Meer documenten
Het nieuwe Europees Centrum voor democratische veerkracht begint zijn werkzaamheden
Tijdens de zitting van de Raad Algemene Zaken van vandaag werden de EU-ministers door de Commissie en het voorzitterschap van de Raad uitgenodigd om het begin van de werkzaamheden van het Europees Centrum voor democratische veerkracht te markeren. Het centrum, een vlaggenschipinitiatief van het Europees Democratieschild, heeft tot doel een geconsolideerde aanpak waarbij de hele samenleving wordt betrokken, te vergemakkelijken om het bewustzijn te vergroten en de capaciteit te vergroten om te reageren op de bedreigingen waarmee democratieën vandaag worden geconfronteerd, en om democratische veerkracht op te bouwen.
Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie: “In een wereld waar informatie steeds meer als wapen wordt ingezet om onze democratieën te ondermijnen, ondernemen we actie. Met het Europees Centrum voor democratische veerkracht zullen we onze collectieve capaciteit vergroten om buitenlandse informatiemanipulatie en desinformatie tegen te gaan. Dit zal onze veerkracht versterken, ervoor zorgen dat het publieke debat in Europa open en eerlijk blijft en burgers in staat stellen deel te nemen aan het democratische leven.”
Michael McGrath, commissaris voor Democratie, Justitie, Rechtsstaat en Consumentenbescherming, zal met de EU-ministers bespreken hoe het Centrum de uitwisseling van expertise en ervaring kan vergemakkelijken en de ontwikkeling van doeltreffende reacties op gemeenschappelijke bedreigingen kan ondersteunen om tastbare resultaten voor onze burgers te boeken. De belangstelling van alle lidstaten voor de oprichting van het Centrum toont aan dat het initiatief tegemoetkomt aan een duidelijke behoefte en op flexibele wijze zal worden uitgerold, met praktische projecten voor capaciteitsopbouw die de prioriteiten van de lidstaten weerspiegelen. Het Centrum zal helpen versnippering van de bestaande inspanningen te voorkomen, bestaande netwerken en structuren die reeds werken aan de preventie-, detectie-, analyse- en responsopties voor dreigingspatronen in de informatieruimte met elkaar te verbinden, zodat elk van hen zijn volledige potentieel kan benutten en dubbel werk wordt voorkomen.
Opkomende prioritaire gebieden voor het eerste jaar zijn onder meer:
- Ontwikkelen van instrumenten ter ondersteuning van veerkrachtige verkiezingen, onder meer door het samenbrengen van relevante bestaande EU-regels, zachte maatregelen en instrumenten voor de lidstaten die helpen bij het aanpakken van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging (FIMI) en desinformatiecampagnes die gericht zijn op verkiezingsprocessen in de lidstaten.
- Een EU-blauwdruk om buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging en desinformatie tegen te gaan, bedoeld om de paraatheid te ondersteunen en bij te dragen tot de opbouw van capaciteiten in de hele Unie.
- Het opzetten van een specifiek stakeholdersplatform dat onafhankelijke actoren zoals maatschappelijke organisaties, denktanks, onderzoekers, de academische wereld, factcheckers en mediaorganisaties samenbrengt om de verspreiding van onderzoek en andere outputs te ondersteunen en de uitwisseling tussen verschillende belanghebbenden aan te moedigen, waarbij kennis en inzichten worden verstrekt om samen te werken met de lidstaten in het centrum.
- het bevorderen van capaciteitsopbouw en wederzijds leren, met inbegrip van het delen van deskundigheid en beste praktijken, het in staat stellen van lidstaten met geavanceerde ervaring in de bestrijding van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging en het versterken van de democratische veerkracht om anderen te ondersteunen, waardoor het algemene niveau van paraatheid in de hele EU wordt verhoogd.
- Vaststelling van passende samenwerkingsmodaliteiten met kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten van de EU in het kader van het Centrum, teneinde een wederzijds voordelige samenwerking te waarborgen.
- verschillende modellen te onderzoeken om burgers te betrekken bij onze inspanningen om de democratie te beschermen, voortbouwend op de waardevolle ervaring die in veel lidstaten is opgedaan. De Commissie zal deze reflectie ondersteunen door dit jaar twee burgerpanels te organiseren over paraatheid en het opbouwen van democratische veerkracht.
De Commissie zal, met deelname van de Europese Dienst voor extern optreden, de activiteiten van het Centrum ondersteunen door gebruik te maken van bestaande instrumenten en deskundigheid en door de coördinatie tussen de relevante EU-instrumenten en -netwerken te versterken.
Met de oprichting van het Europees Centrum voor democratische veerkracht zetten we een volgende stap om de democratische veerkracht te versterken, de integriteit van het publieke debat te beschermen en het vertrouwen in de democratische systemen van Europa te versterken.
Achtergrond
Het Europees Centrum voor democratische veerkracht is een vlaggenschipinitiatief van het Europees Democratieschild, gepresenteerd in de gezamenlijke mededeling van 12 november 2025, zoals uiteengezet in de politieke richtsnoeren en de toespraak over de Staat van de Unie 2025 van voorzitter Von der Leyen. Het Europees Democratieschild bevat een reeks concrete maatregelen om sterke en veerkrachtige democratieën in de hele EU te versterken, te beschermen en te bevorderen.
In een tijd van toenemende politieke confrontaties, regionale en internationale conflicten en snelle technologische ontwrichting worden democratieën geconfronteerd met interne en externe druk. Autoritaire regimes proberen verdeeldheid uit te buiten, wantrouwen te zaaien en democratische actoren zoals vrije media en het maatschappelijk middenveld te beperken. Hierdoor wordt het vertrouwen in democratische instellingen uitgehold, worden vrije en eerlijke verkiezingen ondermijnd en worden de waarden waarop de Europese Unie is gegrondvest, ter discussie gesteld. Deze bedreigingen ontvouwen zich tegen de achtergrond van een diepe digitale transformatie die zowel nieuwe kansen als nieuwe kwetsbaarheden met zich meebrengt. Tegelijkertijd brengen het afnemende vertrouwen en de afnemende betrokkenheid van het publiek, samen met de ongekende risico's waarmee maatschappelijke organisaties worden geconfronteerd, de bevordering van de grondrechten in de hele EU verder in gevaar.
Via de externe dimensie van het Europees Democratieschild zal de Dienst voor extern optreden (EDEO), in coördinatie met de Commissie, zijn werkzaamheden ter bestrijding van buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging (FIMI) buiten onze grenzen opvoeren. De EDEO versterkt de capaciteiten in EU-delegaties en vertegenwoordigingen in het buitenland en maakt gebruik van partnerschappen voor collectieve respons tegen buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging.
Het Europees Centrum voor democratische veerkracht zal dienen als vrijwillig strategisch knooppunt voor samenwerking tussen de lidstaten. Met de steun van de relevante EU-instellingen en -organen zal zij optreden met volledige inachtneming van de nationale en institutionele bevoegdheden en tegelijkertijd de grondrechten en democratische waarden bevorderen.
De Commissie biedt het Centrum administratieve en operationele ondersteuning via een secretariaat. Ondersteund door en in nauwe coördinatie met het systeem voor snelle waarschuwingen dat wordt beheerd door de Europese Dienst voor extern optreden, zal het Centrum bestaande netwerken en structuren met elkaar verbinden.
Op 29 januari vond in Brussel een technische bijeenkomst op hoog niveau plaats waaraan alle EU-lidstaten, de Europese Commissie, de EDEO, het Europees Parlement en het voorzitterschap van de Raad volledig deelnamen. De deelnemers bespraken de missie en het kader van het Centrum en waren het erover eens dat gecoördineerde, gezamenlijke actie nodig is om de democratische veerkracht te ondersteunen.
Respondenten van de speciale Eurobarometer over “Bescherming en bevordering van de democratie” noemden het volgende als een van de ernstigste uitdagingen voor de democratie in de EU: het toenemende wantrouwen van het publiek ten aanzien van democratische instellingen en processen (49 %), buitenlandse informatiemanipulatie, inmenging en desinformatie, ook in de context van verkiezingen (42 %) en het gebrek aan transparantie met betrekking tot de vraag of politieke online-inhoud wordt bevorderd door middel van nieuwe technologieën zoals artificiële intelligentie (32 %).
Voor meer informatie:
Europees Centrum voor democratische veerkracht - Webpagina
Mededeling over het Europees Democratieschild
Factsheet over het Europees Democratieschild
Vrijheid en pluriformiteit van de media ⁇ De digitale toekomst van Europa vormgeven