Commissie presenteert allereerste strategie voor intergenerationele billijkheid

Vandaag heeft de Europese Commissie haar eerste strategie inzake intergenerationele billijkheid aangenomen om de reflex van langetermijndenken in de EU-beleidsvorming verder te ontwikkelen en tegelijkertijd meer gewicht te geven aan de standpunten en zorgen van jongeren. Het overkoepelende doel van de EU is ervoor te zorgen dat de huidige besluiten worden genomen met het oog op de toekomst, waarbij wordt gezorgd voor een billijk evenwicht tussen voordelen en lasten voor alle generaties.

De strategie sluit aan bij de mondiale inspanningen voor een langetermijnaanpak van planning en beleid, zoals in de VN-verklaring over toekomstige generaties. Het is opgebouwd rond het concept van een “intergenerationeel contract”, dat op een drieledige basis is gebaseerd:

• Eerlijke beleidsvorming, door toepassing van een “jongerentoets” en prognose-instrumenten;
• eerlijke kansen om het risico van leeftijdsdiscriminatie aan te pakken;
• Eerlijke plaatsen, zodat de regio waarin je geboren bent je toekomst niet bepaalt.

Er wordt uitgegaan van een langetermijnperspectief, waarbij wordt gekeken naar de gevolgen van complexe uitdagingen, zoals demografische veranderingen, geopolitieke verschuivingen, veranderingen op de arbeidsmarkt, klimaatverandering, digitalisering en artificiële intelligentie, voor zowel de huidige als de toekomstige generaties. In de strategie wordt erkend dat dergelijke uitdagingen zowel de reikwijdte als de urgentie van deze kwestie illustreren.

Om dit doel te bereiken, bevat de strategie een aantal acties, waaronder: 

• Intergenerationele billijkheidsindex om kansen en lacunes in kaart te brengen, beleidsbeslissingen te onderbouwen en billijkheid tussen generaties te bevorderen;
• meertalig toekomstgericht beleidsvormingspakket ter ondersteuning van de ontwikkeling van toekomstige geletterdheid bij overheidsdiensten in alle EU-lidstaten;
• het organiseren van een demografisch forum om van gedachten te wisselen over demografische ontwikkelingen;
• Het initiatief “Voices of the Future” wordt gelanceerd in samenwerking met het Comité van de Regio's en nodigt lokale en regionale overheden uit om de toekomst van hun regio's vorm te geven.

De strategie biedt ook een gemeenschappelijke richting voor verschillende EU-initiatieven die al bijdragen tot intergenerationele rechtvaardigheid, waarbij het horizontale karakter ervan wordt benadrukt. Concurrentievermogen en het bevorderen van een sterk Europees sociaal model krijgen prioriteit. Van inclusief onderwijs en betaalbare huisvesting tot sterke zorgstelsels en milieurechtvaardigheid, de strategie helpt bij het verankeren van intergenerationele rechtvaardigheid op alle beleidsterreinen.

Op mondiaal niveau hebben de EU en haar lidstaten het VN-pact voor de toekomst en de verklaring over toekomstige generaties goedgekeurd, waarin het belang van multilateralisme en de bevordering van een op regels gebaseerde internationale orde worden onderstreept.

Een voortgangsverslag begin 2028 zal bijdragen tot het proces van de toekomstige generaties van de VN.

Achtergrond

In de politieke beleidslijnen 2024-2029 kondigde Commissievoorzitter Von der Leyen aan dat de EU ervoor moet zorgen “dat besluiten die vandaag worden genomen toekomstige generaties geen schade berokkenen en dat er meer solidariteit en betrokkenheid is tussen mensen van verschillende leeftijden”. In dit verband kreeg commissaris Micallef, verantwoordelijk voor intergenerationele rechtvaardigheid, de opdracht om “een strategie inzake intergenerationele rechtvaardigheid op te stellen om in kaart te brengen hoe we de communicatie tussen generaties kunnen versterken en ervoor kunnen zorgen dat de belangen van de huidige en toekomstige generaties in al onze beleids- en wetgeving worden geëerbiedigd”.

De strategie inzake intergenerationele billijkheid is ontwikkeld door middel van onderzoek en participatie, op basis van de gegevens en methoden van het EU-beleidslab van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek en een Europees burgerpanel. Deze laatste groep bestond uit 150 willekeurig geselecteerde burgers uit alle 27 EU-lidstaten, die 24 aanbevelingen hebben gedaan over het bevorderen van rechtvaardigheid over de generaties heen. De Europese burgerpanels maken deel uit van de EU-instrumenten om de dialoog binnen en tussen verschillende generaties te ondersteunen.  Andere voorbeelden zijn de EU-jongerendialoog en het EU-platform voor de participatie van kinderen.

In september 2024 hebben de wereldleiders het pact voor de toekomst en de VN-verklaring over toekomstige generaties aangenomen.

Voor meer informatie

Mededeling

Factsheet

Europees burgerpanel over intergenerationele billijkheid

Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek en intergenerationele billijkheid