Commissie brengt advies uit over tijdelijke controles aan de binnengrenzen in het Schengengebied

De Commissie heeft vandaag adviezen uitgebracht over de tijdelijke herinvoering van controles aan de binnengrenzen door Oostenrijk, Denemarken, Frankrijk, Duitsland, Italië, Nederland, Noorwegen, Slovenië en Zweden.

Hoewel het EU-recht de tijdelijke herinvoering van binnengrenstoezicht onder bepaalde voorwaarden toestaat, vereist het ook dat de Commissie een advies uitbrengt wanneer dergelijk toezicht langer dan twaalf maanden duurt. In de vandaag uitgebrachte adviezen worden de noodzaak en evenredigheid van de gemelde controles aan de binnengrenzen beoordeeld, evenals de beschikbare alternatieve en risicobeperkende maatregelen die de lidstaten hebben genomen om de negatieve gevolgen voor grensoverschrijdend reizen te beperken. 

De Commissie blijft zich inzetten voor de eerbiediging van de beginselen van vrij verkeer en veiligheid in het Schengengebied. De vandaag uitgebrachte adviezen bevatten aanbevelingen om de lidstaten in staat te stellen te werken aan de geleidelijke afschaffing en geleidelijke opheffing van de controles aan de binnengrenzen.

Belangrijkste bevindingen en aanbevelingen

Hoewel de situatie in elke lidstaat verschilt, kan een aantal gemeenschappelijke kernbevindingen worden benadrukt:

• Op grond van het EU-recht hebben de lidstaten het recht om bij wijze van uitzondering en tijdelijk opnieuw tijdelijk grenstoezicht in te voeren wanneer zij worden geconfronteerd met een ernstige bedreiging voor de openbare orde of de binnenlandse veiligheid. De lidstaten hebben van deze mogelijkheid gebruik gemaakt vanwege oprechte en legitieme bezorgdheid in verband met veiligheidsdreigingen en de migratiesituatie.  
• De herinvoering van controles aan de binnengrenzen heeft onvermijdelijk gevolgen voor naburige lidstaten. Wanneer het binnengrenstoezicht opnieuw wordt ingevoerd, is het van cruciaal belang dat de lidstaten maatregelen nemen om eventuele negatieve gevolgen voor grensarbeiders en -gemeenschappen te beperken. De gestructureerde dialoog van de Commissie en het door de Schengencoördinator geïnitieerde raadplegingsproces met de betrokken lidstaten hebben bijgedragen tot een aanzienlijke verkorting van de wachttijden en een betere operationele coördinatie en informatie-uitwisseling.
• De aanstaande inwerkingtreding van het migratie- en asielpact zal de structurele voorwaarden die nodig zijn om de controles aan de binnengrenzen geleidelijk op te heffen, aanzienlijk versterken. Het pact zal het beheer van de buitengrenzen van de EU versterken en de lidstaten doeltreffendere instrumenten bieden om niet-toegestane verplaatsingen binnen het Schengengebied aan te pakken.
• Het inreis-uitreissysteem (dat sinds april van dit jaar volledig van toepassing is) en de toekomstige uitrol van het Europees reisinformatie- en -autorisatiesysteem (Etias) zullen het toezicht op verplaatsingen over de buitengrenzen van de EU verbeteren en het toezicht op wie de Unie binnenkomt en verlaat en waar en wanneer grensoverschrijdingen plaatsvinden, aanzienlijk verbeteren.  
• Er zijn efficiëntere en effectievere alternatieven voor controles aan de binnengrenzen beschikbaar. Met name niet-systematische politiecontroles of mobiele technologieën voor biometrische identificatie en voertuigtracering vormen doeltreffende alternatieven voor controles aan de binnengrenzen.
• In de meeste gevallen maken de lidstaten al gebruik van risicogebaseerde en niet-systematische controles. Deze controles lijken op niet-systematische politiecontroles en kunnen met relatief gemak geleidelijk worden vervangen door alternatieve oplossingen. 

Tegen deze achtergrond beveelt de Commissie aan dat de negen betrokken lidstaten werken aan de geleidelijke afschaffing en geleidelijke opheffing van de controles aan de binnengrenzen, waarbij ten volle gebruik wordt gemaakt van de beschikbare alternatieve maatregelen en regionale samenwerking.

Volgende stappen 

De Commissie zal alle betrokken lidstaten raadplegen over de wijze waarop de adviezen het best in de praktijk kunnen worden gebracht en zal met de lidstaten blijven samenwerken om ervoor te zorgen dat tijdelijke controles aan de binnengrenzen de langetermijnfunctionaliteit van het vrije verkeer niet ondermijnen.  

Achtergrond

Schengen draagt aanzienlijk bij tot de goede werking van de interne markt en de economische welvaart van de EU. Aangezien goederen, werknemers en diensten ongehinderd de binnengrenzen overschrijden, gedijen grensoverschrijdende regio's en profiteren de nationale economieën van lagere administratieve lasten en schaalvoordelen.

De Schengengrenscode bepaalt dat een lidstaat opnieuw controles aan de binnengrenzen kan invoeren om een ernstige bedreiging voor de openbare orde of de binnenlandse veiligheid aan te pakken, wanneer dit noodzakelijk en evenredig is. In beginsel mag het grenstoezicht aan de binnengrenzen niet langer duren dan twee jaar. Wanneer een lidstaat echter van oordeel is dat er sprake is van een ernstige uitzonderlijke situatie met betrekking tot een aanhoudende ernstige bedreiging die de aanhoudende behoefte aan grenstoezicht aan de binnengrenzen boven deze maximumperiode van twee jaar rechtvaardigt, is een aanvullende verlenging mogelijk. 

Op grond van de Schengengrenscode moet de Europese Commissie beoordelen of verlengde controles aan de binnengrenzen (om dezelfde reden langer dan twaalf maanden) uit hoofde van artikel 25 bis, lid 4, noodzakelijk en evenredig zijn. Door de adviezen van vandaag goed te keuren, voldoet de Commissie aan deze wettelijke verplichting.

Voor meer informatie

Adviezen van de Commissie in het kader van de herziene Schengengrenscode

Verslag over de staat van Schengen 2026

Tijdelijke herinvoering van binnengrenstoezicht

Schengengrenscode