Meer documentenVragen en antwoorden over de versterkte economische partnerschapsovereenkomst (EPO) tussen de EU en de ESA
ALGEMEEN
Hoe groot is de ESA4-markt? Hoeveel handel drijft de EU met ESA4?
De ESA4-staten (Comoren, Madagaskar, Mauritius en de Seychellen) vertegenwoordigen een markt van ongeveer 36 miljoen mensen. Zij vormen een diverse groep landen in termen van omvang en niveau van economische ontwikkeling. Comoren en Madagaskar zijn de minst ontwikkelde landen, terwijl Mauritius een hogermiddeninkomensland is en de Seychellen een hooginkomensland. De gemiddelde reële bbp-groei (tegen marktprijzen) van de regio wordt geraamd op ongeveer 3,6% in 2026-2027, met de hoogste verwachte groei in Madagaskar van meer dan 4%.
In 2024 bedroeg de totale handel in goederen en diensten tussen de EU en ESA4 9,7 miljard EUR, waarvan 5,2 miljard EUR bestond uit EU-invoer en 4,5 miljard EUR uit EU-uitvoer. Diensten waren goed voor 58% van de totale handel van de EU met ESA4, terwijl goederen goed waren voor 42%. In 2025 bestond de EU-invoer van goederen uit het ESR4 uit 27 % landbouwproducten, 31 % visserijproducten en 42 % industriële goederen. De EU-uitvoer van goederen naar het ESR4 werd geleid door machines en uitrusting (31 %), gevolgd door landbouwproducten (23 %) en chemische stoffen (16 %), alsook andere vervaardigde en halffabrikaten. De handel met de ESA4-staten is de afgelopen jaren gestaag gegroeid.
De EU is de grootste handelspartner van ESA4, goed voor 24% van de totale handel in de regio, gevolgd door China (11%) en de Verenigde Arabische Emiraten (10%). De EU is de grootste bron van invoer van ESA4, met een aandeel van 20 %, vóór China (13 %) en de Verenigde Arabische Emiraten (12 %). Als exportbestemming staat de EU op de eerste plaats met 34%, ver voor de Verenigde Staten (12%) en India (9%).
De EU is ook een belangrijke investeerder in de regio. In 2024 bedroeg het aandeel buitenlandse directe investeringen van de EU in het ESR4 20 miljard EUR, een stijging van 21 % ten opzichte van 2020.
Waarom hebben de EU en de OZA-staten onderhandeld over een versterking van de tussentijdse EPO?
De OZA-staten zijn in 2019 onderhandelingen gestart om de tussentijdse EPO te versterken, met als doel om – in overeenstemming met de rendez-vousclausule van de huidige EPO – verder te gaan dan een overeenkomst die voornamelijk gericht is op de handel in goederen en ontwikkelingssamenwerking. Het doel was een uitgebreider kader tot stand te brengen om de structurele economische transformatie beter te ondersteunen, lokale toegevoegde waarde te bevorderen en hardnekkige uitdagingen zoals niet-tarifaire belemmeringen, versnippering van de regelgeving en lacunes in het concurrentievermogen aan te pakken.
De EU steunde deze aanpak en erkende de waarde van een gemoderniseerde overeenkomst die kan bijdragen tot het veiligstellen van toeleveringsketens, het bevorderen van hoge normen, met name op het gebied van duurzaamheid en bestuur, en het versterken van de economische stabiliteit en de stabiliteit van de regelgeving in een regio met een aanzienlijk economisch potentieel.
In dit verband betekent de versterkte EPO een belangrijke stap voorwaarts in de modernisering en versterking van het partnerschap tussen de EU en het ESA. Als EPO van de “nieuwe generatie” gaat zij verder dan preferentiële markttoegang voor goederen en bestrijkt zij de belangrijkste aanjagers van economische transformatie, waaronder de handel in diensten, investeringen, duurzaamheid en economische governance.
Zullen andere ESA-landen in de toekomst kunnen toetreden tot de versterkte EPO?
De versterkte EPO blijft openstaan voor toetreding door andere OZA-staten wanneer zij daartoe in staat zijn. De onderhandelingen ter versterking van de momenteel uitgevoerde tussentijdse EPO zijn afgerond met de vier OZA-staten (Comoren, Madagaskar, Mauritius en de Seychellen) die klaar waren om het proces af te ronden. De onderhandelingen met Zimbabwe over de resterende onopgeloste kwesties zijn aan de gang, zodat het land in de toekomst tot de overeenkomst kan toetreden.
Welke elementen voegt de verbeterde EPO toe aan de tussentijdse EPO?
Hoewel de tussentijdse EPO reeds betrekking heeft op de handel in goederen en op economische en ontwikkelingssamenwerking, breidt de versterkte EPO het toepassingsgebied van de overeenkomst aanzienlijk uit. Het voegt wederzijdse preferentiële markttoegang voor diensten en investeringen, digitale handel, transparantie bij overheidsopdrachten, mededingingsbeleid, transparantie bij subsidies, staatsbedrijven, intellectuele eigendom (met inbegrip van geografische aanduidingen), handel en duurzame ontwikkeling, en andere handelsgerelateerde disciplines (met inbegrip van technische handelsbelemmeringen, sanitaire en fytosanitaire maatregelen, douane en handelsfacilitatie, en gemoderniseerde oorsprongsregels) toe om de handel in goederen te ondersteunen.
In het algemeen biedt de versterkte EPO een volledig kader voor handel en investeringen tussen de EU en de OZA-staten, ter ondersteuning van markttoegang, samenwerking op regelgevingsgebied en duurzame ontwikkeling.
Hoe zullen de OZA-staten van deze overeenkomst profiteren?
De versterkte EPO zal belangrijke voordelen opleveren voor de OZA-staten doordat het partnerschap veel verder gaat dan de handel in goederen en betrekking heeft op gebieden die centraal staan in moderne economieën op basis van diensten en digitalisering.
De overeenkomst introduceert met name regels inzake de handel in diensten, liberalisering van investeringen en digitale handel. Dit zal nieuwe kansen creëren in sectoren met een hogere toegevoegde waarde, bedrijven in staat stellen over de grenzen heen te schalen en de mogelijkheden om deel te nemen aan de digitale economie vergroten. Het versterkt ook het kader voor intellectuele-eigendomsrechten, met inbegrip van geografische aanduidingen, die kunnen helpen om lokale producten te onderscheiden en branding te ondersteunen. Daarnaast verbetert de overeenkomst de transparantie bij overheidsopdrachten en bevat zij regels inzake mededinging, staatsbedrijven en subsidietransparantie, die allemaal bijdragen tot eerlijkere concurrentie en een gelijker speelveld.
Meer in het algemeen biedt de versterkte EPO een kader voor een voorspelbaarder, concurrerender en duurzamer economisch klimaat. Dit kan de economische opwaardering ondersteunen, de intraregionale handel stimuleren en de positie van ESA4 als verbonden, veerkrachtige en aantrekkelijke bestemming voor Europese en internationale investeringen versterken.
In de praktijk zal de overeenkomst regelgevingsbelemmeringen verminderen, de interoperabiliteit van normen verbeteren en meer geharmoniseerde regels vaststellen. Dit zal de handel vergemakkelijken en een grotere regionale mobiliteit ondersteunen, niet alleen van goederen, maar ook van diensten, kapitaal, gegevens en vaardigheden. In die zin kan het bijdragen tot de ontwikkeling van duurzamere, efficiëntere en veerkrachtigere regionale waardeketens door betere banden tussen de ESA4-economieën en de wereldmarkten tot stand te brengen.
De overeenkomst zal ook de bevordering van sociale en milieudoelstellingen in de OZA-staten ondersteunen door middel van een breed scala aan verbintenissen en samenwerkingsbepalingen op gebieden als arbeidsrechten, milieu- en klimaatbescherming, gendergelijkheid en verantwoord ondernemerschap, en zal ertoe bijdragen dat economische integratie hand in hand gaat met duurzame en inclusieve ontwikkeling.
Zal de EU de uitvoering van de overeenkomst steunen, gezien de ontwikkelingsbehoeften van de OZA-staten?
De EU is vastbesloten de uitvoering van de versterkte EPO op een voorspelbare en duurzame manier te ondersteunen, onder meer door middel van een specifiek hoofdstuk over economische en ontwikkelingssamenwerking.
In dit hoofdstuk wordt uiteengezet hoe de EU en de OZA-staten zullen samenwerken om ervoor te zorgen dat de EPO concrete, duurzame ontwikkelingsvoordelen oplevert door de doeltreffende uitvoering van de overeenkomst. Het heeft tot doel duurzame groei, een sterkere productie- en voorzieningscapaciteit, structurele transformatie en concurrentievermogen, alsook diversificatie en waardetoevoeging te bevorderen. Tegelijkertijd zal zij steun verlenen aan een diepere regionale en continentale integratie in Afrika, onder meer via de Afrikaanse continentale vrijhandelszone. Het toepassingsgebied van de samenwerking is breed en bestrijkt de belangrijkste gebieden die nodig zijn om ervoor te zorgen dat handel en investeringen daadwerkelijk bijdragen tot duurzame ontwikkeling. Dit omvat onder meer steun voor een gunstiger ondernemingsklimaat en investeringsfacilitering, industriële ontwikkeling en concurrentievermogen, micro-, kleine en middelgrote ondernemingen, sanitaire en fytosanitaire maatregelen, douane- en handelsfacilitering, en handel en duurzame ontwikkeling.
In de praktijk kan de EU een reeks instrumenten inzetten om de uitvoering te ondersteunen, waaronder technische bijstand, capaciteitsopbouw, programma's en projecten, alsook blending- en garantie-instrumenten, in overeenstemming met de Global Gateway-strategie van de EU.
HANDELSDISCIPLINES
Wat betekent de overeenkomst voor de handel in goederen?
Er is niet onderhandeld over markttoegang voor goederen als onderdeel van het verbeteringsproces, aangezien deze reeds onder de tussentijdse EPO valt. Niettemin zijn de huidige oorsprongsregels gemoderniseerd om de handel verder te bevorderen.
Sinds de voorlopige toepassing ervan in mei 2012 heeft de tussentijdse EPO voorzien in rechten- en contingentvrije toegang voor ESA4-uitvoer naar de EU-markt voor alle producten van oorsprong, met uitzondering van wapens en munitie.
Wat het ESR4 betreft, voorziet de overeenkomst in een geleidelijke liberalisering van de invoer uit de EU gedurende overgangsperioden. Tegelijkertijd biedt de tussentijdse EPO de OZA-staten de mogelijkheid om een deel van de tarieflijnen (tot 20 %) van liberalisering uit te sluiten, wat betekent dat deze producten onderworpen kunnen blijven aan normale douanerechten.
De liberalisering van de markttoegang voor goederen in het kader van de tussentijdse EPO is nu grotendeels voltooid. Mauritius en de Seychellen voltooiden hun tariefliberalisering op 1 januari 2022 en bestreken respectievelijk 98 % en 96 % van de tarieflijnen rechten- en contingentvrij. Madagaskar voltooide zijn liberalisering op 1 januari 2023, die 86 % van de tarieflijnen bestreek. De Comoren moeten de definitieve liberaliseringsmaatregelen nog uitvoeren.
Als gevolg daarvan profiteren EU-bedrijven van een betere toegang tot de ESA4-markten, onder meer in belangrijke exportsectoren zoals machines en mechanische apparaten, die in 2025 goed waren voor 14 % van de totale EU-uitvoer naar ESA4, elektrische machines en apparaten (9 %), alsook transportapparatuur, farmaceutische producten en etherische oliën en harsaroma's (5 % elk).
Wat betekent de overeenkomst voor de handel in diensten?
De overeenkomst zal het voor EU-bedrijven gemakkelijker en voorspelbaarder maken om diensten te verlenen in de OZA-staten, onder meer in sectoren als professionele en zakelijke diensten, zeevervoer, telecommunicatie en financiële diensten. Meer in het algemeen zal het discriminerende behandeling verminderen en elimineren en nieuwe kansen creëren voor zowel EU- als ESA4-dienstverleners en -investeerders.
Tegelijkertijd behoudt de overeenkomst het recht van regeringen om in het algemeen belang regelgeving vast te stellen. Het garandeert met name het vermogen van de autoriteiten van de EU-lidstaten om openbare diensten in stand te houden en vereist niet dat regeringen op nationaal of lokaal niveau openbare diensten privatiseren of dereguleren.
Wat betekent de overeenkomst voor investeringen?
De overeenkomst zal de voorwaarden voor investeringen tussen de EU en de OZA-staten verbeteren door te zorgen voor een meer voorspelbaar en niet-discriminerend kader voor investeerders.
Zij zal er met name voor zorgen dat EU-investeerders een behandeling krijgen die niet minder gunstig is dan die welke wordt toegekend aan investeerders uit derde landen in de OZA-staten, en in de meeste gevallen een behandeling die gelijkwaardig is aan die welke wordt toegekend aan binnenlandse investeerders. Dezelfde beginselen zullen ook gelden voor ESA4-investeerders in de EU.
Dit betekent dat beleggers aan beide zijden in staat zullen zijn om bedrijven op te richten en hun zakelijke activiteiten op elkaars grondgebied uit te voeren onder duidelijkere en eerlijkere voorwaarden.
De overeenkomst bevat geen bepalingen over de bescherming van bestaande investeringen.
Wat betekent de overeenkomst voor de digitale handel?
De overeenkomst zal de digitale handel vergemakkelijken door ongerechtvaardigde belemmeringen aan te pakken en een open, veilige en betrouwbare onlineomgeving voor bedrijven en consumenten te bevorderen. Het zal bijdragen tot het creëren van gunstigere voorwaarden voor grensoverschrijdende digitale handel door douanerechten op elektronische transmissies te verbieden en tegelijkertijd rechtszekerheid te bieden aan marktdeelnemers.
De overeenkomst verbiedt met name gegevenslokalisatievereisten, die onnodige kosten en belemmeringen voor bedrijven kunnen veroorzaken. Tegelijkertijd wordt de beleidsruimte van de EU op het gebied van de bescherming van persoonsgegevens volledig behouden.
Hoe zal de overeenkomst bedrijven helpen toegang te krijgen tot de markt voor overheidsopdrachten in de OZA-staten?
De versterkte EPO zal overheidsopdrachten in de OZA-staten transparanter en voorspelbaarder maken, waardoor EU-bedrijven betere kansen krijgen om deel te nemen aan aanbestedingsprocedures.
In het kader van de overeenkomst hebben de OZA-staten zich ertoe verbonden regels vast te stellen voor transparante en voorspelbare systemen voor overheidsopdrachten, op basis van de kernbeginselen van de WTO-overeenkomst inzake overheidsopdrachten. Dit zal het voor inschrijvers uit de EU gemakkelijker maken de toepasselijke regels te begrijpen en deel te nemen aan aanbestedingsprocedures.
De OZA-staten zijn ook overeengekomen om aankondigingen van opdrachten met een hoge waarde op een elektronisch portaal te publiceren. Dit zal bedrijven in de EU helpen om potentiële zakelijke kansen gemakkelijker in kaart te brengen en de administratieve kosten in verband met de toegang tot aanbestedingsinformatie te verminderen.
Bovendien zal informatie over de gunning van opdrachten van hoge waarde ook elektronisch worden gepubliceerd. Dit zal de transparantie en verantwoordingsplicht bij de overheidsuitgaven in de OZA-staten verbeteren en bijdragen tot de inspanningen om corruptie te voorkomen en te bestrijden.
Wat betekent de overeenkomst voor de intellectuele eigendom?
De overeenkomst zal zorgen voor een solide en modern niveau van bescherming en handhaving van intellectuele-eigendomsrechten in drie OZA-staten (Madagaskar, Mauritius en de Seychellen). Het heeft betrekking op auteursrechten, handelsmerken, tekeningen en modellen, handelsgeheimen, geografische aanduidingen en kwekersrechten en is in overeenstemming met belangrijke internationale verdragen inzake intellectuele eigendom. Het weerspiegelt ook de ontwikkelingsbehoeften van de ESA-partners door middel van gerichte overgangsregelingen en samenwerkingsmechanismen. Dit zal EU- en ESA-bedrijven meer rechtszekerheid bieden bij handel en investeringen.
EU-merkhouders zullen profiteren van duidelijke regels inzake registratie, bescherming en handhaving, met inbegrip van waarborgen tegen bad‑faith-aanvragen en bescherming tegen latere conflicterende handelsmerken. Dit zal EU-bedrijven vertrouwen geven bij het op de markt brengen van merkproducten op de ESA-markten.
De overeenkomst biedt ook een sterke bescherming voor bedrijfsgeheimen en niet-openbaar gemaakte informatie, waarbij ervoor wordt gezorgd dat vertrouwelijke bedrijfsinformatie en know‑how worden beschermd tegen ongeoorloofd gebruik. Dit is van essentieel belang voor EU-bedrijven die technologie overdragen, partnerschappen aangaan of in de regio investeren.
Wat handhaving betreft, omvat de overeenkomst doeltreffende civiel- en bestuursrechtelijke maatregelen en rechtsmiddelen, zoals bevelen, schadevergoedingen, corrigerende maatregelen en instrumenten voor grenshandhaving. Deze mechanismen zullen rechthebbenden uit de EU en het ESA helpen hun rechten in de praktijk af te dwingen en namaak en piraterij te bestrijden.
Wat geografische aanduidingen betreft, voorziet de overeenkomst in een duidelijk en voorspelbaar systeem voor de bescherming van geografische aanduidingen van de EU in Madagaskar, Mauritius en de Seychellen en vice versa. Het omvat onder meer regels inzake gelijkluidende namen en bescherming tegen misbruik, evocatie en daaropvolgende generiekheid, waarbij ervoor wordt gezorgd dat aangewezen GA's na een overgangsperiode een hoog beschermingsniveau genieten.
De Comoren maken deel uit van het hoofdstuk over intellectuele eigendom, aangezien zij partij zijn bij de regionale overeenkomst van Bangui inzake intellectuele eigendom.
Wat zijn de belangrijkste bepalingen inzake oorsprongsregels?
De oorsprongsregels van de overeenkomst bepalen welke producten in aanmerking kunnen komen voor de preferentiële behandeling waarin de EPO voorziet.
Producten die geheel en al in de EU of de OZA-staten zijn verkregen (bijvoorbeeld via landbouw, mijnbouw of visserij), worden als producten van oorsprong aangemerkt. Producten die zijn vervaardigd met niet van oorsprong zijnde materialen kunnen ook in aanmerking komen, mits zij voldoen aan de desbetreffende productspecifieke regels van de overeenkomst. Het bevat specifieke bepalingen, zoals de regel van één enkele omzetting voor kleding, om de uitvoer van ESA naar de EU te vergemakkelijken.
Een belangrijk kenmerk van het systeem is bilaterale cumulatie. Dit betekent dat EU-producenten materialen van oorsprong uit de ESR-staten mogen gebruiken alsof zij van oorsprong zijn uit de EU, en ESR4-producenten hetzelfde kunnen doen met materialen van oorsprong uit de EU.
LANDBOUW
Hoe zal de overeenkomst de landbouwers en voedselproducenten van het ESR4 ten goede komen?
De versterkte EPO zal de samenwerking op landbouwgebied verder versterken door een landbouwpartnerschap tot stand te brengen dat ontwikkelingssamenwerking, beleidsdialoog en de bevordering van investeringen combineert. Het doel is een duurzamere landbouwproductie en -verwerking te ondersteunen en tegelijkertijd een grotere intraregionale en continentale handel in landbouwproducten aan te moedigen.
De ontwikkelingssamenwerking van de EU zal ook de landbouw en de werkgelegenheid op het platteland ondersteunen door middel van maatregelen voor capaciteitsopbouw. Dit omvat bijvoorbeeld het bevorderen van geografische aanduidingen die waarde kunnen toevoegen aan lokale productieketens en het helpen van landbouwers om te voldoen aan sanitaire, fytosanitaire en andere landbouwnormen. Een betere naleving van deze normen zal de toegang tot de EU-markt vergemakkelijken en de handelsmogelijkheden in de landbouwsector helpen vergroten.
Daarnaast zal de EU in het kader van de versterkte EPO de twee bestaande geografische aanduidingen uit de ESA4-regio beschermen: Mauritius Rum en Mauritius Ongeraffineerde Suiker. Aangezien in de toekomst naar verwachting meer geografische aanduidingen door de OZA-staten zullen worden geregistreerd, voorziet de overeenkomst ook in een mechanisme om verdere geografische aanduidingen ter bescherming toe te voegen.
De tussentijdse EPO biedt al kansen voor ESA4-landbouwers en voedselproducenten, aangezien de EU de grootste importeur van landbouwproducten uit landen in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (ACS-landen) is. Dit is met name relevant voor het ESR4, aangezien landbouw- en visserijproducten in 2025 goed waren voor meer dan de helft van de uitvoer van het ESR4 naar de EU: landbouwproducten vertegenwoordigden 27% van de ESA4-goederenuitvoer naar de EU, terwijl visserijproducten goed waren voor 31%.
Bovendien hebben ESA4-landbouw- en levensmiddelenproducenten sinds de voorlopige toepassing van de tussentijdse EPO preferentiële toegang gekregen tot een van 's werelds grootste markten zonder rechten en contingenten.
Tegelijkertijd biedt de overeenkomst de OZA-staten beleidsruimte om gevoelige landbouwsectoren te beschermen. Net als bij andere ACS-partners kunnen ESA4-landen bepaalde gevoelige landbouwproducten uitsluiten van tariefliberalisering, de mogelijkheid behouden om waarborgen toe te passen in geval van een onvoorziene, sterke en plotselinge toename van de invoer uit de EU, en waar nodig voedselzekerheidsmaatregelen nemen.
Hoe zullen de landbouwers en voedselproducenten in de EU hiervan profiteren? Hoe zal de overeenkomst de onderscheidende regionale producten van de EU beschermen (geografische aanduidingen)?
De versterkte EPO zal voordelen opleveren doordat de bescherming van geografische aanduidingen van de EU in de regio wordt versterkt. Na een overgangsperiode zullen 135 geografische aanduidingen van de EU worden beschermd in Madagaskar, Mauritius en de Seychellen. Deze omvatten bekende producten zoals Comté, Irish Whiskey, Estse wodka, Žatecký chmel, Rioja, Halloumi, Feta, Schwarzwälder Schinken, Szegedi szalámi / Szegedi téliszalámi en Aceto Balsamico di Modena. De overeenkomst voorziet ook in een mechanisme dat beide partijen in staat stelt in de toekomst nog meer geografische aanduidingen toe te voegen.
Daarnaast bevat de overeenkomst bepalingen inzake sanitaire en fytosanitaire maatregelen, die betrekking hebben op gebieden als invoervoorwaarden en -procedures, aanpassing aan de EU-wetgeving, aanpassing aan de regionale omstandigheden, transparantie, uitwisseling van informatie, alsook beleid met betrekking tot dierenwelzijn en de bestrijding van antimicrobiële resistentie.
Landbouwers en voedselproducenten in de EU profiteren al van de geleidelijke liberalisering van de invoer uit de EU door de OZA-staten in het kader van de tussentijdse EPO. Als gevolg daarvan zijn nultarieven nu van toepassing op verschillende of alle ESA-markten in verschillende belangrijke exportsectoren, waaronder vlees en vleesbereidingen, groenten en groentebereidingen, granen en graanbereidingen, en zuivelproducten.
Dit komt tot uiting in de samenstelling van de EU-uitvoer naar de regio. In 2025 waren landbouwproducten goed voor 23 % van de totale goederenuitvoer van de EU naar het ESR4, die 1,9 miljard EUR bedroeg. Landbouw is dan ook de op één na grootste exportcategorie van de EU naar het ESR4, na machines en uitrusting, die 31 % van de totale goederenuitvoer vertegenwoordigden.
Hoe zal de overeenkomst de Europese normen, met inbegrip van voedselveiligheidsnormen, beschermen?
Zoals bij alle handelsovereenkomsten van de EU zal de versterkte EPO de Europese normen, met inbegrip van die welke van toepassing zijn op levensmiddelen, landbouw- en visserijproducten, niet wijzigen. EU-normen zijn niet onderhandelbaar.
De overeenkomst doet geen afbreuk aan of verzwakt de EU-wetgeving inzake voedselveiligheid of de gezondheid van dieren en planten. De EU zal haar bestaande regels blijven toepassen en haar hoge beschermingsniveau op deze gebieden handhaven. Dit omvat het recht van de EU om maximumresidugehalten voor pesticiden, diergeneesmiddelen en verontreinigingen vast te stellen en te handhaven.
De overeenkomst bevestigt ook het recht van de EU om regelgeving vast te stellen in het belang van de volksgezondheid en bevestigt de toepassing van het voorzorgsbeginsel. Dit betekent dat de EU maatregelen kan nemen om de gezondheid van mensen, dieren of planten te beschermen wanneer er een waargenomen risico bestaat, zelfs als de wetenschappelijke gegevens nog niet overtuigend zijn.
Alle ingevoerde levensmiddelen moeten volledig aan de EU-normen blijven voldoen. Dezelfde regels gelden voor alle producten die in de EU in de handel worden gebracht, ongeacht of zij binnen de EU worden geproduceerd of uit het buitenland worden ingevoerd. De naleving wordt gewaarborgd door het robuuste controle- en controlesysteem van de EU.
DUURZAAMHEID
Hoe zal de overeenkomst duurzaamheid bevorderen?
De overeenkomst bevat een robuust, alomvattend en afdwingbaar hoofdstuk over handel en duurzame ontwikkeling, waarin een hoog ambitieniveau tot uiting komt. Het omvat krachtige en bindende toezeggingen op belangrijke gebieden zoals internationale arbeidsnormen, gendergelijkheid, milieu- en klimaatbescherming en verantwoord ondernemerschap. De overeenkomst beschermt ook het recht van beide partijen om regelgeving vast te stellen en verbiedt elke partij haar binnenlandse arbeids- of milieuwetgeving af te zwakken of niet te handhaven om handel of investeringen aan te moedigen. Deze verbintenissen zijn juridisch bindend en afdwingbaar. Daarnaast bevat de overeenkomst een ambitieuze samenwerkingsagenda ter ondersteuning van de doeltreffende uitvoering van het hoofdstuk Handel en duurzame ontwikkeling.
Hoe zal de overeenkomst de rechten van werknemers in zowel de EU als de OZA-staten handhaven?
De EU en de OZA-staten zijn overeengekomen dat de overeenkomst de bestaande rechten van werknemers moet ondersteunen en niet mag leiden tot verzwakking of verwatering ervan. Daartoe verbiedt de overeenkomst een van de partijen handel of investeringen aan te moedigen door de arbeidswetgeving af te zwakken, afwijkingen of ontheffingen van die wetgeving toe te staan of deze niet doeltreffend te handhaven.
De overeenkomst verbindt beide partijen er ook toe de fundamentele arbeidsrechten zoals gedefinieerd door de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) te eerbiedigen. Het gaat onder meer om de vrijheid van vereniging en de daadwerkelijke erkenning van het recht op collectieve onderhandelingen, de uitbanning van alle vormen van gedwongen of verplichte arbeid, de daadwerkelijke afschaffing van kinderarbeid, de uitbanning van discriminatie in arbeid en beroep en een veilige en gezonde werkomgeving.
Bovendien vereist het hoofdstuk over handel en duurzame ontwikkeling de effectieve uitvoering van alle door elke partij geratificeerde IAO-verdragen en omvat het een toezegging om zich te blijven inspannen voor de ratificatie van de fundamentele IAO-verdragen die nog niet zijn geratificeerd.
De overeenkomst bevat voorts krachtige verbintenissen inzake fatsoenlijk werk, onder meer inzake arbeidsvoorwaarden in verband met lonen, lonen en werktijden, alsook inzake arbeidsinspectie en sociale dialoog, in overeenstemming met de relevante IAO-normen.
Hoe zal de overeenkomst bijdragen tot gendergelijkheid?
De overeenkomst bevat een specifiek artikel over handel en gendergelijkheid in het hoofdstuk over handel en duurzame ontwikkeling, waarin bijvoorbeeld de volgende aspecten aan bod komen:
- Verbintenis om de desbetreffende verdragen van de Verenigde Naties en de Internationale Arbeidsorganisatie inzake gendergelijkheid en vrouwenrechten, met inbegrip van het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen, daadwerkelijk uit te voeren.
- Prioritaire gebieden voor het delen van informatie en gezamenlijke initiatieven, zoals beleid en acties gericht op het maximaliseren van het positieve effect van de deelname van vrouwen aan handel.
Meer in het algemeen kwamen de EU en het ESA4 overeen de versterkte EPO uit te voeren op een wijze die gendergelijkheid bevordert, het vermogen van vrouwen (met inbegrip van werknemers, zakenvrouwen en ondernemers) om te profiteren van de kansen van de overeenkomst te verbeteren en gelijke rechten, behandeling en kansen voor vrouwen en mannen te bevorderen.
Hoe zal de overeenkomst bijdragen aan de strijd tegen klimaatverandering?
De overeenkomst bevat duidelijke en bindende toezeggingen inzake klimaatactie. In het kader van het hoofdstuk over handel en duurzame ontwikkeling verbinden de EU en de OZA-staten zich ertoe het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering en de Overeenkomst van Parijs daadwerkelijk uit te voeren. Indien een partij haar verplichtingen uit hoofde van het hoofdstuk handel en duurzame ontwikkeling niet nakomt of handelt op een wijze die de Overeenkomst van Parijs wezenlijk schendt, kan de andere partij handelsmaatregelen opleggen.
Hoe zit het met de impact van de overeenkomst op het milieu?
De EU en de OZA-staten zijn overeengekomen dat de overeenkomst bestaande internationale milieunormen moet ondersteunen en niet mag leiden tot een verlaging of verwatering van de milieubescherming aan beide zijden. De overeenkomst behoudt ook volledig het recht van elke partij om regelgeving vast te stellen met het oog op de bescherming van het milieu.
Beide partijen verbinden zich ertoe de multilaterale milieuovereenkomsten die zij hebben geratificeerd, zoals de Overeenkomst van Parijs, het Verdrag inzake biologische diversiteit en het Verdrag inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantensoorten, daadwerkelijk uit te voeren.
Het hoofdstuk over handel en duurzame ontwikkeling bevat ook specifiekere bepalingen met betrekking tot de bestrijding van klimaatverandering en de overgang naar een duurzame koolstofarme economie. Daarnaast worden potentiële gebieden geïdentificeerd waarop handels- en milieuagenda's elkaar kunnen versterken, waaronder duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen, bescherming van wilde dieren en planten, biodiversiteit, bosbouw, visserij, aquacultuur en oceaangovernance. De samenwerkingsverbintenissen zijn ook bedoeld om de overgang naar een circulaire en hulpbronnenefficiënte economie en de ontwikkeling van ontbossingsvrije toeleveringsketens aan te moedigen.
Zullen de duurzaamheidsverbintenissen afdwingbaar zijn?
De verbintenissen inzake handel en duurzame ontwikkeling zijn juridisch bindend en afdwingbaar in het kader van de overeenkomst. Zij vallen onder het algemene mechanisme voor geschillenbeslechting van de overeenkomst, dat een onafhankelijke en transparante toetsing door een panel van deskundigen omvat. Deze aanpak is bedoeld om problemen aan te pakken door middel van dialoog en samenwerking.
Wanneer wordt vastgesteld dat een partij haar verplichtingen op het gebied van handel en duurzame ontwikkeling niet nakomt, moet zij onverwijld aangeven hoe zij voornemens is de bevindingen van het panel uit te voeren en dit binnen een bepaalde termijn doen. De naleving van dit proces zal, indien een partij daarom verzoekt, aan een verdere toetsing door het panel worden onderworpen.
Daarnaast voorziet de overeenkomst in de mogelijkheid van handelsmaatregelen als laatste redmiddel in geval van ernstige schendingen van belangrijke verbintenissen op het gebied van handel en duurzame ontwikkeling, met name de fundamentele beginselen en rechten op het werk van de Internationale Arbeidsorganisatie, en de Klimaatovereenkomst van Parijs.
Hoe zal de EU het ESA4, en met name de minst ontwikkelde landen (MOL's), ondersteunen bij de doeltreffende uitvoering van de verbintenissen inzake handel en duurzame ontwikkeling, met inbegrip van de Overeenkomst van Parijs, en bij de naleving van bindende milieu- en IAO-verbintenissen?
De EU zal de uitvoering van de overeenkomst, met inbegrip van haar verbintenissen op het gebied van handel en duurzame ontwikkeling, ondersteunen via het brede samenwerkingskader dat is uiteengezet in het hoofdstuk over economische en ontwikkelingssamenwerking.
Deze samenwerking bestrijkt de belangrijkste gebieden die nodig zijn om ervoor te zorgen dat handel en investeringen bijdragen tot duurzame ontwikkeling. Het omvat onder meer steun voor de verbetering van het ondernemingsklimaat en de bevordering van investeringen, industriële ontwikkeling en concurrentievermogen, micro-, kleine en middelgrote ondernemingen, sanitaire en fytosanitaire maatregelen, handel en duurzame ontwikkeling, milieu en handel en gender.
Meer in het bijzonder zal deze steun de ESA4-partners, met inbegrip van de MOL-leden, helpen om belangrijke multilaterale verbintenissen na te komen. Deze omvatten de Overeenkomst van Parijs en andere milieuovereenkomsten, IAO-instrumenten inzake fatsoenlijk werk, de Overeenkomst inzake sanitaire en fytosanitaire maatregelen van de WTO, het Verdrag inzake biologische diversiteit en het Protocol van Nagoya, alsmede het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee en de Overeenkomst inzake mariene biodiversiteit van gebieden voorbij de grenzen van de nationale rechtsmacht.
Op deze manier zal de economische en ontwikkelingssamenwerking in het kader van de EPO ertoe bijdragen dat de uitvoering van de overeenkomst in overeenstemming is met hoge milieu-, sociale en governancenormen.
Wordt het maatschappelijk middenveld betrokken bij de uitvoering van de overeenkomst?
In het kader van de interne adviesgroepen en het gezamenlijk forum zal een evenwichtige vertegenwoordiging van onafhankelijke economische, sociale en milieubelanghebbenden hun mening kunnen geven en input kunnen leveren voor besprekingen over de wijze waarop de versterkte EPO wordt uitgevoerd, met inbegrip van de bepalingen inzake handel en duurzame ontwikkeling.
Voor meer informatie
Gezamenlijke verklaring over de verdieping van de onderhandelingen over de EPO EU-ESA4
Handelsbetrekkingen tussen de EU en Zuidelijk Afrika
