Commissie actualiseert EU-mededingingsregels voor technologielicentieovereenkomsten

De Europese Commissie heeft vandaag de herziene groepsvrijstellingsverordening inzake technologieoverdracht (“TTBER”) en richtsnoeren voor de toepassing van artikel 101 van het Verdrag op overeenkomsten inzake technologieoverdracht (“richtsnoeren”) vastgesteld, na een grondige herziening van de regels die sinds 2014 van kracht zijn.

Overeenkomsten inzake technologieoverdracht zijn overeenkomsten waarbij een bedrijf dat technologierechten bezit (zoals octrooien, ontwerprechten of auteursrechten op software) een ander bedrijf toestaat – gewoonlijk door het verlenen van een licentie – die rechten te gebruiken om goederen of diensten te produceren. Aangezien deze overeenkomsten de verspreiding van technologie vergemakkelijken en onderzoek en ontwikkeling stimuleren, zijn ze vaak concurrentiebevorderend, maar sommige (beperkingen in deze) overeenkomsten kunnen ook een negatief effect op de mededinging hebben.

De TTBER stelt overeenkomsten inzake technologieoverdracht onder bepaalde voorwaarden vrij van het verbod op concurrentieverstorende overeenkomsten van artikel 101, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (“VWEU”). De richtsnoeren helpen bedrijven de TTBER te interpreteren en bieden een leidraad voor de beoordeling van overeenkomsten inzake technologieoverdracht en andere technologiegerelateerde overeenkomsten die buiten de groepsvrijstelling vallen.

De herziene TTBER en richtsnoeren bieden bedrijven actuele regels en handvatten om hen te helpen beoordelen of hun overeenkomsten inzake technologieoverdracht en daarmee samenhangende overeenkomsten voldoen aan de mededingingsregels van de EU. De wijzigingen van de regels hebben betrekking op twee belangrijke kenmerken van de digitale economie: het strategische belang van gegevens en het toegenomen gebruik van standaardessentiële technologieën om interoperabiliteit tussen producten mogelijk te maken.

De nieuwe regels treden op 1 mei 2026 in werking.

Voornaamste wijzigingen

De belangrijkste wijzigingen van de regels hebben betrekking op nieuwe marktpraktijken:

• Gegevenslicentieovereenkomsten. Gezien het strategische belang van gegevens bevatten de herziene richtsnoeren een nieuw deel over de toetsing van gegevenslicenties voor productiedoeleinden aan artikel 101 VWEU. Daarin wordt bijvoorbeeld uitgelegd dat het in licentie geven van databanken die worden beschermd door auteursrechten of het EU-databankrecht over het algemeen bevorderlijk is voor de mededinging, en dat de Commissie dit soort gegevenslicenties zal beoordelen aan de hand van de beginselen die ook bij overeenkomsten inzake technologieoverdracht worden gehanteerd.
• Onderhandelingsgroepen van licentienemers (LNG's). LNG's zijn regelingen tussen toepassers van technologie om gezamenlijk te onderhandelen over de voorwaarden van de technologielicenties die zij van technologie-eigenaren wensen te verkrijgen. Productfabrikanten kunnen bijvoorbeeld toegang nodig hebben tot octrooien die deel uitmaken van een technologienorm. De richtsnoeren bevatten nu een deel met uitleg over de mogelijke positieve en negatieve gevolgen voor de mededinging van LNG's, het onderscheid tussen echte LNG's en koperskartels, en factoren aan de hand waarvan kan worden beoordeeld of een LNG de mededinging waarschijnlijk beperkt. In dat deel wordt ook gewezen op de maatregelen die LNG's kunnen nemen om het risico op schendingen van artikel 101 VWEU te verminderen.

Er zijn nog andere wijzigingen aangebracht om de toepassing van de regels te verduidelijken en vereenvoudigen.

In het bijzonder is de toepassing van de marktaandeeldrempels van de TTBER vereenvoudigd voor situaties waarin licenties worden verleend voordat een technologie in de handel wordt gebracht. Daarnaast zijn bepaalde voorwaarden van de veilige haven voor technologiepools, zoals vermeld in de richtsnoeren, nader gespecificeerd om ervoor te zorgen dat het voordeel van de veilige haven wordt voorbehouden aan pools die voldoen aan artikel 101 VWEU. Technologiepools zijn regelingen waarbij meerdere technologie-eigenaren hun technologierechten onderbrengen in een pakket dat aan de deelnemers en aan derden in licentie wordt gegeven. Pools ondersteunen vaak technologienormen, zoals telecommunicatienormen.

Meer informatie over de wijzigingen is te vinden in een toelichting bij de herziene regels.

Achtergrond

Artikel 101, lid 1, VWEU verbiedt overeenkomsten tussen bedrijven die de mededinging beperken. Op grond van artikel 101, lid 3, VWEU zijn dergelijke overeenkomsten toch verenigbaar met de interne markt indien zij bijdragen tot verbetering van de productie of van de verdeling van producten of tot verbetering van de technische of economische vooruitgang, mits een billijk aandeel in de daaruit voortvloeiende voordelen de gebruikers ten goede komt zonder dat de mededinging wordt uitgeschakeld.

In november 2024 publiceerde de Commissie een werkdocument van haar diensten waarin de resultaten worden gepresenteerd van de evaluatie van de TTBER van 2014 en de begeleidende richtsnoeren. Uit de evaluatie bleek dat deze instrumenten nog altijd nuttig en relevant zijn, maar ook dat er verbeteringen mogelijk zijn op het vlak van rechtszekerheid en de noodzaak om rekening te houden met de marktontwikkelingen. In januari 2025 startte de Commissie een effectbeoordeling om bewijsmateriaal te verzamelen over opties voor de herziening van de regels. Daarbij ging het onder meer om een openbare raadpleging, een workshop voor belanghebbenden, bijeenkomsten met belanghebbenden en nationale mededingingsautoriteiten, en een studie van deskundigen over gegevenslicenties.

In september 2025 publiceerde de Commissie ontwerpen van de herziene TTBER en richtsnoeren met het oog op een raadpleging. In de nieuwe TTBER en richtsnoeren is de feedback van deze raadpleging in aanmerking genomen.

De resultaten van de verschillende raadplegingsactiviteiten zijn samengevat in het effectbeoordelingsverslag.

Meer informatie

Op de webpagina over deze herziening op de website van DG Concurrentie van de Commissie vindt u meer informatie, waaronder samenvattingen van de verschillende raadplegingsactiviteiten, feedback van belanghebbenden, studies in opdracht van externe deskundigen, het evaluatieverslag en het effectbeoordelingsverslag.