Meer documentenVragen en antwoorden over de versterking van Europol en Eurojust
Wat zijn Europol en Eurojust?
Europol en Eurojust zijn EU-agentschappen die de lidstaten ondersteunen bij de bestrijding van zware en georganiseerde grensoverschrijdende criminaliteit, van politiële tot justitiële samenwerking. Zij vervangen de nationale autoriteiten niet, maar helpen hen doeltreffender over de grenzen heen te werken. Hun werkzaamheden hebben betrekking op gebieden als terrorisme, georganiseerde misdaad, cybercriminaliteit, drugshandel, mensenhandel en het witwassen van geld.
Europol is het EU-agentschap voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving. Het ondersteunt de EU-lidstaten bij het voorkomen en bestrijden van zware en georganiseerde criminaliteit en terrorisme. Het faciliteert de uitwisseling van informatie, levert strafrechtelijke analyses en gespecialiseerde expertise, en coördineert de operationele samenwerking.
Europol werkt samen met de lidstaten en met EU-instellingen, -organen en -agentschappen, internationale organisaties, bepaalde derde landen en, in voorkomend geval, particuliere partners. Het heeft tot taak onderzoekers met elkaar in contact te brengen, verbanden tussen zaken in kaart te brengen en gecoördineerde maatregelen tegen grensoverschrijdende bedreigingen te ondersteunen.
Eurojust is het EU-agentschap voor justitiële samenwerking in strafzaken. Het ondersteunt justitiële autoriteiten bij het coördineren van complexe grensoverschrijdende onderzoeken. Het ondersteunt hen ook bij het aanpakken van juridische en praktische belemmeringen in grensoverschrijdende zaken en vergemakkelijkt de samenwerking door middel van informatie-uitwisseling, coördinatievergaderingen en gemeenschappelijke onderzoeksteams.
Eurojust werkt samen met openbare aanklagers, rechters of rechtshandhavingsinstanties van de lidstaten, alsook met EU-instellingen, -organen en -agentschappen, internationale organisaties en bepaalde belangrijke partners uit derde landen. Zij voert zelf geen onderzoeken uit, vervolgt geen zaken en neemt geen procedures van de lidstaten over.
Hoe worden Europol en Eurojust versterkt?
In heel Europa maken criminele netwerken en terroristen gebruik van lacunes tussen nationale systemen. Om gelijke tred te houden, moeten rechtshandhavings- en strafrechtelijke autoriteiten samenwerken.
In het kader van de voorgestelde herzieningen zullen Europol en Eurojust beide worden versterkt om nauwer, proactiever en efficiënter met de nationale autoriteiten en elkaar samen te werken. Zij zullen hun coördinatie versterken door te zorgen voor een naadloos continuüm van onderzoek tot vervolging, alsook voor nauwere samenwerking met andere EU-agentschappen en -organen, met inbegrip van meer steun voor het Europees Openbaar Ministerie (EOM).
Europol zal een sterkere partner worden door het delen van gegevens en de samenwerking in real time te verbeteren, gespecialiseerde expertise ter beschikking te stellen en nieuwe criminele netwerken sneller te kunnen identificeren.
Voor het eerst zal Europol een centrale rol spelen bij het vaststellen van de behoeften aan rechtshandhavingsvermogens in de hele EU, het ondersteunen van de ontwikkeling van kritieke technologieën en het helpen van de lidstaten om beter gebruik te maken van collectieve investeringen.
De Commissie heeft voorgesteld de begroting van Europol te verdubbelen tot 3 miljard EUR in het kader van het volgende meerjarig financieel kader (2028-2034), onder voorbehoud van interinstitutionele onderhandelingen. Dit zou Europol in staat stellen zijn personeel te verdubbelen en geavanceerde technologische capaciteiten te ontwikkelen, waaronder de gedeelde gegevensruimte van de politie van de EU.
Eurojust zal efficiënter en proactiever worden bij de ondersteuning van nationale autoriteiten en zal worden uitgerust met betere operationele instrumenten om te reageren op steeds complexere en digitale criminele dreigingen. Het zal ook de samenwerking met belangrijke derde landen versterken. Deze herziening volgt op het evaluatieverslag 2025 van de Commissie en is de eerste uitgebreide herziening van de Eurojust-verordening sinds de inwerkingtreding ervan in 2018.
Hoe zal de samenwerking tussen Europol en Eurojust worden versterkt?
Naarmate grensoverschrijdende strafzaken complexer worden, moeten rechtshandhavings- en justitiële autoriteiten nauwer samenwerken en zorgen voor een snelle en doeltreffende behandeling van strafzaken, zowel in de onderzoeks- als in de vervolgingsfase. Wanneer de justitiële coördinatie in een vroeg stadium van start gaat, kan zij helpen juridische en procedurele uitdagingen aan te pakken voordat deze belemmeringen worden, terwijl de deskundigheid op het gebied van rechtshandhaving gedurende de gehele gerechtelijke procedure beschikbaar blijft, en kan zij een doeltreffender vervolging ondersteunen.
Door de rechtshandhavings- en justitiële dimensie van een zaak met elkaar te verbinden, helpen de twee agentschappen de lidstaten om criminelen doeltreffender te onderzoeken, te vervolgen en voor de rechter te brengen.
De voorgestelde hervormingen zijn gericht op:
- Efficiëntere informatie-uitwisseling door middel van gemoderniseerde instrumenten, met inbegrip van een geautomatiseerd mechanisme om gevallen vast te stellen die relevant zijn voor beide agentschappen.
- Betere coördinatie door ervoor te zorgen dat de mogelijkheden voor justitiële follow-up en operationele ondersteuning in een vroeg stadium worden vastgesteld en dat het betrokken agentschap onverwijld wordt ingeschakeld. Europol zal ook nauwer worden betrokken bij door Eurojust gecoördineerde gemeenschappelijke onderzoeksteams (GOT's), zodat het kan bijdragen aan de coördinatie en specifieke deskundigheid ter ondersteuning van het GOT kan verstrekken.
- Meer steun voor digitale onderzoeken door de deskundigheid van Europol op het gebied van rechtshandhaving en de justitiële deskundigheid van Eurojust te combineren om de lidstaten te helpen grensoverschrijdende uitdagingen in verband met gegevenstoegang en elektronisch bewijsmateriaal aan te pakken.
Hoe zal de samenwerking met andere EU-agentschappen worden versterkt?
De nieuwe voorstellen dichten lacunes in de coördinatie binnen de veiligheidsarchitectuur van de EU door een betere veilige informatie-uitwisseling. Dit omvat wederzijdse indirecte toegang tot informatie waarover Europol en Eurojust beschikken voor relevante EU-organen, -bureaus en -agentschappen, op basis van een geautomatiseerd hit/no hit-systeem, binnen het mandaat van elk agentschap en met volledige waarborgen.
Europol en Eurojust zullen het EOM meer steun verlenen en hun banden met OLAF en de AMLA op het gebied van fraudebestrijding en witwasbestrijding, alsook met Frontex op het gebied van grensoverschrijdende verplaatsingen met een hoog risico, versterken. Dit zal aanzienlijk bijdragen tot een meer geïntegreerde fraudebestrijdingsarchitectuur in de hele EU.
Europol zal ook zijn operationele banden met EUDA inzake drugsgerelateerde criminaliteitstrends versterken, met eu-LISA inzake gedeelde technische oplossingen en interoperabiliteit, en met Enisa inzake cybersituatiebewustzijn en -paraatheid.
Wanneer kunnen de lidstaten om steun van Europol verzoeken?
De lidstaten kunnen Europol om ondersteuning verzoeken wanneer zij gespecialiseerde deskundigheid, analytische en operationele ondersteuning nodig hebben bij het voorkomen en onderzoeken van ernstige strafbare feiten.
Het nieuwe mandaat zal deze steun toegankelijker maken en nauwer integreren in nationale onderzoeken. Via de ondersteunende functionarissen van Europol zullen de lidstaten rechtstreekser toegang kunnen krijgen tot de deskundigheid en capaciteiten van Europol, waardoor de administratieve lasten worden verminderd en eerdere betrokkenheid wordt vergemakkelijkt in gevallen waarin Europol een toegevoegde waarde kan bieden.
De steun kan variëren van het analyseren van grote hoeveelheden informatie tot het coördineren van operationele maatregelen, het ondersteunen van digitale onderzoeken, het verstrekken van gespecialiseerde expertise over belangrijke veiligheidsdreigingen en het vergemakkelijken van de toegang tot geavanceerde technologische capaciteiten.
De rol van Europol zal blijven bestaan in het ondersteunen en versterken van de nationale autoriteiten. Onderzoeken blijven de verantwoordelijkheid van de autoriteiten van de lidstaten.
Wanneer kunnen de lidstaten Eurojust om steun verzoeken?
Nationale onderzoeken en vervolgingen vallen onder de bevoegdheid van de lidstaten. De lidstaten kunnen Eurojust om steun verzoeken wanneer een zaak grensoverschrijdende elementen betreft die justitiële coördinatie of samenwerking tussen ten minste twee lidstaten vereisen.
De rol van Eurojust bestaat erin de justitiële samenwerking in grensoverschrijdende zaken te ondersteunen en te vergemakkelijken, voornamelijk op verzoek van de lidstaten, bijvoorbeeld door de erkenning en tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen te vergemakkelijken, coördinatievergaderingen te organiseren en gezamenlijke acties of strategieën te ondersteunen.
Het voorstel zal Eurojust versterken in zijn ondersteunende rol. Onder het nieuwe mandaat zal Eurojust op eigen initiatief kunnen optreden om verbanden tussen zaken vast te stellen, te anticiperen op en te beslissen over de noodzaak van coördinatie, jurisdictiekwesties te helpen oplossen en nationale autoriteiten in een vroeg stadium van het proces te ondersteunen. Besluiten over het openen en uitvoeren van onderzoeken blijven de bevoegdheid van de nationale autoriteiten.
De nationale leden, de nationale vertegenwoordigers in het college van Eurojust, zullen ook meer bevoegdheden krijgen, bijvoorbeeld om verzoeken om justitiële samenwerking in te dienen of uit te voeren overeenkomstig het toepasselijke nationale recht.
Hoe versterkt u het bestuur van Eurojust en Europol?
We versterken het bestuur van Europol en Eurojust door de toepasselijke regels te verduidelijken en aan te scherpen en ze in efficiëntere toezichtstructuren ter verantwoording te roepen. De nieuwe voorstellen voor Eurojust en Europol zullen de governancestructuur afstemmen op de gemeenschappelijke aanpak die van toepassing is op gedecentraliseerde EU-agentschappen.
Voor Europol stellen we een nieuwe raad van bestuur voor om de raad van bestuur te ondersteunen en zo te zorgen voor snellere besluitvorming en sterker toezicht op de begroting, het bestuur en de prestaties, terwijl de raad van bestuur de algemene strategische verantwoordelijkheid behoudt.
Voor Eurojust streven wij ernaar de administratieve lasten voor het college van Eurojust te verminderen door een raad van bestuur voor administratieve besluiten op hoog niveau in te voeren en de raad van bestuur voor het dagelijks bestuur te stroomlijnen. Hierdoor zal het college zich meer kunnen concentreren op zijn operationele en justitiële kernwerkzaamheden.
Wat is de richtlijn betreffende het Europees onderzoeksbevel en hoe zal de herziening ervan de veiligheid van de EU versterken?
Het Europees onderzoeksbevel (EOB) stelt gerechtelijke autoriteiten in een lidstaat in staat om via een snelle, gestandaardiseerde procedure te verzoeken om het verzamelen en overdragen van bewijsmateriaal uit een andere lidstaat.
De herziening zal de samenwerking op het gebied van het verzamelen van bewijsmateriaal tussen de lidstaten verbeteren en moderniseren door de bestaande regels te verduidelijken, operationele uitdagingen aan te pakken en zich aan te passen aan het toenemende gebruik van digitale onderzoeksinstrumenten.
Er wordt ook een nieuw Europees bevel tot deelname op afstand (ERPO) ingevoerd om de samenwerking te vergemakkelijken zodat verdachten, beklaagden en slachtoffers op afstand kunnen deelnemen aan rechtszittingen uit een andere lidstaat, waarbij ervoor wordt gezorgd dat het recht op een eerlijk proces volledig wordt geëerbiedigd. De voorgestelde regels bevatten duidelijke en strikte voorwaarden voor de afgifte en uitvoering van een ERPO, alsook bijbehorende procedurele waarborgen en rechtsmiddelen.
Wat is de verordening gegevensbescherming voor de instellingen en organen van de Unie en hoe zal de herziening ervan de veiligheid van de EU versterken?
De verordening gegevensbescherming (EUDPR) voor de instellingen, organen en instanties van de Unie regelt de verwerking van persoonsgegevens door de instellingen, organen en instanties van de EU, waaronder Europol en Eurojust.
Het voorstel zal deze regels harmoniseren en vereenvoudigen. Het zal zorgen voor juridische duidelijkheid in het hele rechtshandhavings- en strafrechtsstelsel van de EU, alsook voor doeltreffend toezicht. Het is ook bedoeld om de toepasselijke regels in overeenstemming te brengen met recente voorgestelde wijzigingen van de algemene verordening gegevensbescherming, waardoor het gemakkelijker en duidelijker wordt om persoonsgegevens te delen wanneer dat nodig is voor operaties, met behoud van fundamentele privacywaarborgen.
Wat zijn de nieuwe IT-instrumenten voor Europol in het voorstel en wat betekent dit voor de digitale paraatheid?
Het voorstel voorziet in een gedeelde dataruimte voor de politie, een veilige samenwerkingsomgeving die is gebouwd op de cloudinfrastructuur van Europol en toegankelijk is via een betrouwbare digitale identiteit van de politie in de EU. Voor het eerst zal het rechtshandhavingsinstanties in de hele Unie een gemeenschappelijke operationele omgeving bieden waarin zij veilig kunnen samenwerken aan grensoverschrijdende onderzoeken, terwijl zij volledige controle behouden over de informatie die zij willen delen.
Door middel van gezamenlijke operationele analysegevallen zullen onderzoekers uit verschillende lidstaten relevante informatie kunnen samenbrengen, gezamenlijke analyses kunnen uitvoeren, veilig in realtime kunnen communiceren en een gedeeld operationeel beeld kunnen ontwikkelen van criminele netwerken die grensoverschrijdend actief zijn. Gesteund door de analytische instrumenten, deskundigheid en operationele capaciteiten van Europol zal de ruimte voor gedeelde politiegegevens het gemakkelijker maken om verbanden tussen onderzoeken vast te stellen, criminele netwerken aan het licht te brengen en maatregelen tussen rechtsgebieden te coördineren.
Het systeem zal functioneren in volledige overeenstemming met het EU-kader voor cloudsoevereiniteit en de regels van de Unie inzake gegevensbescherming, cyberbeveiliging en gegevensbeveiliging. Door de operationele samenwerking te versterken en tegelijkertijd de digitale soevereiniteit van de EU te ondersteunen, is de gedeelde dataruimte voor politiediensten een belangrijke stap in de richting van een meer verbonden, veilige en veerkrachtige Europese veiligheidsarchitectuur.
Hoe versterkt u de samenwerking van Europol met internationale partners?
Nauwe samenwerking met internationale partners is van cruciaal belang om criminele netwerken te ontmantelen en de huidige veiligheidsuitdagingen aan te pakken. Europol is een betrouwbare partner op het internationale toneel en werkt momenteel samen met meer dan 40 landen.
Het voorstel versterkt het kader voor de externe betrokkenheid van Europol door ervoor te zorgen dat de samenwerking van Europol met niet-EU-landen en internationale organisaties in overeenstemming blijft met de waarden, het externe beleid en de strategische prioriteiten van de EU. Tegelijkertijd wordt een specifiek kader vastgesteld voor samenwerking met de geassocieerde Schengenlanden, waarin hun nauwe integratie en sleutelrol bij het waarborgen van de werking en de veiligheid van het Schengengebied tot uiting komen.
Op operationeel niveau voorziet het voorstel in nauwere samenwerking met derde landen, waardoor Europol criminele inlichtingen gezamenlijk met partnerlanden buiten de EU kan verwerken en tegelijkertijd veilige informatie-uitwisseling via kanalen zoals Interpol kan waarborgen. Het voorstel stelt Europol ook in staat deskundigen in niet-EU-landen in te zetten om operationele maatregelen te coördineren. Door de externe activiteiten van Europol te richten op operationele doelstellingen, maximaliseert het voorstel de toegevoegde waarde ervan voor de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en blijft het een aanvulling op de rol van het Agentschap van de Europese Unie voor opleiding op het gebied van rechtshandhaving (Cepol) bij capaciteitsopbouw in derde landen.
Hoe versterkt u de samenwerking tussen Eurojust en internationale partners?
Overeenkomstig de integrale EU-strategie en het actieplan tegen drugshandel zal het voorstel de capaciteit van Eurojust om samen te werken met derde landen en internationale organisaties versterken. Deze samenwerking zal flexibeler worden: Eurojust zal een begin kunnen maken met de voorbereiding van de samenwerking met derde landen, ook al wordt nog onderhandeld over formele overeenkomsten. Het Agentschap zal ook eerder operationeel kunnen optreden wanneer aan de waarborgen is voldaan, en zal meer gebruik kunnen maken van verbindingsmagistraten, openbare aanklagers en contactpunten in derde landen.
Momenteel heeft Eurojust overeenkomsten met 16 landen: Armenië, Albanië, Bosnië en Herzegovina, Georgië, IJsland, Libanon, Liechtenstein, Moldavië, Montenegro, Noord-Macedonië, Noorwegen, Servië, Zwitserland, Oekraïne, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Momenteel heeft de Commissie een mandaat van de Raad om met tien andere derde landen over samenwerkingsovereenkomsten te onderhandelen.
De herziening van Eurojust zal ook het rechtskader voor operationele uitwisselingen met vertegenwoordigers van derde landen verduidelijken om stabielere kanalen voor internationale justitiële samenwerking tot stand te brengen.
Voor meer informatie
Interneveiligheidsstrategie van de EU beschermen
Bewijsverkrijging in een ander EU-land
Effectbeoordeling van het voorstel voor de herziening van Europol
Effectbeoordelingsverslag bij het document - Voorstel tot herziening van de Eurojust-verordening
Voorstel voor een richtlijn betreffende het Europees onderzoeksbevel
Bijlagen bij het voorstel voor een richtlijn betreffende het Europees onderzoeksbevel
