Commissie geeft groen licht voor 260 miljoen euro aan Belgische staatssteun voor project voor koolstofafvang en -opslag

De Europese Commissie heeft op grond van de EU-staatssteunregels haar goedkeuring gehecht aan een Belgische maatregel van 260 miljoen euro ten gunste van Air Liquide Large Industry NV (“Air Liquide”) en BASF Antwerpen NV (“BASF”), voor een project voor koolstofafvang en -opslag (CCS): Kairos@C. De maatregel zal een bijdrage leveren aan de klimaatdoelen van België door de industrie via een geïntegreerde grensoverschrijdende CCS-waardeketen koolstofvrij te maken, in overeenstemming met de doelstellingen van de Clean Industrial Deal.

De Belgische maatregel

België heeft de Commissie in kennis gesteld van een maatregel van 260 miljoen euro ter ondersteuning van Kairos@C, een gezamenlijk CCS-project van de twee begunstigden Air Liquide en BASF.

Het project heeft tot doel broeikasgasemissies af te vangen van de bestaande installaties van de bedrijven in Antwerpen, die waterstof, ammoniak en ethyleenoxide produceren. De afgevangen CO₂ zal naar een permanente ondergrondse opslaglocatie in de Noordzee worden vervoerd. Met het project wordt beoogd een geïntegreerde, grensoverschrijdende CCS-waardeketen op industriële schaal tot stand te brengen, waardoor in 15 jaar tijd ongeveer 20 miljoen ton nettobroeikasgasemissies worden vermeden. Dit innovatieve project stelt de begunstigden in staat koolstofarme waterstof en koolstofarme ammoniak te produceren.

Kairos@C is een van de projecten die geselecteerd werden tijdens de eerste grootschalige oproep tot het indienen van voorstellen in het kader van het Innovatiefonds in 2020. Het ontving een subsidie van meer dan 365 miljoen euro. Als gevolg van onder meer de uitzonderlijke inflatie in de afgelopen jaren zijn de projectkosten echter aanzienlijk gestegen, waardoor het project zonder aanvullende steun niet van start kon gaan.

De maatregel wordt uit de begroting van het Vlaams Gewest gefinancierd. De steun neemt de vorm aan van een directe investeringssubsidie van 30 miljoen euro per begunstigde, aangevuld met een bijkomende subsidie die wordt uitbetaald in 10 jaarlijkse tranches van 10 miljoen euro per begunstigde, op voorwaarde dat de minimale broeikasgasemissiereducties worden behaald.

Beoordeling door de Commissie

De Commissie heeft de Belgische maatregel getoetst aan de EU-staatssteunregels, en met name artikel 107, lid 3, punt c), van het Verdrag betreffende de werking van de EU (“VWEU”), op grond waarvan de lidstaten de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid onder bepaalde voorwaarden kunnen ondersteunen, en de richtsnoeren klimaat-, milieubeschermings- en energiesteun van 2022 (“CEEAG”).

De Commissie heeft met name vastgesteld dat:

• de maatregel de ontwikkeling van een vorm van economische bedrijvigheid faciliteert, in het bijzonder de afvang, verzameling en opslag van CO₂ en de decarbonisatie van het productieproces van ammoniak, ethyleenoxide en waterstof;

• de steun een “stimulerend effect” heeft, aangezien de begunstigden de desbetreffende investeringen niet zonder de publieke steunen zouden uitvoeren;
• de steun noodzakelijk en passend is om binnen de beoogde economische bedrijvigheid milieubescherming te bevorderen. De steun is bovendien evenredig, aangezien deze beperkt blijft tot het noodzakelijke minimum en niet tot overcompensatie leidt;
• de maatregel over voldoende waarborgen beschikt om ervoor te zorgen buitensporige concurrentieverstoringen beperkt blijven. De steun verandert niets aan de productiecapaciteit van de begunstigden, en indien het project extra netto-inkomsten genereert, zullen de begunstigden een gedeelte van de ontvangen steun terugbetalen aan België. Bovendien zullen de begunstigden de in het kader van het project verworven technische knowhow verspreiden;
• de steun positieve effecten zal hebben die opwegen tegen potentiële verstoringen van de concurrentie en de handel in de EU.

Tegen deze achtergrond heeft de Commissie de Belgische maatregel op grond van de EU-staatssteunregels goedgekeurd.

Achtergrond

De CEEAG 2022 bieden houvast over de vraag hoe de Commissie verplicht aan te melden maatregelen ten behoeve van milieubescherming, met inbegrip van klimaatbescherming, en energie op hun verenigbaarheid met artikel 107, lid 3, punt c), VWEU zal beoordelen.

De richtsnoeren creëren een flexibel en geschikt kader om de lidstaten te helpen de nodige steun te verlenen om de doelstellingen van de Clean Industrial Deal doelgericht en kosteneffectief te verwezenlijken. De regels zijn afgestemd op recente veranderingen in energie- en milieuwetgeving en houden rekening met het toegenomen belang van klimaatbescherming. Deze richtsnoeren bevatten hoofdstukken over steun voor hernieuwbare energie, energie-efficiëntiemaatregelen, steun voor schone mobiliteit, infrastructuur, circulaire economie, vermindering van milieuvervuiling, bescherming en herstel van de biodiversiteit, steun voor de sluiting van energiecentrales die kolen gebruiken en maatregelen om de leveringszekerheid voor energie te waarborgen, zij het onder bepaalde voorwaarden.

Het Innovatiefonds is een financieringsprogramma van de EU voor de demonstratie van innovatieve koolstofarme technologieën. Tijdens de eerste oproep tot het indienen van grootschalige projecten in het kader van het Innovatiefonds zijn zeven projecten, waaronder Kairos@C, voor financiering geselecteerd. Deze projecten bestrijken een breed scala aan sectoren zodat verschillende delen van de Europese industrie- en energiesectoren koolstofvrij kunnen worden gemaakt.

Meer informatie

De niet-vertrouwelijke versie van het besluit komt, zodra eventuele vertrouwelijkheidskwesties zijn opgelost, onder zaaknummer SA.119030 beschikbaar in het staatssteunregister op de website van DG Concurrentie van de Commissie. Een overzicht van de recentste staatssteunbesluiten die op internet en in het EU-Publicatieblad zijn gepubliceerd, is te vinden in de elektronische nieuwsbrief Competition Weekly e-News.