Meer documentenVragen en antwoorden over de mededeling over humanitaire hulp
Waarom was er behoefte aan een nieuwe mededeling over humanitaire hulp?
Sinds de vorige mededeling over humanitaire actie, die in 2021 werd gepubliceerd, is het internationaal humanitair systeem tot in de kern geschokt als gevolg van het uitbreken van gewapende conflicten in Europa, de rampzalige humanitaire situatie in Gaza, Oekraïne of Sudan en ernstige bezuinigingen op de financiering die gevolgen hebben voor alle aspecten van humanitair werk.
Volgens de VN hebben in 2026 wereldwijd 239 miljoen mensen humanitaire hulp nodig, tegenover 31 miljoen in 2006. Het aantal gedwongen ontheemden of asielzoekers is de afgelopen tien jaar verdubbeld tot 117,3 miljoen in 2025.
De humanitaire behoeften bereiken niet alleen een catastrofaal niveau, maar er is ook geen toereikende financiering beschikbaar, waardoor de humanitaire actoren gedwongen worden om drastisch prioriteit te geven. Het verlenen van hulp is ook moeilijker geworden nu hulpverleners worden aangevallen, burgers gevangen zitten in oorlogsgebieden en het internationaal humanitair recht met alarmerende frequentie wordt geschonden.
In dit verband wordt in de nieuwe gezamenlijke mededeling uiteengezet dat de EU vastbesloten is een betrouwbare en betrouwbare humanitaire partner te blijven, haar werkwijze aan te passen om de doeltreffendheid en impact te maximaliseren en de noodzakelijke veranderingen te ondersteunen die het internationale humanitaire stelsel veerkrachtiger zullen maken.
Zal de nieuwe mededeling leiden tot praktische veranderingen in de manier waarop de EU op het gebied van humanitaire hulp werkt?
Ja, dat is waar. We passen ons aan de veranderende realiteit aan en positioneren de EU als aanjager van hervormingen. Wij zullen de bescherming van humanitair werk en het internationaal humanitair recht opvoeren; de prestaties van onze financiering te verbeteren en breder samen te werken met een breder scala aan belanghebbenden, waarbij de noodzaak van bredere oplossingen wordt erkend.
Wat bedoelt u met "humanitaire diplomatie"? Wat is er nieuw aan de strategische aanpak?
Onder humanitaire diplomatie van de EU wordt verstaan het gebruik van humanitaire, politieke, economische, veiligheids- of diplomatieke instrumenten door officiële EU-vertegenwoordigers om besluitvormers, partijen bij gewapende conflicten en hun sponsors of beïnvloeders te betrekken, humanitaire crises te helpen voorkomen, te beperken en op te lossen, en de naleving van het internationaal humanitair recht en de internationale humanitaire beginselen door de partijen te verbeteren.
In de praktijk omvat dit de belangenbehartiging en inzet van de EU in multilaterale fora, diplomatieke demarches, politieke dialogen, mensenrechtendialogen, bemiddelings- en vredesopbouwinspanningen, missies en operaties in het kader van het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid, ondersteuning van betrokkenheid op lokaal niveau en coördinatie en bundeling van de krachten met partners over de hele wereld om humanitaire doelstellingen te verwezenlijken.
Wanneer humanitaire toegang instort, verspreidt de instabiliteit zich over de grenzen heen. Wanneer burgers zich verlaten voelen, vindt extremisme vruchtbare grond. Humanitaire diplomatie is niet optioneel, het is een politieke en strategische noodzaak.
Humanitaire diplomatie betekent aandringen op toegang, verantwoordingsplicht eisen, het internationaal humanitair recht verdedigen en burgers centraal houden.
Waarom de humanitaire toeleveringsketens hervormen?
De humanitaire toeleveringsketens zijn goed voor naar schatting 60-80 % van de totale humanitaire uitgaven wereldwijd, van de aankoop van de hulpgoederen tot de uiteindelijke levering ervan.
In de loop der tijd hebben humanitaire hulporganisaties parallelle toeleveringsketens ontwikkeld die grotendeels afzonderlijk functioneren. Dit kan leiden tot onnodig dubbel werk, hogere kosten en in sommige gevallen een tragere levering. Tegen de huidige achtergrond van toenemende humanitaire behoeften en krimpende middelen is een collectieve verschuiving niet alleen wenselijk, maar ook noodzakelijk.
Een meer gecoördineerde en op samenwerking gebaseerde aanpak – van aanbesteding tot levering op de laatste kilometer – is van cruciaal belang om ervoor te zorgen dat de hulp meer mensen, sneller en betrouwbaarder bereikt, ook in de moeilijkst toegankelijke gebieden.
In de praktijk betekent dit:
- het gezamenlijk aankopen, vervoeren en opslaan van goederen tussen organisaties, het bundelen van middelen en expertise om kosten te verlagen, dubbel werk te voorkomen en meer te leveren voor elke uitgegeven euro;
- het coördineren van de pre-positionering van bestanden voordat crises zich voordoen, niet daarna;
- het delen van gegevens en het gebruik van gemeenschappelijke logistieke platforms in de hele sector;
- lokale actoren in staat stellen en faciliteren om een grotere rol te spelen;
- vermindering van de milieu-impact van humanitaire operaties.
Hoe zal de betrokkenheid van de EU in fragiele contexten worden versterkt?
Fragiliteit is de combinatie van blootstelling aan risico's en onvoldoende copingcapaciteit van de staat, het systeem of de gemeenschappen om die risico's te beheren, te absorberen of te beperken. De EU wil de onderliggende oorzaken aanpakken.
Dit kan niet alleen door levensreddende humanitaire hulp te bieden, maar ook door veerkracht, stabiliteit, vrede en duurzame ontwikkeling te versterken.
Deze geïntegreerde aanpak betekent een meer systematische en sterkere samenwerking tussen de EU-diensten, maar ook een nauwere samenwerking met de lidstaten in een sterke Team Europa-aanpak.
Daarnaast betekent het dat we onze partnerschappen met een breder scala aan belanghebbenden moeten versterken, met name internationale financiële instellingen, de particuliere sector, filantropen, de VN en niet-gouvernementele partners.
Deze aanpak zal de efficiëntie, het effect en de hefboomwerking van het externe beleid in kwetsbare situaties vergroten.
Zal dit ook leiden tot meer financiering voor humanitaire hulp?
De mededeling bepaalt op zich niet het niveau van de financiering van humanitaire hulp. De jaarlijkse financiering wordt vastgesteld door de begrotingsautoriteit (het Europees Parlement en de Raad) via de jaarlijkse begrotingsprocedure.
Voor het volgende meerjarig financieel kader zijn de besprekingen aan de gang. Het is aan de begrotingsautoriteit om de omvang van de ambitie voor de humanitaire hulp van de EU voor de komende zeven jaar vast te stellen. Het doel van de Commissie is ervoor te zorgen dat de EU een betrouwbare en voorspelbare humanitaire donor blijft die in staat is principiële, op behoeften gebaseerde bijstand te verlenen waar de behoeften het grootst zijn.
In 2026 ging de EU-begroting voor humanitaire hulp van start met ongeveer 1,9 miljard EUR, grotendeels in overeenstemming met 2025. Na de beschikbaarstelling van 345 miljoen EUR aan extra reserves bedraagt de huidige begroting ongeveer 2,3 miljard EUR.
Over het algemeen blijven de EU en haar lidstaten wereldwijd de belangrijkste humanitaire donoren, die samen in 2025 ongeveer 34 % van de humanitaire financiering wereldwijd voor hun rekening nemen.
De uitvoering van de maatregelen die in deze gezamenlijke mededeling worden voorgesteld, kan echter duidelijk leiden tot aanzienlijke kostenbesparingen en begrotingsefficiëntie – of het nu gaat om de hervorming van humanitaire toeleveringsketens, lokalisatie, de geïntegreerde aanpak van kwetsbaarheid of publiek-private partnerschappen.
Voor meer informatie
Gezamenlijke mededeling over humanitaire hulp
Werkdocument van de diensten van de Commissie: Humanitaire toeleveringsketens
Gezamenlijk werkdocument van de diensten van de Commissie: Geïntegreerde aanpak van kwetsbaarheid
