Meer documenten
Commissie stelt maatregelen voor om Europeanen te beschermen tegen de fossiele-energiecrisis en de overgang naar schone energie van eigen bodem te versnellen
Voor de tweede keer in minder dan vijf jaar betalen Europeanen de prijs van Europa's afhankelijkheid van geïmporteerde fossiele brandstoffen. AccelerateEU is het instrumentarium van de Commissie om Europese huishoudens en industrieën, met name de meest kwetsbare, onmiddellijk te ontlasten en tegelijkertijd Europa op een gestage weg naar energieonafhankelijkheid te zetten. Sinds de escalatie van het conflict in het Midden-Oosten heeft de EU 24 miljard euro extra uitgegeven aan energie-invoer als gevolg van hogere prijzen – zonder één extra molecuul energie te ontvangen.
De huidige geopolitieke situatie herinnert er sterk aan dat het versnellen van de transitie naar schone, veilige en betaalbare energie een economische en veiligheidsverplichting is. “AccelerateEU” bevat zowel kortetermijn- als structurele maatregelen met een langetermijneffect om de afhankelijkheid van volatiele markten voor fossiele brandstoffen verder te verminderen en Europa weerbaarder te maken tegen toekomstige risico's op basis van schone energie en elektrificatie van eigen bodem.
Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie: "De keuzes die we vandaag maken, zullen bepalend zijn voor ons vermogen om de uitdagingen van vandaag en de crises van morgen het hoofd te bieden. Onze AccelerateEU-strategie zal zowel onmiddellijke als meer structurele steunmaatregelen voor Europese burgers en bedrijven opleveren. We moeten de overgang naar zelfgekweekte, schone energie versnellen. Dit zal ons energieonafhankelijkheid en -zekerheid geven en betekent dat we beter in staat zijn om geopolitieke stormen te doorstaan.”
De Commissie stelt de volgende acties voor:
Coördinatie is de sleutel. De Commissie zal ervoor zorgen dat de maatregelen op het niveau van de lidstaten volledig worden gecoördineerd. Dit omvat het bijvullen van ondergrondse gasopslagplaatsen, het gebruik van flexibiliteit bij het vullen van regels of uitzonderlijke lozingen van olievoorraden. De coördinatiegroepen voor olie en gas komen regelmatig bijeen om ervoor te zorgen dat de lidstaten zich volledig bewust zijn van de situatie. Nationale noodmaatregelen en maatregelen om de beschikbaarheid van vliegtuigbrandstof en diesel te waarborgen, met inbegrip van de beschikbaarheid van productiecapaciteit voor olieraffinaderijen, moeten nauw worden gecoördineerd.
Er zal een nieuw waarnemingscentrum voor brandstoffen worden opgericht om de productie, invoer, uitvoer en voorraden van transportbrandstoffen in de EU te volgen. Dit zal het mogelijk maken potentiële tekorten snel in kaart te brengen en, in het geval van noodvoorraden, gerichte maatregelen te nemen om een evenwichtige brandstofdistributie te handhaven. Om de gevolgen van de hoge brandstofprijzen en mogelijke brandstoftekorten voor de luchtvaartsector in de EU te beperken, zal de Commissie ook duidelijkheid verschaffen over de bestaande flexibiliteit binnen het EU-luchtvaartkader.
Tijdige, gerichte en tijdelijke maatregelen. Consumenten, met inbegrip van de industrie, beschermen tegen prijspieken kan gerichte inkomenssteunregelingen, energievouchers en sociale leasingregelingen omvatten, waarbij de accijnzen op elektriciteit voor kwetsbare huishoudens worden verlaagd. De Commissie zal ook een tijdelijke kaderregeling inzake staatssteun vaststellen, die de nationale regeringen extra flexibiliteit zal bieden, met inbegrip van noodmaatregelen ter ondersteuning van de meest blootgestelde economische sectoren.
Versnelling van de verschuiving naar schone energie van eigen bodem ter vervanging van olie, gas en fossiele transportbrandstoffen. Tegen de zomer zal de Commissie een actieplan voor elektrificatie presenteren. Het omvat een ambitieuze elektrificatiedoelstelling en maatregelen om belemmeringen voor de elektrificatie van de industriële, vervoers- en bouwsector weg te nemen. Een snelle uitvoering van het investeringsplan voor duurzaam vervoer is van cruciaal belang om de uitrol van duurzame luchtvaartbrandstoffen te versnellen.
Versterking van het nettensysteem. Elektrificatie moet gepaard gaan met een net dat geschikt is voor het beoogde doel. De eerste stappen zijn ervoor te zorgen dat de huidige wetgeving volledig wordt uitgevoerd en dat de onderhandelingen over het pakket Europese netwerken snel worden afgerond. Het maximaliseren van de bestaande infrastructuur voor hernieuwbare energie is een andere actie. Snelle repowering van grote windparken en hernieuwbare centrales, waaronder offshore windparken en waterkrachtcentrales, kan snel de broodnodige extra hulp bieden. De Commissie zal ook een wetgevingsvoorstel indienen over nettarieven en belastingen, om er onder meer voor te zorgen dat elektriciteit minder wordt belast dan fossiele brandstoffen.
Investeringen stimuleren. Op EU-niveau zijn aanzienlijke middelen beschikbaar, zoals die in het kader van de herstel- en veerkrachtfaciliteit: 219 miljard EUR) en fondsen voor het cohesiebeleid. In de huidige crisis staan snelheid en impact voorop. De Commissie zal de lidstaten helpen maximaal gebruik te maken van de beschikbare EU-financiering. Overheidsgeld alleen zal echter niet volstaan om de aanzienlijke investeringsbehoeften (660 miljard EUR per jaar tot 2030) voor de energietransitie te dekken. Om particuliere investeringen aan te trekken, heeft de Commissie daarom in maart 2026 een investeringsstrategie voor schone energie vastgesteld. De Commissie zal een investeringstop voor schone energie organiseren waarin de financiëledienstensector, met inbegrip van grote institutionele investeerders, industriële leiders, projectontwikkelaars en publieke financiers, wordt samengebracht om de particuliere financiering te versnellen.
Achtergrond
De mededeling van AccelerateEU van vandaag komt tegemoet aan het verzoek van de EU-regeringshoofden tijdens de Europese Raad van 19 maart om “een instrumentarium van gerichte tijdelijke maatregelen te presenteren om de recente prijspieken van ingevoerde fossiele brandstoffen als gevolg van de crisis in het Midden-Oosten aan te pakken”. Het is een onderdeel van de dynamische reactie van de Commissie, die zal evolueren naarmate de situatie zich ontwikkelt. De maatregelen zullen door de EU-leiders worden besproken tijdens de informele Europese Raad in Cyprus van 23-24 april.
Voor meer informatie
AccelerateEU – Energie-unie – betaalbare en zekere energie door versnelde actie
Webpagina: AccelerateEU om de energieveerkracht van de EU te versterken