Meer documenten
EU en Australië versterken betrekkingen met partnerschaps- en handelsovereenkomst inzake veiligheid en defensie
De EU en Australië hebben vandaag de goedkeuring aangekondigd van een baanbrekend partnerschap voor veiligheid en defensie. Zij hebben ook de onderhandelingen over een ambitieuze en evenwichtige vrijhandelsovereenkomst afgerond en zijn overeengekomen formele onderhandelingen te starten over de associatie van Australië met Horizon Europa, 's werelds grootste financieringsprogramma voor onderzoek en innovatie. Met deze stappen leveren de EU en Australië wederzijds voordelige resultaten op en versterken zij hun reeds nauwe betrekkingen in een tijd van geopolitieke onzekerheid.
De definitieve tekst van de vrijhandelsovereenkomst werd overeengekomen tijdens een leidersbijeenkomst in Canberra tussen Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, en Anthony Albanese, premier van Australië. Het partnerschap voor veiligheid en defensie (SDP) werd op 18 maart 2026 virtueel ondertekend door hoge vertegenwoordiger/vicepresident Kaja Kallas en de Australische vicepremier en minister van Defensie Richard Donald Marles en minister van Buitenlandse Zaken Penny Wong.
Voorzitter Von der Leyen zei: “De EU en Australië liggen misschien geografisch ver uit elkaar, maar we kunnen niet dichter bij elkaar komen wat betreft hoe we de wereld zien. Met deze dynamische nieuwe partnerschappen op het gebied van veiligheid, defensie en handel komen we nog dichter bij elkaar. Deze overeenkomsten hebben duurzame, op vertrouwen gebaseerde structuren opgezet om vrede en veiligheid te ondersteunen door kracht; welvaart te stimuleren door op regels gebaseerde handel en samen te werken om mondiale instellingen te handhaven. We zetten ons in voor een schonere, meer digitale toekomst voor onze burgers, werknemers en bedrijven. En we geven de rest van de wereld een sterk signaal dat vriendschap en samenwerking het belangrijkst zijn in tijden van turbulentie.”
Partnerschap voor veiligheid en defensie
De EU en Australië zijn al lang bondgenoten en partners, wier mondiale visie is afgestemd op de verdediging van multilateralisme en de op regels gebaseerde internationale orde.
Naarmate de koppeling tussen de veiligheid in Europa en de strategisch belangrijke Indo-Pacifische regio duidelijker wordt, is de waarde van een dieper partnerschap voor beide partijen overduidelijk.
Voortbouwend op de sterke bestaande interactie op leiders- en ministerieel niveau, ondersteund door een solide netwerk van samenwerking op deskundigenniveau, zal het SDP een robuust institutioneel kader tot stand brengen om te helpen zorgen voor maximale efficiëntie bij het aanpakken van de huidige geopolitieke uitdagingen:
- De veiligheids- en defensiedialogen zullen nauwere coördinatie van strategische prioriteiten mogelijk maken, waarbij gedeelde waarden en belangen worden omgezet in praktische samenwerking;
- versterking van de samenwerking op het gebied van crisisbeheersing en missies en operaties in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid, met inbegrip van oefeningen, opleiding en onderwijs;
- intensivering van de samenwerking op het gebied van maritieme veiligheid, cyberbeveiliging, bestrijding van hybride dreigingen en buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging, rekening houdend met de veranderende aard van de hedendaagse veiligheidsuitdagingen;
- het faciliteren van nauwe coördinatie op het gebied van opkomende en disruptieve technologieën, met inbegrip van artificiële intelligentie, alsook op het gebied van ruimtevaartbeveiliging, non-proliferatie en ontwapening;
- het versterken van uitwisselingen over situationeel bewustzijn in verschillende regio's;
- ondersteuning van capaciteitsopbouw voor partners, onder meer in de Indo-Pacifische regio, en versterking van de coördinatie in multilaterale en regionale fora; en
- De EU en Australië in staat stellen de samenwerking in de loop van de tijd te verdiepen als reactie op veranderende veiligheidsuitdagingen, door middel van een flexibele en toekomstgerichte aanpak.
Een evenwichtige en ambitieuze vrijhandelsovereenkomst
Met de afronding van de onderhandelingen over een ambitieuze en evenwichtige vrijhandelsovereenkomst stelt de EU de markt open voor een van de snelst groeiende ontwikkelde economieën ter wereld en biedt zij Europese bedrijven, consumenten en landbouwers aanzienlijke economische kansen.
De EU-uitvoer zal de komende tien jaar naar verwachting met 33% groeien, waarbij de uitvoerwaarde oploopt tot 17,7 miljard euro per jaar. Belangrijke sectoren met een sterk groeipotentieel zijn zuivel (naar verwachting met 48%) motorvoertuigen (52%) en chemicaliën (20%). De EU-investeringen in Australië kunnen met meer dan 87 % groeien.
Met deze overeenkomst versterkt de EU ook haar strategische belangen op het gebied van kritieke grondstoffen, waardoor de toeleveringsketens van de EU sterker worden en beter bestand zijn tegen geopolitieke schokken. De vrijhandelsovereenkomst bevat ook sterke duurzaamheidsverbintenissen, die zullen bijdragen tot een groenere en eerlijkere handel en ervoor zullen zorgen dat de invoer in de EU beter aansluit bij de eigen productienormen van de EU op het gebied van klimaat, milieu en dierenwelzijn.
Na onlangs gesloten overeenkomsten met Indonesië en India zorgt deze overeenkomst voor een verdere diversificatie van het EU-netwerk van handelspartners in de strategisch belangrijke Indo-Pacifische regio en versterkt zij de positie van Europa op het wereldtoneel.
Opening van zakelijke kansen voor Europese bedrijven
De overeenkomst zal EU-exporteurs bevoorrechte toegang geven tot de Australische markt, waaronder:
- afschaffing van meer dan 99 % van de douanerechten op de uitvoer van goederen uit de EU naar Australië, waardoor jaarlijks ongeveer 1 miljard EUR aan rechten voor bedrijven van elke omvang wordt verlaagd;
- openstelling van de Australische dienstenmarkt in belangrijke sectoren, waaronder financiële diensten en telecommunicatie;
- EU-bedrijven betere toegang bieden tot Australische overheidsopdrachten;
- ambitieuze regels voor gegevensstromen vaststellen die gegevenslokalisatievereisten verbieden, en
- Het veiligstellen van toeleveringsketens van kritieke grondstoffen (CRM's) door de invoertarieven te verlagen en investeringsmogelijkheden te openen.
Om ervoor te zorgen dat ook kleine bedrijven van de overeenkomst profiteren, bevat de overeenkomst bovendien een specifiek hoofdstuk over kleine en middelgrote ondernemingen om hen te helpen hun uitvoer te vergroten.
De overeenkomst zal het ook gemakkelijker maken voor EU-professionals om in Australië te werken, terwijl toegangsquota voor ingenieurs en onderzoekers de Europese en Australische innovatie zullen stimuleren.
De uitvoer van agrovoedingsmiddelen uit de EU stimuleren en de gevoeligheden van de EU beschermen
De EU heeft een positieve handelsbalans voor agrovoedingsproducten met Australië, ter waarde van 2,3 miljard EUR in 2024. De overeenkomst zal de douanerechten op belangrijke EU-uitvoerproducten, zoals kaas, vleesbereidingen, wijn en mousserende wijn, sommige soorten groenten en fruit, waaronder bereidingen, chocolade en suikerwerk, afschaffen.
De overeenkomst houdt rekening met de belangen van de landbouwproducenten in de EU. Voor gevoelige landbouwsectoren zoals rundvlees, schapen en amp; geitenvlees, suiker, sommige zuivelproducten en rijst, zal de overeenkomst de invoer van nul of lager tarief uit Australië slechts in beperkte hoeveelheden toestaan, door middel van zorgvuldig gekalibreerde tariefcontingenten.
Daarnaast omvat de overeenkomst een bilateraal vrijwaringsmechanisme dat de EU in staat stelt maatregelen te nemen om gevoelige Europese producten en hun producenten te beschermen in het onwaarschijnlijke geval van een toename van de invoer uit Australië die schade toebrengt aan de EU-markt. Als extra beschermingslaag voor landbouwers zal het bilaterale vrijwaringsmechanisme worden geoperationaliseerd in een op zichzelf staande EU-verordening die ervoor zal zorgen dat snelle en doeltreffende beschermingsmaatregelen in werking treden, in het onwaarschijnlijke geval van een onvoorziene en schadelijke toename van de invoer of een onnodige daling van de prijzen voor EU-producenten.
Bovendien zal de overeenkomst 165 geografische aanduidingen voor landbouwproducten en levensmiddelen (“GA's”) en 231 geografische aanduidingen voor gedistilleerde dranken beschermen, waaronder enkele van de meest gerenommeerde geografische aanduidingen zoals Comté, Irish Whiskey, Queso Manchego, Salam de Sibiu, Istarski pršut ham, Lübecker Marzipan en Masticha Chiou.
De EU en Australië hebben ook overeenstemming bereikt over een gemoderniseerde bilaterale wijnovereenkomst, waarbij de volledige lijst van in Australië beschermde geografische aanduidingen en traditionele aanduidingen voor wijn uit de EU wordt bijgewerkt. Voortbouwend op de vorige succesvolle overeenkomst zal deze bescherming bieden voor alle geografische aanduidingen voor wijn uit de EU (die 1650 namen vertegenwoordigen), met inbegrip van de toevoeging van 50 nieuwe geografische aanduidingen voor wijn uit 12 verschillende lidstaten.
Toegang tot kritieke grondstoffen waarborgen
Australië is een belangrijke producent van grondstoffen, waaronder aluminium, lithium en mangaan, die van vitaal belang zijn voor de algemene economische veiligheid en het concurrentievermogen van de EU. De vraag naar kritieke grondstoffen zal naar verwachting aanzienlijk toenemen en de EU blijft sterk afhankelijk van invoer.
De overeenkomst vergemakkelijkt de toegang van de EU tot Australische kritieke grondstoffen, met specifieke bepalingen die de markt voorspelbaarder en betrouwbaarder maken voor EU-bedrijven. Bovendien zullen speciale milieu- en veiligheidsbepalingen ervoor zorgen dat deze kritieke grondstoffen op duurzame wijze worden gewonnen.
De handel in kritieke grondstoffen wordt momenteel gemakkelijk verstoord door plotselinge economische of geopolitieke schokken, en daarom zijn handelsovereenkomsten met betrouwbare partners van essentieel belang voor het stabiliseren van het aanbod van de EU.
Ambitieuze duurzaamheidsverbintenissen
In de vrijhandelsovereenkomst zijn de hoge normen van de EU inzake handel en duurzame ontwikkeling (TSD) volledig geïntegreerd, met inbegrip van ambitieuze verbintenissen inzake werknemersrechten, gendergelijkheid, milieu en klimaat.
Alle verbintenissen inzake handel en duurzame ontwikkeling in de overeenkomst zullen afdwingbaar zijn via het algemene mechanisme voor geschillenbeslechting van de overeenkomst. De overeenkomst omvat bindende verbintenissen inzake fundamentele arbeidsbeginselen en de Klimaatovereenkomst van Parijs, alsook een specifiek hoofdstuk over duurzame voedselsystemen.
De overeenkomst liberaliseert ook de handel in groene goederen en diensten, zoals hernieuwbare energie en energie-efficiënte producten.
Volgende stappen in de vrijhandelsovereenkomst
Wat de EU betreft, zullen de onderhandelde ontwerpteksten binnenkort worden gepubliceerd. De teksten zullen de nodige interne procedures doorlopen voordat de Commissie haar voorstel aan de Raad voorlegt met het oog op de ondertekening en sluiting van de overeenkomst. Na goedkeuring door de Raad kunnen de EU en Australië de overeenkomst ondertekenen. Na de ondertekening is voor de inwerkingtreding van de overeenkomst de goedkeuring van het Europees Parlement en het besluit van de Raad betreffende de sluiting vereist. Zodra ook Australië de overeenkomst heeft geratificeerd, kan zij in werking treden.
Achtergrond
De onderhandelingen over een vrijhandelsovereenkomst met Australië zijn in juli 2018 van start gegaan. De 15e en laatste formele onderhandelingsronde vond plaats in april 2023, gevolgd door intersessionele besprekingen op technisch en politiek niveau, in de aanloop naar de afronding van de onderhandelingen op 24 maart 2026. De overeenkomst is de laatste aanvulling op de overeenkomsten van de EU met de strategische Indo-Pacifische regio, na de afronding van de onderhandelingen over een vrijhandelsovereenkomst met Indonesië in september 2025 en met India in januari 2026.
Voor meer informatie
Factsheet – Belangrijkste voordelen
Factsheet – Handel en duurzame ontwikkeling
Factsheet – Kritieke grondstoffen
Handelsbetrekkingen EU-Australië