De Europese Unie neemt beslissende stappen om ervoor te zorgen dat verantwoording wordt afgelegd voor de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne

Vandaag heeft de Europese Commissie zich namens de Europese Unie aangesloten bij het uitgebreide gedeeltelijke akkoord van het Speciaal Tribunaal voor het misdrijf agressie tegen Oekraïne, het document met de institutionele, financiële en administratieve modaliteiten van het Speciaal Tribunaal. Na het besluit van vandaag zullen de deelnemende staten en organisaties het verdrag kunnen ratificeren, dat het speciale tribunaal officieel zal oprichten. Het speciaal tribunaal zal de bevoegdheid hebben om hooggeplaatste Russische politieke en militaire leiders te onderzoeken en te vervolgen voor het misdrijf agressie tegen Oekraïne.  

Vandaag heeft de Commissie namens de EU ook het Verdrag tot oprichting van de Internationale Commissie voor schadevorderingen voor Oekraïne geratificeerd. Dit orgaan, waarvan de EU nu stichtend lid is, zal verantwoordelijk zijn voor het beoordelen, beoordelen en vaststellen van vorderingen tot vergoeding van de schade, het verlies en de schade die Rusland aan Oekraïne en het Oekraïense volk heeft berokkend. Zij is ook verantwoordelijk voor de vaststelling van het bedrag van de in elk afzonderlijk geval verschuldigde schadevergoeding. De Claims Commission zal met haar werkzaamheden kunnen beginnen nadat zij 25 ratificaties met voldoende financiële bijdragen heeft ontvangen.

De Commissie verleent financiële steun aan de oprichting van de Claims Commission en het Special Tribunal om ervoor te zorgen dat zij volledig operationeel kunnen worden zodra zij in werking treden. Dit omvat 10 miljoen euro voor het Gerecht en maximaal 1 miljoen euro voor de Claims Commission.

Het Speciaal Tribunaal en de Claims Commission zullen de fundamentele internationale organen zijn die zorgen voor volledige verantwoordingsplicht voor de internationale misdrijven en schadevergoeding die in Oekraïne zijn gepleegd. De EU heeft een leidende rol gespeeld in hun vestigingen, onder meer bij het opstellen van de oprichtingsteksten van het Speciaal Tribunaal. De oprichtingsteksten van het Tribunaal werden op 9 mei 2025 politiek bekrachtigd door een internationale coalitie van staten en internationale organisaties.

Volgende stappen

De Europese Unie is vastbesloten Oekraïne en zijn bevolking te steunen bij hun streven naar gerechtigheid en verantwoordingsplicht. De Commissie zal met internationale partners blijven samenwerken om de basis te leggen voor de sluiting van het uitgebreide gedeeltelijke akkoord van het speciaal tribunaal. De Commissie zal vervolgens een voorstel indienen om de EU tot stichtend lid van het Tribunaal te laten toetreden.

In juni komen de ondertekenaars van het Verdrag tot oprichting van de Claims Commission op technisch niveau bijeen om praktische regelingen voor te bereiden voor de Claims Commission om haar werkzaamheden te starten. Het verdrag treedt in werking na 25 ratificaties met voldoende financiële bijdragen. De Claims Commission kan dan met haar werkzaamheden beginnen.

Achtergrond

Op 5 mei hebben de lidstaten een besluit aangenomen waarbij de Commissie wordt gemachtigd om namens de EU deel te nemen aan de vaststelling van het uitgebreide partiële akkoord, waarin zij het voornemen van de EU tot uitdrukking brengen om zich in een later stadium als oprichtend lid bij het Gerecht aan te sluiten.

In december 2025 ondertekende de Europese Unie, samen met 35 andere staten, het Verdrag tot oprichting van de Claims Commission. De schadecommissie bouwt voort op het belangrijke werk dat is verricht door het register van schade, dat in mei 2023 is ingesteld om vorderingen te registreren, zoals ernstig letsel, vrijheidsbeneming, seksueel geweld, verlies van huisvesting of verblijf of deportatie van kinderen. Via het register kunnen Oekraïne en zijn bevolking tot nu toe schadeclaims indienen voor 18 schadevergoedingscategorieën. Op 11 mei heeft de Raad, met goedkeuring van het Europees Parlement, een besluit vastgesteld waarbij de Unie wordt gemachtigd om stichtend lid van de Claims Commission te worden.

De Commissie steunt ook de verantwoordingsplicht voor het misdrijf agressie via het Internationaal Centrum voor de vervolging van het misdrijf agressie tegen Oekraïne bij Eurojust. De EU steunt ook de Oekraïense autoriteiten bij het versterken van hun capaciteit om internationale misdrijven die in Oekraïne zijn gepleegd, te onderzoeken en te vervolgen, met bijstand van de adviesmissie van de EU. Daarnaast heeft de EU het Internationaal Strafhof verdere financiering verstrekt om zijn onderzoekscapaciteit te vergroten, zijn infrastructuur voor gegevensopslag en -verwerking uit te breiden en aanvullende analytische middelen te ontwikkelen.

Voor meer informatie

Rusland ter verantwoording roepen

Register van schade voor Oekraïne

Internationaal Centrum voor de vervolging van het misdrijf agressie tegen Oekraïne