Commissie stelt EU-brede regels voor tegen illegale vuurwapenhandel

De Europese Commissie heeft een voorstel ingediend voor een richtlijn ter bestrijding van de illegale handel in vuurwapens en andere strafbare feiten in verband met vuurwapens in de EU. Dit is het eerste wetgevingsinitiatief in het kader van de Europese interneveiligheidsstrategie, ProtectEU.

Illegale vuurwapens vormen een ernstige bedreiging voor de openbare veiligheid en maken terrorisme, georganiseerde misdaad, bendegeweld en andere ernstige strafbare feiten mogelijk. Dit risico wordt nog versterkt door technologische ontwikkelingen zoals 3D-printen en door veranderende dreigingen van buiten de grenzen van de EU, die een grotere paraatheid van de EU vereisen.

Momenteel bestaan er aanzienlijke verschillen in de wijze waarop vuurwapengerelateerde strafbare feiten worden gedefinieerd en bestraft, wat leidt tot een versnipperd rechtskader in de hele EU. Het voorstel zal de harmonisatie bevorderen en de doeltreffendheid van de rechtshandhaving tegen vuurwapengerelateerde misdrijven verbeteren door i) een EU-breed kader met gemeenschappelijke definities van vuurwapendelicten en -sancties in te voeren, ii) nauwere samenwerking tussen de lidstaten te ondersteunen en iii) de verzameling en het gebruik van gegevens te verbeteren. Het voorstel (iv) dicht ook de lacune als het gaat om het misbruik van 3D-printen voor illegale wapenproductie.

Door onderzoeken en vervolgingen doeltreffender te maken en de rechtshandhavingsinstanties beter in staat te stellen te reageren op nieuwe dreigingen, zullen de nieuwe regels de EU-burgers helpen beschermen tegen de gevaren van illegale vuurwapens.

Het voorstel is alleen gericht op opzettelijke handelingen waarbij illegale vuurwapens betrokken zijn, waarbij de legitieme activiteiten van erkende handelaren, het bedrijfsleven en burgers volledig in stand worden gehouden. De bestaande EU-regels inzake de legale verwerving, het legaal voorhanden hebben en het grensoverschrijdend verkeer van vuurwapens worden hierdoor niet gewijzigd of aangetast.

EU-brede definities en sancties

Het voorstel voert geharmoniseerde definities en sancties in, onder meer voor:

  • de handel in, de vervaardiging van of het bezit van illegale vuurwapens, essentiële onderdelen van vuurwapens en munitie;
  • het vervalsen of illegaal verwijderen of wijzigen van de verplichte markeringen waarmee vuurwapens en hun essentiële onderdelen op unieke wijze worden geïdentificeerd en die gedurende hun hele levenscyclus als "identiteitslabel" dienen;
  • de illegale creatie, verwerving, bezit en verspreiding van blauwdrukken voor het 3D-printen van vuurwapens, hetgeen een nieuwe en groeiende bedreiging voor de veiligheid vormt.

De lidstaten moeten een bovengrens vaststellen voor straffen voor vuurwapengerelateerde strafbare feiten van ten minste twee jaar gevangenisstraf voor het maken, verwerven, bezitten en verspreiden van 3D-blauwdrukken, ten minste vijf jaar voor het bezit van illegale vuurwapens, essentiële onderdelen en munitie, en ten minste acht jaar voor de handel in en de vervaardiging van illegale vuurwapens.

Sterkere grensoverschrijdende samenwerking

Het voorstel bevat een verplichting voor de lidstaten om een nationaal contactpunt voor vuurwapens op te richten. Het maakt operationele samenwerking tussen de lidstaten mogelijk, bijvoorbeeld voor het opsporen en in beslag nemen van wapens die tussen de lidstaten worden verhandeld. De nationale contactpunten voor vuurwapens moeten ook de gegevens verzamelen die nodig zijn om een regelmatig dreigingsbeeld te creëren en dienen als contactpunt voor samenwerking in internationale fora.

Betere gegevensverzameling en criminele analyse

Het voorstel voert nieuwe maatregelen in om de verzameling en standaardisering van de beschikbare gegevens over vuurwapens te verbeteren. 

Dit omvat een minimale gegevensset voor de registratie van vuurwapens die door rechtshandhavingsinstanties of andere bevoegde autoriteiten in beslag zijn genomen. Dit zal het mogelijk maken de omvang en de omvang van de illegale handel in vuurwapens in de EU beter in te schatten. De dataset is ontwikkeld in nauwe samenwerking met praktijkmensen en bevat basisinformatie zoals het model en type vuurwapen. Deze informatie zal de lidstaten helpen trends in kaart te brengen, bijvoorbeeld waar ontmantelde vuurwapens uit conflictgebieden de Unie binnenkomen. Zij zal ook gerichte inspanningen ondersteunen om vuurwapens in beslag te nemen en proliferatie te voorkomen.

Het voorstel voorziet ook in de verplichting voor de lidstaten om bestaande statistische gegevens over de verschillende vuurwapengerelateerde strafbare feiten te verzamelen en om de vijf jaar met de Commissie te delen. Dit omvat gegevens over het aantal vuurwapens dat in beslag is genomen in het kader van strafbare feiten, alsook statistische gegevens over het aantal onderzoeken, vervolgingen, veroordelingen, ontslagen zaken, het aantal betrokken rechtspersonen, het niveau en de aard van de opgelegde sancties. Dit zal de beschikbaarheid van vergelijkbare gegevens in de lidstaten vergroten en een beter situatiebeeld, betere monitoring en een groter bewustzijn van het publiek mogelijk maken.

Volgende stappen

De Commissie zal nu samenwerken met het Europees Parlement en de Raad om een snel akkoord over het voorstel te vergemakkelijken.

Achtergrond

Vanuit het oogpunt van de interne markt heeft de EU verschillende instrumenten op het gebied van vuurwapens aangenomen. De huidige EU-regels inzake vuurwapens regelen alleen de legale eigendom en overdracht van vuurwapens: de vuurwapenrichtlijn stelt gemeenschappelijke minimumregels vast voor de rechtmatige verwerving, het bezit en de overdracht van civiele vuurwapens binnen de EU, en de herschikte vuurwapenverordening regelt invoer- en uitvoervergunningen voor vuurwapens die van en naar niet-EU-landen worden vervoerd.

De EU heeft het VN-protocol inzake vuurwapens in 2014 geratificeerd en zich ertoe verbonden illegale productie en handel strafbaar te stellen, de markering en tracering te versterken en te zorgen voor doeltreffende vergunningen en controles. Er bestaan echter nog geen EU-regels inzake strafbare feiten in verband met vuurwapens. Dit is het doel van dit voorstel, dat een aanvulling vormt op het kader van regels die zijn geïnspireerd op het VN-protocol inzake vuurwapens.

Voor meer informatie

Voorstel voor een richtlijn ter bestrijding van de illegale handel in vuurwapens en andere strafbare feiten in verband met vuurwapens

Factsheet

EU-wetgeving inzake civiele vuurwapens

Handel in vuurwapens

De Europese interneveiligheidsstrategie (ProtectEU)