ProtectEU: Commissie presenteert nieuwe terrorismebestrijdingsagenda

Vandaag heeft de Europese Commissie een nieuwe agenda ter voorkoming en bestrijding van terrorisme gepresenteerd, waarin de weg wordt uitgestippeld om de collectieve reactie van Europa op zich ontwikkelende terroristische en gewelddadige extremistische dreigingen te versterken.

De EU heeft de afgelopen tien jaar haar reactie op terrorisme en gewelddadig extremisme versterkt. De veranderende aard van deze bedreigingen vereist echter een aangepaste en krachtigere reactie. De agenda, een vlaggenschipinitiatief in het kader van de Europese interneveiligheidsstrategie, ProtectEU, bevat een uitgebreide reeks sectoroverschrijdende initiatieven om de paraatheid en respons te verbeteren en mensen en bedrijven in de EU beter te beschermen tegen schade.

Het toenemende misbruik van digitale en nieuwe technologieën, van sociale media en kunstmatige intelligentie tot 3D-geprinte wapens en drones, verandert terroristische activiteiten. Tegelijkertijd neemt de radicalisering van minderjarigen toe, waarbij jongeren steeds vaker online worden geviseerd. Geopolitieke ontwikkelingen en de betrokkenheid van statelijke en niet-statelijke actoren verslechteren het dreigingslandschap verder.

De Commissie stelt voor de prognoses en veerkracht van de EU te vergroten, de veiligheid van mensen online en offline te verbeteren en de samenwerking met internationale partners te intensiveren. In de agenda worden maatregelen voorgesteld om deze doelstellingen te verwezenlijken op basis van zes belangrijke pijlers:

1. Anticiperen op bedreigingen

Veiligheid is afhankelijk van effectief vermogen om te anticiperen. In de agenda worden maatregelen voorgesteld om het situationeel bewustzijn en de vroegtijdige opsporing van nieuwe dreigingen te verbeteren, zoals:

• het vergroten van de middelen en capaciteiten voor inlichtingenanalyse op EU-niveau, genaamd Single Intelligence Analysis Capacity (SIAC);
• versterking van de analytische ondersteuningscapaciteiten van Europol, met inbegrip van de capaciteiten op het gebied van opensource-inlichtingen (OSINT);
• versterking van het veiligheidsonderzoek naar opkomende technologieën (waaronder AI, cryptoactiva, drones en 3D-geprinte wapens), met specifieke oproepen in het kader van Horizon Europa en het EU-fonds voor interne veiligheid.

2. Voorkomen van radicalisering

Het voorkomen van radicalisering blijft de meest doeltreffende langetermijnstrategie. In de agenda worden maatregelen voorgesteld om vroegtijdige preventie te versterken en interventies op maat voor degenen die het meeste risico lopen. Dit omvat:

• een preventietoolbox die is opgezet door de kennishub voor de preventie van radicalisering, om praktische instrumenten te bieden om de radicalisering van minderjarigen tegen te gaan;
• Een communautair programma voor betrokkenheid en empowerment van 5 miljoen euro ter ondersteuning van projecten die gericht zijn op vroegtijdige preventie van radicalisering, met een sterke nadruk op empowerment van jongeren, digitale veerkracht en gemeenschapscohesie.

3. Mensen online beschermen

Het online-ecosysteem blijft centraal staan voor terroristische en gewelddadige extremistische activiteiten, waaronder propaganda, rekrutering, aanzetten tot geweld, fondsenwerving en het uitzenden van aanslagen. De Commissie zal:

• te overwegen de verordening terroristische online-inhoud te herzien, op basis van de evaluatie ervan in 2026, en de wet inzake digitale diensten strikt te handhaven;
• de vrijwillige samenwerking met aanbieders van onlinediensten via het EU-internetforum te versterken om de verwijdering van terroristische inhoud te bespoedigen en de ruimte voor onlineradicalisering en -werving te beperken;
• het EU-crisisprotocol opwaarderen tot een EU-kader voor onlinecrisisrespons om de samenwerking tussen rechtshandhavingsinstanties en aanbieders van onlinediensten te verbeteren in een vroeg stadium voordat een crisis volledig uitbreekt. 

4. Bescherming van mensen in de fysieke omgeving

De agenda heeft tot doel de veiligheid van mensen, openbare ruimten en kritieke infrastructuur tegen terroristische aanslagen te vergroten.

Om de opsporing en monitoring van personen die een terroristische dreiging voor de EU vormen, te verbeteren, zal de Commissie:

• in het kader van de evaluatie van het Schengeninformatiesysteem voorstellen te doen voor een "procedure na een treffer". Dit zal de uitwisseling van informatie over terrorismegerelateerde signaleringen in het Schengeninformatiesysteem met de lidstaten die zich als vrijwilliger hebben aangemeld, aanmoedigen;
• na te gaan hoe het kader voor geavanceerde reisinformatie kan worden uitgebreid tot particuliere vluchten, zee- en landvervoer (dat momenteel beperkt is tot commercieel luchtvervoer).

Om de beveiliging van openbare ruimten en kritieke infrastructuur te versterken:

• 30 miljoen euro investeert in projecten ter verbetering van de algemene veiligheid van openbare ruimten, en
• zal het EU-adviesprogramma voor bescherming van de veiligheid zowel financieel als operationeel versterken om tegemoet te komen aan de toenemende vraag van de lidstaten naar ondersteuning bij het uitvoeren van kwetsbaarheidsbeoordelingen van openbare ruimten en kritieke infrastructuur.

5. Reageren op bedreigingen en aanvallen

Een snelle en doeltreffende reactie op terroristische dreigingen en aanslagen vereist een sterke samenwerking op het gebied van rechtshandhaving en justitie, onder meer door de strijd tegen de financiering van terrorisme en het mogelijke misbruik van EU-middelen voor de bevordering van extremisme en terrorisme op te voeren. De agenda heeft tot doel:

• de opsporing van terrorismefinanciering te verbeteren, onder meer via cryptocurrencies en onlinebetalingen met een toekomstig EU-systeem voor het opvragen van financiële gegevens;
• de mandaten van Europol en Eurojust te herzien, hetgeen ook de operationele en justitiële ondersteuning van de lidstaten bij de bestrijding van terrorisme zal versterken;
• de routekaart voor rechtmatige en doeltreffende toegang tot gegevens voor rechtshandhaving uit te voeren, om te zorgen voor snellere en meer gecoördineerde onderzoeken en vervolgingen.

6. Samenwerking met internationale partners

Een sterkere mondiale samenwerking met betrouwbare partnerlanden is van essentieel belang om de strijd tegen terrorisme op te voeren. Belangrijke acties zijn onder meer:

• versterking van de externe samenwerking van Europol en Eurojust met derde landen op het gebied van terrorismebestrijding;
• versterking van de samenwerking van Europol met betrouwbare partners om gegevens te verkrijgen over personen die een terroristische dreiging vormen;
• nauwere samenwerking met uitbreidingspartners en partners in het Middellandse Zeegebied. Dit omvat de uitvoering van het gezamenlijk actieplan ter voorkoming en bestrijding van terrorisme en gewelddadig extremisme met de Westelijke Balkan en de uitbreiding van de activiteiten van de kennishub in deze landen.

Voor meer informatie

ProtectEU: Agenda ter voorkoming en bestrijding van terrorisme

Factsheet

Europese interneveiligheidsstrategie

Terrorismebestrijdingsagenda 2020 voor de EU