BZK pakt institutionele discriminatie aan met uitbreiding discriminatietoets

Iedereen heeft recht op een gelijke behandeling door de overheid zonder discriminatie. Toch blijkt dat overheidsorganisaties soms onbedoeld discrimineren - in werkprocessen, beleid of dagelijkse praktijken. Institutionele discriminatie is daardoor moeilijk te herkennen, maar de gevolgen zijn groot: voor de mensen die het treft en voor het vertrouwen in de overheid als geheel.

De Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme heeft twee Discriminatietoetsen ontwikkeld: de Discriminatietoets Publieke Dienstverlening en de Discriminatietoets Beleidsprocessen. Deze instrumenten bieden een praktische en interactieve methode waarmee overheidsorganisaties zelf onderzoek kunnen doen naar de risico’s op discriminatie. Hoe verloopt het contact tussen overheid en burger? Welke processen en praktijken brengen risico's op discriminatie met zich mee? Dit instrument helpt organisaties deze risico's te herkennen en concrete stappen te zetten om discriminatie te voorkomen.

Minister Heerma (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties): "Discriminatie door de overheid is onaanvaardbaar. De Staatscommissie heeft met de Discriminatietoets een krachtig instrument ontwikkeld. Wij gaan er nu voor zorgen dat dit instrument echt gaat landen bij de organisaties die ermee aan de slag moeten."

Discriminatietoets als krachtig hulpmiddel

De Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme heeft in februari 2025 de voortgangsrapportage ‘Ervaringen en lessen om discriminatie in publieke dienstverlening te voorkomen en te bestrijden’ uitgebracht waarin zij de Discriminatietoets Publieke Dienstverlening introduceerden.

De minister erkent de waardevolle bijdrage van de staatscommissie met het ontwikkelen van de discriminatietoets. Organisaties kunnen vrijwillig, geholpen door een procesbegeleider, de toets in vier sessies doorlopen. Het volwaardig doorlopen van de Discriminatietoets kost twee tot vier maanden. Tijdens de vier sessies krijgen de deelnemers kennis en informatie aangereikt om zelf onderzoek te kunnen doen naar risico’s op discriminatie in hun dienstverleningsproces. Op basis van de inzichten die worden opgedaan, wordt er door de organisatie een actieplan opgesteld om verandering in gang te zetten. Zo kan je als organisatie leren om discriminerende mechanismen te herkennen én voorkomen.

Publieke dienstverleners en beleidsmakers die aan de slag willen met de Discriminatietoets vinden meer informatie op www.discriminatietoets.nl.

Vervolgstappen

Voor een brede uitrol van de Discriminatietoets trekt BZK samen op met het Netwerk Publieke Dienstverleners (NPD) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Daarvoor worden twee stappen gezet. Ten eerste wordt de toets verankerd in bestaande structuren, zoals het Beleidskompas dat alle ministeries gebruiken bij het maken van beleid en wetgeving. Ten tweede komt er een projectteam dat overheidsorganisaties actief begeleidt bij het doorlopen van de toets, kennissessies organiseert en ervaringen deelt. Het project loopt tot 2030 en is goed voor een investering van ruim 4 miljoen euro. Voor de zomer eindigt na vier jaar officieel de opdracht van de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme en op 8 juni presenteert de Staatscommissie haar eindrapport.

Lees hier de kamerbrief: Open overheid