Meer documentenVerslag van de Commissie toont aan dat het Schengengebied veerkrachtig blijft en klaar voor toekomstige uitdagingen
De Commissie heeft haar vijfde verslag over de stand van het Schengengebied gepubliceerd, waarin de ontwikkelingen in het Schengengebied in het afgelopen jaar worden geëvalueerd en prioriteiten voor het komende jaar worden vastgesteld. Het Schengengebied blijft veerkrachtig, geschraagd door collectieve inspanningen op zowel EU- als nationaal niveau.
Het Schengengebied is een van de meest tastbare en gewaardeerde verwezenlijkingen van de Europese Unie, waardoor meer dan 450 miljoen EU-burgers vrij over de grenzen heen kunnen reizen, werken, studeren en wonen en tegelijkertijd de handel, het toerisme en het vrije verkeer van goederen ondersteunen die van vitaal belang zijn voor de Europese economie, naast nauwe samenwerking om de buitengrenzen van de Unie te beschermen.
In het verslag over de staat van Schengen 2026 worden belangrijke resultaten van het afgelopen jaar belicht. Deze omvatten een beter beschermde buitengrens en een daling van 26 % van het aantal illegale grensoverschrijdingen in 2025 ten opzichte van 2024. Gezamenlijke inspanningen hebben ook geleid tot een doeltreffender terugkeer van personen zonder verblijfsrecht in de EU, met een terugkeerpercentage van 28 % in 2025 – het hoogste terugkeerpercentage in de afgelopen tien jaar. Een belangrijke mijlpaal voor de bescherming van de buitengrenzen was de volledige lancering van het inreis-uitreissysteem (EES) in april 2026, waarmee een sterker, meer gedigitaliseerd Schengengebied tot stand werd gebracht. Al in de eerste zes maanden van de operatie registreerden de lidstaten meer dan 66 miljoen in- en uitreizen en werden 32 000 personen, die geen recht hadden om de EU binnen te komen, geweigerd. De Commissie heeft in januari 2026 ook de allereerste visumstrategie van de EU aangenomen.
Tegelijkertijd bleek uit het verslag dat er nog steeds uitdagingen zijn waarvoor maatregelen op EU-niveau en door de Schengenlanden nodig zijn. Dit is met name belangrijk in de context van het huidige geopolitieke klimaat, waarin wordt opgeroepen tot meer collectieve verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat het Schengengebied veilig, verenigd en veerkrachtig blijft.
De prioriteiten voor de vijfde Schengencyclus (2026-2027) zullen gericht zijn op het consolideren van de resultaten, het aanpakken van de resterende lacunes en het verbeteren van de paraatheid om de huidige en toekomstige uitdagingen het hoofd te bieden. De werkzaamheden zullen worden voortgezet op de volgende gebieden:
- Ondersteuning van de externe dimensie van Schengen: onder meer met het komende voorstel voor een herziene Visumcode waarin de veiligheidsaspecten van het visumbeleid van de EU aan bod zullen komen. Daarnaast zal prioriteit worden gegeven aan het ontwikkelen van partnerschappen met belangrijke landen om talent voor innovatie aan te trekken en het mondiale concurrentievermogen van de EU te vergroten.
- Een geïntegreerde buitengrens voor een veilig Schengengebied: de digitalisering van de procedures te bevorderen, met de verdere uitvoering van het nieuwe inreis-uitreissysteem en de lancering van Etias, de nieuwe reisautorisatie voor niet-visumplichtige reizigers. Dit zal verder worden ondersteund door de doeltreffende uitvoering van de screeningverordening en versterkte noodplanning in het kader van het migratie- en asielpact.
- Een doeltreffend terugkeersysteem: De Schengenstaten moeten de operationele vermogens en instrumenten ter ondersteuning van terugkeer verder versterken en daarbij gebruikmaken van de steun van Frontex. Een doeltreffende uitvoering van de nieuwe grensprocedure voor terugkeer – een belangrijk kenmerk van het migratie- en asielpact – zal het terugkeersysteem van de EU verder versterken. De Commissie zal in 2026 ook een wetgevingsvoorstel indienen over de digitalisering van terugkeer, met het oog op de ontwikkeling van digitale casemanagementsystemen op dit gebied. Dit zal de administratieve werklast van de nationale autoriteiten verder helpen verminderen en de processen vereenvoudigen en automatiseren.
- Consolidatie van het operationele kader voor samenwerking op het gebied van interne veiligheid: door middel van een permanente gestructureerde dialoog die door de Schengencoördinator wordt gefaciliteerd met alle lidstaten die betrokken zijn bij of getroffen worden door controles aan de binnengrenzen, met het oog op de geleidelijke opheffing van de controles.
- Versterking van de Schengengovernance met strategische financiering in het kader van de volgende langetermijnbegroting (MFK) en meer systematische landspecifieke besprekingen. Op EU-niveau moet verder worden gewerkt aan de voltooiing van de toetreding van Cyprus tot het Schengengebied, aan de volledige uitvoering van de Schengenregels die van belang zijn voor de interne veiligheid in Ierland en aan de voortzetting van een sterke samenwerking met de uitbreidingslanden.
Volgende stappen
De Commissie verzoekt de Raad Schengen het verslag over de staat van Schengen voor 2026 te bespreken en de prioriteiten voor 2026-2027 aan te nemen tijdens de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken in juni.
Achtergrond
De Commissie evalueert sinds 2022 jaarlijks de staat van Schengen als onderdeel van een versterkt Schengengovernancekader. Deze exercitie is een voortzetting van het initiatief van de Commissie om de gemeenschappelijke governance van het Schengengebied te versterken en te zorgen voor een gestructureerde, gecoördineerde en gemeenschappelijke respons op de uitdagingen ervan.
Voor meer informatie
Vijfde verslag over de staat van Schengen
