Meer documenten
Vragen en antwoorden over het EU-armoedebestrijdingspakket
Waarom hebben we een EU-strategie tegen armoede nodig?
De EU en de lidstaten hebben zich ertoe verbonden om tegen 2030 ten minste 15 miljoen mensen uit de armoede te halen (ten opzichte van 2019), maar er is onvoldoende vooruitgang geboekt. 92,7 miljoen mensen, meer dan een op de vijf Europeanen (20,9 %), lopen momenteel het risico op armoede of sociale uitsluiting. De stijgende kosten van levensonderhoud, de huisvestingscrisis en de wereldwijde onzekerheid duwen ook meer huishoudens in financiële onzekerheid. Elke dag van inactiviteit verdiept ongelijkheid, voorkomt dat mensen ten volle bijdragen aan de samenleving en dreigt meer mensen in armoede te duwen.
Armoedebestrijdingsmaatregelen moeten gericht zijn op de specifieke situatie van mensen, omdat armoede niet iedereen in gelijke mate treft. Sommige groepen lopen grotere risico's.
- Kinderen: bijna een op de vier (24,3 %) loopt het risico op armoede of sociale uitsluiting. Opgroeien in armoede verdubbelt bijna het risico om als volwassene arm te zijn.
- Alleenstaande ouders, met name alleenstaande moeders, lopen meer dan twee keer zoveel risico dan de totale bevolking.
- Jongeren van 16 tot en met 29 jaar: in 2025 liep 24 % het risico op armoede en sociale uitsluiting. Dit houdt nauw verband met jeugdwerkloosheid, voortijdig schoolverlaten en toenemende kortlopende contracten en onbetaalde stages.
- Werklozen: in 2025 liep 66 % van de werklozen en 44 % van de mensen buiten de arbeidsmarkt het risico op armoede of sociale uitsluiting.
- Andere kwetsbare groepen kampen met hogere armoedecijfers: Roma (70 % risico), mensen die buiten de EU zijn geboren (39 %), de lhbtiq+-gemeenschap (38 %) en personen met een handicap (29 %).
Waar mensen wonen, doet er ook toe. Plattelandsgebieden, bepaalde delen van steden en ultraperifere gebieden hebben vaak minder diensten en minder kansen op werk. Het is van essentieel belang dat armoedebestrijdingsmaatregelen mensen bereiken, waar ze ook wonen.
Hoe helpt de EU-strategie tegen armoede armoede armoede aan te pakken?
De EU-strategie voor armoedebestrijding bevat een gecoördineerd langetermijnplan om de vicieuze cirkel van achterstand te doorbreken en armoede tegen 2050 uit te bannen. Het richt zich op drie belangrijke gebieden.
- Kwalitatief hoogwaardige banen voor iedereen: Werk is de meest effectieve manier om uit de armoede te komen voor mensen die kunnen werken.
- Toegang tot diensten en adequate inkomenssteun: in de strategie wordt bijzondere aandacht besteed aan het verbeteren van de toegang tot sociale diensten, waarbij de nadruk wordt gelegd op hun rol bij het bieden van de nodige basisvoorzieningen en ondersteuning aan mensen die al in armoede leven en anderen helpen om in armoede te vervallen.
- Gecoördineerde bestrijding van armoede: armoedebestrijding vereist collectieve inspanningen, waarbij nationale, regionale en lokale overheden, bedrijven en filantropen, het maatschappelijk middenveld en de sociale partners worden samengebracht om doeltreffende en inclusieve oplossingen te ontwikkelen. Van cruciaal belang is ook dat bij het ontwerpen, implementeren en monitoren van oplossingen ter bestrijding van armoede wordt geluisterd naar mensen met geleefde ervaringen met armoede.
Welke concrete maatregelen maken deel uit van het armoedebestrijdingspakket?
De EU-strategie voor armoedebestrijding bevat concrete maatregelen op drie gebieden.
- Armoede aanpakken in het leven van mensen
Armoede treft mensen in verschillende stadia van het leven en wordt vaak doorgegeven van de ene generatie naar de volgende. Om deze cyclus te doorbreken, voorziet de EU-strategie in gerichte maatregelen, waaronder:
- Versterking van de Europese kindergarantie om de toegang te waarborgen tot diensten die nodig zijn om de cyclus van kinderarmoede te doorbreken. Het ondersteunt ook huishoudens met kinderen in nood, bijvoorbeeld door ouders te ondersteunen bij het aannemen en behouden van hoogwaardige banen, en door te zorgen voor adequate kinder- en gezinsbijslagen.
- Mensen buiten de arbeidsmarkt ondersteunen bij hun traject naar werk: de Commissie zal vóór eind 2026 de sociale partners raadplegen over mogelijke juridische stappen.
- De Commissie zal een aanbeveling over armoede onder werkenden aannemen waarin de belangrijkste oorzaken en praktische oplossingen worden uiteengezet.
- R het aantal mensen dat geen inkomenssteun ontvangt, dat in sommige lidstaten tot 50 % bedraagt, te verhogen. De Commissie zal een reeks beste praktijken publiceren.
- Verbetering van de ondersteuning van ouderen door middel van toereikende pensioenen, mogelijkheden om te blijven werken en een sterkere sociale bescherming. De Commissie zal een verslag opstellen om lacunes in kaart te brengen, nationale hervormingen te sturen en een specifieke uitwisseling op hoog niveau te houden.
- De horizontale oorzaken van armoede aanpakken
Sommige uitdagingen hebben betrekking op alle leeftijdsgroepen, waardoor armoede voor iedereen verergert. De strategie is gericht op deze horizontale kwesties met:
- De dekking van basisbehoeften vergemakkelijken, onder meer door een aanbeveling van de Raad voor te stellen over de bestrijding van uitsluiting van huisvesting om sociale en betaalbare huisvesting uit te breiden door middel van publieke en particuliere investeringen. Het doel is om de druk op kwetsbare groepen te verlichten. Het heeft ook tot doel dakloosheid aan te pakken.
- Verbetering van de toegang tot hoogwaardige diensten, met bijzondere aandacht voor sociale diensten: de Commissie zal een aanbeveling van de Raad voorstellen ter ondersteuning van een gemakkelijkere en meer geïntegreerde toegang tot diensten, met bijzondere aandacht voor diensten voor sociale inclusie, centrale toegangspunten voor geïntegreerde diensten, en snelle behoeftenbeoordelingen en outreach.
- Discriminatie en stigmatisering aanpakken, onder meer door kennis op te bouwen over sociaal-economische discriminatie.
- Verbetering van het bestuur, de financiering en de monitoring
Om armoede te voorkomen en te verminderen, stelt de Commissie voor de manier waarop armoedebestrijdingsinspanningen worden beheerd, gefinancierd en gevolgd, te versterken door:
- De lidstaten wordt verzocht ervoor te zorgen dat er op nationaal, regionaal of lokaal niveau beleidskaders voor armoedebestrijding bestaan. De Commissie zal richtsnoeren verstrekken (beginselen voor een doeltreffend armoedebestrijdingsbeleid). De lidstaten moeten nationale coördinatoren voor armoedebestrijding op het hoogste niveau aanwijzen om een gecoördineerde respons te waarborgen.
- Een EU-coalitie tegen armoede oprichten om de particuliere sector, met inbegrip van bedrijven en filantropen, te mobiliseren.
- Mensen met directe ervaring met armoede betrekken bij het vormgeven van de beleidsvorming door een speciaal forum voor gestructureerde raadplegingen op te zetten.
- Samen met het Comité van de Regio's een EU-prijs voor sociale inclusie in het leven roepen om innovatieve lokale oplossingen tegen armoede te erkennen.
- Het monitoren van de vooruitgang in de richting van de EU-doelstelling voor armoedebestrijding voor 2030 en het voorstellen van nieuwe indicatoren om te meten hoe betaalbaarheidscomponenten van invloed zijn op armoede.
- Alle lidstaten voorzien van een stresstest ter beoordeling van de veerkracht van de nationale socialezekerheidsstelsels wanneer zij met mogelijke schokken worden geconfronteerd.
Wat is de situatie van kinderen in armoede?
Kinderarmoede in de EU blijft hoog: bijna een op de vier kinderen in de EU loopt nog steeds het risico op armoede of sociale uitsluiting. De stijgende kosten van levensonderhoud leggen extra druk op gezinnen, waardoor het moeilijker wordt om aan de basisbehoeften van kinderen te voldoen.
De gevolgen van opgroeien in precaire omstandigheden zijn ernstig en langdurig: het verdubbelt bijna de kans op armoede op volwassen leeftijd. Kinderarmoede leidt vaak tot een slechtere gezondheid van kinderen, een lager opleidingsniveau, sociale uitsluiting en een verhoogde blootstelling aan geweld en online schade. Al deze nadelen zijn van invloed op de toekomstperspectieven op het gebied van leven en werkgelegenheid, waardoor een cyclus ontstaat die moeilijk te doorbreken is.
Er zijn sterke economische argumenten om de maatregelen te versterken. De OESO raamt de kosten van het niet aanpakken van kinderarmoede op 3,4 % van het bbp van de EU per jaar. Investeren in kinderen levert daarentegen een hoog rendement op, wat niet alleen ten goede komt aan de kinderen zelf, maar ook aan economische groei, sociale cohesie en democratische stabiliteit.
Hoe zal deze situatie worden aangepakt in de mededeling over het doorbreken van de cyclus van kinderarmoede – versterking van de Europese kindergarantie?
De Europese kindergarantie – het belangrijkste instrument van de EU om kindernadelen te bestrijden – heeft de vooruitgang gestimuleerd. Toch hebben veel kinderen nog steeds geen toegang tot belangrijke diensten en kansen.
De versterkte kindergarantie heeft tot doel de cyclus van kinderarmoede voorgoed te doorbreken door voort te bouwen op drie pijlers.
- Het zal kinderen helpen uit de armoede te komen door de toegang van ouders tot hoogwaardige banen te verbeteren. Dit is de meest effectieve manier om uit de armoede te geraken: met een hogere arbeidsparticipatie zouden meer dan 1,7 miljoen kinderen uit de armoede kunnen worden gehaald. Een aanstaande aanbeveling van de Commissie zal vangnetten ondersteunen voor gevallen waarin de lonen tekortschieten, om de lidstaten te helpen hun kinderbijslagstelsels efficiënter te maken.
- De Commissie zal de lidstaten ondersteunen bij het verlenen van steun op maat aan kinderen, onder meer door middel van mentorprogramma's en betere bescherming tegen toenemende veiligheidsbedreigingen, zowel online als offline. Het zal ook werken om beter te voorkomen dat kinderen door de kieren van onderwijs- en socialebeschermingsstelsels vallen. Het proefproject voor een Europese kindergarantiekaart zal het gebruik van essentiële diensten vergemakkelijken. Een specifieke toolkit zal de lidstaten helpen om de Europese kindergarantie en de jongerengarantie beter op elkaar af te stemmen, zodat elk kind en elke jongere in nood bij de overgang naar volwassenheid voortdurend steun kan krijgen.
- De Commissie zal EU-financiering aantrekken en partners helpen samenbrengen om in kinderen te investeren.
Hoe zal de voorgestelde aanbeveling van de Raad uitsluiting van huisvesting en dakloosheid bestrijden?
De voorgestelde aanbeveling van de Raad heeft tot doel de toegang tot adequate en veilige huisvesting te waarborgen en dakloosheid aan te pakken en te voorkomen. Het roept de lidstaten op om nationale, regionale en/of lokale strategische kaders te ontwikkelen en te versterken op basis van de behoeften van mensen en met een sterke nadruk op huisvestingsgestuurd en gecoördineerd beleid.
De lidstaten wordt verzocht vroegtijdig op te treden om te voorkomen dat mensen hun huis verliezen. Dit omvat praktische preventieve maatregelen, zoals systemen voor vroegtijdige waarschuwing, noodhulp bij huur, schuld- en woningbegeleiding en bemiddeling om woningverlies te voorkomen, alsook gerichte hulp voor degenen die het grootste risico lopen, met inbegrip van mensen die met uitzetting of huiselijk geweld worden geconfronteerd.
Voor mensen die al dakloos zijn, bevordert de aanbeveling toegankelijke ondersteunende diensten via één loket.
Dit omvat veilige noodaccommodatie, gepersonaliseerde ondersteuningsplannen en casemanagement, outreachwerk en gecoördineerde teams die diensten verlenen aan de gemeenschap.
Om de toegang tot huisvesting te verbeteren, wordt er in de aanbeveling ook op aangedrongen het aanbod van sociale en betaalbare woningen te vergroten, rekening houdend met de demografische trends, lokale behoeften en territoriale verschillen.
Tot slot wordt gewezen op het belang van betrouwbare financiering en een sterke coördinatie tussen nationale, regionale en lokale autoriteiten om ervoor te zorgen dat dit beleid doeltreffend wordt ontworpen en uitgevoerd.
Waarom zou de EU nu in deze moeilijke geopolitieke context prioriteit moeten geven aan de bestrijding van armoede?
De grootste kracht van de Europese Unie komt van haar burgers. Door prioriteit te geven aan armoedebestrijding investeren we in een meer verenigde, veerkrachtige en welvarende toekomst van Europa voor iedereen. Bovendien zal effectiever investeren in het doorbreken van de armoedecyclus ook de hele samenleving ten goede komen.
Elke Europeaan verdient een waardig leven, met toegang tot goede banen, betaalbare huisvesting, energie, vervoer, voedsel en zorgdiensten. Dit is de basis van een sterke en stabiele samenleving.
In een tijdperk van toenemende geopolitieke instabiliteit is de kracht van de EU afhankelijk van zowel externe veiligheid als interne sociale cohesie. Armoede verzwakt onze veerkracht door het sociale weefsel uit te hollen, de democratische stabiliteit te ondermijnen en verdeeldheid in de samenleving te creëren.
Armoedebestrijding gaat hand in hand met het stimuleren van het concurrentievermogen en het aanpakken van de betaalbaarheid. Door slechts 0,26 % van het bbp van de EU te investeren, kunnen meer dan 20 miljoen mensen uit de armoede worden gehaald en kan 0,95 % van het bbp 70 miljoen mensen helpen. Armoedebestrijding is zowel een morele plicht als een strategische noodzaak.
Welke rol kan de EU spelen wanneer het armoedebestrijdingsbeleid hoofdzakelijk een nationale verantwoordelijkheid is?
Hoewel elk EU-land zijn eigen socialezekerheidsstelsel ontwerpt en beheert, speelt de EU een belangrijke rol bij het ondersteunen en aanvullen van de activiteiten van de lidstaten. De EU stelt gemeenschappelijke doelstellingen vast en biedt instrumenten, kennis en richtsnoeren om deze te helpen bereiken.
De armoedebestrijdingsstrategie is in dit verband van cruciaal belang om de inspanningen voor het bereiken van de doelstelling voor 2030 om het aantal mensen dat met armoede of sociale uitsluiting wordt bedreigd met ten minste 15 miljoen te verminderen, te versnellen en een weg te banen naar de ambitie voor 2050 om armoede te helpen uitbannen.
In het kader van het Europees Semester stelt de Commissie aanbevelingen voor om de EU-landen te helpen hun economisch, begrotings-, werkgelegenheids- en sociaal beleid te coördineren. Het Semester verankert de Europese pijler van sociale rechten en volgt de vooruitgang, onder meer met betrekking tot de doelstelling inzake armoedebestrijding.
De EU verstrekt ook aanzienlijke financiering ter ondersteuning van de armoedebestrijdingsinspanningen op nationaal, regionaal en lokaal niveau, waaronder:
- 50,2 miljard EUR uit het Europees Sociaal Fonds Plus voor sociale inclusie en de aanpak van materiële deprivatie. Na een tussentijdse evaluatie van het cohesiebeleid zijn de middelen voor kinderarmoede met 5,4 % gestegen en de financiering voor materiële deprivatie met 3,5 %.
- Andere fondsen voor het cohesiebeleid, zoals het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Cohesiefonds en het Fonds voor een rechtvaardige transitie, het Sociaal Klimaatfonds, alsook programma's zoals InvestEU, de herstel- en veerkrachtfaciliteit en het instrument voor technische ondersteuning.
- Ten minste 100 miljard euro in de volgende langetermijnbegroting van de EU voor sociaal beleid, met inbegrip van armoedebestrijding.
De Europese Investeringsbank is ook van plan om in de periode 2026-2027 22 miljard EUR aan sociale infrastructuur te financieren. De Ontwikkelingsbank van de Raad van Europa zal met ongeveer 3 miljard EUR per jaar steun blijven verlenen aan investeringen in menselijk kapitaal, inclusieve en veerkrachtige leefomgevingen, toegang tot financiering en het scheppen van banen. Naast de start van de armoedebestrijdingsstrategie heeft de Commissie een nieuwe oproep tot het indienen van voorstellen gedaan in het kader van het onderdeel werkgelegenheid en sociale innovatie (EaSI) van het Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+). Met een totale begroting van 17 miljoen euro zal het helpen kinderarmoede aan te pakken en de inclusie op de arbeidsmarkt te verbeteren voor jongeren uit Romagemeenschappen die geen werk hebben en geen onderwijs of opleiding volgen.
Daarnaast zal de nieuwe coalitie tegen armoede bedrijven en filantropische organisaties aanmoedigen om middelen te mobiliseren om te investeren in het aanpakken en voorkomen van armoede.
Voor meer informatie
Factsheet over het pakket armoedebestrijding
Mededeling over de Europese kindergarantie
Werkdocument van de diensten van de Commissie – Uitvoering van de Europese kindergarantie
Aanbeveling van de Raad over de bestrijding van uitsluiting van huisvesting