Meer documenten
Dataomgeving Belastingdienst bleef jarenlang buiten beeld
Tijdens werkzaamheden van de Belastingdienst om de informatiehuishouding verder op orde te krijgen is een afgesloten bewaaromgeving na jaren opnieuw in beeld gekomen. Deze zogenoemde datakluis is in 2019 gecreëerd als onderdeel van de aanpak om te voldoen aan de AVG en archiefwetgeving. In de datakluis zijn ten minste 64 miljoen ongesorteerde bestanden apart gezet. Hoewel veel nog onduidelijk is staat vast dat de informatie in deze datakluis de afgelopen jaren niet is doorzocht voor belangrijke leveringen van informatie aan de Parlementaire Enquête Fraude en Dienstverlening (PEFD) en andere informatieverzoeken en onderzoeken. De bestanden uit de datakluis worden nu alsnog zo snel, transparant en zorgvuldig mogelijk beoordeeld en beschikbaar gesteld waar dat nodig blijkt. Dat melden staatssecretarissen Eerenberg en Palmen-Schlangen van Financiën vandaag in een brief aan de Tweede Kamer.
De bewindspersonen zijn duidelijk dat dit nooit had mogen gebeuren: “We betreuren het ten zeerste dat deze informatie niet aan de Kamers is geleverd en dat dit zo lang buiten zicht is gebleven. We hebben een onafhankelijk onderzoek ingesteld om te onderzoeken hoe dit heeft kunnen gebeuren. We hebben met klem opdracht gegeven om dit met prioriteit op te lossen.” De staatssecretarissen informeren - uiterlijk voor het zomerreces - de Kamer verder over de stand van zaken, de lopende aanpak om dit op te lossen en over de toetsing daarvan.
Inventariseren en onderzoeken
Omdat de bestanden in de datakluis in bulk ongesorteerd apart zijn gezet moet de datakluis eerst doorzoekbaar gemaakt worden (indexeren). De bestanden die geleverd hadden moeten worden aan de PEFD worden daarna met prioriteit geïnventariseerd. Eventuele nieuwe bestanden worden zo snel als zorgvuldig kan met de Kamer gedeeld. Die aanpak geldt ook voor belangrijke dossiers zoals het Risico Analyse Model (RAM), Fraude Signaleringsvoorziening (FSV) en de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslagaffaire (POK). Omdat de inhoud van de datakluis op dit moment onbekend is, kan het ook betekenen dat de datakluis geen nieuwe informatie over deze dossiers bevat. Toch is het belangrijk formeel vast te stellen of er informatie is gemist.
Daarnaast wordt gelijktijdig een aanpak opgesteld om de informatie in de datakluis te kunnen doorzoeken, ordenen, archiveren, openbaar te maken óf conform de Archiefwet en de AVG uiteindelijk te vernietigen. Deze aanpak wordt voorzien van een advies van de Auditdienst Rijk (ADR), die organisatie heeft ook de werkwijze rond de PEFD getoetst. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) is daarnaast ook geïnformeerd. De datakluis zal worden opgenomen in het lopende toezichtarrangement van de AP.
Ontstaansgeschiedenis
De datakluis is een afgeschermde digitale bewaaromgeving in eigen beheer met ongesorteerde, bestanden afkomstig van schijven binnen de voormalige Belastingdienst (inclusief de toenmalige directies Toeslagen en Douane). De datakluis is in 2019 ingericht. De bestanden zijn hierin apart gezet omdat de organisatie achterliep met het opschonen en vernietigen van gegevens in het kader van de AVG en archiefwetgeving. Zo werd gezorgd dat er geen toegang meer was tot grote hoeveelheden gegevens op schijven van de Belastingdienst. Daarnaast werd voorkomen dat documenten die permanent bewaard moesten worden zonder beoordeling vernietigd konden worden. Op deze wijze zijn uiteenlopende bestanden afgeschermd bewaard. De kluis is destijds ook aan de Kamer gemeld.
Bij werkzaamheden is in 2025 gesignaleerd dat zich in de datakluis mogelijk documenten bevinden die onderdeel hadden moeten zijn van de levering aan de PEFD. Hierna zijn steekproeven uitgevoerd aan de hand van de PEFD-zoekslag. Hierdoor is inmiddels bevestigd dat de datakluis documenten bevat die onderdeel hadden moeten zijn van de informatielevering voor de PEFD. Voor andere onderwerpen wordt dit nog verder onderzocht.