Meer documentenVragen en antwoorden over de strategische routekaart voor digitalisering en AI in energie
Hoe zal dit initiatief de gevolgen van de huidige energiecrisis helpen verzachten?
De impact van de hoge energieprijzen op het concurrentievermogen van de industrie en de koopkracht van huishoudens onderstreept de dringende noodzaak van een digitale transformatie van ons energiesysteem. Door de digitalisering te benutten, kan de EU overstappen op een schone energie-economie, aangedreven door innovatie van eigen bodem en afgeschermd van geopolitieke instabiliteit. Deze digitale verschuiving is van cruciaal belang voor het veiligstellen van technologische soevereiniteit, die ligt in een gedigitaliseerd, geëlektrificeerd en veerkrachtig energiesysteem dat wordt aangedreven door schone energie van eigen bodem.
Door gebruik te maken van digitale oplossingen kunnen consumenten meer controle krijgen over hun energieverbruik, waardoor ze hun verbruik kunnen verschuiven naar daluren wanneer de prijzen lager zijn, waardoor hun energierekening wordt verlaagd. Grotere consumenten – industrieën – kunnen profiteren van digitalisering door hun energiekosten te verlagen, de efficiëntie te verbeteren en productieprocessen te optimaliseren, waardoor zij gemakkelijker kunnen reageren op prijssignalen en kunnen deelnemen aan vraagrespons. Wanneer de flexibiliteit van apparaten, gebouwen en industriële processen wordt gecombineerd, kan dit leiden tot een vermindering van de piekvraag, een verminderde afhankelijkheid van dure elektriciteitsopwekking op basis van fossiele brandstoffen en lagere totale systeemkosten.
Digitale instrumenten en AI kunnen ook de operationele efficiëntie en voorspellende capaciteiten van netbeheerders, elektriciteitscentrales, opslagfaciliteiten en industriële locaties verbeteren. Uiteindelijk leidt dit tot een meer concurrerende industrie, lagere energierekeningen voor huishoudens en een veerkrachtiger, betaalbaarder en efficiënter energiesysteem.
Hoe is de EU van plan de groeiende vraag naar elektriciteit van AI en digitale technologieën in evenwicht te brengen met haar klimaatdoelstellingen?
De strategische routekaart voor digitalisering en AI op energiegebied heeft tot doel het gebruik van bestaande en opkomende energieactiva te optimaliseren door middel van digitale oplossingen. De integratie van AI in de hele energiesector zal de energietransitie versnellen, de veerkracht van het energiesysteem vergroten en innovatie bevorderen. Door de systeemintelligentie en de waarneembaarheid te verbeteren, zal AI de nauwkeurigheid van prognoses voor hernieuwbare energie verbeteren, netbalancering optimaliseren en voorspellend onderhoud mogelijk maken, waardoor uiteindelijk een flexibeler vraagbeheer mogelijk wordt dat zich aanpast aan de variabele energievoorziening van hernieuwbare energie.
Om de snelle uitrol van extra capaciteit voor schone energie te ondersteunen, zal de EU een samenwerkingskader faciliteren tussen de autoriteiten van de lidstaten, exploitanten van datacentra en belanghebbenden (met inbegrip van netbeheerders, energieleveranciers, leveranciers van schone technologie en oplossingen en afnemers van afvalwarmte) om beste praktijken in kaart te brengen en te bevorderen. Dergelijke vrijwillige samenwerking, in de vorm van tripartiete overeenkomsten, zal ook gericht zijn op het vergroten van het gebruik van hernieuwbare energie om digitale infrastructuur, met inbegrip van datacentra, van stroom te voorzien, waardoor de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen wordt verminderd en de uitstoot van broeikasgassen wordt verminderd.
Datacentra, met name datacenters van de nieuwe generatie, zijn grote verbruikers van energie en hun vraag zal naar verwachting toenemen. In combinatie met de bredere toename als gevolg van de elektrificatie van de economie, mag de impact op het net niet over het hoofd worden gezien. Daarom is een duurzame integratie van datacentra in het energiesysteem van cruciaal belang om bij te dragen tot de voorzieningszekerheid en de voordelen ervan voor de systeemintegratie te benutten.
Datacentra kunnen bijdragen aan de stabiliteit van het net en zorgen voor een aanzienlijke bron van afvalwarmte, die kan worden hergebruikt. R ecycling van slechts de helft van de afvalwarmte van datacentra zou kunnen voorzien in de verwarmingsbehoeften van bijna 4 miljoen Europese huishoudens. In het kader van de komende strategie voor verwarming en koeling zal de Commissie de rol van datacentra onderzoeken en met belanghebbenden samenwerken om het hergebruik van afvalwarmte te vergroten en zo een circulairder en efficiënter energiesysteem tot stand te brengen.
Tot slot is de EU van plan een EU-ratingregeling in te voeren om de prestaties van datacentra op het gebied van energie- en watergebruik en duurzaamheidskenmerken weer te geven. De regeling zal een belangrijk instrument zijn voor de lidstaten en regionale en lokale actoren, alsook voor de integratie van datacentra in het energiesysteem.
Hoe zal dit initiatief de EU in staat stellen een concurrentievoordeel te behalen ten opzichte van andere mondiale spelers bij de ontwikkeling van AI, energie en datacentra?
Terwijl mondiale spelers zich richten op AI- en taalmodellen voor algemene doeleinden, zal de EU rechtstreeks kijken naar industriële toepassingen en fysieke infrastructuur om waarde te creëren. Met de strategische routekaart zal de EU maatregelen nemen om betrouwbare, energiespecifieke Europese industriële AI-oplossingen te ontwikkelen, waarbij de naleving van de EU-beginselen, verantwoordingsplicht, billijkheid en veiligheid wordt gewaarborgd en gebruik wordt gemaakt van lokale netwerkgegevens voor nauwkeurige, betrouwbare prestaties die zijn toegesneden op de behoeften van Europa. Dergelijke soevereine modellen, die door Europese bedrijven zijn ontwikkeld en zijn opgeleid op basis van Europese gegevens, zullen bijdragen tot het verminderen van strategische afhankelijkheden en het versterken van het concurrentievermogen van Europa in een sector waarin het al een mondiaal leiderschapspotentieel heeft. De EU kan realistisch gezien een wereldleider worden op het gebied van AI-toepassingen voor energie door gebruik te maken van haar industriële expertise van wereldklasse, haar stabiele en voorspelbare regelgevingskader en toegang tot grote hoeveelheden hoogwaardige energiegegevens.
Hoe gaat de Commissie de uitrol van slimme netwerken en slimme meters ondersteunen?
De strategische routekaart zal EU-brede coördinatie van de uitrol van oplossingen voor slimme netwerken mogelijk maken door een reeks indicatoren vast te stellen om de vooruitgang te volgen (indicatoren voor slimme netwerken). Dit monitoringkader zal als basis dienen voor de beoordeling en besluitvorming, zodat kan worden bepaald op welke gebieden verdere actie nodig is.
Een belangrijk element voor het slimmer maken van het net is de volledige uitrol van slimme meters. Veel lidstaten hebben met succes meer dan 90 % slimme meters uitgerold, dankzij lagere energieprijzen en de ontwikkeling van slimme producten en diensten die mogelijk worden gemaakt door slimme meters. Sommige lidstaten lopen achter bij een dergelijke uitrol. De Commissie zal een wetgevingsvoorstel indienen om de uitrol van slimme meters in de EU te versnellen, zodat consumenten hun energieverbruik beter kunnen beheren, energie kunnen besparen en hun factuur kunnen verlagen.
Het versterken van het gebruik van de bestaande infrastructuur, in combinatie met het versnellen van de ontwikkeling van onze netwerken, is de doelstelling van het in december gepresenteerde Europese netwerkpakket.
Hoe pakt de strategische routekaart cyberbeveiligingskwesties aan?
Digitale infrastructuur voor de opwekking van zonne- en windenergie komt naar voren als een prioriteit op het gebied van cyberbeveiliging, met grote risico's, waaronder de manipulatie of preventie van elektriciteitsproductie, ongeoorloofde toegang tot operationele gegevens, de infiltratie van belangrijke actoren in de toeleveringsketen en de mogelijkheid om black-outs op afstand te veroorzaken.
Om op deze risico's te reageren, voert de Commissie een risicobeoordeling uit van zonne- en windenergie-installaties in de EU, met inbegrip van een risicobeoordeling op het gebied van cyberbeveiliging, en heeft zij het gebruik van EU-middelen beperkt voor projecten waarbij omvormers van leveranciers met een hoog risico betrokken zijn.
Het voorstel van de Commissie voor een cyberbeveiligingsverordening biedt het kader om het gebruik van omvormers van leveranciers met een hoog risico in de EU te verbieden; terwijl het voorstel voor een AI-verordening het kader biedt om AI-testomgevingen voor regelgeving op te zetten voor het testen en valideren van AI-toepassingen voor energie op AI-systemen met een hoog risico.
Tot slot zal de Commissie het kader voor energievoorzieningszekerheid evalueren, eventueel met inbegrip van nieuwe maatregelen voor een betere identificatie en beter beheer van cyberbeveiligingsrisico's in kritieke energieapparatuur.
Voor meer informatie
Vragen en antwoorden over het Tech Sovereignty Package
Strategisch stappenplan voor digitalisering en AI in de energiesector
