Meer documenten2026 Scorebord voor justitie benadrukt het belang van doeltreffende rechtsstelsels voor het concurrentievermogen van de EU en de eengemaakte markt
Vandaag heeft de Europese Commissie de veertiende editie van het EU-scorebord voor justitie gepubliceerd, een jaarverslag met vergelijkende gegevens over de efficiëntie, kwaliteit en onafhankelijkheid van de rechtsstelsels van de EU-lidstaten.
De editie 2026 laat een betere perceptie van de onafhankelijkheid en efficiëntie van rechtsstelsels zien. Ook wordt gewezen op de essentiële rol van doeltreffende rechtsstelsels en onafhankelijke autoriteiten bij het bevorderen van een eerlijk en concurrerend klimaat, met inbegrip van gegevens over de belangrijkste actoren van de eengemaakte markt. Voor het eerst bevat het scorebord ook een overzicht van de bevoegdheden van de hoogste administratieve rechtbanken en gewone rechtbanken van de lidstaten in zaken die verband houden met het bedrijfsleven.
De bevindingen van het scorebord van dit jaar zullen worden meegenomen in het verslag van de Commissie over de rechtsstaat 2026, met inbegrip van de internemarktdimensie.
Belangrijkste bevindingen van het EU-scorebord voor justitie 2026
Onafhankelijke internemarktautoriteiten
Voor het eerst bevat het scorebord informatie over de ambtstermijn van de instanties die verantwoordelijk zijn voor de toetsing van besluiten inzake overheidsopdrachten. De bevindingen zijn positief, waaruit blijkt dat in de meeste lidstaten de leden en voorzitters van dergelijke organen worden benoemd voor een beperkte en hernieuwbare termijn. In de editie 2026 wordt ook een geactualiseerd overzicht gegeven van de wijze waarop nationale mededingingsautoriteiten worden benoemd en ontslagen, en wordt aangetoond dat de uitvoerende macht in bijna alle lidstaten een belangrijke rol speelt.
Corruptiebestrijding
Het scorebord voor 2026 bevat nieuwe en geactualiseerde cijfers over corruptiebestrijding, zoals de duur van gerechtelijke procedures in omkopingszaken. Daarnaast worden nieuwe cijfers gepresenteerd over de werking van nationale transparantieregisters, die corruptie helpen voorkomen door te zorgen voor transparant lobbyen. Uit het scorebord blijkt dat 16 lidstaten over een dergelijk register beschikken, waarin een overzicht wordt gegeven van hoe zij werken en voor welke ambtenaren transparantievereisten gelden in hun interacties met lobbyisten. Deze instrumenten zijn van cruciaal belang voor goed bestuur en verantwoordingsplicht.
Digitalisering van rechtsstelsels
De digitalisering blijft in de hele EU vorderen: alle 27 lidstaten verstrekken nu online informatie over hun rechtsstelsels, terwijl 23 lidstaten onlinetoegang tot burgerlijke, handels- en administratieve zaken toestaan. In het scorebord wordt ook benadrukt waar meer werk nodig is, aangezien slechts zes lidstaten over volledig digitale procedureregels beschikken.
Efficiëntie en onafhankelijkheid van justitie
Uit het scorebord blijkt dat burgers in 17 lidstaten en bedrijven in 18 lidstaten de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht beschouwen als verbeterd of stabiel gebleven ten opzichte van vorig jaar. Veel lidstaten zijn de efficiëntie van hun rechtsstelsels blijven verbeteren, voortbouwend op de hervormingen die de afgelopen jaren zijn doorgevoerd om daadwerkelijke toegang tot de rechter te waarborgen. Net als vorig jaar hebben acht lidstaten kortere procedures geregistreerd in alle categorieën (burgerlijke, handels-, administratieve en andere zaken).
Toegang tot de rechter
De meeste lidstaten gebruiken digitale technologie in hun rechtbanken van eerste aanleg om de toegang tot de rechter voor personen met een handicap te vergemakkelijken. De toegang tot de rechter kan ook worden verbeterd door andere justitiële autoriteiten erbij te betrekken. Dit kan het werk van rechtbanken verlichten en bijdragen tot een efficiënter rechtsstelsel. Dit wordt geïllustreerd in het scorebord voor 2026, waarin voor het eerst de verschillende soorten autoriteiten worden gepresenteerd die betrokken zijn bij echtscheidingsprocedures met wederzijds goedvinden. Alle lidstaten hebben nu specifieke regelingen om gerechtelijke procedures kindvriendelijker te maken en beter af te stemmen op de behoeften van kinderen.
Volgende stappen
De bevindingen van het EU-scorebord voor justitie dragen bij tot de monitoring die wordt uitgevoerd in het kader van de jaarlijkse rechtsstaatcyclus en het Europees Semester. Zij zullen als input dienen voor het verslag van de Commissie over de rechtsstaat 2026 en voor de laatste fasen van de nationale herstel- en veerkrachtplannen.
Achtergrond
Het EU-scorebord voor justitie, dat in 2013 van start is gegaan, dient als analyse-instrument voor het monitoren van hervormingen met betrekking tot de efficiëntie, kwaliteit en onafhankelijkheid van rechtsstelsels in alle EU-lidstaten. Het maakt deel uit van het EU-instrumentarium voor de rechtsstaat.
De editie 2026 beantwoordt aan de oproep tot meer gedetailleerde vergelijkende gegevens, onder meer over de toegankelijkheid van justitie voor kinderen, de digitalisering van justitie, proeftijd voor rechters en bevoegdheden van procureurs-generaal. De nieuwe indicatoren voor de eengemaakte markt omvatten onder meer de wijze waarop bepaalde onafhankelijke autoriteiten bijdragen tot de goede werking van de eengemaakte markt.
Met een begroting van ongeveer 305 miljoen EUR voor 2021-2027 ondersteunt het programma Justitie de ontwikkeling van de Europese rechtsruimte op basis van de rechtsstaat, met inbegrip van de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechterlijke macht, wederzijdse erkenning en wederzijds vertrouwen, en justitiële samenwerking.
In 2025 werd ongeveer 40,7 miljoen EUR verstrekt voor de financiering van projecten en andere activiteiten in het kader van de drie specifieke doelstellingen van het programma: i) bevordering van justitiële samenwerking in burgerlijke en strafzaken; ii) opleiding van beoefenaars van juridische beroepen op het gebied van het burgerlijk recht, het strafrecht en de grondrechten van de EU, de rechtsstelsels van de lidstaten en de rechtsstaat; iii) bevordering van de toegang tot de rechter (met inbegrip van e-justitie); bescherming van de rechten van slachtoffers en de rechten van personen die verdacht of beschuldigd worden van strafbare feiten; en ondersteuning van de ontwikkeling en het gebruik van digitale instrumenten en het onderhoud en de uitbreiding van het e-justitieportaal.
Voor meer informatie
EU-scorebord voor justitie 2026
Q&A over het EU-scorebord voor justitie 2026
Factsheet over het EU-scorebord voor justitie 2026
Factsheet over kwantitatieve gegevens van het EU-scorebord voor justitie 2026
Verslag over de rechtsstaat 2026 - gerichte raadpleging van belanghebbenden
