Meer documenten
Commissie keurt nieuwe staatssteunregels goed om het gebruik van duurzamere vervoerswijzen te stimuleren
De Europese Commissie heeft vandaag de richtsnoeren voor vervoer over land en multimodaal vervoer (de “vervoerrichtsnoeren”) en de groepsvrijstellingsverordening vervoer goedgekeurd. Deze instrumenten ondersteunen duurzamere vervoerswijzen voor zowel passagiers als goederen en actualiseren het EU-staatssteunkader voor vervoer over land en multimodaal vervoer. Ze zullen op 30 maart 2026 in werking treden. De groepsvrijstellingsverordening vervoer loopt tot 31 december 2034. Voor de vervoerrichtsnoeren is er geen einddatum.
De nieuwe regels vervangen de richtsnoeren voor staatssteun aan spoorwegondernemingen van 2008. De vervoerrichtsnoeren en de groepsvrijstellingsverordening vervoer vormen een samenhangend staatssteunkader dat betrekking heeft op een breed scala aan duurzame vervoerswijzen en steunmaatregelen, met behoud van waarborgen om buitensporige concurrentieverstoringen te voorkomen.
Staatssteunrichtsnoeren voor vervoer over land en multimodaal vervoer
In de vervoerrichtsnoeren zijn de voorwaarden vastgesteld waaronder staatssteun die de Commissie eerst moet goedkeuren voor ze kan worden toegekend, verenigbaar met de interne markt kan worden verklaard. De nieuwe richtsnoeren bevatten onder meer de volgende bepalingen:
- Zij hebben betrekking op alle vervoerswijzen over land die duurzamer zijn dan wegvervoer. Het gaat onder meer om spoorvervoer, vervoer over de binnenwateren en duurzaam multimodaal vervoer. Wat multimodaal vervoer betreft, moet ten minste één van de gebruikte vervoerswijzen het spoor of de binnenwateren zijn, of een combinatie van vervoer over land met korte vaart.
- In de richtsnoeren worden de mogelijkheden verduidelijkt voor verschillende exploitatie- en investeringssteunmaatregelen, zoals steun voor de bouw en modernisering van spoorweg- en binnenvaartvoorzieningen en voor nieuwe commerciële verbindingen per spoor en over de binnenwateren, en de richtsnoeren scheppen ook duidelijkheid omtrent steun in de vorm van vergoedingen voor de uitvoering van openbaredienstverplichtingen in het goederenvervoer per spoor.
- De richtsnoeren voeren flexibelere regels in voor steunmaatregelen die rechtstreeks bijdragen tot de groene en de digitale transitie. Dit omvat steun om de externe kosten van vervoer te verminderen en interoperabiliteit te bevorderen, zoals steun voor vlottere en veiligere activiteiten over nationale spoorwegsystemen heen. Deze bepalingen zijn bedoeld om een verschuiving van het wegvervoer naar duurzamere vervoerswijzen te ondersteunen en er tegelijkertijd voor te zorgen dat de steun doelgericht en evenredig blijft.
- Zij waarborgen dat nieuwe exploitanten toegang krijgen tot en kunnen groeien op duurzame markten voor vervoer over land. Zij vergemakkelijken de toegang tot financiering voor kmo's, kleine midcap-ondernemingen (SMC's) en nieuwkomers bij de aankoop van rollend materieel en binnenschepen, zonder de effectieve concurrentie in het gedrang te brengen.
Groepsvrijstellingsverordening vervoer
De groepsvrijstellingsverordening vervoer vormt een aanvulling op de richtsnoeren door bepaalde categorieën steun in de sectoren spoorvervoer, binnenvaart en duurzaam multimodaal vervoer vrij te stellen van de verplichting tot voorafgaande aanmelding bij en goedkeuring door de Commissie.
Dit nieuwe vrijstellingskader is een belangrijke vereenvoudiging, waardoor de lidstaten snel steun kunnen verlenen wanneer aan de voorwaarden is voldaan. Als gevolg daarvan kunnen de lidstaten nu veel maatregelen uitvoeren zonder voorafgaande goedkeuring van de Commissie. Dit ligt in de lijn van de doelstelling van de Commissie om meer en snellere resultaten te boeken en tegelijkertijd onnodige administratieve lasten te verminderen. De steuncategorieën en de regels in de groepsvrijstellingsverordening vervoer stemmen grotendeels overeen met die van de vervoerrichtsnoeren.
Achtergrond
Voorafgaand aan de vaststelling van de vervoerrichtsnoeren en de groepsvrijstellingsverordening vervoer is in 2019 een geschiktheidscontrole uitgevoerd van de bestaande regels voor de sector duurzaam vervoer over land. Hieruit bleek dat de spoorwegrichtsnoeren aanzienlijk hebben bijgedragen tot een modal shift naar het spoor en de interoperabiliteit hebben bevorderd. Tegelijkertijd bleek uit de evaluatie dat aanpassingen nodig waren om rekening te houden met markt- en technologische ontwikkelingen en de huidige strategische prioriteiten van de EU.
In oktober 2021 heeft de Commissie een aanvangseffectbeoordeling gepubliceerd met betrekking tot de herziening van de spoorwegrichtsnoeren en een routekaart voor een nieuwe groepsvrijstellingsverordening voor spoorvervoer, vervoer over de binnenwateren en multimodaal vervoer. In december 2022 heeft de Raad een machtigingsverordening aangenomen, waarbij de Commissie werd gemachtigd deze nieuwe groepsvrijstellingsverordening vast te stellen. In maart 2024 heeft de Commissie een verzoek om input over de groepsvrijstellingsverordening vervoer gepubliceerd, gevolgd door een openbare raadpleging waarin alle belanghebbenden werden uitgenodigd opmerkingen te maken over het ontwerp van de vervoerrichtsnoeren en over de groepsvrijstellingsverordening vervoer. Al deze evaluatiemaatregelen zijn meegenomen in de richtsnoeren en de verordening die vandaag zijn aangenomen.
De herziene regels gaan vergezeld van een effectbeoordeling waarin het toepassingsgebied, de inhoud en de waarschijnlijke gevolgen van de nieuwe regels worden beoordeeld en waarin de informatie wordt samengevat die de Commissie tijdens haar raadplegingsactiviteiten heeft ontvangen.
Meer informatie
Vervoerrichtsnoeren en groepsvrijstellingsverordening vervoer
Richtsnoeren voor staatssteun aan spoorwegondernemingen van 2008
Aanvangseffectbeoordeling voor de herziening van de spoorwegrichtsnoeren
Routekaart nieuwe machtigingsverordening voor vervoer over land