Evaluatie door de Commissie van het EU-kader voor de bestrijding van tabaksgebruik wijst op vooruitgang en nieuwe uitdagingen op het gebied van de volksgezondheid

De Europese Commissie heeft vandaag haar evaluatie van het EU-kader voor de bestrijding van tabaksgebruik gepubliceerd. Zij beoordeelt de doeltreffendheid, efficiëntie en relevantie van de tabaksproductenrichtlijn en de tabaksreclamerichtlijn voor de bescherming van de volksgezondheid en het waarborgen van de goede werking van de interne markt.

Uit de bevindingen blijkt dat de EU-regels inzake tabaksontmoediging hebben bijgedragen tot een aanzienlijke daling van het aantal rokers en tabaksgerelateerde sterfgevallen in de hele EU.  Tegelijkertijd wordt in de evaluatie gewezen op de toenemende uitdagingen in verband met de snelle opkomst van nieuwe tabaks- en nicotineproducten, met name onder jongeren.

Sinds 2012 is het aantal rokers in de EU gedaald van 28 % tot 24 % van de bevolking, met een nog scherpere daling onder jongeren. Ook het aantal tabaksgerelateerde sterfgevallen is aanzienlijk gedaald, als gevolg van de positieve gevolgen van strengere regels voor productregulering, reclameverboden en gezondheidswaarschuwingen.

De evaluatie bevestigt ook dat geharmoniseerde EU-regels de werking van de interne markt hebben verbeterd. Maatregelen zoals de regulering en rapportage van ingrediënten, etiketterings- en verpakkingsvoorschriften, de traceerbaarheids- en veiligheidskenmerken van tabaksproducten en de regels inzake grensoverschrijdende reclame en sponsoring hebben aanzienlijk bijgedragen tot de soepele werking van de interne markt en de doeltreffendheid van het kader voor de bestrijding van tabaksgebruik verbeterd. 

In het verslag worden echter ook tekortkomingen in de wetgeving vastgesteld. Naast de aanhoudende risico's van traditionele tabaksproducten heeft de opkomst van e-sigaretten, verhitte tabaksproducten en nicotinezakjes nieuwe volksgezondheidsproblemen met zich meegebracht.

Zij vormen een bijzondere bedreiging voor jongere generaties, die het risico lopen op nicotineverslaving en langetermijngevolgen voor de gezondheid, niet in de laatste plaats gezien de aantrekkelijke kenmerken en de assertieve onlinepromotie van deze producten.

Bovendien suggereert bewijs dat de groeiende populariteit van nieuwe producten kan fungeren als een toegangspoort tot nicotineverslaving en, in sommige gevallen, traditioneel roken, vooral onder adolescenten, ondanks het feit dat het traditionele tabaksgebruik blijft afnemen.

In de evaluatie wordt ook gewezen op het evoluerende karakter van reclame en promotie. Hoewel traditionele mediareclame aanzienlijk is afgenomen als gevolg van EU-beperkingen, blijft digitale promotie een grote uitdaging, met name het heimelijke karakter van de digitale promotie voor tabaks- en nicotineproducten, met name nieuwe producten.

Over het geheel genomen concludeert de Commissie dat het EU-kader voor de bestrijding van tabaksgebruik doeltreffend is geweest bij het leveren van aanzienlijke voordelen voor de volksgezondheid en het ondersteunen van de interne markt. Tegelijkertijd wordt benadrukt dat het regelgevingskader moet worden aangepast om in te spelen op nieuwe marktontwikkelingen, technologische veranderingen en opkomende gezondheidsrisico's en om hardnekkige risico's aan te pakken.

Op basis van deze evaluatie zal de Commissie nu een effectbeoordeling uitvoeren en het brede raadplegingsproces voortzetten, met het oog op verdere beleidsmaatregelen die in het “Safe Hearts”-plan zijn opgenomen. De Commissie is voornemens in 2026 een herziening van het wetgevingskader voor de bestrijding van tabaksgebruik voor te stellen.

Voor meer informatie

Evaluatie van het wetgevingskader voor de bestrijding van tabaksgebruik