natuurlijk vrij om een twee minuten debat aan te vragen.
[3:19:48] Maar ik wijs er wel op dat er een stuw meer is dan twee minuten debatten.
[3:19:52] En dat de kans groter is, denk ik, dat er snel over wordt gestemd als u de motie indient bij de begroting.
[3:19:57] En die is van 2 en 3 december.
[3:19:59] Het is een suggestie.
[3:20:00] Doe ermee wat u wil.
[3:20:01] De heer Keulemans.
[3:20:03] Ja, voorzitter.
[3:20:03] Ik wil graag een twee minuten debat.
[3:20:06] U heeft voorkomen gelijk over het stuwmeer.
[3:20:08] Ik vind het alleen wel een heel belangrijk onderwerp.
[3:20:10] Dus ik zou hem er wel graag op willen zetten met inachtneming van wat u zegt.
[3:20:14] Want ik begrijp hoe ingewikkeld de puzzel is.
[3:20:17] En ik doe dit ook niet vaak, maar ik zou het wel graag in dit geval doen.
[3:20:21] En ik ga bij de begroting uiteraard ook aandacht voor vragen.
[3:20:24] Dank voor de beantwoorden in het termijn.
[3:20:26] Maar ik voel onvoldoende urgentie.
[3:20:29] En dat is niet persoonlijk richting de minister.
[3:20:31] Ik weet dat de ondernemers een warm hart toedraagt.
[3:20:33] Maar ik ben gewoon ontzettend bevreesd dat dit...
[3:20:35] En dat dit een ongelooflijk lang traject gaat worden... waarin we tot in lengte van jaren allerlei scenario's gaan uitdiepen.
[3:20:42] En nog een onderzoek en nog een analyse.
[3:20:44] Terwijl ondernemers zich ondertussen helemaal blauw blijven betalen.
[3:20:48] En dat die financiële strop gewoon heel lang nog boven hun hoofd blijft hangen.
[3:20:51] In het MKB met name.
[3:20:52] Dus ik ga in ieder geval een Kameruitspraak vragen over een keuze... voor in ieder geval een van de grote scenario's.
[3:21:00] Wat ons betreft wordt die keuze...
[3:21:01] Een verkorting van de loondoorbetalingsperiode.
[3:21:04] Dan kan die vervolgens uitgewerkt gaan worden.
[3:21:06] Ik denk dat we dan op een zowel zorgvuldige als snelle manier werk kunnen maken.
[3:21:11] Van dit voor het NKB met name hele belangrijke punt.
[3:21:15] Dan voor wat betreft thuiswerken.
[3:21:18] Ik zag een minister die volgens mij meer vindt dan hij eigenlijk kan zeggen.
[3:21:20] En ik heb het idee dat wat hij vindt ook enigszins in de richting komt van wat wij vinden...
[3:21:25] Ik vind de discussie die op dit moment ontstaat over het recht op thuis blijven werken en dat daar een conflict ontstaat tussen werknemers en werkgevers, vind ik een onprettige situatie.
[3:21:34] En ik vind het gewoon het goed recht van werkgevers om tegen personeel te kunnen zeggen, of werknemers moet ik zeggen, om gewoon op kantoor te zijn wanneer dat nodig is.
[3:21:42] Dus ik snap dat de minister daar nu allemaal geen morele uitspraken over wil doen.
[3:21:45] Wat hij zei vond ik al redelijk duidelijk en ook hierover zal ik naderen voor aandachtvragen bij de begrotingsbehandeling.
[3:21:52] Dank u wel.
[3:21:52] Mevrouw Van Rink, namens 50PLUS.
[3:21:55] Ja voorzitter, ik merk dat ik ontzettend gefrustreerd ben door het laatste antwoord van de minister.
[3:22:04] Omdat ik vind dat hij de positie van ouderen op de arbeidsmarkt die werkeloos waren onvoldoende op waarde schat.
[3:22:13] Omdat mensen echt de best doen om weer aan het werk te komen, maar dat we zien dat als zij op latere leeftijd inderdaad aan het einde van de WW-periode zitten, ja, dat je dan echt gewoon financieel heel erg klem kan komen te zitten.
[3:22:33] En datzelfde geldt ook voor zelfstandigen.
[3:22:36] Wij hebben mails gekregen van mensen die zich verzekerd hadden... maar dat kon maar tot een bepaalde leeftijd.
[3:22:45] Die komen niet in aanmerking voor... Nou ja, die hebben geen ouderenkorting, die hebben geen arbeidskorting.
[3:22:52] Die zeggen, wij komen echt gewoon financieel in de problemen.
[3:22:56] En ja...
[3:22:58] Nou ja, ik ga hier een groot punt van maken bij de begroting.
[3:23:02] Ik ben de volgende week niet bij de participatiewet.
[3:23:06] Maar ik vind echt dat ik zal hier proberen daar in ieder geval een kamermeerderheid voor te vinden.
[3:23:12] Dat mensen zien dat hier zo echt zometeen een groot gat gaat vallen.
[3:23:18] Dank u wel.
[3:23:19] Mevrouw Partij namens Pro.
[3:23:20] Ja, dank voorzitter.
[3:23:21] Ik ben blij met de opmerking van de minister van Sociale Zaken over de sceptische houding die hier aangenomen wordt ten aanzien met name van vakbonden.
[3:23:28] Er wordt hier met een soort cordate, frisse jongenshouding gesproken over hoe het varkentje van de ziektewet even opgelost moet worden.
[3:23:37] En dit gaat over zieke werknemers.
[3:23:40] Maar dit gaat ook over de periode die vooraf gaat aan de WIA en die je niet los van elkaar kunt zien.
[3:23:46] Het is de hele situatie van...
[3:23:50] werknemersverzekeringen en het stelsel zoals het opgebouwd is in het begin van deze eeuw, daar is best veel over te zeggen, moet er absoluut veranderd worden.
[3:23:57] Ik zal de eerste zijn die ook mee wil denken over hoe je die ziekteperiode zou moeten inrichten.
[3:24:03] Maar je kunt het niet loszien van een werknemersverzekering.
[3:24:05] Dat is ook waarom ik absoluut vond dat deze brief niet hier thuis hoorde in een debat over de
[3:24:10] over arbeid, maar op werknemersverzekering.
[3:24:13] Ik hoop dat we die dan ook snel zullen hebben... en dan zullen we dit debat ongetwijfeld veel inhoudelijker kunnen voeren.
[3:24:17] Maar ik vind die van... wij zijn lekker opgeruimd, we gaan het eens even oplossen... zo zit het niet in elkaar.
[3:24:24] Tot slot, voorzitter.
[3:24:25] Op dit punt heeft de heer Keulemans...
[3:24:29] Ik hecht er wel even aan om afstand te nemen van de woorden van mevrouw Patijn.
[3:24:33] Dat we hier met een vlotte, frisse jongensblik overal doorheen willen rousen.
[3:24:39] Dat beeld wordt nu neergezet.
[3:24:43] Ik vind het ook echt kwalijk dat over dit onderwerp in die terminologie gesproken wordt.
[3:24:47] ...een onderwerp is waar volgens mij iedereen van links tot rechts over erkent... ...dat het op deze manier niet werkbaar is.
[3:24:54] Volgens mij vindt zelfs mevrouw Patijn dat ook.
[3:24:56] En wat we met elkaar aan het doen zijn, in ieder geval ik vanuit mijn rol... ...is volgens mij op een hele gedegen manier zoeken naar oplossingen... ...waarbij niemand voorbij gaat aan het feit dat voor zieke werknemers...
[3:25:05] goed gezorgd moet worden.
[3:25:06] Niemand pleit ervoor, ook ik niet, om zieke werknemers na een jaar bijvoorbeeld aan hun lot over te laten.
[3:25:10] Dat is helemaal de insteek van dit verhaal.
[3:25:12] Dat weet mevrouw Partijn ook heel goed.
[3:25:14] En ik vind het kwalijk dat mevrouw Partijn voorbij gaat aan het feit dat er op dit moment heel veel mensen langs de kant staan, oudere werknemers, werknemers die in het verleden ziek zijn geweest, die dolgraag aan de bak willen en die niet aan een baan komen omdat dit als een zwaard van Damocles boven MKB'ers hangt.
[3:25:28] Daar zou mevrouw Partijn zich ook een keer iets over mogen afvragen.
[3:25:32] Mevrouw Partijn?
[3:25:33] Dat debat zou ik heel graag willen voeren, ook in samenhang met de totale werknemersverzekeringen en dus ook met de WIA.
[3:25:39] En dat vind ik niet als een los onderdeel in een debat over leven lang ontwikkelen, over de toekomst van de arbeidsmarkt, daar even tussen gepropt moet worden.
[3:25:48] Ik vind dat schadelijk en ik vind dat ook schadelijk voor ons stelsel.
[3:25:52] Zeker omdat die sceptische houding over het proces wat er gevoerd wordt, over werknemersverzekeringen die betaald worden door werknemers en werkgevers samen uit de loonruimte,
[3:26:03] Eventjes hier weggehaald wordt.
[3:26:06] Bij die sociale partners.
[3:26:07] Die daar een prima orde over kunnen vormen.
[3:26:09] En daar heel serieus.
[3:26:10] Een achterban aanpleging over hebben.
[3:26:13] Om te zorgen dat ze in de toekomst.
[3:26:15] Een bestel hebben wat ook draagvlak kan rekenen.
[3:26:17] Zowel bij hun werkgevers als werknemers.
[3:26:20] Tot slot.
[3:26:22] Ik heb een heel ander onderwerp nog even.
[3:26:24] Ik hoop.
[3:26:24] We hebben het over de sectorale benadering gehad.
[3:26:27] Van hoe de toekomst van die arbeidsmarkten uit moet zien.
[3:26:30] Ik hoop dat dat.
[3:26:31] in de SER ook belegd zal worden en dat ook langjarig gevolgd gaat worden.
[3:26:35] Ik zou heel graag willen dat er een structurele visie komt over hoe de toekomst van die verschillende sectoren eruit ziet.
[3:26:41] Niet alleen dus de sectoren die veelbelovend en vernieuwend zijn, maar ook hoe de huidige bestaande oude sectoren vernieuwend gaan worden.
[3:26:49] Dank u wel.
[3:26:49] Dan is het woord aan de heer De Beer namens de VVD.
[3:26:51] Misschien daarop aansluitend...
[3:26:54] Ik ben blij met de Nationale Talentstrategie, juist ook omdat dat de discussie veel breder maakt in relatie tot onderwijs, economie en ook onze sociale zekerheid.
[3:27:03] En dat gaat dus ook over het verbeteren van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, eigenlijk over de hele onderwijswaaier.
[3:27:10] Het gaat ook over van hoe brengen we mensen weer van werk naar werk, over sectoren heen.
[3:27:16] En hoe gebruiken we ook het onbenut arbeidspotentieel, waar liggen de kansen en hoe kunnen we dat met elkaar organiseren.
[3:27:21] Ik wil in dat kader ook nog wel
[3:27:23] Als we het over onderwijs hebben, verwijzen naar de discussie rondom de nieuwe mbo-bekostiging.
[3:27:28] Waar in het kabinetsvoorstel wordt gepleit voor 200 miljoen invulling in de regionale arbeidsmarktafspraken.
[3:27:38] Dus misschien dat de minister daar nog even op kan ingaan.
[3:27:42] In hoeverre dit vanuit sociale zaken ook raakt.
[3:27:47] Ook in die regionale arbeidsmarktinfrastructuur.
[3:27:49] En dan tot slot over de loondoorbetaling bij ziekte.
[3:27:53] Nog een keer benadrukken dat dat voor de VVD ook een heel belangrijk onderwerp is.
[3:27:56] Dat wij ook absoluut die pijn voelen van werkgevers, ondernemers die daar echt tegenaan lopen.
[3:28:03] En we hebben in het verleden en ook nu nog steeds gepleit met name op ingrijpen op die lengte.
[3:28:10] De minister zei hoogtelengte invulling.
[3:28:12] Onze prioriteit ligt met name in die verkorting.
[3:28:15] En als we dan binnen die regeling moeten prioriteren, dan leggen we ook echt de prioriteit bij het MKB en met name de
[3:28:22] ondernemers onder de 25 medewerkers.
[3:28:25] Dus als dat in de verdere invulling prioriteit kan krijgen, dan zijn wij ook content.
[3:28:30] Dank u wel.
[3:28:33] Ja, voorzitter.
[3:28:34] Twee zaken.
[3:28:36] Allereerst dank voor alle antwoorden die mij zeer goed stemmen.
[3:28:40] Nog één om antwoorden vraag volgens mij over de loopbaanbegeleiding.
[3:28:43] Dat was ook echt een punt wat in de stappevaluatie terugkwam als belangrijk aspect, belangrijk factor in dat LLO-beleid.
[3:28:50] Daar ben ik erg benieuwd naar.
[3:28:52] En als tweede jaar werd ik dan toch een beetje getriggerd door het punt over thuiswerken, wat de heer Keulemans ook maakte.
[3:28:57] Want ik op zich kan best goed voorstellen dat een werkgever...
[3:29:00] die zegt, nou wat was het bij boekingen, de helft van de tijd op kantoor zijn... dat dat best een redelijke eis kan zijn om ervoor te zorgen dat je samen dingen voor elkaar krijgt.
[3:29:08] Maar ik hoor ook ministers, ik zal geen namen noemen van bepaalde ministers van Financiën... maar die dan hele hoge woorden gebruiken over hoe slecht het allemaal is als iedereen thuis werkt.
[3:29:19] Alleen vervolgens zijn er dan wel allemaal maatregelen die leiden tot bezuinigingen op kantoorplekken... waardoor je als ambtenaar, je bent zelf een tijdje geleden ook geweest...
[3:29:27] Als je dan om kwart voor negen binnenkwam op een dinsdag, nou dan kon je aan de kantinetafel gaan lopen werken.
[3:29:32] En dat is natuurlijk, de Rijksoverheid heeft daar een voorbeeldfunctie.
[3:29:36] Maar dat geldt natuurlijk voor werkgevers in het algemeen.
[3:29:38] Ik vind het best prima als je zegt, nou 50% van de tijd op kantoor zijn.
[3:29:41] Maar dan moet je ook wel zorgen dat er kantoorruimte is en dat je een beetje goede faciliteiten hebt voor je medewerkers.
[3:29:46] Dus graag daar ook een reflectie op van de kabinet.
[3:29:49] Dank u wel, mevrouw Van Ark namens het CDA.
[3:29:52] Ik zie de minister al denken aan het kameleneffect.
[3:29:57] Klopt toch?
[3:29:58] Interessant inderdaad, want tegen aanlopen.
[3:30:00] Ik denk dat dat een van de problemen is waar ook veel werknemers tegenaan lopen.
[3:30:04] Dat uiteindelijk iedereen gewoon op dinsdag en donderdag wil werken.
[3:30:08] Maar goed, als de minister daar ook een reflectie op geeft.
[3:30:11] Voorzitter, ik had nog twee punten.
[3:30:13] Eén, ik wil graag benadrukken dat het echt volgens mij om die leercultuur gaat.
[3:30:18] Ik noem stroommannetjes, maar ik bedoel inderdaad oliemannetjes.
[3:30:18] me stro-mannetjes,
[3:30:21] Dus laten we ook voldoende tijd of geld besteden aan het zorgen... dat we zulke oliemannetjes hebben om het MKB ook te helpen...
[3:30:29] om ook die mensen op de werkvloer te motiveren... die niet gelijk enthousiast worden voor een opleiding.
[3:30:35] En mijn tweede punt gaat over loondoorbetaling.
[3:30:38] Ik kijk heel erg uit naar die knelpuntanalyse... en ik hoop ook dat ik daar iets zie over die AVG-maatregelen.
[3:30:45] Want dat is wat ik nu al vaker heb gehoord van werkgevers... dat ze daar echt tegenaan lopen.
[3:30:51] Ze willen wel graag dat gesprek aan...
[3:30:53] met hun werknemer over reintegratie... maar voelen zich belemmerd door AVG-regelgeving.
[3:30:58] En dan weet ik niet of het echt de regelgeving is... of hoe we dat uitvoeren met z'n allen.
[3:31:02] Dus graag daar aandacht voor.
[3:31:05] Dank u wel.
[3:31:05] Dank u wel.
[3:31:06] Het is vijf over half een fractiegewijze stemming.
[3:31:08] Vandaar dat er weer een lange bel gaat.
[3:31:11] De heer Meneulder niet, die zit af.
[3:31:13] Kan de minister gelijk beantwoorden?
[3:31:15] Ja, dan geef ik het woord aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid... voor zijn tweede termijn.
[3:31:19] Ja.
[3:31:20] Voorzitter, dank u wel.
[3:31:22] Een paar vragen nog.
[3:31:23] Ik had allereerst die vraag over die WIA-instroom en de samenstelling van die instroom en de motie uit maart.
[3:31:29] We zullen het antwoord daarop meenemen in de brief eind van het jaar.
[3:31:32] Die komt over sociaal medisch beoordelen.
[3:31:34] Daar zit hij dan in.
[3:31:35] Daar hoort hij ook bij eigenlijk.
[3:31:36] Dus dan stoppen we die daarin.
[3:31:39] Dat is één.
[3:31:39] Tweede, mevrouw Patijn.
[3:31:42] Lang jaar gevolgd, die sectoren.
[3:31:44] Ja, ik zal dit nadrukkelijk neerleggen.
[3:31:46] Ik zei het al in het eerste termijn.
[3:31:48] Ik zal het natuurlijk weer neerleggen bij de voorzitter van de SER of hij hiernaar wil kijken.
[3:31:53] De heer De Beer, moet ik even kijken.
[3:31:58] Ja, die samenloop met die regionale arbeidsmarktinfra ben ik het bij eens.
[3:32:02] Loopbaanbegeleiding werd ook nog gevraagd, gaat inderdaad via de RWC.
[3:32:07] Dus ik pak gelijk even de vraag van de heer Nijhuis mee.
[3:32:10] Ja, dat zit daarin, in het LLO.
[3:32:12] Dus we gaan er loog geld voor gebruiken.
[3:32:15] Het extra mbo geld herken ik niet, want het komt dat ik die debatten niet doe.
[3:32:19] Dat doet de heer De Weer, denk ik.
[3:32:21] Als daar nog iets over te melden valt, doe ik dat tijdens begrotingsbelden over twee weken.
[3:32:25] Dan zal ik daar op terugkomen.
[3:32:27] CDA natuurlijk eens met de leercultuur.
[3:32:33] En dan heb ik nog over het thuiswerken.
[3:32:37] nogmaals, een zaak van werkgevers en werknemers.
[3:32:40] Maar ik heb alleen gezegd, en dat vind ik ook zelf, het moet zo zijn dat als je een vak uitoefent waarbij samenwerken belangrijk is, kan het niet zo zijn dat je dat de hele tijd vanaf achter je scherm doet.
[3:32:55] Dat was mijn enige punt.
[3:32:56] Verder moeten werkgevers en werknemers dat lekker zelf uitzoeken in hun overleg met elkaar.
[3:33:00] Dat hebben we daarvoor.
[3:33:03] En dat is wat het is.
[3:33:05] Ik ben een man van 63.
[3:33:06] Ik was eraan gewend dat
[3:33:07] Ik was al bevoorrecht dat ik niet op zaterdagochtend naar school moest zoals mijn twee oudere broers.
[3:33:13] Ik ben aangewend aan vijf dagen werk, dus vraag het niet aan mij.
[3:33:17] Maar goed, ik moet eerlijk zeggen dat ik gisterochtend ook, misschien geeft de Kamer mij, een ochtend heb thuisgewerkt, zeg ik tegen de heer Keulemans.
[3:33:25] Het is niet te geloven om al mijn stukken te lezen die ik twee weken niet had gelezen omdat er iets anders aan de hand was.
[3:33:31] Dus ik doe het ook wel eens.
[3:33:33] Maar ik denk dat we met deze lichtheid een beetje over het onderwerp moeten praten.
[3:33:38] Maar het is wel waar dat het in sommige, nogmaals als je kantoorbanen hebt, is het wel een beetje onhandig als iedereen op dezelfde dag is en dan op andere dagen is er helemaal niemand.
[3:33:49] Ik voel me wel eens eenzaam op maandag.
[3:33:52] De heer De Beer.
[3:33:54] Om te voorkomen dat dadelijk iedereen gaat zoeken naar extra geld voor het mbo.
[3:33:57] Het zit in het huidige bekostigingsbudget van het mbo.
[3:34:02] Ja, dan ga ik door naar de minister van Werk en Participatie.
[3:34:05] Ja, voorzitter.
[3:34:06] Ik liep gisterochtend bulzen de gang met een net iets te harde stem te roepen.
[3:34:09] Nou werkt de minister maar halve dagen tegenwoordig.
[3:34:12] U snapt precies.
[3:34:15] Voorzitter, twee dingen.
[3:34:17] De urgentie niet rondom loondoorbetaling.
[3:34:21] Daar wil ik echt wel een nuancering op plaatsen.
[3:34:22] Die urgentie is er wel degelijk.
[3:34:23] Het kabinet heeft in de eerste zes maanden...
[3:34:25] Een scenario is neergelegd in uw Kamer waarvan de heer Mulder terecht zei, het is lang geleden dat we dit eindelijk eens een keer en houden kunnen uitdiepen.
[3:34:35] Volgende week ontvangt u de knelpuntanalyse.
[3:34:38] U krijgt de komende periode ook weer een extra verdiepende brief.
[3:34:41] Geeft u ook vooral richting als uw agentie wilt en liggen twee wetsvoorstellen in uw kamer om hierover te spreken.
[3:34:49] Uw kamer heeft gisteravond het debat in het plenair gehad geloof ik over de stand van de wereld.
[3:34:54] Dat is natuurlijk goed om er als kamer over te spreken.
[3:34:57] Maar als u ook urgentie wil hebben, u kunt ook wetten behandelen, bijvoorbeeld op loon door betaling, zowel op de RIF-toets als tweede spoor.
[3:35:05] Overigens die laatste heeft u niet bij uw kamer, dan bent u nog waktende op onze beantwoording.
[3:35:10] Maar laten we vooral kijken, wat kan er nu?
[3:35:12] Hoe kunnen we snel richting geven?
[3:35:14] Ook, hoe kunnen we samen met de polder dit goed oppakken?
[3:35:17] Ik denk dat dat goed is.
[3:35:19] Het punt van mevrouw Van Brenk over de IOW en de IOAZ, goed dat we daar ook bij de begroting over door gaan spreken.
[3:35:25] Ik snap ook haar punt.
[3:35:28] Het is ook lastig, daar hebben we eerlijk in moeten zijn.
[3:35:30] Maar ik denk ook dat we het bredere plaatje met elkaar moeten zien.
[3:35:33] Uw Kamer vraagt aan ons aan de ene kant om te vereenvoudigen... ...om minder regelingen, want het is een hele moeilijke regeling, heel groot maatwerk.
[3:35:43] Tegelijkertijd moet ik in de participatiewet een aparte regeling voor ouderen hebben.
[3:35:47] Ik moet een aparte regeling voor jongeren hebben.
[3:35:49] Ik moet een aparte regeling voor zelfstandigen hebben.
[3:35:51] Ik moet een aparte regeling voor mensen die...
[3:35:52] ziek en arbeidsongeschiktheid te hebben.
[3:35:54] Ik moet een aparte regeling voor statushouders hebben.
[3:35:57] Ik moet een aparte regeling hebben voor mensen die langdurig in de bijstand zitten.
[3:36:00] En een aparte regeling voor mensen met kinderen in de bijstand.
[3:36:04] Het kan niet allebei.
[3:36:05] Ik denk dat dat ook het eerlijke verhaal is naar elkaar toe.
[3:36:08] We kunnen niet én vereenvoudigen...
[3:36:10] In combinatie met een taakstelling.
[3:36:12] En zeggen we willen alle regelingen tot het einde der tijden blijven verlengen.
[3:36:16] Daar zullen we ook met elkaar een lijn moeten kiezen.
[3:36:18] Het kabinet doet dat.
[3:36:20] We zeggen we verlengen dit niet.
[3:36:22] We schaffen ook die IOAZ af.
[3:36:23] Omdat wij denken dat we geloven in het huidige stelsel.
[3:36:26] Of verbetering van het huidige stelsel.
[3:36:28] Maar we gaan daar graag met u het gesprek over aan.
[3:36:30] Hoe we dat nog beter kunnen maken.
[3:36:33] Hartelijk dank.
[3:36:34] Dan zijn we aan het einde gekomen van het debat.
[3:36:36] De heer Keulemans heeft een twee minuten debat aangevraagd en er zijn een paar toezeggingen.
[3:36:41] Ik zal het per bewindspersoon even voorlezen.
[3:36:43] Allereerst gaat het dan om de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
[3:36:46] De minister zegt toe in februari een brief te sturen over de keuzes met betrekking tot de problematiek rondom het leven lang ontwikkelen en het toewerken naar een leerrechten systeem.
[3:36:54] Hier wordt ook ingegaan op het verzoek van het lid partijn over de laaggeletterden en de mensen die moeite hebben met leren.
[3:37:01] Het andere verzoek aan deze minister is, de minister zegt toe dat er aan het eind van het jaar een brief over de sociaal medische onderwerpen komt waarin de WIA-instroom wordt meegenomen.
[3:37:10] Dan naar de andere minister van Werk en Participatie.
[3:37:13] De minister zegt toe in een brief in het eerste kwartaal van 2027 verschillende scenario's uit te werken met betrekking tot de WIA-instroom en de financiële onderbouwing hiervan.
[3:37:22] Hierbij gaat de minister onder andere in op de kostendekkendheid van de AOF-premies en het toekomstige fondsenstelsel.
[3:37:28] Ook de verzekeringen worden hierbij meegenomen.
[3:37:30] Verder gaat de minister dieper in op de uitvoering met betrekking tot verschillende scenario's en de denkrichtingen hierbij.
[3:37:37] En een differentiatie, zoals de heer Keulemans hem vroeg.
[3:37:41] Niet een complete uitwerking van de scenario's.
[3:37:43] Het gaat over het financiële aspect, het uitvoeringsaspect en het differentiatieaspect.
[3:37:47] Die drie onderdeelen.
[3:37:48] Oké.
[3:37:50] De tweede.
[3:37:51] De minister zegt toe voor de begrotingsbehandeling SC2 het rapport knelpuntenverbetering over de analyse wet poortwachter te sturen.
[3:37:59] En tot slot, de minister komt schriftelijk apart terug op de problematiek rond de PGP en ZZP naar overleg binnen het kabinet.
[3:38:05] Is daar ook al een datum voor aan te geven?
[3:38:09] Nee.
[3:38:10] Nou, dan wachten we dat toch even af.
[3:38:12] Voor het einde van het jaar.
[3:38:13] Voor het einde van het jaar.
[3:38:14] Heel goed.
[3:38:15] Mevrouw van Brink heeft nog een vraag.
[3:38:18] Ik was toch wel getriggerd door opmerking van de heer Mulder over het verschil tussen Engeland en Nederland.
[3:38:24] Dat dat nog ergens meegenomen zou worden.
[3:38:29] In welke brief of wat dan ook.
[3:38:32] De heer Velbrief zegt dat is bij mij.
[3:38:33] Dat is naar aanleiding van de WIA en de instap.
[3:38:38] Dat neem ik mee.
[3:38:39] Ja, dat zou ik doen.
[3:38:41] Oké, heel goed.
[3:38:42] Nou, fantastisch.
[3:38:43] Dan zijn we met dank aan de ondersteuning van de bewindslieden, de mensen op de tribune, de leden en de gegeven plaatsvangstvier besloten.
Zie je content die volgens jou niet op deze site hoort? Check onze disclaimer.