Vragen en antwoorden over de handelsovereenkomst tussen de EU en Australië

Hoe groot is de Australische markt? Hoeveel handel doet de EU met Australië?

Australië is de grootste economie van Oceanië, met een jaarlijks BBP van 1,7 biljoen euro.

Australië heeft sterke preferentiële handelsrelaties in de regio Azië-Pacific. Een handelsovereenkomst met Australië versterkt de positie van de EU in de steeds belangrijker wordende Indo-Pacifische regio, de thuisbasis van de grootste bron van bbp-groei in de komende decennia.

EU-bedrijven voerden 37 miljard EUR aan goederen uit naar Australië (in 2025) en 31 miljard EUR aan diensten (in 2024).

 

Wat gaat de overeenkomst met Australië bereiken?

De overeenkomst zal onze handels- en investeringsrelaties verdiepen en nieuwe kansen bieden voor het bedrijfsleven door:

• Het afschaffen van de tarieven op bijna 100 % van de EU-uitvoer van goederen (met uitzondering van bepaalde staalproducten) en het creëren van een gelijk speelveld voor EU-goederen op de Australische markt, door het afschaffen van meer dan 1 miljard EUR aan rechten die jaarlijks worden betaald voor belastbare EU-uitvoer ter waarde van meer dan 20 miljard EUR, en het stijgen.  
• Het voor EU-bedrijven gemakkelijker maken om hun diensten in Australië aan te bieden, met inbegrip van professionele diensten en leverings-, telecommunicatie-, zeevervoers- en financiële diensten.
• Ervoor zorgen dat EU-investeerders in Australië niet worden gediscrimineerd ten opzichte van binnenlandse investeerders of andere buitenlandse investeerders.
• Bevordering van de mobiliteitsbepalingen in innovatieve sectoren, met inbegrip van toegangsquota van 3000 onderzoekers/ingenieurs in opleiding per jaar.
• Verbetering van de toegang voor EU-bedrijven tot Australische overheidsopdrachten voor goederen, diensten, werken en concessies voor werken.
• Ervoor zorgen dat EU-bedrijven op voet van gelijkheid met Australische bedrijven deelnemen aan aanbestedingen die onder de overeenkomst vallen, en omgekeerd.
• Met inbegrip van een hoofdstuk over kleine en middelgrote ondernemingen, om ervoor te zorgen dat zowel kleine ondernemingen in de EU als in Australië ten volle profiteren van de kansen die de overeenkomst biedt.
• Op voorwaarde dat de mededingingswetgeving door operationeel onafhankelijke autoriteiten op transparante wijze wordt gehandhaafd en doeltreffend wordt gehandhaafd, met inachtneming van de beginselen van procedurele billijkheid en samenwerking tussen de autoriteiten.
• Brede transparantie- en raadplegingsmechanismen voor toegekende subsidies en een verbod op de meest schadelijke subsidies voor handel en mededinging.
• Europese bedrijven in staat stellen gemakkelijker aan te tonen dat zij aan de Australische technische voorschriften voldoen door toe te staan dat in de EU conformiteitsbeoordelingen worden uitgevoerd door erkende instanties, voor bepaalde sectoren. Dit geldt ook voor staten en gebieden in Australië.
• Aanvaarding van EU-typegoedkeuringscertificaten voor een breed scala aan voertuigcategorieën.
• Samenwerking tussen EU- en Australische normalisatie-instellingen op bilateraal, regionaal en internationaal niveau.
• Bescherming en handhaving van intellectuele-eigendomsrechten om innovatie en creativiteit voor onze respectieve industrieën aan te moedigen om concurrerend te blijven. 
• Bevestiging van de mogelijkheid om oneerlijke handel tussen de partijen aan te pakken en instelling van een bilateraal vrijwaringsmechanisme ingeval preferentiële invoer ernstige schade toebrengt aan de binnenlandse bedrijfstak of tot een ernstige verslechtering van de economische situatie van het (de) ultraperifere gebied(en) leidt.
• Onze toeleveringsketens van kritieke grondstoffen (CRM's) beveiligen en ervoor zorgen dat deze duurzaam worden aangekocht.
• Duurzamere handel stimuleren door middel van krachtige, afdwingbare bepalingen inzake handel en duurzame ontwikkeling, met inbegrip van verbintenissen in het kader van de Klimaatovereenkomst van Parijs, fundamentele arbeidsnormen, gendergelijkheid en milieu.

 

Landbouw

Hoe zullen de landbouwers en voedselproducenten in de EU hiervan profiteren?

In 2024 had de EU een positieve handelsbalans met Australië voor agrovoedingsproducten ter waarde van 2,3 miljard EUR. Europese boeren en voedingsbedrijven zullen nog gemakkelijker toegang krijgen tot de grote Australische markt en meer mogelijkheden krijgen om hun producten te verkopen als gevolg van tariefafschaffing. De tarieven zullen onder meer tot nul dalen voor alle producten, ook voor belangrijke EU-uitvoerproducten, zoals:

• Kaas (meer dan 3 jaar)
• Wijn en mousserende wijn (vanaf dag één)
• Sommige groenten en fruit, inclusief bereidingen en vruchtensappen (allemaal vanaf dag één)
• Chocolade, suiker, zoetwaren en ijs (allemaal vanaf dag één)
• Veel verwerkte landbouwproducten (allemaal vanaf dag één)

 

Hoe zal de overeenkomst gevoelige EU-landbouwproducten beschermen?

In de overeenkomst wordt ten volle rekening gehouden met de belangen van EU-producenten van gevoelige landbouwproducten. Voor deze sectoren zal de toegang tot de EU-markt worden beperkt door middel van zorgvuldig gekalibreerde tariefcontingenten, die geleidelijk ten uitvoer worden gelegd, en met aanzienlijke duurzaamheidsvoorwaarden die erop gericht zijn de invoer in de EU beter af te stemmen op de eigen productienormen van de EU op het gebied van klimaat, milieu en dierenwelzijn.

• Rundvlees: In het kader van de overeenkomst zal de EU twee tariefcontingenten van in totaal 30 600 ton , openen, waarbij het grootste deel van de hoeveelheid (55 %, wat overeenkomt met 16 830 ton) rechtenvrij wordt ingevoerd en onderworpen is aan een "grasvoer"-voorwaarde, en een kleiner deel (45 %, wat overeenkomt met 13 770 ton) wordt ingevoerd met een verlaagd recht van 7,5 %. Deze volumes zullen geleidelijk worden ingevoerd over een periode van 10 jaar vanaf de inwerkingtreding van de overeenkomst, waarbij een derde van de volumes bij de inwerkingtreding wordt toegekend en gedurende een periode van 5 jaar stabiel blijft, waardoor een zeer geleidelijke uitvoering wordt gewaarborgd . Dit is ongeveer 0,5 % van de binnenlandse rundvleesconsumptie in de EU en minder dan 2 % van alle Australische uitvoer van rundvlees naar de wereld.
• Schapen- en geitenvlees: In het kader van de overeenkomst zal de EU twee tariefcontingenten van in totaal 25 000 ton openen om rechtenvrij te worden ingevoerd, waarbij het kleinere deel (27%) beperkt blijft tot bevroren vlees. Dit is ongeveer 4 % van de consumptie van schapen- en geitenvlees in de EU. Dit volume zal geleidelijk worden ingevoerd over een periode van zeven jaar vanaf de inwerkingtreding van de overeenkomst, waarbij een derde van de bij de inwerkingtreding toegekende volumes zal worden gebruikt. Deze quota zijn exclusief voor “grasgevoerd” schapen- en geitenvlees, dat niet in feedlots wordt gehouden, met hogere productiekosten en hogere duurzaamheidsreferenties.
• Suiker: in het kader van de overeenkomst zal de EU een tariefcontingent van 35 000 ton ruwe suikerriet voor raffinage openen om rechtenvrij te worden ingevoerd. Dit is minder dan 0,3 % van de suikerconsumptie in de EU. De invoer van suiker in de EU via deze concessie zal worden gecertificeerd door middel van een particuliere duurzaamheidsregeling, in overeenstemming met de inspanningen van de EU om hoge duurzaamheidsnormen in deze overeenkomst te waarborgen.
• Zuivel: de meest gevoelige EU-producten zullen worden beschermd door bescheiden tariefcontingenten, met name 8 000 ton voor mageremelkpoeder, 5 000 ton voor boter en 2 000 ton voor weiproteïneconcentraten. Deze vertegenwoordigen voor mageremelkpoeder ongeveer 1,1 % en voor boter 0,25 % van het verbruik van die goederen in de EU.
• Rijst: er zal ook een bescheiden toegang worden verleend via een tariefcontingent van 8 500 ton voor rijst, te beginnen met 5 000 ton bij de inwerkingtreding en geleidelijk over een periode van vijf jaar. Dit komt overeen met 0,3 % van de rijstconsumptie in de EU.
• Andere producten: toegang via bescheiden tariefcontingenten zal ook worden verleend voor tarwegluten [20 000 ton], suikermaïs [800 ton], rum in bulk [750 hl], afgeleid zetmeel [1 000 ton] en ethanol [10 000 ton], allemaal tegen nulrecht.

Dit zorgt voor het juiste evenwicht: de Australische uitvoer van gevoelige producten zal strikt beperkt zijn en aan waarborgen worden onderworpen, waardoor wordt gewaarborgd dat de EU-markt niet in gevaar wordt gebracht.

 

Welke waarborgen voorziet de overeenkomst in het geval van onwaarschijnlijke marktverstoringen in gevoelige sectoren?

De overeenkomst bevat een specifiek hoofdstuk over handelsmaatregelen, waarin een bilateraal vrijwaringsmechanisme is vastgesteld. Dit stelt de EU en Australië in staat om gedurende de eerste zeven jaar na de inwerkingtreding van de overeenkomst tijdelijke vrijwaringsmaatregelen in te stellen wanneer een aanzienlijke toename van de preferentiële invoer ernstige schade aan de binnenlandse bedrijfstak veroorzaakt of dreigt te veroorzaken, of een ernstige verslechtering van de economische situatie van de ultraperifere gebieden van de EU veroorzaakt of dreigt te veroorzaken. 

Voor de meest gevoelige landbouwproducten is het bilaterale vrijwaringsmechanisme ook van toepassing op producten waarvoor tariefcontingenten gelden en kunnen tijdelijke vrijwaringsmaatregelen worden toegepast tijdens de infaseringsperiode voor het tariefcontingent, plus vijf jaar na het einde van deze infaseringsperiode. Hierdoor kan elke aanzienlijke verstoring van de markt voor de meest gevoelige agrovoedingsproducten (rundvlees, schapenvlees, suiker, rijst) doeltreffend worden aangepakt indien ernstige schade wordt veroorzaakt. 

Als extra beschermingslaag voor landbouwers zal het bilaterale vrijwaringsmechanisme worden geoperationaliseerd in een op zichzelf staande EU-verordening die ervoor zal zorgen dat snelle en doeltreffende beschermingsmaatregelen in werking treden, in het onwaarschijnlijke geval van een onvoorziene en schadelijke toename van de invoer of een onnodige daling van de prijzen voor EU-producenten.

 

Hoe zal de overeenkomst de onderscheidende regionale producten van de EU beschermen (geografische aanduidingen)?

De EU beschermt de namen van specifieke levensmiddelen en dranken waarvan de kwaliteiten specifiek verband houden met het productiegebied door middel van de status “geografische aanduidingen”. Met de erkenning van geografische aanduidingen wordt een intellectuele-eigendomsrecht voor de namen van deze producten ingesteld, dat producenten helpt hun producten beter op de markt te brengen, ze voor een premie te verkopen en consumenten in staat stelt hoogwaardige en authentieke producten te vertrouwen en te onderscheiden.

De overeenkomst zal 165 geografische aanduidingen voor landbouwproducten en levensmiddelen uit de EU en 231 geografische aanduidingen voor gedistilleerde dranken uit de EU in Australië beschermen, waaronder enkele van de meest gerenommeerde geografische aanduidingen zoals Comté, Irish Whiskey, Queso Manchego, Salam de Sibiu, Istarski pršut ham, Lübecker Marzipan, Masticha Chiou en vele andere.

Voor sommige GA's van de EU werden op maat gesneden oplossingen voor bescherming gevonden, rekening houdend met de specifieke kenmerken van de Australische markt. Sommige termen die in strijd zijn met een aantal beschermde geografische aanduidingen van de EU worden op grote schaal gebruikt door Australische producenten.  In dit verband zullen sommige namen van geografische aanduidingen van de EU volledig worden beschermd na relatief korte uitfaseringsperioden van Australische producten, die de naam eerder te goeder trouw en op continue wijze hebben gebruikt. Dit is bijvoorbeeld het geval voor GA's zoals Pecorino Romano (op detailhandelsniveau), Tsipouro, Munster, Vinagre de Jerez of Ouzo. 

Voor andere geografische aanduidingen (Feta, of Gruyère om er twee te noemen), behouden eerdere Australische gebruikers die de term te goeder trouw en op continue wijze gedurende ten minste vijf jaar voorafgaand aan de overeenkomst hebben gebruikt, de mogelijkheid om de term te gebruiken (grandfathering). Voor deze “grandfathered” GA's voorziet de overeenkomst in een strenge etiketteringsdiscipline die valse, misleidende of bedrieglijke beweringen over de oorsprong van het goed zal voorkomen. Deze eerdere gebruikers zullen op de lijst worden geplaatst om de handhaving voor de houders van EU-rechten gemakkelijker en doeltreffender te maken.

De overeenkomst biedt beide partijen de mogelijkheid om in de toekomst meer geografische aanduidingen toe te voegen.

 

Wat is er afgesproken voor wijnen?

Tegelijkertijd hebben de EU en Australië overeenstemming bereikt over een gemoderniseerde bilaterale wijnovereenkomst die het volgende zal bieden: 

• Een overzicht en actualisering van de volledige lijst van in Australië beschermde geografische aanduidingen en traditionele aanduidingen voor wijn uit de EU. Voortbouwend op de vorige succesvolle overeenkomst zal het bescherming bieden voor alle geografische aanduidingen voor wijn uit de EU (die meer dan 1 600 namen vertegenwoordigen), met inbegrip van de toevoeging van meer dan 50 nieuwe geografische aanduidingen voor wijn uit 12 verschillende lidstaten.  
• Een oplossing voor de bescherming van de GA “Prosecco” in Australië, waardoor Australische producenten na een overgangsperiode van tien jaar na de inwerkingtreding van de nieuwe overeenkomst geen wijnen met deze naam mogen uitvoeren. 
• Vereenvoudigd mechanisme voor de erkenning van oenologische procedés die in overeenstemming zijn met de voorschriften van de Internationale Organisatie voor Wijnbouw en Wijnbereiding (OIV). 

 

Hoe zal de overeenkomst de Europese normen, met inbegrip van de voedselveiligheidsnormen, beschermen?

Zoals met alle handelsovereenkomsten van de EU zal de overeenkomst met Australië de Europese normen, met inbegrip van de normen voor levensmiddelen, landbouw- en visserijproducten, niet wijzigen. EU-normen zijn niet onderhandelbaar.

De strenge EU-regels inzake voedselveiligheid zullen niet veranderen. De overeenkomst doet geen afbreuk aan of ondermijnt de EU-wetgeving inzake voedselveiligheid en de gezondheid van dieren en planten, omdat over gezondheidsnormen niet kan worden onderhandeld. De EU handhaaft haar strikte aanpak inzake de bescherming van de gezondheid van alle voedselveiligheidsaangelegenheden, met inbegrip van genetisch gemodificeerde organismen (ggo's). De EU behoudt haar recht om maximumgehalten aan residuen vast te stellen voor bestrijdingsmiddelen, diergeneesmiddelen of contaminanten.

De EU blijft vrij om voedselveiligheid te reguleren. De overeenkomst bevestigt het recht van de EU om voedselveiligheid te reguleren in het belang van de gezondheid van de EU-burgers. De overeenkomst bevestigt het "voorzorgsbeginsel", dat de EU in staat stelt maatregelen te nemen om de gezondheid van EU-burgers te beschermen wanneer de wetenschappelijke gegevens over de vraag of geïmporteerde levensmiddelen veilig zijn of niet, geen uitsluitsel geven.

Alle ingevoerde levensmiddelen moeten voldoen aan de EU-normen. De EU-regels zijn van toepassing op alle producten die in de EU worden verkocht, ongeacht of deze in het binnenland worden geproduceerd of worden ingevoerd. Dankzij een robuust controlesysteem kan de EU ervoor zorgen dat haar regels worden nageleefd.

 

Goederen en diensten

Wat betekent de overeenkomst voor de handel in goederen?

De overeenkomst zal de tarieven op bijna 100 % van de EU-uitvoer (met uitzondering van bepaalde staalproducten) tegen het einde van de overgangsperiode afschaffen en zorgen voor een gelijk speelveld voor EU-goederen op de Australische markt, waardoor de EU-uitvoer naar Australië de komende tien jaar naar verwachting met 33 % zal toenemen.

 

Hoe zit het met staalproducten?

Gezien de mondiale omstandigheden voor deze markt hebben de EU en Australië besloten bepaalde beleidsruimte op het gebied van staalproducten te behouden. Daarom werd overeengekomen dat de vrijhandelsovereenkomst geen preferentiële verbintenissen inzake markttoegang voor bepaalde staalproducten zal bevatten. Deze zijn zowel door de EU als door Australië uitgesloten van tariefliberalisering.

 

Hoe zal de autosector profiteren van de vrijhandelsovereenkomst?

Vanaf dag 1 zal Australië de markttoegang voor alle personenauto's en alle andere voertuigen volledig liberaliseren, met uitzondering van enkele tarieflijnen voor vrachtwagens, waarvoor de rechten over een korte periode geleidelijk zullen worden afgeschaft.

Naast invoerrechten past Australië momenteel een systeem van luxeautobelasting toe, waardoor voertuigen boven een bepaalde prijsdrempel belasting moeten betalen bij invoer. Als onderdeel van de onderhandelingen over een vrijhandelsovereenkomst heeft Australië ermee ingestemd de drempel voor elektrische voertuigen te verhogen tot 120 000 AUD, waaronder een dergelijke belasting niet wordt toegepast. Hoewel deze verbintenis van algemene strekking is (d.w.z. niet EU-specifiek), zullen elektrische voertuigen uit de EU naar verhouding het meest profiteren. Ongeveer 75% van de elektrische auto's zal worden vrijgesteld van het betalen van de luxe autobelasting.

 

Wat betekent de overeenkomst voor de handel in diensten?

De overeenkomst zal het voor EU-bedrijven gemakkelijker maken om hun diensten in Australië te verkopen, onder meer op het gebied van professionele en zakelijke diensten, zeevervoer en financiële diensten. De overeenkomst zal discriminatie verminderen en uitbannen en de mogelijkheden voor dienstverleners en investeerders in de EU en Australië uitbreiden.

De overeenkomst waarborgt ook het recht van de autoriteiten van de EU-lidstaten om openbare diensten in stand te houden. Het zal regeringen niet dwingen om openbare diensten op nationaal of lokaal niveau te privatiseren of te dereguleren. De autoriteiten van de lidstaten behouden het recht om particulier verleende diensten terug te geven aan de controle van de publieke sector.

 

Wat betekent de overeenkomst voor de digitale handel?

Het zal de digitale handel vergemakkelijken door ongerechtvaardigde belemmeringen aan te pakken en te zorgen voor een open, veilige en betrouwbare onlineomgeving voor bedrijven en consumenten, samen met hoge normen voor de bescherming van persoonsgegevens. Het verbiedt met name gegevenslokalisatievereisten, met behoud van de beleidsruimte van de EU met betrekking tot de bescherming van persoonsgegevens.

 

Wat betekent de overeenkomst voor de investeringen?

Het zal ervoor zorgen dat EU-investeerders de gunstigste behandeling krijgen die aan buitenlandse investeerders in Australië wordt toegekend, en in de meeste gevallen op dezelfde manier worden behandeld als Australische investeerders.

Investeerders uit zowel de EU als Australië zullen hun bedrijven op elkaars grondgebied kunnen vestigen en vrijelijk kunnen opereren.

Investeringen van EU-investeerders zullen in Australië worden gescreend onder de gunstiger voorwaarden die gelden voor andere investeerders van de handelspartners waarmee Australië preferentiële handelsovereenkomsten heeft gesloten.

 

Hoe zal de overeenkomst kleine bedrijven helpen?

Een specifiek hoofdstuk voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's) zal een betere informatie-uitwisseling en vruchtbare samenwerking met Australië op het gebied van kmo-gerelateerde kwesties mogelijk maken. Dit omvat verbeterde informatie voor kmo's over de toegang tot de Australische markt en vice versa, evenals een specifieke institutionele structuur (kmo-contactpunten) die alle kwesties behandelt die van belang zijn voor kmo's in verband met de uitvoering van de overeenkomst.

De EU en Australië zullen informatie verstrekken die relevant is voor kmo's die toegang willen krijgen tot hun markt. Dit zal tijd en geld besparen voor kmo's die zich misschien geen advies op maat kunnen veroorloven. Daarnaast zal er een doorzoekbare databank van invoervereisten komen die gemakkelijk toegankelijke productspecifieke informatie zal verstrekken, zoals toepasselijke tarieven, belastingen en oorsprongsregels.

De EU en Australië delen ook de doelstelling om handelaren, en met name kleinere entiteiten, efficiënte douaneprocedures aan te bieden. De overeenkomst zal zorgen voor transparantie met betrekking tot de wetgeving, formulieren en procedures die aan de grens moeten worden nageleefd, alsook met betrekking tot de toegepaste tarieven, toegang tot contactpunten in geval van onderzoeken en raadpleging van bedrijven voorafgaand aan de vaststelling van nieuwe douanewetgeving.

Vereenvoudigde en gedigitaliseerde douaneprocedures, in combinatie met meer compatibele technische vereisten, zullen de uitvoergerelateerde kosten verlagen en kmo's met lagere handelsvolumes in staat stellen te concurreren met grotere ondernemingen. Dit vergroot ook het vermogen van kmo's om deel te nemen aan toeleveringsketens, digitale handel en overheidsopdrachten op de Australische markt.

Ten slotte kunnen kmo's die merken dat hun goederen vaak aan de grens worden vastgehouden of die moeite hebben om te voldoen aan lokale vergunningsvereisten voor dienstverlening, deze problemen aan de orde stellen bij hun eigen regeringen, die vervolgens de commissies van regering tot regering kunnen gebruiken om aan te dringen op verbetering.

 

Hoe zal de overeenkomst de Australische markt voor overheidsopdrachten verder openen?

De overeenkomst zal het voor Europese bedrijven gemakkelijker maken om in Australië op overheidsopdrachten in te schrijven door wettelijke garanties te bieden dat de EU op dit gebied op voet van gelijkheid met lokale leveranciers en dienstverleners kan deelnemen, en door discriminatie van Europese kmo's te voorkomen.

 

Wat zijn de belangrijkste bepalingen inzake oorsprongsregels?

Producten die geheel en al in de EU of Australië zijn verkregen (door landbouw, mijnbouw, visserij enz.) worden als van oorsprong beschouwd, evenals producten die buitenlandse inputs bevatten, mits zij voldoen aan specifieke vereisten voor lokale productie, de zogenaamde “productspecifieke regels”.

EU-producenten kunnen materialen van oorsprong uit Australië gebruiken alsof ze van oorsprong zijn uit de EU en vice versa. Dit wordt bilaterale cumulatie genoemd.

Voor producten die niet aan de productspecifieke voorschriften voldoen, geldt een extra tolerantie van 10 % in waarde voor alle producten, met uitzondering van textiel en kleding waarvoor een speciale tolerantie geldt.

 

Duurzaamheid

Hoe zal de overeenkomst duurzaamheid bevorderen?

De handelsovereenkomst tussen de EU en Australië:

• Integreert de aanpak van de EU in het kader van het plan “Handelsovereenkomst voor groene en rechtvaardige groei”.
• Bevat aan sancties onderworpen verbintenissen uit hoofde van de Overeenkomst van Parijs en fundamentele arbeidsnormen van de IAO.
• Heeft een specifiek artikel over handel en gendergelijkheid.
• Afschaffing van de tarieven voor groene goederen en liberalisering van diensten bij de inwerkingtreding.
• Bevat nieuwe bepalingen inzake de circulaire economie, ontbossing, koolstofbeprijzing en de bescherming van het mariene milieu.

 

Hoe zal de overeenkomst bijdragen aan de strijd tegen klimaatverandering?

In het kader van de overeenkomst verbinden de EU en Australië zich ertoe het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering en de Overeenkomst van Parijs inzake klimaatverandering doeltreffend uit te voeren.

Indien een van de partijen de verbintenissen van de overeenkomst inzake handel en duurzame ontwikkeling niet nakomt of handelt op een wijze die het Klimaatakkoord van Parijs wezenlijk ondermijnt, kan een partij sancties opleggen.

 

Hoe zal de overeenkomst bijdragen tot gendergelijkheid?

De overeenkomst bevat een specifiek artikel over handel en gendergelijkheid in het hoofdstuk over handel en duurzame ontwikkeling, een primeur voor een handelsovereenkomst van de EU, en zal verschillende aspecten behandelen:

• Toezegging om de relevante VN- en IAO-verdragen inzake gendergelijkheid of vrouwenrechten, met inbegrip van het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen, daadwerkelijk ten uitvoer te leggen
• Verbintenis om de beschermingsniveaus niet te verzwakken of te verlagen, noch af te zien van of anderszins af te wijken van wetten die gericht zijn op het waarborgen van gendergelijkheid of gelijke kansen voor vrouwen en mannen, teneinde handel of investeringen aan te moedigen.
• Prioritaire gebieden voor de uitwisseling van informatie en gezamenlijke initiatieven, zoals beleid om de positieve effecten van de participatie van vrouwen in de handel te maximaliseren.

 

Hoe zal de overeenkomst de rechten van werknemers in zowel de EU als Australië handhaven?

Zowel de EU als Australië hebben strenge wetten die de rechten van werknemers beschermen. Zij zijn het erover eens dat de handelsovereenkomst tussen hen bestaande rechten moet ondersteunen en niet mag leiden tot vermindering of verwatering ervan, en om dit doel te bereiken verbiedt de overeenkomst beide partijen om handel en investeringen onnodig aan te moedigen door hun respectieve arbeidswetgeving af te zwakken, afwijkingen of ontheffingen van het arbeidsrecht toe te staan of het arbeidsrecht niet te handhaven.

Beide partijen zijn ook overeengekomen ervoor te zorgen dat de fundamentele arbeidsrechten zoals gedefinieerd door de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) worden geëerbiedigd. Deze hebben betrekking op de vrijheid van vereniging en de daadwerkelijke erkenning van het recht op collectieve onderhandelingen, de uitbanning van alle vormen van gedwongen of verplichte arbeid, de daadwerkelijke afschaffing van kinderarbeid, de uitbanning van non-discriminatie in arbeid en beroep en een veilige en gezonde werkomgeving.

Bovendien vereist het hoofdstuk over handel en duurzame ontwikkeling de effectieve uitvoering van alle verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) die elke partij heeft geratificeerd en verbindt zij zich ertoe zich te blijven inspannen om de fundamentele IAO-verdragen die nog niet zijn geratificeerd, te ratificeren.

Daarnaast zijn de EU en Australië krachtige toezeggingen overeengekomen inzake fatsoenlijk werk, onder meer inzake arbeidsvoorwaarden met betrekking tot lonen, lonen en werktijden, arbeidsinspectie en sociale dialoog, in overeenstemming met de relevante IAO-normen.

 

Hoe zit het met de impact van de overeenkomst op het milieu?

In navolging van de aanpak van de arbeidsverbintenissen zijn de EU en Australië overeengekomen dat de handelsovereenkomst tussen hen de bestaande internationale milieunormen moet ondersteunen en de aan beide zijden geboden milieubescherming niet mag verlagen of verwateren. Ze zijn het er ook over eens dat elke partij het recht heeft om te reguleren om het milieu te beschermen.

Beide partijen zijn overeengekomen de multilaterale milieuovereenkomsten (MEA's) die elke partij heeft geratificeerd, zoals de Overeenkomst van Parijs inzake klimaatverandering en het Verdrag inzake biologische diversiteit (CBD), of de Overeenkomst inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantensoorten (CITES), daadwerkelijk uit te voeren.

Het hoofdstuk over handel en duurzame ontwikkeling bevat verdere bepalingen over de strijd tegen klimaatverandering en de overgang naar een duurzame koolstofarme economie. Het identificeert ook potentiële gebieden waar handels- en milieuagenda's elkaar kunnen versterken, zoals de instandhouding en het duurzame beheer van biologische hulpbronnen, bossen en visserij, of de bevordering van de handel in legaal geoogste en duurzame producten.  De nieuwe samenwerkingsverplichtingen stimuleren de overgang naar een circulaire en hulpbronnenefficiënte economie en ontbossingsvrije toeleveringsketens.

Tot slot omvat de overeenkomst nultarieven voor groene goederen en diensten die bijdragen tot de verwezenlijking van milieu- en klimaatdoelstellingen door milieuschade aan water, lucht en bodem te voorkomen, te beperken, tot een minimum te beperken of te herstellen en door bij te dragen tot de verspreiding van technologieën die dienen om de klimaatverandering te beperken.

 

Zullen de verbintenissen inzake de rechten van werknemers en milieubescherming (duurzame ontwikkeling) afdwingbaar zijn?

Verbintenissen op het gebied van handel en duurzame ontwikkeling zijn juridisch bindend en afdwingbaar via de algemene geschillenbeslechting van de overeenkomst, met een onafhankelijke en transparante evaluatie door een panel van deskundigen en de actieve betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld. Deze aanpak is gebaseerd op betrokkenheid en pakt nieuwe problemen aan door middel van dialoog en samenwerking.

De partij die in strijd met haar verbintenissen op het gebied van handel en duurzame ontwikkeling wordt bevonden, moet onverwijld meedelen hoe zij het panelverslag zal uitvoeren en dit binnen een bepaalde termijn zal uitvoeren. Dit zal worden onderworpen aan een evaluatie door het panel. Ook in dit stadium zal het maatschappelijk middenveld opmerkingen kunnen indienen bij het panel.

Bovendien voorziet de overeenkomst in de mogelijkheid van handelssancties als laatste redmiddel, in gevallen van ernstige schendingen van belangrijke verbintenissen op het gebied van handel en duurzame ontwikkeling, namelijk de fundamentele beginselen en rechten op het werk van de IAO, en van de Overeenkomst van Parijs inzake klimaatverandering.

 

Hoe zal de overeenkomst bijdragen tot de bevordering van duurzame voedselketens in beide regio's?

De EU en Australië zijn overeengekomen nauwer samen te werken op het gebied van dierenwelzijnsnormen.

Beide partijen hebben zich ertoe verbonden ook initiatieven te nemen om het gebruik van antimicrobiële stoffen als groeibevorderaars geleidelijk af te schaffen en het gebruik van antimicrobiële stoffen in de dierlijke productie te verminderen.

Bovendien zijn de EU en Australië ook overeengekomen samen te werken op het gebied van voedselverlies en -verspilling, pesticiden en meststoffen, en de veiligheid en veerkracht van de voedselvoorzieningsketens te waarborgen.

 

Bevat de overeenkomst een verwijzing naar het voorzorgsbeginsel?

De overeenkomst bevestigt opnieuw de beginselen van de WTO-overeenkomst inzake sanitaire en fytosanitaire maatregelen (SPS), met inbegrip van het "voorzorgsbeginsel", wat betekent dat overheidsinstanties het wettelijke recht hebben om op te treden om de gezondheid van mensen, dieren of planten of het milieu te beschermen tegen een waargenomen risico, zelfs wanneer wetenschappelijke analyse niet overtuigend is.

 

Hoe zal de overeenkomst het recht van regeringen waarborgen om te reguleren in het algemeen belang?

De EU en Australië blijven het recht hebben hun beleid en prioriteiten op het gebied van duurzame ontwikkeling te bepalen, de niveaus van binnenlandse milieu- en arbeidsbescherming vast te stellen die zij passend achten, en de desbetreffende wetgeving en beleidsmaatregelen vast te stellen of te wijzigen. Zij streven ernaar dat hun beleid een hoog niveau van milieu- en arbeidsbescherming biedt.

Beide partijen zullen de beschermingsniveaus uit hoofde van hun milieu- of arbeidswetgeving niet verzwakken of verlagen om handel of investeringen aan te moedigen.

 

Kritieke grondstoffen

Hoe zal de overeenkomst de toeleveringsketens van kritieke grondstoffen in de EU helpen veiligstellen?

De overeenkomst zal de EU betere toegang geven tot Australische kritieke grondstoffen door:

• Lagere tarieven voor de invoer van kritieke grondstoffen, waardoor de kosten ervan dalen.
• Verbod op exportmonopolies, exportbelastingen en andere beperkingen. Dit zal de Australische CRM-markt veel voorspelbaarder en stabieler maken voor Europese bedrijven.
• Het openen van investeringsmogelijkheden en potentiële toekomstige gezamenlijke investeringsprojecten die zullen helpen om de bestaande CRM-sector uit te breiden en de integratie van Australische en EU-waardeketens te vergemakkelijken.

 

Hoe zal de overeenkomst ervoor zorgen dat deze handel in kritieke grondstoffen duurzaam is?

De overeenkomst zal de duurzaamheid van de handel in kritieke grondstoffen op twee niveaus waarborgen. De eerste daarvan is het horizontale hoofdstuk over handel en duurzaamheid, dat bepalingen bevat om ervoor te zorgen dat alle handel in het kader van de overeenkomst duurzaam is. Specifiek voor kritieke grondstoffen bevat het hoofdstuk Energie en hulpbronnen bepalingen op maat die gericht zijn op de kritieke grondstoffensector, zoals een gezamenlijke toezegging om milieueffectbeoordelingen uit te voeren voor alle kritieke grondstoffenprojecten.

 

Verantwoording & Transparantie

Hoeveel controle hebben gekozen regeringen en leden van het Europees Parlement over het hele proces?

De Europese Commissie heeft namens de EU onderhandeld overeenkomstig een mandaat dat haar door de regeringen van de 27 lidstaten van de EU is verleend.

De Commissie heeft er altijd voor gezorgd dat het onderhandelingsproces verantwoording aflegt aan de EU-lidstaten en het Europees Parlement.

De betrokken EU-commissarissen en de onderhandelaars en diensten van de Commissie:

• Samenwerken met de EU-lidstaten om de onderhandelingen en onderhandelingsteksten voor te bereiden.
• Verslag uitbrengen aan de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, over het verloop van de onderhandelingen.
• Het Europees Parlement op de hoogte houden van de ontwikkelingen.
• Verschijnen voor de Commissie internationale handel van het Europees Parlement.

 

Hoe heeft de Commissie ervoor gezorgd dat iedereen kan volgen wat er tijdens de besprekingen gebeurt?

Tijdens de onderhandelingen heeft de Commissie regelmatig vergaderd, informatie verstrekt en informatie gedeeld met de regeringen van de EU-lidstaten, het Europees Parlement en maatschappelijke organisaties. De Europese Commissie heeft vier bijeenkomsten gehouden met vertegenwoordigers van veel van de 372 maatschappelijke organisaties die zijn geregistreerd bij haar lopende dialoog over het handelsbeleid. Tot deze in de EU gevestigde organisaties zonder winstoogmerk behoren vakbonden, consumentenorganisaties, werkgeversorganisaties, bedrijfsfederaties, landbouworganisaties, milieuorganisaties, dierenwelzijnsorganisaties, religieuze groeperingen, denktanks en gemeenschapsgroepen.

Op haar website heeft de Commissie speciale websites gepubliceerd.

 

Heeft de Commissie de mogelijke gevolgen van deze overeenkomst voor de EU en Australië geëvalueerd?

De EU heeft opdracht gegeven voor een onafhankelijke duurzaamheidseffectbeoordeling van deze onderhandelingen. SIA's analyseren de potentiële economische, sociale, mensenrechten- en milieueffecten van handelsovereenkomsten waarover de EU onderhandelt. Zij zijn gebaseerd op een grondige analyse van de veranderingen die waarschijnlijk zullen worden veroorzaakt door de handelsovereenkomst in de EU, het partnerland en de ontwikkelingslanden. Even belangrijk zijn brede raadplegingen van belanghebbenden in de EU en het partnerland. De bevindingen en aanbevelingen van de SIA worden meegenomen in de onderhandelingen en helpen de onderhandelaars de desbetreffende beleidskeuzen te optimaliseren.

De SIA is samen met een standpuntnota van de diensten van de Commissie gepubliceerd.

De EU heeft ook opdracht gegeven voor een onafhankelijke effectbeoordeling van de onderhandelingen.

 

Wat zijn de volgende stappen?

De onderhandelde ontwerpteksten zullen binnenkort worden gepubliceerd. Deze teksten zullen de nodige interne procedures doorlopen en vervolgens aan de Raad worden voorgelegd. Na goedkeuring door de Raad zullen de EU en Australië de overeenkomst ondertekenen. Na de ondertekening wordt de tekst ter goedkeuring aan het Europees Parlement toegezonden. Na goedkeuring door het Europees Parlement en zodra de Raad besluit de overeenkomst te sluiten en Australië deze ook heeft geratificeerd, kan de overeenkomst in werking treden.

 

Voor meer informatie

VHO-pagina EU-Australië

Persbericht

Factsheet – Belangrijkste voordelen

Factsheet – Handel en duurzame ontwikkeling

Factsheet – Kritieke grondstoffen

Factsheet – Agrovoeding

Memo

Handelsbetrekkingen EU-Australië