Vragen en antwoorden over de EU-douanehervorming

Met de hervorming wordt ook  een nieuw partnerschap met het bedrijfsleven tot stand gebracht. Dankzij een vertrouwens- en controlebenadering kunnen gevestigde toeleveringsketens naadloos als vertrouwde partners importeren en exporteren. Het systemische toezicht maakt het mogelijk dat de douane strategischer is over controles en controles. 

In de toekomst zullen exploitanten van elektronische handel meer verantwoordelijkheid dragen. Als “importeurs voor verkoop op afstand” zullen onlineplatforms en verkopers de douane via de EU-douanedatahub onmiddellijk na hun verkoop aan consumenten in de Unie op de hoogte brengen.  Dit zal de douane in staat stellen te reageren voordat de goederen aan de grens aankomen, ondersteund door de risicoanalyse van de EU-douaneautoriteit op het niveau van de Unie. Deze platforms en verkopers worden aansprakelijk voor financiële verplichtingen (douanerechten en andere vergoedingen) en voor het waarborgen van de conformiteit van hun producten met de EU-wetgeving (bijvoorbeeld het identificeren van  een verantwoordelijke marktdeelnemer in de EU). Dit is een belangrijke verbetering ten opzichte van het huidige douanesysteem, dat deze verantwoordelijkheid toekent aan individuele consumenten.  

Wat is het tijdschema voor de EU-douanehervorming? 

Als gevolg van het toenemende aantal e-commercegoederen van geringe waarde dat de EU binnenkomt, waren de lidstaten het erover eens dat er dringend actie moet worden ondernomen, nog voordat het volledige hervormingspakket is aangenomen. 

In december 2025 kwamen de lidstaten overeen de drempel voor vrijstelling van douanerechten af te schaffen, waardoor goederen met een waarde van minder dan 150 EUR momenteel vrijgesteld van douanerechten de EU kunnen binnenkomen, en vanaf 1 juli 2026 een tijdelijk douanerecht van 3 EUR toe te passen op artikelen in deze kleine pakketten die de EU binnenkomen, grotendeels via e-handel. 

Uiterlijk in november 2026 worden ook verwerkingskosten in rekening gebracht. 

De EU-douaneautoriteit zal worden opgericht en geleidelijk operationeel worden.  Bovendien zal de Commissie beginnen met de bouw van de EU-douanedatahub voor e-handel, zodat deze al in 2028 operationeel kan zijn. 

Wat is de EU-douaneautoriteit (EUCA)? 

De EU-douaneautoriteit vormt de kern van de EU-douanehervorming. Het is een nieuw opgericht EU-agentschap dat expertise en middelen van de lidstaten en de Commissie bundelt. De EUCA zal gegevens en analyses centraliseren, zodat douaneprocedures en-controles slimmer kunnen worden afgehandeld. Zij zal de EU-douanedatahub, de gemeenschappelijke gegevensomgeving, ontwikkelen, exploiteren en onderhouden en het risicobeheer op EU-niveau coördineren.  Het stelt de douane in staat samen te werken en echt als één geheel op te treden: kennis delen, handelsstromen analyseren,  bedreigingen identificeren, strategieën ontwikkelen en realtime gecoördineerde controles ontwerpen. 

De nationale douaneautoriteiten zullen ook hun eigen nationale risicoanalyse blijven uitvoeren die is afgestemd op hun specifieke behoeften. De samenwerking tussen de lidstaten in het kader van de EU-douaneautoriteit en de sterk verbeterde inlichtingen die dankzij de EU-douanedatahub zijn verkregen, zullen echter een doorbraak betekenen voor deze taken. Dit zal van cruciaal belang zijn bij het aanpakken van zogenaamde “grensshopping”, waarbij gewetenloze handelaren lacunes in de zichtbaarheid in de hele EU op afzonderlijke punten aan de buitengrenzen van de EU aanpakken om hun goederen op de eengemaakte markt te brengen. 

Bovendien zal de EUCA de douaneautoriteiten van de lidstaten ondersteunen door financiële steun te verlenen en deskundigen op het gebied van douanewetgeving en -praktijken op te leiden en te bundelen. 

De EUCA is niet zomaar een nieuw agentschap. Het belichaamt een echte Europese benadering van de douane. Douanehervorming en EUCA zijn van essentieel belang voor de economische en interne veiligheid, het concurrentievermogen, de autonomie en de eenheid van Europa. 

Op 25 maart 2026 werd Lille, Frankrijk, bij de gezamenlijke stemming van het Europees Parlement en de Raad aangewezen als zetel van de EUCA. Negen lidstaten hadden de EUCA aangevraagd: België (Luik), Spanje (Málaga), Frankrijk (Lille), Kroatië (Zagreb), Italië (Rome), Nederland (Den Haag), Polen (Warschau), Portugal (Porto) en Roemenië (Boekarest).  

Wat gaat de EU-douanedatahub doen? 

De EU-douanedatahub wordt de nieuwe motor van de douane-unie. Zij zal alle relevante gegevens verzamelen, verwerken, verbinden en opslaan, waardoor de wijze waarop informatie wordt verstrekt, voor douanetoezicht wordt gebruikt en met partnerautoriteiten wordt gedeeld, wordt herdefinieerd en gemoderniseerd. Het maakt een echte risicoanalyse op EU-niveau mogelijk. 

De huidige systemen weerspiegelen de traditionele formaliteiten van douaneprocessen: bedrijven moeten informatie opgeven voor het verkrijgen van vergunningen en douaneoperaties uitvoeren  bij binnenkomst, aankomst, doorvoer en vrijgave in de verschillende nationale systemen. In ruil daarvoor werkt de douane nog steeds met een proces- en transactiefocus, op basis van aangegeven gegevens die specifiek voor de douane zijn voorbereid. De gegevens zijn momenteel gefragmenteerd over de verschillende systemen, waardoor een uitgebreide risicoanalyse en een meer strategische, systeemgebaseerde aanpak worden voorkomen. 

De EU-douanedatahub is een centraal toegangspunt dat handelsactoren in staat stelt te voldoen aan hun verplichting om gegevens te verstrekken voor hun douaneactiviteiten, ongeacht waar de goederen de EU-grens overschrijden. Informatie die stabiel is voor een bepaalde toeleveringsketen, van facturen, productinformatie,  aannemers van logistieke diensten of dienstverleners, kan het eenmaligheidsbeginsel volgen. Dit neemt de administratieve lasten weg en verlaagt de nalevingskosten voor alle bedrijven, met name voor kleine ondernemingen, drastisch. 

De EU-douanedatahub maakt een systematische analyse van douanerisico's in alle toeleveringsketens en marktdeelnemers in de EU mogelijk, evenals vroegtijdige opsporing en behandeling van risico's. Douanediensten kunnen meerdere gerichte toepassingen voor risicoanalyse uitvoeren. 

Hoe zal de hervorming de douane ten goede komen? 

De douane krijgt alle real-time informatie die ze nodig hebben over welke goederen binnenkomen en wanneer, terwijl ze een vogelvluchtbeeld van de lopende handels- en toeleveringsketens ontwikkelt. Douane- en partnerautoriteiten kunnen op basis van hun risicoanalyse en op elk moment – vóór het laden, bij binnenkomst, tijdens het vervoer binnen de EU of op de eindbestemming– ingrijpen op een bepaalde zending. Zij zullen de mogelijke risico's in verband met veiligheid en beveiliging, fraude of omzeiling van wetgeving inzake verboden en aan beperkingen onderworpen goederen nauwkeuriger  kunnen aanpakken en beheersen, ongeacht waar goederen de EU binnenkomen. Zij zullen ook instructies voor niet-vervoer kunnen geven, zodat niet-conforme goederen in de eerste plaats de EU niet binnenkomen. 

Hoe zal de hervorming het bedrijfsleven ten goede komen? 

Over het algemeen zal de voorgestelde hervorming van de EU-douane de tijd en kosten voor handelaren om hun douaneactiviteiten uit te voeren en inklaring te krijgen, aanzienlijk verminderen.  De kern van de hervorming is een verschuiving van een op aangifte gebaseerd naar een op gegevens gebaseerd systeem. Voor transparante en conforme toeleveringsketens worden het papierwerk en de formaliteiten tot een minimum beperkt en kunnen de rechten periodiek worden betaald in plaats van bij invoer. 

De datahub zal in 2028 openstaan voor e-commercezendingen. De datahub zal vervolgens in 203 1openstaan voor alle andere bedrijven, wat onmiddellijke voordelen, vereenvoudigingen en besparingen voor bedrijven zal opleveren. In 2034 zal de datahub worden uitgebreid tot alle handelaren en het enige verplichte EU-douanetoegangspunt worden. 

Er zal een specifieke groep handelaren met de naam "Trust & Check" worden gecreëerd. Deze handelaren zullen maximale transparantie van hun toeleveringsketens bieden en al hun invoer kunnen inklaren bij de douaneautoriteiten van de lidstaat waar zij gevestigd zijn, ongeacht waar de goederen de EU binnenkomen. Onder bepaalde voorwaarden zullen zij zelfs goederen kunnen invoeren zonder dat er actieve douane-interventies nodig zijn en zonder administratieve lasten. Twee jaar nadat de EU-douanedatahub operationeel is, zal worden beoordeeld of deze mogelijkheid kan worden uitgebreid tot alle handelaren. 

Door de voorgestelde vereenvoudigingen zullen bedrijven de nalevingskosten naar schatting met 2,7 miljard euro per jaar verlagen.  Legitieme bedrijven zullen ook gemakkelijk kunnen rusten in de wetenschap dat de douane meer tijd en middelen zal hebben om met frauduleuze concurrenten om te gaan die hen op prijs kunnen onderbieden. Er zal niets veranderen aan de mate van gedetailleerdheid die importeurs aan de douane moeten verstrekken. De informatie zal eenvoudig op een slimmere en efficiëntere manier worden aangeleverd en geanalyseerd. 

Een versterkte douane-unie zal ook het gelijke speelveld en de correcte uitvoering van EU-handelsmaatregelen aan de grens ondersteunen, wat het concurrentievermogen en de economische veiligheid van het bedrijfsleven in de EU ten goede zal komen.  

Hoe zal het nieuwe systeem de lidstaten ten goede komen? 

Alle lidstaten zullen toegang hebben tot dezelfde realtimegegevens en op basis van een nieuwe mix van machinaal leren, artificiële intelligentie en menselijke tussenkomst in staat zijn informatie te bundelen en hun inspanningen te richten op effectievere controles en het identificeren van risico's voordat de goederen zelfs naar de EU vertrekken. De douane zal ook beter zijn toegerust om de veiligheid en beveiliging van alle EU-burgers te beschermen en gemeenschappelijke strategische prioriteiten en waarden van de EU, zoals de mondiale mensenrechten en de strijd tegen klimaatverandering, te handhaven. 

Na verloop van tijd zal de EU-douanedatahub, die centraal door de EU-douaneautoriteit wordt ontwikkeld en beheerd, de bestaande IT-infrastructuur in de EU-lidstaten vervangen. De geschatte besparing voor hen is meer dan 2 miljard euro per jaar aan IT-ontwikkelings- en onderhoudskosten. 

Samen met deze besparingen op nationaal niveau krijgen de autoriteiten toegang tot een 360-gradenoverzicht van de afzonderlijke toeleveringsketens. Met deze informatie en de steun van de EU-douaneautoriteit zullen zij in staat zijn om gerichtere risicobeoordelingen uit te voeren en douanecontroles toe te spitsen op de gebieden waar zij het hardst nodig zijn. 

Hoe zal de hervorming ten goede komen aan consumenten die online kopen van buiten de EU? 

Voor het eerst zullen onlineplatforms die goederen in de EU verkopen, zogenaamd “importeur voor verkoop op afstand” worden.  Platforms en verkopers zullen er daarom voor verantwoordelijk zijn dat douanerechten en btw bij aankoop worden betaald en dat deze inkomsten worden doorberekend aan hun lidstaat van registratie. 

EU-consumenten zullen dus niet langer worden geconfronteerd met verborgen kosten wanneer het pakket aankomt. Bovendien zullen zij niet langer worden beschouwd als de importeurs van de goederen die zij online in derde landen hebben besteld. 

Importeurs voor verkoop op afstand zullen de eerste sector zijn die hun verkoop registreert in de EU-douanedatahub (vanaf 2028), waardoor de douane onmiddellijk een overzicht krijgt van de goederen uit derde landen die online aan consumenten in de EU worden verkocht. 

Welke maatregelen op het gebied van e-handel worden voorgesteld in het kader van de EU-douanehervorming? 

De Commissie en de lidstaten delen een gevoel van urgentie als gevolg van de sterke toename van de invoer van e-handelsgoederen in de EU in de afgelopen paar jaar. Om deze uitdagingen met de nodige urgentie aan te pakken, zal de EU al in 2026 twee maatregelen op het gebied van e-handel toepassen.  

Ten eerste worden de zogenaamde “de minimis”-regels geschrapt, op grond waarvan pakketten met een waarde van minder dan 150 EUR die in de EU aankomen, van douanerechten werden vrijgesteld. Deze regel werd een toegangspoort tot enorme hoeveelheden invoer met een lage waarde, waarbij importeurs de invoer vaak opsplitsten of hun producten onderwaardeerden om rechten te ontwijken. Daarom zal de EU vanaf 1 juli 2026 een tijdelijk douanerecht van 3 EUR invoeren voor artikelen die online worden gekocht, om een gelijk speelveld te creëren tussen e-commerceverkopen (rechtstreekse invoer van individuele pakketten tot 150 EUR die geen rechten betalen) en traditionele detailhandel (in bulk ingevoerde producten die altijd aan rechten waren onderworpen). 

De overeenkomst voert vandaag ook een behandelingsvergoeding in voor goederen die in de EU worden ingevoerd om de stijgende kosten voor de douaneautoriteiten te compenseren. De Commissie zal het bedrag ervan vaststellen in een gedelegeerde handeling. Het bedrag van de vergoeding is gebaseerd op de minimale kosten waarmee de douaneautoriteiten worden geconfronteerd bij de verwerking van goederen. De kosten vloeien voort uit de IT- en arbeidsmiddelen die worden ingezet om die goederen in het vrije verkeer te brengen, met inbegrip van het controleren van de verstrekte gegevens, het uitvoeren van risicoanalyses en het uitvoeren van regelmatige documentencontroles en fysieke controles indien nodig. Vanaf 2028, wanneer de importeur een douane-entrepot exploiteert, zal de vergoeding lager zijn vanwege eenvoudigere douanecontroles. 

De maatregelen zullen de EU-consumenten beschermen tegen misbruik en niet-conforme producten, waardoor winkelen voor hen veiliger wordt.  Als reactie op de aanhoudende toename van de invoer van e-commerce is het absoluut noodzakelijk dat de douanecontroles van de EU ervoor kunnen zorgen dat alleen conforme en veilige producten de EU-markt binnenkomen en onze burgers bereiken. 

Zowel het douanerecht als de behandelingsvergoeding vormen een traditionele eigen middelenbron, wat betekent dat een percentage van de ontvangsten ten goede komt aan de begroting van de Unie.