Commissie verzamelt opmerkingen over ontwerp van nieuwe algemene groepsvrijstellingsverordening inzake staatssteun

De Europese Commissie heeft vandaag een openbare raadpleging geopend over het ontwerp van een eenvoudigere en meer gestroomlijnde algemene groepsvrijstellingsverordening (“AGVV”). De nieuwe versie zal de AGVV aanpassen aan de huidige sociale, markt- en technologische omstandigheden. De Commissie nodigt de lidstaten en alle andere belanghebbenden uit om uiterlijk op 23 april 2026 opmerkingen over het ontwerp in te dienen.

In de AGVV worden specifieke categorieën steunmaatregelen afgebakend die verenigbaar zijn met de regels van de EU als deze aan bepaalde voorwaarden voldoen. Die categorieën worden vrijgesteld van voorafgaande aanmelding bij en goedkeuring door de Commissie. Indien voldaan is aan de voorwaarden die de verstoring van de mededinging op de eengemaakte markt beperken, kunnen de lidstaten zo snel steun toekennen.

De nieuwe AGVV zal voor minder administratieve lasten zorgen en zal gemakkelijker zijn om te interpreteren en toe te passen. De verordening zal worden aangepast aan recente sociale, markt- en technologische ontwikkelingen en biedt meer flexibiliteit om steunmaatregelen op te zetten.

Na 12 jaar toepassing en verschillende wijzigingen zijn de groepsvrijstellingsregels toe aan verduidelijking en vereenvoudiging. De Commissie zal een nieuwe AGVV voorstellen voordat de huidige eind 2026 vervalt, om de toekenning van noodzakelijke en evenredige steun te versnellen. In de toelichting bij het ontwerp van de nieuwe AGVV worden de belangrijkste wijzigingen beschreven om het toepassingsgebied van deze uitgebreide herziening te illustreren.

Voornaamste voorgestelde wijzigingen

Het voorstel van vandaag is de meest uitgebreide actualisering van de AGVV sinds haar inwerkingtreding en bestrijkt een reeks gebieden. Dit zijn de voornaamste wijzigingen:

• Nieuwe duidelijk voorwaarden voor kleine steunbedragen voor specifieke projecten of activiteiten, zoals voor O & O of milieubescherming, ongeacht de omvang van de onderneming. Dit betekent een eenvoudigere toegang tot staatssteun, met name voor kleine midcaps of sociale ondernemingen.
• Doeltreffender inspelen op de behoeften van kmo's, bijvoorbeeld met flexibelere risicofinancieringsinstrumenten of steun in de vorm van een gunstige fiscale behandeling van aandelenopties en warrants voor werknemers, en met de invoering van toegankelijkere kmo-steun voor sociale ondernemingen.
• De toekenning van exploitatiesteun voor hernieuwbare energie zal eenvoudiger worden en op grotere schaal mogelijk zijn. Zo zal het jaarlijkse totale budget voor dergelijke steunregelingen niet langer beperkt zijn tot 300 miljoen euro, terwijl een eenvoudig plafond per begunstigde van toepassing blijft.
• Geactualiseerde bepalingen om de huisvestingscrisis te helpen aanpakken, door hogere steunintensiteiten toe te staan voor energie-efficiëntiemaatregelen in projecten voor sociale of betaalbare huisvesting en voor sociale ondernemingen die huisvesting aanbieden.
• Geactualiseerde regels die O & O en innovatie stimuleren. Jonge, innovatieve ondernemingen die een zwak eigen vermogen hebben of die kasreserves voor productontwikkeling uitgeven, zullen niet langer uitgesloten worden van steun voor O & O en innovatie. Het zal gemakkelijker zijn om steun te verlenen voor innovatieclusters, onderzoeksinfrastructuur en test- en experimentele infrastructuur.
• Sterkere stimulansen om werknemers bij en om te scholen om het concurrentievermogen te stimuleren. Zo kan er bijvoorbeeld voor het opleiden van werknemers in digitale en STEM-vaardigheden meer steun worden verleend dan in het kader van de huidige AGVV.
• Landbouwproductie, visserij en aquacultuur zullen voor de meeste steuncategorieën in aanmerking komen, waardoor de lidstaten de keuze krijgen om deze sectoren steun te verlenen in het kader van de AGVV of de sectorale groepsvrijstellingen.
• Duidelijkere en flexibelere regels voor steun voor luchthavens: zo zal de toegestane omvang van luchthavens die in aanmerking komen voor exploitatiesteun door de nieuwe AGVV vergroten.
• Duidelijkheid over de verenigbaarheid van steun in de vorm van financiële instrumenten die worden beheerd door financiële intermediairs, zoals beleggingsfondsen of banken.
• De mogelijkheid van zogenaamde vereenvoudigde kostenopties, zoals financiering volgens een vast percentage, eenheidskosten of vaste bedragen, als eenvoudig alternatief voor het documenteren van “werkelijke” kosten bij alle steunmaatregelen waarbij in aanmerking komende kosten moeten worden geïdentificeerd.
• Afschaffing van de verplichting om steunregelingen met grote budgetten te evalueren.

Volgende stappen

Naast de raadpleging die vandaag van start is gegaan, zal de ontwerpverordening ook worden besproken tijdens overleg tussen de Commissie en de lidstaten. De openbare raadpleging wordt op 23 april 2026 afgesloten. Dit proces zorgt ervoor dat de lidstaten en andere belanghebbenden voldoende gelegenheid hebben om over het voorstel opmerkingen te maken. Het voorliggende voorstel en alle bijzonderheden over de openbare raadpleging zijn hier te vinden. De vaststelling van de herziene AGVV is gepland voor eind 2026, voordat de huidige AGVV op 31 december 2026 vervalt.

Achtergrond

Artikel 108, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie verplicht de lidstaten alle staatssteun bij de Europese Commissie aan te melden en deze pas uit te voeren nadat ze van de Commissie goedkeuring hebben gekregen. De machtigingsverordening van de Raad biedt de Commissie de mogelijkheid bepaalde categorieën staatssteun met de eengemaakte markt verenigbaar te verklaren en van de aanmeldingsverplichting vrij te stellen.

De AGVV biedt de lidstaten de mogelijkheid om rechtstreeks een breed scala aan steunmaatregelen uit te voeren, zonder voorafgaande goedkeuring van de Commissie. De meeste steunmaatregelen van de lidstaten worden uitgevoerd in het kader van de AGVV: in 2024 meldden de lidstaten steun te verlenen in het kader van 6 509 AGVV-maatregelen, wat neerkomt op 69 % van alle actieve maatregelen. Dit is een stijging ten opzichte van 41 % in 2014, toen de AGVV in werking is getreden.

De Commissie heeft de AGVV meermaals gewijzigd en verlengd. In 2017 werd de AGVV gewijzigd om daarin investeringssteun voor luchthavens, exploitatiesteun voor kleine luchthavens en investeringssteun voor zeehavens en binnenhavens op te nemen. In 2020 werd de AGVV gewijzigd om de economische gevolgen van de COVID-19-uitbraak te verzachten. Sinds 2021 omvat de AGVV steun in het kader van InvestEU-verrichtingen, steun voor O&O&I-projecten die een “excellentiekeurmerk” hebben gekregen of die worden medegefinancierd door het Horizon Europa- programma, steun voor projecten voor Europese territoriale samenwerking en bepaalde steuncategorieën ter ondersteuning van de groene en de digitale transitie. In 2023 is de AGVV voor het laatst geactualiseerd om steun te vergemakkelijken voor sectoren die van cruciaal belang zijn voor de transitie naar klimaatneutraliteit en naar een nettonulindustrie.

De Commissie is begonnen met de herziening van de AGVV voordat deze afloopt, om te zorgen voor een naadloze overgang naar een nieuwe AGVV. Het voorstel van vandaag volgt op een openbare raadpleging en een verzoek om input van juli 2025.

Meer informatie

Evaluatie algemene groepsvrijstellingsverordening