Meer documenten
Vragen en antwoorden over de strategie voor gendergelijkheid 2026-2030
Waarom hebben we meer gendergelijkheid nodig?
Gendergelijkheid komt iedereen ten goede en is een gedeelde verantwoordelijkheid. Een gendergelijke samenleving betekent meer sociale cohesie, een robuustere democratie en een meer concurrerende economie.
In de eerste plaats is het een van de fundamentele waarden van de Europese Unie en vormt het een integraal onderdeel van de mensenrechten. In de hele EU heeft een op de drie vrouwen te maken gehad met gendergerelateerd geweld, en het Europees Instituut voor gendergelijkheid schat dat de EU in het huidige tempo slechts in 50 jaar volledige gendergelijkheid zou bereiken. Deze aanhoudende ongelijkheden vragen om krachtiger en sneller optreden.
Gendergelijkheid versterkt ook het economisch concurrentievermogen. Uit een analyse van Eurofound uit 2023 blijkt dat de arbeidsparticipatiekloof tussen mannen en vrouwen de EU meer dan 390 miljard EUR per jaar kost. Een verbetering van de gendergelijkheid in de EU zou volgens het Europees Instituut voor gendergelijkheid kunnen leiden tot een stijging van het bbp per hoofd van de bevolking met 9,6 %, wat overeenkomt met 3,15 biljoen EUR, en tot 10,5 miljoen extra banen tegen 2050.
Door gendergelijkheid te bevorderen en de genderkloven op de arbeidsmarkt te verkleinen, kan de EU het volledige potentieel van haar beroepsbevolking benutten, wat leidt tot meer economische groei, een betere levensstandaard en meer sociale cohesie.
Waarom komt de Commissie met deze strategie en welke wijzigingen ten opzichte van de strategie voor gendergelijkheid 2020-2025?
De Commissie keurt de strategie voor gendergelijkheid 2026-2030 goed om sneller vooruitgang te boeken bij de verwezenlijking van gendergelijkheid in de EU. De strategie is ook een duidelijk antwoord op de toenemende achteruitgang op het gebied van gendergelijkheid wereldwijd – de EU steunt niet, maar versterkt de maatregelen ter bevordering van vrouwenrechten en gendergelijkheid.
De nieuwe strategie bouwt voort op de vorige, met een hernieuwde focus op gebieden als gendergerelateerd geweld, politiek, economische empowerment, evenwicht tussen werk en privéleven en zorg.
De strategie omvat gezamenlijke inspanningen om nieuwe uitdagingen aan te pakken, zoals gendergerelateerd cybergeweld, en breidt maatregelen uit op belangrijke aandachtsgebieden, zoals de gezondheid van vrouwen of de pensioenkloof tussen mannen en vrouwen. De strategie bevordert ook gendergelijkheid wereldwijd, bijvoorbeeld door de aangekondigde lancering van het EU-genderactieplan IV en de lancering van het vernieuwde EU-actieplan inzake vrouwen, vrede en veiligheid.
Welke nieuwe acties omvat de strategie om geweld tegen vrouwen aan te pakken?
Veel vrouwen in de EU worden regelmatig geconfronteerd met geweld of de dreiging daarvan. In de hele Unie sterven elke week 18 vrouwen aan feminicide, op basis van gegevens van Eurostat, en een op de drie vrouwen krijgt tijdens hun leven te maken met gendergerelateerd geweld. Daarom wordt in de strategie sterk de nadruk gelegd op de bestrijding van gendergerelateerd geweld, zowel online als offline, met inbegrip van huiselijk geweld, feminicide en cybergeweld. Dit weerspiegelt wat uit de openbare raadpleging voor deze strategie naar voren kwam: de bestrijding van gendergerelateerd geweld is de belangrijkste prioriteit voor gendergelijkheid voor burgers in de hele EU.
De richtlijn geweld tegen vrouwen is het belangrijkste instrument van de EU om gendergerelateerd geweld te bestrijden. De strategie is erop gericht de lidstaten te helpen de vereisten ervan vóór de omzettingstermijn van 14 juni 2027 uit te voeren. De uitvoering van de specifieke artikelen over cybergeweld, het verwijderen van illegale inhoud en het verlenen van gespecialiseerde ondersteuning aan slachtoffers van cybergeweld zal van bijzonder belang zijn om gendergerelateerd cybergeweld te bestrijden.
De strategie heeft voorts tot doel de monitoring, dialoog en begeleiding van onlineplatforms te intensiveren in overeenstemming met de wet inzake digitale diensten, om meer te doen aan de bestrijding van gendergerelateerd cybergeweld. Zogenaamde “trusted flaggers” zullen worden ondersteund bij het markeren van inhoud op het gebied van gendergerelateerd geweld op onlineplatforms, zodat inhoud waar nodig sneller kan worden gemarkeerd, geïdentificeerd en verwijderd.
In de strategie worden verdere maatregelen aangekondigd om rechtshandhavingsinstanties en nationale autoriteiten samen te brengen om risico's op huiselijk geweld beter op te sporen en de veiligheid van slachtoffers te waarborgen. Daartoe zal de Commissie, samen met EU-agentschappen zoals Europol, Eurojust en Cepol, helpen richtsnoeren voor deze agentschappen te ontwikkelen.
Bovendien wordt in de strategie benadrukt dat seks zonder toestemming in de hele EU als verkrachting moet worden gedefinieerd. De Commissie zal nationale hervormingen ondersteunen om dit doel te bereiken en zal het juridische landschap in kaart brengen met het oog op mogelijke nieuwe acties, waaronder wetgeving.
Tot slot zal de Commissie, samen met het Europees Instituut voor gendergelijkheid, de lidstaten ook ondersteunen bij het verbeteren van de verzameling van administratieve gegevens over gendergerelateerd geweld om de beleidsvorming op dit gebied te verbeteren.
Welke nieuwe acties omvat de strategie op het gebied van gezondheidszorg en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten?
Voor het eerst bevat deze strategie voor gendergelijkheid een specifiek onderdeel over gezondheid en worden specifieke acties aangekondigd in overeenstemming met het beginsel van de routekaart voor vrouwenrechten: “Elke vrouw heeft recht op de hoogst haalbare normen voor lichamelijke en geestelijke gezondheid.” In de strategie wordt erkend dat gezondheid niet genderneutraal is en dat de gezondheid van vrouwen kan worden ondermijnd door een gebrek aan gendergevoelig medisch onderzoek, diagnostiek en behandelingen. Ook wordt gewezen op de uitdagingen op het gebied van de toegang tot seksuele en reproductieve gezondheid en rechten.
De strategie kondigt een nieuw project aan met de Wereldgezondheidsorganisatie om te monitoren en te analyseren hoe de toegankelijkheid en kwaliteit van de gezondheidszorg voor vrouwen kan worden verbeterd, dat in 2026 van start zal gaan. Bovendien omvat de strategie een studie naar de macro- en micro-economische en maatschappelijke gevolgen van het niet aanpakken van de gezondheidskloof tussen vrouwen, bijvoorbeeld met betrekking tot de menopauze.
Wat seksuele en reproductieve gezondheid en rechten betreft, zal een inventarisatie van praktijken en internationale kaders de gezondheidsacties van de lidstaten op dit gebied ondersteunen en aanvullen. Dit volgt op de recente mededeling van de Commissie in antwoord op het Europees burgerinitiatief “My Voice My Choice”, waarin wordt aangegeven dat de lidstaten gebruik kunnen maken van het Europees Sociaal Fonds+ om vrouwen toegang te geven tot veilige en legale abortus.
Welke nieuwe acties omvat de strategie om de arbeidsparticipatiekloof tussen mannen en vrouwen te dichten?
De nieuwe strategie verbindt zich ertoe de arbeidsparticipatiekloof tussen mannen en vrouwen en de gendersegregatie op de arbeidsmarkt te verkleinen door de participatie van vrouwen in door mannen gedomineerde sectoren te bevorderen, onder meer door middel van een actieplan inzake vrouwen in onderzoek, innovatie en innovatie; start-ups.
De Commissie zal ook zorgen voor de volledige uitvoering van de richtlijn inzake genderevenwicht in raden van bestuur, waardoor het voor vrouwen gemakkelijker wordt om door te stromen naar het hoogste managementniveau. Om volledige transparantie op het gebied van beloning te waarborgen, zal de Commissie de lidstaten blijven ondersteunen bij de doeltreffende en tijdige uitvoering van de richtlijn beloningstransparantie in 2026. De steun zal bestaan uit een workshop voor de sociale partners en een stapsgewijze toolkit voor genderneutrale functiebeoordeling en -classificatie voor bedrijven, in samenwerking met het Europees Instituut voor gendergelijkheid.
De Commissie zal de specifieke risico's aanpakken waaraan vrouwen op het werk worden blootgesteld, waaronder seksuele intimidatie. In de strategie worden ook AI en algoritmisch beheer op het werk aangewezen als mogelijke gebieden voor verdere EU-maatregelen, gezien het risico op gendervooroordelen van deze systemen.
Welke nieuwe acties omvat de strategie om vrouwen mondiger te maken, namelijk om leidinggevende posities in te nemen en te behouden?
Het versterken van de positie van vrouwen en ervoor zorgen dat zij in gelijke mate vertegenwoordigd zijn in leidinggevende posities in de private en publieke sfeer is van cruciaal belang om vooruitgang te boeken. De strategie omvat een beoordeling tegen 2029 van de doeltreffendheid van de richtlijn inzake genderevenwicht in raden van bestuur, om ervoor te zorgen dat genderonevenwichtigheden in bedrijven en het management van bedrijven worden aangepakt.
In de strategie wordt ook de nadruk gelegd op de bestrijding van onlinegeweld tegen vrouwen in de politiek en het openbare leven, aangezien vrouwen onevenredig vaak het doelwit zijn. De acties omvatten het ondersteunen van de lidstaten bij de uitvoering van de richtlijn geweld tegen vrouwen om cybergeweld strafbaar te stellen en het faciliteren van samenwerking met internetplatforms om gendergerelateerd cybergeweld tegen te gaan. De Commissie zal ook een aanbeveling presenteren over de veiligheid in de politiek met betrekking tot offline- en onlinedreigingen, onder meer met betrekking tot desinformatie. Daarbij zal bijzondere aandacht worden besteed aan vrouwen, aangezien zij onevenredig vaak het doelwit zijn. In de strategie wordt ook gewezen op de gedragscode inzake desinformatie van de digitaledienstenverordening als belangrijk instrument op dit gebied. Daarnaast is de strategie gericht op het begrijpen en aanpakken van de bron van schadelijke online verhalen, zoals anti-genderdiscoursen.
Met het oog op een beter evenwicht tussen zorg en werk zal de strategie er ook naar streven ouders de mogelijkheid te bieden hun professionele loopbaan beter te combineren met zorgtaken, en de ondersteuning te bieden die zij nodig hebben in hun zorgtaken. Dit zal gebeuren door de richtlijn betreffende het evenwicht tussen werk en privéleven volledig uit te voeren, terwijl de toekomstige Europese zorgdeal de uitdagingen van de zorgsector en de beroepsbevolking met een sterk genderperspectief zal aanpakken.
Welke nieuwe acties omvat de strategie op het gebied van onderwijs en opleiding?
Genderspecifieke uitdagingen en stereotypen in het onderwijs kunnen leiden tot ongelijke onderwijsresultaten voor jongens en meisjes en levenslange gevolgen voor de beroepstrajecten die zij volgen. Hoewel over het algemeen meer jonge vrouwen dan mannen afstuderen aan het hoger onderwijs, zijn er bijna twee keer zoveel mannen dan vrouwen die STEM (wetenschap, technologie, techniek en wiskunde) studeren. Dit vergroot niet alleen de gendersegregatie op de arbeidsmarkt, maar beperkt ook het innovatiepotentieel van de EU.
De Commissie zal in 2026 een alomvattend onderwijspakket presenteren om de verwerving van basisvaardigheden – waaronder wiskunde, wetenschappen en digitale competenties – te versterken. Samen met het strategisch STEM-onderwijsplan en het initiatief “Girls Go STEM” zal het bijdragen tot de doelstelling om tegen 2028 1 miljoen jonge vrouwen in STEM op te leiden via Erasmus+, allianties van Europese universiteiten en academies voor digitale vaardigheden.
Bovendien worden in de strategie inspanningen aangekondigd om mannen en jongens aan te trekken in de sectoren gezondheidszorg, onderwijs, zorg en administratie door middel van een “jongens in gezondheid”-benadering (gezondheid, onderwijs, administratie en geletterdheid). De Commissie zal een handboek ontwikkelen over empirisch onderbouwde oplossingen om gendergerelateerde verschillen in studiekeuzes en onderwijsresultaten te verminderen. De Commissie zal de ontwikkeling van materiaal om leerkrachten beter te ondersteunen bij het aanpakken van genderstereotypen in de klas verder ondersteunen.
Hoe zal de nieuwe strategie jongens en mannen breder betrekken op de weg naar een gendergelijk Europa?
In de nieuwe strategie wordt erkend dat het belangrijk is jongens en mannen te betrekken bij de bevordering van gendergelijkheid en de voordelen van gendergelijkheid voor hen. In de strategie wordt ook de nadruk gelegd op het vergroten van het gebruik van verlof om gezinsredenen en flexibele werkregelingen door vaders, om de genderzorgkloof te dichten en hen te helpen meer te profiteren van hun rechten als ouders.
De strategie omvat voorts initiatieven om stereotypen uit te dagen en acties te lanceren zoals de benadering “Jongens in HEAL Careers” in het onderwijs, gericht op het aantrekken van meer jongens naar wegen zoals gezondheid, onderwijs en administratie. Tot slot wordt in de strategie erkend dat vooral mannen en jongens het doelwit zijn van antigenderverhalen, -netwerken en -sferen. Om deze schadelijke beïnvloeders te bestrijden, omvat de strategie een studie hierover en verdere maatregelen om dit tegen te gaan, met name met het maatschappelijk middenveld en door middel van acties voor gemeenschapsopbouw.
Hoeveel middelen zullen worden toegewezen om gendergelijkheid te ondersteunen?
Financiering is een cruciaal instrument voor het bevorderen van structurele veranderingen en het bevorderen van beleidsdoelstellingen op het gebied van gendergelijkheid. In de programmeringsperiode 2021-2027 is gendergelijkheid een horizontaal beginsel dat nodig is in alle fasen van de programmering en uitvoering van de cohesiebeleidsprogramma's. In het kader van het programma “Burgers, gelijkheid, rechten en waarden” 2021-2027 wordt in totaal 271 miljoen EUR toegewezen aan gendergelijkheid, onder meer om geweld tegen vrouwen te bestrijden.
In het kader van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+) moeten de lidstaten gendergelijkheid bevorderen door middel van gerichte acties die erop gericht zijn de werkgelegenheid voor vrouwen te vergroten, het evenwicht tussen werk en privéleven te verbeteren en de feminisering van armoede en genderdiscriminatie op de arbeidsmarkten, het onderwijs en de opleiding aan te pakken. De lidstaten zullen 4,3 miljard EUR van de bijdrage van de Unie aan het ESF+ gebruiken ter ondersteuning van acties die rechtstreeks gericht zijn op gendergelijkheid in de periode 2021-2027.
Het komende meerjarig financieel kader (MFK) voor 2028-2034 biedt, hoewel de onderhandelingen nog hangende zijn, een kans om gendermainstreaming in de EU-begroting te versterken. De voorgestelde prestatieverordening schetst een robuust kader ter ondersteuning van gendergelijkheid, waardoor het een hoofdprioriteit wordt voor relevante programma's, waaronder nationale en regionale partnerschapsplannen. Voorts wordt een methode ingevoerd om de EU-uitgaven voor gendergelijkheid te volgen.
In het kader van het volgende MFK wordt voorgesteld het nieuwe AgoraEU-programma, dat Creatief Europa en CERV opvolgt, een verhoogd budget van bijna 9 miljard EUR te geven en een onderdeel “CERV+” op te nemen dat gericht is op het bevorderen van gelijkheid, het bestrijden van gendergerelateerd geweld en het ondersteunen van democratische participatie. De Commissie heeft voorgesteld 3,6 miljard euro toe te wijzen om de inspanningen in het kader van het CERV+-onderdeel voort te zetten en de aanpak van de integratie van gendergelijkheid in de algemene begroting te handhaven.
Voor meer informatie
Persbericht Strategie
voor gendergelijkheid 2026-2030
Strategie voor gendergelijkheid 2020-2025
Routekaart voor vrouwenrechten
Jaarverslag over gendergelijkheid